ค่ำคืนของวันที่ 22 มีนาคม 2559 คือวันสำคัญของวงการเพลงไทยและหมอลำอีสาน

ต่อหน้าผู้ชมจำนวนมากภายในร้าน Studio Lam ขณะนี้คือวงดนตรีที่กำลังจะพาทุกคนไปสัมผัสกับรสชาติทางดนตรีแบบใหม่ ศิลปินเริ่มแสดง กรีดกรายนิ้วไปตามเส้นสายกีตาร์ ส่งท่วงทำนองร็อก ฟังก์ บลูส์ ระคนแจ๊ซ ล่องลอยสู่บรรยากาศ สายตาทุกคู่กำลังจับจ้องไปที่ศิลปินหญิงตรงหน้า เธอค่อยๆ ขยับตัวเข้าใกล้ไมโครโฟนก่อนที่จะสร้างความฉงนให้กับทุกคนด้วยการครวญเพลงสำเนียงหมอลำออกมาในทำนองกีตาร์แบบตะวันตก เสียงแหบเสน่ห์และก้องกังวานของเธอคว้าหัวใจคนดูไว้อยู่หมัดตั้งแต่คำแรก บทเพลงดำเนินไป นักร้องหญิงหมอลำสำเนียงพื้นถิ่นพร้อมฟ้อนรำสร้างความสนุกสนานให้แก่คนดู ไม่ว่าจะคนไทยหรือต่างชาติต่างก็เพลิดเพลินและเต้นตามไปกับโชว์ตรงหน้า

นี่คือคณะดนตรีรัสมี อีสานโซล ที่มี แป้ง–รัสมี เวระนะ เป็นหัวเรือสำคัญ ผู้กำลังขับร้องกล่อมผู้คนให้ต้องมนตร์สะกด

โชว์คืนนี้เธอสนุกสนานเป็นพิเศษกว่าครั้งไหนๆ เพราะไม่กี่ชั่วโมงก่อนหน้าเธอเพิ่งขึ้นไปรับรางวัลทางดนตรีจากเวทีคม ชัด ลึก อวอร์ด ครั้งที่ 13 ที่เธอคว้ามาได้ถึง 3 สาขาสำคัญ สาขาศิลปินหญิงเดี่ยวยอดเยี่ยม สาขาอัลบั้มยอดเยี่ยมจาก Isan Soul EP อีพีแรกของเธอที่มีเพียงเสียงร้องของเธอกับกีตาร์ตัวเดียว และสาขาเพลงยอดเยี่ยมจากเพลง มายา ในอีพีเดียวกัน การแสดงของเธอตอนนี้จึงเป็นเหมือนการเฉลิมฉลองให้กับความสำเร็จที่เพิ่งได้รับ

ปีถัดมาเธอออกอัลบั้มเต็ม อารมณ์ นำสิ่งที่ทำจากอีพีมาพัฒนาต่อ และสามารถคว้ารางวัลศิลปินหญิงยอดเยี่ยมได้อีกรางวัลจากเวทีสีสัน อะวอร์ดส์ ครั้งที่ 29 ทำให้เธอได้รับโอกาสออกทัวร์ในจังหวัดต่างๆ ทั่วประเทศ รวมถึงการได้เป็นตัวแทนของประเทศไทยไปร่วมแสดงในประเทศต่างๆ

เพลงหมอลำในแบบฉบับของเธอสามารถส่งเสียงไปได้ไกลจนทั่วโลกหันมาสนใจ ต่อให้เป็นคนไทยหรือฝรั่งตาน้ำข้าวต่างก็เปล่งเสียงร้องลำออกลวดลายฟ้อนตามท่วงทำนองเพลงของรัสมี อีสานโซล ใครบางคนจึงนิยามบทเพลงของเธอไว้อย่างน่าสนใจว่า เปรียบเสมือนการได้จิบเหล้าขาวบนยอดหอไอเฟล นั่งกินส้มตำที่ลอนดอน

รัสมีเรียกสีสันใหม่ที่เธอแต่งแต้มให้กับวงการหมอลำว่าเป็นเพลงอีสานโซล (Isan soul) แนวเพลงที่เกิดขึ้นมาจากการกลั่นประสบการณ์ชีวิตของเธอ ซึ่งตลอดทางที่เธอต้องผ่านมานั้นมันไม่ง่ายเลย และต่อไปนี้คือเรื่องราวของเธอ

รัสมีเป็นชาวอีสานลูกครึ่งเขมร เติบโตขึ้นมาในครอบครัวที่มีพ่อเป็นนักร้อง นักแต่งเพลง ชาวเขมร หัวหน้าวงดนตรีเจรียง การละเล่นพื้นบ้านของเขมร คล้ายการแสดงขับเสภาในภาษาเขมร พ่อของเธอตระเวนเล่นไปตามที่ต่างๆ กระทั่งมาพบรักกับแม่ของเธอและปักหลักอยู่ที่อำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี ตั้งแต่อายุ 5 ขวบเธอก็เริ่มต้นหัดร้องเพลงหมอลำและลูกทุ่งต่างๆ จากการผลักดันของพ่อ ขึ้นไปร้องเพลงตามเวทีประกวดต่างๆ พออายุได้ 13 ปีเธอก็เข้าร่วมเป็นสมาชิกวงดนตรีอีสานและออกเดินสายแสดงทั่วอีสานอยู่เกือบ 10 ปี กระทั่งความรักพาเธอมาอาศัยอยู่กับคนรักที่จังหวัดเชียงใหม่ แต่ความรักนั้นก็ไม่สมหวัง เธอเลิกรากับแฟนและจำเป็นต้องเริ่มต้นหารายได้เพื่อหาเลี้ยงชีพและเรียนต่อด้านจิตรกรรมที่เธอชื่นชอบ โชคดีที่เพื่อนฝูงหยิบยื่นโอกาสให้ เธอจึงได้กลับมาจับไมค์ร้องเพลงอีกครั้งเป็นนักร้องกลางคืนเล่นตามร้านต่างๆ นักร้องหมอลำที่พลัดถิ่นไกลจากบ้านจึงได้เปิดประตูสู่โลกดนตรีอีกหลายแขนง ทั้งแจ๊ซ บลูส์ โซล และฟังก์ และยังคงไม่ทิ้งเพลงลูกทุ่งและหมอลำ โดยนำมาร้องแทรกร่วมกับเพลงต่างชาติ สร้างความสนุกสนานให้กับผู้ชม จนมีคนเห็นแวว ชักชวนเธอให้มาร่วมโปรเจกต์ทางดนตรี

“ตอนนั้นมีวง Limousine เป็นวงดนตรีแจ๊ซจากฝรั่งเศส เขากำลังจะทำโปรเจกต์ชื่อ Siam Road จากความชื่นชอบในตัวบทเพลงหมอลำ เขาได้ทุนมาก้อนหนึ่งสำหรับเดินทางมาศึกษาเพลงหมอลำที่ไทยเพื่อทำเป็นอัลบั้ม เราไม่เคยทราบมาก่อนว่ามีคนต่างชาติที่สนใจเพลงหมอลำถึงขนาดนี้ เขามาหาเราถึงที่และชักชวนให้เราไปเป็นนักร้องในโปรเจกต์ เราเลยได้นำเพลงหมอลำไปร้องที่ฝรั่งเศส

“เรารู้สึกว่าการเสพดนตรีของคนที่นั่นเป็นอีกอารมณ์หนึ่งจากที่เราเคยเจอในเมืองไทย เรารู้สึกว่าภาษาไม่ได้เป็นข้อจำกัดไม่ให้คนฟังเพลง เพลงเป็นภาษาสากล เราเห็นผู้คนที่ออกมาเต้นสนุกสนานกับบทเพลงหมอลำประยุกต์ เราได้อะไรจากการเดินทางครั้งนั้นเยอะมาก ประกายตรงนี้ทำให้เราอยากแต่งเพลง พอกลับจากฝรั่งเศสก็เริ่มทำเพลงของตัวเอง”

เธอเริ่มลงมือเขียนเพลง นำความเป็นอีสานของตัวเองมานำเสนอ กระทั่งพบกับก้อง–สาธุการ ทิยาธิรา มือกีตาร์ที่มาร่วมทำโปรเจกต์กับเธอ 

“เราเริ่มต้นจากความอยากทำ เราไม่รู้หรอกว่ามันจะออกมาเป็นยังไง ก็ลองนำมาแจมดูความเป็นไปได้ บางทีก็เริ่มต้นจากเนื้อเพลงก่อน คือหมอลำมันมีแพตเทิร์นของมันอยู่ ลำภูไท ลำเต้ย ลำกลอน มันมีอยู่แล้ว ก็ค่อยๆ ปรับกับกีตาร์ เริ่มนำหมอลำมาประยุกต์ ปรับให้มันช้าลงกว่าเดิมนิดหนึ่ง อย่างเพลง มายา ที่เป็นลำภูไท มันจะช้ากว่าลำภูไทปกติ เพื่อให้สอดคล้องกับเสียงกีตาร์ในเพลง”

Isan Soul EP คือตัวเธออย่างไม่ต้องสงสัย ด้วยบทเพลงทั้ง 7 ที่มีทั้งภาษาไทย ลาว เขมร และอังกฤษ แต่งจากประสบการณ์ของเธอ อย่างเพลง ลำดวน ที่บอกเล่าเรื่องราวความรักของยาย เรื่องความรักของเธอเองที่ถูกถ่ายทอดด้วยภาษาเขมรในเพลง ปะกาปรูย หรือประสบการณ์ที่มากระทบใจจนอยากระบายออกมาในเพลง มายา อีพีนี้ประสบความสำเร็จอย่างที่ตัวเธอไม่คาดคิด จนสามารถคว้ารางวัลทางดนตรีจากเวทีคม ชัด ลึก อวอร์ด ทำให้ชื่อเสียงของเธอเริ่มกระจายตัวจากเมืองเชียงใหม่ไปสู่ที่ต่างๆ 

“ด้วยกระแสตอบรับที่กลับมามันพาให้เราอยากทำอัลบั้มต่อมา เราเริ่มจริงจังกับมันมากขึ้น อยากทดลองทำให้มันใหญ่กว่าเดิม แค่กีตาร์ไม่พอแล้ว เราอยากเอาเบส เอากลอง เพิ่มพิณเข้ามา”

