นอกจากนี้เขายังเป็นนักแปลหนังสือเล่มดังมากมายของ Yuval Noah Harari ที่หลายคนน่าจะมีติดบ้าน ยกตัวอย่าง เซเปียนส์ ประวัติย่อมนุษยชาติ 21 บทเรียนสำหรับศตวรรษที่ 21 และ โฮโมดีอุส: ประวัติย่อของวันพรุ่งนี้ เป็นต้น

อ่านแค่นี้ก็รู้แล้วว่านำชัยต้องเป็นคนที่งานรัดตัวขนาดไหน แต่ถึงกระนั้นเขาก็ยังเขียนและออกหนังสือเล่มใหม่อย่างสม่ำเสมอ หนึ่งในนั้นคือ เธอ ฉัน สวรรค์ นรก ซึ่งเป็นผลงานลำดับที่ 3 ในซีรีส์ที่เรากล่าวไปข้างต้น โดยมาพร้อมกับวิทยาศาสตร์ที่อธิบายเกี่ยวกับอารมณ์และความรู้สึกแบบที่ใครๆ ก็อ่านได้

เพราะอยากรู้ว่าอะไรคือเบื้องหลังในการสื่อสารเรื่องวิทย์ให้ออกมาน่าอ่านและเอนจอยขนาดนี้ เราจึงชวนปากกาของนำชัยมาสนทนาพาทีถึงเจ้าของของเขาที่มักไม่อยู่นิ่ง ต้องเดินทางไปเสวนาที่นั่นที่นี่อยู่ตลอดเวลา

เล่าประวัติของตัวเองให้ฟังหน่อยสิคุณปากกา

เราเป็นปากกา Pentel ด้ามสีดำขอบเงิน เราเจอนักวิทยาศาสตร์นักเขียนแบบทูอินวันคนนี้ครั้งแรกตอนที่เขาไปเป็นวิทยากรที่มหาวิทยาลัยบูรพา แล้วทางเจ้าบ้านฝากฝังเราให้มาอยู่ด้วยกับเขาพร้อมกับสมุดบันทึกและของอื่นๆ นับแต่นั้นมาเขาก็มีเราไว้ใกล้ตัวเสมอ โดยมักจะใช้จดความคิดที่แวบเข้ามาในหัว คำถามหรือคำกล่าวที่น่าสนใจ และพล็อตนิยายที่เขาหวังว่าจะเขียนสักวันในอนาคตอันใกล้ รวมไปถึงเรื่องสัพเพเหระอื่นๆ

อ้อ! แต่เขาไม่ได้ใช้เราเขียนบทความหรอกนะ เขาพิมพ์ได้เร็วทีเดียวแหละ ผลงานทั้งหลายเลยเกิดขึ้นบนโน้ตบุ๊กของเขา

ทำไมนักวิทยาศาสตร์อย่างเขาถึงมาเขียนหนังสือได้

เคยได้ยินเขาคุยกับเพื่อนฝูงว่าตอนแรกก็เป็นเรื่องของการแปลบทความหาเงินใช้ เขาเริ่มแปลงานส่งไปลงนิตยสารสมัยนั้นหาเงินตั้งแต่เรียนปริญญาโท อันที่จริงถ้าย้อนกลับไปก่อนหน้านั้นเขาเคยแปลขำขันสั้นๆ แล้วดัดแปลงเป็นบริบทแบบไทยๆ ส่งนิตยสารจำพวกขำขันหาเงินใช้เหมือนกันนะ

แต่จะว่าไปก็เคยได้ยินเขาเล่าว่าส่วนหนึ่งน่าจะเป็น ‘ความเต็มอิ่ม’ จากการอ่านด้วย เขาเชื่อว่าคนที่อ่านมากพอ น่าจะอยากเขียนแสดงความรู้และความคิดอ่านของตัวเอง อันนี้ไม่รู้จริงแค่ไหน แต่เห็นเขามั่นอกมั่นใจว่าน่าจะเป็นอย่างนั้นแน่

วันก่อนเห็นเขาคุย Live กับใครสักคนว่ามีงานเขียน งานแปล ทั้งแบบคนเดียวและร่วมกับคนอื่นรวมแล้ว 41 เล่ม ก็ไม่น้อยนะสำหรับอายุขนาดนี้

สนิทกันมานาน คุณคิดว่าเขามีการเติบโตด้านการเขียนยังไงบ้าง

ผลงานส่วนใหญ่ของเขาเป็นงานแปลนะ ยิ่งหลังจากหนังสือ ‘เซเปียนส์’ วางขาย ก็มีคนติดต่อมาอยากให้เขาแปลเพิ่มอีก วันก่อนเห็นเขาท่าทางเหนื่อยๆ อยู่เหมือนกัน เพราะช่วงนี้แปลควบทีละ 2 เล่ม แต่ก็ดูยังตื่นเต้นที่จะได้ทำงานแปลดีๆ เยอะๆ นะ ดูเหมือนจะพิมพ์งานกับสำนักพิมพ์ต่างๆ มา 10 แห่งแล้ว เยอะเอาเรื่องทีเดียว

ที่จริงเขาไม่ได้แปลหนังสืออย่างเดียว แต่เขียนคอลัมน์อยู่ด้วยนะ ตั้ง 3 บทความต่อเดือนแน่ะ ลงในนิตยสาร สารคดี เพจ The101.World และเพจ The Potential เป็นบทความด้านวิทยาศาสตร์ทั้งหมด ดูแล้วก็น่าเป็นห่วงเรื่องสุขภาพเหมือนกัน ว่าอาจจะพักผ่อนไม่พอเอาง่ายๆ

เรื่องที่น่าสนใจคือ ดูเหมือนเขาจะไม่หยุดแค่นี้ ไม่กี่ปีก่อนตอนที่สำนักพิมพ์มติชนยังจัดประกวดเรื่องสั้นอยู่ สองปีสุดท้ายที่จัด เขาส่งเรื่องสั้นแนวไซ-ไฟไปแข่งด้วย ปีก่อนสุดท้ายได้เข้ารอบ 10 ทีมสุดท้าย แถมปีสุดท้ายก่อนเลิกจัดประกวด เขาได้รางวัลรองชนะเลิศด้วยจากเรื่อง ‘นิพพานจักร’

เห็นว่ามีความสนใจอยากจะลองเขียนไซ-ไฟแบบเรื่องยาวดูบ้าง แต่ก็ไม่เห็นลงมือสักที จดพล็อตอยู่นั่นแหละ จะได้เขียนเมื่อไหร่ก็ไม่รู้

หลายคนรู้จักนำชัยเพราะเป็นคนแปล เซเปียนส์ ประวัติย่อมนุษยชาติ เราเลยอยากขอให้คุณช่วยเล่าความรู้สึกที่ได้ช่วยแปลหนังสือเล่มนั้นหน่อย

โอ้ย ช่วงนั้นงานเร่งมากเลย เพราะกรอบเวลามันงวดผ่านมามากแล้วกับการหาคนแปลที่เหมาะ เขาใช้เวลาว่างเล็กๆ น้อยๆ ตลอดเวลา ไม่ว่าจะระหว่างวันที่มีนิดหน่อย หลังจากจบงานประจำในแต่ละวันและที่ทำได้ยาวๆ ในช่วงวันหยุด ถ้าจำไม่ผิดเขาแทบไม่ได้ไปไหนไกลๆ เลย กว่าจะเสร็จทุกขั้นตอนจนเข้าโรงพิมพ์ก็ใช้เวลาไป 8 เดือนแน่ะ แต่ไม่รู้ว่าคนอ่านใช้เวลามากกว่าหรือน้อยกว่าคนแปลนะ

ระหว่างเขียนและแปล นำชัยชอบทำอะไรมากกว่ากัน

ดูเหมือนเขาจะชอบทั้งสองงานพอๆ กัน เขาว่าเขียนหนังสือก็ได้แสดงตัวตนและความคิดอ่านเต็มที่ ใช้ภาษาและลีลาที่ร่วมสมัยเหมาะกับคนอ่านที่เป็นคนไทย แต่แปลหนังสือก็ได้เรียนรู้เนื้อหาและวิธีการเขียนจากคนอื่น โดยเฉพาะแบบที่เป็นสากลคนทั่วโลกทำกัน

แต่ที่สำคัญเห็นเขาบอกว่า งานแบบไหนก็ดี เพราะได้เงินมาซื้ออาหารแมว

คุณรู้มั้ยว่าทำไมนำชัยถึงชอบวิทยาศาสตร์

ดูเหมือนจะอยู่ในขั้น ‘คลั่งไคล้ใหลหลง’ ก็ว่าได้ ที่บ้านมีหนังสือสะสมที่เป็นหนังสือวิทยาศาสตร์ซะเป็นส่วนใหญ่ ไม่ว่าจะเป็น non-fiction สมัยใหม่ ประวัตินักวิทยาศาสตร์ หนังสือคลาสสิกด้านวิทยาศาสตร์ แต่ก็เห็นอ่านพวกวรรณกรรม ประวัติศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ สืบสวนสอบสวน กำลังภายใน ตลกขำขันเบาสมอง อะไรพวกนี้ด้วย

เขาเชื่อว่าถ้าคนไทยใช้ชีวิตความเป็นอยู่บนหลักเหตุผล สังคมไทยจะดีขึ้นอีกมาก ปัญหาที่ไม่ใช่เรื่องจะหายไปอีกเยอะ อีกทั้งความรู้ความเข้าใจเรื่องวิทยาศาสตร์ก็สำคัญกับการใช้ชีวิตในสังคมสมัยใหม่ ทำให้เราปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อมใหม่ๆ ที่เปลี่ยนแปลงไปรวดเร็ว 

แล้วอะไรคือแรงบันดาลใจที่ทำให้เขาเขียนหนังสือ ซีรีส์ pop science ขึ้นมา

เขาเคยให้สัมภาษณ์ว่างานวิจัยด้านวิทยาศาสตร์นี่สนุกมาก แต่จะหวังให้คนทั่วไปอ่านเปเปอร์หาความสนุก คงยากเกินไป ด้วยความที่ร่ำเรียนมาทางด้านนี้ เขาก็เลยคิดว่าน่าจะทำตัวเป็นสะพานเชื่อมโลกงานวิจัยให้ไปถึงคนทั่วไปได้ แต่สำคัญที่สุดคือ เขาอยากให้คนไทยรู้ว่างานวิจัยน่าสนใจ สนุก และมีประโยชน์กับชีวิตเรา ไม่ว่าจะทางตรงหรือทางอ้อม

ในหนังสือของเขามีการหยิบเอาวิทยาศาสตร์มาย่อยง่าย แถมจับกับอารมณ์ความรู้สึก สิ่งใกล้ตัว ไปจนถึงความเชื่อ แถมบางเรื่องก็สร้างความแปลกใจให้ผู้อ่านมาก แรงจูงใจการเล่าแบบนี้มาจากไหน

สงสัยว่าสมัยเด็กๆ เขาเองจะได้รับแรงบันดาลใจจากการอ่าน ถ้าเห็นจำนวนหนังสือเป็นพันๆ เล่มที่บ้านเขา คุณก็จะเข้าใจได้ไม่ยาก เขาเชื่อว่าการอ่านเป็นวิธีหาความสุขที่ง่ายที่สุดและลงทุนไม่มากเกินไปนัก ก็เลยอยากมีแรงจูงใจที่จะสร้างแรงบันดาลใจให้เกิดกับคนอื่นด้วย

แต่ละปีตัวเขาเองตั้งเป้าต้องอ่านหนังสือให้ได้มากกว่า 50 เล่ม บางเล่มอาจจะบาง บางเล่มอาจจะหนาหรือหนามากก็ได้ แค่ได้อ่านหนังสือที่หลากหลายรวมๆ กันเท่าๆ กับจำนวนสัปดาห์ใน 1 ปี ก็น่าจะทำให้เปิดกะโหลก ได้ความคิด ความเข้าใจใหม่ๆ แล้ว

ในหนังสือเล่มล่าสุด เธอ ฉัน สวรรค์ นรก ก็ว่าด้วยอารมณ์ต่างๆ โดยพูดถึงทั้งโลกออนไลน์และออฟไลน์ ทำไมเจ้าของคุณถึงเลือกเขียนประเด็นนี้

ช่วงวัยรุ่นนี่เป็นวัยอ่านหนังสือมากและหลากหลาย วันหนึ่งๆ ก็วุ่นอยู่กับอารมณ์และความคิดต่างๆ ทั้งแบบออนไลน์และออฟไลน์ ถ้าพวกเขารู้และเข้าใจว่าทำไมตัวเองและคนรอบตัวทำเรื่องต่างๆ แบบนั้น และรู้จักดูแลจิตใจตัวเองและคนรอบข้างให้ดี ก็น่าจะสร้างสวรรค์รอบๆ ตัวได้ แต่ถ้าทำไม่เป็นหรือทำตรงกันข้าม นรกก็อยู่แค่เอื้อม แค่คนอ่านสักคนรู้และเข้าใจชีวิตผ่านมุมมองวิทยาศาสตร์มากขึ้น เขาก็ดีใจมากๆ แล้ว

เวลาที่นำชัยเกิดความรู้สึกใดๆ ขึ้นมา คุณคิดว่าเขาได้สำรวจตัวเองถึงสาเหตุเบื้องหลังของมันไหม

เห็นนำชัยเขียนโพสต์ลงเฟซบุ๊กเรื่องความรู้สึก และพยายามสำรวจตรวจสอบความรู้สึกกับความคิดอ่านตัวเองอยู่บ่อยๆ แทบจะเป็นคติของเขาอยู่แล้วว่าคนเราต้องหมั่นตรวจสอบตัวเองบ่อยๆ ว่ากำลังเดินอยู่บนเส้นทางชีวิตที่ถูกต้องอยู่หรือไม่ หันเหออกจากเป้าหมายชีวิตที่ตัวเองอยากได้อยากเป็นหรือเปล่า

เขาอ่านหนังสือธรรมะอยู่เรื่อยๆ ด้วยนะ ดูเหมือนจะสนใจเอาความรู้ทางศาสนามาประยุกต์ใช้ในชีวิตด้วย รวมไปถึงหาความเชื่อมโยง ความเหมือน และความแตกต่างกับความรู้ทางวิทยาศาสตร์ อันที่จริงความรู้ที่เป็นสัจธรรมมันคงไม่ได้แยกว่าต้องเรียนวิทย์ หรือเรียนศิลป์ หรือต้องบวช ถึงจะรับรู้ได้หรอกเนอะ  

อย่างในช่วงท้ายๆ ของเล่ม ก็มีการพูดถึงวิทยาศาสตร์และพฤติกรรมของผู้มีอำนาจ รวมถึงปรากฏการณ์ทางสังคมอย่างโรคระบาด ฝุ่น รัฐบาล เป็นต้น นั่นแปลว่าวิทยาศาสตร์ก็เกี่ยวข้องกับการเมืองด้วยใช่ไหม

โอ้ยคุณ การเมืองมันเกี่ยวกับทุกเรื่องแหละ วิทยาศาสตร์ก็เช่นกัน จะแยกวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีออกจากชีวิตได้ยังไง ถ้าไม่หลอกตัวเองมากจนเกินไป  

แล้วที่คนบอกกันว่าสังคมไทยไม่สนใจวิทยาศาสตร์นี่มันจริงมาก-น้อยแค่ไหน

เคยเห็นเขาอธิบายไว้ว่าแนวโน้มคนสนใจวิทยาศาสตร์น้อยลงเกิดขึ้นทั่วโลก เพราะเรื่องมันดูเหมือนจะเข้าใจยาก แถมไม่ใช่อาชีพที่ทำเงินอะไรมากมายนัก แม้ว่าในบางประเทศค่าตัวของนักวิทยาศาสตร์นี่ดีมากๆ เลยนะ แต่ไม่ใช่ในสังคมไทยหรอก เรื่องนี้อาจจะเกี่ยวข้องกับค่านิยมด้วย คนไทยรู้จักแต่คนที่อยู่ปลายทางของการคิดค้นและใช้ประโยชน์ เป็นคนนำเอาวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีไปใช้งาน ไม่ว่าจะแพทย์ ทันตแพทย์ วิศวกร ตำรวจพวกนิติเวชหรือนิติวิทยาศาสตร์ ฯลฯ

แต่ครูหรือครูแนะแนวส่วนใหญ่ยังไม่รู้จัก ไม่เข้าใจดีนัก และไม่แนะนำอาชีพนักวิทยาศาสตร์ให้นักเรียนของตัวเองด้วยซ้ำไป เพราะเชื่อว่าจะไม่ทำเงินให้มากนัก รวมถึงไม่ได้รับการเชิดหน้าชูตา คนทั่วไปก็ยังเชื่อหมอดู เรื่องดวง อย่างจริงๆ จังๆ แถมบางทีอ้างว่าเป็นเรื่องสถิติ ซึ่งเหลวไหลทั้งเพ เพราะไม่เคยมีข้อมูลดิบให้เราตรวจสอบดูได้เลย

คุณเคยคุยกับนำชัยไหมว่าหนังสือประเภท pop science นี่สำคัญยังไงกับทั้งแวดวงนักอ่านและวิทยาศาสตร์

บ่อย เขาบอกอยู่ว่าไม่กี่ปีมานี้มีหนังสือ popular science และหนังสือ sci-fi ออกมามากขึ้นระดับน่าพอใจทีเดียว ซึ่งเป็นเรื่องน่ายินดี เพราะหากคนจำนวนมากเห็นประโยชน์ของความรู้ทางวิทยาศาสตร์ ก็จะสนับสนุนทั้งเรื่องงานวิจัย และให้บุตรหลานเรียนทางด้านนี้ เพราะเห็นว่าดีและมีประโยชน์

จะเห็นว่าประโยชน์ที่เกิดขึ้น มันกว้างขวางมากกว่าแค่เกิดตลาดหนังสือหมวดหนึ่งที่มีขนาดใหญ่มากขึ้น แต่ถึงกับเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนสังคมให้ไปถูกทิศถูกทาง ซึ่งจะกลับมายกระดับคุณภาพชีวิตของคนในประเทศโดยรวมในที่สุด

หลังจากเขียนและแปลหนังสือจนทำให้คนเปลี่ยนความคิดว่าวิทยาศาสตร์ก็เป็นเรื่องสนุกได้ นำชัยรู้สึกยังไงบ้าง

เขาเคยคอมเมนต์ตอบคำถามทำนองนี้ไว้ บอกว่าดีใจ และอันที่จริงแล้วผลกระทบโดยรวมจะยิ่งมากขึ้นและเห็นได้ชัดเจนมากขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป เรียกว่าเป็น collective impact ดังนั้น ผลกระทบมันไม่ได้เป็นแบบ 1+1=2 แต่เป็นแบบยกกำลังมากกว่า ในระยะยาวอาจจะเห็นผลกระทบที่แม้แต่บัดนี้เราก็ยังจินตนาการไม่ออกว่าจะเกิดขึ้นได้ ฉะนั้น อย่าได้ดูถูกปรากฏการณ์น้ำหยดลงหินทีเดียว

เป็นไปได้ในอนาคต คุณอยากเห็นเจ้าของคุณเขียนหนังสือแบบไหนออกมาอีก

ความท้าทายต่อไปคือการแต่งนิยายเป็นเล่ม เพราะตลาดหนังสือนิยายนี่ใหญ่และขายทำยอดได้มากกว่า non-fiction อย่างเทียบกันไม่ได้เลย ที่สำคัญคือมันเป็นความท้าทายในชีวิตนักเขียน ซึ่งก็ไม่รู้ว่าจะทำได้หรือเปล่า นักเขียนบางคนเขียนได้บางแบบบางแนวแค่นั้น แต่ก็มีนักเขียนระดับอัจฉริยะบางคนที่เขียนได้สารพัด เรื่องสั้น เรื่องยาว เรื่องโรแมนติก ตลก ผี บู๊ เศร้า สืบสวนสอบสวน หรือแนวอื่นๆ

ถ้าทำได้บ้างก็น่าจะดี หรือถึงทำไม่ได้แต่ได้ลองทำ ก็คงสนุกมากๆ แล้ว

The post คุยกับปากกาของ นำชัย ชีววิวรรธน์ นักเขียนสาย pop science นักแปลหนังสือ Yuval Noah Harari และนักวิทยาศาสตร์จอมเล่าเรื่อง appeared first on a day magazine.

สำหรับนักอ่านผู้ชื่นชอบงานเขียนญี่ปุ่น โดยเฉพาะแฟนคลับสำนักพิมพ์กำมะหยี่น่าจะคุ้นชื่อนักแปลมากฝีมือคนนี้อยู่แล้ว เพราะถ้าหากพลิกดูปกหลังของวรรณกรรมแปลญี่ปุ่นที่สำนักพิมพ์กำมะหยี่ปล่อยออกมา มีจำนวนไม่น้อยเลยที่มีชื่อของมุทิตาเด่นหราในฐานะคนแปล

สิ่งที่บางคนอาจไม่รู้คือนอกจากวรรณกรรม เธอยังทำงานแปลและงานเขียนประเภทอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นหนังสือน็อนฟิกชั่นหรือกระทั่งบทละคร พูดได้ว่าในสิบกว่าปีที่ผ่านมา มุทิตาคือหนึ่งในนักแปลที่มีผลงานให้เห็นอยู่ตลอด และเธอก็มีความสุขกับงานที่ทำจนไม่เคยคิดอยากเปลี่ยนอาชีพ

ล่าสุดมุทิตาได้แปลรวมเรื่องสั้นจากนักเขียนหญิงมือรางวัล นักเพาะกายผู้โดดเดี่ยว โดย ยูกิโกะ โมโตยะ ซึ่งจัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์กำมะหยี่ อีกทั้งในปีนี้ยังถือเป็นปีที่ 16 ที่เธอทำงานแปลมาอย่างต่อเนื่อง นั่นจึงทำให้ฉันอยากชวนเธอมาพูดคุยถึงเส้นทางอาชีพนักแปลหนังสือที่เธอใช้หล่อเลี้ยงชีพมาอย่างยาวนาน

แต่ถึงอย่างนั้น เธอก็ไม่ค่อยมีเวลาว่างมากนัก ทำให้ต้องส่งปากกาคู่ใจมาเป็นตัวแทนสนทนา

“เมื่อไม่นานมานี้เธอแปลนิยายเล่มหนึ่งอย่างเมามันมากไปหน่อย แปลเพลินน็อนสตอป 3-4 ชั่วโมง เป็นประจำจนเจ็บข้อมือมากขนาดจับปากกาไม่ได้ไปพักใหญ่ ต้องไปทำกายภาพบำบัดเลยล่ะ”

แค่ฟังเจ้าปากกาเล่าถึงเจ้าของแค่นิดเดียว ก็ทำให้ฉันอยากรู้แล้วล่ะว่าอาชีพนักแปลนี่มันโหดหินขนาดนั้นเลยเหรอ ไปอ่านบทสนทนาเต็มๆ กันเลยดีกว่า

คุณรู้จักมุทิตาและเป็นปากกาของเธอได้ยังไง 

เราเป็นปากกาด้ามละ 4-5 บาทตามท้องตลาดทั่วไปนั่นแหละ เธอเจอพี่น้องเราครั้งแรกน่าจะตอนไปฟังสัมมนาที่ไหนสักแห่งแล้วเขาแจกให้จดโน้ต ชอบใจว่ายี่ห้อนี้เขียนลื่นดี หลังจากนั้นเธอก็เป็นแฟนคลับพวกเรามาตลอด พกในกระเป๋าดินสออย่างน้อย 2 ด้ามตลอดเวลา ตอนที่เจอกันครั้งแรกก็เห็นเธอแปลโน่นแปลนี่แทบทุกวันอยู่แล้ว เหมือนเป็นงานอดิเรกของเธอก็คงว่าได้

แล้วเธอเคยคิดไหมว่าวันหนึ่งจะได้ทำงานเป็นนักแปลหนังสือและวรรณกรรมญี่ปุ่น

มันเป็นความใฝ่ฝันอย่างหนึ่งของเธอเลยล่ะว่าจะได้ทำงานแปลอยู่บ้าน หิวขนมก็แปลไปกินไป วันไหนอยากออกไปทำอย่างอื่นก็ไปได้ แต่ตอนแรกเธอไม่ได้คิดว่าจะเป็นนักแปลหนังสือหรอกนะ

แล้วจุดเริ่มต้นของการทำงานแปลเป็นอาชีพเริ่มได้ยังไง

น่าจะเป็นตอนที่รุ่นพี่คนหนึ่งมาชวนเธอไปช่วยแปลหนังสือให้สำนักพิมพ์แห่งหนึ่งที่กำลังหานักแปล เพื่อแปลหนังสือภาษาญี่ปุ่นเมื่อสิบกว่าปีก่อน ตอนนั้นเธอเป็นล่ามฟรีแลนซ์อยู่ งานแปลก็ทำพวกแปลเอกสาร และเป็นอาสาสมัครแปลจดหมายเด็กๆ ให้มูลนิธิแห่งหนึ่งอยู่นานแล้ว เคยคิดเหมือนกันว่าตัวเองจะแปลหนังสือเป็นเล่มๆ ไหวไหม แต่พอมีโอกาสมาเธอก็เลยคว้าไว้ 

แล้วพอได้มาทำงานแปลหนังสือจริงจัง มุมมองที่มีแต่วิชาชีพนี้ของมุทิตาเปลี่ยนไปยังไง

