สำหรับเราแล้ว ถ้าให้นึกถึงแบรนด์ร่วมสมัยใกล้ตัวที่บินขึ้นเหนือเพื่อไปทำงานใกล้ชิดกับคนท้องที่ในภาคเหนือบ่อยสุด เราจะนึกถึงแบรนด์ Roots เป็นแบรนด์แรกๆ

เชื่อว่าคนที่ชอบกินกาแฟคงพอรู้จักพวกเขาดี ส่วนใครที่เหมือนจะคุ้นๆ เราขอแนะนำแบบรวบรัดตรงนี้เลยว่า Roots คือแบรนด์กาแฟไทยที่ไม่ได้จำกัดหน้าที่ของตัวเองอยู่แค่การรับซื้อเมล็ด คั่วและชงกาแฟอร่อยๆ ขายให้คนกินกาแฟหน้าร้าน แต่พวกเขาเป็นคนขายกาแฟที่อยากเป็นอีกหนึ่งแรงกำลังที่ช่วยเกษตรกรกาแฟไทยพัฒนาคุณภาพผลผลิต โดยที่มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของคนต้นทาง และภาพความยั่งยืนของวงการกาแฟไทยเป็นหมุดหมายปลายทาง

ที่น่ารักคือกาแฟทุกๆ แก้วหรือทุกๆ โปรดักต์ที่ Roots ตั้งใจนำเสนอ พวกเขายังแทรกเรื่องเล่าของคนต้นทางอย่างเกษตรกรกาแฟในจังหวัดภาคเหนือแบบไม่กั๊ก และเพื่อเชิดชูความตั้งใจของผู้ผลิต Roots ถึงขนาดหยิบชื่อของพี่ๆ เกษตรกรมาเป็นชื่อเรียกเมล็ดกาแฟเลยทีเดียว

แน่นอน ในวันที่ a day และการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) เอ่ยปากชวนพวกเขามาร่วมถ่ายทอดเรื่องราวในจังหวัดเชียงราย พื้นที่ปลูกกาแฟแหล่งใหญ่ของไทยที่พวกเขาผูกพันผ่านโปรเจกต์ ‘โชว์เหนือ’ ทีม Roots แทบจะตกปากรับคำในทันที

ช่วงเวลาที่โปรดักต์พิเศษอย่าง ‘NORTHERN BREW drip bag’ เพิ่งจะคลอดจากโรงคั่วกาแฟ ทีม Roots ขอส่ง กรณ์ สงวนแก้ว Head Roaster และ Green Buyer หนึ่งในผู้ก่อตั้งแบรนด์ที่เป็นหัวแรงสำคัญในการทำงานกับพี่ๆ เกษตรกรถึงฟาร์มบนดอย มาเล่าเรื่องเบื้องหลังสนุกๆ สปอยล์รสชาติของกาแฟ drip bag ที่หยิบเมล็ดกาแฟจากดอยช้าง ที่ผ่านขั้นตอนการแปรรูปด้วยกระบวนการที่สร้างสรรค์โดย ‘นาวิน แยซอกู่’ หนึ่งในเกษตรกรกาแฟรุ่นใหม่ไฟแรงแห่งจังหวัดเชียงรายมาเป็นวัตถุดิบพระเอก

ถ้าใครอยากรู้ว่ากาแฟ drip bag ซีรีส์นี้มีแววจะเป็นกาแฟที่ให้รสชาติถูกอกถูกใจหรือเปล่า ตามมาฟังกรณ์ขายของ เอ้ย ฟังเรื่องเล่าจากกรณ์ไปพร้อมกัน

กึ๊ดเติงหากาแฟเจียงฮาย ก็ต้องกึ๊ดเติงหาดอยจ๊าง

ขอแอบเล่านิดหนึ่งว่า ถึงทีม Roots จะตกลงปลงใจร่วมโปรเจกต์นี้ทันทีที่ได้รับคำชวน แต่พวกเขาก็ใช้เวลากลับไปคิดทบทวนหลายวันว่าจะเลือกหยิบเมล็ดกาแฟจากแหล่งปลูกไหนในเชียงรายมาเป็นวัตถุดิบหลัก ที่ดูหนักใจขนาดนี้ไม่ใช่อะไรเลย เพราะกาแฟจากเชียงรายมีหลายคาแร็กเตอร์ที่น่าสนใจ ชนิดว่ากินกันไม่ลงเลยทีเดียว

“จริงๆ แล้วที่จังหวัดเชียงรายเขาปลูกกาแฟกันเกือบทุกพื้นที่ของจังหวัด ในแต่ละแหล่งปลูกกาแฟของเชียงรายจะให้กาแฟที่มีคาแร็กเตอร์ไม่เหมือนกัน สำหรับเราแล้ว กาแฟที่ดอยช้างจะมีบอดี้ค่อนข้างเยอะ กินแล้วรู้สึกถึงรสชาติแน่นเต็มปาก กาแฟที่ปางขอนเป็นกาแฟที่มี floral note และรสผลไม้ที่ฉ่ำกว่าที่อื่น หรือกาแฟจากดอยผาฮี้จะให้รสหวาน สะอาด บอดี้ไม่เยอะเท่าของดอยช้าง”

ที่ผลลัพธ์ออกมาพิเศษแตกต่างกันขนาดนี้ กรณ์เล่าว่าเป็นเพราะต้นกาแฟจากแต่ละแหล่งปลูกเติบโตในสภาพภูมิอากาศและภูมิประเทศที่ไม่เหมือนกัน อีกนัยหนึ่งคือ ความสูงของแต่ละพื้นที่ส่งผลให้รสชาติของกาแฟแตกต่างกันนั่นเอง และเหตุผลที่ Roots เลือกใช้กาแฟจากดอยช้าง ตำบลวาวี อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย กรณ์ตอบเราว่า

“เพราะว่าดอยช้างถือเป็นแหล่งปลูกสำคัญของประเทศไทย เรียกได้ว่าเป็นหนึ่งในแหล่งปลูกกาแฟที่ใหญ่มากของบ้านเราเลย” 

แถมดอยช้างก็มีคนปลูกกาแฟที่ Roots คุ้นเคยดีอีกหนึ่งคนอยู่บนนั้น

กาแฟ drip bag นี้จะแนะนำให้คุณรู้จักกับ ‘พี่นาวิน’

การที่เราจะรู้จักพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งในมิติที่ลึกมากขึ้น การได้สานสัมพันธ์และมีบทสนทนากับคนในพื้นที่ คือวิธีการทำความรู้จักที่เรียบง่ายและถึงใจที่สุด นี่อาจเป็นเหตุผลที่กรณ์แนะนำให้เรารู้จักกับพี่นาวิน

“พวกเรารู้จักพี่นาวินมา 3 ปีแล้ว โดยรู้จักผ่านการแนะนำของพี่ฟูอาดี้ (ฟูอาดี้ พิศสุวรรณ ผู้ก่อตั้ง Beanspire โรงสีกาแฟที่ส่งออกกาแฟไทยไปต่างประเทศ) เขามองว่าพี่นาวินเป็นเกษตรกรกาแฟรุ่นใหม่ที่ช่างสังเกตและใส่ใจ อย่างตอนที่พี่นาวินได้ยินว่าเรากับพี่ฟูอาดี้อยากลองแปรรูปกาแฟแบบ natural process (วิธีการแปรรูปเชอร์รีกาแฟด้วยการล้างน้ำและยกขึ้นตาก เพื่อให้เนื้อและเมือกกาแฟแห้งติดกะลากาแฟ กาแฟจะมีกลิ่นหมัก รสชาติซับซ้อน เหมาะกับการใช้ในพื้นที่ผลิตกาแฟที่ขาดแคลนน้ำ) 3-4 วันหลังจากนั้น พี่นาวินสร้างโรงตากกาแฟที่ใช้สำหรับการตากกาแฟ natural process ให้เราโดยเฉพาะเลย

“แล้วพี่นาวินเป็นเกษตรกรกาแฟชาวอาข่าเจเนอเรชั่นที่ 3 คุณปู่ของพี่นาวินเป็นคนแรกๆ ที่ปลูกกาแฟบนดอยช้าง เขาอายุยังไม่เยอะและเป็นคนค่อนข้างเปิดใจ กล้าทดลองทำสิ่งใหม่ๆ เพื่อพัฒนาให้กาแฟของตัวเองมีรสชาติที่ดีขึ้นไปเรื่อยๆ”

เดี๋ยวนี้ฟาร์มกาแฟในเชียงรายและจังหวัดอื่นๆ ในภาคเหนือมีคนรุ่นใหม่กลับบ้านไปสานต่อฟาร์มของครอบครัวมากมาย บ้างก็ต่อยอดมาหัดคั่วกาแฟขาย เปิดหน้าร้าน พลังของคนกลุ่มนี้ทำให้บ้านเกิดหรือแหล่งปลูกกาแฟของพวกเขาเป็นที่รู้จักในวงกว้างมากขึ้น อย่างพี่นาวินและครอบครัวก็มีร้าน ABONZO Coffee เปิดต้อนรับนักท่องเที่ยวบนดอยช้าง

กรณ์อธิบายเพิ่มว่า นอกจากพี่นาวินจะชอบทดลองแปรรูปกาแฟด้วย process ใหม่ๆ แล้ว เขายังกล้าที่จะปรับเปลี่ยนตั้งแต่วิธีการปลูกกาแฟ วิธีการดูแลให้ปุ๋ย และการจัดการฟาร์มที่คนรุ่นก่อนๆ เคยทำกันมา

“การที่เราได้ชิมกาแฟของพี่นาวิน มันทำให้เรารู้ว่ากาแฟจากดอยช้างน่าสนใจ และมันสามารถอร่อยมากกว่านี้ได้” และตัวพี่นาวินเองก็เป็นอีกหนึ่งเกษตรกรที่เป็นแรงบันดาลใจให้ร้านกาแฟในใจกลางกรุงเทพฯ อย่าง Roots อยากทำงานกับเกษตรกรกาแฟที่ภาคเหนือคนอื่นๆ

กาแฟ process พิเศษที่โชว์ความเหนือของเกษตรกร

สิ่งหนึ่งที่แฟนคลับเดนตายแบรนด์ Roots อย่างเราร้องกรี๊ดในใจคือ เมล็ดกาแฟที่ใช้ทำ drip bag นี้ พี่นาวินตั้งใจแปรรูปด้วย process ที่เจ้าตัวตั้งใจสร้างสรรค์ขึ้นมาเองอย่าง natural process extend with anaerobic fermentation เพื่อโปรเจกต์โชว์เหนือของเราโดยเฉพาะ

โดยปกติแล้วการทำ natural process ถือเป็นขั้นตอนการแปรรูปที่ยุ่งยากมาก เพราะมีความเสี่ยงสูงมากที่กาแฟจะเน่าหรือขึ้นรา (ความชื้นของอากาศในบ้านเราเป็นปัจจัยสำคัญ) การแปรรูปกาแฟ natural process จึงต้องอาศัยความใส่ใจเป็นพิเศษมากกว่า process อื่นหนึ่งเบอร์

“กาแฟที่เราเอามาใช้กับโชว์เหนือเป็น process ที่พิเศษมากขึ้น เพราะพี่นาวินเอาวิธีการหมักเมล็ดโกโก้มาเป็นแรงบันดาลใจในการหมักกาแฟ ปกติแล้วการหมักโกโก้จะใช้อุณหภูมิการหมักที่สูง (สูงกว่ากาแฟ) และใช้เวลานานหลายวัน ทำให้เมล็ดโกโก้มีรสออกโทนฟรุตตี้และกลิ่นหมักนิดๆ พี่นาวินอยากให้กลิ่นแบบนั้นเข้าไปอยู่ในกาแฟ เขาเลยลองหมักกาแฟในอุณหภูมิเกือบๆ 40 องศาฯ และหมักนานกว่าปกติถึง 5 วันก่อนยกขึ้นไปตาก (นี่คือเหตุผลที่กาแฟล็อตนี้ของพี่นาวินใช้เวลานานกว่าใครเพื่อน) รสชาติกาแฟที่ได้จะมีรสแบบโกโก้นิบส์ กินแล้วจะรู้สึกเหมือนช็อกโกแลตกับผลฝรั่งสุก

“หน้าที่ของ Roots คือการคั่วกาแฟโดยที่ต้องทำให้คนกินเขาได้เห็นว่ารสชาติจริงๆ ที่เกิดขึ้นจากการแปรรูปกาแฟด้วย process นี้มันเป็นยังไง เราเลยคั่วกาแฟตัวนี้ให้ไม่เข้มจนเกินไป หาจุดตรงกลางที่จะทำให้กาแฟตัวนี้สามารถถ่ายทอดรสชาติของตัวเองออกมา และที่สำคัญต้องเป็นรสชาติที่กินง่ายด้วย”

การทำให้กาแฟพิเศษกลายเป็นสิ่งที่ ‘เข้าถึงง่าย’ สำหรับคนทั่วไปคือจุดเด่นของธุรกิจของพวกเขา โปรดักต์ตัวนี้เลยถูกออกแบบให้เป็นกาแฟ drip bag ที่ไม่ว่าจะเป็นคนชงกาแฟกินเป็นประจำหรือไม่เคยชงแม้สักครั้งเดียว ก็สามารถฉีกซอง เทน้ำร้อน และเอนจอยกาแฟตัวนี้ได้แบบเรียบง่ายที่สุด

NORTHERN BREW คือตัวแทนเล่าเรื่องเกษตรกรกาแฟรุ่นใหม่

“การทำงานกับเกษตรกรรุ่นใหม่มันเจ๋งตรงที่ทุกคนกล้าลองทำในสิ่งใหม่ๆ เวลาได้ยินว่ามีวิธีไหนที่ทำให้กาแฟอร่อยขึ้น เขาจะลงมือทำเลย หลายครั้งที่รสชาติกาแฟจากการทดลองมันไม่อร่อย เขามองว่าผลลัพธ์ของเขาคือการได้เรียนรู้ว่าตลาดกาแฟชอบอะไรไม่ชอบอะไร เขาจะพยายามปรับตัวเองตลอดเวลาเพื่อให้คนชอบกาแฟของเขา พี่นาวินเป็นคนที่มีทุกอย่างที่เรากล่าวมา แถมยังอยากทำให้คนที่ทำงานรอบข้างมีชีวิตที่ดีขึ้นไปกับเขาด้วย เราคิดว่าอนาคตกาแฟไทย ส่วนหนึ่งมันอยู่กับเกษตรกรรุ่นใหม่ๆ นี่แหละ

“สถานการณ์โควิด-19 ทำให้เราไม่สามารถเดินทางไปเจอพี่ๆ เกษตรกรได้บ่อยเท่าปีก่อนๆ แต่ว่าสิ่งที่น่าทึ่งที่สุดคือ ไม่ว่าเศรษฐกิจจะเป็นยังไง ขายกาแฟดีบ้างไม่ดีบ้าง แต่สิ่งที่เราเห็นคือทุกคนไม่คิดที่จะหยุดพัฒนาคุณภาพกาแฟของตัวเองเลย เราเลยอยากชวนทุกคนมาชิมกาแฟของพี่นาวิน มาทำความรู้จักเรื่องราวของเขาและแรงบันดาลใจของ process นี้ ผ่านกาแฟที่รสชาติไม่เหมือนใครตัวนี้” กรณ์กล่าวทิ้งท้าย

สั่งซื้อกาแฟ drip bag ‘NORTHERN BREW’ ได้แล้ววันนี้ที่ godaypoets.com/product/shownuea-roots และสำหรับใครที่มีแผนเดินทางขึ้นเหนือในวันที่สถานการณ์โรคระบาดดีขึ้น สามารถแลกรับส่วนลดทันที 20 เปอร์เซ็นต์ เมื่อจองที่พักกับ agoda ผ่านทางลิงก์ bit.ly/3zybPmb ภายใน 30 กันยายน 2564 และมีกำหนดการเดินทางภายใน 31 มีนาคม 2565 เท่านั้น (เฉพาะโรงแรมที่มีป้าย ‘promo eligible’ หรือ ‘ร่วมโปรโมชั่น’)

The post ‘NORTHERN BREW’ กาแฟ drip bag ที่ Roots ขอยกเครดิตรสอร่อยให้พื้นที่และคนปลูกกาแฟที่เชียงราย appeared first on a day magazine.

ในฐานะคนทำงานนิตยสารที่อยู่กับสภาวะลุ่มๆ ดอนๆ ของวงการมาพักใหญ่ เราเฝ้ามองเชลฟ์ที่เต็มไปด้วยนิตยสารเกาหลีหัวในและนอก ไหนจะนิตยสารอินดี้คอนเซปต์จี๊ดอีกหลายเล่ม ดูคึกคักผิดวิสัยขาลงของสิ่งพิมพ์ ทำเอาอยากรู้ว่าเบื้องลึกเบื้องหลังของวงการนิตยสารบ้านเขาเป็นยังไงกันบ้าง อยู่ดีมีสุขกันไหม ถ้าใช่ เคล็ดลับนั้นคืออะไร 

2 ปีก่อน เราได้รับ AROUND เป็นของฝากจากเพื่อนนักเขียนคนหนึ่ง นั่นคือครั้งแรกที่เราได้สัมผัสนิตยสารจากแดนกิมจิ ปีต่อมาเราได้ URBANLIVE ฉบับกรุงเทพฯ ที่เพื่อนเกาหลีคนเดิมตั้งใจซื้อมาฝากคนอยู่กรุงเทพฯ อย่างเรา 

นี่เป็นสองนิตยสารที่คนเกาหลีรุ่นใหม่ชอบอ่าน เพื่อนบอกอย่างนั้น

ไหนๆ ก็เป็นคนทำนิตยสารที่พูดกับคนรุ่นใหม่เหมือนกัน เราเลยนัดจิบกาแฟคุยกับตัวแทนจากนิตยสารทั้งสองหัวนี้ ไถ่ถามความในใจสไตล์คนรักงานและสำรวจตลาดนิตยสารเกาหลีผ่านมุมมองของพวกเขา

เอาล่ะ ชั่วโมงแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมเริ่มต้นแล้ว

01 นิตยสารเกาหลี

หากไม่นับขนาดและน้ำหนักของเล่มที่ต่างกัน AROUND เป็นนิตยสารไลฟ์สไตล์รายเดือนที่เน้นเล่าเรื่องโลคอล วิธีนำเสนอเนื้อหาคล้ายคลึงกับคอลัมน์เมนคอร์สของ a day และมาพร้อมเลย์เอาต์แบบคลีนๆ ส่วน URBANLIVE เป็นนิตยสารท่องเที่ยวรายครึ่งปีที่นำเสนอสถานที่ลับและชีวิตของผู้คนในเมืองแมสๆ 

จุดร่วมของนิตยสาร 2 หัวนี้คือ พวกเขาแค่ทำในสิ่งที่ตัวเองอยากอ่านและนำเสนอเนื้อหาที่นิตยสารเกาหลียังไม่เคยทำ

“เมื่อก่อนฉันรู้สึกว่าเกาหลีมีแต่นิตยสารไลฟ์สไตล์ที่เป็นแฟชั่น เลยอยากทำนิตยสารที่บอกเล่าเรื่องรอบตัว เป็นเหมือนไกด์บุ๊กสำหรับคนที่อยากใช้ชีวิตสโลว์ไลฟ์” Kim Lee-kyeng บรรณาธิการบริหารสาวผู้ก่อตั้งนิตยสาร AROUND เล่า

พาร์ตที่เราชอบสุดในเล่มคือบทสัมภาษณ์คนตัวเล็กๆ ธรรมดาๆ ที่บอกเล่าความเป็นคนโลคอลเกาหลีได้อย่างงดงามและจริงใจ AROUND นับเป็นนิตยสารผู้นำเทรนด์ชีวิตสโลว์ไลฟ์ จนหลายคนขนานนามว่าเป็นนิตยสารฮิปสเตอร์ แถมยังเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดนิตยสารอินดี้อีกหลายเล่ม สร้างความคึกคักให้กับเชลฟ์นิตยสารตลอด 2-3 ปีที่ผ่านมา

แม้ปัจจุบัน คอนเทนต์บนโซเชียลมีเดียจะถาโถมไม่ขาดสาย แต่นิตยสารเล่มนี้ยังทำหน้าที่เป็นเทรนด์เซตเตอร์ให้คนอ่านอยู่ ปรากฏการณ์นี้จึงน่าสนใจไม่ใช่เล่น

“คนอ่านอาจเห็นเราเป็นหนังสือฮิปสเตอร์ แต่ชีวิตการทำงานของพวกเราจริงๆ ไม่ฮิปสเตอร์เลยนะ” อีคยองหัวเราะ

สำหรับนิตยสารไลฟ์สไตล์อีกหัวอย่าง URBANLIVE แม้คอนเซปต์ของพวกเขาอาจดูไม่ฮิปเท่า AROUND แต่เชื่อเถอะว่าจำนวนยอดพิมพ์ซ้ำในบางฉบับของพวกเขาอาจทำให้ทุกคนตาโตทันทีที่ได้ยิน

“เวลาคนเกาหลีไปเที่ยวต่างประเทศ พวกเขาชอบไปตามสถานที่ในไกด์บุ๊ก จริงๆ ในตลาดมีนิตยสารที่เสนอเรื่องท่องเที่ยวเยอะอยู่แล้ว แต่เราอยากแนะนำให้คนอ่านไปยังสถานที่พิเศษๆ ที่เราชอบ และพาพวกเขาไปสัมผัสชีวิตโลคอลของผู้คนในเมืองเหล่านั้น” Cheon Il-hong บรรณาธิการสารคดีประจำ URBANLIVE อธิบาย

“นิตยสารท่องเที่ยวแต่ละฉบับนั้นพวกเราใช้เวลาค้นคว้าราว 2 เดือน ก่อนจะเดินทางออกไปเก็บข้อมูลและถ่ายรูปในพื้นที่จริง” เราสังเกตเห็นความทุ่มเทในแววตาของเธอ สมกับบรรยากาศในออฟฟิศที่ดุเดือดกว่าใครเพื่อน ทีมบรรณาธิการเกือบสิบคนนั่งทำงานกันขยันขันแข็ง เห็นจำนวนคนเยอะอย่างนี้ อิลฮงเฉลยว่าทีมของเธอมีนิตยสารไลฟ์สไตล์และแฟชั่นอีกหัวหนึ่งชื่อ URBANLIKE จากนั้นก็หยิบฉบับที่ขายดีที่สุดมาให้เราดู

“เล่มนี้เป็นธีม living and spaces in Seoul รวมบทสัมภาษณ์เรื่องบ้านและห้องพักของคนรุ่นใหม่ในวงการครีเอทีฟ เราได้รับฟีดแบ็กที่ดีมากๆ จากคนอ่านเพราะตอนนี้คนเกาหลีรุ่นใหม่สนใจเรื่องอินทีเรียร์กันมาก ทุกคนใฝ่ฝันอยากมีห้องพักสวยๆ เป็นของตัวเอง”

“พอกลับเมืองไทย สงสัยต้องไปลองแต่งห้องให้สวยเหมือนคนเกาหลีแล้วล่ะ” ฟังประโยคของเราจบปุ๊บ บรรณาธิการสาวก็หัวเราะแล้วยื่นนิตยสารเล่มหนาเล่มนั้นให้เป็นของขวัญ

02

ทั้งที่พวกเธอทำงานกันอย่างหนักหน่วงและผลตอบรับจากผู้อ่านเฉพาะกลุ่มก็ค่อนข้างดี เราสะเทือนใจขึ้นมาเสียดื้อๆ เมื่อสองสาวพูดถึงผลตอบรับในแง่ตัวเงิน

“อันที่จริงพวกเราแทบไม่ได้เงินจากการทำนิตยสารเลย” ทั้งคู่พูดตรงกัน

พอลองพลิกดู นิตยสารของพวกเธอมีหน้าโฆษณาน้อยกว่านิตยสารทั่วไปในตลาด เป็นหลักฐานที่ชัดเจนว่ารายได้หลักไม่ได้มาจากโฆษณา (หรือยอดขายซึ่งไม่ครอบคลุมต้นทุนในการตีพิมพ์อยู่แล้ว)

แล้วพวกคุณอยู่ยังไง–เราสงสัย

“พวกเราทำงานเขียนและงานสิ่งพิมพ์ให้กับบริษัทใหญ่ๆ ในเกาหลี เช่น ถ้าเป็นนิตยสารที่ทำเรื่องท่องเที่ยวก็จะมีบริษัททัวร์มาจ้างให้พวกเราทำหนังสือ ทุกคนทำงานกันหนักมากๆ เพื่อที่จะได้ทำนิตยสารที่ตัวเองอยากทำ มันเป็นเรื่องธรรมดามากๆ สำหรับคนทำนิตยสารในเกาหลี” อิลฮงอธิบาย

มือหนึ่งทำงานตอบสนองอุดมการณ์ อีกมือก็ต้องทำงานอื่นเพื่อความอยู่รอด

แม้ว่าสีสันและความหลากหลายบนแผงหนังสือในเกาหลีจะบ่งบอกว่ามีนิตยสารหัวใหม่เปิดตัวขึ้นมาเรื่อยๆ สองบรรณาธิการสาวกล่าวว่าสิ่งที่เห็นอาจไม่ใช่สิ่งที่เป็นเสมอไป สถานการณ์วงการนิตยสารที่นี่ไม่ได้ต่างอะไรกับที่ไทยนัก

“หลายคนถามฉันว่าจะปิด AROUND ไหม” อีคยองนิ่งไปสักพัก “ฉันยังไม่คิดถึงขนาดนั้นค่ะ แต่ตอนนี้กำลังคิดว่าเราควรทำยังไงต่อไปดี ควรตีพิมพ์ภาษาอังกฤษแล้วขายต่างประเทศเหมือนนิตยสาร B หรือเปล่า ยังไงก็ตามพวกเรายังอยากจะทำมันต่อไปเรื่อยๆ”

สาเหตุสำคัญที่ทำให้นิตยสารเกาหลีหลายหัวสูญสลายตายไปมีจุดเริ่มต้นจากพื้นที่วางขายนิตยสารที่นับวันจะร่อยหรอลงไปทุกที จำนวนร้านหนังสืออิสระที่เยอะขึ้นไม่ได้ช่วยให้นิตยสารขายดีขึ้น เพราะมีเพียงร้านหนังสือเล็กๆ จำนวนหยิบมือเท่านั้นที่รับนิตยสารพวกเขาไปวางขาย เป็นความย้อนแย้งที่แม้แต่คนในวงการเองก็ไม่เข้าใจ

“ถ้าพูดตามความรู้สึกจริงๆ ฉันรู้สึกว่าวงการนิตยสารที่นี่ค่อนข้างย่ำแย่นะคะ หลายๆ ที่ก็น่าจะเป็นเหมือนกัน แต่ฉันเชื่อว่าในอนาคตมันจะต้องเปลี่ยนแปลง นิตยสารจะต้องกลับมา” อีคยองทิ้งท้ายราวกับพูดแทนทุกคนที่นั่งฟังอยู่ด้วยกัน

เรากลับไปเยือนร้านหนังสือร้านเดิมที่เคยไปอีกครั้ง จริงอยู่ที่บรรยากาศรอบข้างดูเงียบเหงา แต่พื้นที่หน้าเชลฟ์ตรงนั้นยังไม่ไร้ซึ่งความหวัง

The post In Print, We Trust : คุยกับคนทำ AROUND และ URBANLIVE นิตยสารเกาหลีขวัญใจคนรุ่นใหม่ appeared first on a day magazine.