จากอีพีสู่อัลบั้ม อารมณ์ เธอขยายขีดจำกัดของเพลงหมอลำต่อไปและก้าวขึ้นไปอีกขั้น แม้ว่าตัวเธอเองจะออกมาบอกว่ามีข้อผิดพลาด แต่อัลบั้มนี้ก็ส่งให้เธอได้รับอีกรางวัลจากเวทีสีสัน อะวอร์ดส์ รวมถึงโอกาสนำพาเพลงหมอลำในแบบฉบับของรัสมีออกสู่ต่างประเทศ

บ้างยกย่องว่าเธอคือผู้ต่อชีวิตให้กับหมอลำ แต่บ้างก็ค่อนขอดว่าเธอกำลังทำให้หมอลำสูญเสียความเป็นหมอลำ

“มันเป็นเรื่องปกติที่จะมีทั้งคนชอบและไม่ชอบ คนที่ไม่ชอบเราก็เข้าใจนะว่าเขาไม่อยากให้หมอลำมีการเปลี่ยนแปลง เขาอยากจะเก็บหมอลำในลักษณะที่มันเคยเป็นมาไว้ เราเองก็ยอมรับทุกคำติชม แต่เราไม่ได้มองอย่างเขา เราเลือกที่จะเป็นคนคนหนึ่งที่หยิบหมอลำมาเล่าอีกแบบ เป็นแค่อีกสีสันที่เพิ่มเข้าไปในหมอลำ”

ต่อมาเธอยังแสดงให้เห็นถึงความรัก ความผูกพัน ที่มีต่อหมอลำในโปรเจกต์อัลบั้ม Roots สรรเสริญหมอลำ ที่เธอตั้งใจทำเป็นเหมือนจดหมายบอกรักวัฒนธรรมเพลงหมอลำของอีสาน

“โปรเจกต์นี้เติมเต็มสิ่งที่ขาดหายไปในชีวิตเรา เราอยากทำเพลงในลักษณะนี้มานานมากแล้ว ตั้งแต่สมัยเป็นวัยรุ่นเราอยากลำกลอน ลำกับเสียงพิณเสียงแคนเฉยๆ โดยไม่ต้องมีเครื่องดนตรีอื่นเลย เราคิดถึงเสียงพิณเสียงแคนมาก เพราะอัลบั้มที่ผ่านมาเรารู้สึกว่าเสียงพิณกับแคนกลายเป็นแค่ส่วนประกอบ เราอยากทำให้เขาเป็นพระเอกบ้าง เป็นสิ่งที่ได้ฟังเต็มๆ ไม่ใช่แค่เครื่องดนตรีที่มาตอนโซโล เราอยากให้เขานำไปพร้อมๆ กับเสียงร้องของเรา เราเลยพาตัวเองกลับไปสู่รากเหง้า สู่หมอลำยุคดั้งเดิม ที่มีเพียงเสียงแคนหรือพิณคอยฮัมเมโลดี้ตามเนื้อร้องที่หมอลำแต่งขึ้นมา ทุกเพลงในอัลบั้มเราจะร้องเพื่อบอกว่า หมอลำฉันดีนะ หมอลำฉันสุดยอด ฉันเท่ อย่ามาว่าหมอลำ”

การกลับไปหาสุ้มเสียงอันเป็นรากเหง้าส่งผลให้เธอมองเห็นความเป็นไปได้ใหม่ๆ ของหมอลำ

“คราวนี้เราอยากลองมีโปรดิวเซอร์ อยากให้หมอลำไปอยู่ในมุมมองของคนอื่น ไม่ใช่แค่ในความคิดเราเหมือนอัลบั้มที่ผ่านมา เราอยากลองให้ความคิดของคนอื่นเข้ามาเติมเต็มเพลงหมอลำ ต่อยอดหมอลำออกไป”

เพลง ดาวดวงใหม่ คือผลผลิตจากโปรเจกต์ล่าสุดนี้ที่เธอเพิ่งปล่อยออกมาให้ได้ฟังกันเมื่อต้นปีที่ผ่านมา

“ดาวดวงใหม่ เป็นซิงเกิลที่เราทำตอนท้องได้ประมาณ 4 เดือน แต่งเนื้อและเล่นกีตาร์เองก่อนส่งให้โปรดิวเซอร์เรียบเรียง เพลงนี้เราตั้งใจมอบให้เป็นของขวัญกับลูกของเราที่กำลังจะเกิด มันเป็นเหมือนความทรงจำดีๆ ของเราด้วย เป็นโอกาสพิเศษครั้งหนึ่งในชีวิต”

เธอได้ถ่ายทอดจิตวิญญาณที่เกิดขึ้นจากประสบการณ์ที่ผ่านมาทั้งหมดในชีวิตลงในบทเพลงนี้เพื่อมอบให้กับลูก เป็นบทเรียนที่เกิดขึ้นจากความรัก ความห่วงใยที่มีต่อลูก รวมถึงทุกคนที่เคยพบประสบการณ์คล้ายเธอ

“เราเชื่อว่าหลายๆ คนคงผ่านช่วงเวลาที่หลากหลาย เปรียบเสมือนการผ่านดาวแต่ละดวง ทั้งดาวสุข ดาวเศร้า ดาวเหงา ดาวผิดหวัง ดาวเสียใจ ดาวเสียความรู้สึก และอีกหลายความรู้สึกในแต่ละห้วงของดาวแต่ละดวง แต่ทุกครั้งที่เรารู้สึกกับสิ่งเหล่านี้ จงระลึกไว้เสมอว่าเรายังมีดาวอีกมากมายที่สามารถเลือกที่จะอยู่และเป็นตามที่เรากำหนด และเราจะเริ่มต้นใหม่ได้เสมอ และนั่นคือสิ่งที่ฉันอยากจะบอกกับลูกและเพื่อนมนุษย์ที่อยากรับฟัง”

นี่คือจิตวิญญาณของรัสมี คืออีสานโซลแบบของเธอ ที่ถูกกลั่นกรองจากประสบการณ์และนำมาถ่ายทอดลงในเพลงหมอลำ และเธอคือดาวดวงใหม่ของเพลงหมอลำที่กำลังส่องประกายรัศมีเจิดจ้าให้ทั่วทั้งโลกหันมาสนใจอย่างไม่ต้องสงสัย

The post รัสมี เวระนะ The Voice of Isan Soul appeared first on a day magazine.

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ทุกครั้งที่เรามีโอกาสได้เจอกับ นัด–ณัฐพร วรรณปโก มือและเล็บของเธอมักจะเปื้อนด้วยสีน้ำเงินเข้มจนเกือบดำเสมอ ราวกับเป็นเครื่องแต่งกายชิ้นโปรดที่ต้องสวมทุกวัน

นัดเป็นเจ้าของ jibberish (จิ๊บเบอหริด) แบรนด์ผ้าย้อมสีธรรมชาติโดยเฉพาะผ้าสีครามแห่งจังหวัดเชียงใหม่ เธอเคยเล่าให้เราฟังถึงที่มาของมือเปื้อนสีน้ำเงินว่าตามความเชื่อของคนญี่ปุ่น มือที่เปื้อนสีน้ำเงินคืออาภรณ์ของผู้ทำงานย้อมคราม ยิ่งสีที่ติดมือมีความเข้มและชัดเท่าไหร่ นั่นแสดงให้เห็นว่าผู้นั้นมีทักษะในการทำผ้าย้อมครามมากเท่านั้น

เกือบ 10 ปีที่ผ่านมา jibberish ผลิตสินค้าจากผ้าย้อมครามน่าสนใจออกมาไม่น้อย ทั้งกระเป๋าผ้าและเสื้อผ้าใส่สบายที่คนรักผ้าย้อมธรรมชาติต้องหลงรัก นัดเคยนำผ้าย้อมครามมาทำเป็นชิ้นงานศิลปะจัดแสดงที่หอศิลปกรุงเทพฯ (BACC) และจัดนิทรรศการเดี่ยวที่เชียงใหม่ นอกจากนั้นเธอยังมีโอกาสร่วมงานแฟร์ต่างๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศจำนวนมาก 

สีน้ำเงินที่มือชัดเจนขึ้นตามวันที่ผ่าน แต่นัดยังคงออกตัวว่าเธอยังไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญด้านการย้อมครามเมื่อเทียบกับคนอื่นๆ และทุกวันนี้ก็ยังคงออกเดินทางหาความรู้เกี่ยวกับการทำผ้าย้อมครามอยู่

เช่นเดียวกับเมื่อเกือบสิบปีที่แล้ว ก็เป็นการเดินทางนี่แหละที่ทำให้เธอได้มาเจอกับการย้อมครามธรรมชาติ เส้นทางหลักของชีวิตนับแต่นั้น

เดินทางสู่ธรรมชาติ

ในวันที่แดดดีเหมาะกับการตากผ้า นัดเปิดประตูสตูดิโอต้อนรับเรา และเปิดประตูความทรงจำเพื่อย้อนเวลาสู่จุดเริ่มต้นของแบรนด์

ความฝันของนัดในเวลานั้นน่าจะเหมือนกับใครอีกหลายคน เธอรู้ตัวว่าไม่อยากทำงานประจำ ต้องคอยตอกบัตรเข้างานเวลาเดิมทุกสัปดาห์ แต่จะทำอะไรล่ะ คำตอบเกิดขึ้นเมื่อนัดมีโอกาสได้เข้าโครงการ WWOOF โครงการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมที่ให้เราได้พักในบ้านของโฮสต์แบบฟรีๆ แลกกับการทำงานให้

ครั้งนั้นเธอเลือกไปประเทศญี่ปุ่น

“บ้านที่เราไปอยู่ด้วยเป็นบ้านของสองสามีภรรยา สามีเป็นช่างปั้นเซรามิก ส่วนภรรยาทำแยมขาย เรารู้สึกว่าชีวิตของพวกเขาสมดุลมากเลย อยากทำอะไรก็ได้ทำ เป็นเจ้าของชีวิตของเขาเอง นึกจะไปเที่ยวก็ไปได้เลย เราค้นพบว่านี่เป็นโมเดลการใช้ชีวิตที่ดีและเหมาะกับเรานั่นคือการทำธุรกิจเล็กๆ ที่พอจะเลี้ยงชีพได้และมีอิสระพอ พอกลับมาเราก็เลยเริ่มเห็นแนวทางต่อไปของชีวิต”