พอได้แปลอะไรสนุกๆ ยาวๆ เธอยิ่งชอบเลย เธอคิดว่ามันเป็นงานที่เหมาะกับเธอมาก เพราะเธอชอบทำอะไรเงียบๆ อยู่คนเดียวมาตั้งแต่เด็ก แม้ว่าเธอจะไม่เคยคิดถึงงานนี้ในแง่วิชาชีพมาก่อน อาจเพราะเธอไม่เคยร่ำเรียนเป็นเรื่องเป็นราว อาศัยประสบการณ์ล้วนๆ

จำได้ไหมว่าหนังสือเล่มแรกที่มุทิตาแปลคือเล่มไหน จำได้ไหมว่าตอนแปลเล่มนั้นรู้สึกยังไง

เล่มแรกเป็นหมวดน็อนฟิกชั่นเรื่อง เปลี่ยนรางชีวิต ของมาซารุ คาตาโอกะ 

เธอเป็นนักแปลช่างเลือกนะ ถ้าไม่ได้อ่านก่อนหรืออ่านแล้วไม่ชอบก็ไม่รับงาน แต่เล่มนี้มีบางส่วนคล้ายชีวิตเธอ หลายส่วนไม่คล้ายแต่เธอสนใจ แปลแล้วอินจัด แปลเสร็จยังไปทำเวิร์กช็อปกับนักเขียนที่ญี่ปุ่นด้วยแน่ะ

ถ้าเป็นหมวดฟิกชั่นจะเป็น 1Q84 ของ ฮารูกิ มูราคามิ ที่จริงเพื่อนเธอแปลอยู่ก่อนแล้วแต่มาหาทีมช่วยเพราะหนังสือเล่มหนามาก แถมเพื่อนดันโฆษณาว่า “อ่านเรื่องนี้แล้วนึกถึงเธอ” ก็เลยรับมาลองแปลดู ตอนนั้นไม่ค่อยแน่ใจว่าสำนักพิมพ์จะโอเคหรือเปล่าเพราะไม่ได้เรียนเอกภาษาอย่างเพื่อน แต่สุดท้ายก็ได้แปล ต้องบอกเลยว่าเล่มนี้แปลมันมาก เพราะนักเขียนวางพล็อต วางคาแร็กเตอร์เหมือนเขียนการ์ตูน อ่านไปแปลไปแบบลื่นปรื๊ดๆ ตอบคำถามของ บ.ก.และส่งงานเป็นระยะ เป็นการเริ่มแปลฟิกชั่นที่อิ่มเอมสุดๆ เลย

การแปลวรรณกรรมมีวิธีการคิดและทำงานต่างจากการแปลประเภทอื่นๆ ไหม

ถ้าเป็นน็อนฟิกชั่นก็ไม่ต่างจากงานแปลเอกสารเท่าไหร่ ต้องคอยเช็กความถูกต้องของเนื้อหาเป็นหลัก อาจจะเพิ่มเทคนิคการเล่าเข้าไปหน่อย แต่สำหรับฟิกชั่นมีเรื่องละเอียดอ่อนกว่านั้น ส่วนตัวเธอยึดอารมณ์บรรยากาศของเรื่องเป็นหลัก เวลาจะเลือกใช้คำหรือวางรูปประโยคก็ต้องรู้จักนักเขียนก่อน เพราะบางคนมีลายเซ็นเฉพาะของตัวเองแฝงอยู่ ที่ผ่านมาจะแปลฟิกชั่นของใครต้องอ่านงานของเขา จะเป็นเรื่องสั้นก็ได้ อย่างน้อยสัก 2-3 เรื่อง ให้พอรู้แนวของนักเขียนก่อน

แล้วตลอดหลายปีที่ผ่านมาคุณเห็นพัฒนาการการแปลของมุทิตายังไงบ้าง

ถ้าเป็นเรื่องพัฒนาการคงต้องถามนักอ่านล่ะมั้ง แต่ถ้าถามจากมุมมองของเรา ดูแล้วก็ไม่เห็นเธอจะไปเรียนอะไรเพิ่ม ก็เห็นอ่านนิยายไทย นิยายญี่ปุ่น หนังสือทั่วไป การ์ตูน บทความในอินเทอร์เน็ต บ้างก็ดูหนัง ดูซีรีส์ หรือฟังเพลง เธอว่าสิ่งเหล่านี้ก็ช่วยพัฒนาทักษะทุกอย่างแหละ รวมทั้งงานอื่นๆ อย่างงานล่าม งาน บ.ก.ตรวจภาษาญี่ปุ่นก็ช่วยเหมือนกัน

แล้วคุณพอรู้ไหมว่าเธอมารู้จักกับกำมะหยี่ และยืนพื้นแปลงานเขียนญี่ปุ่นให้สำนักพิมพ์นี้ได้ยังไง

อ๋อ เพราะโชคชะตาพัดพาเธอมาพบกับกำมะหยี่ในปี 1Q84 ไง พอพบกันแล้ว คุยกับเจ้าสำนักรู้เรื่อง รู้ว่าเสนอหนังสือที่อยากแปลได้ สำนักพิมพ์ยอมให้อ่านหนังสือก่อนแล้วค่อยเลือกว่าจะรับหรือปฏิเสธงาน วันส่งงานส่วนมากกำหนดเองได้ แปลไปแล้วมี บ.ก.ที่รู้ภาษาญี่ปุ่นดีช่วยตรวจทานให้ บ.ก.ตรวจแล้วส่งกลับมาให้พิจารณาอีกที บางที บ.ก.ภาษาไทยอยากจะปรับก็ยังส่งมาให้พิจารณาอีก มีการให้ออกความเห็นเวลาเลือกปกหนังสือ ให้ค่าแปลเป็นเปอร์เซ็นต์จากราคาหนังสือ จ่ายค่าแปลตรงเวลา 

พอเริ่มแก่ เอ๊ย! เริ่มมีประสบการณ์มาก ก็ชวนสลับมาทำงานเป็น บ.ก.ตรวจความถูกต้องของต้นฉบับแปลบ้าง นานๆ ทีก็มีให้เป็นกรรมการคัดนักแปลรุ่นใหม่บ้าง เธอว่าสำนักพิมพ์กำมะหยี่นี่คือที่ทำงานสวรรค์สำหรับนักแปลอย่างเธอเลยล่ะ

หลังจากแปลงานวรรณกรรมญี่ปุ่นมาไม่น้อย โดยเฉพาะงานของมูราคามิ เจ้าของคุณชอบหรือเห็นเอกลักษณ์อะไรในงานเขียนของประเทศนี้ที่ทำให้นักอ่านชาวไทยสนใจ

คนไทยส่วนใหญ่ชอบญี่ปุ่น อาจจะได้รับอิทธิพลจากสินค้าวัฒนธรรมของญี่ปุ่น และความรู้สึกต่อคนญี่ปุ่นที่เคยพบเจอด้วย งานเขียนไม่ว่าของประเทศไหนก็ล้วนสะท้อนสังคมวัฒนธรรม สภาพความเป็นจริงของประเทศนั้นๆ ออกมาผ่านมุมมองของนักเขียนแต่ละคน โดยรวมแล้วคิดว่างานเขียนของญี่ปุ่นมีหลากหลาย เพราะว่าประเทศเขามีประชากรอ่านหนังสือเยอะ และรัฐก็สนับสนุน ที่บ้านเมืองเขามีห้องสมุดดีๆ กระจายอยู่เยอะมาก แถมยังมีหนังสือให้ยืมอ่านซื้ออ่านกันตั้งแต่เด็กๆ

งานวรรณกรรมของทางญี่ปุ่นมีหลายยุคหลายสมัย ที่คนไทยชอบอ่านกันตอนนี้น่าจะเป็นพวกไลต์โนเวล ซึ่งเป็นนิยายอ่านง่าย ลักษณะเด่นคือจะมีบทสนทนาเป็นส่วนใหญ่ งานมูราคามิหรือนักเขียนอีกหลายคนที่สำนักพิมพ์กำมะหยี่พิมพ์ออกมาเป็นวรรณกรรมอ่านยากขึ้นมาหน่อย อธิบายละเอียดยาวเป็นหน้าๆ มีการเปรียบเปรยที่บางครั้งแปลไปก็อุทานว่าคิดได้ไงวะ (บางทีก็อิหยังวะ) กลิ่นอายของนักเขียนแต่ละคนจะแตกต่างกันไป

ธีมที่คนไทยสนใจดูเหมือนจะเป็นลักษณะเฉพาะของสังคมญี่ปุ่น ความคิขุอาโนเนะ ความโอตาคุบ้าคลั่งชอบอะไรจริงจังสุดลิ่มทิ่มประตู ความโดดเดี่ยวเปลี่ยวเหงา ความเครียด ความพยายามที่จะสมบูรณ์แบบ อะไรพวกนี้ ก่อนยุคโควิด-19 คนไทยไปญี่ปุ่นเหมือนไปเที่ยวต่างจังหวัด ได้เห็นญี่ปุ่นกับตาตัวเองมากขึ้น คงมีความรู้พื้นฐานพอสมควรอยู่แล้ว น่าจะมีส่วนกระตุ้นความสนใจอยากรู้จักญี่ปุ่นให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ซึ่งการอ่านวรรณกรรมก็ช่วยตอบความสนใจได้มาก

ส่วนตัวเธอชอบงานญี่ปุ่นแนวที่แปลอยู่บ่อยๆ ตรงที่บรรยายบรรยากาศไว้ละเอียดยิบ ชนิดหยิบไปทำหนังได้ง่ายๆ ได้ปล่อยใจบริหารอารมณ์ความรู้สึก สร้างหนังอยู่ในหัว แต่ก็มีบางเรื่องที่แค่สนุกไปกับพล็อตและตัวละคร ไม่ได้ล็อกสเปกแปลเฉพาะงานแนวเดียวหรอก ถ้าอ่านแล้วชอบก็แปลได้ทั้งนั้น

พอทำงานแปลหนังสือแล้วมันทำให้มุทิตาอ่านหนังสือมากขึ้นหรือน้อยลงบ้างไหม

ปกติเธอเป็นคนอ่านหนังสือไม่มากเท่าไหร่อยู่แล้ว แต่ถ้าติดใจหรือคาใจเล่มไหนมักจะอ่านซ้ำ บางเรื่องอ่านเพราะชอบ บางเรื่องไม่ชอบเลยแต่อยากรู้ว่าทำไมถึงไม่ชอบ เวลาผ่านไปจะเปลี่ยนมาเป็นชอบได้หรือเปล่า 

พอเธอทำงานแปล แน่นอนว่าใช้เวลาไปกับการแปลเยอะ แต่ก็ชอบที่ได้อ่านซ้ำอย่างที่ทำบ่อยๆ รวมๆ แล้วก็อ่านเล่มใหม่น้อยลงจริงนั่นแหละ ทั้งที่ความถี่ในการซื้อก็ไม่ได้ลดลงเท่าไหร่ ที่ผ่านมาก็เห็นหาช่วงพักงาน เคลียร์กองดองอยู่เป็นระยะนะ

แล้วเธอเคยคิดอยากลองเขียนหนังสือของตัวเองบ้างไหม

เธอเคยลองเขียนบทความลงหนังสือพิมพ์รายสัปดาห์อยู่พักหนึ่ง ราวๆ 3 ปี พบว่าไม่เหมาะกับนิสัยเท่าไหร่ เธอไม่ค่อยชอบแสดงตัวตน ชอบอ่านมากกว่าเขียน ที่ชอบงานแปลนี่ก็รู้สึกว่าได้อ่านหนังสือภาษาญี่ปุ่นให้เพื่อนคนไทยฟังหรอกนะ

มุทิตาเคยถามตัวเองไหมว่าเสน่ห์ของการแปลวรรณกรรมคืออะไร ทำไมเธอยังทำงานนี้มาอย่างยาวนาน

ง่ายๆ เลยเธอชอบอ่านนิยาย อ่านมาตั้งแต่สมัยนิตยสารพวก สตรีสาร, สกุลไทย ยังเฟื่องฟู (รู้แล้วสินะว่าเธอเป็นคนยุคไหน) การทำงานแปลสำหรับเธอคือได้ลองอ่านนิยายฟรีหลายๆ เรื่อง ถ้าชอบก็จะได้อ่านทวนซ้ำหลายรอบ ได้ใช้เวลาทำงานแปลง่วนอยู่คนเดียว ไม่มีใคร (กล้า) ขัดจังหวะ คือได้มีจังหวะชีวิตแบบที่ชอบ แถมได้ค่าแปลด้วย มีแต่ได้กับได้ แล้วจะเลิกทำไมล่ะ

เธอเคยเล่าให้คุณฟังไหมว่าได้เรียนรู้อะไรบ้างจากการทำอาชีพนักแปล

จะบอกว่าเมื่อไม่นานมานี้เธอแปลนิยายเล่มหนึ่งอย่างเมามัน อาจจะเมามันมากไปหน่อย เพราะแปลเพลินน็อนสต็อป 3-4 ชั่วโมงเป็นประจำ ผลที่ตามมาหลังจากนั้นคืออาการเจ็บข้อมือมากถึงขั้นจับปากกาไม่ได้ไปพักใหญ่ แล้วต้องไปทำกายภาพบำบัดเลยล่ะ แต่ตอนนี้ก็ดีขึ้น กลับมาทำงานแปลได้แล้ว เธอเตือนมาว่านักแปลต้องไม่ทำงานเพลินจนลืมดูแลตัวเองนะ ต้องบังคับตัวเองลุกจากโต๊ะมาบิดขี้เกียจ ยืดเหยียดร่างกายทุกชั่วโมง ต้องออกกำลังกายให้เป็นนิสัยจะได้ทำงานได้อย่างต่อเนื่อง นอกจากความชอบ ความอึด ยังต้องมีร่างกายที่แข็งแรงด้วย 

ส่วนเรื่องที่ได้เรียนรู้จากการแปลน่ะเหรอ วันก่อนเธอมีโอกาสเสวนากับ โยโกะ ทาวาดะ นักเขียนเรื่อง ผู้อัญเชิญไฟ มีนักแปลที่แปลเล่มเดียวกันนี้เป็นภาษาอื่นมานั่งคุยด้วย สนุกมาก โดยสรุปก็คือนอกเหนือจากการแปลให้ถูกความหมายถูกบรรยากาศ ไม่มีอะไรถูกผิดร้อยเปอร์เซ็นต์ เพราะนักแปลแต่ละคนก็มีภูมิหลัง ความรู้สึกนึกคิดต่างๆ กัน แต่ละภาษาก็มีบริบทต่างๆ กัน นักแปลก็คือนักอ่านที่อ่านจากภาษาหนึ่งแล้วเล่าให้เพื่อนฟังเป็นอีกภาษาหนึ่งนั่นแหละ นักอ่านบางคนอาจจะชอบสำนวนนักแปลคนนี้ ขณะที่บางคนอาจจะร้องยี้ เวลาอ่านคอมเมนต์ของคนอ่านก็ทำใจร่มๆ รับฟังเพื่อพัฒนาฝีมือ ไม่เก็บเอาไปคิดมากนะ  

ในความคิดของคุณ การเผยแพร่วรรณกรรมภาษาต่างประเทศมันสำคัญยังไง ทำไมเราถึงต้องอ่านงานเขียนของประเทศอื่นๆ

การอ่านเป็นการเปิดโลกให้กว้างขึ้น ทั้งโลกภายนอกและโลกในตัวเรา ช่วยให้เราค่อยๆ ละเลียดเรียนรู้ตัวเองอย่างค่อยเป็นค่อยไปโดยไม่มีข้อจำกัดด้านเวลา จะทำให้เราเข้าใจได้ว่าคุณค่าแบบไหนที่ตัวเราอยากยึดถือ เวลาอ่านเราอ่านคนเดียว โต้เถียงกับตัวเองจนสรุปได้ในระดับหนึ่งก่อนจะเอาไปพูดคุยอภิปรายกับคนอื่น 

ที่จริงจะเป็นงานเขียนของคนไทยหรือคนต่างชาติอ่านแล้วก็มีประโยชน์ทั้งนั้นแหละ แต่ถ้าโลกใบนี้ไม่ได้มีแค่ประเทศไทยรวมเลือดเนื้อชาติเชื้อไทย เราก็อยากจะทำความรู้จักคุณค่าแบบอื่นๆ เพื่อเอามาเปรียบเทียบกับที่เรามีอยู่ อาจจะทำให้เราปลื้มปริ่มกับของเดิมยิ่งกว่าเก่าหรือเห็นคุณค่าของสิ่งต่างๆ เปลี่ยนไปก็ได้นะ ส่วนจะอินจนคิดส่ายสะโพกโยกย้ายไปประเทศนั้นเลยหรือเปล่าก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง

ปัจจุบันมีคนรุ่นใหม่จำนวนไม่น้อยที่สนใจอยากแปลหนังสือ รวมถึงมีสำนักพิมพ์ใหม่ๆ นำงานเขียนต่างประเทศมาแปลเป็นภาษาไทยมากมาย มุทิตาคิดเห็นยังไงกับปรากฏการณ์นี้บ้าง

เธอพยักหน้าแรงๆ ตอบทันทีว่า ดีสิ ใครชอบทำอะไรก็ทำเลย ได้อ่านงานของนักเขียนหลายๆ คนจากหลายๆ ประเทศ เปิดโลกกว้างดีนะ

หากมองในระดับโครงสร้าง อาชีพนักแปลหนังสือในไทยสามารถเติบโตในสายงานได้หรือเปล่า

เจ้าสำนักกำมะหยี่เคยพูดว่าอยากทำให้นักแปลสามารถอยู่ได้ด้วยการทำงานแปลอย่างเดียว ฟังแล้วเป็นสุดยอดอุดมคติเลย แต่จากประสบการณ์ เธอคิดว่าแค่ค่าตอบแทนทำงานแปลอย่างเดียวอยู่ยาก เพราะเป็นงานที่ใช้เวลาเยอะ (ขนาดเธอเป็นคนแปลเร็วแล้วนะ) ถ้าจะให้อยู่ได้ สำนักพิมพ์ต้องให้ค่าตอบแทนดี ซึ่งก็ยากอีก เพราะประชากรที่อ่านภาษาไทยมีไม่มาก จำนวนพิมพ์เลยน้อยตาม น่าเห็นใจสำนักพิมพ์เหมือนกัน เมื่อให้ค่าตอบแทนดียาก นักแปลที่คิดจะทำงานแปลอย่างเดียวก็ต้องเป็นคนที่ไม่มีภาระ มีกิเลสน้อย คนที่พร้อมแบบนี้มีไม่มากหรอก นักแปลส่วนใหญ่ก็ทำงานอื่นไปด้วยทั้งนั้น

เรื่องเติบโตในสายงานยิ่งน่าสงสัยว่างานนี้มีสายงานอยู่ด้วยเหรอ นักแปลก็น่าจะเหมือนช่างคนหนึ่ง  พอทำงานไปแล้วมีคนชอบฝีมือก็เรียกซ้ำ บางทีคนอื่นเห็นผลงาน ชอบใจก็มาติดต่อ คงเรียกได้ว่ามีคนรู้จักกว้างขึ้น มีโอกาสรับงานมากขึ้นมากกว่ามั้ง

มีการเปลี่ยนแปลงใดที่มุทิตาอยากเห็นในแวดวงนักแปลหนังสือของไทยบ้างไหม

คงเป็นเรื่องคุณภาพงานแปลนั่นแหละ เดี๋ยวนี้มีอินเทอร์เน็ต มีแอพฯ แปลภาษามากขึ้น ความสามารถของแอพฯ ก็ค่อยๆ พัฒนาขึ้น หลายคนเลยคิดว่าเดี๋ยวนี้เป็นนักแปลกันง่ายๆ มีความรู้ภาษาต่างประเทศนิดๆ หน่อยๆ ก็พอ ที่เหลือใช้แอพฯ แปลเอา เราก็เลยได้เห็นงานแอพฯ แปลในหนังสือที่พิมพ์ออกมาขายอยู่เรื่อยๆ (ที่เห็นบ่อยจะเป็นพวกหนังสือฝึกภาษา หนังสือนำเที่ยว อะไรพวกนี้)

แต่ในความเป็นจริงงานแปลโดยเฉพาะพวกงานวรรณกรรมไม่ใช่งานของแอพฯ แน่นอน การใช้แอพฯ เป็นตัวช่วยเวลาแปลนั้นทำได้ แต่เราต้องใช้เป็น ต้องฉลาดกว่าแอพฯ รู้วิธีตรวจสอบย้อนกลับ อยากให้ใช้อินเทอร์เน็ตในการพัฒนาความสามารถทางภาษาและความรู้รอบตัวเกี่ยวกับภาษาต้นทางและปลายทางของตัวเองมากกว่าหวังพึ่งการแปลอัตโนมัติ

ในอนาคตเจ้าของคุณจะยังทำงานแปลไปเรื่อยๆ ใช่ไหม

ใจน่ะมีเกินร้อย แต่คงต้องถามสังขารล่ะนะว่าไหวถึงไหน

The post คุยกับปากกาของ มุทิตา พานิช ผู้แปลหนังสือของมูราคามิและวรรณกรรมญี่ปุ่นชั้นดีหลายเล่ม appeared first on a day magazine.

เป็นเวลานานทีเดียวกว่าฉันจะได้เจอวรรณกรรมไทยร่วมสมัยที่มีคอนเซปต์แปลกใหม่และแข็งแรงชัดเจนขนาดนี้

แค่คำโปรยที่บอกว่านี่คือหนังสือรวมเรื่องสั้นหลากแนว ว่าด้วยความรักและความสัมพันธ์ภายในครอบครัวไทยเชื้อสายจีนที่ไม่ว่าคนเชื้อชาติไหนก็อ่านได้ พร้อมกับปกที่โดดเด่นด้วยไทโปฯ สไตล์ตัวอักษรจีนและสีดำ-แดงสะดุดตา ฉันจึงไม่ลังเลที่จะหยิบมาลองอ่านดู

เรื่องราวของลูกสะใภ้ผู้ถูกจองจำจนกว่าจะให้กำเนิดลูกชาย บรรยากาศอึมครึมในวันที่ครอบครัวกลับมาพร้อมหน้า ความทุกข์ยากที่ไม่มีใครรู้ของมารดาผู้จากแผ่นดินเกิดมาใช้ชีวิตในดินแดนห่างไกล การเข้าร่วมลัทธิบูชาเทพเจ้าอันน่าสะพรึงเพราะอยากให้วิญญาณบรรพบุรุษปกป้องคุ้มครอง ความกดดันจากบรรดาญาติที่อยากเห็นหลานได้ดี การเป็นลูกสาวในครอบครัวคนจีน ความกตัญญูหลอกๆ และรายละเอียดการไหว้บรรพบุรุษที่ซับซ้อน ไปจนถึงเรื่องเพศสภาพที่เป็นสิ่งต้องห้ามในครอบครัว

อ่านดูแล้วเหมือนเป็นเรื่องราวความสัมพันธ์ที่เต็มไปด้วยความผูกพัน แต่แท้จริงแล้วกลับมีแต่ความผุพังถึงขั้นแหลกสลายซ่อนอยู่ภายใน

บางเรื่องให้ความรู้สึกเหงา อ้างว้าง บางเรื่องให้ความรู้สึกน่ากลัวจนต้องค่อยๆ อ่าน และบางเรื่องก็ชอกช้ำและเปราะบางจนอดใจสลายตามไม่ได้

นี่จึงเป็นเหตุผลที่ทำให้ฉันสนใจหนังสือเล่มนี้ ซึ่งเขียนโดยชายหนุ่มลูกครึ่งจีนแคะ-จีนกวางตุ้ง คอลัมนิสต์ a day เจ้าของคอลัมน์ ‘โฆษ-สนุก’ และนักเขียนหน้าใหม่ผู้น่าจับตามองในแวดวงวรรณกรรมไทย อย่าง ‘มิน–นริศพงศ์ รักวัฒนานนท์’ 

ฉันติดต่อนัดหมายพูดคุยกับมินทันทีเมื่ออ่านจบ ทว่าเขาที่กำลังยุ่งถึงขีดสุด ไม่สามารถปลีกตัวออกจากห้องได้จริงๆ เลยขอส่งดินสอกดด้ามโปรดมาตอบแทน

คำตอบจากดินสอของเขาทำให้ฉันเรียนรู้ว่า ทุกความสัมพันธ์ล้วนมีสิ่งที่ต้องรักษาและราคาต้องจ่าย ถึงอย่างนั้น ต่อให้พยายามแค่ไหนก็ใช่ว่าจะไปได้ดีตลอดรอดฝั่ง แม้กระทั่งความสัมพันธ์ในครอบครัวที่ใกล้ชิดเราที่สุดก็ตาม

เล่าประวัติของตัวเองให้ฟังหน่อยสิคุณดินสอ

สวัสดี เราคือดินสอกด Pentel GRAPHGEAR 1000 ด้ามที่สามของมิน

ที่บอกว่าด้ามที่สาม เพราะก่อนจะมาเป็นเรา มินเคยมีดินสอกดแบบนี้แล้วสองด้าม แต่เขาทำทั้งคู่หาย ซึ่งเราก็หวังว่าจะเป็นด้ามสุดท้าย หรือไม่ถูกลืมไว้ที่ไหนนะ

มินซื้อ Pentel GRAPHGEAR 1000 ด้ามแรกตามเพื่อนที่ติวสถาปัตย์ เพราะตอนนั้นเรากำลังติวเข้าคณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร และหวังว่าการมีดินสอดีจะทำให้วาดรูปเก่งขึ้น แต่ผลออกมาก็วาดรูปไม่ได้เรื่องเหมือนเดิม (หัวเราะ) แต่มันก็ทำให้มินรู้ตัวว่า อย่าวาดเลย เขียนดีกว่า