ทว่าในวันนี้ที่วงเดินทางมาถึงขวบปีที่ 10 พอดีเป๊ะ การนิยาม Youth Brush ว่าเป็นโฟล์ก-อะคูสติกคงดูผิดไปจากความเป็นจริงมากเหมือนกัน เพราะถ้าได้ติดตามฟังเพลงที่เจ้าตัวปล่อยในช่วง 1-2 ปีก่อน เชื่อว่าทุกคนจะสัมผัสได้เหมือนๆ กันว่า เพลงฟังสบายเหล่านั้นได้ถูกแต่งแต้มมิติและสีสันด้วยเครื่องดนตรีอิเล็กทรอนิกหรือดนตรีแบบที่วัยรุ่นสมัยนี้ชอบมากขึ้น

แม้ดนตรีจะเปลี่ยนไป แต่สิ่งที่เราชื่นชมเจ้าตัวเสมอนั่นคือลายเซ็นหรือวิธีการเล่าเรื่องในเพลงที่ว่าด้วยความรัก ความหวังดี และการส่งต่อกำลังใจผ่านเนื้อเพลง ยังคงเป็น Youth Brush (คนดี) คนเดิม วัดกันด้วยหลักฐานชิ้นล่าสุดอย่าง อีพีอัลบั้ม The Canonical Five of the Sky ที่ดุ่ยตั้งใจปล่อยออกมาให้แฟนๆ ฟังเมื่อเดือนที่ผ่านมา เพื่อเยียวยา แก้ใจเฉายามอยู่บ้าน

แต่ท่ามกลางความหม่นๆ ของวงการดนตรีบ้านเรา ดุ่ยคาดหวังอะไรจากอาชีพนักดนตรีและการปล่อยอีพีอัลบั้มนี้ ฟังคำตอบของเจ้าตัวจากบทสนทนาด้านล่างได้เลย

เคยคิดไหมว่าอะไรคือเหตุผลสำคัญที่ทำให้ Youth Brush เดินมาได้ยาวนานขนาดนี้

น่าจะรักการทำเพลงมั้งครับ หรืออาจจะไม่ได้รักก็ได้

เรารู้สึกว่าวันนี้มันกลายเป็นส่วนหนึ่งของตัวเราไปแล้ว ทุกครั้งที่แต่งเพลงเพราะ หมายถึงเป็นเพลงที่ฟังแล้วเพราะสำหรับเรา เราจะภูมิใจในตัวเองมาก มีความสุขมากๆ เวลาที่เปิดฟังเพลงตัวเอง อย่างเวลาที่ผ่านมา หลายๆ ครั้งที่มีความทุกข์ ไม่มีอะไรช่วยเราได้มากเท่ากับการแต่งเพลงแล้ว มันช่วยให้ลืมเรื่องทุกข์ได้นาน นานกว่าออกไปดื่มเหล้าให้เพื่อนปลอบ เวลาแต่งเพลงเราจะจมกับเพลงนั้นจนหายเศร้า คงจะเป็นอย่างนั้นนะ

อีกส่วนคือเรารู้สึกว่าเดี๋ยวนี้สังคมมันเล็กลง คนอย่างเราไม่ค่อยเจอใครเพราะเวิร์กฟอร์มโฮมตลอด ตอนทำงานซาวนด์ดีไซน์ก็ทำอยู่ที่ห้อง ดังนั้นสิ่งที่จะพาไปเจอคนข้างนอกเลยหนีไม่พ้นเรื่องการเล่นดนตรีนี่แหละ เลยทำมันต่อมาได้เรื่อยๆ 

บวกกับเรามองเห็นความไปได้ด้วยว่า Youth Brush ต้องไปได้อีกเพราะมีคนเชียร์บ่อยๆ เรารู้สึกเหนื่อยแทนเขาน่ะ อยากทำให้เขาภูมิใจบ้าง งั้นต้องไปต่อให้ได้ ซึ่งกราฟของเรามันจะขึ้นแบบทางราบ ค่อยๆ ขึ้นทีละนิด และเราเองก็ภูมิใจกับการเดินทางแบบนี้ 

อยากจะเป็นคนเงียบๆ ไม่อยากพรีเซนต์มาก ไม่ใช่กลัวมันออกมาไม่ดีนะ กลัวเขินเวลาที่กลับมามองมันอีก (หัวเราะ) งั้นเอาเท่าที่ทำได้แล้วกัน

พอเราทรีตดนตรีเป็นอาชีพ คุณคาดหวังอะไรกับการทำสิ่งนี้

ตอนนี้ยังไม่รู้เลยว่าต้องการอะไร (หัวเราะ) ความจริงแล้วเราเป็นคนที่เปลี่ยนจุดหมายบ่อยด้วยแหละ บางเวลาก็อยากโกแมสแล้ว บางเวลาก็อยากทำเพลงไปทัวร์ต่างประเทศ คือแต่ละจุดหมายก็มีโพรเซสที่ต่างกันออกไป

ถ้าเราอยากโกแมส เราต้องแต่งเนื้อเพลงอีกแบบหนึ่ง ทำดนตรีอีกแบบหนึ่ง หรืออยากทัวร์ต่างประเทศก็ต้องทำเพลงอีกแบบ เน้นการเรียบเรียงที่ไม่เหมือนใคร แต่พอเป็นอะไรที่ทำด้วยตัวเองเราจะรู้สึกว่าปลายทางมันยืดหยุ่นได้ เปลี่ยนได้อยู่

งั้นถ้าเราสโคปมาที่อีพีอัลบั้มล่าสุด จุดประสงค์ของอัลบั้มนี้คืออะไร

คือปีก่อนหน้าที่ยังไม่มีโควิด-19 เราเลยอยากบิลด์ให้วงเป็นอินดี้ที่แมสมากหน่อย ไม่ได้เป็นแมสถึงขนาดวงแมสนะครับ แต่เรามีเพลงที่แต่งเก็บๆ ไว้แล้วรู้สึกว่า เฮ้ย อันนี้มาชัวร์ อยากจะปล่อยอีกหลายเพลง บวกกับการค่อยๆ เปลี่ยนไดเรกชั่นวงให้มันซัพพอร์ตกับเพลงที่อยากจะปล่อยมาทีหลังด้วย การเปลี่ยนจากโฟล์กมาเป็นฟูลแบนด์ เลยพยายามบิลด์สิ่งนี้มาเรื่อยๆ เช่น เนื้อเพลงยุคหลังๆ จะเป็นเนื้อเพลงที่คนเข้าใจและเข้าถึงง่ายมากขึ้น พาร์ตดนตรีก็จริงจังมากขึ้น

แต่กลายเป็นว่าช่วงที่คิดว่าจะปล่อยก็ดันมีเหตุการณ์โควิด-19 มาพอดี และอย่างที่รู้กัน ทั้งการเมือง ทั้งโรคระบาด ถึงเราปล่อยเพลงออกไปก็ไม่มีคอนเสิร์ตให้เล่นอยู่ดี งั้นเก็บไว้รอสถานการณ์ดีขึ้นแล้วค่อยปล่อยดีกว่า

แต่ในขณะเดียวกัน ลึกๆ เราก็คิดว่าถ้าเราเลือกที่จะไม่ปล่อยเพลง งั้นเราทำเพลงที่ปล่อยออกไปแล้วไม่ต้องคาดหวังว่ามันจะฟีดแบ็กดีดูไหม อยากให้คนฟังรู้สึกว่าเป็นเพลงที่เปิดทิ้งได้ ไม่รู้จะฟังอะไรก็ฟังเพลงในอัลบั้มนี้ สุดท้ายเลยออกมาเป็นอีพีอัลบ้ัมล่าสุด คือมาจากการที่เราแค่อยากจะทำเพลงเท่านั้นเลย

พอเป็นอัลบั้มที่ไร้ความคาดหวัง โพรเซสการทำงานถือว่าชิลล์กว่าอัลบั้มอื่นไหม

ถ้าพูดถึงโพรเซสก็ทำรวดเร็วกว่าครับ มันเป็นเพลงที่แต่งขึ้นมาจากคอร์ดวนๆ แต่ทั้งนี้เราตั้งใจทำมากนะครับ (หัวเราะ) ซึ่ง The Canonical Five of the Sky ถือเป็นอัลบั้มแรกที่เราตั้งใจให้ทุกเพลงอยู่ในไดเรกชั่นเดียวกันหมดด้วย ปกติจะทำเพลงหลายๆ แนว หลายๆ ไดเรกชั่นแล้วค่อยเอามารวมเป็นอัลบั้มทีหลัง แต่กับอีพีนี้ ถ้าตั้งใจฟังก็น่าจะสัมผัสได้ว่าตั้งแต่เพลงแรกถึงเพลงสุดท้ายเป็นเพลงที่ใกล้เคียงกัน รวมถึงอาร์ตเวิร์กด้วย มันไปด้วยกันได้หมดเลย

สนใจคอนเซปต์การลำดับเพลงและอาร์ตเวิร์กที่สื่อถึงช่วงเวลาเช้าจรดเย็น คุณได้ไอเดียนี้มายังไง

ระหว่างเราทำอัลบั้มก็คิดนั่นคิดนี่ไปเรื่อยๆ ตอนแรกก็คิดเพลงเฉยๆ อยากจะตั้งชื่ออัลบั้มว่า peace อะไรสักอย่าง แล้วก็วาดอาร์ตเวิร์กอัลบั้มเสร็จไปแล้ว 2 อันด้วยนะ แต่เรารู้สึกว่ามันไม่สวย เลยลองวาดใหม่โดยเริ่มจากฟังเพลงก่อน วางไดเรกชั่นภาพกับตัวเองคร่าวๆ ว่าอยากจะให้ภาพมันออกมาดูสงบและโมเดิร์น ไม่แก่หรือเด็กไป ก็เลยวาดท้องฟ้าขึ้นมา มีต้นไม้ เก้าอี้ ทะเล เฮ้ย อันนี้สวย แล้วก็ตั้งชื่ออัลบั้มให้เข้ากับอาร์ตเวิร์ก จากนั้นก็มานั่งตีความเพลงในอัลบั้มว่าเพลงนี้น่าจะเหมาะกับเวลาเช้ามืดหรือตอนเย็น อาร์ตเวิร์กของแต่ละเพลงก็เอาสีทะเลและท้องฟ้ามาเป็นตัวเชื่อม

คุณตั้งใจให้เนื้อเพลงเกือบทั้งหมดเป็นภาษาอังกฤษด้วย มุมหนึ่งมันคือการท้าทายตัวเองไหม 

อย่างที่บอกไปว่าอัลบั้มนี้ไม่คิดจะให้มันดัง คือเวลาแต่งเพลงเราจะเริ่มจากการฮัมเป็นภาษาต่างดาวก่อน อาจเพราะว่าเราฟังเพลงสากลเยอะด้วย เสียงที่เปล่งออกมาเราจะพยายามทำให้มันใกล้เคียงกับคำภาษาอังกฤษสักคำ เลยคิดว่าไหนๆ ก็ตั้งใจทำให้มันใกล้เคียงกับภาษาอังกฤษแล้ว อัลบั้มนี้ลองทำเป็นภาษาอังกฤษเลยละกัน

แล้วส่วนตัวชอบเพลงไหนมากที่สุดในอัลบั้ม

น่าจะชอบ How are you doing? ถ้าตีความจากแต่ละเพลง Sundrive คือผู้ใหญ่ ไม่วัยรุ่นเลย ส่วน Cupid summer นี่ก็วัยรุ่นมากเหมือนกัน แต่ How are you doing? มันอยู่ตรงกลางของสองฝั่งนี้ ดนตรีมีความบอสซ่าอยู่เบาๆ แล้วเราใส่เสียง sampling ของเครื่องสายมาด้วย มีความคลาสสิกหน่อยๆ ดูโตมากขึ้น ถ้าพูดตรงๆ ตอนทำเรานึกถึงเพลงของ Kings of Convenience มีโน้ตน้อยๆ เลยชอบเพลงนี้มากเป็นพิเศษ

คุณเคยพูดว่า ‘ถ้าไม่มีความรัก Youth Brush อาจไม่มีเพลงมากถึง 4-5 อัลบั้ม’ ความรักมันสำคัญกับคุณยังไงบ้าง

ก่อนหน้านี้เราเคยพูดออกไปว่าเราอยากเกิดมาเป็นคนรักที่ดี เพราะตอนนั้นที่พูดเราก็ยังตั้งคำถามกับตัวเองอยู่ คือบางคนอาจจะอยากเกิดมาเพื่อประสบความสำเร็จ มีตังค์ร้อยล้าน เปิดร้านกาแฟ หรือเป็นนักบินอวกาศ แต่มุมหนึ่งเรารู้สึกว่าเราเป็นคนที่ทุ่มเทให้กับความรักมาก ดังนั้นเราอยากเป็นคนที่มีความรักที่ดีว่ะ เรื่องอย่างอื่นเลยไม่ค่อยมีไฟหรอก (หัวเราะ) และเพลงเราคือการเล่าเรื่องความคิดในหัว ดังนั้นเลยทำเพลงรักออกมาได้ยาวๆ

แล้วเพลงที่เต็มไปด้วยประโยคให้กำลังใจ เช่น เธอของเธอ, รางวัล มันมาจากเรื่องราวในชีวิตคุณด้วยไหม

ถ้าเป็นเพลงปลอบตัวเอง ส่วนใหญ่จะมาจากบทสนทนาจริงๆ ที่เราเคยเจอ อย่าง เธอของเธอ ท่อนที่เขียนว่า “แข็งแรงคืออะไรไม่รู้” มันมีคนพูดแบบนี้กับเราจริงๆ เขาบอกว่าไม่รู้เลยว่าความแข็งแรงคืออะไร ตอนนี้เขาอ่อนแอมากๆ แล้วเราก็บอกเขาไปว่า ที่มึงยังอยู่แสดงว่ามึงเข้มแข็งจริงๆ นะเว้ย ตอนนั้นเราพูดได้แค่นี้จริงๆ ก็จำบทสนทนานั้นแล้วก็เอามาแต่งเป็นเพลงต่อ

หรืออย่างเพลง รางวัล สำหรับเรามันมีความหมายในฐานะบทสรุปของความเป็นวงด้วย คือถ้าใครฟังเพลงเรามาตั้งแต่อัลบั้มแรก จะรู้สึกว่าเพลงเราส่วนมากเป็นเพลงเกี่ยวกับการอวยพร ขอให้นู่นขอให้นี่ อยากทำให้เธอมีความสุขล้วนๆ

เรารู้สึกว่า Youth Brush มันกลายเป็นวงที่ปลอบใจคน เวลาเจอหน้ากันคนชอบมาทักหรือขอให้ร้องเพลงให้ฟังหน่อย ซึ่งส่วนใหญ่เราจะได้ร้องเพลงในวันที่เขาเหนื่อยหรือรู้สึกเศร้าเท่านั้น ในวันที่แฮปปี้เขาจะไม่มาให้เราร้องเพลงให้ฟังเท่าไหร่ (หัวเราะ) วงมักจะอยู่ในโพสิชั่นนั้น เราเลยเขียนประโยค “อาจได้ร้องให้เธอฟังในสักวัน อาจเป็นวันที่ฟ้าไม่เป็นใจ” ใส่ลงในเพลง รางวัล

รู้สึกยังไงที่เพลงของเรากลายเป็นที่พึ่งทางใจของคนอีกหลายคน

ไม่รู้จะรู้สึกยังไงเลยครับ แต่ดีใจเสมอที่มีคนฟังมันเยอะขึ้น

ในฐานะคนที่ยืนอยู่ทั้งวงการศิลปะและดนตรี อย่างที่รู้กันว่าบ้านเรา แรงซัพพอร์ตสองวงการนี้มันน้อยนิดมาตลอด การที่มันจะดีขึ้นได้มากกว่าที่เป็นอยู่ในวันนี้ คุณคิดว่ามันต้องพึ่งพาอะไรบ้าง

เรารู้สึกว่าคนที่ทำให้วงการเหล่านี้ขับเคลื่อนไปได้ดีมี 3 กลุ่ม กลุ่มแรกคือคนผลิต กลุ่มสองคือคนที่เสพ และกลุ่มสามคือผู้ใหญ่ในบ้านเรา ซึ่งกลุ่มหลังสุดเป็นเรื่องใหญ่มากเลย เรามองว่ารัฐบาลควรมองเห็นว่ามันเป็นอีกช่องทางหนึ่งในการทำให้ประเทศเรามีอะไรมากขึ้น ซึ่งเรื่องการเปลี่ยนแปลงสิ่งนี้เราว่าคงต้องคุยกันยาวแน่นอน

แต่เราขอพูดในฐานะคนผลิตแล้วกัน คนผลิตคือคนที่เรียนศิลปะมา ซึ่งคนเรียนศิลปะในรุ่นๆ หนึ่งที่มีประมาณ 120 คน ยึดอาชีพศิลปินได้จริงๆ คงมีไม่เกิน 5 คนต่อรุ่นแน่ๆ ซึ่งเรามองว่าส่วนหนึ่งอยู่ที่ตัวคนผลิตเลย เขาอาจไม่ได้ตั้งใจ ไม่เด็ดเดี่ยว หรือไม่มั่นคงพอว่ากูจะต้องเป็นศิลปิน ก็เลยทำให้งานศิลปะในบ้านเรามันมีออกมาน้อยและไม่หลากหลายแนว

แต่ทีนี้เราก็ต้องตั้งคำถามกันด้วยนะว่า ทำไมคนไม่มีแพสชั่นในการทำศิลปะกัน ซึ่งก็จะเจอว่าโครงสร้างหลายๆ อย่างบ้านเรามันไม่สนับสนุนให้เราทำงานศิลปะเลย คนยังมองไม่เห็นคุณค่ามากพอ คนทำก็ท้อเพราะทำแล้วมันไม่อิ่ม เลยล้มเลิกกันไป สุดท้ายมันคือเรื่องโครงสร้างแหละ

พอมองรอบตัวตอนนี้ เพื่อนร่วมอาชีพหลายคนไม่มีงาน ยอมตัดใจขายเครื่องดนตรีตัวโปรด เราจะทำอะไรได้บ้างเพื่อไม่ให้คนกลุ่มนี้ล้มหายตายจากดนตรี

เราว่าคนเหล่านี้ไม่หายไปหรอกเพราะดนตรีเป็นหัวใจของเขา ก็วัดจากตัวเองนี่แหละ ถึงตอนนี้ไม่ได้เล่นดนตรี ถ้ามีโอกาสเมื่อไหร่ แน่นอน มึงเจอกู เราว่าทุกคนเป็นแบบนี้ เพียงแต่วันนี้เราอาจจะต้องยอมสละเครื่องมือทำกินเพื่อต่อชีวิตไปบ้างก็เท่านั้นเอง

เพราะต่อให้วันนี้ขายหมูปิ้งได้รายได้ดีมากๆ แต่ถ้าสักวันหนึ่งได้มีโอกาสเล่นดนตรี พวกเราก็ต้องกลับมาเล่นอยู่แล้ว ความรักตรงนี้ไม่หายไปแน่นอนครับ

The post Youth Brush กับวันครบรอบ 10 ปีที่เชื่อว่าเป้าหมาย ‘ยืดหยุ่นและเปลี่ยนแปลง’ ได้เสมอ appeared first on a day magazine.

ทว่าการกลับมาของอดีตสมาชิกวง 25hours อย่าง ปู๋–ปิยวัฒน์ มีเครือ (กีตาร์), โฟร์–ประทีป สิริอิสสระนันท์ (กีตาร์), บัง–เอกศิริ กำบังภัย (เบส) และ จ๊อบ–กฤตพงศ์ สกุลนามอเนก (กลอง) ในฐานะวง HENS ย้ำเตือนเราว่า ไม่ว่าจะด้วยการจากลาหรือความรู้สึกเสียดายใดๆ ตราบใดที่เราไม่ยึดถือหรือกอดมันไว้แนบตัวมากเกินไป มันย่อมมีความสวยงามของสิ่งที่เรียกว่า ‘การได้เริ่มต้นใหม่’ อยู่เสมอ

แพนด้า, กลั้นไว้, ข้างเดียว และ It’s gotta be you คือ 4 ซิงเกิลที่วง HENS ทยอยปล่อยออกมาให้แฟนๆ รุ่นเก่าและรุ่นใหม่ได้ฟังกันแบบฉ่ำใจตลอดเดือนพฤษภาคมนี้ สำหรับเราแล้ว การได้ยินเพลงของพวกเขาไม่ได้ทำให้รู้สึกชุ่มฉ่ำอย่างเดียวเท่านั้น แต่มันคือสิ่งที่พิสูจน์ให้เราเห็นว่า ไม่มีอุปสรรคใดเลยที่ทำให้พวกเขายอมปล่อยตัวตนและอาชีพศิลปินหลุดหายไปจากอ้อมกอดของตัวเอง

เอาเป็นว่าตอนนี้ ถึงเวลาที่เรา (และ HENS) ต้องสละทิ้งความเสียดายก้อนนั้นไว้ข้างหลังแล้วล่ะ

ความตั้งใจของการเดินหน้านับหนึ่งใหม่ครั้งนี้คืออะไร

โฟร์ : เพราะตอนนี้เราไม่ได้มีแค่ตัวเองแล้ว เราแบกทีมงานไว้ด้วย และทุกคนก็มีภาระกันหมด ซึ่งหน้าที่ของพวกเราคือการเลี้ยงดูคน เลี้ยงดูตัวเอง 

คือถ้าวงมันค่อยๆ หายไป แบบที่ทุกคนเตรียมล่วงหน้า อันนี้เข้าใจได้ แต่วงเรามันหายไปแบบกะทันหันมาก อยู่ๆ ทุกคนก็ไม่มีรายได้เลย ซึ่งกับวงใหม่ เราบอกกับทุกคนตลอดแหละว่าต้องใช้เวลานะ แต่สิ่งสำคัญคือพวกเราต้องแข็งแรงกันก่อน แต่ละคนต้องหาทางทำให้ตัวเองอดทนให้ได้ ในเวลาที่มันยังไม่ดัง สิ่งที่ดีที่สุดคือการตั้งใจทำวงกันไป รอวันที่มันจะออกดอกออกผล

ไม่เคยรู้สึกว่าอยากจะยอมแพ้อะไรแบบนั้นเลยใช่ไหม

โฟร์ : เรารู้สึกว่าคำว่า ‘แพ้’ ที่คุณบอกมันคืออะไรวะ เราว่าจริงๆ การพ่ายแพ้ในวงการดนตรี มันเป็นเรื่องนามธรรมมากนะ เราแค่ต้องทำแค่นั้นเอง ถ้ามันแพ้ก็คงแพ้ตัวเอง แพ้ปีศาจอะไรไม่รู้แหละมั้ง

เราสรุปได้ไหมว่า น้ำหนักส่วนใหญ่ของคำตอบคือการทำเพื่อคนรอบตัว

โฟร์ : ก็หล่อๆ แบบนั้นได้ (หัวเราะ) แต่เราปฏิเสธไม่ได้ว่าเราก็ต้องการมันเหมือนกัน ดังนั้นการทำวง HENS เลยเป็นการทำวงในอีกรูปแบบหนึ่ง คือตอนทำ 25hours เราไม่มีอะไรที่ต้องดูแล เรามีแค่ตัวเราคนเดียว เวลาทำเพลงก็เหมือนไปแฮงเอาต์กับเพื่อน แต่เดี๋ยวนี้ไม่ใช่แล้ว เราต้องดูแลครอบครัว มีของที่ต้องผ่อน ไหนจะพ่อแม่อีก

จ๊อบ : ส่วนตัวเลยนะ ผมอยากทำงานในรูปแบบนี้ต่อแค่นั้นเอง แล้วพี่ๆ อีก 3 คนก็ยังรู้สึกแบบเดียวกัน ทุกคนอยากจะทำอะไรสนุกๆ ในมุมของตัวเอง ณ โมเมนต์นั้นสิ่งที่เราคิดกันจริงๆ คือเราจะเดินกันไปยังไงมากกว่า

เรื่องเงินสำคัญต่อการอยู่รอดมากๆ แต่สถานการณ์ตอนนี้คงต้องตัดเรื่องนี้ออกไปเลย วินาทีนี้สิ่งที่พวกคุณต้องการจากการเล่นดนตรีคืออะไร

โฟร์ : คงเป็นเรื่องตอบสนองจิตวิญญาณมั้ง ย้อนกลับไปตอนต้นที่เราบอกว่าทุกคนต้องแข็งแรงนะ คือเราต้องไม่มองว่าอาชีพศิลปินเป็นสิ่งที่ปลอดภัย ตอนนี้เราอาจมาถึงจุดที่เราเล่นดนตรีเพื่อให้มีชีวิตอยู่ สมมติวันนี้เราซื้อบิตคอยน์ เล่นหุ้น รวยจนไม่เล่นดนตรีอีกเลย ในมุมเรามันมีความเฉาอยู่ คือจิตวิญญาณเรามันหาย การที่เรายังทำสิ่งนี้อยู่มันเหมือนการย้ำตัวเองว่ามึงยังมีจิตวิญญาณอันนี้อยู่นะเว้ย 

จุดเปลี่ยนผ่านที่เกิดขึ้นทำให้พวกคุณมองโลกเปลี่ยนไปมากแค่ไหน

จ๊อบ : เรื่องการมองโลก เราว่าเราเปลี่ยนตลอด ตอนทำ 25hours ก็มีหลายช่วงที่มุมมองเปลี่ยน ถ้าจะเฉพาะเจาะจงช่วงที่ยุบวงก็รู้สึกอย่างหนึ่งว่า พวกเราต้องมีแผนสำรองมากกว่านี้ เพราะตอนนั้นเราเล่นดนตรีแบบที่ไม่โฟกัสเรื่องอื่น ผมเองก็รู้สึกว่ามันคืออาชีพหลักที่ผมจะทำทุกอย่างเพื่อมัน และผมมีความสุขทุกครั้งที่ได้อยู่ตรงนี้ แต่พอมันจบกะทันหันเลยกลายเป็นว่ามันไม่มีเสาให้เกาะเลย ดังนั้นสิ่งที่ผมเรียนรู้คือบางทีในช่วงที่เราเติบโตขึ้น เราอาจจะต้องมีแผนสำรองในชีวิตด้วย เพราะเราไม่รู้เลยว่าการดำเนินชีวิตในรูปแบบที่คุ้นเคยมันอาจจะจบในวันพรุ่งนี้หรือเปล่า

พอเคยเป็นศิลปินที่อยู่ในจุดที่สูงมากๆ การที่ตกลงมามันเจ็บหนักกว่าคนอื่นไหม

โฟร์ : ไม่รู้สึกว่าเจ็บนะ อาจเป็นเพราะว่าพวกเรา 4 คนไม่ได้เป็นคนที่ยึดติด ไม่มีอัตตา เราเลยเฉยๆ กับการเริ่มนับหนึ่ง เราบอกกับเพื่อนได้เลยว่าตอนนี้เรารับค่าจ้างน้อยกว่าครึ่งหนึ่งจากที่เคยได้ เพราะเรารู้ว่าเรายังใหม่ แต่ถ้าถามว่าเสียดายอะไร เราเสียดายเงินอย่างเดียว บอกตรงๆ เลยว่าทุกคนตายกันหมด