เมื่อกลับมาไทย นัดเริ่มค้นหาถึงต้นทุนที่มีว่าอะไรจะทำให้เธอประกอบธุรกิจเล็กๆ ของตัวเองได้

“เรากลับมาคิดว่าเราสามารถตั้งต้นงานอะไรด้วยตัวเองได้บ้าง จริงๆ เราชอบเครื่องเขียนมากแต่เราไม่สามารถผลิตเครื่องเขียนที่ทำมือเองได้ และไม่สามารถดำรงชีวิตด้วยการขายเครื่องเขียนในราคาที่ไม่แพงมาก อีกอย่างที่เราชอบคือการห่อของ เราอยากทำอะไรก็ได้ที่ได้ห่อของให้ลูกค้า เลยคิดต่อถึงต้นทุนที่มี เรามองย้อนกลับไปที่แม่ แม่เราเป็นช่างเย็บผ้า ถึงอย่างนั้นถ้าจะทำผ้าที่เป็นของตัวเองเราก็ต้องไปหาฝ้าย หาคนทอ หาคนปั่นด้าย ซึ่งครอบครัวเราไม่ได้มีพื้นฐานตรงนี้ มันจึงยากมากและต้องใช้ต้นทุนมหาศาลด้วย”

ก่อนจะถอดใจ อยู่ๆ นัดก็ได้ไอเดีย

“เราคิดว่าถ้าทำผ้าไม่ได้แล้วถ้าเป็นสีผ้าล่ะ เราก็พอทำได้นี่นา เลยเริ่มลองย้อมสีผ้าจากธรรมชาติดู

“ที่เลือกย้อมสีจากธรรมชาตินั้นตอนแรกเราไม่ได้สนใจเรื่องการสร้างสตอรีให้แบรนด์หรืออะไรเลย แค่คิดว่าสีธรรมชาติมันดีกับตัวเราเอง เทียบกับสีย้อมเคมีที่ส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาวแน่ๆ และแม่เราก็สุขภาพไม่ค่อยดีด้วย

“ตอนแรกเรายังไม่ได้ย้อมครามแต่เริ่มจากอะไรง่ายๆ อย่างใบหูกวางที่ไม่ต้องใช้ต้นทุนมาก ไม่ต้องไปหาซื้อจากกาดหลวงด้วยซ้ำ เราสามารถปั่นจักรยานไปหาเก็บใบหูกวางกับแม่ได้ มันง่ายและก็สนุกด้วย”

เดินทางไปหาการย้อมคราม

แบรนด์ของนัดเริ่มต้นจากการทำกระเป๋าผ้าย้อมสีธรรมชาติขายเป็นสินค้าแรกๆ

“ตอนนั้นแม่เราอยู่บ้านที่สุรินทร์ ยังไม่ได้ย้ายมาอยู่ที่เชียงใหม่ พอต้องทำงานด้วยกันผ่านโทรศัพท์เราเลยยังไม่สามารถทำงานที่ซับซ้อนมากอย่างเสื้อผ้าได้ เลยเริ่มต้นจากการส่งผ้าไปให้แม่ลองเย็บกระเป๋าใบเล็กๆ แล้วส่งกลับมาขายที่เชียงใหม่” 

ถึงอย่างนั้นความรู้สึกก็บอกเธอว่าการขายกระเป๋าย้อมสีธรรมชาติยังไม่เฉพาะตัวพอที่จะทำให้ jibberish โดดเด่นอยู่ในใจคนได้ แฟนของเธอจึงแนะนำให้เธอลองไปขอคำแนะนำจากนุสรา เตียงเกตุ นักประวัติศาสตร์ด้านสิ่งทอ ช่างทอ นักออกแบบ และเจ้าของแบรนด์เสื้อผ้าย้อมสีจากธรรมชาติ Nussara ที่ทำงานร่วมกับชุมชนอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่

“พี่นุสให้คำแนะนำกับเราเยอะมากแต่เรากลับสนใจแค่เรื่องการย้อมคราม เหมือนมีคนยืนรอบตัวเราสิบคน มีคุณฝาง คุณหูกวาง คุณคนนู้น คนนี้ แต่คุณครามโดดเด่นที่สุดสำหรับเรา เราสงสัยว่าทำไมคนคนนี้ถึงมีเรื่องราวเยอะแยะ ทำไมเขาถึงย้อมยาก ทำไมต้องใช้เวลาศึกษามากกว่าสีอื่น มันจะอะไรขนาดนั้นเชียว ไหนลองดูซิ”

การทำผ้าย้อมครามธรรมชาติเป็นงานยาก เป็นงานที่ต้องทำร่วมกับสิ่งมีชีวิต และต้องใช้ความเชี่ยวชาญสูงเพราะการจะนำผ้ามาย้อมครามได้นั้นผู้ทำจะต้องเริ่มต้นจากการนำครามมา ‘ก่อหม้อ’ ก่อน เป็นการนำเนื้อครามมาทำปฏิกิริยาภายในหม้อร่วมกับตัวทำปฏิกิริยาอื่นๆ ในสัดส่วนที่พอเหมาะแล้วแต่สูตรลับของแต่ละคน บ้างก็ใช้ผลไม้อย่างกล้วย ส้ม มะขาม บางทีก็ใช้เหล้า ถึงขั้นมีบางคนใช้โซจูในการก่อหม้อเพื่อเลี้ยงให้จุลินทรีย์ทำปฏิกิริยากับครามในหม้อจนพอเหมาะ เราเรียกขั้นตอนนี้ว่า ‘การเลี้ยงหม้อคราม’ ใครสามารถทำขั้นตอนนี้ได้ดีสีครามจะติดบนผ้าและได้โทนสีที่สวยงาม รวมถึงยังปรากฏบนมือผู้ย้อมได้ชัดเจน

การเลี้ยงหม้อครามจึงเป็นตัวชี้วัดว่าผู้ทำงานย้อมครามมีความเชี่ยวชาญแค่ไหน นอกจากนั้นเพื่อไม่ให้จุลินทรีย์ในหม้อครามตาย ผู้ย้อมต้องคอยสังเกตด้วยว่าครามในหม้อมีอาการเหนื่อยหรือยังจากการดูสีของน้ำและฟองบนหม้อ และดมกลิ่นเพื่อกะปริมาณในการย้อมให้เหมาะสม การฝึกร่างกายให้ทำงานกับสิ่งมีชีวิตที่พูดไม่ได้อย่างจุลินทรีย์ให้แม่นยำต้องใช้เวลาและความมานะนานหลายปีจนเป็นสาเหตุว่าทำไมงานย้อมครามธรรมชาติถึงมีราคาสูงนัก

เดินทางสู่การออกแบบ

หลังจากทำกระเป๋าได้สักพัก แม่ของนัดก็ย้ายมาอยู่ด้วยที่จังหวัดเชียงใหม่ คราวนี้เธอจึงสามารถเริ่มต้นทำเสื้อผ้าได้อย่างที่ต้องการ

“สำหรับเรา jibberish เป็นแบรนด์ของแม่มากกว่าเราด้วยซ้ำ งานทุกชิ้นของเราต้องผ่านมือแม่ทั้งหมด แม่เป็นคนวางแพตเทิร์น เป็นคนเย็บ และเป็นคนตรวจ เวลาเราเจอเสื้อผ้าที่ชอบเราจะพลิกดูตะเข็บ ดูแพตเทิร์น แล้วนำสิ่งที่เราชอบหลายๆ แบบมาผสมเป็นของเราเอง วิธีคือเราจะวาดรูปส่งให้แม่ซึ่งการวาดแบบนี้ของเรามันไม่สามารถไปสั่งช่างคนอื่นได้ แต่แม่เราเข้าใจและเป็นคนเดียวที่สามารถถอดแบบรูปวาดโง่ๆ ของเราเป็นเสื้อผ้าได้” นัดเล่าถึงแม่แล้วหัวเราะ

เมื่อเริ่มขายเสื้อผ้า แบรนด์ก็เริ่มมีคนสนใจมากขึ้นเรื่อยๆ ธุรกิจเล็กๆ ที่เธอวาดฝันไว้ก็เริ่มเป็นรูปเป็นร่าง นอกจากนี้น้องสาวของนัดยังเข้ามาช่วยเหลืองานด้านต่างๆ ของแบรนด์ รวมถึงช่วยด้านงานปักอีกสินค้าที่กลายมาเป็นสิ่งที่คนจดจำเมื่อนึกถึงแบรนด์ย้อมครามแบรนด์นี้

“เราค้นพบว่าน้องเราชอบงานปัก เขาสามารถอยู่แบบนี้ได้ทั้งวัน แล้วก็สามารถทำได้ดีด้วยโดยเฉพาะการปักรายละเอียดเล็กๆ เวลาเราคุยงานกับน้องก็เหมือนคุยงานกับแม่เลย คือเราก็วาดรูปโง่ๆ ของเราแล้วให้น้องไปคิดเองว่าจะปักแบบไหน ยังไง แล้วเขาก็สามารถทำออกมาได้ดีมากๆ เราก็เอามาวางขายภายในร้าน ทำให้ทุกคนในครอบครัวต่างก็มีตัวตนอยู่ใน jibberish

“เวลาคนที่มาร้าน หลายคนจะเห็นน้องเราอยู่หลังเคาน์เตอร์กำลังนั่งทำงานปักจนกลายเป็นภาพจำของร้านไปแล้ว”