ได้ยินว่าเขาเพิ่งมีหนังสือเป็นเล่มแรก อะไรทำให้เขาเริ่มต้นเขียนเรื่องสั้นเหรอ

จริงๆ มินเขาลังเลเหมือนกันว่าจะพูดถึงแรงบันดาลใจที่ทำให้เริ่มเขียนหนังสือดีไหม เพราะเอาตรงๆ มันก็ค่อนข้างคลิเช่ คนอ่านบางคนอาจจะถอนหายใจก็ได้ แต่สุดท้ายเขาตัดสินใจว่า เออ ทำไมเราต้องเขินที่จะพูดถึงแรงบันดาลใจของตัวเองด้วยล่ะ

 เขาเล่าให้เราฟังว่าเขาเริ่มต้นอ่านงานของฮารุกิ มุราคามิจากเรื่อง บันทึกนกไขลาน ที่อ่านแล้วก็ไม่รู้เรื่องเท่าไหร่หรอก แต่มันเหมือนมีแรงดึงดูดอะไรบางอย่างให้เขาอ่านไปเรื่อยๆ จนมาถึงชุดเรื่องสั้นอย่าง ลึกลับ.โตเกียว.เรื่องสั้น, ไม่มีใครนำหน้าบนม้าหมุน และ เส้นแสงที่สูญหาย เราร้องไห้เงียบงัน ที่ทัชใจของเขามาก จนเขารู้สึกว่าตัวเองน่าจะเขียนอะไรออกมาสักอย่างได้เหมือนกัน

แล้วมีหนังสือหรือเรื่องสั้นเล่มไหนที่มีอิทธิพลต่อเขาบ้างไหม

น่าจะพูดได้ว่า On Writing: A Memoir of the Craft หรือ เวทมนตร์ฉบับพกพา : ชีวิตและเรื่องขีดเขียนของสตีเวน คิง ช่วยให้เขาเขียนหนังสือเล่มนี้จนเสร็จได้ ด้วยประโยคที่ว่า “ผมค้นพบว่าการหยุดเขียนเพราะรู้สึกว่ามันยาก ไม่ว่าจะในแง่อารมณ์ความรู้สึกหรือจินตนาการ ไม่ใช่ความคิดที่ดีเลย จริงๆ บางครั้งคุณต้องเดินหน้าต่อแม้จะไม่อยากทำ เพราะบางครั้งคุณอาจมาถูกทางแล้วก็ได้ แม้จะรู้สึกว่าสิ่งที่คุณทำอยู่คือการนั่งละเลงขี้ ไม่ได้ไปไหนสักที”

พออ่านตรงนี้จบ ความกลัว ความกังวลต่างๆ คือถูกโยนทิ้งไปเลย มันทำให้เขารู้สึกว่างั้นก็เขียนไปเถอะ เขียนไปก่อน เขียนให้เสร็จ แล้วค่อยกลับมาทำให้มันดีขึ้นกว่าเดิมก็ได้ เพราะยังไงการเขียนแย่ย่อมดีกว่าการไม่ได้เขียนมันออกมา

ตั้งแต่ช่วงเริ่มเขียนหนังสือจนถึงปัจจุบัน คุณว่าเขามีอะไรเปลี่ยนไปบ้าง

เท่าที่อยู่ด้วยกันมา เขาน่าจะเข้าใจการเริ่มเขียนงานจากประเด็นมากขึ้น มีประเด็นที่ชัดเจนก่อน ส่วนเทคนิคการเล่าหรือวิธีการเขียนจะค่อยๆ ตามมา ไม่รู้ว่าเขียนดีขึ้นมากน้อยแค่ไหน เพราะตอนเขากลับไปเปิดอ่านงานช่วงแรกๆ เขาก็ยังรู้สึกว่ามันดีเหมือนงานปัจจุบันอยู่ แต่สิ่งที่เพิ่มขึ้นมาคงเป็นความมั่นใจที่จะลงมือเขียนแหละนะ

อีกอย่าง เมื่อก่อนเขาใช้วิธีเขียนทั้งเรื่องลงในกระดาษแล้วเอามาพิมพ์ทีหลัง แต่เดี๋ยวนี้แค่เขียนโครงเรื่องคร่าวๆ เขาก็จัดการต่อในคอมพิวเตอร์ได้แล้ว ประหยัดแรงเราไปได้เยอะเหมือนกัน

นอกจากเป็นนักเขียนเรื่องสั้น เจ้าของคุณยังทำงานเป็นก๊อบปี้ไรต์เตอร์ด้วย การเขียนสองประเภทนี้ต่างหรือเหมือนกันตรงไหน

เอาความต่างก่อนเลย ตอนเขียนงานโฆษณามันมีโจทย์ที่ชัดเจน มีมู้ดแอนด์โทนของภาษาตามคาแร็กเตอร์ของแบรนด์ มีความต้องการของลูกค้าที่มินต้องรับใช้ ต้องวางมันไว้เป็นกรอบ บางครั้งเขาก็เบื่อเหมือนกันที่ต้องเขียนอะไรตลกๆ อ่านแล้วขำ พูดออกมาแล้วคนต้องหัวเราะ มันก็ฝืนอยู่เหมือนกัน เขาไม่ได้เป็นคนตลกโบ๊ะบ๊ะน่ะ

แต่พอเป็นหนังสือของตัวเองก็ใส่ได้เต็มที่ อยากเขียนอะไร แบบไหน ท่าไหนก็ได้ ไม่ต้องไปคิดอะไรให้มากมาย ท้ายที่สุดแล้ว เขาเชื่อว่างานสองแบบนี้มีปลายทางเดียวกัน นั่นคือมันต้องสื่อสาร คนอ่านต้องเข้าใจถึงเมสเซจที่เราอยากพูดกับเขา หรือได้รับอารมณ์ความรู้สึกในแบบที่เราอยากให้เขาได้รับ

แล้วอะไรที่ทำให้เขาสนใจความเป็นจีนขึ้นมาจนอยากเขียนเป็นหนังสือ

เขารู้สึกว่ามันอยู่กับเขามาทั้งชีวิต มันคือความเป็นตัวเขา เป็นสิ่งที่หล่อหลอมให้เขาเป็นเขาอย่างในทุกวันนี้

มีหลายเหตุการณ์ในชีวิตที่ทำให้เขาคิดขึ้นมาว่า “บ้านกูนี่มันจีนจริงๆ” ตั้งแต่การไถ่ถามเรื่องการงาน การวางแผนอนาคตให้เขาว่าปลายทางของชีวิตคือการมีคู่ชีวิตที่ดี เป็นเจ้าของกิจการ เป็นเจ้าคนนายคนที่มีคนนับหน้าถือตา หรือกระทั่งการคะยั้นคะยอให้ไปกินข้าวกับญาติๆ 

สิ่งเหล่านี้ที่เขามองเห็นมันอยู่เรื่อยๆ เหมือนมันไปสะกิดอะไรบางอย่างในตัวเขา และเขาคิดว่าตัวเองน่าจะเข้าใจมันมากพอที่จะเขียนถึงได้

แต่ถึงขนาดหยิบเรื่องนี้มาเป็นธีมในการเขียนเรื่องสั้นทั้ง 11 เรื่อง ดูไม่ใช่เรื่องง่ายเลยนะ

เขากลับคิดว่าความเป็นจีนค่อนข้างง่าย เพราะเป็นไอเดียที่ใหญ่มากพอจะแตกประเด็นได้มากมาย มันมีแง่มุมในความเป็นจีนให้พูดถึงเยอะ เอาแมสๆ หน่อยก็คือชายเป็นใหญ่-หญิงเป็นรอง วันรวมญาติ พิธีกรรม หรือความสัมพันธ์พิเศษที่จะเกิดขึ้นกับครอบครัวคนจีนเท่านั้น เช่น ความผูกพันระหว่างพ่อแม่ลูกที่อาจจะเข้มข้นกว่าครอบครัวทั่วไป หรือระยะห่างระหว่างพี่น้องอันเกิดจากช่องว่างที่เรียกว่าเพศ มันเลยมีวัตถุดิบเป็นสารตั้งต้นมากพอที่จะเขียนเป็นเรื่องสั้น 11 เรื่องได้ 

อีกจุดเด่นคือความเป็นจีน เป็นเรื่องที่คนไทยน่าจะมีส่วนร่วมได้มากพอสมควร เนื่องจากจำนวนมหาศาลของคนไทยเชื้อสายจีนในประเทศนี้นี่แหละ

นอกจากประสบการณ์ของตัวเองแล้ว เขารีเสิร์ชถึงแง่มุมอื่นๆ ของความเป็นจีนยังไงอีก

ตอนตัดสินใจว่าจะเขียนถึงเรื่องนี้ สิ่งแรกที่เขาทำคือตั้งสเตตัสเฟซบุ๊กถามเพื่อนๆ ว่า ถ้าพูดถึงความเป็นจีนหรือความเป็นคนไทยเชื้อสายจีน คุณนึกถึงอะไร?

มีคนเข้ามาตอบมากมาย บางคนก็ทักเขามาคุยหลังไมค์ มีทั้งเรื่องโครงสร้างครอบครัว ประสบการณ์ในบ้านที่ทั้งกดทับ ควบคุม และปกครองโดยใช้แนวคิดจีนๆ แถมหนึ่งในคนที่ทักมานั้น มีรุ่นพี่คนหนึ่งซึ่งมีบ้านอยู่เยาวราช มินก็ขอไปเซอร์เวย์ เดินเก็บมู้ดแล้วก็ไปคุยกับพี่เขาถึงบ้านเลย

การเติบโตมาในครอบครัวคนจีนหล่อหลอมให้เขาเป็นคนยังไง

มันทำให้เขายึดติดกับความเป็นครอบครัว อยู่กับบ้าน อยู่กับพ่อกับแม่ และรักคนในครอบครัวที่เป็นสายเลือดเดียวกัน ถึงแม้ว่าตัวเขาเองจะไม่ได้คิดว่าต้องสร้างครอบครัวหรือมีทายาทสืบสกุลก็ตาม

บางเวลามันก็เป็นบ้านให้เขากลับ เป็นคนที่รัก ที่รอ ที่อยากให้เขามีความสุข แต่บางเวลามันก็เป็นสิ่งยึดโยงให้เขาไม่กล้าที่จะก้าวออกไป หรือทำให้การตัดสินใจหลายๆ อย่างในชีวิตมีครอบครัวเข้ามาเป็นตัวแปรค่อนข้างมาก ทำให้บางครั้งเขารู้สึกว่าไม่ได้ใช้ชีวิตในแบบที่ตัวเองต้องการอย่างเต็มร้อย

มันทั้งผูกพันและผุพังอยู่เล็กๆ นะ

นอกจากความเป็นจีนแล้ว ในเล่มยังพูดถึงครอบครัวเป็นหลัก นิยามคำว่าครอบครัวของมินคืออะไร

พูดตามความสัตย์จริง บางครั้งมันเป็นบ้าน บางขณะมันก็เกือบกลายเป็นกรง มันอาจเป็นพื้นที่ปลอดภัย แต่อีกนัยมันก็ห่อหุ้มเราไว้อย่างแน่นหนา จนเราไม่กล้าเอื้อมมือออกไปสัมผัสกับโลกภายนอก

แล้วถ้าให้เรียงลำดับเรื่องสำคัญในชีวิต มินคิดว่าครอบครัวต้องมาเป็นอันดับแรกหรือเปล่า

บางช่วงก็ใช่ และบางเวลาเขาก็คิดว่าควรจะต้องเอาตัวเองเป็นหลักบ้างเหมือนกัน

บางช่วงที่ว่าคือเรื่องงาน ด้วยงานที่ทำมันกัดกินเขา จนหลายครั้งก็คิดว่าพอดีกว่า อยากอยู่เฉยๆ สักสองสามเดือน แต่ในช่วงเวลานั้นคงสร้างความเป็นห่วงและกังวลในใจคนที่บ้านไม่มากก็น้อย เมื่อชั่งน้ำหนักดู เขาก็คิดว่าทนทำไปก่อนแล้วกัน ได้เงิน และไม่ทำให้ครอบครัวต้องเป็นห่วง

ส่วนในบางเวลานั้น คือการตัดสินใจจะพาตัวเองออกไปจากบ้าน เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นหลังจากที่เขาตบตีกับตัวเองมามากพอสมควร ตอนแรกเขาถามตัวเองว่า ถ้าเขาออกไปแล้วคนที่ยังอยู่ที่นี่ล่ะจะทำยังไง? แต่สุดท้ายก็ตกผลึกได้ว่าสักวันหนึ่งทุกคนก็ต้องจากกัน ทางออกของเขาคือการพาตัวเองไปอยู่ในที่ที่เขายังสามารถกลับมาเยี่ยมเยียนคนที่รักได้ และต้องเป็นที่ที่เขาไม่ต้องทนทรมานกับความกดทับที่ไร้ทางออกแบบนี้

แล้วในฐานะลูกครึ่งจีนแคะ-จีนกวางตุ้ง เขามองความเป็นจีนในปัจจุบันยังไง มันเปลี่ยนไปบ้างไหมเมื่อเทียบกับอดีต

เขาคิดว่าปัจจุบันอะไรหลายๆ อย่างก็ยืดหยุ่นมากขึ้น ที่เห็นได้ชัดคือพิธีกรรมต่างๆ ที่ไม่ต้องมีขั้นตอนและของประกอบเยอะแยะเหมือนเมื่อก่อน และไม่ต้องอยู่รอให้ญาติครบทุกฝั่งก่อนจะเริ่มไหว้ได้ ใครมาก่อนไหว้ก่อน เจอกันก็เจอ ไม่เจอก็ไม่เจอ

ความเข้าใจและความคาดหวังต่อชีวิตของลูกหลานก็เปลี่ยนไป เมื่อก่อนพ่อแม่หรือญาติผู้ใหญ่เขาอาจจะมีภาพในหัวชัดมากๆ ว่าโตขึ้นมาจะต้องเป็นแบบนั้นแบบนี้ เดี๋ยวนี้คือทำอะไรแล้วมีความสุขก็ทำไปเถอะ

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นความยืดหยุ่นก็ไม่ได้อยู่กับทุกคน จะมีญาติบางคนที่ทักทายเขาด้วยคำถามว่า เงินเดือนเท่าไหร่แล้ว เมื่อไหร่จะแต่งงาน ร่ำรวยเป็นเจ้าของบริษัทซะที อยู่เหมือนกัน (หัวเราะ)

กลัวไหมว่าเล่มนี้จะทำให้คนติดภาพคนจีนแบบเดิมๆ

เขาไม่เคยคิดแบบนั้นนะ ถึงบางประเด็นในหนังสือเขาจะไม่มั่นใจเหมือนกันว่าในยุคนี้มันยังร่วมสมัยอยู่หรือเปล่า แต่เขาก็อยากบันทึกไว้ เพราะมันเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่เกิดขึ้นจริงๆ และเขาก็อยากให้คนอ่านได้ย้อนกลับมาสำรวจความเป็นจีนที่อยู่ในชีวิตของพวกเขาเหมือนกัน ว่ามันยังเป็นแบบนี้อยู่ไหม แล้วมันดี-ไม่ดีกับชีวิตเขายังไง มีอะไรที่ควรเปลี่ยนแปลงบ้าง

การเขียน FAMILY COMES FIRST ด้วยรักและผุพัง เปลี่ยนมินไปยังไงบ้าง

นอกจากทำให้เขาเข้าใจในความเป็นตัวเองแล้ว มันทำให้เขาเข้าใจคนในครอบครัวมากขึ้น เข้าใจในความรัก ความปรารถนาดี ที่แม้บางครั้งการแสดงออกจะไม่ได้ตรงใจในสิ่งที่เขาต้องการ และทำให้เขาคิดว่าจะดีลและปรับจูนให้ต่างฝ่ายมีตรงกลางต่อกันได้ยังไง 

การเขียนหนังสือเล่มนี้ยังทำให้เขาได้คิดและตั้งคำถามถึงชีวิตที่ผ่านมา ว่าอะไรทำให้เขาเป็นเขาเองอย่างทุกวันนี้ อะไรที่หล่อหลอมให้ครอบครัวของเขาเป็นแบบนี้ อะไรที่เขาเลือกจะเก็บไว้ และอะไรที่เขาคิดว่าควรจะเปลี่ยนแปลง

คาดหวังให้ผู้อ่านได้อะไรจากการอ่านหนังสือเล่มนี้

อย่างแรกเลยคือเขาอยากให้คนอ่านรู้สึกอะไรบางอย่าง จะโกรธ เหงา เศร้า โหยหา หรืออะไรก็ตาม เขาอยากให้คนอ่านรู้สึกกับเรื่องที่เขาเขียน เพราะเขาเป็นคนค่อนข้างยึดติดกับอารมณ์

อีกอย่าง เขาอยากให้คนอ่านครุ่นคิด หรืออาจตั้งคำถามต่อสิ่งที่มันเป็นว่ายังควรเป็นแบบนี้ไหม หรือสิ่งใดที่ต้องการการเปลี่ยนแปลง จากนั้นก็มองย้อนกลับเข้าไปในตัวเอง เห็นสิ่งที่ผ่านมา สิ่งที่หล่อหลอมให้เขาเป็นเขา มันอาจจะบิดเบี้ยว ผุพัง และไม่สวยงามไปบ้าง แต่มันก็เป็นตัวเขา

โปรดจ้องมองมันอย่างตรงไปตรงมา และโอบกอดมันเอาไว้ เขาฝากขอบคุณทุกคนจากใจจริง มา ณ ที่นี้ด้วยนะ

จีน

The post บ้านไม่ใช่คอมฟอร์ตโซนของทุกคน คุยกับดินสอของผู้เขียน ‘ด้วยรักและผุพัง’ appeared first on a day magazine.

กลัวใช่ไหม ต้องกลัวและตกใจก่อนแน่ๆ แต่ถ้าหลังจากนั้นเจ้าผีกลับดีกับคุณเหลือแสน และคุณกับเขาก็ดันกลายเป็นเพื่อนกันโดยไม่ได้ตั้งใจ พอจินตนาการออกไหมว่าจะเป็นยังไงต่อ

“เบรนดอลไม่เคยเชื่อว่าผีมีจริง จนกระทั่งเขาสาดกาแฟใส่ผีตนหนึ่งที่ปรากฏตัวขึ้นในห้อง หลังจากนั้น สิ่งไม่มีชีวิตเย็นเยียบแสนอบอุ่นก็เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตแสนสามัญของนายหัวฟักทอง”

ใช่แล้ว นี่คือเรื่องราวของนายหัวฟักทอง หรือ เบรนดอล ใน Pumpkin Head นิยายปกส้มสะดุดตาที่เขียนโดย giftmeme

จากวันที่ 1 ตุลาคมที่พวกเขาพบกัน จนกระทั่งวันที่ 31 ตุลาคม ซึ่งเป็นวันฮัลโลวีน เราค่อนข้างมั่นใจว่าคุณจะค่อยๆ หลงรักเจ้าผีไคล์และนายหัวฟักทองไปพร้อมๆ กับที่พวกเขาทำความรู้จักกัน

ช่วงแรกมวลอารมณ์อุ่นๆ บรรยากาศหวานจางๆ จะไหลเวียนไปทั่วตัวอักษร ก่อนจะเจอกับความขมปร่าของส่วนผสมที่ผู้เขียนเติมเข้ามา และปิดท้ายด้วยรสชาติหวานหอมเหมือนฟองนมที่ทิ้งให้เราโหยหาเรื่องราวที่จบไป–นี่คือความรู้สึกของฉันตอนที่อ่านนิยายเล่มนี้จบ

Pumpkin Head ถือกำเนิดขึ้นบนแพลตฟอร์มออนไลน์ตั้งแต่ปี 2016 จากกิจกรรม #fictober ที่ผู้ร่วมกิจกรรมจะเขียนฟิกชั่นทุกวันติดต่อกันในเดือนตุลาคม และรวมเล่มครั้งแรกในปี 2018 ปัจจุบันนิยายเล่มนี้ได้เดินทางมาอยู่ใต้การดูแลของสำนักพิมพ์น้องใหม่ Begonia Publishing รวมถึงเปลี่ยนปกใหม่ และพิมพ์ซ้ำเป็นครั้งที่ 3 แล้วเมื่อเร็วๆ นี้ เรียกว่ากระแสตอบรับยังดีอย่างต่อเนื่อง

แน่นอน เดือนนี้ไม่ใช่เดือนตุลาคม และประเทศเราก็ไม่หนาวแบบเซตติ้งในนิยายสักนิด แต่เราก็อยากนัดคุยกับนักเขียนผู้สร้างผลงานชิ้นนี้ อาจเพราะสถานการณ์บ้านเมืองอันแสนหดหู่ จนทำให้เราคิดถึงงานเขียนอบอุ่นๆ จนต้องหยิบนายหัวฟักทองมาอ่านซ้ำรอบที่สองก็ได้นะ

แต่น่าเสียดายชะมัดที่ giftmeme กำลังยุ่งอยู่ เธอเลยขอส่งเจ้าปากกาที่หน้าตาธรรมดาทว่าขีดเขียนได้อย่างลื่นมือมาตอบคำถามเราแทน

เหตุผลใดที่ทำให้เธอเลือกเขียนเรื่องราวความสัมพันธ์ของคนกับผีในเมืองนิวยอร์ก ไปหาคำตอบกันเถอะ

คุณมาอยู่กับ giftmeme ได้ยังไง

ก่อนหน้านี้เธอเป็นพวกเขียนตัวบรรจงด้วยดินสอ ไม่ก็จดโน้ตเป็นระเบียบเรียบร้อยด้วยปากกาลูกลื่น แต่พอเป็นเรื่องทดความคิดชั่ววูบทีไร เธอชอบคว้าปากกาเจลสีน้ำเงินมาใช้เพราะมันลากลื่นไร้รอยต่อดี แถมไม่เกี่ยงด้วยว่าต้องมีแท่งโปรด เพราะงั้นเราจึงได้มาอยู่ที่นี่เพราะแม่ของเธอไปรับตัวมาให้จากตลาด ไม่มีอะไรโรแมนติกสักนิด แถมในอนาคตเธออาจเปลี่ยนใจอีกก็ได้

ถ้าอย่างนั้นพอรู้ไหมว่า giftmeme เริ่มต้นเขียนนิยายได้ยังไง

บรรดาดินสอปากกาที่อยู่ในกล่องตั้งแต่สิบกว่าปีก่อนให้การว่าเธอเริ่มขีดๆ เขียนๆ สมัยเรียนประถม แรงผลักแรกมาจากการอ่านวรรณกรรมเยาวชนยุค 2000s อันเฟื่องฟู หลังจากเขียนลงสมุดแบ่งเพื่อนอ่าน ลงเว็บบอร์ดชมรมตอนมัธยมต้น เก็บไว้อ่านคนเดียวตอนมัธยมปลาย และห่างหายไปช่วงเรียนมหา’ลัย ช่วงเรียนจบใหม่ ๆ เธอก็นึกครึ้มใจกลับมาเขียนอีกครั้ง คราวนี้ต้องขอบคุณแพลตฟอร์มออนไลน์ที่ทำให้มีพื้นที่เผยแพร่งาน จากการเขียนย่อหน้าภาษาอังกฤษสั้นบ้างยาวบ้าง เลยพัฒนามาเป็นนิยายที่เป็นชิ้นเป็นอันในที่สุด

ปกติเธออ่านหนังสือแนวไหน มีใครเป็นนักเขียนในดวงใจหรือเปล่า

ตอนนี้เธออ่านนิยายแปลเป็นส่วนใหญ่ ที่ถูกจริตและทำหัวใจสั่นไหวได้มากที่สุดคือนิยายและเรื่องสั้นญี่ปุ่น นักเขียนที่ทำให้เธอทึ่งมากคือโอตสึ อิจิ ที่มีผลงานดังๆ อย่างรวมเรื่องสั้น Zoo, โทรศัพท์สลับมิติ, หันมาทางนี้เถอะนะ, โมโมเสะ ในฐานะคนที่สับเปลี่ยน genre ของงานได้อย่างมีเสน่ห์และฉลาดเฉลียว ส่วนชั่วโมงนี้เธอกำลังสนใจงานของนักเขียนหญิงเป็นพิเศษ ทั้งโยโกะ โอกาวะ, ฮิโรมิ คาวาคามิ และเอคุนิ คาโอริ  ซึ่งมอบความละเอียดอ่อนและประสบการณ์ที่ไม่ค่อยได้เห็นจากไหน

แล้วอะไรทำให้เธอเริ่มต้นเขียน Pumkin Head

เดือนตุลาคมในปีนั้นมีกิจกรรม #fictober ซึ่งชวนคนมาเขียนทุกวันตลอดเดือน เธอที่ว่างงานและเคว้งคว้างเลยนึกสนุกลองดู ไม่ได้ใช้หัวข้อที่เขากำหนดมาให้ แต่ว่าเขียนจากคีย์เวิร์ดที่อยากเขียน จากนั้นเรื่องราวก็ดำเนินไปตามสถานการณ์วันต่อวันของเธอเอง

ทำไมเรื่องนี้ถึงต้องเป็นเรื่องราวของคนเป็นกับคนตาย เพราะเดือนตุลาคมมีวันฮัลโลวีนหรือเปล่า