บัง : สำหรับผม ผมเสียดายความทรงจำทุกอย่างที่เกิดขึ้น ทั้งดีและร้ายนะ แต่มันก็ทำให้ผมได้รู้ว่าสิ่งที่สำคัญกว่าศิลปินคือคำว่ามืออาชีพ

ทำงานด้วยกันมาเกิน 10 ปีแล้ว อะไรคือสิ่งสำคัญของการเป็นทีมเวิร์กที่ดี

บัง : สำหรับผมคือความเข้าใจ เอาใจเขามาใส่ใจเรา พอเข้าใจกันมันก็จะเกิดความสมดุล รู้สึกว่าอยู่ด้วยกันแล้วสบายใจ

โฟร์ : เป็นไปไม่ได้เลยที่วงวงหนึ่งจะเพอร์เฟกต์ ไม่มีการทะเลาะกัน การไม่เข้าใจกันมันเป็นเรื่องปกติมากๆ แต่สิ่งสำคัญคือเราพยายามที่จะเข้าใจกันหรือเปล่า ยอมรับคนอื่นบ้างหรือเปล่า บางทีเราทะเลาะกันแต่พอกลับมาทบทวนตัวเองและรู้ว่า เออ เรื่องนี้กูผิดจริงว่ะ แต่กูไปว่าเขา ถ้าเราเก็ตเรื่องนี้ เราจะอยู่ด้วยกันได้

จ๊อบ : สำหรับผมคือการเปิดใจ เราต้องรับฟังไอเดียกันและกัน สมมติคุณทำงานกับใครสักคนหนึ่ง เรามีไอเดียเยอะมากเลย พอเสนอไป ไม่เอา ไม่ให้ทำ ตัวเราเองจะรู้สึกดาวน์ จากที่เคยไฟแรงๆ ไฟเราก็จะเริ่มมอดลงๆ แน่นอนว่ามันจะทำให้การนำเสนอไอเดียจากเราน้อยลงด้วย เพราะรู้ว่าไม่มีประโยชน์ที่จะพูดออกไป แต่ถ้าเราทำงานกับคนที่เปิดใจจริงๆ โอเค วันนี้ไอเดียอาจจะไม่ได้ดีในภาพรวม แต่สุดท้ายถ้าบางไอเดียของเรามันถูกหยิบไปใช้บ้าง ลึกๆ เราจะรู้สึกดีใจในฐานะคนใน มันสนุกกว่าการที่เราโดนปัดตลอด

อีกเรื่องที่สำคัญคือ ถ้าเราทำงานร่วมกับใครหรือองค์กรอะไรก็ตาม เราต้องเอาภาพรวมเป็นหลัก องค์กรต้องได้รับประโยชน์มากที่สุด ไม่ใช่ว่าดีกับใครคนใดคนหนึ่ง ถ้าเกิดทุกคนคิดแบบนั้นเราจะทำทุกอย่างไปด้วยกัน และมันจะทำให้เราเดินไปข้างหน้าด้วยกันได้

คนชอบพูดกันว่า การกลับมายืนจุดเดิมมันยากมาก พวกคุณกังวลอะไรแบบนั้นไหม

โฟร์ : ไม่กังวลเลย ทุกวันนี้โลกมันทำให้เราสบายใจกับการปล่อยเพลงมากนะ สื่อใหญ่มันพังทลายไปแล้ว กลายเป็นว่าไม่ว่าใครก็สามารถเป็นซูเปอร์สตาร์ได้จากคอมฯ ที่บ้าน ดังนั้นเราเชื่อเสมอว่าถ้ามีแรงสร้างงานด้วยตัวเองได้ แม่ง สิ่งนี้คือสิ่งที่ดีที่สุดแล้วเว้ย พี่บอล (ต่อพงศ์ จันทบุบผา) เคยเอาคำของพี่เมื่อย (ธวัชพนธ์ วงศ์บุญศิริ) มาบอกกับเราว่า ‘ไม่ต้องห่วงหรอก ถ้าเรามีแรงเราก็แต่งเพลงใหม่ได้’ เรารู้สึกว่าโคตรจริงเลย คือถ้ามันไม่ดังเราก็แต่งเพลงมาอีกดิ จะกลัวอะไรวะ

บัง : การกลับไปสู่จุดเดิมมันไม่ได้สำคัญกับเราแล้วนะเวลานี้ เพราะสิ่งที่สำคัญกว่าคือการทำผลงานเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ถ้ามีคนมาชอบงานเรามากขึ้นเรื่อยๆ สิ่งนี้ก็คือกำไร แล้วสุดท้ายเงินทองก็จะกลับมาเอง

เนื้อหาในอัลบั้มสุดท้ายของ 25hours ค่อนข้างเป็นมุมมองของคนที่โตมากๆ พูดเรื่องปรัชญาและชีวิต กับเพลงของ HENS เมสเซจมันต่างออกไปไหม

ปู๋ : เราถือว่า HENS เป็นวงเกิดใหม่ วิธีคิดมันต่างจากเดิม HENS เป็นวงที่อยากพูดเรื่องพื้นๆ ความรัก ความอกหัก อาจจะมีความฝันบ้าง คล้ายๆ กับอัลบั้มแรกของ 25hours เราไม่คิดว่าเพลงเราจะต้องพูดเรื่องที่โตตามอายุของคนทำ หรือต้องพูดเรื่องปรัชญา ยังก่อนดีกว่า

โฟร์ : พอถึงจุดหนึ่งเราจะมองว่าเพลงมันคือเครื่องตอบสนองความสุขของมนุษย์ เรารู้สึกว่าหลายคนใช้เพลงในทางอย่างนั้น ซึ่งย้อนกลับไปมองเพลงที่พูดเรื่องชีวิตที่เราเคยแต่ง จริงๆ ตอนนั้นเราอาจจะยังไม่ตกตะกอนก็ได้ มาถึงตอนนี้เราถึงรู้สึกว่าเพลงมันควรเป็นสิ่งที่ทำให้คนมีความสุขมากกว่า

อย่างในวันที่คนในประเทศสิ้นหวังกันขนาดนี้ พวกคุณคิดว่าดนตรีจะช่วยคนได้ยังไงบ้าง

จ๊อบ : อย่างน้อยก็ช่วยปลอบประโลมใจได้ในชั่วขณะหนึ่ง อาจจะไม่ต้องถึงขั้นช่วยทำให้ชีวิตมันดีขึ้น แต่ ณ เวลานั้นมันทำให้คนฟังมีความสุข ลืมความเครียดได้ แค่นี้ก็ถือว่ามันทำประโยชน์เล็กๆ ของมันแล้ว

แล้วเรื่องดนตรีล่ะ พวกคุณคิดว่าจำเป็นไหมที่จะต้องทำให้มันต่างจากวงเดิม

โฟร์ : เอาจริงๆ เราไม่คิดเลยด้วยซ้ำว่าจะทำให้มันต่างหรือไม่ต่าง เพราะมันคือคนละวง และช่วงทำ 25hours พักหลังๆ เราห่างจากการทำเพลงของวงมาประมาณหนึ่ง อย่างเราก็ไปโปรดิวซ์เพลงอยู่ที่นาดาว มิวสิก ปู๋ก็มีงานโปรดิวซ์เต็มไปหมด ทุกคนต่างมีแบ็กกราวนด์ดนตรีที่ต่างกันมาก อาจจะเป็นลายมือมั้งที่เหมือนกัน

แต่จุดหนึ่งที่ทำให้คนรู้สึกว่าดนตรียังเหมือน 25hours คงเป็นเรื่องของ hint ด้วยแหละ เพราะคนรู้ว่าเราเคยเป็น 25hours เลยทำให้เขานึกถึงได้ ถ้าไม่บอกว่าเราเป็น 25hours แต่แรกก็อาจจะไม่รู้สึกคุ้น ซึ่งสุดท้ายแล้วเราคงปล่อยไป เพราะมันเป็นแบบนี้ไปแล้ว แต่วิธีคิดของเราคือไม่อยากให้มาเกี่ยวกันเลย แค่มีแรปก็ไม่เกี่ยวกันแล้ว และคุณเชื่อไหมว่าตลอด 10 ปีที่ผ่าน 50 เพลงของ 25hours ไม่มีเพลงไหนที่ปู๋แต่งทำนองเลย แต่ HENS เนี่ยปู๋ล้วน ทั้งเนื้อและทำนอง แค่นี้เราว่าก็แปลกใหม่มากแล้วนะ

ปู๋รู้สึกยังไงที่ได้ลงมือทำในสิ่งที่ตัวเองไม่เคยลองมาตลอด 10 ปี

ปู๋ : มันเหมือนคนจะจมน้ำแล้วพยายามจะว่ายน้ำให้เป็น จนจับทางถูกแล้ว เอ้า ว่ายน้ำได้แล้ว (หัวเราะ)

โฟร์ : เราว่ามันกลับไปเรื่องที่จ๊อบพูด มันคือการเสนอความเห็นแหละ ตอนนั้นปู๋มีความกลัวว่าถ้าแต่งออกมาแล้วจะโดนยิงร่วง พอมีความไม่มั่นใจอยู่ก็เลยพานไปว่างั้นกูไม่แต่งเลยละกัน แต่ HENS มันค่อนข้างอิสระ อะไรก็ได้มากๆ พอคนมันสบายใจก็เลยแต่งได้มั้ง และก็น่าจะอยากได้ตังค์ด้วย (หัวเราะ)

เล่าเบื้องหลังเพลงเศร้าอย่าง ข้างเดียว ที่เพิ่งปล่อยล่าสุดให้ฟังหน่อยได้ไหม

ปู๋ : ขอเล่าวิธีการแล้วกันเนอะ เราขึ้นเพลงนี้ด้วยกันที่บ้านโฟร์ เริ่มจากทำนอง ดนตรีคร่าวๆ พอทำนองเสร็จ เราก็เอาไปแต่งเนื้อต่อ ส่วนคอนเซปต์เพลงก็เป็นคอนเซปต์แอบรักข้างเดียวปกติเนี่ยแหละ ซึ่งเป็นคอนเซปต์ที่เราอยากใช้มาตั้งนานแล้วแต่ไม่เคยได้ใช้เลย 

โฟร์ : ตัวละครสองคนในเพลงนี้คือแม่เหล็กขั้วเดียวกัน คือมันไม่มีทางดูดกันติดได้เลย มันคืออย่างนั้นแหละ ทุกคนจะมีแม่เหล็กของตัวเอง เราต้องหาแม่เหล็กคนละขั้วแล้วมาดูดติดกันเว้ย เราชอบนะ เป็นของเธอแค่ข้างเดียว คำนี้แม่งโดน เราเป็นของเขานะ แต่เขาไม่ใช่ของเรา มันเจ็บตรงนั้นแหละ เพลงเจ็บๆ แบบมู้ดโรแมนติก ไอ้คนคนนี้มันไม่ร้องไห้หรอก แต่เจ็บแบบนั่งกินไวน์

ปู๋ : จริงๆ วิธีคิดเพลงของ HENS มันคล้ายกับ 25hours ตอนแรกๆ ที่ทำเพลงแบบปล่อยสมอง อัลบั้มแรกเราไม่ได้คิดอะไรเลย ไม่ได้วางแผนแบบต้องทำอัลบั้มอย่างนี้นะ ไม่มีเลย คือกลับไปให้หัวมันโล่ง นึกอะไรก็แต่ง ไม่ต้องครอบคอนเซปต์อะไรมาก แต่เน้นเพลงที่ง่ายต่อการฟัง เป็นเรื่องรักๆ ใคร่ๆ ที่อยู่กับเด็กได้ ซึ่ง HENS ในปีแรกก็จะโตตามแฟนคลับไปเรื่อยๆ ถ้าสมมติเราทำเพลงเจาะแฟนเพลงกลุ่มนี้ได้ เราก็โตไปกับเขา

การย้อนกลับไปใช้วิธีคิดที่เคยใช้สมัยเป็นวัยรุ่น สำหรับพวกคุณมันยากไหม

ปู๋ : ไม่ยากนะ ซึ่งแปลกเหมือนกันที่เดี๋ยวนี้เด็กๆ รุ่นใหม่พยายามที่จะใช้วิธีคิดกับเพลงตั้งแต่วันแรกๆ ที่เริ่มทำมัน สิ่งที่เราจะบอกกับเขาคือคุณยังไม่ต้องรีบแก่ มันมีเวลาให้คุณแก่อีกตั้งเยอะแยะ คุณเป็นเด็กไปก่อนแล้วค่อยๆ โตก็ได้ แล้วเพลงของคุณมันจะทำให้คุณเห็นการเดินทาง 

ในฐานะนักดนตรี จากวงที่เคยเป็นแรงบันดาลใจให้คนอื่นๆ มาก่อน สิ่งที่พวกคุณอยากทิ้งไว้ในฐานะ HENS คืออะไร

โฟร์ : ตอนนี้เราใช้วิธีคิดแบบวัยรุ่น คิดเหมือนตอนแรกที่เล่นดนตรีว่าเราไม่ได้อยากจะทิ้งอะไรไว้ เราแค่อยากจะโชว์ผลงาน แต่ว่าในการโชว์ออฟ พวกเราตั้งใจทำงานร้อยเปอร์เซ็นต์ ซึ่งสิ่งนี้เราว่ามันแล้วแต่คนเลยว่าเขาจะมองเห็นมันไหม

ปู๋ : การที่วงแตกแล้วไปตั้งวงใหม่ก็เหมือนการทิ้งอะไรให้คนอื่นเหมือนกัน โอ้ย พวกมึงเอาอย่างนี้เลยเหรอวะ (หัวเราะ)

โฟร์ : คือพวกเรานึกหน้าคนมาร้องนำไม่ออก ไหนๆ จะทำวงใหม่แล้ว ทำไมเราต้องมานั่งหานักร้อง พวกเราทำวงในรูปแบบนี้ก็ได้หนิ เจ๋งดีออก ซึ่งถ้าวงเราประสบความสำเร็จขึ้นมาก็อาจจะเป็นเรื่องใหญ่ของวงการเลย ซึ่งจริงๆ ก่อนหน้านี้ก็มีโมเดลของวงรุ่นพี่ที่นักร้องนำออก หาคนใหม่เข้ามาแล้วอยู่ต่อได้

ซึ่งวงเราอาจจะเป็นอีกหนึ่งโมเดลสำหรับคนที่ไม่กลัวการเริ่มต้นใหม่ คงจะดีถ้ามันเป็นไปได้นะ

The post “วงเราอาจเป็นโมเดลของคนที่ไม่กลัวการเริ่มต้น” วันใหม่ที่ยืนบนคำว่ามืออาชีพของ HENS appeared first on a day magazine.

Just smile!

My magic will bring all of you happiness.

ถ้าเลือกที่จะยิ้มกับสิ่งที่เป็นอยู่ เวทมนตร์ของผมจะพาความสุขไปหาทุกคน

ไม่รู้ว่าการเติบโตเป็นผู้ใหญ่เผลอดึงเราออกจากรอยยิ้มที่เคยเกิดขึ้นเพราะเรื่องง่ายๆ ไปตอนไหน ที่แน่ๆ ประโยคสุดท้ายในหนังสือเด็ก A Little Elf จากสำนักพิมพ์อิสระนามว่า Teemana Books ดึงรอยยิ้มนั้นกลับคืนมาให้คนวัยยี่สิบกว่าๆ แบบเราได้เสียอย่างนั้น

นอกจาก A Little Elf แล้ว จุดร่วมที่เราค้นพบจาก Flying Whale, The Moon Was Too Bright, Sho’s Magic Fart และ A Squid’s Journey to the Moon หนังสืออีก 4 เล่มฝีมือนักเขียนคนเดียวกันนี้คือมันแฝงไปด้วยแนวคิดที่คนเป็นผู้ใหญ่สามารถอินกับมันได้ ตั้งแต่การเข้าใจตัวเองและความเป็นไปของสิ่งรอบตัว แถมเนื้อหาและภาพประกอบยังมีความเป็นสากลค่อนข้างสูง

สิ่งนี้มาจากความตั้งใจที่อยากจะสร้างความหลากหลายให้กับวงการหนังสือเด็กในไทยของ จักร์ เชิดสถิรกุล ผู้ก่อตั้งโครงการ Kaomai Estate 1955 ที่มีงานพาร์ตไทม์เป็นนักเขียนนามปากกา Chak C. และเป็นเจ้าของสำนักพิมพ์เล็กๆ แห่งที่ว่า

ในฐานะคนที่ไม่ได้อยู่ในแวดวงสิ่งพิมพ์ การทำสำนักพิมพ์ Teemana Books ต้องใช้ความมานะขนาดไหน และการขลุกตัวในโลกหนังสือเด็กตลอด 5-6 ปีที่ผ่านมาพาชายตรงหน้าเราพบเจอเรื่องราวแบบไหนบ้าง ฟังเจ้าตัวเล่าดีกว่า

1

“เด็กๆ ผมชอบอ่านหนังสือมาก โดยเฉพาะหนังสือเด็กที่เป็นหนังสือแปล เช่น โต๊ะโตะจัง ของสำนักพิมพ์ผีเสื้อ นอกจากจะเอนจอยเรื่องอ่านแล้วเรายังเอนจอยเรื่องเขียน สมัยเด็กๆ บ้านผมรับนิตยสารก็เลยเขียนเรื่องสั้นๆ เขียนประสบการณ์หมาวิ่งตกน้ำส่งไปตีพิมพ์ แล้วก็พับไปยาวจนกระทั่งผมได้กลับมาเขียนสารคดีท่องเที่ยว”

ในช่วงรอยต่อระหว่างเรียนจบด้านการจัดการเชิงยั่งยืน (Sustainability Management) จาก Columbia University สหรัฐอเมริกา และกลับเชียงใหม่เพื่อสานต่อธุรกิจครอบครัว จักร์กลับมานับหนึ่งกับศาสตร์ของการเขียนอีกครั้งโดยเริ่มต้นจากการเล่าประสบการณ์ที่ตัวเองประทับใจ นอกจากการลงมือทำ จักร์ยังพาตัวเองเข้าคลาส writing เพื่อเรียนรู้วิธีการทำงานของนักเขียนด้วย

“มีเซสชั่นหนึ่งเป็นคลาสของคุณเอ๋ นิ้วกลม เขาไม่ได้พูดอะไรเรื่องการเขียนนะ แต่พูดถึงฟีลลิ่งข้างในเวลาที่เราลงมือเขียน ผมรู้จากตอนนั้นว่านี่น่าจะเป็นวิธีการที่มันใช่กับตัวเอง

“ผมอยากเขียนหนังสือและผมชอบวาฬ อยากเล่าเรื่องวาฬมาก ช่วงนั้นเป็นเดือนมีนาคม ที่เชียงใหม่เจอปัญหาหมอกควันจากไฟป่าพอดี ถ้าเราเอาสองอย่างนี้มารวมกันได้ก็น่าสนใจดี ผมได้อ่านหนังสือ The Snail and the Whale และ The Gruffalo ของ Julia Donaldson เธอทำให้ผมรู้ว่าหนังสือเด็กก็สามารถทำหน้าที่ถ่ายทอดข้อมูลยากๆ ได้นะ แถมยังเป็นหนังสือเด็กที่ภาพประกอบเจ๋งมาก ผมเห็นแล้วชอบมาก”

นักเขียนชาวอังกฤษคนนี้ไม่เพียงแต่จุดประกายให้จักร์อยากทำหนังสือภาพสำหรับเด็กอย่างเดียว แต่ยังทำให้เขาอะเมซิ่งกับวิธีการเล่าเรื่องแบบ rhyme ที่เป็นการร้อยเรื่องด้วยคำที่มีเสียงคล้องจอง จนกลายเป็นแรงบันดาลใจให้เขาอยากลองแต่งไรม์ดู แม้จะท้าทายสำหรับคนแต่งเรื่อง แต่มันถือเป็นประโยชน์กับเด็กๆ ที่จะได้เรียนรู้เรื่องคำศัพท์และการออกเสียงไปด้วย

“การเขียนหนังสือเด็กมันไม่มีคนทำคู่มือหรือคลาสที่จะสอนเราเยอะขนาดนั้น ส่วนใหญ่ผมก็เสิร์ชหาเอง อย่างไรม์ก็ต้องไปหาว่ามันคืออะไร บ้านเรายังไม่มีคอมมิวนิตี้คนทำหนังสือเด็กที่แข็งแรงและเปิดกว้างเท่าประเทศอื่นๆ คนที่อยากทำก็ต้องดิ้นรนมากหน่อย

“อย่างทุกปีที่สิงคโปร์จะมีนิทรรศการ Asian Festival of Children’s Content ที่รวมคนทำคอนเทนต์หนังสือเด็กทั้งฝั่งนักเขียนและนักวาดภาพประกอบ ผมก็ตัดสินใจบินไปดูเองเลยว่ามันเป็นยังไง

“ในงานจะมีการ submit manuscript คือส่งสิ่งที่เราเขียนไปให้ผู้เชี่ยวชาญรีวิว ผมอยากรู้ว่าไรม์ที่ตัวเองเขียนมันโอเคไหมก็เลยส่งไป เขาบอกว่าของผมอาจจะไม่ถึงขั้นเป็นไรม์ขนาดนั้น เหมือนเป็นเพลงที่เล่นกับคำคล้องจองบ้าง ช่วงไหนปล่อยได้ก็ปล่อย ไม่อยากจะบังคับมันมาก” จักร์สรุปการเดินทางในปีแรก

One day after the sun went down, 

High above the town, there came a big grey whale, 

Rising up from the ocean to the sky with no wings. 

ความสนุกเวลาอ่านเหล่าคำคล้องจองใน Flying Whale หนังสือเล่มแรกจาก Teemana Books แบบออกเสียง คือหลักฐานยืนยันความตั้งใจของชายคนนี้ได้สวยงามมากทีเดียว

2

นอกจากการเป็นนักเขียน เขายังควบตำแหน่งบรรณาธิการในสำนักพิมพ์ที่ตัวเองก่อตั้งด้วย นั่นแปลว่าหน้าที่ในการคิดภาพรวมของหนังสือทุกเล่มและกำหนดทิศทางในโลกธุรกิจหนังสือก็ต้องเป็นหน้าที่เขาทั้งหมด เจ้าตัวสารภาพกับเราว่ามันไม่ง่ายเลย

“ผมทำงานค่อนข้างลำบากกว่าสำนักพิมพ์ใหญ่ๆ ไม่ใช่ว่าผมไม่เคยส่งต้นฉบับไปให้สำนักพิมพ์อื่นนะ ผมเคยส่งไปทั้งในและต่างประเทศ สุดท้ายผมพบว่าทุกวันนี้ต้นฉบับหนังสือดีๆ มันกองเต็มโต๊ะบรรณาธิการไปหมดเลย มุมหนึ่งธุรกิจสิ่งพิมพ์ไม่ได้เป็นสิ่งที่ทำกำไรมากแล้วในปัจจุบัน เพราะฉะนั้นเขาก็ต้องเลือกลงทุนกับสิ่งที่สร้างชื่อเสียงหรือให้ผลตอบแทนกับเขาได้ดีกว่า หนังสือเด็กที่ผมอยากจะทำมันเลยยากมากที่จะเข้าไปอยู่ในระบบกับหนังสือทั่วไป”

จักร์หมายมั่นว่าหนังสือของ Teemana Books หรือ ‘หนังสือเด็กที่อยากจะทำ’ ต้องมีความเป็นสากล เริ่มต้นจากการใช้ภาษาอังกฤษในการเล่าเรื่อง

“จริงๆ ถ้าผมเลือกทำหนังสือภาษาไทย ในแง่การขายมันน่าจะง่ายกว่านี้ แต่อย่าลืมว่าเดี๋ยวนี้คุณพ่อคุณแม่ก็สนับสนุนให้ลูกๆ ใช้ภาษาอังกฤษหรือหลายๆ ภาษา มองอีกมุมมันก็อาจจะเป็นโอกาสได้เหมือนกัน แต่พอสิ่งที่เราตัดสินใจทำมันดูไม่ได้สร้างกำไรมาก ยิ่งเราไปให้ภายนอกช่วยทำเยอะต้นทุนก็จะยิ่งบานออก สิ่งไหนที่พอจะทำเองได้ก็ทำ ผมดีลเองหมดเลยตั้งแต่นักวาดภาพประกอบ คนทำรูปเล่ม อย่างเล่มแรกๆ ที่ปล่อยก็แพ็กส่งเองกับมือ”

แม้จะบ่นว่ายากลำบากแต่ทุกกระบวนการที่เกิดขึ้นในการทำหนังสือก็สอนให้เขาเข้าใจโลกธุรกิจมากขึ้น มาถึงตรงนี้หลายคนอาจเริ่มขมวดคิ้วสงสัยว่า ทำไมเขาถึงเลือกที่จะทำทุกอย่างคนเดียว เหนื่อยคนเดียวแบบนี้

“ก่อนหน้านี้ผมเคยเอาต้นฉบับไปให้คนอื่นช่วยทำ ปรากฏว่าตอนนั้นเขาไปจ้าง editor มาแก้ภาษาผม ซึ่งจริงๆ เขาเจตนาดีนะ แต่มันเหมือนเขาไม่เข้าใจสิ่งที่ผมพยายามกับเด็กเท่าไหร่ มันกลายเป็นการโฟกัสการใช้ไวยากรณ์หรือคำศัพท์มากกว่า หรือการมีจุดสามจุดเขาก็ตัดออกเพราะคิดว่าถ้าไม่มีมันอาจจะเหมาะกว่า แต่สำหรับเรามันเป็นสิ่งที่เราจงใจอยากให้มี ช่วงหลังๆ ผมก็โอเค คิดว่าผมทำเองก็ได้” เขาหัวเราะ

3

สิ่งที่ต้องให้น้ำหนักมากพอๆ กับเนื้อหาที่ย่อยง่ายคือการใช้ภาพประกอบที่ดึงดูดความสนใจเด็กๆ จักร์รู้ความจริงข้อนี้ดี หนังสือทั้ง 5 เล่มที่ออกมาเขาจึงตั้งใจคัดเลือกเพื่อนร่วมงานอย่างนักวาดภาพประกอบมากๆ ทั้งนักวาดที่อาจจะเคยหรือไม่เคยทำหนังสือเด็กมาก่อน เพราะไม่เพียงแต่จะทำให้หนังสือของเขาเป็นที่สนใจของเด็กๆ หรือโดดเด้งเข้าตาคนซื้ออย่างคุณพ่อคุณแม่เท่านั้น แต่การทำหนังสือเด็กที่หลุดจากลายเส้นแบบเดิมๆ คือการเพิ่มความหลากหลายให้เชลฟ์หนังสือเด็กในบ้านเราด้วย

ในอีกมุมหนึ่ง ความตั้งใจของเขาถือเป็นการเปิดพื้นที่สร้างสรรค์ผลงานให้กับนักวาดภาพประกอบบ้านเราด้วยเหมือนกัน