เดินทางสู่การเดินทางใหม่ๆ ที่ไม่ทันได้ตั้งตัว

พอร้านเริ่มอยู่ตัวนัดก็สามารถทำอย่างที่วาดฝันไว้ได้ นั่นคือการได้เดินทางไปยังที่ต่างๆ และการเดินทางก็มักจะทำให้เธอได้เรียนรู้อะไรใหม่ๆ ที่สามารถนำมาใช้กับแบรนด์ได้เสมอ ทั้งที่เธอตั้งใจและไม่ได้ตั้งใจ

facebook.com/jibberish.chiangmai

“มันเหมือนคนชอบแมวที่มองเห็นแมวไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนก็ตาม สำหรับเรา ไม่ว่าจะเดินทางไปที่ไหนสายตาเราจะโฟกัสไปที่ผ้าย้อมคราม หลายครั้งก็ทำให้เราบังเอิญได้เจอกับคนที่ทำงานย้อมคราม เช่น คราวที่ไปเวียดนาม เราเจอเด็กคนหนึ่งที่มือของเขามีสีดำที่สวยมากๆ เราเห็นก็รู้เลยว่าเขาทำงานย้อมครามเลยลองขอไปดูบ้านเขาบ้าง มันก็ทำให้เราได้เรียนรู้

“ตอนที่ไปอินเดีย เรากำลังเดินๆ ดูบล็อกไม้สำหรับทำลายบนผ้า อยู่ดีๆ ก็เจอกับคุณลุงคนหนึ่งที่มาดูบล็อกไม้เหมือนกัน เขาชวนเราไปดูสตูดิโอของเขา เราก็ไป ซึ่งมันไกลมาก แต่ก็ทำให้เราค้นพบว่าลุงแกเป็นมาสเตอร์ด้านครามเลย สตูดิโอแกใหญ่มาก เราก็เลยได้ลองย้อมผ้ากับเขา ได้เรียนรู้วัฒนธรรมการย้อมครามของคนอินเดียซึ่งถือเป็นหนึ่งในเมืองหลวงด้านผ้าจริงๆ พวกเขามีภูมิปัญญาที่สืบทอดด้านนี้กันมายาวนานมากๆ

“การเดินทางอีกครั้งที่สำคัญกับเรามากๆ คือตอนที่เราจะไปโครงการ WWOOF ที่ประเทศญี่ปุ่นอีกรอบ เราเลือกไปที่ Pasa Moon เพราะเป็นชุมชนเกี่ยวกับศิลปะ ตอนที่เลือกเราไม่รู้เลยว่า ‘นัตซัง’ เจ้าของที่แห่งนี้เขาเป็นมาสเตอร์ด้านผ้า เรียนจบด้านผ้าสาขา Katazome มาโดยเฉพาะ พอนัตซังเห็นว่าเราสนใจ จากที่เขาจะให้เราไปทำงานให้อาหารไก่ ไปถอนหญ้า ก็เปลี่ยนให้เรามาทำงานผ้ากับเขาเลย เขาดีใจมากที่มีคนสนใจเรื่องนี้จริงๆ จังๆ เราก็เลยได้วิชาทำ Katazome มาจากนัตซัง มันเป็นความบังเอิญที่ทำให้แบรนด์ของเราเจอก้าวต่อไป”

นัดเล่าว่า Katazome เป็นเทคนิคการทำลายบนผ้าของญี่ปุ่นที่สามารถย้อนไปได้หลายร้อยปี โดยใช้วิธีการแกะลวดลายที่ต้องการลงบนกระดาษเยื่อไม้ชนิดพิเศษที่ทำมาจากเปลือกต้นหม่อน เคลือบด้วยยางลูกพลับเพื่อให้มีคุณสมบัติกันน้ำ (เป็นยางชนิดเดียวกับที่คนญี่ปุ่นใช้เคลือบร่มกระดาษ) หลังจากนั้นก็นำมาวางบนผ้าที่ยังไม่ได้ย้อม แล้วปาดกาวจากข้าวเหนียวลงไปและนำกระดาษออก กาวที่ปรากฏบนผ้าจะกลายเป็นเกราะป้องกันสีย้อมทำให้เมื่อย้อมเสร็จผ้าจะมีลวดลายสวยงามตามที่เราได้แกะไว้

“ตอนที่เราเริ่มต้นทำงานผ้าย้อมครามเราก็ทำไปเรื่อยๆ ไม่ได้เอกอุอะไร มีหลายสตูดิโอที่ทำผ้าย้อมครามเหมือนกัน และเราเป็นคนชอบย้อมผ้าสีพื้นทั้งตัว แพตเทิร์นก็เรียบๆ ใส่สบาย เลยทำให้เราไม่ค่อยมีอัตลักษณ์เท่าไหร่ จนได้มาเจอ Katazome เทคนิคนี้แหละที่ช่วยเราได้ เพราะพอเราวาดรูปได้นิดหน่อยมันช่วยเรื่องการทำลายบนผ้า ทำให้เรามีลายผ้าเป็นของตัวเอง อัตลักษณ์ในงานของเราก็เลยชัดขึ้นมา

“เราคิดว่าคนญี่ปุ่นเป็นชนชาติที่ใส่ใจเรื่องรายละเอียดมากๆ และเทคนิค Katazome ยังช่วยส่งเสริมงานกึ่งหัตถกรรมกึ่งอุตสาหกรรมได้ดี สมมติผลิตผ้าร้อยผืน ถ้าใช้เทคนิคบาติก (การเขียนด้วยเทียนหรือขี้ผึ้ง) เราจะสามารถทำได้ทีละผืนและต้องใช้เวลานาน ส่วนบล็อกปรินต์ก็อาจจะทำลวดลายได้ไม่ละเอียดเท่าการแกะลายบนกระดาษแม่พิมพ์ซึ่งสามารถทำซ้ำๆ ได้เหมือนกัน”

พอได้เทคนิค Katazome มา ผ้าทั้งผืนของ jibberish ก็กลายเป็นผืนผ้าใบว่างเปล่าต่อหน้าศิลปินที่รอการระบายถ่ายทอดจินตนาการลงไป นั่นจึงทำให้ความเป็นไปได้ใหม่ๆ ในการสร้างสรรค์งานบนผ้าของนัดมีมากขึ้น

เดินทางสู่การเยียวยา

เมื่อต้นปีที่ผ่านมา นัดนำเอาเทคนิค Katazome มาสร้างงานชิ้นใหม่ลงบนผ้าผืนเล็กๆ เท่าหน้ากระดาษและจัดแสดงเป็นนิทรรศการ Better Cutter

เธอได้ไอเดียการทำงานชิ้นนี้มาจากรุ่นน้องที่วาดภาพหนึ่งภาพทุกๆ วันเพื่อบอกเล่าเหตุการณ์ที่ประทับใจหรือกระทบใจในวันนั้นจนครบ 100 วัน ในเมื่อเธอเป็นคนทำงานย้อมผ้า เธอเลยขอนำไอเดียนี้มาใช้บ้างผ่านการแกะลวดลายด้วยเทคนิค Katazome ลงบนผ้าแล้วย้อม ห้วงเวลานั้น นัดกำลังเจอกับความรู้สึกเคว้งคว้าง และการได้บอกเล่าสิ่งที่เจอในแต่ละวันเป็นภาพลงบนผ้าก็สามารถช่วยเยียวยาจิตใจของเธอได้ แถมยังทำให้เธอได้ฝึกปรือฝีมือให้ดียิ่งขึ้นไปพร้อมกัน

ล่าสุด หลังจากที่ตัดสินใจลองเปิดแกลเลอรีเล็กๆ ชื่อ Emptyday ภายในโครงการเวิ้งเหล็กแดง เธอก็ได้หยิบเรื่องราวทั้ง 100 วันนั้นมาสะบัดและจัดแสดงอีกครั้ง

“ตอนที่จัดงานเมื่อต้นปีเราก็ได้เสียงตอบรับที่ค่อนข้างโอเค คนมาคุยกับเราเยอะ เขียนคอมเมนต์หรือทักทายในสมุดเยี่ยมก็เยอะ เราคิดว่ามีคนที่เป็นแบบเราเยอะมากคือเป็นคนธรรมดาที่อยู่ๆ พลังงานก็หมด ต้องการเชียร์ตัวเอง ต้องการรักษาตัวเองในรูปแบบที่ต่างกัน สำหรับเราการเยียวยาด้วยการย้อมผ้าช่วยเราได้ มันเป็นช่วงเวลาที่ดีที่สุดที่เราได้รักษาตัวเองก็เลยนำมารวบรวมทำเป็นหนังสือและนำผลงานกลับมาแสดงเป็นนิทรรศการอีกครั้งพร้อมหนังสือ เพื่อเยียวยาทุกคนที่เจอเรื่องหนักๆ ในปีนี้มา”

นิทรรศการของนัดมีชื่อว่า BETTER CUTTER : one more chapter จัดแสดงอยู่ที่แกลเลอรี Emptyday ตั้งแต่ 6 ธันวาคม 2563 จนถึง 6 มกราคม 2564 ภายในนิทรรศการมีหนังสือที่รวบรวมภาพชิ้นงาน 100 ชิ้นในนิทรรศการ พิมพ์ด้วยเทคนิค Risograph และเย็บด้วยมือโดย dibdee.binder จำหน่ายด้วย

ปัจจุบันการเดินทางของนัดพาให้ jibberish มีหน้าร้านถึงสองสาขา สาขาแรกเป็นร้านหลักตั้งอยู่บริเวณหน้าทางขึ้นดอยคำ และสาขาที่สองเป็นสตูดิโอทำเวิร์กช็อป ตั้งอยู่ในโครงการเวิ้งเหล็กแดง ด้านบนของแกลเลอรี Emptyday ส่วนใครที่อยากซื้อสินค้าน่ารักของเธอก็สามารถไปเลือกได้ภายในร้าน Rivers and Roads ร้านขายของกระจุกกระจิกที่เธอและเพื่อนๆ เปิดในเวิ้งเดียวกัน

ไม่ว่าต่อจากนี้นัดจะวางแผนการเดินทางของตัวเอง แม่ น้องสาว และ jibberish ไว้ยังไง ไม่แน่ความบังเอิญก็อาจพาเธอเดินออกนอกเส้นทางไปเจอทางใหม่ๆ อีกก็ได้

ญี่ปุ่น เวียดนาม อินเดีย หรือเชียงใหม่ การเดินทางของ jibberish ยังดำเนินไปไม่จบสิ้น

สำหรับผู้ที่สนใจการย้อมครามและเทคนิค Katazome ที่เธอเรียนรู้ตลอดสิบปีที่ผ่านมา นัดเปิดเวิร์กช็อปอยู่เสมอ สามารถติดต่อได้ผ่านทางเพจเฟซบุ๊ก ไม่แน่ การได้วาดลวดลายลงบนผ้าย้อมครามที่ลงมือด้วยตัวเองอาจช่วยเยียวยาหัวใจของคุณจากปีที่หนักหน่วงนี้ได้เช่นเดียวกับเธอ

นิทรรศการ ‘BETTER CUTTER : one more chapter’ จัดแสดงอยู่ที่แกลเลอรี Emptyday ภายในโครงการเวิ้งเหล็กแดงตั้งแต่ 6 ธันวาคม 2563 จนถึง 6 มกราคม 2564 สามารถเข้าชมได้ตั้งแต่ 12:00-20:00 น. (แกลเลอรีปิดทุกวันอังคาร)

The post jibberish แบรนด์ผ้าย้อมครามเชียงใหม่ที่ยืมเคล็ดลับจากคนญี่ปุ่น อินเดีย และผู้คนระหว่างทาง appeared first on a day magazine.