ตอนแรกเธอคิดซื่อๆ แบบนั้นแหละ เดือนตุลาคมมาพร้อมกับวันฮัลโลวีน เพราะงั้นก็ต้องเป็นเรื่องผีน่ะสิ แต่ลึกๆ แล้วเธอก็หมกมุ่นกับเรื่องความตายในฐานะโลกอีกใบหนึ่ง เช่นเดียวกับความโหยหาอาลัยและเรื่องน่าเสียดายในชีวิตคน เธอเลยเล่าเรื่องผ่านตัวละครคนเป็นและคนตาย นอกจากนี้ก็ยังอยากลองเขียนเรื่องผีในห้องให้ออกมาเป็นแนวชีวิตประจำวันดูเพราะอยากรู้ว่าเรื่องสามัญธรรมดากับผีจะออกมาเป็นยังไง

แต่จริงๆ เรื่องผีกับคนจะเล่าที่ไหนก็ได้นี่ ทำไมฉากหลังของเรื่องถึงเป็นนิวยอร์กล่ะ

เพราะต้นแบบตัวละครที่เธอแคสติ้งในใจเป็นชาวต่างชาติ เธออยากให้พวกเขาอยู่ท่ามกลางบรรยากาศฤดูใบไม้ร่วง ความหนาวเย็น วัฒนธรรม วิถีชีวิต และกิจกรรมที่ตัวละครทำ ตลอดจนสถานที่ที่พวกเขาไป ซึ่งโลกใน Pumpkin Head ที่แจ่มชัดในใจเธอนั้นก็คือนิวยอร์ก ถึงเธอจะไม่เคยไปเยือนที่นั่นก็ตามที

แล้วเขียนเรื่องที่พูดถึงโลกของคนเป็นกับคนตายแบบนี้ ส่วนตัวแล้วเจ้าของคุณเชื่อเรื่องโลกหลังความตายไหม

เธอทั้งเชื่อและไม่เชื่อในคราวเดียวกัน ส่วนที่เชื่อจะจินตนาการว่ามันเป็นอีกมิติหนึ่ง บางทีเราอาจไปเกิดใหม่ในนั้นโดยไม่รู้ตัวหรือจำความไม่ได้ และถ้าเป็นแบบนั้นจริงโลกที่เราหายใจอยู่ในตอนนี้ก็อาจเป็นโลกหลังความตายโลกที่เท่าไหร่แล้วก็ไม่รู้ ส่วนอีกครึ่งใจที่ไม่เชื่อมักคิดว่าตายแล้วก็เหมือนเครื่องใช้ไฟฟ้าถูกดึงปลั๊ก ดับวูบ ไม่มีอะไรอีก เพราะถ้าต้องมีสติรับรู้ต่อไปคงเหนื่อยน่าดู โลกหลังความตายที่เป็นระบบระเบียบแบบในนิยายเป็นการทดลองทางความคิดของเธอมากกว่าความเชื่อ เผลอๆ อาจจะเป็นความฝันถึงสวรรค์ในอีกรูปแบบหนึ่งก็เป็นได้

ถ้าจู่ giftmeme เห็นวิญญาณได้แบบนายหัวฟักทองขึ้นมา คุณคิดว่าเธอจะรีแอกต์เหมือนเขาไหม

เธอจะเป็นลมล้มตึงไปก่อนน่ะสิ ถึงจะเขียนเรื่องผีสางแต่ก็เธอก็เชื่อว่าวิญญาณน่ะน่ากลัวสุดฤทธิ์ เว้นแต่ว่าจะเป็นวิญญาณที่สนทนากันได้แบบในเรื่อง ถ้าเป็นแบบนั้นเธอคงรู้สึกตื่นเต้นเหมือนเด็กที่มีความลับเร้าใจอยู่คนเดียว จนวิญญาณตนนั้นอาจจะเบื่อที่ต้องฟังเธอถามนู่นนี่ก็เป็นได้ 

แต่ถ้ามองเห็นวิญญาณของคนรู้จักและผูกพันก็คงเป็นอีกเรื่องทีเดียว ถ้าไม่กระอักกระอ่วน ก็คงเต็มไปด้วยเรื่องน่าเสียดายมากเกินไป

ถ้าให้แบ่งหมวดหมู่ตามประเภทนิยาย คุณคิดว่า Pumkin Head ควรไปอยู่ประเภทไหน

นิยายแนวชีวิตประจำวัน (slice of life) ที่มีตัวละครเพศหลากหลาย ที่เธอไม่ได้ขึ้นต้นด้วยเรื่องเพศก่อนไม่ได้หมายความว่าไม่เห็นความสำคัญ แต่เพราะอยากให้มิตินี้อยู่ในนิยายแนวต่างๆ ได้อย่างกลมกลืน ไม่ว่าตัวละครจะมีเพศสภาพหรือเพศวิถีใดล้วนเป็นตัวเอกในนิยายได้ทั้งหมด ทั้งนี้เธอก็เข้าใจดีว่า representation ของกลุ่มเพศหลากหลายในสื่อหลักมีน้อยกว่ามาก การจัดเป็นหมวดหมู่เฉพาะก็ช่วยเพิ่มพื้นที่ให้คนมองเห็นมากขึ้นได้จริง แต่สักวันหนึ่งเธออยากเห็นงานหลายแนวที่มีตัวละครหลากเพศบนชั้นหนังสือมากพอ ๆ กับงานแนวโรแมนซ์ที่ครองกระแสมานานเหมือนกัน

เพราะเขียนงานที่มีตัวละครหลักเป็นเพศหลากหลาย อยากรู้เลยว่า giftmeme คิดยังไงกับนิยายชายรักชายไทยที่บางเรื่องก็หยิบฉวยอัตลักษณ์ของคนในคอมมิวนิตี้ไปใช้ แต่ไม่ได้ถ่ายทอดความจริงของพวกเขาออกมา

เธอคิดว่าสาเหตุของการหยิบฉวยไปใช้อาจมาจากความต้องการผลิตสื่อเพื่อความบันเทิงเฉยๆ แต่ตกหลุมพรางว่าเรื่องบันเทิงไม่จำเป็นต้องสมจริงและเป็นแค่แฟนตาซีในจินตนาการของผู้เขียน ส่วนหนึ่งเธอก็เห็นด้วยว่าคนเขียนควรมีอิสระในการสร้างผลงาน และการเขียนเพื่อความบันเทิงอย่างเดียวก็ไม่ใช่เรื่องผิดในตัวมันเอง

แต่เธอก็ไม่อยากให้หลงลืมว่าความสัมพันธ์ของกลุ่มชายรักชาย (เช่นเดียวกับกลุ่ม LGBTQIA+ ทั้งหมด) นั้นเป็นของจริง มีอยู่ในโลกความเป็นจริงนอกหนังสือหรือหน้าจอ และมีคนอีกมากที่กำลังลำบากเพราะสังคมไม่เข้าใจเพศสภาพ เพศวิถี และอัตลักษณ์ทางเพศของเขา ดังนั้นการผลิตสื่อโดยไม่คำนึงถึงข้อเท็จจริงหรือวิถีชีวิตของคนกลุ่มนี้จึงมีโอกาสทำให้คนรับสื่อเข้าใจผิด หรือยิ่งกว่านั้นคือเผลอมองว่าคนในชุมชนนี้เป็นเพียงแค่ตัวละครไปเสียหมด 

โดยเฉพาะกับงานเขียนร่วมสมัยที่คนอ่านปิดหนังสือปุ๊บก็เจอสังคมเดียวกับที่อ่านปั๊บ โลกของเรื่องแต่งและเรื่องจริงจึงซ้อนกันอยู่ ทั้งที่ความเป็นจริงทุกคนไม่ได้หน้าตาตรงตามพิมพ์นิยม ฝ่ายรุกไม่ได้มีแค่คนที่แสดงความเป็นชายมากกว่ารับ ฝ่ายรับไม่จำเป็นต้องบอบบางหรือออกสาวเสมอไป เซ็กซ์เองก็ไม่ได้ราบรื่นง่ายดายเท่าที่นิยายเขียนให้เห็น และตอนจบแสนสุขก็อาศัยแค่ความรักอย่างเดียวไม่พอในเมื่อคนรักเพศเดียวกันยังไม่มีสิทธิทางกฎหมายเท่ากับคู่สมรสชาย-หญิงเลย

เธอไม่ได้จะบอกว่าทุกคนต้องเขียนแง่มุมเหล่านี้ลงไปในเรื่องแต่งทั้งหมดหรอกนะ เพียงแต่ว่าเมื่อถึงคราวต้องเขียนถึงประเด็นเหล่านี้ก็อยากให้ลองจับต้องมันอย่างใส่ใจหน่อย เธอเชื่อว่ามันมีวิธีที่ความรู้ความเข้าใจอยู่ร่วมกับความบันเทิงได้ ถ้ารู้เท่าทันเรื่องนี้ตอนเขียนและอ่านเราน่าจะตระหนักได้ว่าต้องจัดการกับไอเดียที่มีอยู่ในมือออกมาในรูปแบบไหน

แล้วในฐานะคนผลิตงาน เธอคิดว่านักเขียนที่ไม่ได้เป็นเพศหลากหลายจะแน่ใจได้ยังไงว่าสามารถสื่อเรื่องนี้ออกมาได้ซื่อตรง

เริ่มจากฟัง ดู และรับสารจากคนในชุมชนก่อนได้ จริงๆ ต่อให้มีประสบการณ์ของตัวเองก็ใช่ว่าจะตรงกันไปทั้งหมด เธอคิดว่านักเขียนหลายคนเริ่มต้นมาจากการเป็นผู้อ่าน เลยอาจอ้างอิงข้อมูลจากสื่อที่เคยเห็นมาเป็นส่วนใหญ่ พอมาผลิตงานเองเลยกลายเป็นการผลิตซ้ำได้ง่ายๆ เพราะอนุมานเอาเองว่า ‘น่าจะ’ เป็นแบบนี้ หรือคิดว่าไม่เป็นไรเพราะเป็นแค่เรื่องแต่งอยู่แล้ว พอมันถูกทำซ้ำไปเรื่อยๆ ก็อาจชวนให้คิดว่าเป็นข้อเท็จจริงหรือฝังในระบบคิดไป

ยกตัวอย่างเรื่อง sexual position ซึ่งเธอคิดว่าการมีตำแหน่งที่ชอบไม่ใช่ปัญหา แต่ปัญหาอยู่ที่การผูกติดลักษณะแบบหนึ่งกับตำแหน่งรุก/รับจนเป็นภาพจำรูปแบบเดียว กลายเป็นกระทบคนที่ไม่ fit in ลักษณะเหล่านั้นอีกทีหนึ่ง ทั้งที่เราไม่สามารถตัดสินเรื่องนี้จากภายนอกได้และจะเสียมารยาทถ้าคิดเอาเอง นอกจากนี้ความสัมพันธ์ของบางคู่ก็ไม่ได้อยู่ในรูปแบบโรแมนติกหรือ sexual เท่านั้น เธอคิดว่าตอนนี้กลุ่มคนเพศหลากหลายได้ออกมาแบ่งปันข้อมูลตามช่องทางต่างๆ ไม่น้อย และไม่ใช่เรื่องเหนือบ่ากว่าแรงเลยที่เราจะฟังพวกเขาก่อนลงมือเขียน

ฟังดูแล้วเจ้าของคุณน่าจะมองว่านิยายหรือเรื่องแต่งใดๆ จำเป็นต้องรับผิดชอบสังคม?

แน่นอน เหมือนที่เราต้องมีความรับผิดชอบต่อคำพูดหรือการกระทำตัวเองต่อผู้อื่น เพียงแต่ตอนนี้นิยายเป็นสื่อที่แพร่ไปในวงกว้างได้ง่ายขึ้นมาก แถมกลวิธีการเขียนก็อาจทำให้คนอ่านคล้อยตามได้ เธอคิดว่าผู้เขียนต้องตกลงกับตัวเองให้ได้ก่อนว่าเขียนแบบนี้ไปเพื่ออะไร จำเป็นต้องเล่าแบบนี้หรือไม่ และเมื่อถ่ายทอดออกไปแล้วมันจะก่อให้เกิดปัญหาได้ไหม จากนั้นก็หาวิธีจัดการกับมันอย่างเหมาะสม ไม่ว่าจะผ่านเทคนิคการเล่าเรื่อง การใส่คำเตือนเนื้อหาเพื่อแนะนำคนอ่าน รวมถึงการจัดเรตและหาที่ทางให้รัดกุม เพื่อไม่ให้พฤติกรรมหรือความคิดที่สุ่มเสี่ยงกลายเป็นเรื่องปกติธรรมดาไป

แน่นอนว่าสังคมที่ทุกคนมีวิจารณญาณแยกแยะได้เป็นปลายทางในอุดมคติของเรา แต่จะไปถึงจุดนั้นได้ก็ต้องคำนึงถึงคนที่ยังไม่มีความตระหนักเท่ากันด้วย เพราะบางครั้งการหวังพึ่งวิจารณญาณส่วนบุคคลก็อยู่เหนือการควบคุมของคนเขียน การคิดเผื่อจึงเป็นความรับผิดชอบอย่างหนึ่ง ทั้งนี้เธอเห็นว่าคนอ่านเองก็ต้องร่วมมือและย้ำเตือนตัวเองอยู่เสมอว่าสิ่งที่เห็นจนชินไม่ได้ถูกต้องเสมอไป การตระหนักว่ามันมีโอกาสผิดได้คือจุดเริ่มต้นของการคิดวิเคราะห์

ยุคนี้เมืองไทยมีสื่อเกี่ยวกับเพศหลากหลายมากขึ้น ไม่ว่าจะหนัง ซีรีส์ หนังสือ หรือสื่อบันเทิงทั้งหลายซึ่งนำเสนอได้ตรงกับชีวิตจริงของพวกเขา หรือบางเรื่องก็เน้นความบันเทิงอย่างสุดโต่งจนละเลยความเป็นจริงไป giftmeme มองปรากฏการณ์นี้ยังไง

เธอมองว่าการมีพื้นที่ของเพศหลากหลายให้คนทั่วไปเห็นเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี แต่โจทย์ต่อไปคือทำยังไงถึงจะขยับขยายที่ตรงนั้นให้กว้างขึ้น เพราะจำนวนที่เพิ่มไม่ได้แปลว่ามีเนื้อหาหลากหลาย และในบรรดาความหลากหลายที่มีไม่มากมาย เสียงและพื้นที่ที่ผู้ผลิตแต่ละคนได้ก็ไม่เท่ากัน 

ยิ่งไปกว่านั้นมันไม่ได้เป็นตัวชี้วัดว่าสังคมโอบรับเพศหลากหลายในชีวิตจริง ในเมื่อผู้ผลิตและผู้ชมส่วนหนึ่งมองว่ามันแยกจากโลกที่ตัวเองอยู่ จนบางครั้งปฏิเสธชื่อเรียกความสัมพันธ์ของ ‘เกย์’ ด้วยซ้ำ (คนละอย่างกับการไม่ตัดสินเพศวิถีล่วงหน้า แต่เป็นไปเพื่อละเลยมิตินี้หรือจงใจเลี่ยงว่ามันไม่ใช่) ดังนั้นเธอจึงคิดว่าผู้อ่านและผู้ชมมีส่วนสำคัญมากในการกำหนดทิศทางของสื่อ เป็นการสะท้อนไปยังผู้ผลิตว่าเนื้อเรื่องที่แตกต่างไปจากกระแสหลักก็ขายได้

ในขณะเดียวกันผู้ผลิตเองก็ต้องเฟ้นหา นำเสนอ และกล้าลงทุนกับผลงานเหล่านั้นโดยไม่ยึดกับสูตรทำเงินอย่างเดียว ถ้าสองส่วนนี้มาบรรจบกันได้ เธอคิดว่าเราน่าจะได้เห็นอะไรดีๆ มากขึ้นทั้งในเชิงคุณภาพและปริมาณ โดยไม่ต้องอาศัยการรับสื่อต่างประเทศเป็นหลักหรือจำกัดงานกระแสรองให้เป็นงาน niche เท่านั้น ที่สำคัญสังคมเองจะได้มองเห็นแง่มุมต่างๆ ของคนในคอมมิวนิตี้มากขึ้น รู้สึกยึดโยงกันมากขึ้น มากกว่าแค่ให้พวกเขามีที่ทางแค่ในสื่อแล้วจบไป

ถ้าเป็นไปได้ เจ้าของคุณอยากสร้างงานเขียนแบบไหนออกมาในอนาคต

ถ้ายึดตัวเธอเป็นหลัก ตอนนี้เธอตัดสินใจแล้วว่าจะเขียนงานที่ทำให้ตัวเองไม่เสียดายและมีความสุขทุกครั้งที่ย้อนมาอ่าน โดยไม่เกี่ยงแนวหรือความเป็นไปได้ และถ้ามันทำให้หัวใจคนอ่านสั่นไหวและทิ้งความทรงจำบางอย่างไว้ได้บ้าง นั่นก็เป็นยิ่งกว่าของขวัญสำหรับเธอแล้ว

The post คุยกับปากกาของ giftmeme ผู้เขียนนิยายรักหวานหม่นระหว่างคนกับผี ‘Pumpkin Head’ #นายหัวฟักทอง appeared first on a day magazine.

ที่ใครหลายคนเคยบอกว่า ‘มนุษย์มีชีวิตอยู่ได้ด้วยความหวัง’ เราไม่แน่ใจว่าในประเทศที่ทำให้ความหวังเจือจางจากใจคน ประโยคนี้จะยังมีความหมายได้ยังไง

ยิ่งพอได้กวาดสายตาไปทั่วๆ พลางสำรวจหลายชีวิตในสังคมผ่านหนังสือ ‘ไม่มีใครเป็นเจ้าของความหวังเพียงผู้เดียว’ สารคดีที่บรรจุไปด้วยเรื่องราวชีวิตหลากหลายของผู้คนในสังคม มันก็ยิ่งทำให้เรามองเห็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ลดทอนความหวังของคุณภาพชีวิตมากกว่าเดิม 

เนื้อหาข้างในทั้งหมดของหนังสือเล่มนี้คือผลจากการลงพื้นที่พูดคุย ศึกษาข้อมูลของ ปาณิส โพธิ์ศรีวังชัย บรรณาธิการ The101.world ผู้ชื่นชอบการทำความเข้าใจผู้คนที่มีความแตกต่างหลากหลาย และนำเสนอออกมาในรูปแบบสารคดีเพื่อให้คนได้รับรู้

สนามม้านางเลิ้ง ตรอกซอกซอยที่มีพนักงานบริการทางเพศ สนามมวย ถนนข้าวสารยามโรคระบาด ไปจนถึงการประท้วงของคนรุ่นใหม่ทั้งไทยและฮ่องกง คือตัวอย่างของเรื่องราวที่ปาณิสพาตัวเองไปอยู่ตรงนั้น เช่นเดียวกันกับ ‘ปากกาสีดำ’ ของเธอที่ร่วมผจญภัยเรียนรู้จักเรื่องราวชีวิตผู้คนหลากหลายในโลกนี้ 

เทียบกันกับคนรุ่นใหม่ (และปากการุ่นใหม่) คงมีเพียงไม่กี่คนที่ทุ่มเทลงไปทำความเข้าใจคนและถ่ายทอดออกมาให้เข้าถึงคน คงดีไม่น้อยถ้าเราได้สำรวจเบื้องหลังการทำงานสารคดีของปาณิส แต่เพราะเธอกำลังลงพื้นที่ทำสารคดีอยู่​ในตอนนี้ เราจึงถือโอกาสชวนปากกาของเธอมาคุยด้วยก่อน 

เรื่องราวเหล่านั้นจะเป็นยังไงบ้าง นั่งลงฟังปากกาคู่ใจของปาณิสเล่าให้ฟังไปพร้อมๆ กัน

ขอเริ่มด้วยการถามถึงจุดเริ่มต้นความสัมพันธ์ของคุณกับเจ้าของหน่อย คุณไปเจอกับปาณิสได้ยังไง

เรานอนอยู่บนชั้นของร้านมูจิที่เซ็นทรัล ลาดพร้าว มองเห็นคนท่าทางรีบๆ เดินมาหยิบเพื่อนเราไป ก่อนปาณิสจะเดินมาใกล้ๆ แต่เราไม่ใช่คนแรกที่เธอมองหรอก ตอนนั้นเธอเลือกหยิบคนที่ไส้อวบอ้วนกว่าไปก่อน เห็นลองเขียนขยุกขยิกแล้วคงไม่ค่อยใช่ ปาณิสค่อยหันมามองเรา หยิบขึ้นมาเขียนสองสามยึกแล้วก็เดินไปจ่ายตังค์ เห็นรีบๆ เหลือเกิน ไม่รู้อยากใช้ปากกาอะไรเร็วขนาดนั้น

ตอนทำความรู้จักกันแรกๆ ปาณิสเคยเล่าให้คุณฟังไหมว่าเริ่มต้นเขียนสารคดีตอนไหน

น่าน้อยใจเหมือนกันที่เราไม่ใช่คนแรกที่อยู่กับปาณิสตอนเริ่มเขียนสารคดี แต่ไม่เป็นไรหรอก เพราะในช่วงที่ปาณิสลงพื้นที่หนักจริงๆ เราอยู่ด้วยตลอด

เอาเป็นว่าปาณิสก็เคยย้อนความหลังให้ฟังบ้าง ตอนที่เป็นนักศึกษา เธอเรียนที่ศิลปากร แล้วได้ฝึกทำสารคดีเรื่องแรกๆ เกี่ยวกับนักมวยไทย เธอพกปากกาแท่งอื่นไปค่ายมวย สนามมวย และจดยิกเวลาขอข้อมูลจากโปรโมเตอร์ (เราพยายามนึกภาพตามด้วยนะ ตอนนั้นเธอน่าจะใช้งานปากกาด้ามนั้นหนักพอตัว) เธออวดบ่อยว่าพ่อเธอเคยทำค่ายมวย เลยคุ้นชินกับน้ำมันมวยและการชกต่อย ปาณิสบอกเราว่าการสัมภาษณ์นักมวยน่ะยากที่สุด เพราะไม่ค่อยมีใครชอบพูดนัก เธอเลยเริ่มพูดคุยด้วยการให้นักมวยสอนใส่เข่า ดูเหมือนว่าจะได้ผลด้วยนะ

คุณเคยคุยกับเจ้าของปากกาไหมว่าทำไมถึงชอบเล่าเรื่องด้วยรูปแบบสารคดี

เธอเป็นพวกชอบเรื่องจริงน่ะ แต่ขณะเดียวกันก็อ่านวรรณกรรมเป็นบ้าเป็นหลัง เราเดาว่าเธอคงอยากผสมสองอย่างนี้เข้าด้วยกัน แล้วงานสารคดีก็น่าจะตอบโจทย์ที่สุด 

เวลาปาณิสใช้เราจดอะไรก็มักจะบรรยายท้องฟ้า สายลม แสงแดด เสียงของป่าไม้ หรือชนิดของเฟิร์น รา มอส อะไรเทือกนั้น แล้วก็ชอบจดคำพูดของคนเอาไว้ บางครั้งปาณิสก็เติมความคิดตัวเองเข้าไปด้วยนิดๆ หน่อยๆ เช่น ‘เฉียบ’

เท่าที่สังเกต ดูเหมือนว่าปาณิสจะชอบไปเจอผู้คนและไปเห็นพื้นที่ใหม่ๆ ที่ไม่เคยเห็น หลายครั้งเวลานั่งรถเธอชอบเอาเราขึ้นมาควงเล่น บางทีก็ไม่ได้จดอะไรเป็นชิ้นเป็นอันหรอก เราก็อยากบอกเหมือนกันว่าเวียนหัว

แสดงว่าปาณิสพาคุณไปไหนมาไหนด้วยเสมอ โดยเฉพาะเวลาลงพื้นที่ทำงานสารคดี มีเรื่องไหนที่เปิดโลกคุณกับเจ้าของบ้าง

เยอะมาก อันที่จริงก็เปิดโลกทุกเรื่องเลย ปาณิสเป็นพวกตื่นเต้นง่ายน่ะ (เราก็ด้วย)

จำได้ครั้งหนึ่งตอนไปลงพื้นที่คลองหลอดทำเรื่องหญิงขายบริการ ตอนนั้นปาณิสแทบไม่หยิบเราขึ้นมาเขียนเลย แต่ก็เหน็บไว้ที่กระเป๋าเสื้อตลอด เราเลยได้เห็นและได้ยินชัดทุกอย่าง มีทั้งเด็กมากๆ ไปจนถึงคนที่สูงอายุแล้วมาขายบริการ เรื่องราวของแต่ละคนก็มีมิติที่ซับซ้อนมากๆ ทำให้เราเห็นเลยว่ามนุษย์แต่ละคนมีเบื้องหลังของชีวิตที่แตกต่างหลากหลาย จนเราไม่อาจตัดสินได้เลยว่าใครดีหรือเลว จำได้ว่าเป็นหนึ่งในการลงพื้นที่ที่ปาณิสระมัดระวังมากที่จะไม่ทำให้คนที่คุยด้วยอึดอัด เลยเป็นเหตุผลที่เราแทบไม่ถูกหยิบมาใช้งานเลย มาเจอกันอีกทีก็ตอนอยู่บนรถแล้วนั่นแหละ