“ปกติผมใช้เวลาเขียนเทกซ์ไม่นาน บางเล่มก็เขียนคืนเดียวเสร็จ พอมีเทกซ์แล้วก็ต้องหานักวาดที่เหมาะกับเรื่อง ซึ่งนักวาดนิทานในไทยหาค่อนข้างยาก ยิ่งเป็นนักวาดที่เหมาะกับเราด้วยแล้วแค่มองหาก็กินเวลาเยอะเหมือนกัน อย่าง Flying Whale ก็มีทั้งคนที่ปฏิเสธหรือวาดแล้วทิ้งกลางทาง ผมใช้เวลาเกือบปีจนกว่าจะเจอเบลล์ (เศรษฐพร ก่อวาณิชกุล–นักวาดภาพประกอบหนุ่ม เจ้าของคาแร็กเตอร์เด็กชายและเด็กสาวหัวทอง John and Lulu) เขาเป็นนักวาดที่โอเคกับวาฬและอยากลองวาดหนังสือให้เด็กมากๆ พอเป้าหมายเราแมตช์กันงานมันก็เสร็จเร็วมาก เบลล์ใช้เวลาวาดแค่ 2 อาทิตย์ก็เสร็จแล้ว แทบไม่แก้อะไรเลย”

สิ่งที่เราเรียนรู้จากคนทำหนังสือเด็กคนนี้คือการทำงานของนักเขียนหนังสือภาพสำหรับเด็ก ส่วนใหญ่เทกซ์กับภาพมักจะปรากฏมาพร้อมๆ กัน พอเป็นแบบนี้นักวาดที่รับงานต่อก็จะทำงานง่ายขึ้น แต่จักร์กลับบอกเราว่าในขวบปีหลังๆ เขาพยายามจะจินตนาการเรื่องภาพให้น้อยลง และปล่อยให้นักวาดทำงานอย่างมีอิสระมากขึ้น

นอกจาก Flying Whale แล้ว เล่มล่าสุดอย่าง Sho’s Magic Fart ก็เป็นอีกเล่มที่จักร์ได้ทำงานกับนักวาดภาพประกอบที่ไม่เคยมีประสบการณ์วาดภาพหนังสือเด็กมาก่อน แถมผลงานที่ออกมาเจ้าตัวก็รู้สึกแฮปปี้สุดๆ

“Sho’s Magic Fart เล่มนี้แปลกกว่าเรื่องอื่นๆ คือผมไม่ได้เน้นไอเดียเบื้องหลังในการเขียน เน้นอย่างเดียวคืออยากให้เด็กๆ หัวเราะ แต่นักวาดไทยที่ลายเส้นน่าสนใจ ตลก และกล้าพอยังไม่ค่อยมี กว่าจะได้คุยกับน้องนท พนายางกูร ก็รอเกินปีเหมือนกัน น้องนทไม่เคยวาดภาพประกอบหนังสือเด็กมาก่อน ดราฟต์แรกที่ส่งมามันหลุดจากที่ผมคิดไว้มาก แล้วภาพในเล่มที่ออกมามันก็เป็นลายเส้นที่ผมไม่เคยเห็นที่ไหนมาก่อน” เขาเล่าด้วยน้ำเสียงตื่นเต้น

The Moon Was Too Bright เล่มที่ว่าด้วยค่ำคืนที่แสนวุ่นวาย(ใจ)ของเด็กชายโช เป็นอีกเล่มที่เราชอบทั้งในแง่เนื้อหาที่ให้บทเรียนบางอย่างกับคนในวัยผู้ใหญ่ และภาพประกอบน่ารักๆ ฝีมือ Chorkung (ฉ่อกุง) นักวาดภาพประกอบสาวที่เคยฝากผลงานในหนังสือเด็กมาแล้วหลายเล่ม

“มีคนบอกผมว่าการเขียนหนังสือเด็กแบบที่พยายามยัดเยียดบทเรียนเข้าไปมันจะทำให้หนังสือออกมาไม่เป็นธรรมชาติ ผมเลยไม่อยากบังคับเนื้อหาสาระเข้าไปมากเท่าไหร่ อย่าง The Moon Was Too Bright มันเกิดจากวันที่ผมรำคาญตัวเองที่นอนไม่หลับ รำคาญคนนั้นคนนี้ที่ทำเสียงดัง พอทบทวนดูแล้วจริงๆ มันไม่ใช่ความผิดของอะไรเลย ถ้าเราทำใจให้ปล่อยวาง ทุกอย่างก็จบ พอคิดแบบนี้แล้วชีวิตเรามีความสุขขึ้นเยอะเลย

“แต่ละเล่มทำงานไม่เหมือนกันเลย รายทางมักจะมีเหตุนั้นเหตุนี้เกิดขึ้น ซึ่งสิ่งเหล่านี้ทำให้ผมได้เรียนรู้ตลอดเวลา”

4

มาถึงตรงนี้หลายคนน่าจะพอเดาออกว่าหมุดปลายทางของ Teemana Books มีสองเรื่องหลักๆ หนึ่ง–คือพื้นที่ปล่อยของของจักร์ และสอง–คือการทำหนังสือเนื้อหาย่อยง่ายให้เด็กๆ อ่าน

“ตอนเด็กๆ ผมเคยอ่าน The Neverending Story ของ Michael Ende ตอนนั้นผมรู้สึกว่ามันเป็นหนังสือเด็กที่สนุกดี แต่พอกลับมาอ่านตอนโตปุ๊บ ผมรู้สึกว่ามันไม่ใช่หนังสือเด็กธรรมดาๆ แล้ว คือไม่ว่าจะอ่านตอนไหนเราจะได้อะไรบางอย่างที่มันต่างกันออกไปกลับมาทุกครั้ง ผมอยากเขียนอะไรแบบนี้ให้คนอ่าน”

“แล้วงานพาร์ตไทม์นี้ให้อะไรกับคุณบ้าง” เราให้คำถามที่เรียบง่ายที่สุดเป็นคำถามปิดท้าย

“ผมเชื่อว่าสกิลที่ทุกคนมีมันเหมือนดินสอที่ต้องการการเหลาไส้ให้คมตลอดเวลา การทำ Teemana Books เป็นหนึ่งในกระบวนการที่ทำให้สกิลของผมแหลมคมขึ้น นอกจากจะพัฒนาสกิลแล้วมันยังทำให้ผมไม่ลืมตัวตนเด็กๆ ที่เราเก็บมันไว้ข้างใน คือการงาน ความเครียด หรือการเป็นผู้ใหญ่มันทำให้เรื่องพวกนี้หายไปเรื่อยๆ การเขียนทำให้ผมได้เห็นประโยชน์จากการใช้จินตนาการ และได้คอนเนกต์กับเด็กคนนั้นตลอดเวลาไม่ว่าตัวเองจะแก่แค่ไหน

“สำหรับผม ‘ความเป็นเด็ก’ มันเป็นสิ่งที่มีค่ามาก แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าทุกคนควรจะเป็นเหมือนผมนะ เวลาที่ผมคุยกับคนทั่วไปหรือเพื่อนๆ บางคนเขาอาจจะไม่ได้รู้สึกว่าความเป็นเด็กหรือจินตนาการมันจำเป็นในการใช้ชีวิตมากขนาดนั้น แค่โฟกัสกับงาน กับครอบครัว แค่นั้นก็มีความสุขแล้ว แต่ผมมีความสุขที่ตัวเองเป็นแบบนี้” จักร์ทิ้งท้ายด้วยรอยยิ้ม

ใครอยากรู้จัก Teemana Books เพิ่มมากขึ้น ติดตามต่อได้ที่ เฟซบุ๊กสำนักพิมพ์ เลย

The post Teemana Books คนทำหนังสือเด็กที่เชื่อเรื่องการคอนเนกต์ความเป็นเด็กในตัวเอง appeared first on a day magazine.

บางคนนิยามที่ตรงนั้นว่า ‘บ้าน’ แม้ว่าลักษณะทางกายภาพอาจจะไม่ใช่พื้นที่สำหรับพักอาศัยจริงๆ แต่ด้วยมวลบางอย่างที่ส่งผลต่อความรู้สึก ไม่ว่าจะเป็นกลิ่น เสียง เก้าอี้นั่งสบายสักตัว หรือคนที่คุยด้วยแล้วสบายใจ โฮมคาเฟ่ที่มีสตูดิโอถ่ายภาพและแกเลอรีของตัวเองอย่าง House of Nowhere แห่งซอยปรีดีฯ 42 จึงเป็นพื้นที่ที่เหมือนบ้านสำหรับเราและใครอีกหลายคน

นอกจากจะเป็นคาเฟ่ที่ให้บรรยากาศ feel likes home แล้ว การครีเอตเมนูเครื่องดื่มซิกเนเจอร์ของร้านนี้ บอกเลยว่าถ้าได้รู้ความตั้งใจเบื้องหลังของแต่ละแก้ว คุณจะต้องอยากวนกลับมากินมันซ้ำอีกครั้งและอีกครั้ง

เราขอแนะนำ เคน–เอกพล พันธุ์พัฒน์ และ เน้ย–รภัสสา โพธิ์ศิริ คู่รักเจ้าของร้านให้รู้จักแบบรวบรัด เคนคืออดีตสจวร์ดที่ผันตัวเองเป็นช่างภาพสตรีทเวดดิ้ง ส่วนก่อนหน้านี้เน้ยเป็นแอร์โฮสเตสที่อินกับงานของตัวเองมากๆ ทั้งคู่เจอกันในช่วงจุดเปลี่ยนสำคัญของชีวิต 

ระหว่างที่ความรักและความเข้าใจงอกงาม เคนและเน้ยจับมือกันสร้างพื้นที่ที่เป็นจุดร่วมของสิ่งที่พวกเขาอยากทำ เคนอยากมีสตูดิโอถ่ายภาพ เน้ยอยากทำคาเฟ่และเปิดแกลเลอรีสำหรับโชว์งานภาพถ่ายของเคน รวมทั้งนักสร้างสรรค์คนอื่นๆ ที่พวกเขาชื่นชม

หากการได้เจอกันของทั้งคู่คือพรหมลิขิต จุดเริ่มต้นของโฮมคาเฟ่และสตูดิโอที่ชื่อว่า House of Nowhere ตั้งแต่การเจอบ้านหลังเก่านี้โดยบังเอิญ การรีโนเวตและตกแต่ง และชีวิตของผู้คนหลากหลายแบ็กกราวนด์ที่วนเวียนเข้ามาที่นี่ก็คงเป็นแบบนั้นเหมือนกัน

“โมเมนต์ที่เจอที่นี่มัน out of nowhere มากๆ” 

“พี่เคนเลี้ยวเข้าซอยผิดจนมาเจอที่นี่” เน้ยเริ่มต้นเล่าโมเมนต์แรกที่เห็นบ้านไม้สีขาวหลังนี้ด้วยน้ำเสียงตื่นเต้น 

“ก่อนหน้านี้เราขับรถไปดูที่มาหลายที่แล้ว และใช้เวลาเป็นเดือนๆ ก็ไม่เจอที่ที่ถูกใจสักทีจนเกือบถอดใจ พอมาเจอตรงนี้ เห็นป้ายให้เช่าปุ๊บเราก็โทรติดต่อขอเข้ามาดู พอเปิดประตูเข้ามามันเหมือนเราเห็นภาพในหัวตั้งแต่วินาทีแรกเลยว่าเคาน์เตอร์กาแฟต้องอยู่ตรงไหน โต๊ะที่ใช้ต้องเป็นยังไง โซนข้างล่างเป็นคาเฟ่ ข้างบนเป็นสตูดิโอ ส่วนห้องข้างๆ ก็เป็นแกลเลอรี โมเมนต์ที่เจอที่นี่มัน out of nowhere มากๆ และด้วยโครงสร้างเก่าที่เป็นบ้าน เราเลยตั้งใจใช้ชื่อ House of Nowhere ให้ล้อกัน”

หลังจากเจรจากับเจ้าของบ้าน บ้านไม้เก่าสองชั้นสภาพดีหลังนี้ก็ได้กลายมาเป็นจุดเริ่มต้นความฝันของพวกเขา โชคดีที่เจ้าของบ้านมองออกว่าทั้งเคนและเน้ยเป็นคนรักบ้านเหมือนๆ กัน จึงไว้ใจให้การรีโนเวตเกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนประตูบานพับเป็นบานเลื่อน บุผนังกั้นห้อง ขนต้นไม้มาปลูก หรือกระทั่งทาสีขาวใหม่ทั้งหลังเปลี่ยนบ้านเก่าให้เป็นบ้านตามที่ทั้งคู่นึกฝัน

“การซื้อเฟอร์นิเจอร์ดีไซน์คือการซื้อแนวคิดของดีไซเนอร์”

เจอบ้านหลังที่ถูกใจแล้ว สเตปต่อมาคือการเลือกเฟอร์นิเจอร์เข้าร้าน หลายคนนิยามที่นี่ว่าตกแต่งแบบ mid-century หรือแบบสแกนดิเนเวีย แต่ถ้าถามเคนกับเน้ย สไตล์เหล่านี้เกิดจากความชอบหยิบนั่นผสมนี่ของคนทั้งคู่มากกว่าความตั้งใจว่าอยากจะเห็นคาเฟ่ของตัวเองเป็นแบบไหน

“เริ่มต้นจากที่เราไปเจอตู้เพลงจากเดนมาร์กแล้วเราก็เริ่มไปเสิร์ชเกี่ยวกับสไตล์งานเฟอร์นิเจอร์ดีไซน์ของเดนมาร์ก พอเห็นเยอะๆ เข้าก็เลยเริ่มซึมซับ เริ่มซื้อสะสมมาเรื่อยๆ หรือของบางชิ้นที่ซื้อเพราะถูกใจมันก็บังเอิญเป็นของจากเดนมาร์กหรือไม่ก็จากแถบสแกนดิเนเวียตลอด” เน้ยเล่าก่อนที่เคนจะช่วยเสริม

“เราชอบสีสัน ชอบเทกซ์เจอร์ของไม้และก็ชอบวิธีการดีไซน์ อย่างโต๊ะตัวนี้ (เคนยกตัวอย่างโต๊ะไม้กลางร้าน) จริงๆ มันสามารถขยายเป็นโต๊ะขนาดใหญ่ได้ เหมือนเขาออกแบบการใช้งานอย่างตั้งใจมากๆ” 

สิ่งที่สะดุดตาคนรักเฟอร์นิเจอร์จากยุค mid-century น่าจะเป็นเก้าอี้หลายๆ ตัวของที่นี่ ส่วนตัวเราชอบเก้าอี้ไอคอนิก DSC 106 ออกแบบโดยดีไซเนอร์ชาวอิตาเลียน Giancarlo Piretti สีเหลืองของที่นี่มากจนอยากชวนทุกคนมาลองนั่ง จะว่าไปแล้วการรู้จักเคนกับเน้ยยังเปิดโลกให้เราเข้าใจความสุขของคนซื้อเฟอร์นิเจอร์วินเทจ จนบางครั้งบางทีก็แอบเคลิ้มตามอยากกดซื้อเก้าอี้จากดีไซเนอร์ดังมาวางในห้องให้รู้แล้วรู้รอด

“สำหรับเราการซื้อเฟอร์นิเจอร์ดีไซน์คือการซื้อแนวคิดของนักออกแบบ เหมือนว่าเราซื้องานศิลปะหนึ่งชิ้นที่นอกจากจะสวยแล้ว มันยังใช้งานได้จริง จับดูแล้วเราสามารถสัมผัสได้ถึงความตั้งใจของการออกแบบ ตั้งแต่การใช้หมุด องศาของขาเหล็ก ที่เอนหลัง ทุกอย่างผ่านกระบวนการคิดมาหมดแล้ว” ลายเซ็นที่ดีไซเนอร์แต่ละคนทิ้งไว้บนงานออกแบบเป็นอีกสิ่งที่เคนและหญิงสาวข้างๆ หลงใหล

ด้วยแบ็กกราวนด์คนเล่นดนตรีอย่างเคน เปียโนหลังเก่าจึงเป็นสิ่งที่พิเศษสำหรับเขามาก

“เริ่มจากการที่เห็นพี่เคนนั่งเล่นเปียโนที่ Y50 (ร้านขายเฟอร์นิเจอร์เก่า) เรารู้สึกว่าไม่ได้ละที่ร้านต้องมีเปียโน (หัวเราะ) เราสองคนรู้สึกว่าเสียงมันเพราะและน่าจะเหมาะกับบรรยากาศร้าน หลังจากนั้นก็กลับมาดูร้านว่ามีมุมไหนพอจะใส่เปียโนได้บ้าง ลงเอยที่มุมใต้บันไดหน้าบาร์นี้” เน้ยชิงเล่าก่อน

“ของทุกชิ้นในร้านเรากับเน้ยช่วยกันเลือก มันมีความเป็นเราอยู่ทุกที่เลย แต่เปียโนตัวนี้ค่อนข้างเป็นมุมที่ชอบส่วนตัวเพราะเวลานั่งเล่นเราต้องหันหลังให้กับทุกคน เหมือนเป็นที่สงบที่อนุญาตให้เราปิดสวิตซ์จากโลกภายนอก” เวลาที่ลูกค้าบางตาหรือวันที่เพื่อนนักดนตรีของเคนและเน้ยแวะเวียนเข้ามานั่งเล่นที่ร้าน เราจะได้ยินเสียงจากเปียโนตัวนี้ดังขึ้น และมู้ดของร้านก็ดูอบอุ่นขึ้นหนึ่งสเตปโดยที่พวกเขาไม่ได้ตั้งใจ

“เครื่องดื่มคือหัวใจที่สำคัญที่สุดของคาเฟ่”

แม้จะรู้จักเคนและเน้ยอยู่แล้ว แต่สิ่งใหม่ที่เราได้เรียนรู้จากบทสนทนาที่เกิดขึ้นวันนี้คือทั้งคู่จริงจังกับการคิดเมนูเครื่องดื่มมากจนน่าประทับใจ

“เครื่องดื่มคือหัวใจที่สำคัญที่สุดของคาเฟ่” เคนย้ำ “อย่างเมนูต่างๆ ของที่ร้านมันเริ่มต้นจากเวลาที่เราไปดื่มเครื่องดื่มที่ไหนเราจะชอบตั้งคำถามว่าเขาใส่วัตถุดิบนี้มาทำไม หลังๆ มันเลยกลายเป็นว่าหลายร้านใส่เพื่อความสวยงามแต่ไม่ได้ส่งผลอะไรกับรสชาติ เราไม่อยากสร้าง waste พอทำร้านเองเราก็อยากคิดก่อนว่าเราจะใส่สิ่งนี้ไปเพื่ออะไรและโฟกัสกันที่เรื่องรสชาติ ถ้าอะไรไม่จำเป็นไม่ใส่ดีกว่าไหม นี่คือเหตุผลที่หน้าตาเมนูร้านเราดูธรรมดามากๆ และเราอยากให้ทุกคนได้กินในสิ่งที่เราตั้งใจทำมาจริงๆ”

เมนูซิกเนเจอร์ที่ทั้งคู่ภูมิใจเสนอสุดๆ มีชื่อว่า ‘Golden Bear’

“เราคุยกันว่าอยากทำเมนูกาแฟที่ไม่เข้มมากเพราะลูกค้าบางกลุ่มวันนี้เขาอาจจะกินกาแฟเข้มๆ มาหลายแก้วแล้ว หรือบางคนไม่อยากดื่มชาหรือช็อกโกแลต ดังนั้นเมนูกาแฟที่ใส่ช็อตกาแฟบางๆ และมีรสชาติอื่นเข้ามาเสริมน่าจะตอบโจทย์สุด” เนยเริ่มต้นเล่า

“ตอนแรกก็ลองแบบธรรมดาก่อนคือใช้น้ำผลไม้ผสมกาแฟ พอชิมแล้วเรารู้สึกว่าอยากให้เทกซ์เจอร์ของมันมีความฟูมีความซ่าด้วย คำถามต่อมาคือมันควรจะซ่าระดับไหน ใช้โซดายี่ห้ออะไร หรือต้องเป็นโทนิกผสมโซดา โซดาตัวไหนที่มีความเป็นกรดมากรสขมของกาแฟก็จะชัดขึ้น เราไม่อยากให้รสขมของกาแฟมันโดดมากก็เลยเลือกโซดาที่ไม่ทำให้กาแฟมันขมเกินไป” เคนเล่าย้อนถึงตอนที่เขากับเน้ยกวาดซื้อโซดาทุกยี่ห้อที่พอจะหาได้ในตลาดมาทดลอง แน่นอน กับวัตถุดิบอื่นๆ ต้องผ่านขั้นตอนนี้ด้วยเช่นกัน

หลังจากได้โซดาแล้วพวกเขาก็เวิร์กกันต่อว่ารสชาติแฟนซีในเครื่องดื่มแก้วนี้ควรจะเป็นรสแบบไหน คำตอบไปลงเอยที่น้ำผึ้งมะนาวที่เคนชอบกินตอนเด็กๆ ที่พวกเขาลอกเลียนรสขึ้นมาใหม่อย่างใส่ใจทุกขั้นตอน อย่างไซรัปมะนาวก็เลือกใช้ยี่ห้อที่รสชาติไม่เหมือนมะนาวสังเคราะห์มากเกินไป ส่วนน้ำผึ้งก็ต้องเป็นน้ำผึ้งที่รสและกลิ่นไม่กลบส่วนผสมอื่นๆ และไปได้ดีกับรสชาติของกาแฟ

“ใส่โซดา มะนาว หยอดน้ำผึ้ง ตามด้วยเกลือนิดหน่อยให้พอรู้สึกถึงเทกซ์เจอร์ มีอะไรให้เคี้ยวในปากเวลาดื่ม ส่วนช็อตกาแฟที่ราดเข้าไปตอนท้ายจะทำให้ทุกอย่างฟูขึ้นมาคล้ายๆ กับฟองเบียร์” เคนเล่า และนี่คือเหตุผลที่บางครั้งเราเผลอเรียกชื่อเมนูนี้ผิดว่าเป็นโกลเด้นเบียร์

อีกหนึ่งเมนูกาแฟที่เน้ยอยากให้คนชอบกาแฟและช็อกโกแลตเปิดใจลองคือ ‘มอคค่า’ ของที่ร้าน

ที่บอกว่าเปิดใจเป็นเพราะส่วนผสมช็อกโกแลตที่ใช้ในเครื่องดื่มแก้วนี้เป็นช็อกโกแลต single origin จาก Shabar (แบรนด์คราฟต์ช็อกโกแลตสัญชาติไทยที่มาด้วยคอนเซปต์ bean to bar) ให้รสชาติติดเปรี้ยวซึ่งต่างจากรสช็อกโกแลตที่คนส่วนใหญ่คุ้นชิน ส่วนเมล็ดกาแฟที่ใช้ในร้านปกติจะเป็นเมล็ดคั่วกลางที่ออกโทนช็อกโกแลต ไม่เปรี้ยวไปกันใหญ่แน่นอน

ส่วน ‘Cream Soda’ เป็นเครื่องดื่มหวานมันที่เราแอบยกให้เป็นเมนูปลอบประโลมใจยามเหนื่อยล้า

“สำหรับครีมโซดา เราได้ไอเดียมาจากครีมโซดากระป๋องยี่ห้อหนึ่งที่เราชอบซื้อกินจากซูเปอร์มาร์เก็ต มันเป็นจุดกึ่งกลางระหว่างความมันของครีมกับความซ่า เวลาดื่มจากกระป๋องเราจะได้กลิ่นหอมของวานิลลาเหมือนกินไอศครีมวานิลลา แต่พอเทออกมามันกลับไม่มีความครีม ไม่มีไขมันเลย เราเลยกลับมานั่งคิดว่า ถ้าเราจะต้องทำครีมโซดาแบบนี้เองเราต้องเริ่มต้นจากอะไรบ้าง” เน้ยเล่าก่อนเปิดช่องให้คนข้างๆ ช่วยเสริม

“เราเริ่มดึงส่วนผสมที่ร้านเรามีอยู่แล้วมาผสมเป็นแก้วนี้ อย่างโซดาเราก็ใช้โซดาที่เทสต์มานั่นแหละ เป็นโซดาที่ไม่ซ่ามากเกินไปและรสไม่แหลมมาก ตามหาวานิลลาสกัดจนได้ยี่ห้อที่เราสองคนรู้สึกว่าโอเค ส่วนไซรัปที่ใช้ก็เป็นไซรัปจากน้ำตาลทรายแดงที่เน้ยทำขึ้นมาเอง ท็อปด้วยวิปครีมที่ไม่หวานและเลี่ยนมากเกินไป”

“อยากให้ลูกค้ารู้สึกสบายๆ มีอะไรก็บอกเราได้เลย”

นับกันที่เวลา คาเฟ่ของเคนและเน้ยเปิดประตูต้อนรับลูกค้าขาประจำและขาจรมาแล้วหนึ่งปีเต็ม แต่รอยยิ้มที่เคนกับเน้ยส่งให้คนที่เข้ามาที่นี่ยังเหมือนกับวันแรกไม่ผิดเพี้ยน การบริการและความน่ารักของเคนและเน้ยคือเสน่ห์ของที่นี่ที่เราให้คะแนนเต็มสิบ ไม่หักแม้แต่แต้มเดียว

“เคยสงสัยไหมว่าทำไมตัวเองถึงรักงานบริการขนาดนั้น” เรายิงคำถามไปยังคนตรงหน้า

“ไม่เคยสงสัยเลย” เน้ยหัวเราะ “เราแค่รู้สึกว่าถ้าตัวเองมาจากข้างนอกที่อากาศร้อนๆ เราก็คงอยากได้น้ำเย็นๆ สักแก้ว กับลูกค้าก็เหมือนกัน กลายเป็นว่าเรารู้สึกเป็นห่วงเขา โอเคไหม อยากได้อะไรหรือเปล่า แปลกใจเหมือนกันเพราะกับคนที่บ้านเราก็ไม่ได้เป็นขนาดนี้นะ”

“แต่อย่างเราโอเคกับการบริการคนเพราะว่าตอนเด็กๆ ที่บ้านเราทำร้านอาหาร เราเจอคนทุกวัน แม่จะคอยบอกให้เราสวัสดีคนนู้นคนนี้ ถามเขาว่าได้อาหารครบไหม ยกนั่นยกนี่ไปให้ เหมือนกับว่ามันค่อยๆ ซึมเข้ามา การเซอร์วิสคนที่คาเฟ่พาเรากลับไปยังบรรยากาศตอนเป็นเด็ก คือเป็นการบริการในร้านที่คนมานั่งกันชิลล์ๆ อยากให้ลูกค้ารู้สึกสบายๆ มีอะไรก็บอกเราได้เลย” เคนบอก

ไม่ว่าจะปวดหัวอยากได้ยาพาราฯ หรือปวดท้องขอยาแก้ท้องเสีย พวกเขาก็พร้อมจะหยิบยื่นสิ่งท่ีจะช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดให้ หรือวันไหนที่เจ็บป่วยทางใจ เช่น อกหักจากงานหรือคนรัก (หนึ่งในผู้ใช้บริการนี้คือเราเอง) ทั้งคู่ก็มีแพ็กเกจปลอบใจให้ผู้แบกความทุกข์อย่างเราเสมอ