สถิติจำนวนผู้สูงอายุในจังหวัดเชียงใหม่เมื่อปีที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่าเชียงใหม่มีจำนวนประชากรผู้สูงอายุมากถึง 310,000 คน จากประชากรในจังหวัดทั้งหมด 1,700,000 คน ถือว่ามากเป็นอันดับที่ 3 ของประเทศ รองจากกรุงเทพฯ กับนครราชสีมา 

ด้วยเหตุนี้ เกษียณมาร์เก็ต หรือตลาดนัดทุกสุดสัปดาห์แรกของเดือนจึงเกิดขึ้นที่ศูนย์วัฒนธรรมเชียงใหม่ (โอลด์ เชียงใหม่) เพื่อขายของกินของใช้สารพัด ตั้งแต่อาหารเมืองแต๊ๆ และเมืองฟิวชั่น งานคราฟต์ เสื้อผ้า ตลอดจนมีดนตรีสดเล่นคลออยู่บนเวทีด้วย แต่นั่นก็ยังไม่ใช่ความพิเศษที่สุดของที่นี่

เพราะสิ่งที่ทำให้ตลาดแห่งนี้พิเศษกว่าที่ไหนๆ คือพ่อค้าแม่ขายซึ่งล้วนมีอายุมากกว่า 60 ปีทั้งสิ้น

นี่คือความพยายามของทีมโอลด์ เชียงใหม่ ที่ต้องการจะสร้าง ‘พื้นที่’ ให้กลุ่มผู้สูงอายุในจังหวัดได้แสดงศักยภาพอีกครั้ง ทั้งยังเป็นพื้นที่ตรงกลางเชื่อมโยงคนรุ่นใหญ่และรุ่นใหม่ให้รู้จักกันมากขึ้นจนเกิดเรื่องราวอบอุ่นนับไม่ถ้วน

อย่ามัวชักช้าจนแพ้คุณตาคุณยายแล้วรีบตามสองตัวแทนจากโอลด์ เชียงใหม่ มิโกะ–ไอลดา ฟองเกตุ Content Manager และ เล็ก–พรนภา แตงแก้ว ครีเอทีฟ เข้าไปเที่ยวและทำความรู้จักกับเกษียณมาร์เก็ตกันเลยดีกว่า

60 ยังแจ๋ว

“เกษียณมาร์เก็ตเริ่มต้นขึ้นจากการที่ทีมงานของเราชอบเมาท์มอยเรื่องคุณพ่อคุณแม่กัน เช่น เมื่อวานนี้พี่พาคุณแม่กับพวกเพื่อนๆ แม่ไปเที่ยวม่อนแจ่มแล้วคุณแม่ขอให้ถ่ายรูปให้ พอยกกล้องขึ้นปุ๊บ กลุ่มคุณแม่และเพื่อนก็หันข้างพร้อมกันทั้งสามคน เ​ฮ้ย แม่ไปรู้มาจากไหนว่าต้องทำท่านี้” มิโกะเริ่มต้นพร้อมเสียงหัวเราะ

“เล็กเพิ่งย้ายกลับมาอยู่เชียงใหม่ ได้กลับมาอยู่กับพ่อในรอบหลายปี พอได้มาอยู่ด้วยกันเราก็อยากลองฟัง ลองคุยกับคุณพ่อเลยทำให้เพิ่งรู้ว่าพ่อเราไม่ธรรมดาเลย” เล็ก ครีเอทีฟสาวของโอลด์ เชียงใหม่ ขอเล่าบ้าง

“อย่างช่วงนี้พ่อชอบทำกับข้าวมาก อยู่ดีๆ ที่บ้านก็มีหม้อ Le Creuset เต็มบ้านเลย พอเขาเริ่มทำกับข้าวก็ต้องมีการล้าง พ่อก็ไปอ่านในกรุ๊ปของเขานะว่าฝอยขัดหม้อสำหรับหม้อ Le Creuset เนี่ย มันต้องเป็นสีฟ้าอันนี้เท่านั้น เรานี่งงเลย ไปรู้มาจากไหน เล่ามาสิเผื่อเราต้องล้างบ้าง

“ทุกอย่างมันเริ่มมาจากการลองหันมาใส่ใจคนในครอบครัว ลองสังเกต ลองสงสัยว่า เอ๊ะ ทำไมคุณแม่ถึงต้องยืนหันข้างถ่ายรูป หรือมันเกิดอะไรขึ้น ทำไมเขาถึงเสิร์ชเรื่องฝอยขัดหม้อ ทีมงานของเราบางคนต้องคอยทำกราฟิกรูปสวัสดีวันต่างๆ ให้พ่อแม่นำไปแชร์กันในเฟซบุ๊กเพื่อนๆ เขาก็จะมาคอมเมนต์กันว่า ‘อนุโมทนาบุญนะคะ’ มีคนกดไลก์เยอะกว่าสิ่งที่เราโพสต์อีก เรารู้สึกเลยว่าพวกเขาไม่ธรรมดา พวกเราเลยคิดว่าถึงเวลาแล้วล่ะที่เราต้องทำอะไรสักอย่างให้กลุ่มคนวัยเกษียณรู้สึกว่าตัวเองยังมีของ ไม่จำเป็นต้องอยู่บ้านอย่างเดียว”

“เรื่องเล่าเหล่านี้ทำให้เรารู้สึกว่าวัยชราไม่ใช่วัยที่ต้องอยู่ติดบ้านเลี้ยงหลานเฉยๆ แต่คำว่าอยู่ติดบ้านหมายความว่าเขามีเวลา 24 ชั่วโมงที่จะหาข้อมูลจากทั่วโลกมาไว้ในตัวเขาได้” มิโกะสรุปให้

รุ่นเล็ก รุ่นใหญ่ โตไปด้วยกัน

“ศูนย์วัฒนธรรมเชียงใหม่หรือ​โอลด์ เชียงใหม่เป็นศูนย์วัฒนธรรมแห่งแรกของประเทศไทยและที่แรกที่มีการจัดงานกินเลี้ยงขันโตก ดังนั้นถ้าถามคนเชียงใหม่ที่มีอายุ 50 ขึ้นไปเกี่ยวกับขันโตกหรือสถานที่ท่องเที่ยวในอดีตเขาก็จะนึกถึงเราก่อน เรียกว่าเติบโตมาพร้อมกัน ผูกพันกันมาอยู่แล้ว

“ปีหน้าที่จะถึงนี้โอลด์ เชียงใหม่จะมีอายุครบ 50 ปี พอดี พอเวลาผ่านมา 50 ปีวัฒนธรรมก็เปลี่ยนแปลง ไลฟ์สไตล์ของคนก็เปลี่ยนไป ผู้บริหารรุ่นที่สามและทีมของเราจึงพยายามเปลี่ยนแบรนด์ให้มีภาพลักษณ์ที่สดใสและสดใหม่ยิ่งขึ้น เช่น การเปลี่ยนตัวเองเป็น innovative cultural community ที่ช่วยขับเคลื่อนวัฒนธรรมเชียงใหม่ไปสู่วันข้างหน้าผ่านกิจกรรมต่างๆ ที่คิดขึ้นมาใหม่ อันดับแรกก็คือ เกษียณมาร์เก็ต” มิโกะเล่าด้วยน้ำเสียงตื่นเต้น 

“การทำเกษียณมาร์เก็ตทำให้เราเติบโตขึ้น จากที่ไม่เคยรู้เรื่องของผู้สูงอายุในจังหวัดเชียงใหม่เลย เมื่อได้ไอเดียทำตลาดเราจึงต้องศึกษาข้อมูลจำนวนมาก เริ่มจากการสัมภาษณ์คนสูงอายุก่อนเพื่อที่จะได้รู้ว่าไลฟ์สไตล์ของพวกเขาเป็นยังไง เขาอยากจะออกมาใช้ชีวิตนอกบ้านจริงๆ ไหม พ่อแม่ของเราก็ช่วยแนะนำเพื่อนๆ จำนวนห้าสิบกว่าคนให้ ซึ่งเราค้นพบว่าคนสูงอายุกว่า 80 เปอร์เซ็นต์อยากให้มีพื้นที่แบบเกษียณมาร์เก็ต นั่นคือพื้นที่ส่วนกลางที่ให้พวกเขาได้มาใช้ชีวิตและพบปะกัน” เล็กเข้ามาช่วยเสริมเรื่องกระบวนการสร้างเกษียณมาร์เก็ต

“หลังจากนั้นเราก็มาดูว่าเขาต้องการอะไรภายในพื้นที่นี้บ้าง เช่น ความปลอดภัย ความสงบ สะอาด ความร่มเย็น รวมไปถึงเรื่องของทางลาดหรือโต๊ะนั่งกินข้าวให้เขาได้ใช้เวลานั่งพบปะเพื่อนฝูง รายละเอียดทุกอย่างในตลาดล้วนมาจากข้อมูลที่เราศึกษาและค่อยๆ ปรับตามความต้องการของคุณลุงคุณป้าเรื่อยๆ”