อีกทีก็มีตอนไปฮ่องกง เราทั้งดีใจที่ได้บินข้ามฟ้าด้วย และเป็นเพื่อนคนเดียวของปาณิส อันที่จริงปาณิสพาเพื่อนไปอีกคนคือยาดม ตอนเดินๆ อยู่ระหว่างกลุ่มผู้ชุมนุม ปาณิสหยิบยาดมขึ้นมาใช้บ่อยกว่าเราอีก

มีตอนหนึ่งในหนังสือที่ปาณิสเขียนว่าพาคุณไปแทงม้า ทั้งๆ ที่คุณทั้งสองก็ไม่เคยมีประสบการณ์กับการพนันแบบนี้มาก่อน คุณคิดว่าการเอาตัวเข้าไปอยู่ในพื้นที่ของประเด็นที่สนใจ หรือลองทำตัวแบบตัวละครที่คุณไปศึกษา สำคัญยังไงในการทำสารคดี

ถ้าจะเล่าเรื่องจริงให้ถึงเนื้อถึงหนัง ก็จำเป็นต้องเอาตัวเองไปสัมผัสเหตุการณ์จริง ข้อนี้ยืนยันได้เลย เพราะตอนที่ปาณิสใช้เราจดบนโพยม้า มันเป็นความรู้สึกใหม่ที่เราตื่นเต้นสุดๆ และถ้าไม่ได้ลองทำแบบนี้ก็คงไม่รู้ว่าปากกาของคนแทงม้าสนุกยังไง แล้วปาณิสก็คงไม่มีเรื่องสนุกๆ ไปเขียนด้วย

แต่แง่หนึ่งก็มีคนบอกว่าสื่อไม่ควรเอาตัวเข้าไปเป็นผู้เล่นในเรื่องที่นำเสนอ แล้วเคยมีครั้งไหนบ้างไหมที่การลงพื้นที่หรือทำความเข้าใจประเด็น ทำให้เจ้าของคุณอินมากๆ จนเริ่มรู้สึกตัวเองเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องนั้น แล้วสุดท้ายเจ้าของคุณจัดการกับมันยังไง

มีหลายครั้งเหมือนกันที่ปาณิสรู้สึกรู้สาไปกับภาพตรงหน้ามากๆ สิ่งที่จำเป็นคือเวลา–ถ้าเรื่องไหนที่รู้สึกเยอะ ก็จำเป็นต้องทิ้งเวลาให้นานหน่อย คิดกับมันให้นานหน่อย แล้วถอยตัวเองออกมาจากเรื่องเพื่อให้เห็นภาพรวม ก่อนจะค่อยๆ ขยับไปหาข้อมูลส่วนอื่น ถ้าเว้นเวลาและระยะห่างได้ดีพอ เวลาเล่าเรื่องก็จะเจอน้ำหนักงานเขียนที่เหมาะสม

ปาณิสเคยระบายกับคุณไหมว่าส่วนไหนในการทำงานสารคดีที่ยากที่สุด

บ่นประจำ ช่วงที่ปาณิสถอนหายใจบ่อยที่สุด หมุนควงเราบ่อยที่สุด (และเราก็เวียนหัวไปกับเธอมากที่สุด) คือตอนที่เอาข้อมูลทั้งหมดที่ได้มาวางกองตรงหน้า ตั้งแต่เทปสัมภาษณ์ ข้อมูลที่จดบนเศษกระดาษ บางทีก็ไปโผล่ตรงโพยม้าบ้าง หรือจดไว้บนมือบ้าง ยังไม่นับพวกข้อมูลเอกสารอื่นๆ ที่ต้องหามาเสริมให้งานหนักแน่นขึ้น

ส่วนนี้แหละที่เจ้าของเราบอกว่ายากที่สุด เพราะไม่รู้จะหยิบจับเอาส่วนไหนมาเล่าก่อน ส่วนไหนสำคัญ ส่วนไหนตัดออกได้ การจะเลือกหยิบวัตถุดิบพวกนี้มาเขียนกลายเป็นช่วงเวลาที่ปาณิสใช้นานที่สุดก่อนจะเขียนงานออกมาได้สักชิ้น

แล้วพาร์ตไหนในการทำงานสารคดีที่เจ้าของคุณชอบมากที่สุด

แน่นอนว่าต้องเป็นตอนลงพื้นที่ เพราะไม่รู้เลยว่าจะไปเจออะไรบ้าง งานสารคดีสนุกตรงนี้ และการลงพื้นที่เปิดให้เราทั้งคู่ได้ไปเจออะไรใหม่ๆ มันเปิดโอกาสให้ปาณิสไปเจอคนใหม่ๆ บางคนที่ชีวิตปกติอาจจะไม่มีโอกาสคุย งานสารคดีก็ทำให้ได้คุย ทำความรู้จักผู้คนหลากหลายอาชีพ ตั้งแต่คนเดินโพยหวย คนขายลูกชิ้น ไปจนถึงนักธุรกิจพันล้าน

แล้วเวลาลงพื้นที่ ปาณิสชอบบอกว่า ที่เลือกเราเป็นคู่หู เพราะเราน้ำหนักเบา ไม่กวนใจ และหายได้ ไม่เจ็บปวดมาก เราชอบทุกครั้งที่ปาณิสใช้เราจดอะไรใหม่ๆ ที่เพิ่งไปเจอมาพร้อมกัน

ฟังอย่างนี้แล้ว อยากถามเลยว่าการออกไปทำงานสารคดีเติมเต็มชีวิตคุณและปาณิสยังไงบ้าง

ถ้าวันไหนปาณิสบอกว่ากำลังจะไปลงพื้นที่ หัวใจเราก็เต้นรัวเร็วด้วยความตื่นเต้นแล้ว เราทั้งคู่เพลิดเพลินกันมากกับการไปได้ยินเสียงใหม่ๆ ฟังเรื่องเล่าที่ไม่เคยได้ยินจากที่ไหน และไปเห็นภาพที่ในชีวิตอาจจะไม่ได้เห็น

การทำความเข้าใจชีวิตคนอื่นมันทำให้เราหันมองชีวิตตัวเองได้เหมือนกันนะ แล้วก็ยิ่งทำให้เราเข้าใจตัวเองมากขึ้น ยังไม่นับว่าพอได้ประโยคที่ดีๆ กลับมาเขียนแล้วก็ยิ่งเติมเต็มหัวใจในการทำงานได้มากเลย

สำหรับปาณิสแล้วการเขียนสารคดีประเด็นเหล่านี้สำคัญยังไง ทำไมเราต้องทำงานลักษณะนี้ออกมาให้มากขึ้น เจ้าของเคยคุยเรื่องนี้กับคุณไหม

จริงๆ งานสื่อสารในหลายรูปแบบก็มีความสำคัญและบทบาทต่างกัน งานสารคดีก็เป็นหนึ่งในวิธีเล่าเรื่องอีกหลายร้อยพันวิธี แต่เอาเท่าที่เคยคุยกับปาณิส เธอก็ยังเชื่อว่าโลกใบนี้ยังมีเสียงที่เบากว่าคนอื่น ยังมีเรื่องเล่าในซอกหลืบสังคมอยู่อีกเยอะมาก ที่ต้องการการส่งเสียงและฉายภาพออกมาให้ผู้คนเห็น

และไม่ใช่แค่เรื่องเศร้าชวนหดหู่เท่านั้น แต่ยังมีเรื่องวัฒนธรรมของผู้คนที่ดำเนินไปในโลกที่ไม่หยุดนิ่งนี้ ที่พอเราเห็นมากขึ้น ทำความเข้าใจความแตกต่างหลากหลายมากขึ้น ก็จะยิ่งทำให้เราต่อจิ๊กซอว์มุมมองที่มีต่อโลกใบนี้ได้คมชัดขึ้น ถ้าจะมีอะไรสักอย่างที่งานสารคดีทำได้ ก็คงเป็นการเล่าเรื่องจริงให้ถึงหัวจิตหัวใจคนได้

แต่สารคดีก็เป็นเหมือนหนึ่งในการเล่าเรื่องแบบอื่นๆ คืออาจจะไม่ได้มีพลังสะเทือนฟ้าสะเทือนดวงดาวขนาดจะเปลี่ยนสังคมได้พลิกโฉมขนาดนั้น แต่อย่างน้อยถ้าสารคดีได้ทำงานกับหัวใจคน เป็นส่วนหนึ่งของการทำความเข้าใจภาพใหญ่ ก็น่าจะช่วยเป็นน้ำมันหล่อลื่นให้สังคมเคลื่อนไปได้

การทำงานสารคดีมาหลายปี ทำให้เจอกับประเด็นสังคมเยอะมาก คุณเคยคุยกับปาณิสในเรื่องมุมมองต่อประเทศนี้บ้างไหม

คุยบ่อย เราแลกเปลี่ยนกันประจำ ถ้ามองจากสายตาของคนบางกลุ่ม ปาณิสอาจดูเป็นพวกชังชาติ (ฮ่า) เพราะชอบวิพากษ์วิจารณ์สังคมและรัฐอยู่เรื่อย ปาณิสเชื่อว่าปัญหาหลายอย่างในประเทศเป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง ที่สามารถแก้ได้โดยการพัฒนาการเมืองให้ดีและตรวจสอบได้

ยิ่งไปเจอคนลำบาก ยิ่งไปเจอประเด็นความไม่เป็นธรรมในสังคม ยิ่งทำให้รู้ว่าหลายปัญหาเราไม่อาจโยนให้เป็นความรับผิดชอบของปัจเจกได้ และนั่นแหละ ประเทศเรายังมีปัญหาให้แก้อีกเยอะมาก และผู้คนควรจะมีชีวิตที่ดีกว่านี้ได้

ชื่อหนังสือของปาณิสที่ว่า ‘ไม่มีใครเป็นเจ้าของความหวังเพียงผู้เดียว’ การมีความหวังสำคัญยังไงใน พ.ศ.นี้

แน่นอนว่าความหวังสำคัญมาก ถ้าเราไม่มีความหวัง โลกเราจะไม่ขับเคลื่อนมาถึงทุกวันนี้ ถ้าเราไม่มีความหวังว่าวันหนึ่งมนุษย์จะเขียนปากกาได้ลื่นขึ้น ก็คงไม่มีใครสร้างเราขึ้นมา และพยายามพัฒนาเราให้ใช้งานได้คล่องมือแบบนี้

เช่นเดียวกัน ในวันที่พายุการเปลี่ยนแปลงพัดโหมอยู่ การมีความหวังว่าเราจะมีสังคมที่ดีขึ้น มีการเมืองที่ดีขึ้น มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ย่อมสำคัญ เพราะนั่นจะทำให้มนุษย์เดินหน้าไปสู่สิ่งที่ดีกว่า ถ้าเราไม่มีหวัง เราก็จะล้มเลิกที่จะทำอะไรเพื่อไปสู่สิ่งที่ดีกว่า

ถ้า ‘ไม่มีใครเป็นเจ้าของความหวังเพียงผู้เดียว’ แล้วเจ้าของปากกาคุณมีความหวังต่อประเทศนี้และวงการสารคดียังไงบ้าง

ประเทศนี้ต้องดีขึ้นแน่นอน ความหวังเกิดขึ้นในหัวใจคนแล้ว ภาพอนาคตที่ดีเกิดขึ้นในหัวใจคนแล้ว และการไม่สยบยอมต่ออำนาจที่กดคุณภาพชีวิตของผู้คนให้ต่ำก็เกิดขึ้นแล้ว ดังนั้นเรากำลังจะเดินไปในทิศทางที่ดี ขอแค่อย่าเพิ่งหมดหวังกันเสียก่อน

ส่วนวงการสารคดี ปาณิสพูดให้ฟังบ่อยๆ ว่ามีคนทำงานดีๆ อยู่เยอะมาก ทั้งงานเขียนและวิดีโอ ปาณิสชื่นชมอยู่ห่างๆ แต่ถ้าจะให้หวังอะไรสักอย่าง เธอคงอยากให้มีงานที่เข้มข้นและหนักแน่นออกมาเยอะๆ อย่างน้อยๆ ก็เพื่อช่วยกันสะท้อนสังคม เพื่อให้คนเห็นว่าหากบ้านเมืองยังมีปัญหา ก็จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องได้รับการแก้ไข

ขอบคุณภาพจาก: อลงกรณ์ นามมูล, เมธิชัย เตียวนะ และ วิชัย จันทวาโร

The post คุยกับปากกาของ ปาณิส โพธิ์ศรีวังชัย ผู้เขียนหนังสือ ‘ไม่มีใครเป็นเจ้าของความหวังเพียงผู้เดียว’ appeared first on a day magazine.

ขอสารภาพว่าฉันไม่ค่อยได้อ่านนิยายหรือเรื่องสั้นที่ว่าด้วยความสัมพันธ์เป็นหลักมานานแล้ว นี่อาจเป็นการกลับมาอ่านหนังสือแนวนี้ในรอบ 2-3 ปีก็ว่าได้

ประโยคข้างต้นนั้นมาจากเรื่อง แมวดำย่อมไม่ซักผ้า หนึ่งใน 23 เรื่องสั้นจากหนังสือ Fragile พัสดุตีกลับ ชำรุดง่าย และอาจสูญหายระหว่างทาง ซึ่งเป็นเรื่องที่ฉันชอบมากที่สุด

ตอนที่หนังสือขนาดกะทัดรัดเล่มนี้พิมพ์ออกมาครั้งแรกเมื่อปี 2560 โดยสำนักพิมพ์ขวัญใจนักอ่านยุคใหม่อย่าง P.S. Publishing ฉันจำได้ว่ามันค่อนข้างได้รับกระแสตอบรับที่ดีทีเดียว อย่างน้อยๆ ก็เห็นเพื่อนนักอ่านรีวิวให้เห็นอยู่เนืองๆ

‘ใจสลาย หวนคิดถึงอดีต นึกถึงตัวเอง’ ความรู้สึกทำนองนี้ปรากฏขึ้นในข้อเขียนของเพื่อนเหล่านักอ่านของฉัน

อาจไม่ได้ถูกจริตกับงานเขียนแนวนี้นัก แต่จะบอกว่ามันไม่ทำงานกับฉันเลยคงไม่ใช่ เพราะขณะที่ตัวละครคลั่งรักใครสักคน ฉันรู้สึกว่าเหมือนได้มองเห็นเศษเสี้ยวของตัวเองในอดีต ยามที่ตัวละครเป็นฝ่ายเลิกราในความสัมพันธ์ ฉันอดไม่ได้ที่จะนึกถึงช่วงเวลาขมปร่าที่ยังทิ้งร่องรอยอยู่

นี่สินะ อานุภาพความเป็นสากลของความรัก ไม่ว่าใครต่างล้วนเชื่อมโยงได้ทั้งนั้น

นี่เลยเป็นเหตุผลที่ทำให้เราอยากนัดหมายเพื่อพูดคุยกับ ภวิล เฟย์ ผู้เขียนหนังสือรวมเรื่องสั้นเล่มนี้ แต่เพราะเธอยังไม่พร้อมเจอใครเพราะอยู่ในช่วงที่ต้องโฟกัสกับหน้าที่การงาน เธอจึงขอส่งปากกาคู่ใจของตัวเองมาแทน

เพราะอะไรเธอถึงหยิบเอาความรัก ความสัมพันธ์ เพศ และการจากลามาผสมรวมแล้วถ่ายทอดเป็นตัวอักษรออกมา

ปากกาของเธอพร้อมให้คำตอบแล้ว

เล่าประวัติของตัวเองให้ฟังหน่อยสิคุณปากกา

เราเป็นปากกาที่ขายคู่กับปากกาอีกด้าม ด้ามนั้นชื่อ Limex เป็นปากกาหน้าตาดี ตัวขาวสะอาด ซึ่งโมเดลต้นแบบคือเราที่เป็นรุ่น BOXY100 ซึ่งเป็นรุ่นยอดนิยมของผู้ผลิตอย่าง Mitsubishi / uni ที่วางขายตั้งกะปี 1975 โน่น แต่เจ้าคนเขียนมันซื้อเรามาแบบไม่รู้เรื่องอะไรกับเขา มันชอบ Limex อยากซื้อเดี่ยว แต่คนขายเขาขายเป็นเซตเลยได้เราพ่วงมา 

ปรากฏว่าไอ้คนเขียนใช้เราถนัดมือถนัดใจที่สุด อาจเพราะตัวเราทน มีรูปลักษณ์ที่เน้นฟังก์ชั่นและเป็นปากกาลูกลื่นที่ปล่อยหมึกสม่ำเสมอ ไม่มีอาการหมึกแตกหรือคั่งปลายให้กังวลใจ 

นั่นแหละ…ความรักก็ก่อเกิดขึ้นจากการศึกษากันและกันผ่านการเขียน

เจ้าของคุณมาเริ่มต้นเขียนเรื่องสั้นได้ยังไง

ขอให้สัมภาษณ์แบบไม่รักษาทรงมันเลยแล้วกัน มันเริ่มเขียนเรื่องสั้นเพื่อให้คนที่มันชอบหันมาสนใจมัน ตอนมันเด็กๆ สักประมาณ 12-13 มันติดเล่นเว็บบอร์ด แล้วในเว็บบอร์ดก็จะมีห้องสำหรับ Original Fiction ห้องนั้นแหละที่มันเจอกับ ‘พี่’ (อย่าถามว่าพี่ชื่ออะไร มันจำไม่ได้) เรื่องที่พี่คนนั้นแต่งลงเว็บบอร์ดมีแต่องค์ประกอบเท่ๆ ซึ่งตอนนั้นเด็กน้อยอย่างมันไม่รู้จัก เช่น ดนตรีแนวบริตป๊อป บริตร็อก ชื่อวงแปลกๆ แต่งเพลงประหลาดๆ อย่าง Velvet Underground พอพูดถึงวงนี้พี่จะยกชื่อศิลปิน Andy Warhol กับงานปกอัลบั้มรูปกล้วยขึ้นมาด้วย

หลายเรื่องที่พี่แต่งจะมีผู้ชายที่ไม่เห็นต้องเป็นผู้ชายมากก็ได้ ผมยาวก็ได้ ผอมก็ได้ แต่งหน้ายังได้เลย ถือว่าโลกเปิดกว้างเพราะความรัก พอรักมากๆ ก็อยากให้เขาสนใจ วิธีการคือแต่งเรื่องสั้นโพสต์ในห้องเดียวกัน เขียนสุดชีวิต สุดหัวใจ มันจำไม่ได้ว่าพี่มาคอมเมนต์หรือเปล่า แต่มันได้คุยกับพี่ในที่สุด ไม่นาน พี่บอกว่าพี่จะไปเท็กซัส ไปตาย เรื่องจบลงตรงนี้แหละ

ที่ผ่านมาเจ้าของคุณเขียนนิยายมาแล้วกี่เรื่อง และพัฒนาการของเขาเป็นยังไงบ้าง

เรื่องที่มันตีพิมพ์ในชื่อภวิล เฟย์มีไม่มาก ในฐานะปากกาของมัน ขอช่วยมันขายของหน่อย
เรื่องสั้น ‘โปรดฟังทางนี้’ ในรวมเรื่องสั้นทำมือ ‘กระทำการเพียงลำพัง’ นับเป็นหนึ่ง
เรื่องสั้นทำมือ ‘Words Between Bodies อีโรติกชน’ นับเป็นสอง
เรื่องสั้น ‘สัญญาณต่างดาว’ ในรวมเรื่องสั้น ‘ทำลาย, เธอกล่าว’ ของสำนักพิมพ์เม่นวรรณกรรม นับเป็นสาม
เรื่องสั้น ‘วี้ด…’ ในรวมเรื่องสั้น ‘Paper Cut รักกลายเป็นกระดาษ’ ของสำนักพิมพ์ P.S. นับเป็นสี่
รวมเรื่องสั้น (ที่อยากเรียกว่าเป็น fragment มากกว่า) Fragile พัสดุตีกลับ ชำรุดง่าย และอาจสูญหายระหว่างทาง นับเป็นห้า

และมีกะยิบกะย่อยที่ไม่ได้ตีพิมพ์เพราะเขียนไม่จบ (น่าอาย ช่างน่าอาย) ส่วนพัฒนาการของมัน…จะว่ายังไงดี เรากับมันก็ไม่ได้สนใจพัฒนาการอะไร ที่บอกว่าไม่สนใจเพราะเจอคำถามนี้ไปถึงขั้นงงไปสามหมัด ถ้าสนใจก็ควรต้องตอบได้ฉับๆฉับใช่หรือเปล่า แต่คิดไปคิดมา มันก็อยากพัฒนาล่ะนะ มันเขียนทุกวัน นักวิ่งต้องซ้อมวิ่งทุกวันถึงจะพัฒนา มันก็ทะลุ่มทะลุยทำแบบเดียวกัน

มีนิยายหรือเรื่องสั้นเล่มไหนที่ทำให้เจ้าของคุณอยากเขียนขึ้นมาบ้างไหม

ขึ้นกับช่วงชีวิต ถ้าไปถามมันตอนอายุ 15-16 มันจะตอบว่า ‘ฝนตกตลอดเวลา’ กับ ‘ชิทแตก’ ของปราบดา หยุ่น ถามมันตอน 19 จะตอบ ‘คาฟกา วิฬาร์ นาคาตะ’ ของฮารูกิ มูราคามิ โตมาอีกหน่อยมันจะตอบ ‘ไส้เดือนตาบอดในเขาวงกต’ ของวีรพร นิติประภา และ ‘ลับแล, แก่งคอย’ ของอุทิศ เหมะมูล มีบางช่วงชีวิตที่มันรัก Paulo Coelho, สมุด ทีทรรศน์, ริวโนะสุเกะ อะคุตะงะวะ, ยาสึนาริ คาวาบาตะ สุดใจ แต่หากถามมันตอนนี้จะตอบว่า “ทุกเล่มของ Marie-Aude Murailมารีย์ โอ๊ด-มูรัยย์ อยากเขียนงานเรียบง่าย ลึกซึ้ง ตลกร้ายได้แบบนั้นบ้าง”

ทำไมเรื่องราวส่วนใหญ่ที่ ภวิล เฟย์ เขียนล้วนแล้วเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์

เพราะมันอยากเป็นที่รัก ปมใหญ่ของชีวิตมันคืออยากเป็นที่รัก มันเลยตั้งอกตั้งใจสังเกตว่ามนุษย์ปฏิสัมพันธ์กันอย่างไรตั้งแต่เด็ก เหตุผลเล็กน้อยแค่นั้นเอง

สำหรับรวมเรื่องสั้น Fragile ส่วนใหญ่แล้วมาจากความทรงจำของเขาใช่หรือเปล่า

จะว่ายังไงดีล่ะ…อืม มันเชื่อว่าทุกงานเขียนเกิดจากความทรงจำทั้งนั้น ไม่ว่าจะเอามาทั้งหมด บางส่วน หรือหลายความทรงจำประกอบกันเป็นเรื่องใหม่ก็ตาม ไม่ใช่แค่ Fragile หรอก ทุกงานเขียนของมันได้ความทรงจำเป็นสารตั้งต้นทั้งนั้นล่ะ

แรงขับเคลื่อนที่ทำให้เขียนเรื่องสั้นเกี่ยวกับความสัมพันธ์และเพศมาจากไหน

ตัวมันเองทั้งหมด มันเขียนเพื่อทำความเข้าใจ คลี่คลาย และถ้าเรื่องที่มันเขียนเป็นเพื่อนใครสักคนที่กำลังหมุนคว้างในวังวนเพศและสัมพันธ์ได้ มันก็ยินดี

ในเรื่องมีความสัมพันธ์ที่หลากหลายมาก อยากรู้ว่าจุดเริ่มต้นของแต่ละเรื่องมาจากอะไรบ้าง

ตัวมันเองอีกนั่นล่ะ เป็นคำตอบที่สั้นที่สุดและจริงใจที่สุดแล้ว

ด้วยความที่อ่านแล้วรู้สึกว่าบางเรื่องมีเค้าโครงมาจากเหตุการณ์จริง เจ้าของคุณจัดการกับมันยังไงให้ออกมาเป็นเรื่องสั้นได้

จินตนาการ มันใช้จินตนาการแบบเดียวกับนักเล่นแร่แปรเรื่องทุกคน เหยาะความไม่จริงลงไปนิดหน่อย ใส่สารความอยากเป็น ไม่อยากเป็น อยากได้ ไม่อยากได้ คนผสมวนๆ กับเหตุการณ์จริงจากความทรงจำนั้นนิดโน่นหน่อย แต่อย่าผสมเพลินจนลืม ‘ประเด็นที่อยากสื่อ’ ตรงนี้แหละสำคัญที่สุด อยากสื่ออารมณ์ล้วนๆ ผสมแบบหนึ่ง อยากสื่อแนวคิดก็ผสมอีกแบบหนึ่ง

บางเรื่องในเล่มที่อ่านก็มีเรื่องที่สั้นมากแค่ประมาณหนึ่งหน้าครึ่ง ในฐานะปากกาของนักเขียนคิดว่าความยาวหรือความสั้นของเรื่องมีผลต่อการอ่านหรือไม่

 เคยได้ยินคนพูดกันประมาณนี้หรือเปล่า “กูว่ายืดไปหน่อย ถ้าจบตรง xx แม่งสวยเลย” ไม่ก็ “จบแล้วเหรอวะ กูงง…” ความสั้นความยาวมีผลต่ออารมณ์ เราอยากขยี้อารมณ์ ทิ้งอารมณ์ หรือตัดอารมณ์ ขยี้จะต้องขยี้แค่ไหน ทิ้งจะต้องทิ้งตรงไหน ยืดหรือ/ตัดเท่าไหร่ถึงพอดี 