“ตอนแรกก็ไม่ได้คิดว่าที่ตรงนี้จะต้องเป็นที่ที่เยียวยาคนหรือทำให้คนที่หลากหลายรู้สึกสบายใจ เราแค่รู้สึกว่าถ้าเราพอจะแชร์ประสบการณ์หรือบอกอะไรกับเขาเพื่อช่วยเขาได้บ้างเราก็ยินดี ทั้งเรื่องความรัก เรื่องเพื่อน เรื่องงาน เรื่องชีวิต แต่ที่เยอะจริงๆ ก็จะเป็นเรื่องการถ่ายรูปกับดนตรี” เคนว่า

“หลายคนเลือกที่จะมาที่นี่เพราะอยากพัก เขามาเองโดยที่เราไม่ต้องบอกว่า ‘คุณเป็นอะไร คุณมาหาเราได้นะ’ แล้วพอมาที่นี่เขาก็รู้สึกว่าตัวเองได้พักจริงๆ นี่คือสิ่งหนึ่งที่ทำให้รู้สึกคอมพลีตมาก” เน้ยสรุปพร้อมรอยยิ้ม

“ภาพฝันของเราคืออยากเห็นที่นี่มีคอมมิวนิตี้”

เมื่อพูดถึงอีกหนึ่งอาชีพหลักของเคน พื้นที่สตูดิโอถ่ายภาพ (รวมทั้งแกลเลอรีข้างๆ) ไม่เพียงแต่มีไว้ให้เขาใช้ทำงานส่วนตัวเท่านั้น แต่ช่างภาพคนอื่นๆ ที่สนใจและต้องการพื้นที่ทำงานก็สามารถเข้ามาเช่าใช้ได้เหมือนกัน

“ที่นี่เป็น easy access studio เหมาะกับช่างภาพที่อยากจะหยิบของชิ้นไม่ใหญ่มากมาถ่ายหรือถ่ายแบรนด์เสื้อผ้าแฟชั่นที่ใช้นางแบบ 2-3 คน เรามีลิมโบ้กับไฟให้ยืม แต่ด้วยข้อจำกัดของพื้นที่ ด้วยตัวโครงสร้างเก่าของบ้าน เราไม่สามารถทำให้แสงจากข้างนอกส่องเข้ามาได้เยอะ ก็อาจจะไม่เหมาะกับงานที่ต้องพึ่งพาแสงธรรมชาติเท่าไหร่” เคนอธิบาย

นอกจะใช้ถ่ายภาพแล้ว พวกเขายังใช้งานพื้นที่ได้คุ้มค่ากับการลงทุนสุดๆ อย่างก่อนหน้านี้ก็เคยใช้เป็นพื้นที่จัดเวิร์กช็อปถ่ายภาพแฟชั่นโดยช่างภาพรุ่นน้องของเคน หรือจัดอีเวนต์จิบกาแฟแบบโอมากาเสะที่นำโดยเพื่อนนักคั่วกาแฟของเน้ย

“แพลนที่เราวางไว้แต่แรกคืออยากทำที่นี่ให้เป็นคาเฟ่ที่มีเวิร์กช็อป เป็นพื้นที่ปล่อยของให้กับคนอื่นๆ ด้วย ภาพฝันของเราคืออยากเห็นที่นี่มีคอมมิวนิตี้ ให้คนจากสองฝั่งที่ต่างกันมาคอนเนกต์และทำอะไรด้วยกัน เช่น ตอนนี้เพื่อนๆ เราชอบมาแจมเล่นดนตรีหน้าบ้าน เราอยากให้ฟีลของการรวมคนแบบนี้เกิดขึ้นอีกเรื่อยๆ” เน้ยสรุปภาพฝันของเธอ

เคนและเน้ยเคยบอกเราว่าสิ่งที่พวกเขารู้สึกคอมพลีตสุดๆ หลังจากเปิดร้าน คือการได้ผูกสัมพันธ์กับผู้คนที่แวะเวียนเข้ามาและส่งต่อเครื่องดื่มอร่อยๆ ให้กับคนเหล่านั้น

กลับกัน ความสุขของลูกค้าประจำอย่างเราคอมพลีตตั้งแต่ได้รู้ว่าทุกครั้งที่แวะเวียนไป ไม่มีครั้งไหนที่จะไม่ได้รับรอยยิ้มจากพวกเขาติดกระเป๋ากลับออกมา ไว้เจอกันนะทุกคน

House of Nowhere

address: ซอยปรีดีพนมยงค์ 42 แยก 6 แขวงคลองตันเหนือ เขตวัฒนา กรุงเทพมหานคร
hours: จันทร์-ศุกร์ 11:00-17:00 น. / เสาร์-อาทิตย์ 10:00-18:00 น. (ปิดทุกวันพุธ)
facebook: House of Nowhere
instagram: h.o.n.bkk
tel.: 062-1639415, 083-5325635

The post จิบครีมโซดารสละมุนที่ ‘House of Nowhere’ โฮมคาเฟ่ที่ใส่ใจลูกค้าจริงจังพอๆ กับการคิดเมนูอร่อย appeared first on a day magazine.

หยุดตรงนี้ก่อน เราไม่ได้อยากจะใช้พื้นที่บทความนี้ประนามว่ามนุษย์ทุกคนมีส่วนผลักขยะกองนั้นไปอยู่ในที่ที่ไม่ควรอยู่อย่างใต้ท้องทะเล หรือกล่าวโทษตัวเองว่าใช้พลาสติกกันเกินคำว่าพอดี เพราะอย่างน้อยในช่วงโควิด-19 ที่ผ่านมา พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้งกลับกลายเป็นสิ่งที่เซฟตัวเราในหลายทาง ใกล้ตัวสุดก็น่าจะเป็นหน้ากากอนามัยที่ต้องใช้วันละชิ้น ซื้อกันทีละหลายโหล ไหนจะวิถีชีวิตที่ต้องพึ่งพาบริการฟู้ดเดลิเวอรี ยิ่งกับบุคลากรทางการแพทย์เครื่องไม้เครื่องมือที่ใช้ครั้งเดียวทิ้งนั้นยิ่งจำเป็นเกินกว่าที่คนนอกอย่างเราจะเข้าใจได้

สิ่งที่เรารวมทั้ง PTT Global Chemical หรือ GC ต้องการจะสื่อคือขยะพลาสติกที่เกิดขึ้นจากการบริโภคของเราไม่ใช่ตัวร้ายอะไรเลย เพราะการใช้ทรัพยากรจะดีมากขึ้นกว่านี้ได้แน่ๆ ถ้าพวกเรารู้จักใช้พลาสติกอย่างถูกต้องตามคุณสมบัติของมัน

12 พฤศจิกายนที่ผ่านมา GC จับมือกับ National Geographic จัดงาน Circular Living Symposium 2020: Tomorrow Together ขึ้นที่รอยัล พารากอนฮอล์ ปีนี้เป็นปีที่ 2 ของงานสัมมนาที่ต้องการผลักดันให้ Circular Economy หรือระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนที่คำนึงถึงการใช้ทรัพยากรให้เต็มประสิทธิภาพไปพร้อมๆ กับการคิดถึงผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมให้เกิดขึ้นจริงในบ้านเรา ซึ่งเป้าหมายของปีนี้ต่างจากการสร้างการตระหนักรู้ของปีก่อนตรงที่พวกเขาอยากให้คนธรรมดาผู้เป็น end user อย่างๆ เราลดการใช้พลาสติกที่ผลิตขึ้นมาใหม่และแคร์พลาสติกที่ใช้แล้วให้มากขึ้น 

เพราะเมื่อเราทุกคนเปลี่ยน ก็แปลได้ว่าหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการจัดการขยะพลาสติกก็สามารถทำงานให้เห็นเป็นรูปธรรมมากขึ้น รวมทั้งการทำให้เราเห็นความเป็นไปได้ว่าถ้าเศรษฐกิจหมุนเวียนนี้แข็งแรงสุดๆ ในประเทศเรา มันจะดีต่อคนหนึ่งคน ชุมชนหนึ่งชุมชน หรือดีกับประเทศทั้งประเทศยังไงบ้าง

แต่กว่าจะไปถึงตรงนั้นเราอาจจะต้องพึ่งพาแรงมหาศาลในการสร้างระบบนิเวศที่รองรับกิจกรรมต่างๆ พูดง่ายๆ คือต้องสร้างเส้นทางเดินของพลาสติกที่ยั่งยืน มีระบบที่เราสามารถเห็นความเปลี่ยนแปลงจากต้นทางสู่ปลายทาง หรือเปลี่ยนแล้วมีที่ทางให้ไปต่ออย่างไร และที่สำคัญ คนธรรมดาอย่างเรามีบทบาทสำคัญอยู่ที่ตรงไหนในระบบนิเวศนี้ สัมมนาครั้งนี้ได้รวบรวมคำตอบไว้ครบถ้วนที่สุดแล้ว

เศรษฐกิจหมุนเวียนที่จับต้องได้

เมื่อก้าวเข้าสู่ตัวงาน เราได้พบกับหลากนิทรรศการน่าสนใจที่เป็นเหมือนโชว์เคสผลลัพธ์ปลายทางที่จับต้องได้ ช่วยทำให้เราเข้าใจขั้นตอนและประโยชน์ของการใช้พลาสติกให้สมศักดิ์ศรีมากขึ้น

Plastic for Better Tomorrow: ผลิตภัณฑ์เพื่ออนาคต

ด่านแรกเป็นพื้นที่ ‘โชว์ของ’ ที่ช่วยให้ผู้เข้าชมงานเห็นถึงประโยชน์ของพลาสติกที่เหนือความคาดหมาย Plastic for Better Tomorrow เป็นโซนที่รวบรวมผลิตภัณฑ์จากเคมีภัณฑ์เพื่ออนาคต ที่เพิ่มนวัตกรรมทำให้มีประสิทธิภาพและมีความคงทนที่ GC จับมือทำร่วมกับบริษัทพาร์ตเนอร์ทั้งในและต่างประเทศ ตั้งแต่ของใช้ในร่มอย่างสิ่งทอเครื่องนุ่งห่ม อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ อุปกรณ์การแพทย์ เช่น ชุดป้องกันการติดเชื้อหรือตู้ลิ้นชักลดการสะสมของเชื้อโรค และของใช้นอกบ้านอย่างยานยนต์ พลาสติกสำหรับการก่อสร้างและการเกษตร เช่น พลาสติกคลุมโรงเรือนที่หยิบฟังก์ชั่นการกระจายแสงและคัดเลือกเฉพาะช่วงแสงที่ช่วยเสริมการเจริญเติบโตของพืช เป็นต้น ทั้งหมดนี้ช่วยให้ผู้บริโภคแบบเรามองเห็นทางเลือกในการใช้ชีวิตประจำวันให้สร้างสรรค์และเป็นมิตรกับโลกกับโลกมากกว่าเดิม

Recycle Garden: นวัตกรรมรีไซเคิลแห่งอนาคต

ถัดมาเป็นโซนที่เล่าถึงความพยายามในการนำพลาสติกรีไซเคิลกลับเข้าสู่ระบบของ GC โดยการก่อตั้ง ENVICCO โรงงานผลิตเม็ดพลาสติกรีไซเคิลประเภท rPET และ rHDPE ที่กำลังจะเสร็จสมบูรณ์ในไตรมาสที่ 4 ของปี 2564 โรงงานแห่งนี้ถือเป็นจิ๊กซอว์สำคัญที่จะช่วยให้เราแปรรูปพลาสติกได้อย่างไม่ต้องพึ่งมือคนอื่นหรือไม่ต้องนำเข้าจากต่างประเทศอย่างที่เคยทำมาอีกต่อไป นอกจากนี้ Recycle Garden ยังพาเราไปรู้จักกับกระบวนการไพโรไลซิส (Pyrolysis) ที่เป็นกระบวนการรีไซเคิลทางเคมีที่นำขยะพลาสติกที่ปนเปื้อน ยากแก่การทำความสะอาดมารีไซเคิลเป็นน้ำมันที่นำกลับมาใช้ได้ใหม่ นับว่าเป็นการลดปริมาณขยะที่จะถูกฝังกลบในอนาคตได้เป็นอย่างดี

Waste Station: สาธิตระบบการจัดการขยะแบบครบวงจร

GC ยังได้จำลองระบบการจัดการขยะ ‘ต้นทาง-กลางทาง-ปลายทาง’ แบบบูรณาการครบวงจรมาไว้ที่ Waste Station อาทิ เทคโนโลยีเครื่องดักจับขยะในคลองสาธารณะ ตู้ You Turn ที่เป็นเหมือนจุดรับขยะเคลื่อนที่ที่อำนวยความสะดวกในการทิ้งและแยกขยะให้กับคนที่อยู่ตามพื้นที่ต่างๆ เพื่อตอกย้ำว่า หากเราทุกคนจัดการพลาสติกที่ผ่านการใช้งานแล้วอย่างถูกวิธี กระบวนการระหว่างทางและปลายทางอย่างการรีไซเคิลและอัพไซเคิลนั้นก็จะสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

Bio Town: รู้จักโลกพลาสติกชีวภาพ

ตามด้วย Bio Town ที่ชวนเราเปิดโลกพลาสติกชีวภาพหรือ bioplastic เช่น บรรจุภัณฑ์ใส่อาหารทดแทนพลาสติก ถุงพลาสติกย่อยสลายได้ และผลิตภัณฑ์ทดแทนการใช้สารเคมีต่างๆ ที่ทีมหลังบ้านของ GC ค้นคว้าและพัฒนาจากวัตถุดิบต้นทางอย่างข้าวโพดและน้ำมันปาล์ม 

ในโซนอธิบายวิธีการแปรรูปไว้อย่างละเอียดยิบ มีตัวอย่างการย่อยสลายของผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้ให้เราได้เห็นและเข้าใจแบบย่นย่อ แถมทีมงานยังใจดีบอกทริคการสังเกตว่าผลิตภัณฑ์ที่ย่อยสลายได้ ‘ของจริง’ นั้นจะต้องมีลักษณะทางกายภาพ (รูปและกลิ่น) อย่างไรบ้าง เช่น สังเกตสัญลักษณ์การันตี ‘100% compostable’ ซึ่งถ้าเป็น ‘biodegradable’ อาจหมายถึงแปรรูปได้บางส่วนแต่ไม่ทั้งหมด หรือหากเป็นถุงย่อยสลายได้ 100% จะมีกลิ่นคล้ายซีอิ๊ว ซึ่งเป็นกลิ่นเฉพาะตัวที่เกิดจากกระบวนการแปรรูปข้าวโพดนั่นเอง

Trashpresso: upcycling พลาสติกด้วยสองมือ

Trashpresso เป็นอีกบูทที่คึกคักสุดๆ เพราะที่บูทมีเครื่องเล่น upcycling ขยะพลาสติกที่ให้คนทั่วไปอย่างเราๆ ได้ลองด้วยตัวเอง เจ้าเครื่องจักรที่ชื่อ Trashpresso เกิดจากความร่วมมือระหว่าง GC และ Miniwiz บริษัทรีไซเคิลขยะจากไต้หวันที่เป็นผู้นำระดับโลกด้านการเพิ่มมูลค่าให้กับขยะพลาสติก ซึ่งวิธีการเล่นนั้นไม่ยากเลย แค่นำฝาขวดพลาสติก HDPE หลากสีเข้าเครื่องทำความสะอาด ตัดให้เป็นชิ้นเล็กๆ (flake) ผ่านความร้อนจนหลอมละลายเป็นของแข็งกึ่งเหลว ก่อนนำไปขึ้นรูปเป็นกระถางปลูกต้นไม้ใบจิ๋วที่เราสามารถเก็บกลับบ้านเป็นของที่ระลึกได้ และแน่นอนที่สุดว่าทุกคนที่มาเล่นสนุกต่างก็ได้รับความรู้เกี่ยวกับการรีไซเคิลพลาสติกติดตัวกลับไปด้วย

Circular Market: ตลาดสินค้ารักษ์โลก

และด่านสุดท้าย Circular Market คือด่านที่ปลุกความเป็นนักช้อปรักษ์โลกในตัวเรา พื้นที่ตรงนี้มีทั้งแบรนด์ที่เราคุ้นหน้าคุ้นตาอย่าง Rereef แบรนด์ผลิตภัณฑ์สำหรับชีวิตประจำวันที่แคร์สิ่งแวดล้อม, Moreloop แบรนด์ผ้าที่หยิบคำว่าเศรษฐกิจหมุนเวียนมานำทางธุรกิจ, เฟอร์นิเจอร์จากวัสดุรีไซเคิลจาก Modernform หรือคอลเลกชั่นผ้าม่านที่ผลิตจากขวด PET จากแบรนด์ Pasaya แม้จะมีช็อปไม่กี่ช็อป แต่ทั้งหมดนั้นก็พอจะทำให้เราเห็น ‘ความหลากหลาย’ ในแง่ทั้งผลิตภัณฑ์รีไซเคิลที่ออกมาและขนาดขององค์กรที่ take action เรื่องความยั่งยืนทางทรัพยากร แถมหลายๆ แบรนด์ในนี้ก็ได้รับการซัพพอร์ตเรื่องนวัตกรรมการผลิตสินค้าจาก GC ด้วย ถ้าสนใจข้อมูลนิทรรศการ สามารถเข้าไปติดตามแบบ Virtual ได้ที่ circularlivingsymposium2020-virtual.com/virtual

เสวนาจากผู้นำด้านเศรษฐกิจหมุนเวียน

ถึงแม้ว่าปลายทางของการส่งเสริม Circular Living ของ GC นั้นจะพูดถึงการลดปริมาณการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ของประเทศไทยให้เหลือตัวเลขน้อยที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้  แต่อย่าลืมว่า ‘ความยั่งยืนด้านทรัพยาการ’ ถือเป็นประเด็นใหญ่ที่ทั่วโลกให้ความสำคัญ คอนเทนต์ในงานจึงไม่หยุดเพียงแค่ว่าในไทยมีอะไร แต่เป็นทั่วโลกมีอะไร แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน และนวัตกรรมที่เกิดขึ้นบนโลกใบนี้พัฒนากันไปถึงไหนแล้ว

Cross Industry Opportunities in Circular Economy

ในช่วงเช้าเป็นคิวของเซสชั่นที่นำภาพรวมของเศรษฐกิจหมุนเวียนจากทั่วโลกมาคลี่ให้เราดู นำโดย ธีโอ แจน ไซม่อนส์ ตัวแทนจาก McKinsey & Company บริษัทให้คำปรึกษาด้านธุรกิจจากประเทศเยอรมนี ที่มีประสบการณ์การศึกษาและวิเคราะห์หน่วยงานชั้นนำ 250 แห่งทั่วโลกเกี่ยวกับเรื่องการลดใช้วัสดุพลาสติก รวมทั้งการหันมาใช้วัสดุรีไซเคิล

“เมื่อทุกคนตั้งเป้าหมายว่าจะนำธุรกิจเข้าสู่เศรษฐกิจหมุนเวียน เท่ากับว่าเราต้องกล้าที่จะลงทุนกับการจัดการระบบอุตสาหกรรมมากขึ้นด้วย ผมมองว่ามันเป็นสิ่งที่ทุกๆ องค์กรทั่วโลกควรให้ความสำคัญ และการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนไม่ได้มาจากการจับมือกันของคนในอุตสาหกรรมเคมีเท่านั้น แต่ต้องขยายไปยังนักลงทุนที่พร้อมซัพพอร์ตเงินทุนที่มาจากอุตสาหกรรมอื่นๆ ด้วย” ซึ่งนอกจากความร่วมมือขององค์กรในระดับประเทศแล้ว ยังต้องสร้างความร่วมมือกับองค์กรในระดับโลกด้วย เศรษฐกิจหมุนเวียนที่ทุกคนวาดฝันจึงจะประสบความสำเร็จอย่างสวยงามได้

Circular Living, An Integrated Solution Platform

ขยับมาฟังอีกหนึ่งเสวนาน่าสนใจอย่าง Circular Living, An Integrated Solution Platform เจ้าของวลี “Trash is Sexy” วลีเด็ดของงานปีที่แล้วอย่าง อาเธอร์ หวง ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและผู้ก่อตั้งบริษัท Miniwiz ได้วิดีโอคอลเข้าร่วมวงเสวนาที่ว่าด้วยทางออกของขยะพลาสติกที่น่าจับตาครั้งนี้ด้วย และแน่นอนอาเธอร์เปิดประเด็นได้น่าสนใจอีกตามเคย

“จริงๆ แล้วของทุกอย่างสามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ทั้งหมด ไม่มีอะไรบนโลกนี้ที่สมควรกับการถูกใช้เพียงครั้งเดียวแล้วทิ้ง” เขายกตัวอย่างถ้วยรีไซเคิลที่ทำจากหน้ากากอนามัยที่คนไต้หวันใส่ครั้งเดียวแล้วทิ้งเพื่อป้องกันตัวเองจากโควิด-19 แม้จะเป็นขยะพลาสติกที่เข้าเกณฑ์ว่าเป็นขยะติดเชื้อ แต่ด้วยกระบวนการแปลงโฉมขยะที่ Miniwiz (ไต้หวัน) สร้างขึ้นมา เจ้าตัวก็ขอการันตีว่าปลอดภัยแน่นอน 

“นอกจากความต้องการเทคโนโลยีในการจัดการขยะที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ทุกวันนี้เราต้องคิดกับขยะใช้ครั้งเดียวทิ้งมากขึ้น ผมเข้าใจที่คนทั่วไปจะมองว่ามันยังมีการปนเปื้อนของเชื้อโรค เราไม่สามารถหลีกหนีความจริงข้อที่ว่ามันสร้างมาจากขยะไปได้ ดังนั้นเรื่องท้าทายของผมและ Miniwiz ตอนนี้คือจะทำยังไงให้ผู้บริโภคกล้าที่จะใช้ถ้วยที่ทำมาจากพลาสติกรีไซเคิลใบนี้ โลกพลาสติกรีไซเคิลมีปราการหลายอย่างมากที่เราต้องฝ่าฟันไปให้ได้”

สปีกเกอร์ชาวไทยที่ร่วมแจมเซสชั่นนี้ด้วยอย่าง คุณปฏิภาณ สุคนธมาน ผู้จัดการใหญ่บริษัท พีทีที โกลบอล เคมิคอล จำกัด (มหาชน) ได้ให้แง่มุมน่าสนใจที่เป็นประเด็นต่อเนื่องจากสิ่งที่อาเธอร์ได้ฝากเอาไว้

“ความสำเร็จของการรีไซเคิลพลาสติกไม่สามารถสร้างได้ด้วยคนเพียงคนเดียว เราต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกฝ่าย ทั้งภาครัฐที่ต้องมีนโยบาย ทั้งหน่วยงานหรือองค์กรที่ตระหนักถึงความสำคัญของเศรษฐกิจหมุนเวียน และทั้งภาคประชาชนที่จะมาร่วมเปลี่ยนพฤติกรรมในการทิ้งขยะและการให้คุณค่ากับผลิตภัณฑ์รีไซเคิล”

คุณปฏิภาณเน้นย้ำประเด็นสำคัญที่ทำให้การรีไซเคิลพลาสติกเป็นไปได้ยากในประเทศไทย หรือถึงจะเป็นไปได้ ก็ยังเป็นการขับเคลื่อนที่ช้ากว่าที่มันควรจะเป็น 

“สิ่งหนึ่งที่เราต้องเปลี่ยนคือการสร้างมาตรฐานของการแยกขยะ แม้ทุกวันนี้เราจะมีการตั้งถังขยะแยกว่าถังนี้สำหรับทิ้งขวดน้ำรีไซเคิล กระดาษหรือขยะทั่วไปเพื่อให้ผู้คนเลือกทิ้งตามถังที่ได้แยกประเภทไว้ แต่เชื่อมั้ยว่า วินาทีนี้การแยกขยะก็ยังเป็นเรื่องที่คนส่วนใหญ่สับสน ยกตัวอย่างเช่นผม เวลาที่ผมมีขยะอยู่ในมือ ผมมีทางเลือกแค่สองทางคือทิ้งลงถังสำหรับขยะรีไซเคิลได้กับถังสำหรับขยะที่รีไซเคิลไม่ได้ แค่นี้ผมยังเลือกยากเลยเพราะสำหรับผมทุกอย่างรีไซเคิลได้ทั้งสิ้น ดังนั้นเราควรคิดเรื่องต้นทางของเศรษฐกิจหมุนเวียน โดยเริ่มจากการสร้างมาตรฐานในการแยกขยะก่อน”

ย่างก้าวแห่งความยั่งยืนของ GC

หลังจากเสวนาจบลง คุณปฏิภาณสละเวลามาตอบคำถามที่เราสงสัย บทสนทนาอย่างเอ็กซ์คลูซีฟ ที่เกิดขึ้นตอกย้ำว่าองค์กรใหญ่อย่าง GC และพันธมิตรของพวกเขาได้ใช้ความพยายามอย่างหนักเพื่อที่จะเชื่อมโยงองค์กรเข้ากับคนตัวเล็กๆ อย่างเราด้วย 

“แม้ GC จะทำธุรกิจแบบ B-to-B แต่สิ่งที่เราอยากทำจริงๆ คือ End-to-End สร้างระบบนิเวศธุรกิจ หรือ Ecosystem ของการรีไซเคิลที่ครบวงจร เริ่มตั้งแต่การทำจุดทิ้งขยะหรือ Drop point เมื่อคนนำขยะมาทิ้งตรงนั้นเราก็ต้องมีการขนส่งไปที่ Local hub เพื่อคัดแยก แล้วค่อยส่งต่อมายัง Regional hub เพื่อตัดให้เป็นชิ้นเล็กๆ ก่อนส่งเข้าโรงงานรีไซเคิล”

GC กำลังเจรจาร่วมมือกับบริษัทในเครือเดียวกันอย่าง PTTOR หรือปั๊มน้ำมันปตท.ที่มีสาขามากถึง 2,200 แห่งทั่วประเทศ การกระจายตัวของปั๊มจัดว่าเป็นโอกาสที่เอื้อให้คนจากทุกพื้นที่เข้าถึงระบบนิเวศที่ว่านี้ได้ แต่การจะล่อใจให้คนยอมบรรทุกขยะจากบ้านมาทิ้งที่ปั๊มนั้นดูเป็นงานที่ต้องพึ่งพาการสร้างแรงจูงใจมากทีเดียว

“แต่อย่าลืมว่าปั๊มปตท.เขามี PTT Blue Card ให้ลูกค้าอยู่แล้ว ในการทิ้งทุกครั้งเขาสามารถแลกแต้มสะสมและเอาไปใช้ประโยชน์อย่างอื่นได้ จริงๆ ยังมีอีกปัญหาคือระบบนิเวศธุรกิจ หรือ Ecosystem นี้มี Value chain เยอะมาก GC ทำเองทั้งหมดไม่ไหว ดังนั้นเราต้องหาพาร์ตเนอร์ที่มีระบบโลจิสติกของตัวเองอยู่ทั่วประเทศมาช่วย จับมือกับเขาเพื่อใช้สิ่งที่มีให้เกิดประโยชน์มากที่สุด