พลังกรุ๊ปไลน์คุณแม่

“ตอนที่ศึกษากลุ่มผู้สูงอายุ เราศึกษาไปถึงวิธีการใช้สื่อโซเชียลของพวกเขาด้วย ต้องยอมรับเลยว่าส่วนหนึ่งที่ทำให้เกษียณมาร์เก็ตครั้งแรกและต่อๆ มาเป็นที่รู้จักและประสบผลสำเร็จก็เพราะกรุ๊ปไลน์ของกลุ่มแม่ๆ” เล็กเล่าก่อนมิโกะจะช่วยเสริม

ทีมงานเกษียณมาร์เก็ต

“การใช้ไลน์ของพวกเขาทรงพลังมากๆ เลยค่ะ ได้ผลถึงขนาดที่กลุ่มไลน์ของทีมเกษียณมาร์เก็ตระเบิด” เธอหยุดหัวเราะก่อนเล่าต่อ “ตอนที่เปิดตัวตลาด คุณพ่อคุณแม่เขาก็แชร์ต่อๆ กันไปในกลุ่มไลน์ที่พวกเขาอยู่ ซึ่งกลุ่มวัยเกษียณแต่ละกลุ่มก็มีสมาชิกประมาณ 200-300 คนเข้าไปแล้ว พอคนแชร์ต่อกันมันก็ยิ่งไปไกลจนมีคนติดต่อมาหาเราว่าป้าเห็นข่าวตลาดจากไลน์กลุ่มหมู่บ้านของเขา ซึ่งหมู่บ้านนั้นอยู่ไกลมาก

“ส่วนหนึ่งเกิดจากการที่เราศึกษาพวกเขาและนำอินไซต์มาปรับใช้ เวลาคิดคอนเทนต์แต่ละเรื่อง เราจะคำนึงว่าคุณลุงคุณป้าต้องนำไปสื่อสารต่อได้ง่ายมากที่สุด คือใช้ภาษาเข้าใจง่าย ใส่อีโมจิใหญ่ๆ ตู้มๆ ให้เขาเห็นชัด แชร์ต่อง่าย พูดต่อได้

“ต้องขอบคุณคุณลุงคุณป้าทุกคนมากเลยค่ะ” เล็กยิ้มหวาน

60 ปี 60 ร้าน 60 เรื่องราวน่ารัก

“ทุกครั้งที่จัดเกษียณมาร์เก็ต เราจะหมุนเวียนพ่อค้าแม่ค้าในตลาด โดยคัดร้านค้าจากที่สมัครเข้ามาทั้งหมดให้เหลือ 60 ร้าน” เล็กเริ่มวาดภาพตลาดของพวกเธอให้เราฟังด้วยคำพูด

“เกณฑ์คือเจ้าของร้านต้องมีอายุ 60 ปีขึ้นไป และเราพยายามเลือกสินค้าให้ไม่ซ้ำกัน โดยแบ่งหมวดไว้คร่าวๆ คือของกิน งานคราฟต์ ของใช้ และเสื้อผ้า นอกจากนี้เรายังสัมภาษณ์ร้านค้าที่สมัครเข้ามา และจะชอบมากเลยเวลาที่เห็นลูกคอยผลักดันพ่อแม่ให้มาขาย มันเป็นเรื่องราวที่น่ารักมาก 

“ในเกษียณมาร์เก็ตจะมีร้านเบอร์เกอร์ลาบเมืองซึ่งหลานสาวของเจ้าของร้านเป็นคนสมัครให้ พอเราไปสัมภาษณ์เพื่อนำไปเขียนคอนเทนต์ หลานเขาก็คุยว่าที่จริงคุณยายทำอาหารเมืองอยู่แล้วตั้งแต่ก่อนเกษียณ พอเขาเจอตลาดนี้ก็เลยเข้ามาช่วยคิด ชวนคุณยายลองทำให้ลาบเมืองกินง่ายและน่าสนใจขึ้นอย่างการลองเอาข้าวเหนียวโปะแล้วทำเป็นเบอร์เกอร์ลาบ โห เราชอบไอเดียนี้มากเลย เพราะนอกจากมันจะทำให้อาหารเมืองดูน่าตื่นเต้นมากขึ้นเขายังมีใจอยากช่วยผลักดันวัฒนธรรมเชียงใหม่ที่ดีอยู่แล้วให้ไปต่อได้เรื่อยๆ

“ตอนที่เปิดตลาดครั้งแรกมันว้าวมาก เพราะสิ่งที่เราเห็นคือทั้ง 60 ร้านที่มาออกงานคุยกันแบบ คุณพี่สวัสดีค่ะ อ้าว นี่รุ่นพี่ที่โรงเรียนเก่านี่นา อ้าว คนนี้ป้าข้างบ้าน คนขายเขารู้จักกันเองเฉยเลย และจากตอนแรกที่รู้จักเพราะเป็นญาติกัน วันที่สองก็รู้จักกันเพราะเป็นเพื่อนนั่งแผงข้างกัน เมาท์กัน แลกนู่นนี่นั่น ได้เพื่อนเพิ่มอีก คนรุ่นลูกเอง พอได้มาเดินตลาดก็จะเจอว่า อ้าว คนนี้แม่เพื่อนเรา มันจะมีโมเมนต์คนรู้จักกันเต็มไปหมดเลย

“คนที่มาเดินตลาดรุ่นใหญ่ก็ได้เจอเพื่อนเหมือนกัน เราเห็นคนอายุหกสิบกว่ามาเจอกันในงานโดยบังเอิญจนเหมือนกลายเป็นงานคืนสู่เหย้าไปเลย บางกลุ่มก็นัดเจอกันที่งานเกษียณมาร์เก็ต มานั่งฟังเพลงเพราะเรามีวงดนตรีเล่นสดด้วย บางวงก็ตั้งขึ้นตั้งแต่สมัยเขาเป็นนักเรียนและกลับมารวมตัวกันอีกครั้งเพื่องานนี้ ก่อนเขาจะร้องแต่ละเพลงก็จะมีการรำลึกว่าเพลงนี้เคยร้องตอนสมัยอยู่ ม.6 หรืออะไรประมาณนี้ เรียกความทรงจำดีๆ กลับคืนมา

“จะมีวงของคุณลุงคนหนึ่งที่ฮอตมากกกกกก” เล็กลากเสียง “ลุงแกเคยฟอร์มวงเล่นที่โรงเรียนและต่อมาก็เล่นตามร้านต่างๆ พอถึงช่วงที่ลุงนิรันดร์เล่น กลุ่มคุณป้าที่มาเดินตลาดเขาจะไปนั่งติดหน้าเวทีเลย บางคนก็ยกมือถือขึ้นมาถ่าย พอลุงนิรันดร์เล่นเสร็จก็มีการไปขอถ่ายรูป ไม่ใช่แค่คนเดียวนะคะ แต่ต่อแถวขอถ่ายรูปกันเป็นสิบ มีการยกนิ้วมินิฮาร์ต ซารังเฮต่างๆ เขาตามมากรี๊ดรุ่นพี่ที่เคยเจอตอนสมัยเรียน ภายในตลาดจะมีโมเมนต์ที่อบอุ่นและน่ารักแบบนี้เยอะมาก”

รุ่นใหญ่จุดไฟให้รุ่นใหม่

“โมเมนต์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นในเกษียณมาร์เก็ตคือความพยายามของเราในการสร้างพื้นที่ให้เกิด active aging หรือการชราภาพที่มีประสิทธิภาพ ทำให้คนวัยเกษียณเกิดความรู้สึกอยากที่จะลุกขึ้นมาเปลี่ยนแปลงตัวเองให้สดใส ได้สนุก ได้เจอเพื่อนฝูง และมีคุณค่าอีกครั้ง

“เราคิดว่าถ้าเขาทำได้ในระดับนั้นเขาจะเริ่มอยากเปลี่ยนแปลงเพื่อคนอื่น เพื่อสังคม เพื่อเป็นแรงบันดาลใจให้คนในเจเนอเรชั่นเดียวกันลุกขึ้นมาทำอะไรเหมือนเขา หรือแม้กระทั่งสร้างแรงบันดาลใจให้คนทุกวัยที่มาเดินตลาด อย่างพวกเราที่เป็นคนจัดงาน เมื่อเห็นกลุ่มคุณลุงคุณป้าก็รู้สึกว่าเจ๋งมากจนอยากจะแก่ไปเป็นเหมือนคุณลุงคุณป้าเหล่านี้ให้ได้” เล็กปิดท้ายด้วยแววตาเป็นประกาย

ใครสนใจอยากไปเกษมที่เกษียณมาร์เก็ต สามารถติดตามความเคลื่อนไหวของพวกเขาได้ทางเพจเฟซบุ๊กซึ่งนอกจากจะบอกกำหนดการของตลาดในครั้งหน้า ยังนำเสนอเรื่องราวของคุณลุงคุณป้าเจ้าของร้านในตลาดให้เราได้ทำความรู้จักก่อนที่จะได้ไปพบตัวจริงทุกเสาร์-อาทิตย์แรกของเดือน ตั้งแต่เวลา 08:00-14:00 น. ที่ศูนย์วัฒนธรรมเชียงใหม่ (โอลด์ เชียงใหม่)

The post แก่แล้วไปไหน? เกษียณมาร์เก็ต ตลาดที่รุ่นใหม่ชวนรุ่นใหญ่มาขายของและแฮงเอาต์กันอีกครั้ง appeared first on a day magazine.