อีกส่วนที่ความสั้น-ยาวส่งผลคือแพลตฟอร์ม ถ้าเป็นหนังสือคือขนาดกระดาษและการจัดวางหน้ากระดาษ ซึ่งสืบต่อเนื่องไปถึงการแก้ไขต้นฉบับให้เหมาะสมกับข้อที่สาม บางเรื่องที่แต่งบนหน้าจอเวิร์ดโปรเซสเซอร์ขนาด A4 ตอนอ่านอาจรู้สึกว่าเคาะย่อหน้าดีแล้ว ความยาวเหมาะแล้ว แต่พอไปอยู่บนหนังสือเล่มขนาด B5 ก็จะต้องปรับเปลี่ยน

คำถามว่าทำไมบางเรื่องในเล่มมันสั้นจัง? ขออนุญาตตอบในฐานะปากกาผู้คอยเฝ้ามองภวิล เฟย์ บางเรื่องที่สั้นมากๆ อาจเป็นความตั้งใจของมันก็ได้ หรืออาจเป็นความอ่อนหัดของมันก็ได้ ซึ่งบางครั้งมันตั้งใจแต่ทำไม่ถึง มันก็ต้องยอมรับในความอ่อนหัดแล้วปรับปรุงในครั้งต่อไป

ในมุมของคนที่มีความหลากหลายทางเพศและนักเขียนที่ทำงานเขียนเกี่ยวกับเรื่องนี้ ภวิล เฟย์ มีความเห็นยังไงกับยุคสมัยที่ให้ความสำคัญและพื้นที่กับความรักของเพศหลากหลายในงานนิยายมากขึ้น

มันตอบว่าดี ดีมาก! ไม่ใช่แค่งานนิยายหรือเรื่องสั้นนะ แต่งานเขียนประเภทคอนเทนต์ในเพจก็เยอะขึ้นมากๆ มันตามอ่านหมดแหละ อ่านไปจนคอมเมนต์ใต้โพสต์ทุกคอมเมนต์ อ่านการวิจารณ์ ถกเถียง การทะเลาะแบบหัวร้อน การให้เหตุผลแบบหัวเย็น ไปจนการแสดงความเห็นของหัวที่ไม่รับอะไรเลย มันยินดีกับยุคสมัยที่แสงสาดฉายไปหาประเด็นความหลากหลายทางเพศ หรืออันที่จริงประเด็นความหลากหลายทางเพศต่างหากที่สาดแสงฉายให้แก่ยุคสมัย เป็นหนึ่งในลำแสงที่จะพาโลกขับเคลื่อนไปสู่อนาคตที่สดใสกว่า ที่ซึ่งความหลากหลายคือความเป็นหนึ่งเดียว มันฝากบอกว่า “ขอบคุณแอ็กทิวิสต์ทุกยุคสมัยครับ”

แล้วสำหรับภวิล เฟย์ การเขียนเรื่องราวเกี่ยวกับความรักของเพศหลากหลายสำคัญยังไง ทำไมเราต้องทำให้หนังสือเหล่านี้มีมากขึ้น

หนังสือคือสื่ออย่างหนึ่ง ยิ่งเป็นนิยายวัยรุ่นชวนฝันยิ่งน่าสนใจ เพราะมันทำงานกับคนที่อายุยังน้อย กำลังอยู่ในช่วงเรียนรู้ เปิดกว้าง สองเท้าพร้อมที่จะวิ่งออกจากบ้านซึ่งเป็นโลกใบเก่าไปสู่โลกที่น่าตื่นเต้น นิยายเป็นสื่อที่พูดถึงความรัก เซ็กซ์ เพศ รสนิยม ความเหมือน แตกต่าง หลากหลาย พูดถึงเรื่องที่น่าตื่นเต้นและผู้ใหญ่มักบอกว่าเป็นเรื่องต้องห้ามได้เกือบครบถ้วนทุกมิติ ถ้าคนเขียนอยากจะหยอดความรู้ความเข้าใจสักหน่อยก็ไม่รู้สึกว่าโดนยัดเยียด หรือจริงๆ แล้วจะบันเทิงอย่างเดียวไม่เอาความรู้ความเข้าใจเลยก็ได้เหมือนกัน ซึ่งนั่นขึ้นอยู่กับคนเขียน 

จริงอยู่ งานเขียนบางงานก็ให้ความเข้าใจผิดๆ กับคนอ่าน แต่ในฐานะปากกา เราเชื่อว่าถ้าวันหนึ่งวันใดที่หนังสือ นิยาย คอนเทนต์เรื่องเพศมีมากพอในตลาด คนอ่านจะเทียบ เปรียบ ทำความเข้าใจได้เองโดยที่ไม่ต้องยัดเยียดเช่นกัน

ความคิดแบบนี้ออกจะมองโลกในแง่ดีไปหน่อย อุดมคติไปนิด แต่ถ้าไม่มีอุดมคติเป็นจุดเริ่มต้น เราก็จะไม่ได้เริ่มปลูกต้นอะไรเลย

เจ้าของคุณอยากสร้างงานเขียนแบบไหนออกมาในอนาคต

งานที่อบอุ่นหัวใจ งานที่จะทำให้คนอ่านค้นพบแสงสว่างในตัวเองแม้จะเป็นช่วงเวลามืดมนที่สุดก็ตาม 

The post คุยกับปากกาของภวิล เฟย์ ผู้เขียน ‘Fragile’ รวมเรื่องสั้นว่าด้วยความรักที่สิ้นสลาย appeared first on a day magazine.

ฉันปรารถนาให้พวกเธอมีความหวัง ยามที่โลกมืดมนไร้หนทาง

อย่าได้ลืมว่าเราเคยก่อกองไฟที่ยิ่งใหญ่ในสวนหน้าบ้าน

อย่าได้ลืมเท้าเปื้อนโคลน

กระโปรงปลิวลม และแขนขาที่เริงระบำให้แก่ชีวิต”

ฉันอ่านคำโปรยบนปกหลังของ อยู่แชร์เฮาส์กับเหล่านักเขียน นิยายที่ได้รู้จักครั้งแรกจากการแนะนำของร้าน ‘กลิ่นหนังสือ’ แหล่งขายหนังสือออนไลน์ที่ฉันเคยไปสัมภาษณ์ 

ไม่มากก็น้อย ข้อความนั้นทำให้ฉันรู้สึกรีเลตกับมันจนนึกขอบคุณคนเขียนอยู่ลึกๆ

นิยายปกสวยที่เขียนโดย Moonscape เล่มนี้เป็นที่พูดถึงมากตั้งแต่เคยเผยแพร่ครั้งแรกบนโลกออนไลน์ (คำชมในแฮชแท็ก #อยู่แชร์เฮาส์กับเหล่านักเขียน ในทวิตเตอร์ยืนยันได้ดี) ในแง่นิยายที่สร้างกำลังใจให้คนอ่าน ทำให้ปัจจุบันนิยายเรื่องนี้มียอดผู้อ่านพุ่งไปถึงหลักหนึ่งแสนห้าหมื่นคนเข้าไปแล้ว

อ่านเรื่องย่อผ่านๆ หลายคนอาจเดาได้ว่าหนังสือขนาด B6 จำนวน 200 กว่าหน้านี้คือเรื่องราวของก๊วนนักเขียนที่มาอาศัยอยู่ใต้ชายคาบ้านเช่าหลังเดียวกัน แต่พอฉันได้ลงมืออ่านจริงๆ ในฐานะคนที่ทำงานด้านการเขียน มีหลายครั้งที่อินมากจนขำหึๆ กับหลายคราที่กลั้นน้ำตาไว้ไม่อยู่ และถึงแม้คุณจะไม่ใช่คนที่สนใจการเขียนเลยก็น่าจะยังรู้สึกสนุก เพราะในเรื่องยังมีประเด็นเรื่องมิตรภาพ การเยียวยา การเติบโต การหันกลับมารักตัวเองที่ไม่ว่าใครก็รู้สึกเชื่อมโยงได้

คนที่ทำงานเขียนแมสๆ ป้อนสำนักพิมพ์ คนที่ชอบอยู่เงียบๆ คนที่มีความฝันแต่ยังไม่กล้าลงมือทำ คนที่เคยประสบความสำเร็จแต่ตอนนี้หวาดกลัว ทั้งหมดที่กล่าวมานี้คือชีวิตของเหล่าตัวละครในแชร์เฮาส์ที่คุณจะได้ทำความรู้จักอย่างช้าๆ ก่อนแปรเปลี่ยนไปสนิทกันในภายหลัง

อยากแวะไปเที่ยวแชร์เฮาส์ของพวกเขาจัง นี่คือความคิดที่ชำแรกขึ้นทันทีหลังจากที่ฉันอ่านจบ

ความประทับใจพาให้ฉันอยากนัดคุยกับผู้สร้างสรรค์เรื่องนี้ขึ้นมา ทว่าด้วยความที่เธอกำลังติดพันกับงานเขียนภาคต่อของ อยู่แชร์เฮาส์กับเหล่านักเขียน ปากกาลายแมวน่ารักจึงถูกมอบหมายมาให้ตอบคำถามแทนเธอ

เล่าให้ฟังหน่อยว่ามาอยู่กับ Moonscape ได้ยังไง

เจ้าของของเรานี่นะ เรียกได้ว่าเป็นผู้หญิงที่คลั่งไคล้แมวดำมาแต่ไหนแต่ไร เธอซื้อเราเพราะเรามีลายเจ้าจีจี้จากเรื่อง Kiki’s Delivery Service พิมพ์อยู่บนด้าม ซื้อมานานนมตั้งแต่ยังไม่ได้ดูการ์ตูนเรื่องนี้ เธอเป็นคนจดอะไรๆ ลงกระดาษเปลืองมาก จึงต้องมีปากกายกโหลวางอยู่ทุกที่ในชีวิต ทั้งโต๊ะทำงาน รถ ห้องนอน กระเป๋าถือ เราเป็นหนึ่งในปากกาพวกนั้น เธอไม่ค่อยใช้เราเท่าไหร่เพราะกลัวหมึกหมด ขี้เหนียวจริงๆ เลย

Moonscape ผู้เป็นเจ้าของคุณเริ่มต้นเขียนนิยายได้ยังไง

เธอเริ่มจากการชอบวาดรูปในวัยเด็ก โดยเฉพาะช่วงมัธยมฯ เธอมักวาดรูปพร้อมข้อความประกอบพับส่งให้เพื่อนแล้วรอเพื่อนตอบกลับ รู้อีกทีเธอก็เขียนอะไรยุกยิกลงบล็อกมาตลอด มาเริ่มเขียนเก็บเป็นจริงเป็นจังก็ช่วงปี 2560 ตอนนั้นในทวิตเตอร์มีแฮชแท็กชื่อว่า #Fictober (ล้อมาจาก Inktober ที่ล้อมาจาก October อีกที) คนที่ร่วมกิจกรรมนี้จะเขียนเรื่องราวตามหัวข้อที่ใครสักคนกำหนดเป็นตอนสั้นๆ ให้ครบ 31 ตอนเท่ากับจำนวนวันในเดือนตุลาคม ตอนนั้นเธอแค่อยากเขียนอะไรสักอย่างให้แฟน แล้วก็กลายเป็นความชอบแบบฉุดไม่อยู่เลย

ปกติเธอใช้คุณเขียนตอนไหน

เธอจะไม่จับเรามาเขียนเลยตลอดเดือน แล้วอยู่ๆ เมื่อไฟติดเธอก็เขียน เขียน เขียน ตลอดเวลา ตั้งแต่เช้าจนถึงก่อนนอน ตะบี้ตะบันเขียนจนไม่เป็นอันกินอันนอนจนกว่าจะจบเรื่อง แล้วเธอก็จะวางเราลง กลับสู่โหมดพักผ่อนที่จะไม่เขียนเราไปอีกราวๆ สองเดือน

อยากให้เมาท์หน่อยว่าเจ้าของคุณเป็นนักเขียนประเภทไหน

เป็นคนพิลึก เราพูดอย่างนั้นได้ไหม อ้าว ถามถึงประเภทงานเขียนเหรอ เธอชอบเขียนนิยายแนว slice of life ถ้าให้แปลก็คือแนวชีวิตประจำวันที่ปกติธรรมดา เธอหยิบจับความธรรมดาพวกนั้นมาใส่บรรยากาศ เติมบทสนทนา เธอชอบนิยายที่เต็มไปด้วยผู้คนหลากหลายแบบ ทั้งที่จริงๆ แล้วเธอเป็นคนค่อนข้างเก็บตัวทีเดียว

ปกติเจ้าของคุณอ่านหนังสือแนวไหน หรือมีนักเขียนคนไหนเป็นคนโปรดบ้างไหม

เธออ่านเยอะไปหมด ส่วนใหญ่เป็นวรรณกรรมแปลไม่จำกัดแนว เธอชอบ Shirley Jackson ผู้เขียนเรื่อง บนดวงจันทร์ที่ไม่มีใครเป็นเจ้าของ กับ Edgar Allan Poe ผู้แต่งบทกวี The Raven คนนี้เธอคลั่งเขามากจนไปสักรูปอีกาไว้บนแขนเลยนะ สองคนนี้อาจแต่งนิยายสยองขวัญก็จริง แต่สิ่งที่ทั้งสองคนส่งอิทธิพลต่องานเขียนเธอคือวิธีการเล่าแบบมุมมองบุคคลที่หนึ่งแทนที่จะเป็นมุมมองพระเจ้า เธอบอกว่ามันเต็มไปด้วยเรื่องลึกลับที่นักเขียนปิดบังผู้อ่านไว้

เท่าที่อยู่กับ Moonscape มา คุณเห็นการเติบโตของเธอในแง่นักเขียนยังไงบ้าง

ถ้านับเฉพาะที่เป็นเล่ม เธอก็เขียนนิยายมาแล้ว 5 เรื่อง ตั้งแต่เล่มที่สองเป็นต้นมาเธอเริ่มอยากแตกแขนงงานเขียน slice of life ออกมาผสมกับนิยายแนวอื่นนอกจากเรียบเรื่อยแบบชีวิตธรรมดาบ้าง เช่น หนังสืองานศพ (Blue Hour สมุดบันทึกกับแท่งถ่าน) เรื่องผีๆ (ใครสักคนในเราทั้งคู่) โกธิกโรแมนซ์ (Of Murder and the Muse) เธอบอกว่าไม่ว่าจะเป็นแนวไหนเธอก็จะเล่าในจังหวะของ slice of life ให้ได้ เป็นความท้าทายอย่างหนึ่งที่เราว่าน่าสนุกดี

อะไรทำให้ Moonscape สนใจเรื่องนักเขียนจนต้องแต่งนิยายเกี่ยวกับพวกเขา

นักเขียนเป็นสิ่งมีชีวิตที่น่าสนใจจะตายคุณ พวกเขาเป็นพระเจ้าของโลกทั้งใบที่ตนประกอบสร้าง ทว่าเมื่อคนภายนอกมองเข้ามาก็จะเห็นคนพิลึกที่เอาแต่พูดกับตัวเองเป็นวรรคเป็นเวร ขดตัวอยู่ในเปลือกหอย สะกดจิตตัวเองว่าโลกที่พวกเขาสร้างก็ไม่แย่เกินไปนักหรอก แล้วก็ใช้ความพยายามมหาศาลผลักดันมันสู่สาธารณะ ผลออกมาถ้าไม่ดัง พวกเขาจะตัดพ้อว่าตนอ่อนด้อย กลับกันหากประสบความสำเร็จพวกนักเขียนจะดีใจ พวกเขาจะนอนไม่หลับ กระสับกระส่าย กระวนกระวายว่าสักวันจะถูกโลกนี้เปิดโปงว่าตัวเองเป็นพวกลวงโลก อย่าเข้ามายุ่งมาสนใจฉันมากกว่านี้เลย ฉันรับผิดชอบถ้อยคำของตัวเองไม่ไหวหรอก

หมายความว่านิยายเรื่องนี้ต้องการสื่อสารกับนักเขียนโดยตรง

ใช่ เธอต้องการสื่อสารกับพวกเขาโดยตรง ดังที่เธอเขียนไว้ในหน้าแรกของหนังสือว่า “แด่นักอยากเขียนทุกคน ผู้เชื่อว่าเราต่างก็มีเวทมนตร์ในตัวเอง” ประเทศนี้มีนักอยากเขียนอยู่มากมาย ทั้งคนที่ยังไม่เคยเขียน กำลังเขียน และเลิกเขียนไปแล้ว

ถ้าให้นิยาม Moonscape เป็นตัวละครที่ใกล้เคียงที่สุดในเหล่านักเขียนในแชร์เฮาส์ คุณคิดว่าเธอน่าจะเป็นใคร

ย่านาง เธอทุ่มเทให้งานเขียนอย่างบ้าคลั่งแต่ชีวิตส่วนตัวพังพินาศ คิดแล้วสงสารคนรอบข้างจังเลย

ว่าแต่คาแร็กเตอร์ของนักเขียนแต่ละคนนี่เจ้าของคุณเขาไปเอามาจากไหน

พวกนักเขียนในแชร์เฮาส์สร้างขึ้นมาจากตัว Moonscape เองทั้งนั้นแหละ ทุกคนแยกส่วนกันจากนิสัยตามช่วงเวลาต่างๆ ในชีวิตเธอ เคยเรียนโรงเรียนประจำ เก็บตัว กลัวถูกเกลียด อ่านบรรยากาศไม่ออก วิตกจริต นอนไม่หลับ ขี้หลงขี้ลืม ผัดวันประกันพรุ่ง เห็นแก่เงิน ไม่มีศักดิ์ศรี บางทีก็พูดมากเกินเหตุจนเพื่อนหนีหน้า เธอสร้างตัวละครจากชิ้นส่วนเหล่านี้ ประกอบกับการสังเกตอาชีพการงานของคนรอบข้างทั้งในชีวิตจริงและเพื่อนในทวิตเตอร์

แล้วเลือกประเภทของหนังสือให้นักเขียนแต่ละคนในแชร์เฮาส์ยังไง เห็นมีตั้งแต่หนังสือเก่า บันทึกการเดินทาง นิยายวาย ไปจนถึงแนวคำคม

เธอใช้วิธีเดินเข้าไปในร้านหนังสือแล้วเลือกเอาจากที่เห็นว่าช่วงนั้นแนวไหนกำลังเป็นที่นิยม ที่จริงหนังสือประเภทไลฟ์โค้ชเนี่ยได้เชลฟ์ใหญ่สุดๆ แต่ทำใจเขียนตัวละครแบบนั้นไม่ลง เลยได้ออกมาเป็นคุณครามผู้ทำงาน ghost writer อย่างไม่เต็มใจแทน

เห็นว่าตัวละครที่เป็นนักเขียนต่างมีปมปัญหาเป็นของตัวเอง แล้วสำหรับ Moonscape ล่ะ เธอมีปัญหาที่เหมือนตัวละครในเรื่องบ้างไหม

หลักๆ แล้วเธอมีปัญหากับงานประจำมากกว่า (เธอเกลียดงานบริการอย่างกับอะไรดี แต่กลับเลือกทำงานสายนั้น) งานเขียนเป็นงานที่เธอทำเพราะความพอใจ ชอบใช้ความคิด ชอบอยู่คนเดียว ชอบคุยแต่กับคนที่สนใจเรื่องเดียวกัน ดังนั้นปัญหาในการเขียนงานจึงไม่ค่อยมีเท่าไหร่นัก จัดว่าราบรื่นพอสมควร

ได้ยินมาเสมอว่างานเขียนเป็นงานที่โดดเดี่ยว เจ้าของคุณคิดยังไงกับคำพูดนี้

คุณรู้ไหม นักเขียนหลายคนเขียนนิยายแลกค่ายาจิตเวช การเขียนคือการหมกตัวอยู่ในถ้ำ พึมพำอะไรไม่รู้อยู่คนเดียว แต่เจ้าของเรามีวิธีแก้ไขเรื่องนี้ เธอมักจะหา ‘นักอ่านทดลอง’ มาช่วยอ่านต้นฉบับดราฟต์แรกก่อนโพสต์ลงเน็ต นักอ่านทดลองจะช่วยให้ความคิดเห็นด้านสำนวน จังหวะของเรื่อง บุคลิกตัวละคร และให้ความเห็นอย่างตรงไปตรงมา อยู่แชร์เฮาส์กับเหล่านักเขียน น่ะ สำเร็จออกมาได้เพราะเหล่านักอ่านทดลองทั้งนั้นแหละ

ในเรื่องมีการพูดถึงแวดวงหนังสือไทยด้วย อยากรู้ว่าในมุมมองผู้เขียน คิดว่าอะไรเป็นอุปสรรคให้นักเขียนไทยไปต่อได้ยาก

นักเขียนไทยขาดการสนับสนุนจากทุกช่องทาง บทประพันธ์ของนักเขียนยุคใหม่ไม่ได้รับความสนใจจากสื่อกระแสหลัก ที่ได้นำไปทำซีรีส์ก็เรตติ้งไม่ค่อยดีนัก ทั้งที่งานของนักเขียนหลายท่านเขียนได้ดีมาก ดีในระดับที่อ่านแล้วสนุกกว่าอ่านนิยายแปลด้วยซ้ำ แต่การจะไปสู่สายตาโลกก็เป็นกำแพงอีกชั้น ลำพังสิ่งที่นักเขียนทำได้ด้วยตัวเองก็มีแค่พยายามเขียนอย่างสุดกำลัง นอกจากนั้นต้องพึ่งพาวงการหนังสือและวงการบันเทิง ภาวนาให้โลกหาเราเจอ

อีกประการในความเห็นของผู้เขียน ศิลปะและวรรณกรรมนั้นเบ่งบานได้ยากในประเทศเผด็จการ พวกเราถูกปิดปากไม่ให้พูดสิ่งที่บางคนไม่อยากได้ยิน ห้ามแตะต้องประเด็นอ่อนไหว ห้ามลบหลู่สิ่งศักดิ์สิทธิ์ ห้ามวิจารณ์ผู้มีศีลธรรมอันดี ห้ามล้อเลียนคนใหญ่คนโต หนังสือประวัติศาสตร์อีกด้านถูกยึด นักเคลื่อนไหวที่ออกมาพูดถูกคุกคามทำร้าย คนมีศักยภาพ มีของดีอยู่ในตัวมากมาย แต่กลับทำได้เพียงเขียนนิยายประโลมโลกไปวันๆ เพื่อให้ตัวเองปลอดภัย

สร้างสรรค์ผลงานมาก็ตั้งหลายเรื่อง เจ้าของคุณมองการเขียนเป็นอะไรในชีวิต

เป็นการระบายสสารล่องหนที่อัดแน่นในสมองออกมา เธออ่านหนังสือมาก ฟังมาก เมื่อถึงคราวเขียนก็เหมือนการสำรอกตัวอักษรนับล้าน สาละวนจัดเรียงเป็นรูปเป็นร่าง คอยเหลียวมองกลับมาในฐานะผลงานชิ้นปัจจุบันที่จะกลายเป็นคู่แข่งของผลงานตัวเองในอนาคต

ในฐานะปากกาที่เป็นอุปกรณ์เชื่อมต่อระหว่างโลกอักษรและนักเขียน คุณอยากบอกอะไรกับนักอยากเขียนหรือนักเขียนที่พยายามกลับมาเขียนอีกครั้ง

อย่ากดดันตัวเองนักเลย ทุกอย่างมีที่ทางและจังหวะของมันเอง อาจเป็นเย็นวันหนึ่งที่คุณนั่งเหม่ออยู่ในรถโดยสารสาธารณะกลิ่นอับชื้น รถติดอยู่กลางถนนน้ำเน่าขัง เสียงเครื่องยนต์ดังหนวกหูไม่รู้จะดับเมื่อไหร่ แล้วอยู่ๆ คุณก็มีความคิดแวบมา ความคิดที่ว่าเวลาที่คุณจะต้องลงเขียนได้มาถึงแล้ว

Moonscape เป็นหนอนหนังสือผู้ใช้เวลากว่าครึ่งของวันอุดอู้อยู่ในห้องนอน ฟังแผ่นเสียง อ่านนิยาย และเลี้ยงแมว เธอผัดพาสต้าเป็นงานหลัก เขียนหนังสือเป็นงานเสริม คิดว่าตัวเองเป็นแม่มด (ถ้าเป็นอย่างนั้นจริง เธอก็เป็นแม่มดที่ขี้เกียจมาก เพราะดูดวงหรือทำพิธีกรรมใดๆ ไม่เป็นเอาเสียเลย) มีสมุนแมวดำหนึ่ง สุนัขสอง และอีกาสตัฟฟ์อีกหนึ่งตัว รายละเอียดอื่นๆ เกี่ยวกับตัวเธอเป็นความลับ!

ติดตาม Moonscape ได้ที่ทวิตเตอร์ @K_moonscape

The post คุยกับปากกาของ Moonscape ผู้เขียนนิยาย slice of life ‘อยู่แชร์เฮาส์กับเหล่านักเขียน’ appeared first on a day magazine.