“ทุกวันนี้เทรนด์ของโลกเขาไปรีไซเคิลกันหมดแล้ว อย่างที่ญี่ปุ่น ถ้าไปร้านสะดวกซื้อคุณจะเห็นสเป็กขวดน้ำอัดลมที่ตอนนี้เป็นขวดพลาสติกรีไซเคิลหมดแล้ว เขามีบริษัทส่งออกเม็ดพลาสติกรีไซเคิลที่สร้างเม็ดเงินเข้าประเทศ ซึ่งวันหนึ่งสิ่งเหล่านี้จะต้องมาเกิดที่บ้านเรา แต่ถ้าเราไม่ทำ Ecosystem ที่รองรับสิ่งเหล่านี้ไว้ วันข้างหน้าเราอาจจะต้องนำเข้าเม็ดพลาสติกรีไซเคิลเข้ามา ทั้งๆ ที่ในประเทศมีต้นทุนที่รอการแปรรูปมากมาย”

ประเทศไทยเราส่งออกขยะพลาสติกกันเป็นว่าเล่น ขณะเดียวกันเราก็นำเข้าเม็ดพลาสติกรีไซเคิลจากที่อื่นเข้ามา (เผลอๆ เป็นเม็ดพลาสติกที่อดีตเคยเป็นขยะที่เราส่งออกไป) ในกรณีนี้คำว่า ‘เสียดุลการค้าอย่างรุนแรง’ น่าจะเป็นนิยามที่เหมาะสมที่สุด

ข้อที่ดีมากๆ ของการใช้พลาสติกรีไซเคิลคือมันเป็นการช่วยโลกลด Carbon emission จากกระบวนการผลิตพลาสติกใหม่ สิ่งที่ GC คิดเพื่อต่อยอดวงจรพลาสติกรีไซเคิลคือต้องมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากพลาสติกรีไซเคิลให้หลากหลายและครอบคลุมทุกอุตสาหกรรมให้ได้

“เราคิดเรื่อง Upcycling Upstyling ตอนนี้คนส่วนหนึ่งรู้แล้วว่าพลาสติก PET สามารถนำมาทำเป็นเส้นใยสำหรับถักทอเสื้อผ้าได้ ถ้าเราอยากให้สิ่งนี้ไปต่อเราก็ต้องใส่ดีไซน์เข้าไป” อย่างโซนนิทรรศการก็ทำให้เราเห็นความเป็นไปได้ที่หลากหลาย หรือในอนาคต ENVICCO อาจต่อยอดขยะพลาสติกที่คัดแยกไม่ได้เป็นเชื้อเพลิงเป็นวัสดุใช้งานอื่นๆ ไปจนถึงวัสดุก่อสร้างจากพลาสติกรีไซเคิลที่ผู้บริหารคนนี้ตั้งความหวังไว้

“ผลิตภัณฑ์รีไซเคิลต้องตอบโจทย์ในทางการค้าด้วย เราเอนไปที่วัสดุก่อสร้างอย่างผนังรีไซเคิลหรือพื้นทั้งหลาย เพราะเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีกระบวนการผลิตไม่ยาก การสร้างคอนโดหนึ่งคอนโดต้องใช้วัสดุเหล่านี้ในปริมาณที่ค่อนข้างเยอะ วันนี้ราคาอาจจะไม่ได้ถูกมาก เพราะฉะนั้นถ้าเราสร้าง Ecosystem นี้ให้สมบูรณ์ได้ ราคาที่ถูกลงจากการผลิตในปริมาณที่มาก น่าจะช่วยให้วัสดุก่อสร้างรีไซเคิลมีแนวโน้มใช้กันเยอะขึ้นในอนาคต”

จริงๆ แล้วคำว่า End-to-End ของ GC ไม่ได้จบตรงที่การผลิตเม็ดพลาสติกรีไซเคิลจำหน่ายให้กับผู้ผลิตในประเทศใช้เท่านั้น แต่ยังอยากมีส่วนช่วยสนับสนุนคนทั่วไปที่ฝันอยากมีแบรนด์สินค้าที่ทำจากวัสดุรีไซเคิลเป็นของตัวเอง เพราะผลพลอยได้ของสิ่งนี้คือการสร้างความหลากหลายให้กับตลาดผลิตภัณฑ์รีไซเคิลนั่นเอง

“เรามีหน่วยงานที่ชื่อว่า Customer Solution Center สมมติคุณเป็นเจ้าของแบรนด์ที่กำลังตามหาโซลูชั่นในการที่จะผลิตของสักชิ้นขึ้นมา คุณติดต่อเราเข้ามาได้เลย เราจะมีลิสต์ Industrial designer ช่วยเชื่อมโยง value chain ให้ได้ แต่สิ่งที่คุณต้องมีคือไอเดีย รู้ว่าตัวเองอยากทำอะไรและเจาะตลาดกลุ่มไหน

“สิ่งที่ GC ทำในวันนี้คือการสนับสนุนให้ทุกคนใช้ของที่เรามีอยู่แล้วไปในทางที่ถูกต้องที่สุด แล้วก็ได้คุณค่าจากมันมากที่สุด พลาสติกคือวัสดุที่มีอายุมากกว่า 400 ปี แต่ทำไมคุณใช้คุณสมบัติ 400 ปีของมันแค่ถือเดินออกจากร้านสะดวกซื้อแล้วก็ทิ้งลงถังขยะตรงนั้น ฉะนั้นจากสิ่งที่ใช้ครั้งเดียวทิ้ง เราเปลี่ยนมาเลือกใช้สิ่งที่มัน ยั่งยืนมากขึ้นกันดีไหม” ผู้บริหาร GC ทิ้งท้าย

ยุคก่อนหน้านี้เราอาจะเคยนิยามวัสดุใหม่อย่างพลาสติกโพลิเมอร์ว่าเป็นวัสดุที่เปลี่ยนโลก แต่ใครจะรู้ว่าในคุณสมบัติที่ยาวนานกว่า 400 ของมันอาจจะหมุนเวียนมาเปลี่ยนโลกใบนี้ของเราอีกครั้งและอีกครั้งก็เป็นได้ ใครจะรู้

The post ‘ทิ้งถูกที่แล้วไปไหน’ Circular Living Symposium 2020: Tomorrow Together สัมมนาที่ว่าด้วยวันพรุ่งนี้ของเรา โลก และขยะพลาสติก appeared first on a day magazine.

‘ปีนี้สอนให้รู้ว่า ไม่ว่าความไม่แน่นอนจะ ศานนท์ หวังสร้างบุญ เกิดขึ้นกี่ครั้งก็อย่าผิดหวังกับมัน’

‘ศานนท์ หวังสร้างบุญ’ คือผู้ร่วมก่อตั้ง Once Again Hostel และ Luk Hostel ที่พักที่อยากพัฒนาย่านรอบๆ อย่างประตูผีให้ดีขึ้น แต่ในชั่วโมงนี้ที่โควิด-19 ระบาดไปทั่วโลกทำให้ลูกค้าหายไปเกือบหมด อย่าว่าแต่หวังให้ย่านคึกคักเลย แค่จะทำให้โฮสเทลอยู่รอดยังลำบาก

แต่สิ่งที่ศานนท์ทำกลับเป็นโปรเจกต์ใหม่ชื่อ Locall บริการส่งอาหารจากย่านประตูผีที่ทำให้ผู้คนในกรุงเทพฯ ยังได้กินอาหารอร่อยๆ ในช่วงที่ล็อกดาวน์ ส่วนคนในย่านก็ยังไปรอดอย่างที่ศานนท์ตั้งใจ

โรคระบาด โปรเจกต์ใหม่ และปีนี้สอนให้ศานนท์รู้ว่าอะไร ไปฟังเขาเล่าได้ในวิดีโอนี้

_______________

‘ปีนี้สอนให้รู้ว่า’ คือบทความซีรีส์พิเศษส่งท้ายปีจาก a day ว่าด้วยสิ่งที่ผู้คนจากหลากหลายแวดวงเรียนรู้ในปี 2020

อ่านบทสัมภาษณ์ ปีนี้สอนให้รู้ว่า “ความไม่แน่นอนเกิดขึ้นกี่ครั้งก็อย่าผิดหวัง” ศานนท์ หวังสร้างบุญ

The post ปีนี้สอนให้ ศานนท์ หวังสร้างบุญ รู้ว่า appeared first on a day magazine.

แวบแรกที่ได้เห็นอาคารกุมารเวช โรงพยาบาลเอกชัย หรือ EKH Children Hospital สำหรับเราที่นี่เป็นโรงพยาบาลที่ดูจากมุมไหนก็ให้ความรู้สึกละมุน เป็นมิตร สวยงามผิดแผกจากโรงพยาบาลในความทรงจำวัยเด็กของเราลิบลับเหลือเกิน

ก่อนที่คนอ่านจะดูออกว่าเราอิจฉาเด็กๆ สมัยนี้ นาทีนี้สองเท้าของเราก็หยุดอยู่ที่ตึกออฟฟิศสถาปัตย์ย่านพระราม 3 ได้รับการต้อนรับจากนักออกแบบจากบริษัท Integrated Field หรือ IF ที่ประกอบไปด้วย co-founder อย่าง กวง–วรวุฒิ เอื้ออารีมิตร, นิน–คณิน มัณฑนะชาติ, เฟย–ก่อเกียรติ กิตติโสภณพงศ์ และ แคร์–นานา ตรรกวาทการ ทั้ง 4 คนคือตัวแทนทีมนักออกแบบที่อยู่เบื้องหลังงานอินทีเรียร์ทั้งหมดของอาคารโรงพยาบาลที่ว่า

แนะนำกันแบบรวบรัด IF เป็นบริษัทให้บริการด้านการออกแบบที่มีพาร์ตเนอร์มากถึง 13 คน ซึ่งทุกคนมีแบ็กกราวนด์เป็นนักเรียนสถาปัตย์มาก่อน เรื่องน่าสนใจคือแต่ละคนต่างมีความถนัดของตัวเอง ส่วนผสมที่แตกต่างหลากหลายนี้ทำให้ IF น่าจับตาตรงที่พวกเขาสามารถทำงานออกแบบได้หลากหลายทั้งในแง่สเกลและความซับซ้อนของงานสถาปัตย์

เฟย, นิน, กวง และแคร์

สำหรับ IF แล้ว EKH Children Hospital คือโปรเจกต์โรงพยาบาลโปรเจกต์แรกที่พวกเขามีโอกาสได้ออกแบบ จินตนาการเล่นๆ ว่าแค่โรงพยาบาลก็น่าจะซับซ้อนหนักพอแล้ว ยิ่งเป็นโรงพยาบาลสำหรับเด็กด้วย คงไม่ต้องเดาแล้วล่ะว่าทีมนักออกแบบอย่างพวกเขาต้องทำการบ้านกันหนักขนาดไหน ที่แน่ๆ เราเชื่อว่าสิ่งที่พวกเขาได้เรียนรู้จากการทำงานกับอาคารใหญ่แห่งนี้คงจะสมน้ำสมเนื้อพอตัวทีเดียว

ก่อนที่บทสนทนาจะเริ่มขึ้น กวงเอ่ยปากบอกเราว่า “ดีใจที่มันพิสูจน์ว่าพวกเราทำได้” เบื้องหลังการออกแบบโรงพยาบาลเด็กครั้งแรกของ IF เต็มไปด้วยเรื่องสนุกแบบไหน (ขออนุญาตผายมือ) ที่นั่งข้างๆ เรายังว่าง พวกเขาพร้อมเล่าให้ทุกคนฟังแล้ว

โจทย์ที่ว่าด้วยโรงพยาบาลที่ไม่รู้สึกว่าเป็นโรงพยาบาล

หมุดหมายการออกแบบอินทีเรียร์ที่เจ้าของโรงพยาบาลปักไว้ในใจคือ หนึ่ง–อยากให้เด็กที่เข้ารับการรักษารู้สึกว่าตัวเองไม่ได้มาโรงพยาบาล และสอง–อยากให้ภาพโรงพยาบาลเป็นที่จดจำได้ สิ่งที่เกิดขึ้นคือทีมผู้บริหาร EKH จึงเปิดกว้างในการมองหาดีไซเนอร์ที่ถึงแม้จะไม่เคยทำโรงพยาบาลมาเลยสักครั้งมาออกแบบพื้นที่ทำงานให้ โดยเงื่อนไขสำคัญคือต้องเป็นทีมที่ต้องรับมือกับความยุบยับซับซ้อนของพื้นที่โรงพยาบาลได้

และ IF คือออฟฟิศสถาปัตย์ที่พวกเขาเชื่อว่าเอาอยู่

“ในวงการสถาปัตย์เรารู้กันอยู่แล้วว่าโรงพยาบาลคือรูปแบบอาคารยืนหนึ่งในเรื่องความซับซ้อนสุดๆ ตั้งแต่พื้นที่ใช้งานที่ค่อนข้างหลากหลาย เพราะในพื้นที่โรงพยาบาลมีส่วนของออฟฟิศ ห้องพักผู้ป่วย พื้นที่สาธารณะ พื้นที่รีเทล และอื่นๆ รวมอยู่ด้วยกัน และส่วนฟังก์ชั่นของโรงพยาบาลเองก็มีกฎเกณฑ์มาตรฐานมากมายที่ยากจะปรับเปลี่ยน เช่น ห้องตรวจต้องมี corridor แพทย์อยู่ด้านหลัง การวางโฟลว์ของห้องผ่าตัดและโฟลว์อื่นๆ” กวงเล่าความรู้สึกแรกหลังจากรับบรีฟ

“ปกติเวลาออกแบบงานสถาปัตย์ทั่วไปจะมีงานระบบพื้นฐานต่างๆ เช่น ไฟฟ้า ประปา แต่พอเป็นโรงพยาบาลเราจะได้เจอระบบอย่างอื่นที่ไม่เคยเจอและถ้าเราไม่ได้ทำเราก็จะไม่มีทางรู้เลยว่าต้องคิดถึงสิ่งนี้ด้วย เช่น ระบบท่อแก๊สทางการแพทย์และระบบอื่นๆ สำหรับเราการที่มีท่ออีกเส้นหนึ่งเพิ่มเข้ามาในทุกๆ ส่วนก็ถือเป็นเรื่องใหญ่แล้ว” นินเสริม

“จริงๆ ตอนเรียนปี 4 ก็มีสอน แต่ในขั้นตอนการทำงานจริงซับซ้อนกว่านั้นมาก บวกกับเทรนด์ของโรงพยาบาลในปัจจุบันก็ต่างจากตอนที่เราเคยเรียนเยอะมาก พูดง่ายๆ คือเมื่อก่อนโรงพยาบาลเป็นสถานที่ที่ดีไซน์เพื่อจัดการกับโรคภัย พอเอาคำว่าการรักษาเป็นธงหลักในการออกแบบ ทุกอย่างเลยต้องเป็นไปตามขั้นตอน 1 2 3 4 ห้องพักต้องเป็นแบบนี้ แสงสว่างต้องจ้ามากเพื่อที่หมอจะได้เห็น ซึ่งเทรนด์ในปัจจุบันโรงพยาบาลมีความเป็น human centric มากขึ้น ไม่ใช่การรักษาอาการเจ็บไข้เพียงอย่างเดียวแล้ว แต่เป็นการรักษาที่คำนึงถึงความรู้สึกของผู้ป่วยด้วย” กวงเปิดประเด็นเรื่องเทรนด์การออกแบบที่กำลังจะเปลี่ยนไปไว้น่าสนใจมากทีเดียว

ยิ่งเด็กๆ กับสถานที่อย่างโรงพยาบาล (แค่ลองนึกถึงประสบการณ์ไปโรงพยาบาลครั้งแรกตอนเด็ก มั่นใจว่าแถวนี้ต้องมีคนเคยเสียน้ำตากันบ้างแหละ) ความสัมพันธ์ที่ดูเหมือนจะลงรอยบ้างไม่ลงรอยบ้างนี้ คงเดาได้ไม่ยากว่าการออกแบบโรงพยาบาลที่ไม่ทำให้เด็กรู้สึกกลัว IF ต้องงัดวิทยายุทธมาใช้เยอะแน่ๆ

ตั้งต้นจากข้อมูลรีเสิร์ช

ไม่ว่าจะเป็นงานออกแบบสเกลเล็กอย่างบ้าน หรือสเกลใหญ่แบบตึกออฟฟิศ IF ตั้งต้นจากการรีเสิร์ช ทำความเข้าใจกับ requirement ของพื้นที่ด้วยเครื่องมือต่างๆ เสมอ หนึ่งในนั้นคือการคุยกับคนใช้งาน รวมทั้งมองย้อนไปยังปัญหาเดิมและวิธีแก้ไข หากวิธีที่ถูกใช้มาไม่เวิร์กในความเป็นจริง พวกเขาก็กล้าที่จะเสนอสิ่งใหม่ๆ

“เราพยายามหาแค็ตตาล็อกว่าอะไรเป็นสิ่งที่คนไม่ชอบในโรงพยาบาลบ้าง เช่น ที่พักคอยในโรงพยาบาล โดยเฉพาะกับโรงพยาบาลรัฐ สิ่งนี้จะเป็น pain point มาก ส่วนเอกชนก็พยายามทำให้ที่พักคอยเป็นโซฟาให้นั่งสบายมากขึ้น แต่สุดท้ายก็ไม่ได้แก้ปัญหาความน่าเบื่อจริงๆ ของมันสักเท่าไหร่

“corridor หรือโถงทางเดินในหอพักผู้ป่วยก็เป็นอย่างหนึ่งที่ผมในตอนเด็กๆ เคยกลัว มันดูมีผีมาก ความสว่างตลอดทางเท่ากันหมด ไม่มีแสงและเงา ประตูทุกบานเหมือนกันไปหมดซึ่งทำให้ทางดูยาวมาก ผมไม่อยากให้เด็กสมัยนี้เจอแบบนั้น ในความเป็นจริงมันเป็นสิ่งที่ไม่ได้ตอบฟังก์ชั่นอะไร เป็นแค่แนวทางในการออกแบบในยุคที่ไม่ได้คิดถึงผู้ใช้งานเป็นหลัก แต่พอเราสลับให้ประตูของแต่ละห้องมีสีต่างกันแล้วมันเกิดประตูหลายๆ สีในทางเดินเดียวกัน แค่นี้มันก็ทำให้ corridor ดูน่ากลัวน้อยลงเยอะ ซึ่งสิ่งนี้เป็นความตั้งใจแรกๆ เลยที่เกิดขึ้นหลังจากที่เรารู้ว่าเราออกแบบอาคารนี้เพื่ออะไร” กวงเล่า

เลเวลของการตามใจเจ้าของพื้นที่คือสิ่งที่ต่างอย่างชัดเจนระหว่างการออกแบบบ้านและพื้นที่กึ่งสาธารณะ เมื่อพูดถึงการออกแบบที่คิดถึงคนแล้วใจเราอดเปรียบเทียบความยาก-ง่ายของสองอย่างนี้ไม่ได้ ที่แน่ๆ คนตรงหน้ายืนยันอย่างมั่นใจว่าบางครั้งการทำบ้านหนึ่งหลังท้าทายยิ่งกว่าการทำตึกโรงพยาบาลทั้งตึกเสียอีก

“ทุกโปรเจกต์มีความท้าทายไม่เท่ากันอยู่แล้ว กับโรงพยาบาลจะมีจุดคุ้มทุนที่ต้องคิดถึง มีมาตรฐานบางอย่างที่เป็นเหตุและผลที่ทุกคนเข้าใจและเห็นพ้องต้องกัน ซึ่งช่วยให้การออกแบบง่ายขึ้นเหมือนกัน ไม่ใช่ว่าต้องตามใจเจ้าของหมด เพราะเขาเองก็ต้องฟังทีมบุคลากรด้วยว่าเขาทำงานยังไง ดีไซเนอร์ต้องฟังช่างที่ทำงานให้เขาด้วย หน้าที่เราคือต้องคุยกันเพื่อบุคคลที่สามซึ่งเป็นเด็กๆ ที่เข้ามาที่นี่ มันอาจดูซับซ้อนในเชิงหนึ่ง แต่ก็เป็นความซับซ้อนที่สนุก” กวงอธิบาย

การออกแบบอินทีเรียร์ที่ลงลึกถึงแบบสถาปัตย์

เท่าที่คนนอกอย่างเราเข้าใจ งานอินทีเรียร์ถือเป็นงานตกแต่งที่ต้องอยู่ภายใต้กรอบของงานสถาปัตย์ พูดง่ายๆ คือโครงสร้างและภาพรวมทั้งหมดที่สถาปนิกคิดไว้เป็นสิ่งที่เชปไอเดียของอินทีเรียร์ดีไซเนอร์อีกที แต่โปรเจกต์นี้ทำให้เราได้รู้ว่าในการทำงานจริง ลูปของงานก่อสร้างไม่จำเป็นต้องเดินเป็นทางตรงแบบนั้นเสมอไป

“เจ้าของชัดเจนมาแต่แรกว่าอยากให้งานอินทีเรียร์มันตอบกับไอเดียที่ไม่อยากให้ดูเป็นโรงพยาบาล เราเลยต้องเริ่มทำหน้าที่ตั้งแต่ตอนที่งานสถาปัตย์ยังไม่ได้เริ่มสร้าง ซึ่งเมื่อเริ่มทำการออกแบบไปแล้วมันมีผลกระทบกับเนื้องานสถาปัตย์ SCSB (บริษัทที่รับหน้าที่ออกแบบสถาปัตย์) ก็พร้อมที่จะปรับแบบ 30-40 เปอร์เซ็นต์ซึ่งถือว่าเป็นดีกรีที่เยอะมาก พอเราได้คุยกันตั้งแต่แรกก็มีข้อดีในแง่ที่ว่า ถ้าเราอยากจะเปลี่ยนแปลงอะไร เราก็สามารถเปลี่ยนแปลงมันได้ในดีกรีที่เยอะกว่าการที่เราเข้ามาในตอนที่ก่อสร้างไปแล้ว เพราะถ้าเป็นแบบนั้นเราจะขอเปลี่ยนโครงสร้างอะไรไม่ได้เลย” กวงเล่า

“มีอะไรที่ทีม IF ขอปรับแล้วมันดูต่างจากดราฟต์แรกมากๆ ไหม” เราถาม

“ยกตัวอย่างผนังจากแบบแรกที่ได้มา” กวงเปิดแบบแปลนที่สถาปนิกออกแบบไว้ให้เราดู แต่ละพื้นที่ถูกกั้นด้วยผนังตรงๆ มีเหลี่ยมมุม

“เราเสนอการปรับแนวผนังที่ไม่จำเป็นต้องเป็นผนังตรง โดยสิ่งที่เราทำคือเอากระดาษแผ่นนี้วางแล้วขีดเส้นด้วยมือ คือเราพยายามลดความเพอร์เฟกต์ของรูปทรงเรขาคณิตในงาน อยากให้ผนังมีความเป็นโค้งที่ดูไม่สม่ำเสมอ แต่ว่าก็ต้องดูเป็นความโค้งที่ต่อเนื่องและสวยงาม ซึ่งในการก่อสร้างจริงเราก็ต้องไปส่องกล้อง พล็อตจุดไปตามพื้น ไปเช็กว่าโค้งมันได้หรือยัง ของจริงแคบไปก็ขอปรับกับผู้รับเหมา”

ถึงการก่อสร้างโปรเจกต์นี้อาจดูยุ่งยากกว่าปกติ ทว่าผู้รับเหมาอย่างบริษัท อดิศรรังสรรค์ ก็เปิดใจให้กับความละเอียดของทีม IF แถม EKH ก็เป็นโปรเจกต์แรกที่ผู้รับเหมาเจ้านี้ได้ก่อสร้างตึกโรงพยาบาล

“เหตุผลที่เราดีไซน์ EKH ออกมาเป็นลักษณะนี้ได้มันเป็นเพราะว่าเราดีไซน์จากจุดที่เราไม่รู้ข้อจำกัดมากนักในตอนแรก ถ้าเกิดว่าเรามีประสบการณ์ออกแบบโรงพยาบาลมามาก เราอาจรู้สูตรสำเร็จว่าต้องทำยังไง และเราจะไม่สามารถดีไซน์ลักษณะที่ฉีกทุกกฎพวกนี้ได้ แล้วภาพสุดท้ายที่ออกมา พูดได้ว่ามันเกิดจากการที่เราไล่แก้ปัญหาจนหัวหมุน (หัวเราะ) จากมุมมองของคนที่ไม่เคยออกแบบโรงพยาบาล” นินสรุป

ร่างแบบโดยดีไซเนอร์ที่คิดแบบเด็ก

“เรามีคีย์หลักๆ อยู่สองเรื่อง หนึ่งคือเราไม่ได้นึกว่าการทำโปรเจกต์นี้เป็นการพยายามคิดเพื่อเด็ก เช่น คิดว่าตรงนี้นุ่ม ตรงนี้สีสวยสีสด ตรงนี้ของเล่นเยอะ จริงๆ เรารู้สึกว่าเราควรคิดเป็นเด็กด้วย เหมือนคิดไปในเชิงว่าถ้าเราเป็นเด็กแล้วเราดีไซน์ตรงนี้ เรื่องของสเกล ระดับสายตา หรือผิวสัมผัสมันควรจะเป็นยังไง อย่างผนังโค้งก็เกิดจากไอเดียที่ว่าถ้าเราเป็นเด็กเราจะอยากขีดเส้นแบบไหนออกมา ทีนี้มันก็ลีดเราไปสู่คีย์ที่สองคือ ‘children dimension’ สิ่งที่เราออกแบบหรือเลือกใช้มันต้องเป็นไปในมิติที่สัมพันธ์กับประสบการณ์ของเด็กด้วย” กวงเล่า

“คำว่าไดเมนชั่นไม่ได้หมายถึงระยะหรือลักษณะทางกายภาพเพียงอย่างเดียว แต่หมายถึงมิติการรับรู้ คือเราต้องเข้าใจว่าโลกที่เราอยู่กับโลกที่เด็กอยู่เป็นโลกเดียวกันก็จริง แต่การรับรู้สิ่งต่างๆ ไม่เหมือนกัน อย่างเรื่องของสี สีพาสเทลที่เราใช้ในการออกแบบประกอบไปด้วย 4 สี ฟ้า ชมพู เหลือง เขียว ซึ่งมันเกิดจากการที่เรารวมแม่สีของสี (แดง เหลือง น้ำเงิน) และแม่สีของแสง (เขียว แดง เหลือง) เข้าด้วยกัน

“อย่างสีส้มหรือสีน้ำตาลในมิติของผู้ใหญ่เราจะแยกออกว่าเป็นสีส้มกับสีน้ำตาลต่างกัน แต่ในการรับรู้ของเด็กเขาจะแยกสีที่ใกล้เคียงกันไม่ออก เพราะงั้นถ้าเราใช้สีที่เด็กสามารถรับรู้และแยกแยะได้ เขาก็จะสามารถจดจำสเปซต่างๆ ที่เราใช้สีมาช่วย define ได้ เช่น ห้องพักสีนี้ คลินิกสีนี้ สระว่ายน้ำสีฟ้า เป็นต้น” นินเล่าแบบย่นย่อให้เราเข้าใจ