ผู้คนบริเวณนี้เรียกที่นี่ว่า เวิ้งเหล็กแดง

เมื่อเกือบสิบปีที่แล้ว เวิ้งแห่งนี้เป็นอาคารและที่ดินรกร้าง ไม่มีใครสนใจ กระทั่งมีดีไซเนอร์กลุ่มหนึ่งลองเดินเท้าเข้ามาสำรวจและพบกับบรรยากาศพิเศษบางอย่าง พวกเขาจึงตัดสินใจเข้ามาเปิดสตูดิโอ เปิดร้านขายสินค้าที่ออกแบบและทำด้วยมือของตัวเอง จากนั้นก็ค่อยๆ ชวนเพื่อนฝูงที่มีความสนใจเดียวกันเข้ามาเรื่อยๆ จนเต็มพื้นที่

เพื่อนฝูงที่ตกปากรับคำตบเท้าเข้ามาต่างหอบเอาความถนัดและความฝันของตัวเองมาหย่อนเอาไว้ ทั้งงานคราฟต์ ศิลปะ ร้านอาหารที่ใส่ใจถึงคุณภาพวัตถุดิบไปจนถึงช่วยเหลือผู้ผลิตวัตถุดิบรายย่อย ร้านกาแฟใต้โครงเหล็กแดง ร้านดนตรีที่รวมยอดฝีมือทางดนตรีของเชียงใหม่เอาไว้และจัดอีเวนต์ดนตรีสนุกๆ ทุกเดือน ไปจนถึงร้านขายเครื่องประดับลูกปัดโบราณที่มีอายุมากถึง 500 ปี

จากเวิ้งที่เคยเงียบเชียบ วันนี้หากเข้าไปที่เวิ้งเหล็กแดงเราจะได้ยินเสียงพูดคุยของดีไซเนอร์ในชุมชน เสียงหัวเราะเริงร่าของเด็กๆ ลูกหลานของคนในเวิ้งที่วิ่งเล่นอยู่อย่างอิสระ และอาจจะประกอบด้วยเสียง โอ้โห ของตัวคุณเองเมื่อได้เห็นงานที่แต่ละสตูดิโอตั้งใจทำ

สถานที่เก่าแก่ที่สร้างความคิดใหม่

หากวัดกันที่คุณค่าทางประวัติศาสตร์ เวิ้งเหล็กแดงบนถนนท่าแพ จังหวัดเชียงใหม่นั้นมีคุณค่ามากอย่างไม่ต้องสงสัย อาคารแห่งนี้ก่อสร้างตั้งแต่ต้นปี 1900 เพื่อใช้เป็นสถานที่พักแรมของพ่อค้าแม่ค้าที่เดินทางมาขายของที่กาดหลวง ก่อนที่จะถูกเปลี่ยนเป็นโรงงานทำขนมปังกะโหลกในเวลาต่อมา แต่ดันเกิดเหตุการณ์เพลิงไหม้ขึ้นซึ่งยังเห็นรอยได้ถึงปัจจุบัน

หลังเกิดเหตุร้าย อาคารโรงงานจึงถูกทิ้งร้างกลายเป็นเพียงอาคารเก็บของ กระทั่งปี 1940 เจ้าของพื้นที่ก็สร้างอาคารพาณิชย์ 5 ห้องติดถนนด้วยสถาปัตยกรรมแบบตะวันตกเป็นที่แรกๆ ของย่านท่าแพ ปัจจุบันอาคารเหล่านี้เป็นมรดกตกทอดมาถึงทายาทปัจจุบัน ภูมิสวรรค์ ศิลปิศรโกศล หรือ ลุงภูมิ ผู้มีส่วนทำให้เวิ้งเก่าแก่แห่งนี้กลับมาฮิปได้อีกครั้งในหมู่คนรุ่นใหม่

“คุณตาของผมเป็นคนออกแบบอาคารบริเวณนี้ เขาเคยไปเรียนที่ประเทศฟิลิปปินส์ พอกลับมาเชียงใหม่เลยตัดสินใจสร้างอาคารพาณิชย์รูปทรงแบบตะวันตกตามที่เคยเห็นมา ถือเป็นอาคารแรกๆ ของท่าแพ ในอดีตพื้นที่ตรงนี้เคยมีร้านขายหนังสือและอุปกรณ์เครื่องเขียนชื่อดังอย่างเจริญการค้า มีร้านขายนาฬิกาชื่อเข็มทิศ และร้านก๋วยเตี๋ยวสามชัยซึ่งล้วนเป็นร้านที่คนเชียงใหม่สมัยก่อนรู้จักกันดี”

สุดท้ายเมื่อความเจริญเข้ามา กาลเวลาก็ทำให้ร้านเหล่านี้ต้องทยอยปิดตัวลงไป ที่แห่งนี้จึงถูกปล่อยให้รกร้างอีกครั้ง

“ตอนที่ผมกลับมาเชียงใหม่ในปี 2001 และต้องดูแลเวิ้งแห่งนี้ ผมไม่รู้ว่าจะทำอะไรกับมันดี กระทั่งมีนักลงทุนคนหนึ่งติดต่อมาขอใช้ที่ตรงนี้ทำเป็นโรงแรม เราก็ตัดสินใจเจาะทะลุห้องแถวหนึ่งห้องให้กลายเป็นทางเดินจากถนนเข้าไปสู่บริเวณเวิ้งด้านหลังซึ่งจะเป็นที่ตั้งของโรงแรม แต่ปรากฏว่าสุดท้าย เข้าใจว่าคนลงทุนกู้เงินไม่ผ่าน โครงการโรงแรมจึงต้องพับไปเหลือไว้แต่โครงสร้างเหล็กสีแดงที่สร้างขึ้นมาแล้ว ยิ่งมีโครงสร้างถูกทิ้งไว้แบบนี้ผมยิ่งไม่รู้จะเข้าไปทำอะไรกับมัน จนกระทั่งมีน้องๆ กลุ่มดีไซเนอร์ติดต่อเข้ามาอยากขอเช่าที่ทำสตูดิโอ”

ดีไซเนอร์กลุ่มแรกที่ติดต่อลุงภูมิคือแบรนด์ Dibdee Binder แบรนด์เย็บสมุดทำมือชื่อดังของจังหวัดเชียงใหม่ ที่เข้ามาเช่าห้องในอาคารพาณิชย์เมื่อปี 2015 และชวนเพื่อนๆ ให้มาอยู่ด้วยกัน หนึ่งในนั้นคือ ปอ–ภราดล พรอำนวย นักดนตรีและนักเคลื่อนไหวทางสังคมผู้เป็นเจ้าของร้านดนตรีแจ๊สชื่อดังของเชียงใหม่อย่าง North Gate Jazz Co-Op ที่เปลี่ยนอาคารเก่าแก่ที่เคยเป็นที่พักของพ่อค้าสัญจรและโรงงานทำขนมปังให้เป็นบาร์ดนตรีที่มีนักดนตรีชั้นเยี่ยมเวียนมาแสดงทุกคืนในนาม Thapae East

“ต้องขอบคุณน้องๆ ที่พกไอเดียน่าสนใจเข้ามาภายในพื้นที่แห่งนี้” ลุงภูมิเล่าด้วยรอยยิ้ม “ผมเองชอบสิ่งใหม่ๆ และสิ่งที่ผ่านการออกแบบมาอย่างดี พอได้เจอน้องๆ ผมจึงตั้งใจไว้ว่าเวิ้งเหล็กแดงจะต้องเป็นพื้นที่ที่สนับสนุนให้นักออกแบบและเด็กรุ่นใหม่ที่มีไฟในการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ ได้มีร้านเล็กๆ ทำให้เขาได้มีพื้นที่แสดงผลงานและสนับสนุนตัวเองได้” 

ภายในเวิ้งเหล็กแดงมีอะไร ทำไมที่นี่จึงกลายเป็นย่านคราฟต์ที่เติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว รีบเดินตามเราเข้าไปทำความรู้จักกับผู้คนที่นี่กัน

Rivers and Roads

หลังจากที่แบรนด์ Dibdee Binder เข้ามาเปิดสตูดิโอได้ประมาณสองปี เมื่อจะย้ายออกพวกเขาก็ชวนเพื่อนๆ ให้มาใช้พื้นที่แทนจนเกิดเป็นร้าน Rivers and Roads ขึ้นมา

Rivers and Roads คือชื่อเพลงของวงดนตรีโฟล์ก The Head and the Heart ที่มีเนื้อหากล่าวถึงกลุ่มเพื่อนที่เคยอาศัยอยู่ด้วยกันแต่ต้องแยกจากกันไปตามทางของตนเอง กระทั่งความคิดถึงได้พาให้พวกเขากลับมาเจอกันอีกครั้ง เช่นเดียวกับเรื่องราวของเจ้าของร้าน นัด–ณัฐพร วรรณปโก, บี๋–นับวงศ์ ช่วยชูวงศ์, อาร์ม–ภัทรพล ประสิทธิ์ และ จิ๊กกี๋–วันวิสาข์ นาสิงห์ 4 เพื่อนพี่น้องนักทำงานคราฟต์ที่ตัดสินใจร่วมกันเปิดร้าน selected shop วางขายสินค้าที่พวกเขาออกแบบเอง รวมถึงสินค้าที่พวกเขาใช้รสนิยมและสายตาของนักออกแบบคัดสรรของมือสองและของที่พบเจอจากการเดินทางมาวางขายภายในร้าน ตั้งแต่เสื้อผ้า เครื่องครัว เครื่องประดับ กระเป๋า และอีกมากมายที่หาไม่ได้ทั่วๆ ไป

“คีย์เวิร์ดแรกๆ ที่เรานึกถึงตอนจะทำร้านนี้คือ เพื่อน เราปฏิบัติกับทุกคนที่เข้ามาในร้านเหมือนเพื่อน แต่เราก็ไม่คาดคิดเหมือนกันว่าของภายในร้านที่เราคัดเลือกกันมาจะกลายเป็นของที่ลูกค้าหลายคนเข้ามาเลือกซื้อไปเป็นของฝากให้กับเพื่อนๆ ของพวกเขาต่อ” ณัฐพรเล่า

YakkaJon

YakkaJon หรือยักษ์กะโจน คือโปรเจกต์ร้านอาหารของ เยาว์–เยาวดี ชูคง ที่นำชื่อของ อาจารย์ยักษ์ (ดร.วิวัฒน์ ศัลยกำธร) และ โจน จันใด สองบุคคลที่เยาว์นับถือมาตั้งเป็นชื่อร้าน

ร้านยักษ์กะโจนเป็นร้านอาหารที่เน้นเมนูปลาจากท้องทะเล ซึ่งทางร้านจะใช้ปลาจากประมงชาวบ้านทางภาคใต้ที่ไม่ทำร้ายธรรมชาติเท่านั้น และต้องเป็นวัตถุดิบสดที่ไม่มีการใส่สารใดๆ เมื่อลองนับดูทางร้านได้สนับสนุนชาวประมงเป็นจำนวนคร่าวๆ 30 ลำหรือ 60 ครัวเรือน ดังนั้นนอกจากจะได้รับประทานอาหารทะเลสดๆ แล้ว แขกของที่นี่ยังได้สนับสนุนวิถีชีวิตชาวประมงพื้นถิ่นอีกด้วย