แต่ละหน้ากระดาษที่พลิกอ่าน หนังสือเล่มนี้ให้ความรู้สึกว่าเรากำลังร่วมเดินทางไปกับผู้เขียนอยู่จริงๆ เต็มเปี่ยมด้วยความประทับใจ หลังจากที่อ่านหนังสือของเธอจบเราติดต่อขอสัมภาษณ์พชรทันที แต่เพราะหน้าที่การงานที่แสนจะรัดตัวในทุกวันนี้ พชรบอกกับเราว่า รอบนี้คุยกับปากกาคู่ใจที่เธอมักจะใช้ขีดๆ เขียนๆ ความคิดลงในสมุดโน้ตไปก่อนนะ

เล่าประวัติของตัวเองให้ฟังหน่อยสิคุณปากกา

ฮัลโหล เราว่าหลายคนเคยเห็นเรามาก่อน อาจเคยหยิบจับเราขึ้นมาลอง หรือแม้กระทั่งเลือกเรากลับบ้านในบางครา เรียกได้ว่าเราเป็นปากกาของใครก็ได้ แต่ความสัมพันธ์พิเศษระหว่างเรากับอิมคือ แม้เธอจะชอบลองปากกามากมาย แต่สุดท้ายปากกาด้ามเดียวที่เธอเลือก ด้ามเดียวที่เธอพกก็ยังคงเป็นเรา ไม่ว่าเธอจะเจอปากกาดีไซน์เท่ เขียนลื่นแค่ไหน แต่สุดท้ายเราก็ยังยืนหนึ่งข้างสมุดโน้ตของเธอตลอดเวลา 

จุดเริ่มต้นในการเขียนของพชรมาจากไหน

ถ้าไปชวนพชรคุยเรื่องนี้ อย่าลืมเผื่อเวลาไว้สักครู่สนทนา เรารู้จักเธอไม่กี่ปีที่ผ่านมาก็จริง แต่สิ่งหนึ่งที่เธอชอบเขียนเสมอคือคำว่า #writeforlife ไม่เคยถามเธอเหมือนกันนะว่ามันหมายถึง ‘เขียนเพื่อชีวิต’ หรือ ‘เขียนตลอดชีวิต’ มีโอกาสเมื่อไหร่ลองชวนพชรคุยเรื่องนี้เลยก็ได้–แต่อย่างที่บอก, อย่าลืมเผื่อไว้สักครู่สนทนา

พชรใช้คุณเขียนหนังสือมาแล้วกี่เล่ม และนับจากหนังสือเล่มแรกจนถึงตอนนี้ เธอเติบโตขึ้นยังไงบ้าง

เราพูดได้ไม่เต็มปากนะว่าพชรใช้เราเขียนหนังสือจนเสร็จ เธอก็คล้ายนักเขียนปัจจุบันที่ใช้วิธีการ ‘พิมพ์’ ต้นฉบับออกมา แต่เราดีใจที่ได้เป็นส่วนหนึ่งในเส้นทางการเขียนของเธอ ตั้งแต่การเขียนบทความชิ้นเล็กชิ้นน้อย เขียนบันทึกประจำวัน ไปจนถึงไอเดียสำหรับหนังสือเล่มต่อไปก็มาจากน้ำหมึกในตัวเรา

ส่วนคำถามที่ว่า เธอเติบโตขึ้นยังไงบ้างน่ะหรือ ถ้าตอบจากวิธีการเขียนของเธอ เธอไม่ค่อยเขียนไปขีดฆ่าไปอีกแล้ว เธอแค่ประคองเราแล้วปล่อยความคิดให้ไหลไปเรื่อยๆ อาจบอกได้ว่าเธอชัดเจนกับตัวเองมากขึ้น ใจดีกับตัวเองมากขึ้นเยอะเลย 

ส่วนใหญ่พชรใช้คุณเขียนหนังสือตอนไหน เวลาไหนที่เธอเขียนหนังสือได้ลื่นไหลที่สุด

เช้า เช้ามากๆ การเริ่มต้นวันที่ดีที่สุดคือการตื่นสักตีสี่ก่อนฟ้าสาง นั่งเขียนในความมืดและเงียบสนิท พอๆ กับใจที่ไม่มีอะไรรบกวน ไม่มีแม้การสกัดกั้นความคิดตัวเองว่าอย่าเขียนคำนั้น อย่าโพล่งประโยคนั้น แค่ปล่อยมันไป ปล่อยความรู้สึกนึกคิดออกไปอย่างจริงแท้ที่สุดในความมืด ในความว่างก่อนรุ่งสางของวัน

หนังสือบันทึกการเดินทาง (หรือหนังสือแนวอื่นๆ) เล่มไหนที่พชรอ่านแล้วอยากเขียนหนังสือของตัวเอง

คำตอบแรกที่ผุดขึ้นมาคือ สิทธารถะ ของเฮสเส อาจไม่ได้เรียกว่าทำให้อยากเขียนหนังสือของตัวเอง แต่มันทำให้หลงใหลในการอ่านเหลือเกิน แล้วพอเวลารักหนังสือเล่มไหนมากๆ ก็อดไม่ได้ที่จะขอบคุณนักเขียนคนนั้นที่ฝากมรดกแห่งกาลเวลาไว้ให้–มันมหัศจรรย์นะ ว่าไหม การที่คนๆ หนึ่งเขียนความคิดของเขาในชั่วขณะหนึ่งของชีวิต แต่ความคิดของเขายังส่งผลต่อคนที่อ่านต่อไป ไม่ว่าเวลาจะผ่านไปนานเท่าไหร่

สตีเฟ่น คิง เคยบอกไว้ว่าในแง่นี้การเขียนเป็นดั่ง ‘โทรจิต’ (writing is a form of telepathy) คือมันส่งความคิด จิตใจต่อกันได้พ้นกาลเวลา สถานที่

ก่อนได้รับทุน Erasmus พชรทำงานอะไร ชีวิตช่วงนั้นของเธอเป็นยังไง

อยู่สายพัฒนาสังคมมาโดยตลอดตั้งแต่เรียนจบจนถึงก่อนไปเรียนต่อ เรียกได้ว่าเอาอุดมการณ์นำทางล้วนๆ ชีวิตช่วงนั้นเธอทำงานหนัก แต่เธอสนุกกับมันมาก ได้เดินทางเยอะ เจอผู้คนมากมาย ได้ลองงานหลากหลาย เลยไม่เคยคิดว่าจะเปลี่ยนสายไปทำอย่างอื่น จนกระทั่งโตขึ้น ก็เพราะ Erasmus ด้วยแหละที่ทำให้เห็นว่าไม่ต้องกำหนดชีวิตมากก็ได้ อยากเรียนรู้อะไร สนุกกับอะไรก็กระโจนไปทำซะ เลยส่งผลให้ข้ามสายมาทำงานสื่อในทุกวันนี้ 

วินาทีที่พชรต้องตัดสินใจทิ้งงานเเละชีวิตที่เป็นอยู่เพื่อไปรับทุนเป็นยังไง เธอเคยคิดลังเลหรือกังวลกับความไม่แน่นอนในเส้นทางชีวิตต่อจากนั้นบ้างไหม

พชรไม่เคยกังวลกับความไม่แน่นอนในชีวิตนะ ความลังเลเดียวของเธอในตอนที่ได้รับทุนคือเธอสนุกกับงานเอาเสียมากๆ แต่ก็อย่างที่เล่าไปในหนังสือนั่นแหละที่พี่คนหนึ่งบอกว่า งานน่ะเดี๋ยวได้กลับมาทำอีกหลายสิบปีแน่ๆ แต่โอกาสแบบนี้สิ ไม่รู้จะมาอีกเมื่อไหร่ 

พชรในตอนนั้นคาดหวังอะไรจากการเดินทางครั้งนั้น

ตั้งแต่ปริญญาตรีจนถึงปริญญาโท สิ่งที่พชรตอบในตอนสัมภาษณ์เข้าเรียนคืออยากนำองค์ความรู้ต่างๆ มาพัฒนาสังคมให้เท่าเทียมมากขึ้น คำตอบใหญ่โตทะลุดาวอังคารไปเลยว่าไหม แต่นั่นแหละไฟของคนวัยยี่สิบ วันนี้พชรยังหวังถึงสังคมเช่นนั้นอยู่ ที่เปลี่ยนไปคือพชรไม่จำกัดบทบาทของตัวเธอเองอีกต่อไปแล้ว 

ทำใจลำบากไหมที่ต้องกลับเข้าสู่ห้องเรียนอีกครั้ง แล้วพชรเตรียมตัวยังไง

ไม่เรียกว่าทำใจ พชรสนุกกับมันด้วยซ้ำ เธอรักห้องเรียนที่เป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนความคิดมาโดยตลอด ความลำบากเดียวน่าจะเป็นการต้องปัดฝุ่นศัพท์แสงวิชาการที่เธอไม่แตะมานานหลังเรียนจบปริญญาตรีนั่นแหละที่ท้าทายเธอ 

การเรียนรู้นอกห้องเรียนในต่างประเทศแตกต่างจากการศึกษาไทยยังไง

คนพูดกันเยอะเรื่องการมีส่วนร่วมของนักเรียนอะไรเทือกนั้น พชรมองว่าแก่นหลักเลยคือสภาวะของผู้เรียนที่การเรียนรู้ที่แท้จริงคือการที่ผู้เรียนเป็น ‘ผู้กระทำ’ (active) ไม่ได้เป็น ‘ผู้ถูกกระทำ’ (passive) คือเป็นผู้กระหายอยากเรียนรู้เอง ตั้งคำถาม สังเคราะห์ ประสบจนเกิดการเรียนรู้ด้วยตนเอง ไม่ใช่เป็นผู้รอรับสารจากสิ่งที่กำหนดไว้แล้ว–ในแง่นี้เทียบระหว่างความต่างของการศึกษา (education) และการเรียนรู้ (learning) มากกว่าคำว่าในประเทศหรือต่างประเทศ

พชรได้พบกับคัลเจอร์ช็อกอะไรบ้าง 

ใช้คำว่าตื่นตาตื่นใจน่าจะเหมาะกว่าคำว่าช็อก ในแง่นั้นพชรตื่นตาตื่นใจกับสิ่งละอันพันละน้อย ตั้งแต่การเห็นเบียร์แทปขายปกติในโรงอาหารในสเปน วันเที่ยวฟรีเพื่อเปิดให้คนในเมืองเข้าถึงความรู้สาธารณะได้ในนอร์เวย์ ฯลฯ เล่าได้ไม่หวาดไม่ไหว 

มีเหตุการณ์ระหว่างทางที่ทำให้รู้สึกผิดหวังหรือเสียใจบ้างไหม เหตุการณ์นั้นสอนอะไร และหากย้อนเวลากลับไปได้จะเปลี่ยนแปลงมันยังไง

ถ้าจากที่อ่านในบันทึกของพชร เธอมักเขียนระบายเสียดายในเรื่องที่ไม่ได้ทำ เพราะมัวแต่หมกมุ่นกับงานเร่งด่วนตรงหน้า เช่น ไม่ออกไปกับเพื่อนเพราะกลัวงานไม่เสร็จ รู้ตัวอีกทีเพื่อนคนนั้นก็ย้ายเมืองแล้ว หรือมัวแต่มีทิฐิ ไม่ยอมคุยกับเพื่อนที่ผิดใจกัน รู้ตัวอีกทีก็ไม่มีโอกาสกลับมาเจอกันแล้ว ฯลฯ ซึ่งทุกครั้งหลังจากเขียนระบายเสร็จ พชรก็มักจะเขียนต่อในทำนองว่า “leave room for no regret” ทำอะไรให้สุด อย่าเหลือพื้นที่ให้ความเสียดาย แต่นี่ก็เป็นเพียงสิ่งที่พชรบันทึกไว้ในสมุดนะ ไม่รู้เหมือนกันว่าที่เธอไม่เขียนออกมาเธอบันทึกอะไรไว้ในใจ มีอะไรที่พชรอาจเสียใจจนกลั่นไม่ออกเขียนไม่ไหวอีกบ้าง

หลังจบโครงการ พชรรู้สึกเติบโตขึ้นในด้านใดที่สุด

น่าจะเป็นความอิสระ ปลดปล่อยตัวเธอเองจากพันธนาการต่างๆ ไม่ว่าจะเรื่องงาน ความคิด ตัวตน ไม่ใช่ว่าพชรละทิ้งเป้าหมายทางสังคมที่เธอตั้งใจไว้แต่เริ่ม พชรแค่ไม่จำกัดขอบเขตตัวเธอเองกับงานใดงานหนึ่ง ที่ใดที่หนึ่ง ความคิดใดความคิดหนึ่งอีกต่อไป พชรพร้อมจะลื่นไหลไปกับบทใหม่ๆ ของชีวิต เราว่าเธอผ่อนคลายกับตัวเองมากขึ้นเยอะเลยนะ เดาจากวิธีการจับเรา เธอยังจับเราด้วยมือที่ผ่อนน้ำหนักลงเลย

พชร สูงเด่น วัย 31 ปี จบปริญญาตรีปี 1-2 จากโครงการ British and American Studies มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ปี 3-4 จาก International Peace Studies, University of Wisconsin และปริญญาโทจาก Erasmus Mundus Joint Master Degree in Education Policies for Global Development ปัจจุบันพชรเป็นรองบรรณาธิการบริหาร The Momentum และ a day BULLETIN 

เธอเขียน(แทบ)ทุกเช้าตรู่ ด้วยอาชีพทุกวันนี้ งานเขียนของพชรหนักไปทางบทความ งานแปล ส่วนหนังสือเล่มต่อไปในอนาคตเธอครุ่นคิดอยู่ในหัวทุกวัน อยู่ในใจทุกคืน หวังว่าเราจะได้อ่านกันเร็วๆ นี้นะ

ติดตามพชรได้ที่เฟซบุ๊ก Imm Pachara Sungden, อินสตาแกรม imm.pachara และอีเมล psungden@gmail.com

The post อย่าเหลือพื้นที่ให้ความเสียดาย คุยกับปากกาของ พชร สูงเด่น ผู้เขียน ‘ERASMUS GENERATION’ appeared first on a day magazine.

ผมแอบชอบพี่หมอที่อยู่ห้องตรงข้าม ชอบตั้งแต่เห็นหน้าครั้งแรก ผมสืบหาเฟซพี่เขาอยู่สามวัน แต่พอพี่เขารับแอดเท่านั้นแหละคุณเอ๊ย โลกทั้งใบของผมเหมือนพังทลายลงมา

ครับ…พี่แม่งเป็นสลิ่ม

นี่คือคำโปรยของนิยายเรื่อง เมื่อไหร่จะเลิกเป็นสลิ่ม ที่ดึงดูดใจเราตั้งแต่แรกเห็น และเมื่อได้ลองคลิกอ่าน เราไม่แปลกใจเลยว่าทำไมนิยายของ Cyanxweek (อ่านว่า see(c) you(ya) next(nx) week) หรือ หมี–มนสิชา เสือจร เรื่องนี้จึงมียอดผู้อ่านมากถึง 6 แสนคนภายในเวลาไม่กี่เดือน

สำหรับคนที่ไม่รู้จัก ขอแนะนำอย่างกะทัดรัดว่า เมื่อไหร่จะเลิกเป็นสลิ่ม เป็นนิยายแนวโรแมนติกคอมเมดี้ที่เล่าเรื่องของ ‘ลีโอ’ หนุ่มน้อยรัฐศาสตร์ปี 3 ผู้แอบรัก ‘ชิณ’ รุ่นพี่คณะแพทยศาสตร์ที่อยู่ห้องตรงข้ามกัน ฟังแค่นี้อาจดูคล้ายพล็อตเรียบง่ายของนิยายชายรักชายทั่วไป แต่ความพิเศษคือการใส่ประเด็นการเมืองในประเทศสมมติซึ่งมีสถานการณ์คุ้นๆ แบบที่เราคุ้นมากกก (ก.ไก่ล้านตัว) ยกตัวอย่าง รมช.กักตุนหน้ากากอนามัย 200 ล้านชิ้น, เว็บไซต์ IO คอยปลุกปั่นความไม่สงบบนโลกออนไลน์, รัฐบาลซื้อเรือดำน้ำ ไปจนถึงเรื่องม็อบที่คนรุ่นใหม่ลุกขึ้นมาต่อต้านระบอบเผด็จการ

“นิยายเรื่องนี้มีอคติทางการเมืองและไม่เป็นกลาง และความเห็นต่างทางการเมืองไม่ได้สร้างความแตกแยก โอเคนะ?” มนสิชาประกาศคำเตือนไว้ในหน้าแรกเช่นนั้น

สำหรับบางคน นี่อาจเป็นนิยายรักรสชาติใหม่ที่ย่อยง่าย ได้ความรู้เรื่องการเมืองในเวลาเดียวกัน แต่หากมองลึกลงไปกว่านั้น เมื่อไหร่จะเลิกเป็นสลิ่ม อาจเป็นการส่งเสียงและการต่อสู้ของคนรุ่นใหม่ผ่านสื่อที่พวกเขาถนัดซึ่งน่าสนใจไม่น้อย

นั่นคือเหตุผลที่เราอยากนัดคุยกับมนสิชา ก่อนจะพบว่าเธอกำลังวุ่นอยู่กับการเรียนและเขียนนิยายเรื่องใหม่อยู่ เราจึงถือโอกาสนี้แอบดอดไปคุยกับปากกาเขียนงานคู่ใจที่อยู่กับเธอมานานแทน

แรงบันดาลใจในการสอดแทรกประเด็นการเมืองลงไปในงานเขียนคืออะไร สำหรับเธอ ความรักจะทำให้เราเลิกอวยเผด็จการได้ไหม

คำตอบจากปลายปากกาอยู่ในบรรทัดถัดไปแล้ว

เล่าประวัติของตัวเองให้ฟังหน่อยสิคุณปากกา

สวัสดี เราคือ Apple Pencil ที่ถูกสอยมาพร้อมกับ iPad 2018 เมื่อปลายปีก่อน เราคือปากกาสีขาวหน้าตาธรรมดาๆ ที่ถูกผลิตมาแบบ mass production ไม่ได้แตกต่างกับ Apple Pencil ด้ามอื่นๆ แต่สิ่งที่ทำให้เราคิดว่าเราพิเศษกว่าปากกาด้ามอื่นที่ถูกขายอยู่ด้วยกันคือเจ้าของเราเป็นนักเขียนที่หัวร้อนที่สุดในปฐพี

เจ้าของคุณเริ่มต้นเขียนนิยายได้ยังไง

เธอเริ่มเขียนแฟนฟิกชั่นตั้งแต่ ม.1 ด้วยเหตุผลที่คิดว่าน่าจะเป็นจุดเริ่มต้นในการเขียนแฟนฟิกชั่นของนักเขียนหลาย ๆ คน…เพราะคู่ที่เธออวยในการ์ตูนเรื่องโปรดอย่าง Bleach เทพมรณะ มีจุดจบไม่ได้ดั่งใจยังไงล่ะ

ส่วนใหญ่ Cyanxweek ใช้คุณเขียนตอนไหน 

หลังเที่ยงคืน ฉันเคยคิดว่าเธอเป็นนกฮูก แต่จริง ๆ แล้วเธอแค่ชอบความเงียบ

เท่าที่อยู่กับ Cyanxweek มา เขาใช้คุณเขียนนิยายมาแล้วกี่เรื่อง และคุณเห็นการเติบโตของเธอยังไงบ้าง

ถ้านับเฉพาะนิยายที่เป็นงานออริจินัล ไม่ใช่แฟนฟิกชั่น เธอเขียนจบไปแล้ว 3 เรื่องในเวลา 2 ปี ช่วงเวลาสั้นๆ คงไม่ได้ทำให้เธอเติบโตขึ้นเท่าไหร่ แต่ถ้าเทียบกับงานแฟนฟิกชั่นที่เธอเขียนตอนยังเป็นเด็กน้อย ฉันต้องบอกว่าเธอเติบโตขึ้นมากทีเดียว อย่าให้พูดถึงงานเขียนเก่าๆ เลย ฉันเพิ่งรู้จักกับเธอได้ไม่นาน และตอนที่เธอซื้อฉันมา ตอนนั้นเธอก็ได้ระเบิดงานเก่าๆ ทิ้งไปหมดแล้ว

นักเขียนในดวงใจของ Cyanxweek คือใคร

ฝ่ายชายคือเซอร์ อาร์เธอร์ โคนัน ดอยล์ และแน่นอนที่สุด ฝ่ายหญิงก็ต้องอกาธา คริสตี!

เจ้าของคุณมีนิยายในดวงใจที่อ่านแล้วทำให้อยากเขียนบ้างไหม

ก็ต้องเป็นสองเล่มที่เธอชื่นชอบที่สุดอย่าง The Hound of the Baskervilles และ And Then There Were None อยู่แล้ว ที่จริงแล้วความฝันของเธอคือการมีซีรีส์นิยายสืบสวนที่เธอปั้นนักสืบด้วยตัวเองเหมือนอย่างเชอร์ล็อก โฮล์มส์ หรือแอร์กูล ปัวโรต์ และนั่นก็เป็นเรื่องที่ทำให้ฉันหงุดหงิดใจอยู่เหมือนกัน เธอได้แต่ฝัน แต่จนแล้วจนรอดเธอก็ยังไม่แม้แต่จะลงมือทำ เธอคิดเสมอว่ามันยากและเธอทำไม่ได้หรอก เธอไม่ยอมออกจาก comfort zone ของตัวเอง ฉันได้แต่หวังว่าจะมีวันนั้นนะ

ตั้งแต่เมื่อไหร่ที่ Cyanxweek หันมาสนใจการเมือง อะไรคือจุดเปลี่ยนที่ทำให้เธอสนใจเรื่องนี้

หลังจากที่เธอได้ลงเรียนวิชาของคณะรัฐศาสตร์เป็นวิชาเลือกในมหา’ลัยล่ะมั้ง ฉันแอบกระซิบตรงนี้เลยก็ได้ว่าเห็นเธอเขียนนิยายฉอดการเมืองดุๆ แบบนี้ เธอเคยเป็นอิกนอแรนต์มาก่อนเหมือนกัน เธอเคยสิ้นหวังกับอนาคตของตัวเอง เธอชอบคิดว่า ‘ถ้าเธอไม่มีผู้ชายมาจีบ ไม่มีครอบครัว ไม่มีลูก แก่ตัวไปเธอจะใช้ชีวิตอยู่ยังไงกัน’ แต่ในที่สุดเธอก็ได้รู้ว่า ‘ถ้าการเมืองดี’ เธอจะไม่ต้องกังวลเรื่องแบบนั้นเลย เพราะรัฐบาลจะสามารถดูแลทุกคนได้

นี่คงเป็นเหตุผลที่ทำให้เธอเขียนนิยายเรื่อง เมื่อไหร่จะเลิกเป็นสลิ่ม ขึ้นมา เพราะเธอรู้ว่ายังมีคนอีกมากมายที่กำลังสิ้นหวังเหมือนกับที่เธอเคยเป็น เธอแค่อยากบอกทุกคนว่า ‘เราต้องมีความหวังสิ!’ ไม่ว่าอะไรก็ตาม ทุกสิ่งทุกอย่างบนโลกนี้ การเมืองก็ด้วย ทุกๆ การเปลี่ยนแปลงมันเริ่มต้นด้วยความหวังเสมอ

คุณคิดว่าเธอมองทุกอย่างเป็นเรื่องการเมืองหมดเลยหรือเปล่า

เธอก็มองทุกอย่างเป็นการเมืองนั่นแหละ เพราะทุกอย่างมันก็เป็นการเมืองจริงๆ นี่นา ที่จริงแล้วภาพจำของ ‘การเมือง’ คือเรื่องไกลตัว คือเรื่องของการแย่งชิงอำนาจ คือเรื่องในสภา พอมีคนบอกว่า ‘การเมืองมันคือทุกอย่างในชีวิตเลยนะ’ ก็จะถูกมองว่า ‘เธอหมกมุ่นเรื่องการเมืองชะมัด’ ไม่ใช่สักหน่อย ปรับความคิดด่วนๆ เลย

พูดถึง ‘เมื่อไหร่จะเลิกเป็นสลิ่ม’ Cyanxweek จัดให้นิยายเรื่องนี้อยู่ในประเภทไหน

ก็แค่นิยายรักโรแมนติกที่พูดเรื่องการเมือง…คิดว่ามันธรรมดาไปงั้นเหรอ? แล้วทำไมจะต้องเป็นอะไรมากกว่านั้นล่ะ ทำไมต้องทำเหมือนการเมืองเป็นความพิเศษหรือเป็นอะไรบางอย่างที่ไม่เหมือนนิยายเรื่องอื่นด้วย การเมืองมันก็แค่ธีมของเรื่องเท่านั้นเอง ไม่เอาน่า เธอเขียนนิยายทั้งเล่มเพื่อที่จะบอกว่าการเมืองเป็นเรื่องปกติ การเมืองเป็นเรื่องธรรมดาใกล้ตัวเรา อย่าทำให้มันพิเศษนักเลย

แรงจูงใจของการเขียนนิยายรักที่พูดเรื่องการเมืองมาจากไหน

แรงจูงใจอะไรกัน แรงยุในทวิตเตอร์ต่างหาก เธอแค่หัวร้อนกับข่าวการเมืองข่าวหนึ่งเกี่ยวกับรัฐบาลที่เธอคิดว่าทำอะไรไม่ค่อยเห็นหัวประชาชน แต่นั่นก็ยังไม่ทำให้เธอหงุดหงิดเท่ากับการมี ‘สลิ่ม’ ออกมาปกป้อง และเธออยากฉอดมากๆ แต่เธอขี้เกียจทะเลาะด้วย ก็เลยทวีตเล่นๆ ว่า ‘อยากเขียนนิยายที่พระเอกไปฉอดใส่สลิ่ม’ แล้วฟอลโลเวอร์ของเธอก็ถล่มเมนชั่นมาบอกว่า ‘เขียนเลยๆ’ เท่านั้นเอง ไอเดียหรือแนวคิดต่างๆ มันถูกพัฒนาขึ้นมาทีหลังน่ะ