เด็กและสัตว์เป็นของคู่กัน ทีมผู้บริหารโรงพยาบาลเด็กรีเควสมาตั้งแต่แรกว่าขอให้มีวิชวลสัตว์น่ารักๆ อยู่ในโรงพยาบาล แน่นอนว่าไม่มีเหตุผลอะไรเลยที่ IF จะไม่หยิบองค์ประกอบนี้มาใช้ร่วมกับการตกแต่ง โดยทั้งหมดต้องวางแล้วดูพอดี ไม่สะเปะสะปะ และโชคดีที่ออฟฟิศของพวกเขาได้ดูแลการใช้กราฟิกประกอบอาคารที่หมายรวมถึงป้ายบอกรายละเอียดทั้งหมดด้วย งานนี้ได้เปรียบอีกตรงที่สามารถควบคุมไดเรกชั่นของกราฟิกให้ไปทางเดียวกับอินทีเรียร์ได้

พวกเขาตั้งใจว่าอยากใช้กราฟิกและภาพลายเส้นหลากหลายรูปแบบเพื่อเปิดจินตนาการให้เด็ก ซึ่งคนที่ดูแลกราฟิกทั้งหมดของโปรเจกต์นี้คือกราฟิกดีไซเนอร์ หนึ่งในผู้ก่อตั้ง IF อย่างเฟย

“พอเราทำงานกราฟิกด้วยเราเลยลงลึกกับมันได้เยอะ เราคุยกันตั้งแต่อาร์ตเวิร์กสัตว์ทั้งหลายต้องเป็นยังไงเพื่อให้ลิงก์กันไปทั้งงาน เช่น เด็กเห็นกระต่ายตัวนี้ตรงผนังก่อน แล้วถ้ากระต่ายมันมาปรากฏตัวบนเพดาน เขาอาจจะเริ่มจินตนาการและร้อยเรียงว่า อ่อ มันเป็นเรื่องเดียวกันนะ หรือแม้กระทั่งนิทานที่เราซ่อนลงไปตามผนัง เราคิดว่ามันจะช่วยเบี่ยงเบนความสนใจของเด็กที่อาจจะกำลังร้องไห้อยู่ เหมือนพยายามทำให้เกิดโลกที่เขาคอมฟอร์ตกับมันได้ children dimension มันคือมิตินั้น” กวงอธิบาย

ไฟ downlight บนเพดานห้องพักที่เรียงตัวคล้ายกลุ่มดาวรูปสัตว์เป็นอีกดีเทลที่ IF ชนะใจเด็กๆ พวกเขาเวิร์กกับ Accent Studio (lighting designer) ทำขึ้นเป็นพิเศษเพื่อให้ตอบโจทย์การใช้งานทางการแพทย์ ส่วนเวลากลางคืนก็สามารถปรับให้สลัวมากจนดูเหมือนสติ๊กเกอร์เรืองแสง นินมองว่าการนอนของเด็กไม่เหมือนกับผู้ใหญ่แบบเราที่ชอบนอนในห้องที่มืดสนิท แต่กับเด็กจะนอนแบบช้าๆ นอนแบบค่อยๆ จินตนาการเกี่ยวกับสิ่งที่เห็น ไฟกลุ่มดาวเหล่านั้นถูกคิดเพื่อพฤติกรรมนี้ ซึ่งนอกจากสัตว์บนผนังและเพดานด้านในตึกแล้ว การเจาะหรือทำให้ปรุเพื่อตกแต่งฟาซาดด้านนอกตึกพวกเขาก็ใส่ความตั้งใจน่ารักๆ นี้เข้าไปด้วย

“เรามีกระต่ายที่เป็นภาพวาดการ์ตูน กระต่ายที่เป็นกลุ่มดาว และกระต่ายที่เกิดจากการเจาะรูเป็นแพตเทิร์นบนฟาซาด ความแตกต่างของกระต่ายเหล่านี้น่าจะช่วยให้เกิดมิติในจินตนาการของเขา เหมือนมาโรงพยาบาลแล้วได้รักษาโรคไปด้วย ฝึกสมองไปด้วย” นินอธิบาย

บาลานซ์การใช้งานทั้งกับเด็กและผู้ใหญ่

ถึงจะขึ้นชื่อว่าเป็นโรงพยาบาลสำหรับเด็กก็จริง แต่การออกแบบจะคิดเพื่อเด็กแบบสุดทางเหมือนกับโรงเรียนหรือสนามเด็กเล่นก็ไม่ได้ เพราะยังมีผู้ใช้งานอีกกลุ่มที่นักออกแบบจะต้องคำนึงถึงให้มาก นั่นคือบุคลากรทางการแพทย์อย่างหมอ พยาบาล รวมทั้งเจ้าหน้าที่ฝ่ายต่างๆ

“เราเรียนรู้จากผู้ออกแบบสถาปัตย์และเรียนรู้จากโรงพยาบาลเยอะมากๆ ว่าอะไรเป็นไปได้หรือเป็นไปไม่ได้ มิติของการใช้งานของที่นี่เป็นยังไง ซึ่งสุดท้ายก็ได้คำตอบว่าโรงพยาบาลไม่ใช่สนามเด็กเล่น เราไม่ได้ทำเพื่อเด็กอย่างเดียว ต้องทำเพื่อบุคลากรทางการแพทย์ที่เขาต้องใช้งานพื้นที่ทุกวันด้วย

“เรื่องที่ชาเลนจ์จริงๆ สำหรับพวกเราจะเป็นเรื่องการจัดการโฟลว์ เพราะในการทำงานของหมอและพยาบาลค่อนข้างจะมีโฟลว์ที่ชัดเจน การเดินจากจุดหนึ่งไปถึงอีกจุดหนึ่งต้องเร็วที่สุด พอเป็นแบบนี้การดีไซน์ทางเดินในโรงพยาบาลจึงต้องออกแบบให้ตรงๆ ยาวๆ กว้างๆ พอเราไปทำให้แปลนนิ่งมันโค้ง เซนส์การเดินก็จะเปลี่ยนไป หรือเรื่องของการวางองค์ประกอบต่างๆ ที่สุดท้ายมันอาจจะกลายเป็นสิ่งกีดขวาง เช่น เราทำเคาน์เตอร์เป็นตัว L แต่พยาบาลบอกว่าเขาต้องเดินออกฝั่งนั้นได้ด้วย สมมติมีเด็กล้มใกล้ๆ ตรงนั้นเขาควรจะเดินไปให้ถึงภายใน 3 วินาที เราต้องปรับทุกอย่างเพื่อให้โฟลว์มันได้ ซึ่งผมมองว่ามันเป็นเรื่องดีเพราะมันมาจากประสบการณ์ตรงของผู้ใช้ เหมือนดีไซน์ไปกับผู้ใช้งานจริงตลอดเวลา

“ถ้าเราออกแบบสวนสนุกเราคงคิดแค่ว่าจะทำยังไงให้เด็กสนุกที่สุด แต่พอเป็นโรงพยาบาลที่ต้องมีพื้นที่ของสนามเด็กเล่นด้วย แปลว่าเด็กสนุกได้แต่ว่าผู้ใหญ่ต้องมองเห็นตลอดนะ เพราะถ้าเกิดเด็กคนหนึ่งหลบอยู่ใต้สไลเดอร์ ถ้าเกิดเขาเป็นอะไรไป หรือเราหาเด็กไม่เจอ มันเป็นความเสี่ยงที่ไม่ควรเกิดอยู่แล้ว ดังนั้นเรื่องการดีไซน์แปลนนิ่งทุกจุดต้องไม่เป็นจุดอับสายตา จุดที่สนุกอย่างสไลเดอร์อย่างน้อยคนก็ต้องมองเห็นเด็กได้จากหลายทิศทาง” กวงเล่า

เมื่อพูดถึงสิ่งที่ไม่ว่าใครเห็นก็ใจเต้นแรงอย่างสไลเดอร์ที่คนเล่นสามารถสไลด์จากชั้นสองลงมาชั้นหนึ่ง กวงบอกเราว่ามันเป็นสิ่งที่ผู้บริหารโรงพยาบาลขอมาตั้งแต่บรีฟแรกๆ คำถามแรกที่ IF ตั้งไว้ให้กับตัวเองคือ ควรจะออกแบบยังไงให้ถูกต้องตามกฎหมายของกองวิศวกรรม ในท้ายที่สุดพวกเขาจึงเลือกไว้ใจ K2J ผู้ออกแบบสไลเดอร์มืออาชีพให้เข้ามาช่วยดูแล เพราะเรื่องแบบนี้ความปลอดภัยต้องมาก่อนเสมอ

วกกลับไปที่พักคอยที่เป็น pain point คลาสสิกของโรงพยาบาล ยิ่งกับโรงพยาบาลเด็กพื้นที่ตรงนี้มักถูกเพิ่มเติมด้วยพื้นที่เล่นสำหรับเด็กๆ ซึ่งพื้นที่นั่งคอยแบบเรียงแถวยาวๆ หรือซ้อนกันหลายชั้นไม่ได้ถูกคิดมาเพื่อตอบโจทย์พ่อแม่ที่ไม่อยากจะละสายตาจากลูกตัวเองสักเท่าไหร่

“ปกติที่นั่งพักเราจะนั่งเป็นแถวๆ รอจ่ายเงินแล้วก็รับยา โปรเจกต์นี้เราทำที่พักคอยให้เป็นเหมือนสนามเด็กเล่นในตัว คือทำโซฟาที่ให้คนได้นั่งล้อมวง ผู้ใหญ่ก็นั่งรอบๆ พื้นที่ตรงกลางก็มีเบาะเล็กๆ ที่เป็นโมดูลกัน สามารถต่อเป็นปราสาท ต่อเป็นนู่นนั่นนี่ เด็กก็ไปนั่งเล่นตรงนั้นได้

“พอเราทำอันนี้ปุ๊บ เวลาไปที่โรงพยาบาลตอนเช้าเราจะเห็นเจ้าหน้าที่โรงพยาบาลจัดวางมันไว้แบบหนึ่ง หรือพยาบาลบางคนเขาก็สนุกที่ได้เอาเบาะส่วนนั้นส่วนนี้มาต่อแล้วถ่ายรูป ไปอีกครั้งตอนเย็นเราก็จะเห็นว่ามันเละๆ แล้วเพราะเด็กๆ มาเล่น การที่ทุกส่วนของอาคารสามารถเป็นเครื่องมือให้เด็กเรียนรู้ได้มันทำให้ผมรู้สึกว่าการออกแบบโรงพยาบาลเป็นอะไรที่สนุกมาก” กวงสรุปพร้อมรอยยิ้ม

โปรเจกต์ที่ให้ดีไซเนอร์เรียนรู้จากข้อผิดพลาด

โปรเจกต์สถาปัตย์ที่ออกแบบโดยมนุษย์ เราเชื่อว่าร้อยทั้งร้อยต้องมีข้อผิดพลาดทั้งระหว่างทางและหลังงานเสร็จซ่อนอยู่ แต่ก็ด้วยความเป็นมนุษย์แบบเดียวกันด้วยที่ทำให้เราเลือกที่จะโอบรับมัน จัดการแก้ไขและทำให้ดีขึ้น ไม่ว่าจะในงานเดิมหรืองานในอนาคต

พวกเขาเจอข้อผิดพลาดตรงซอกมุมไหนและได้เรียนรู้อะไรจากมันบ้าง เราโยนคำถามไปยังคนตรงหน้า

“เรื่องแรกที่เจอเลยคือเรื่องไฟ เราใช้หลักการออกแบบ human centric แบบอินทีเรียร์เลย แต่หลักในการออกแบบไฟในโรงพยาบาลจริงๆ ต้องเน้นความสว่างไว้ก่อน ซึ่งหนึ่งใน pain point ที่ผมอ่านเจอคือคนไข้ที่นอนอยู่บนเตียง เวลาที่เขาถูกเข็นผ่าน corridor สายตาเขาก็จะเจอแต่ไฟ เหมือนโดนไฟฉายส่องหน้าไปเรื่อยๆ ทีนี้ตรง corridor เราเลยพยายามไม่ให้มี direct light คือมีแต่ cove light หรือไฟหลืบที่ไม่ได้ให้แสงโดยตรงซึ่งความสว่างของ cove light ที่เราใช้มันต้องพอ แต่ในความเป็นจริงมันไม่พอ (หัวเราะ) วันที่เราไปเทสต์ไฟกัน สำหรับเราไม่ได้รู้สึกว่ามันมืดนะ แต่ทางโรงพยาบาลก็ยืนยันว่ามันใช้ไม่ได้เลย

“สุดท้ายก็ต้องคุยกับ lighting designer ใหม่ เราเพิ่มไฟ cove light อัดจนมันสว่างพอ แล้วก็ปรับสีของ corridor ให้สว่างขึ้นเพื่อให้มันรับกับตรงนี้ คือมันเป็นเรื่องที่ทำให้เรารู้สึกว่าตอนเราคำนวณในกระดาษ ถึงเราจะรู้สึกว่าคิดมาเป๊ะแล้วแต่ตอนที่มันออกมาจริงๆ อาจจะไม่ได้เป็นแบบนั้น แต่พอแก้ปัญหานี้ได้ ผมว่ามันช่วยคนไข้ได้เยอะเลย แถม corridor ก็ดูสวยขึ้นด้วย”

ฟังกวงเล่าและจินตนาการถึงหลอดไฟสว่างๆ บนเพดานโรงพยาบาลไปแล้ว บทเรียนที่สองเจ้าตัวขอหยิบเรื่องระดับสายตาที่เป็นเรื่องซีเรียสสำหรับทุกๆ โรงพยาบาลมาเล่าบ้าง

“เราทำอินทีเรียร์ให้โรงแรมและร้านอาหารมาเยอะประมาณหนึ่ง ซึ่งเลเวลของการทำความสะอาดของทั้งสองที่มันไม่ฮาร์ดคอร์เท่ากับโรงพยาบาล โรงพยาบาลเนี่ยต้องสะอาดมากๆ มีโปรโตคอล มีเช็กลิสต์เลยว่าคุณต้องทำอะไรบ้าง 1 2 3 4 ซึ่งบางทีพวกเฟอร์นิเจอร์ที่เราคิดว่าวางแล้วเซฟ เช่น ใช้หนังเทียมแทนวัสดุผ้า พอมันผ่านการใช้งาน ผ่านการทำความสะอาดมาสักระยะ สุดท้ายมันจะมีร่องรอยชำรุดจากการใช้งาน

“หรือบางทีล้างห้องน้ำ โรงพยาบาลอยากให้ระดับของห้องน้ำกับห้องพักผู้ป่วยมันเท่ากันเพื่อให้เข็นคนไข้เข้าไปได้และไม่เพิ่มความเสี่ยงเรื่องผู้ป่วยล้ม แต่พอห้องน้ำไม่มีสเตปปุ๊บ สิ่งที่เกิดขึ้นเวลาล้างห้องน้ำคือมีน้ำกระเด็นออกมา ซึ่งมันเป็นเรื่องที่เราต้องปรับแก้ในโปรเจกต์ต่อๆ มา” กวงเล่า

“ผมเรียนรู้ว่าแค่การทำความสะอาดอย่างเดียวมันมีมิติที่ซับซ้อนของตัวเองอยู่นะ ก่อนที่เราจะเลือกออกแบบหรือเลือกใช้อะไร เราต้องดูก่อนว่าเขาทำความสะอาดที่ตรงนั้นยังไงด้วย” กวงสรุปบทเรียน

อนาคตโรงพยาบาลที่ทุกคนควรจะได้เห็น

“พูดได้ไหมว่า EKH เป็นโรงพยาบาลที่ดีในแบบ 100 เปอร์เซ็นต์ที่ IF อยากเห็น” เราถาม กวงตอบกลับทันทีว่า

“โห ผมว่าคงไม่ได้ (หัวเราะ) ผมว่าทุกโปรเจกต์เราเคลมไม่ได้ว่ามันเป็น 100 เปอร์เซ็นต์ที่เราอยากเห็น การทำงานของอาชีพเรามันเหมือนการเรียนรู้ อย่างก่อนทำโปรเจกต์เรามีเลเวลของประสบการณ์เท่าหนึ่ง พอผ่านโปรเจกต์ไปเราก็เหมือนอ่านหนังสือเล่มหนึ่งจบ ผมว่าด้วยวัยของพวกเราหรือว่าโลกสมัยนี้มันเป็นไปไม่ได้เลยที่เราอ่านหนังสือเล่มหนึ่งจบแล้วเราจะรู้สึกว่าบรรลุแล้ว แถมมีแต่จะทำให้รู้สึกว่ามันมีอีกหลายเรื่องมากที่เราสามารถศึกษาและเรียนรู้ต่อ มันไปทางนั้นมากกว่า”

ทั้งในและต่างประเทศตอนนี้มีโรงพยาบาลที่ถูกดีไซน์แบบ human centric แบบเดียวกับ EKH น้อยอยู่ อาจด้วยขนาดของตึกที่ใหญ่ คนเกี่ยวข้องเยอะ แถมรูปแบบการใช้งานก็ซับซ้อนสุดๆ จะเปลี่ยนแปลงทีก็คงต้องอาศัยปัจจัยอย่างเวลาค่อนข้างเยอะ

“ในวงการออกแบบโรงพยาบาลเป็น building type ที่ถูกคิดในมิตินี้มีน้อย หากเทียบกับมิวเซียม ตึกออฟฟิศ หรือห้าง ตึกเหล่านี้ไปไกลกันมากแล้ว แต่ ณ ตอนนี้กับตอนที่ผมเด็กๆ โรงพยาบาลก็ไม่ได้มีมิติที่แตกต่างกันมาก เต็มที่ตอนนี้คือออกแบบให้เหมือนโรงแรม ซึ่งผมว่ามันไม่ใช่ โรงพยาบาลควรจะมีวิธีคิดที่เหมาะกับผู้ใช้ในยุคสมัยนี้ แต่ผมเชื่อว่าในอีก 10-20 ปีข้างหน้า healthcare architecture จะมีอะไรเปลี่ยนแปลงอีกเยอะมาก

“ในมุมหนึ่งโปรเจกต์ EKH ทำให้เราสนใจเรื่องของ healthy space (พื้นที่สุขภาวะ) มากขึ้น จริงๆ แล้วความเฮลตี้มันเกิดขึ้นได้กับทุกๆ งานสถาปัตย์ ตั้งแต่บ้านหลังเล็กหลังใหญ่ ไปจนถึงห้างและโรงพยาบาล เราเลยเริ่มรีเสิร์ชเปเปอร์เรื่องพื้นที่สุขภาวะ ได้เห็นว่าคนในยุค 200 ปีที่แล้วเขาคิดกับพื้นที่สุขภาวะยังไง ความเฮลตี้ในแต่ละยุคสมัยถูกมองต่างกันยังไงบ้าง แล้วในอนาคตล่ะมันจะเป็นยังไง”

เพื่อนในวงการสถาปัตย์คนหนึ่งบอกเราว่า IF เป็นออฟฟิศที่เก่งเรื่องการรีเสิร์ชมากๆ หลังจากได้อ่านบทความเกี่ยวกับพื้นที่สุขภาวะที่พวกเขาเขียนขึ้นมา (ตามไปอ่านกันได้ที่นี่) ตอนนี้เราเชื่อแล้วว่าถ้าพวกเขาสนใจเรื่องอะไร พวกเขาจะ ‘ไปสุด’ ในเรื่องนั้นจริงๆ เป็นคุณสมบัติที่เราเองยังแอบอิจฉา

ขยับมาเรื่องใกล้ตัวอีกนิด การที่คนไทยอย่างเราจะได้เห็นโรงพยาบาลที่ถูกดีไซน์แบบ EKH มากขึ้นได้นั้น จำเป็นต้องอาศัยปัจจัยสำคัญอะไรบ้าง กวงเฉลยว่า

“ผมว่าเรื่องแรกต้องเป็น willing ของผู้ประกอบการ เจ้าของโรงพยาบาลบางคนอยากทำโรงพยาบาลที่ให้ผลประกอบการเยอะๆ บางคนอาจจะอยากทำโรงพยาบาลที่ให้ประสบการณ์ต่างจากโรงพยาบาลอื่นๆ เรื่องเทคโนโลยีทางการแพทย์ก็มีผล หาก telemedicine ถูกใช้อย่างแพร่หลายเมื่อไหร่ โรงพยาบาลใหญ่ๆ อาจจะไม่จำเป็นอีกต่อไปก็ได้ หรือแม้กระทั่งการกระจายบริการทางการแพทย์ไปที่ต่างๆ ด้วยตู้คอนเทนเนอร์ก็อาจจะทำได้ เผลอๆ มันอาจทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในระดับโลกได้ด้วยซ้ำ

“อย่างพักหลังๆ ประเทศเราพยายามวางตัวเองเป็น medical hub แต่ผมว่ามันไม่ควรพูดกันลอยๆ ต้องอธิบายด้วยว่าอยากจะเป็น medical hub แบบไหน ตอนนี้ผู้ประกอบการโรงพยาบาลในไทยที่มีวิชั่นน่าสนใจมีเยอะมาก ถ้าทุกอย่างมันประกอบเข้ากันอย่างนี้ โรงพยาบาลในบ้านเราน่าจะเดินไปจากจุดนี้ได้อีกไกล”

ภาพ Integrated Field

The post วิธีออกแบบโรงพยาบาลเด็ก EKH ที่ ‘คิดแบบเด็ก’ ของ Integrated Field appeared first on a day magazine.

หากโชคดีมากหน่อย ใครคนนั้นอาจแบ่งปันพลังบวกชวนฮึดสู้เป็นของแถมกลับบ้าน

ในฐานะคนทำงานสื่อ ศานนท์ หวังสร้างบุญ ผู้ก่อตั้ง Once Again Hostel และ Luk Hostel คนนี้คือผู้ประกอบการที่ทำธุรกิจด้วยแนวคิด inclusive business ที่หมายถึงการพาคนรอบตัวในชุมชน อาทิ ลุงป้าน้าอาที่มีบ้าน มีร้านรวงอยู่รอบๆ จับมือเดินไปข้างหน้าด้วยกัน นอกจากธุรกิจที่พัก เจ้าตัวยังเป็นพี่ใหญ่อีกคนของ ‘กลุ่มสาธารณะ’ กลุ่มที่รวบรวมคนเมืองหลากความถนัดมาช่วยกันคิดหาวิธีแก้ไขปัญหาสาธารณะบางอย่าง และสื่อสารกับคนเมืองกรุงเทพฯ โดยมีหมุดหมายสำคัญคือทำให้คนมองเห็นว่าเรื่องสาธารณะโดยเฉพาะการพัฒนาเมืองเป็นเรื่องของเราทุกคนจริงๆ

และในฐานะคนรุ่นน้อง หนึ่งปีก่อนชายที่นั่งตรงหน้าเราคนนี้เปลี่ยนสถานะจากแค่คนรู้จักเฉยๆ เป็นพี่เขย เขาแต่งงานกับภรรยาสาวชาวภูเรือ จังหวัดเลย เป็นความบังเอิญที่น่ารัก เธอคนนั้นคือนักขับเคลื่อนเรื่องเกษตรอินทรีย์ที่เรารักเฉกเช่นคนในครอบครัว

ระยะที่ใกล้ชิดมากขึ้นเปิดโอกาสให้เราได้เห็นมิติอื่นในตัวเขา มากกว่าแค่คนทำธุรกิจที่ไฟแรงและแคร์คนรอบตัวมากๆ ศานนท์คือสามีที่ยังชอบทำงานตลอดเวลาที่อยู่บ้านภรรยา ในมิตินั้นทำให้เขากลายเป็นคนที่พยายามเอาเรื่องการกินการอยู่ที่สัมผัสจากชีวิตที่ได้ใช้ในต่างจังหวัดมาเชื่อมโยงกับชีวิตคนในกรุงเทพฯ บ้านเกิดของตัวเองมากขึ้นด้วย

ในปี 2020 ลำพังการพึ่งพาและพยุงตัวเองยังทำเราและอีกหลายคนเหนื่อยหอบ หมดพลัง และอดไม่ได้ที่จะบ่นอิดออด โรคระบาดซ้ำเติมคนทำธุรกิจที่หากินกับการท่องเที่ยวไม่เว้นหน้าใครทั้งนั้น ทว่าพื้นที่ของโฮสเทลทั้งสองแห่งที่ศานนท์เป็นผู้ร่วมก่อตั้งยังคงมีการเคลื่อนไหวของผู้คนอยู่เสมอ

จากมุมของคนทำงานหนักที่ใกล้ชิดกับผู้คนมากมาย ศานนท์ได้ยิน มองเห็น และเรียนรู้อะไรจากปีที่ไม่ยอมปล่อยให้เราได้หยุดพักอย่างปีนี้บ้าง มาฟังเจ้าตัวเล่าดีกว่า

ทุกคนรู้ว่าโควิด-19 เอฟเฟกต์มากๆ กับคนที่หากินกับนักท่องเที่ยว ผลกระทบกับธุรกิจที่พักเริ่มเห็นภาพชัดเจนจริงๆ ตอนไหน

ถ้าแค่ในวงการโฮสเทล มันเริ่มหนักตั้งแต่ปลายปี 2018 แล้ว ตอนนั้นค่าเงินบาทสูง นักท่องเที่ยวโดยเฉพาะแบ็กแพ็กเกอร์เลยเลือกไปประเทศอื่นมากกว่า ไม่ก็ระยะเวลาการพักในประเทศไทยสั้นลง ประกอบกับ supply ที่เยอะขึ้น ถ้าสังเกตปีก่อนๆ จะมีช่วงที่ธุรกิจโฮสเทลบูมมาก เราเริ่มเจอผลกระทบมาตั้งแต่ก่อนโควิด-19 ด้วยซ้ำ พอมันมาปุ๊บทุกอย่างก็ชัดเจน และไม่ใช่แค่ supply ด้วย ฝั่ง demand ก็กระทบอย่างรุนแรง 

โฮสเทลบางที่ต้องหยุดทั้งๆ ที่ยังไม่ได้เริ่มสร้าง บางที่เปิดมาแล้วแต่ยังต้องแบกค่าเช่าก็หนักหน่อย ฝั่งที่ปิดกิจการไปเลยก็มีไม่น้อย คนที่ยังสู้ต่อก็มาคุยกันว่าจะปรับตัวยังไงบ้าง ช่วงโควิด-19 ที่ผ่านมามีการประชุมกันเยอะ แล้วพอหลังโควิด-19 ก็ไม่ค่อยได้ catch up กันต่อ เพราะทุกครั้งที่คุยกันมันก็จะวนซ้ำเรื่องเดิมๆ