แล้วจริงๆ นิยายเรื่องนี้อยากสื่อสารกับคนอ่านกลุ่มไหน

มันเป็นเรื่องตลกที่กลุ่มเป้าหมายที่เธออยากให้อ่านไม่ใช่ผู้อ่านส่วนใหญ่ของนิยายเรื่องนี้น่ะนะ เอาจริงๆ แค่เห็นชื่อเรื่อง คนที่ไม่สนใจการเมืองก็คงไม่เฉียดเข้ามาอ่าน คนที่อ่านนิยายเรื่องนี้ส่วนใหญ่เป็นคนที่สนใจการเมืองอยู่แล้ว แต่จริงๆ เธออยากให้คนที่คิดว่าการเมืองเป็นเรื่องไกลตัวได้อ่านและปรับความคิดเสียใหม่ว่าการเมืองมันอยู่ในชีวิตประจำวันของคุณนะ

แต่ถ้าสารมันส่งไปไม่ถึงเป้าหมาย เธอก็คาดหวังว่าอยากให้คนอ่านของเธอสวมวิญญาณ ‘น้องลีโอ’ แล้วเอาสารนี้ไปบอกกับคนใกล้ๆ ตัวที่ไม่สนใจการเมือง เหมือนกับที่น้องลีโอพยายามบอกกับพี่ชิณไง

กระแสตอบรับของนิยายเรื่องนี้เป็นยังไงบ้าง เจอกระแสจากฝั่งตรงข้ามบ้างหรือเปล่า 

สลิ่มที่ไหนจะมาอ่านนิยายด่าสลิ่ม แค่อ่านบทแรกก็กดปิดไปแล้วมั้ง

คนรู้จัก Cyanxweek จากนิยายเรื่องนี้และนิยายที่สอดแทรกประเด็นการเมืองเรื่องอื่นๆ ของเธอ บางคนคิดว่านิยายรัก-การเมืองคือลายเซ็นของเธอไปแล้ว สำหรับเธอ มันเป็นลายเซ็นจริงไหม หลังจากนี้เธอจะยึดถือแนวทางนี้ไปตลอดเลยหรือเปล่า

ไม่จริงหรอก ที่จริงแล้วนี่เป็นเรื่องที่เธอค่อนข้างกังวลเลยล่ะ เธอไม่อยากให้คนติดภาพว่าเธอจะต้องเขียนนิยายที่สอดแทรกการเมือง เพราะถ้าเธอเขียนนิยายรักทั่วๆ ไป นักอ่านจะผิดหวังในตัวเธอหรือเปล่า เธอเป็นนักเขียนที่แค่อยากระบายเรื่องราวในจินตนาการของตัวเองออกมาเท่านั้นเอง

ในมุมของคนที่แต่งนิยายแนวนี้ เธอคิดว่าคนเราจะรักใครโดยมองข้ามการเห็นต่างเรื่องการเมืองได้ไหม สมมติวันหนึ่งเธอเจอสถานการณ์ของ ‘ลีโอ’ นายเอกของเรื่องบ้างจะทำยังไง

เธอเป็นคนหัวร้อนที่ใจเย็นนะ ถ้าจะให้ขยายความก็คือเธอเป็นคนที่หงุดหงิดง่ายแต่ไม่แสดงออกมา ใครพูดอะไรไม่เข้าหูสักหน่อยเธอก็คิ้วกระตุกแล้ว แต่ก็ใช่ว่าเธอจะพุ่งเข้าไปฉอดใส่ โกรธเคืองกันหรือเลิกคบกันไปเลย แต่นิสัยหนึ่งของเธอคือการไม่ปล่อยผ่าน ถ้าเธอคิดเห็นไม่ตรงกับอีกฝ่ายหรือคิดว่าที่อีกฝ่ายพูดมามันไม่ถูกต้อง เธอจะถามเหตุผล เธอจะคุยด้วยอย่างใจเย็น เหมือนกับน้องลีโอล่ะมั้ง ฉันคิดว่าเธอนิสัยคล้ายน้องลีโอมากเลย

ด้วยเหตุผลนั้น เธอคงจะคบหากับใครสักคนที่อุดมการณ์ทางการเมืองต่างกันได้ แต่ที่สำคัญคือต้องต่างกันบนพื้นฐานประชาธิปไตย เธอเป็นซ้าย คุณเป็นขวา เน้น! บนพื้นฐานประชาธิปไตย อาจจะอยู่ด้วยกันได้ แต่ถ้าคุณอวยเผด็จการ ไปปรับมายด์เซตก่อนค่อยมาว่ากัน

ตัวละครเอกใน ‘เมื่อไหร่จะเลิกเป็นสลิ่ม’ คือคนที่มีความคิดเห็นด้านการเมืองคนละขั้วกัน แน่นอนว่าต้องมีการถกเถียงเกิดขึ้น อยากรู้ว่าในมุมของคนเขียน การถกเถียงแบบไหนที่ถือว่าเป็นการถกเถียงเรื่องการเมืองที่ดี 

การถกเถียงที่ดีต้องถกเถียงกันบนพื้นฐานประชาธิปไตย เธอคิดว่าเราไม่สามารถใช้คำว่า ‘ถกเถียง’ กับคนที่อวยเผด็จการได้ อย่างที่บอกนั่นแหละ ไปปรับมายด์เซตก่อนแล้วค่อยมาถกเถียงกัน ถ้าคุณอวยเผด็จการ นั่นคือการไม่ยอมรับฟังเสียงคนอื่นและสนับสนุนการลิดรอนสิทธิของคนอื่น เช่น ถ้าคุณมองว่าการคุกคามคนเห็นต่างเป็นเรื่องที่ทำได้ อันนั้นมันละเมิดสิทธิมนุษยชนแล้ว เป็นเรื่องที่ผิดเห็นๆ จะมาถกเถียงอะไรกันอีก

ว่าแต่ทำไมเจ้าของคุณถึงเลือกพิมพ์นิยายเรื่องนี้กับสำนักพิมพ์ Lobster ที่นี่มีจุดเด่นแตกต่างจากสำนักพิมพ์อื่นตรงไหน

ถ้าจะให้พูดตรงๆ เลยก็คือมีสำนักพิมพ์ไหนกล้าพิมพ์นิยายที่การเมืองเข้มข้นและเลือกข้างชัดเจนขนาดนี้ไหมเล่า สังคมชอบมองว่าเราต้องเป็นกลาง ซึ่งไม่ใช่ อย่างที่ย้ำไปหลายรอบว่าการเมืองมันคือเรื่องในชีวิตประจำวัน และทุกคนสามารถมีจุดยืนทางการเมืองได้ มันต้องปรับมายด์เซตของคนทั้งสังคมเลยว่าการเลือกข้างหรือการมีจุดยืนนั้นไม่ใช่สิ่งที่ผิด ศิลปินต่างชาติเวลาใกล้ๆ เลือกตั้งเขากล้าพูดเลยด้วยซ้ำว่าเขาเชียร์พรรคการเมืองไหน ถ้าเมื่อไหร่ที่สังคมและสำนักพิมพ์อื่นๆ มองว่าการมีจุดยืน การเลือกข้าง หรือการพูดเรื่องการเมือง มันเป็นเรื่องปกติที่ทำได้ สำนักพิมพ์ล็อบสเตอร์ก็ไม่ได้มีอะไรแตกต่างจากสำนักพิมพ์อื่นเลย

มีอีกประเด็นที่ถกเถียงกันมากอยากมาถามเจ้าของคุณ อยากรู้ว่าเธอมองนิยายวายกับนิยาย LGBTQ+ เหมือนหรือต่างกันยังไง

เธอคิดว่านิยายวายไม่มีอยู่จริง เพราะนิยายวายทุกเล่มจริงๆ แล้วมันคือนิยาย LGBTQ+ ที่คนไปเรียกมันว่านิยายวาย

สิ่งหนึ่งที่สำนักพิมพ์ล็อบสเตอร์ให้ความสำคัญมากๆ คือการยอมรับและให้ความสำคัญกับอัตลักษณ์หรือตัวตนของกลุ่มคนที่มีความหลากหลายทางเพศ คือเราต้องไม่ลดทอนตัวตนของพวกเขา ถ้าให้ยกตัวอย่างก็คงเป็นเนื้อหาจำพวกแบบ ‘เราไม่ได้เป็นเกย์ เราแค่ชอบนายคนเดียว’ คือมันก็ตลก และมันผิด คุณเขียนเรื่องราวของเกย์ ทำเงินจากเรื่องราวของเกย์ แต่คุณกลับไม่ยอมให้ตัวละครของตัวเองเป็นเกย์เนี่ยนะ มันเกินไปหน่อยมั้ง

แล้วการเขียนนิยายรักของ LGBTQ+ ที่เคารพตัวตนของพวกเขาจริงๆ สำคัญยังไง

มันสำคัญนะ ไม่ใช่แค่เรื่องของ LGBTQ+ เราต้องยอมรับกันก่อนว่างานเขียนมีผลต่อความคิดของผู้อ่านไม่มากก็น้อย อย่างเช่น ในสังคมเรามีคนจำนวนมากที่เล่นมุกหรือพูด sexual harassment เหมือนเป็นเรื่องปกติ และคนจำนวนมากก็หัวเราะขบขันกับมุกตลกเหล่านั้น นั่นเพราะเราผลิตซ้ำงานที่ romanticize เรื่องเหล่านี้มาเป็นเวลานาน จนคนในสังคมมองว่ามันไม่ใช่เรื่องเลวร้ายอะไรหรือเปล่า เพราะพระเอกข่มขืนนางเอกแล้วตอนจบก็รักกัน นางเอกก็ยกโทษให้

ในทางกลับกัน ต้องยอมรับว่าทุกวันนี้สังคมยังมอง LGBTQ+ ในกรอบเดิมๆ ใครบอกว่าเดี๋ยวนี้สังคมเปิดกว้างแล้ว ขออนุญาตแย้งว่าไม่จริง ในโรงเรียนยังมีการกลั่นแกล้งเด็กที่เป็น LGBTQ+ อยู่ และเมื่อโตขึ้นมาเป็นผู้ใหญ่  LGBTQ+ ที่จะได้รับการยอมรับก็มีแต่คนที่ประสบความสำเร็จในด้านใดด้านหนึ่งให้เห็น คนถึงจะยอมรับคุณ

ถ้าเราผลิตซ้ำงานที่เคารพตัวตนของ LGBTQ+ ไปเรื่อยๆ ในสังคมที่ LGBTQ+ ยังไม่ถูกยอมรับ มันก็น่าจะทำให้ LGBTQ+ ได้รับการยอมรับและสังคมเคารพตัวตนของพวกเขาได้ในสักวันหนึ่ง เธอมองว่าอย่างนั้น

Cyanxweek หรือ หมี–มนสิชา เสือจร จบปริญญาตรีจากภาควิชาปรัชญา คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปัจจุบันกำลังศึกษาปริญญาตรีอีกใบที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง ในเวลาว่างเว้นจากการเรียน เธอใช้เวลาเขียนหนังสือและศึกษาประเด็นกฎหมายและจริยศาสตร์ (ethics) มนสิชาบอกเราว่า ปกติแล้วนิยายที่เธอเขียนไม่ได้เน้นการเมืองเท่าไหร่ แต่เป็นนิยายรัก LGBTQ+ ทั่วๆ ไปที่เธอชอบอ่านและเขียนเท่านั้น

ติดตาม Cyanxweek ได้ที่ทวิตเตอร์ @miiz16s

The post คุยกับปากกาของ Cyanxweek นักเขียนนิยายรัก-การเมือง ‘เมื่อไหร่จะเลิกเป็นสลิ่ม’ appeared first on a day magazine.

ใครที่เคยอ่านงานของเขาคงคุ้นเคยกับสไตล์การเขียนแบบความเรียงกึ่งคู่มือที่มักหยิบทฤษฎีเศรษฐศาสตร์พฤติกรรม ศาสตร์ที่เขาเชี่ยวชาญ มาอธิบายความเป็นไปในชีวิตประจำวันของเรา ผ่านภาษาและการยกตัวอย่างที่ทำให้เข้าใจง่าย หนังสือ 2 เล่มแรกของเขาพูดถึงความสุข ในขณะที่เล่มก่อนหน้าอย่าง A GUIDE TO BEHAVING BETTER ทุกพฤติกรรมมีความเสี่ยง โปรดอย่าลำเอียงก่อนตัดสินใจ พาไปสำรวจความคิดที่โอนเอียงของมนุษย์ที่ส่งผลต่อพฤติกรรมของเรา ก่อนจะสำรวจเรื่อง ‘อารมณ์’ อย่างจริงจัง

คนเราไม่ได้ใช้เหตุผลในทุกการตัดสินใจ ไม่ค่อยให้ความสำคัญกับอนาคต เพราะพวกเราล้วนคือ ‘มนุษย์อารมณ์’ คือประเด็นตั้งต้นของหนังสือเล่มนี้

ณัฐวุฒิที่เรารู้จักคือนักเขียนผู้ขยันออกงานกับสำนักพิมพ์อย่างสม่ำเสมอ แต่เมื่อค้นข้อมูลเพื่อทำความรู้จักเขามากขึ้น เราได้รู้ว่าณัฐวุฒิคือศาสตราจารย์ด้านพฤติกรรมศาสตร์ (Professor of Behavioural Science) ที่ Warwick Business School ผู้สนใจศึกษาเศรษฐศาสตร์ความสุขและเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมอย่างเข้มข้น ณัฐวุฒิเกิดที่กรุงเทพฯ ย้ายไปอยู่อังกฤษตั้งแต่อายุ 13 ปี และเติบโตที่นั่น ในวัย 41 ปี เขาทั้งทำวิจัย สอนหนังสือ และได้รับเชิญไปพูดในงาน TED Talks ถึง 3 ครั้ง

เนื่องจากตามติ่งผลงานมานานเราจึงอยากรู้จักเขาเพิ่มมากขึ้นอีกนิด และเพราะไม่อยากรบกวนชายผู้ทำงานหนักอยู่แล้วเกินไป เราจึงชวน ‘ปากกาไอแพด’ ที่ณัฐวุฒิใช้เขียนหนังสือมาตั้งแต่เล่มแรก ถ้าเปรียบกับปากกาคู่ใจที่นักเขียนทุกคนต้องมี ณัฐวุฒิบอกว่าปากกาไอแพดด้ามนี้แหละคือปากกาคู่ใจ

เบื้องหลังการทำงานของ ‘มนุษย์อารมณ์’ เป็นยังไง แล้วคนเขียนเป็นมนุษย์อารมณ์หรือเปล่า ต่อไปนี้คือคำตอบจากปลายปากกา

แนะนำตัวให้เราฟังหน่อยสิคุณปากกา

สวัสดีค่ะ ดิฉันคือปากกาไอแพดของคุณณัฐวุฒิ เผ่าทวี เขาซื้อฉันมาเมื่อ 4 ปีก่อนจาก Apple Store ในย่านโคเวนต์การ์เด็น กรุงลอนดอน

หลังจากช่วยณัฐวุฒิเขียนหนังสือมาแล้ว 4 เล่ม คุณคิดว่าเขามีการเติบโตด้านการเขียนยังไงบ้าง

ดิฉันคิดว่าตอนนี้เขามีความเชื่อมั่นในการเขียนภาษาไทยมากกว่าแต่ก่อนเยอะเลยค่ะ เพราะคุณณัฐวุฒิเรียนวิชาภาษาไทยถึงแค่ตอน ม.1 ก่อนจะย้ายมาอังกฤษ เพราะฉะนั้นถ้อยคำที่เขาใช้เขียนในบทความหรือหนังสือเล่มแรกๆ จึงไม่ค่อยสละสลวยเท่าไหร่ แต่เขาก็มีพัฒนาการจนมาถึงเล่มล่าสุดนี่ล่ะ

ยังไงก็ตามสิ่งที่ยังแข็งแรงเสมอต้นเสมอปลายคือสไตล์การเขียนของเขา ซึ่งคือการเล่าผลงานวิจัยต่างๆ ที่ปกติอาจเข้าใจยากให้ฟังดูเข้าใจง่ายขึ้น ก็ยังเป็นเหมือนเดิมตั้งแต่เล่มแรกจนถึงเล่มล่าสุดค่ะ

เท่าที่อยู่ด้วยกันมา ผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมอย่างเขามองทุกเรื่องเป็นเศรษฐศาสตร์หมดเลยไหม

เท่าที่ดิฉันสังเกต คุณณัฐวุฒิจะมองพฤติกรรมของคนส่วนใหญ่ผ่านเลนส์ของนักเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมมากกว่านักเศรษฐศาสตร์กระแสหลัก พูดง่ายๆ ก็คือเขามักจะมองพฤติกรรมของคนว่าเป็นสิ่งที่ถูกบงการด้วยอารมณ์มากกว่าเหตุผลทั้งนั้น นี่คือเสน่ห์ของเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมสำหรับเขาเลยค่ะ

ในหนังสือของเขามีกลวิธีการเล่าเรื่องยากๆ ที่น่าสนใจ คือการยกตัวอย่างให้เห็นภาพ บางครั้งก็หยิบทฤษฎีของนักเศรษฐศาสตร์หรือคนดังมาบรรยายประกอบแบบเข้าใจง่าย แรงจูงใจของการเล่าแบบนี้มาจากไหน

คงมาจากประสบการณ์การสอนหนังสือของคุณณัฐวุฒิเขาน่ะค่ะ แต่ไหนแต่ไรคุณณัฐวุฒิไม่ใช่คนเรียนเก่ง สอบไม่เคยได้เกรดเอเหมือนคนอื่นเขา ส่วนหนึ่งอาจจะเป็นเพราะว่าเขาไม่ค่อยเข้าใจสิ่งที่คุณครูหรืออาจารย์มหาวิทยาลัยพยายามสอนและอธิบายทฤษฎีต่างๆ ให้เขาฟัง

พอได้มีโอกาสมาเป็นอาจารย์บ้าง เขาเลยตั้งใจว่าจะสอนคนอื่นให้เหมือนกับที่เขาเคยอยากเรียน สอนแบบเอาเรื่องยากๆ มาย่อยให้เข้าใจง่าย และใช้วิธีเดียวกันนี้มาประยุกต์กับการเขียนหนังสือด้วยเช่นกัน

คุณคิดว่าณัฐวุฒิเป็น ‘มนุษย์อารมณ์’ หรือเปล่า ในชีวิตประจำวันเขาใช้อารมณ์หรือเหตุผลมากกว่ากัน

เขาเป็นมนุษย์อารมณ์นะ และเขาก็รู้ตัวด้วยว่าเขาเป็นแบบนั้น คุณณัฐวุฒิเลยวางแผนชีวิตในแต่ละวันเพื่อปกป้องตัวเองจากการตัดสินใจที่ใช้แต่อารมณ์

ยกตัวอย่าง เขารู้ตัวว่าชอบกินขนมจุกจิก ถึงจะรู้ว่าไม่ควรกินแต่ก็ห้ามใจไม่ค่อยได้ คุณณัฐวุฒิจึงมักจะเอาขนมจุกจิกไปเก็บไว้ไกลตา และทุกครั้งที่อยากกินขนมเขาจะถามภรรยาก่อนว่าถึงเวลากินหรือยัง ถ้าภรรยาบอกว่ายังเขาจะตัดใจ เพราะเขารู้ว่าภรรยาที่ไม่อยากกินขนมจุกจิกเหมือนเขาสามารถตัดสินใจโดยใช้เหตุผลมากกว่าเขาได้

แล้วช่วงเวลาไหนที่เขาเป็นมนุษย์เหตุผล

คงเป็นตอนสอนเด็กและตรวจข้อสอบ ช่วงนั้นเขาต้องใช้ระบบการคิดที่ค่อยๆ ไตร่ตรอง ถึงจะช้าแต่มีเหตุผลมากที่สุด ลองนึกภาพการตรวจข้อสอบที่เน้นความเร็วและใช้อารมณ์ในการตัดสินใจสิ ผลการตรวจอาจจะขึ้นอยู่กับว่าตอนนั้นเขากำลังหิวอยู่หรือเปล่า หรืออารมณ์เสียอยู่หรือเปล่า

เคยมีเหตุการณ์ที่เขาตัดสินใจด้วยอารมณ์ แต่รู้สึกว่าคิดถูกมากๆ บ้างไหม เหตุการณ์นั้นคืออะไร

น่าจะเป็นตอนที่เขาอยากสมัครเรียนต่อปริญญาโทที่ลอนดอนค่ะ ตอนนั้นเพื่อนสนิทของเขาบอกว่าลอนตอนรถติดมาก ไม่ค่อยอยากขับไปส่งเขาเลย อยากขับรถไปโคเวนทรีเพื่อไปส่งเขาเรียนต่อที่ Warwick University น่าจะสนุกกว่า

แทนที่จะปฏิเสธเพราะอยากเรียนที่ลอนดอนมากกว่า คุณณัฐวุฒิก็ตอบตกลงไปด้วยเฉย แต่มองย้อนกลับไป ถ้าปฏิเสธเพื่อนในวันนั้นเขาก็คงจะไม่ได้มาเรียนเรื่องของเศรษฐศาสตร์ความสุขกับเศรษฐศาสตร์พฤติกรรม และคงจะไม่ได้มาพบเจอกับอนาคตภรรยาของเขาที่นี่แน่ๆ

แล้วมีเหตุการณ์ไหนที่เขาตัดสินด้วยอารมณ์ และสุดท้ายกลายเป็นความเสียดายไหม

ก็คงจะเรื่องกินนี่แหละค่ะ ไม่น่ากินอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพเยอะๆ แล้วมารู้สึกท้องอืดทีหลัง

ใน THE EMOTIONAL MAN มนุษย์อารมณ์ มีย่อหน้าหนึ่งที่ณัฐวุฒิเขียนไว้ว่า ส่วนใหญ่เราใช้อารมณ์ในการตัดสินใจมากกว่าใช้เหตุผล เพราะฉะนั้นเราควรเริ่มตั้งข้อสังเกตกับการตัดสินใจของเราให้ดี สำหรับเขาความสำคัญของการใช้เหตุผลตัดสินใจคืออะไร

เพราะการตัดสินใจหลายๆ อย่างในชีวิตของเราอาจส่งผลต่อทั้งชีวิต อย่างการซื้อบ้าน การเลือกงาน หรือแม้แต่การเลือกคู่ครอง เพราะฉะนั้นเราต้องพยายามตัดสินใจโดยที่ไม่ให้อารมณ์เข้ามามีส่วน ไม่ว่าจะเป็นอารมณ์โกรธ เสียใจ อยาก เพราะอารมณ์เป็นสิ่งที่เดี๋ยวก็มาเดี๋ยวก็ไป แต่ใช้เหตุผลมาเป็นเครื่องช่วยในการตัดสินใจดีกว่า

เราจะออกแบบสิ่งแวดล้อมรอบๆ ตัวให้รองรับการตัดสินใจที่จะไม่เสียใจทีหลังได้ยังไง

ถ้าเรารู้ว่าใช้อารมณ์ในการตัดสินใจบ่อยครั้ง ใช้อารมณ์ในชีวิตประจำวันมากกว่าใช้เหตุผล เราก็ควรจะสร้างกลไกบางอย่างเพื่อป้องกันการตัดสินใจโดยใช้อารมณ์อย่างเดียวได้ เช่น ถ้ารู้ว่าเมื่อไหร่ที่เราเหวี่ยงคนรอบข้างเพราะโกรธ เรามักจะเสียใจในภายหลังทุกครั้ง เราอาจเขียนโน้ตเตือนใจติดไว้บนฝาผนังห้องว่า ตอนโกรธอย่าเพิ่งเหวี่ยง เมื่อรู้ว่าโกรธ ลองรอให้อารมณ์เราเย็นลงก่อน เพราะตอนที่อารมณ์เย็นลงเราอาจจะรู้สึกกับเหตุการณ์นั้นอีกอย่างหนึ่งก็ได้ค่ะ

ในการเขียนหนังสือเล่มนี้ ณัฐวุฒิพึ่งพาอารมณ์ในการเขียนมากน้อยแค่ไหน

จริงๆ เขาไม่ค่อยพึ่งพาอารมณ์อื่นนอกจากอารมณ์ดีเลยนะคะ แต่ดิฉันสังเกตว่าถ้าวันไหนเขารู้สึกเนือยๆ หรือแย่จนเขียนหนังสือไม่ได้ละก็ คุณณัฐวุฒิก็จะพา ‘ผัดหมี่’ สุนัขของเขาออกไปเดินข้างนอก หรือไม่ก็หาหนังดีๆ ดูสักเรื่อง แค่นั้นเขาก็กลับมาอารมณ์ดีได้เหมือนเดิมแล้วค่ะ

แล้วคุณปากกาล่ะ ถ้าเปรียบตัวคุณให้เป็นอารมณ์อะไรก็ได้ คุณอยากเป็นอารมณ์อะไร

อารมณ์ดี เพราะอารมณ์ดีเหมือนเจ้าของไงล่ะ

The post คุยกับปากกาของณัฐวุฒิ เผ่าทวี ผู้เขียน ‘มนุษย์อารมณ์’ appeared first on a day magazine.