เรื่องเดิมๆ ที่ว่าคืออะไร

ต้องบอกว่า segment ของธุรกิจโฮสเทลค่อนข้างใหม่ในแวดวง hospitality แต่ก่อนเราแบ่งโรงแรมกันตามระดับดาว บางโฮสเทลแต่งเหมือนโรงแรม 3-4 ดาว ไม่แพ้เลยนะ แต่โฮสเทลกลับเป็นธุรกิจที่ไม่ได้ถูกบันทึกในระบบของราชการหรือกฎหมาย ไม่ได้ถูก identify ว่าเป็นประเภทหนึ่งของการท่องเที่ยว เพราะฉะนั้นเวลาที่เราเจอกันมันจะมีไม่กี่ประเด็นที่คุยกัน เช่น เรื่องกฎหมาย เราจะสามารถทำให้โฮสเทลเป็นหนึ่งในประเภทของที่พักอาศัยเหมือนโรงแรมได้ไหม เพราะช่วงโควิด-19 ชัดเจนเลยว่านโยบายภาครัฐลงมาไม่ถึงเรา ทีนี้เราเลยตั้งทีมขึ้นมาทีมหนึ่งเพื่อผลักดันเรื่องนี้ (หาทางออกในเชิงกฎหมาย) ส่วนอีกเรื่องที่เราคุยกันคือการเยียวยากันเอง คือเราคุยกันว่าใครช่วยหรือแชร์อะไรได้บ้าง เราทำอาหารเหมือนกันถ้าอย่างนั้นก็แลก know-how กัน หรือจ้างแม่บ้านแบบแชร์กัน ก็คิดว่ามันจะเป็นทางออกที่คนในเครือข่ายช่วยกันลดต้นทุน 

เหมือนกับว่าวิกฤตมันทำให้เราได้ช่วยกันและกันมากขึ้น

ใช่ เอาตรงๆ เรามีทาร์เก็ตเป็นฝรั่งที่เป็นคนรุ่นใหม่หน่อย เพราะเขาเน้นเที่ยวแบบ experience travel (ท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์) ไม่ได้มองว่าเราเป็นที่พักราคาถูก แต่มองคุณค่าหรือประสบการณ์ที่ได้ที่ต้องไม่เหมือนที่อื่น อย่างที่ Luk ทาร์เก็ตเป็นฝรั่ง 99.5 เปอร์เซ็นต์ คนไทยแค่ 0.5 เปอร์เซ็นต์ พอ 99.5 มันหายเราเลยต้องกลับมาทบทวนใหม่ ซึ่งจริงๆ คนไทยเองก็ต้องการท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์เหมือนกัน แล้วถ้าลึกลงไปอีก คำว่าประสบการณ์อาจจะไม่จำเป็นต้องเป็นรูปแบบการท่องเที่ยว อาจเป็นรูปแบบการอยู่อาศัยที่เน้นประสบการณ์ก็ได้

ถ้าอย่างนั้นเราจัดเป็นที่พักระยะยาวขึ้นเพื่อรองรับทาร์เก็ตที่ใกล้เคียงกัน ซึ่งมีอยู่ประมาณ 3-4 แบบ แบบแรกเรามองว่าแต่ก่อนนักศึกษาหลายคนต้องนอนหอพักอยู่แล้ว แต่หอพักที่เขาอยู่ไม่ได้มีคอมมิวนิตี้ระหว่างคนในหอพัก แต่โฮสเทลสร้างคอมมิวนิตี้ด้วยตัวมันเองอยู่แล้ว คน 20-50 คนสามารถรู้จักกันได้ผ่าน facility ที่เรียกว่าโฮสเทล ก็เลยเกิดไอเดียใหม่ที่อยากเอาศักยภาพของโฮสเทลทั่วกรุงเทพฯ มาผนึกกันแล้วเปลี่ยนโฮสเทลเป็นหอพักแบบใหม่ที่สามารถสร้างคอมมิวนิตี้ให้กับคนที่อยากไปพักได้ สร้างแพลตฟอร์มชื่อ mutual+ ขึ้นมา mutual คือความต้องการที่คล้ายๆ กัน ส่วนพลัส (+) ก็คือเรื่องของที่นอนที่ดีขึ้น ส่วนกลางที่ใหญ่และหลากหลายขึ้น รวมทั้งได้เจอเพื่อนๆ ที่อาจจะเป็นคนที่คิดเหมือนกัน

แต่นิสัยคนไทยหวงความเป็นส่วนตัวสูงเหมือนกันนะ แพลตฟอร์มนี้จะเวิร์กจริงๆ เหรอ

ก็เป็นอุปสรรค์นี้แหละ แต่ว่าเราก็เห็นเทรนด์บางอย่าง การที่คนจะสามารถมานอนที่เดียวกันได้ในยุคหลังโควิด-19 เราน่าจะต้องเป็นเพื่อนกันก่อน mutual+ เลยพยายามที่จะสร้างกิจกรรมที่ทำให้คนมารู้จักกันก่อน แล้วถ้าคนเหล่านี้รู้จักกัน พอใจที่จะนอนหอพักแบบนี้ เราค่อยนำเสนอให้ ตอนแรกๆ ที่เปิดตัว mutual+ เราเน้นขั้นตอนที่ทำให้คนมาเจอกันก่อน แต่ละโฮสเทลสามารถออกแบบกิจกรรมและคอมมิวนิตี้ที่มีอัตลักษณ์ของตัวเองได้ บางที่เน้นเรื่องชุมชน บางที่เน้นเรื่องอาหารหรือเน้นเรื่องสิ่งแวดล้อม อย่างที่ Luk เคยจัด wine testing, กิจกรรม bartender 101 หรือทำ walking tour ล่าสุดก็มี chef table เพราะอยู่ใกล้เยาวราชเราเลยเน้นเรื่องอาหารการกินเป็นหลัก

ในมุมคนที่เป็นเจ้าของธุรกิจเอง พอจะสรุปได้ไหมว่าผลกระทบเรื่องไหนหนักสุด

ถ้าหนักเลยก็เป็นเรื่องธุรกิจ อย่างที่บอกรายได้ 99.5 เปอร์เซ็นต์มาจากฝรั่ง วันที่เราล็อกดาวน์มันก็เหมือนกับปิดก๊อกน่ะ แล้วหลังจากนี้มันก็เป็นเรื่องของการดูแลองค์กรที่เป็นการพูดถึงคน ก๊อกปิดแต่น้ำยังต้องไหลอยู่ ทุกคนยังต้องมีชีวิตที่ดีอยู่ เลยเป็นเรื่องธรรมดาที่เราต้องคิดโมเดลธุรกิจใหม่ หาก๊อกใหม่ที่เรายังเปิดมันได้อยู่ พอเราสลับมาทำอาหารเดลิเวอรี กลายเป็นว่าเราต้องเปลี่ยนมาใช้วิธีคิดอีกแบบ แต่คนทำงานก็ยังเป็นน้องๆ กลุ่มเดิม คือพวกเขาสมัครเข้ามาเพื่อทำโฮสเทล อยากเจอแขก อยากจะให้บริการที่ดี พอต้องเปลี่ยนมาอยู่หลังครัว ไม่เจอใครเลย เราว่าอันนี้เป็นผลกระทบที่ชัดเจนอีกเรื่องที่ไม่ใช่แค่เรื่องเงินแล้ว 

ความท้าทายของเจ้าของธุรกิจคือ ในช่วงที่ล็อกดาวน์ภารกิจขององค์กรเปลี่ยน แต่วิสัยทัศน์หรือเป้าหมายขององค์กรยังต้องมีความชัดเจนเหมือนเดิม ที่สำคัญต้องทำให้คนในทีมเข้าใจได้ด้วย จุดประสงค์ของการเกิดของ Once Again คือการทำให้ย่านหรือพื้นที่ตรงนั้นดี วันนี้เราไม่สามารถทำให้ฝรั่งมาใช้บริการป้าๆ ลุงๆ ได้ แต่เราสามารถทำให้เขาได้ประโยชน์จากอย่างอื่นได้ เราเลยเลือกปิดโฮสเทลเพื่อเซฟต้นทุน แต่เปิดบริการใหม่ที่เอาอัตลักษณ์อย่างอาหารของย่านประตูผีมาหาช่องทางในการขายใหม่ ถ้าเขาขายคนเดียวมันยากนะ เขาต้องมีมอเตอร์ไซค์ มีแบรนด์ โปรโมตนู่นนี่ บางร้านทำกันแค่ 2 คน คนหนึ่งทอดหมูอีกคนล้างจานก็เหนื่อยแล้ว ในฐานะตัวกลางเรามองว่าเราทำได้ 2 อย่าง คือหนึ่ง–เราสามารถสร้างระบบที่ทุกคนสามารถส่งแบบเดลิเวอรีได้ และสอง–เราสามารถโปรโมตร้านร้านหนึ่งให้กลายเป็นตัวแทนของย่าน เช่น บ๊ะจ่างร้านนี้กลายเป็นบ๊ะจ่างของย่าน ถ้าทุกอย่างเป็นของย่านได้เราก็สามารถนำเสนอมันได้ง่ายขึ้น เราทำแพลตฟอร์มชื่อ Locall ขึ้นมาได้ก็เริ่มที่ย่านประตูผีก่อน เหมือนกับว่าบริบทรอบๆ มันเปลี่ยนแต่จุดประสงค์ขององค์กรหรือเสาที่เรายึดมั่นมาตั้งแต่ 5-6 ปีที่แล้วยังตั้งอยู่ที่เดิม วันนี้อาจจะยังไม่มีนักท่องเที่ยว ถ้าอย่างนั้นเราทำอันนี้ก่อนแล้วกัน

ลำพังพยุงตัวเองน่าจะเหนื่อยมากเหมือนกัน ทำไมถึงยังยึดมั่นกับการช่วยคนอื่นมากขนาดนี้

เราคิดว่าการช่วยคนอื่นมันคือการช่วยตัวเอง แต่ว่ามันคือการช่วยตัวเองที่เรามีเพื่อนไปด้วย ถามว่ามันต้องช่วยตัวเองไหม โห ปีที่ผ่านมาเนี่ยเรียกได้ว่ารากเลือด ก่อนที่จะหยุดเงินเดือนใครได้เราต้องหยุดเงินเดือนเราก่อนเพื่อที่จะรักษาทีมให้เดินไปได้ พอนานๆ เข้าก็ต้องหาช่องทางที่มันยั่งยืนกว่านี้โดยที่เราต้องพาทุกคนไปด้วยกัน ที่ใช้วิธีคิดแบบนี้อาจเป็นเพราะเราคิดว่าตัวเองไม่ได้เก่งหรือทำงานทุกอย่างด้วยตัวเองได้ เราเลยต้องอาศัยความร่วมไม้ร่วมมือ เวลาทำอะไรเราก็จะมองเห็นโอกาสของคนอื่นอยู่เสมอ เหมือนจุดเริ่มต้นของโฮสเทลเกิดขึ้นเพราะเรามองว่าแถวนี้มันดี แล้วถ้าทุกคนในย่านนี้ไม่อยู่หรือมีแค่เราคนเดียวที่รอด เราก็จะรอดแบบแห้งๆ เราเลยมองว่าการรักษาคนอื่นไว้มันคือการรักษาตัวเราเองนี่แหละ เรายังอยากกินก๋วยเตี๋ยวร้านเดิมอยู่ หลังโควิด-19 เราก็อยากเดินไปแล้วป้ายังนั่งอยู่ที่ตรงนี้เหมือนเดิม

คุณดูเป็นคนทำธุรกิจที่มองเห็นความหลากหลายของความเป็นมนุษย์มาก ระหว่างการแคร์เรื่องจิตใจคนกับแคร์เรื่องผลกำไรในสถานการณ์แบบนี้ อันไหนรับมือยากกว่ากัน

สำหรับเราถ้าองค์กรเล็ก เราคิดว่าสองเรื่องนี้ไม่ยาก เพราะมันเป็นเรื่องของการสื่อสาร เราต้องสื่อสารว่าทำไมเราถึงทำเรื่องนี้ ถ้าทุกคนเข้าใจทุกคนก็จะช่วยกัน แต่พอองค์กรใหญ่ขึ้น แน่นอนว่ามันก็ต้องมีช่องที่ไม่ได้เกิดการสื่อสารอย่างทั่วถึง ยิ่งปีนี้เราต้องตัดสินใจว่าจะทำโปรเจกต์เพื่อหารายได้เข้ามา บางทีเราก็ต้องทำสิ่งที่ทีมไม่เคยทำ เช่น อาหาร แต่พอต้องทำเพื่อเงิน บางทีเราก็ไม่ได้คิดเรื่องจิตใจกันเยอะ พอมันมีช่องว่างมากขึ้น การสื่อสารก็ยิ่งมีความสำคัญมากขึ้น เราเลยต้องพยายามคุยกันบ่อยๆ อย่างตอนโควิด-19 ทุกสัปดาห์เราจะโชว์รายได้ให้ทุกคนเห็นเลย ทีมนี้ทำรายได้ถึงเท่านี้แล้ว อีกทีมกำลังทำอะไรอยู่ เราทำให้ทุกคนเห็นว่าแต่ละคนคือฟันเฟืองเล็กๆ ที่ทำให้องค์กรเรายังเดินได้อยู่ 

แต่ถึงการสื่อสารจะทำให้คนเข้าใจ สุดท้ายแล้วสิ่งสำคัญคือการดูแลใจกัน เราเชื่อว่าใจเนี่ยถ้ามันแตกไปแล้วมันแตกไปเลยนะ ไม่สามารถซ่อมกันได้อย่างง่ายดาย เพราะอย่างนั้นถ้าให้เลือกบางอย่างในองค์กร เราจะเลือกวิธีการดูแลใจ พยายามทำยังไงก็ได้ให้ทีมเข้าใจสิ่งที่เรากำลังจะลงมือทำไปด้วยกัน หรือถ้าไม่เข้าใจก็ต้องใช้เวลานั้นในการพูดคุยกันแล้วว่าเขามีปัญหาตรงไหน เราในฐานะที่อยู่ในองค์กรเดียวกันจะช่วยยังไงได้บ้าง

เราเชื่อว่าโควิด-19 อาจจะเป็นเรื่องใหญ่ที่สุดในชีวิตคุณเรื่องหนึ่งเลย คิดกับมันยังไง

ส่วนตัวเลยนะ เราบอกเลยว่าปีที่แล้วเราวางแผนชีวิตตัวเองไว้แบบหนึ่ง คือเราเพิ่งแต่งงานและวางแผนว่าทุกอย่างที่เราทำที่กรุงเทพฯ มันควรจะมีความมั่นคงประมาณหนึ่ง Once Again อยู่ในจุดที่เดินได้ด้วยตัวเอง ส่วน Luk ที่เพิ่งเปิด เราก็ reach out ได้ถึงจุดที่เราพอใจ ทีมหลังบ้านกำลังเป็นทีมที่สนุกและขยายใหญ่ขึ้นแล้ว เราวางแผนตัวเองไว้ว่าอยากจะลดบทบาทตัวเองลงเพื่อให้น้องๆ ได้เดินต่อ แล้วเราก็อาจจะไปอยู่กับภรรยาที่จังหวัดเลย พอโควิด-19 มาแผนเราก็ถูกรื้อไปหมด ต้องกลับมาช่วยทีมเหมือนเดิม

จากที่เคยรู้สึกว่าเรามุ่งเป้าไปที่การทำยังไงก็ได้ให้ธุรกิจเติบโต แต่วันนี้เราต้องทำให้ธุรกิจเติบโตไปพร้อมๆ กับการสร้างทีมที่เชื่อมั่นในผู้บริหาร และต้องดูแลไม่ให้ burn out กัน มันคือการสร้างธุรกิจกับองค์กรไปพร้อมๆ กัน แล้วก็อีกขาหนึ่งคือเราต้องสร้างครอบครัวตัวเองไปด้วย เพราะตอนนี้เรามีคู่ชีวิตแล้ว เราลุยทุกอย่างเองไม่ได้แล้ว มันเลยกลายเป็นปีที่ได้รีเซตอะไรหลายอย่างในชีวิตพอสมควร บางเรื่องมันก็ไปได้ดี บางเรื่องก็ยังมีปัญหาอยู่ เช่น ธุรกิจ เป็นต้น 

สิ่งที่เราคิดว่ามันสำคัญในปีนี้คือการรักษาระดับของสามก้อนนี้ ธุรกิจต้องไม่ขาดทุน รักษากระแสเงินสดในบริษัทให้อยู่รอด ขณะเดียวกันทีมก็ยังเป็นหัวใจสำคัญ ถ้าทีมยังอยู่เราเชื่อว่าทีมยังมีศักยภาพทำอะไรใหม่ๆ ได้แม้ว่ากระแสเงินสดมันจะหายไป ปัจจุบันเราพยายามเกาะตรงนี้ให้มาก ทำยังไงให้ทุกคนเข้าใจว่าวิกฤตนี้มันเหมือนกับการที่เราว่ายน้ำแล้วเจอคลื่น คือมันยังมีคลื่นอีกหลายลูกแหละ แต่อย่าลืมว่าปลายทางมันยังอยู่ ดังนั้นมือเรายังต้องจับกันอยู่ ส่วนครอบครัวตอนนี้ก็ยังโอเคมาก ภรรยาเข้าใจ (หัวเราะ)

จากคนที่เกิดและเติบโตในกรุงเทพฯ พอได้ใช้ชีวิตในต่างจังหวัดมากขึ้น มีอะไรที่เปลี่ยนไปไหม

เราว่าคนกรุงเทพฯ น่าสงสาร ทรัพยากรหลายอย่างมันมีเยอะมากเลยที่ต่างจังหวัด กรุงเทพฯ เป็นเมืองที่ทุกคนอยากทำอะไรรวดเร็ว แต่เมื่อไหร่ที่มันเร็วเราจะเห็นทุกคนเป็นเครื่องจักร ในความรวดเร็วมีเบื้องลึกเบื้องหลัง มีความตั้งใจหลายอย่างอยู่ ซึ่งเราเห็นตรงนั้นจากต่างจังหวัด กว่าจะมาเป็นข้าวหนึ่งเมล็ด กาแฟหนึ่งแก้ว หรืออาหารหนึ่งมื้อ แต่พอมันมาอยู่ในเมือง ความตั้งใจเหล่านั้นมันหายไป พอเกิดโควิด-19 เรารู้สึกว่าอยากทำให้กรุงเทพฯ ช้าลงด้วยสิ่งที่เราเจอมาจากต่างจังหวัดนี่แหละ

หลายคนบอกว่าเราต้องวิ่งเพราะถ้าไม่วิ่งเราจะมีข้าวกินน้อยลง แต่มุมหนึ่งเราสามารถวิ่งให้ช้าลงได้และเพิ่มมูลค่าจากความช้านั้นได้เหมือนกัน เราคิดว่าความช้า ความละเมียดที่ได้เรียนรู้จากต่างจังหวัด มันสามารถเอามานำเสนอในกรุงเทพฯ ได้ ขณะเดียวกันเราสามารถทำให้กรุงเทพฯ ยั่งยืนขึ้นได้ เราเคยทำเรื่องชุมชนหรือย่าน เราเห็นว่ามันสามารถยั่งยืนผ่านการช่วยเหลือกันได้ หรืออาหารเองก็เป็นทรัพยากรหลักของประเทศ เราสามารถลิงก์ความยั่งยืนนี้จากต่างจังหวัดมาสู่เมืองได้ เราเห็นชาวนาเป็นคนที่สร้างสิ่งที่อร่อยมากๆ ในจานนี้ให้เรากิน เราก็อยากให้คนอื่นๆ เห็นความตั้งใจผ่านกระบวนการความช้านี้ด้วยเหมือนกัน

ทำไมการเข้าใจความตั้งใจของคนต้นน้ำถึงจำเป็นสำหรับคนเมือง

ความตั้งใจมันไม่ใช่แค่เรื่องของการตลาดแต่มันคือการพูดถึงความเท่าเทียม พูดเรื่องการมองความยากจนและความเหลื่อมล้ำ ตั้งแต่เราทำงานกับชุมชน ทุกคนจะชอบบอกว่าคนจนเพราะขี้เกียจ กูทำงานมาทั้งปีกูมีสิทธิที่จะได้เงินเว้ย อะไรแบบนี้ ซึ่งมันเป็นสิ่งที่ถูกนะ แต่คำถามคือเราเคยรู้ไหมว่าเพราะเขาจนโอกาส ความเหลื่อมล้ำที่เขาเจอมันไม่สามารถทำให้เขาคิดได้แบบคุณ เกิดมาก็จนแล้วอ่ะ เกิดมาก็แย่แล้ว พอเราเข้าใจเรื่องนี้ เราเข้าใจต้นน้ำของมันจริงๆ มุมมองหรือความคิดเราเปลี่ยนเลย สำหรับเรา เราไม่เคยโทษว่าเขาขี้เกียจ หรือถ้าเขาขี้เกียจจริงเราก็เชื่อว่าถ้าคนคนนี้ไปเกิดที่ฟินแลนด์ สวีเดน หรือเดนมาร์ก เขาจะไม่ใช่คนแบบนี้ สังคมเมืองจะไม่ทำให้เขาเป็นคนแบบนี้

ถ้าคนเมืองหลายๆ คนอยากจะเข้าใจคนต้นทางบ้าง คิดว่าเขาควรเริ่มต้นจากตรงไหน

เราว่าตั้งคำถามกับทุกเรื่องทุกอย่างเลยนะ อย่างเสื้อผ้า มือถือ หรือแม่บ้านที่บ้าน พอตั้งคำถามแบบนี้จะทำให้เรามองเห็นคนที่เขาอยู่อีกมุมหนึ่งของสังคม เรารู้ไหมว่าแม่บ้านเราเดินทางมาทำงานยังไง เขามาจากไหน เขาพักที่ไหน หรือเลิกงานแล้วเขาไปที่ไหนกัน ไม่ต้องพูดถึงคนต้นน้ำที่ปลูกข้าวหรอก สำหรับเราต้นน้ำคือสิ่งที่อยู่ใกล้ตัวเราทั้งหมด แล้วถ้าเรามองเห็นต้นน้ำเหล่านี้เราจะตั้งคำถามกับเมืองต่อว่านี่คือเมืองที่ดีแล้วจริงเหรอ ซึ่งแน่นอนว่าการตั้งคำถามอาจจะทำให้เราใช้ชีวิตยากขึ้น แต่บางทีมันเป็นการตั้งคำถามเพื่อมองโลกให้มันดีขึ้น พอเรามีชิปนี้อยู่ในหัว เวลาทำอะไรเราจะคิดถึงคนอื่นมากขึ้นเอง เวลาไปร้านอาหารเราจะไม่เรียกพนักงานแบบที่เขาเป็นคนใช้ เราจะรู้สึกว่าเขาเป็นคนหนึ่งที่มาทำงาน การตั้งคำถามคือสิ่งที่สามารถทำได้ทันทีโดยที่ไม่ต้องไปมองเรื่องต้นน้ำที่อยู่บนภูเขาหรือในทะเล

การทำให้กรุงเทพฯ ช้าลงอาจเป็นเพียงความคิดไร้เดียงสาเพ้อฝันก็ได้ ทุกวันนี้เรายังไม่รู้เหมือนกันว่าเราจะทำได้ไหม แต่เราอยากจะเริ่มจากตัวเองก่อนแล้วค่อยชวนคนใกล้ตัว ทำให้เขาเห็นว่ามันมีวิธีการแบบนี้ด้วย หรืออาจจะชวนคนที่คิดเหมือนกันมาสร้างคอมมิวนิตี้แล้วก็ค่อยๆ ขยายผลไป เราอาจจะกระตุ้นสิ่งนี้ผ่านแอพพลิเคชั่นต่างๆ หรือโครงการที่ทีมสาธารณะได้ทำงานกับภาครัฐ และสักวันเราอาจจะชวน policy makers ทำอะไรที่มันเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้

ตั้งแต่ทำงานเพื่อคนอื่นมา เคยมีคนบอกไหมว่าคุณโลกสวยมากไป

หลังๆ ก็ไม่ค่อยมีแล้วนะ เราคิดว่าเราต้องเชื่อก่อนว่าโลกมันดีขึ้นได้ อันนี้เป็นพื้นฐานที่เราคิด เราค่อนข้างเชื่อมั่นว่าเราไม่ควรมองโลกด้านเดียว คือการที่จะทำให้โลกดีขึ้นได้ เราต้องยอมรับก่อนว่าโลกมันไม่ดี แต่ไม่ได้แปลว่าเราจะต้องหมดหวังกับความไม่ดีเหล่านั้น

การรู้ว่ามันไม่ดีคือการรู้ว่าคนที่อยู่ล่างสุดวันนี้เขาต้องเผชิญอะไรบ้าง การมองเห็นความเหลื่อมล้ำที่ไม่ใช่แค่ในกระดาษแต่คือการเห็นมันในพื้นที่จริงๆ พอรู้ว่ามันไม่ดีแต่เรายังมีความหวังว่ามันจะสวยขึ้นได้ เราเอาความหวังนั้นมาแปรเปลี่ยนเป็นกิจกรรมบางอย่าง หรืออาจจะสะท้อนอยู่ในวิธีคิดที่อยู่ในธุรกิจเรา นี่เป็นสิ่งที่เราพยายามทำมาตลอด ทำยังไงให้ความโลกสวยนี้มันไม่ได้สวยเฉพาะกลุ่มคนที่เสพความสวยงาม ให้คนที่อยู่ล่างสุด คนที่ต้องอยู่กับความเหลื่อมล้ำนั้นมาเสพความสวยงามนี้ไปกับเราได้ด้วย คือโลกสวยที่เข้าใจว่าความไม่สวยมันเป็นอะไร แล้วพยายามทำงานกับความไม่สวยเหล่านั้นอย่างมีความสุขและไม่ฝืน อันนี้คือความหมายที่แท้จริงของคำว่าโลกสวยสำหรับเรา

ปีแห่งการรีเซตทุกอย่างนี้มันสอนอะไรคุณบ้าง

น่าจะเป็นเรื่องของการอยู่กับความไม่แน่นอน ไม่มีคนที่ไม่ยอมแพ้คนไหนชอบความไม่แน่นอนและความผิดหวังหรอก คนที่ต่อสู้ลึกๆ ในใจเขาต้องการความสำเร็จอยู่เสมอ ปีนี้เรารู้สึกว่าเราเรียนรู้ที่จะอยู่กับความล้มเหลวและความไม่เพอร์เฟกต์บางอย่างได้มากขึ้น แต่ก่อนก็เรียนรู้ แต่ปีนี้มันมากขึ้นและเข้ามาหลายทางมาก

เหตุผลที่เราตั้งชื่อที่นี่ว่า Luk มันคือการจุดไฟให้ตัวเองอีกครั้ง 3 ปีที่ผ่านมาเราทำงานเหนื่อยมาก และการจะลุกขึ้นมาทำอะไรได้ เราจำเป็นมากที่จะต้องอาศัยปัจจัยข้างนอก หนึ่งในนั้นก็คือธุรกิจนี้ที่มันย้ำเตือนตัวเราว่ามึงอย่าล้มนะเว้ย แล้วปีนี้ก็น่าจะเป็นปีที่เราต้องเตือนตัวเองอยู่บ่อยๆ ว่าไอ้ความไม่แน่นอนที่เกิดขึ้น ไม่ว่ามันจะเกิดขึ้นอีกกี่ครั้ง เราอย่าผิดหวังกับมัน ไม่ว่าจะมีอุปสรรคยังไง ล้มแต่ก็ต้องลุกขึ้นสู้ให้ได้

The post ปีนี้สอนให้รู้ว่า “ความไม่แน่นอนเกิดขึ้นกี่ครั้งก็อย่าผิดหวัง” ศานนท์ หวังสร้างบุญ appeared first on a day magazine.