ที่สำคัญร้านยักษ์กะโจนไม่มีเมนูตายตัวเพราะไม่อยากบังคับว่าเรือประมงแต่ละลำจะต้องพยายามตกปลาชนิดไหนเป็นพิเศษ และตั้งโจทย์ให้ตัวเองว่าจะใช้ปลาทุกชนิดที่ชาวบ้านจับขึ้นมาได้ เมนูของร้านแห่งนี้จึงสร้างเซอร์ไพรส์ได้ตลอดแม้จะแวะไปกินบ่อยๆ ก็ตาม

นอกจากวัตถุดิบจากทะเล พวกเขายังสนับสนุนวัตถุดิบพื้นถิ่นจากบนดอยใกล้ตัว เช่น สิหม่า เครื่องเทศสำคัญที่ชาวอาข่าใช้ปรุงอาหารซึ่งร้านนำมาทดลองผสมกับวัตถุดิบทะเลเพื่อทำเมนูใหม่ๆ ด้วย

Thapae East

Thapae East หรือท่าแพอีสต์ คือร้านดนตรีที่ปอ (เจ้าของร้านดนตรีแจ๊ส North Gate Jazz Co-Op), เอ๋–พัชรียา ประหา และเพื่อนๆ ก่อตั้งขึ้นภายในเวิ้งเหล็กแดงด้วยบรรยากาศคลาสสิก จุดเด่นอีกอย่างคือโครงสร้างอาคารแบบเก่าที่มีกำแพงอิฐถึงสองชั้นช่วยส่งเสริมเสียงดนตรีภายใน

แต่ละคืนท่าแพอีสต์จะเปลี่ยนแนวดนตรีไม่ให้จำเจตั้งแต่แจ๊ส, พังก์, บลูส์ ฯลฯ โดยมีนักดนตรีชาวไทยและต่างชาติผลัดกันขึ้นมาแจมอย่างสดชื่น นอกจากนั้นที่ร้านยังมีอีเวนต์น่าสนใจให้คอยติดตามเสมอ อย่างคืนดนตรีแจ๊สในนวนิยายของฮารูกิ มูราคามิ หรืองานระลึกถึงยอดนักดนตรีต่างๆ 

Barefoot Cafe

ร้านอาหาร open kitchen ของ เอิน–สาธิตา สลับแสง ที่มีครัวเปิดเป็นเวทีให้เธอแสดงการทำอาหาร และเป็นพื้นที่เล่าถึงที่มาที่ไปของอาหารและวัตถุดิบต่างๆ ในร้านให้ลูกค้าที่สนใจได้ฟังผ่านเมนูตรงหน้า

เอินตั้งใจเลือกวัตถุดิบทุกชนิดด้วยตัวเองจากเกษตรกรรายย่อยที่ไม่ใช่สารเคมี เธอจึงเล่าได้หมดว่าวัตถุดิบแต่ละชนิดเดินทางมาจากไหนรวมถึงมีประโยชน์ยังไง เพราะสำหรับเธอการรู้จักอาหารที่กินเข้าไปนั้นสำคัญอย่างยิ่งยวด การกินอาหารที่ Barefoot Cafe จึงให้บรรยากาศเหมือนได้เดินเท้าเปล่าเข้าป่าไปสัมผัสธรรมชาติผ่านสื่อกลางคือเมนูอร่อยในจานอาหารตรงหน้าคุณนั่นเอง

Spices Indian Food

สำหรับคนชอบเครื่องเทศโดยเฉพาะอาหารอินเดีย เราอยากแนะนำให้มาลองอาหารที่ Spices Indian Food ร้านอาหารของสองแม่ลูก สาวิตรี โกตาเมย์ และ โมนา โกตาเมย์ ที่เสิร์ฟอาหารคุณภาพเดียวกับที่พวกเขาทำให้ครอบครัวกินที่บ้าน ทั้งวิธีการใช้วัตถุดิบที่ไม่มีการหั่นทิ้งไว้และการปรุงใหม่จานต่อจาน รวมถึงยังมีรสแบบอินเดียแท้ๆ จากฝีมือแม่ครัวที่เคยทำอาหารอินเดียใส่ปิ่นโตต่อวันจำนวนมากเหมือนในหนังเรื่อง The Lunchbox

ที่สำคัญ​ หลังจากได้ทานอาหารรสจัดจ้านแล้วอย่าลืมลองสั่งโยเกิร์ตโฮมเมดของทางร้านมาปิดท้ายด้วยนะ

Jibberish

Jibberish คือแบรนด์ผ้าย้อมสีธรรมชาติของ นัด–ณัฐพร วรรณปโก ซึ่งเลือกเปิดสตูดิโอเล็กๆ อีกแห่งบนโครงสร้างเหล็กแดงเพื่อใช้ทำเวิร์กช็อปย้อมผ้าด้วยสีธรรมชาติโดยเฉพาะสีคราม ซึ่งเธอได้ไปเล่าเรียนเทคนิคมาทั้งจากในไทยและต่างประเทศ เช่น เทคนิค Katazome ที่เธอได้เรียนจากเพื่อนฝูงชาวญี่ปุ่น

ด้วยความที่สตูดิโอของเธอตั้งอยู่ในเวิ้งเหล็กแดงที่เต็มไปด้วยศิลปินหลายแขนง บางครั้งพวกเขาจึงทำเวิร์กช็อปคู่กัน เช่น เราอาจไปหัดทำเส้นพาสต้าด้วยตัวเองที่ Barefoot ก่อนแล้วค่อยมาลองย้อมผ้าครามที่ Jibberish ได้ทั้งอิ่มท้องและอิ่มตาในวันเดียว

EMPTYDAY GALLERY

ไอเดียการสร้าง EMPTYDAY แกลเลอรีขนาดกะทัดรัดข้างใต้สตูดิโอ Jibberish เกิดขึ้นจากนัดแห่ง Jibberish กับเพื่อนๆ ร้าน Rivers and Roads ที่อยากสร้างพื้นที่แสดงงานสำหรับคนทำงานศิลปะที่ไม่ได้เป็นศิลปินหรือนักออกแบบเต็มตัว

ที่สนุกคือห้องอันว่างเปล่าแห่งนี้ไม่ได้เป็นแค่แกลเลอรีแต่ยังพร้อมรับไอเดียที่หลากหลาย ที่ผ่านมา Empty Room จึงเป็นทั้งนิทรรศการแสดงภาพวาดของเด็กสาวอายุ 3 ขวบ ที่แสดงงานภาพพิมพ์ของกราฟิกดีไซเนอร์ หรือกระทั่งกลายเป็นสถานที่ชงชาและกาแฟจากชาวปกาเกอะญอ แถมนัดยังบอกว่าในอนาคตพวกเขายังมีไลน์อัพกิจกรรมน่าสนใจที่นี่อีกเพียบ

Pantang Studio

สตูดิโอของสองสถาปนิก ต่อ–สุวิชญ์พงศ์ อาสนจินดา และ Arthur Vergne สองสถาปนิกสองสัญชาติที่ขนานนามตัวเองว่าเป็น ‘สถาปนิกพันทาง’ ทั้ง ‘พันทาง’ ที่หมายถึงส่วนผสมของวิธีการออกแบบที่แตกต่างกันของทั้งคู่ รวมถึง ‘พันทาง’ ที่หมายถึงความเป็นไปได้พันแบบซึ่งเห็นได้ในงานออกแบบของพวกเขาทั่วเชียงใหม่ ตั้งแต่บ้าน ร้านกาแฟ ไปจนถึงร้านอาหาร เช่น บุญปั๋น ร้านโซบะเส้นสดของศิลปินเซรามิก

Baka-Nok

Baka-Nok คือร้านหนังสือและงานคราฟต์สำหรับเด็กโดย อิ๋ว–ปุณย์ศิริ สกุลวิโรจน์ แวร์ญ ภรรยาของอาเธอร์ แวร์ญ สถาปนิกประจำสตูดิโอพันทาง เดิมที่นี่เคยเป็นร้านขายเสื้อผ้าและของคราฟต์มาก่อน แต่หลังจากมีลูก อิ๋วจึงตัดสินใจเปลี่ยนร้านของเธอให้กลายเป็นร้านหนังสือและงานคราฟต์สำหรับเด็กเพื่อให้เวิ้งเหล็กแดงมีพื้นที่เล่นและเรียนรู้สำหรับเด็กๆ

ภายในร้านมีทั้งหนังสือเด็กดีๆ มือสองที่อิ๋วคัดสรรเองและเมื่อเด็กๆ โตขึ้น ร้านก็มีบริการรับซื้อหนังสือมือสองคืน ทุกๆ เดือนทางร้านจะจัดกิจกรรมให้เด็กๆ ได้มาทำงานคราฟต์ด้วยกัน เช่น การสร้างสมุดภาพร่วมกัน การมีพื้นที่แบบนี้จึงทำให้เวิ้งเหล็กแดงไม่เป็นเพียงพื้นที่แสดงออกทางศิลปะของผู้ใหญ่ แต่ยังเป็นพื้นที่ให้เด็กๆ เติบโตผ่านศิลปะเช่นกัน

Chapter 2WO

Chapter 2WO ของ ตู๋–ปรัชญา ยานะศรี คือร้านกาแฟเพียงแห่งเดียวภายในเวิ้งเหล็กแดง ด้วยดีกรีแชมป์ Speed Latte Art ของตู๋ เมนูกาแฟภายในร้านจึงมีให้เลือกจำนวนมากโดยเฉพาะเมนูที่เขาอยากให้ผู้ที่ไม่ชินกับกาแฟขมสามารถลิ้มรสกาแฟดำแบบไม่ใส่นมได้ เกิดเป็นเมนูอเมริกาโนที่เลือกได้ว่าจะใส่ส้ม ลิ้นจี่ หรือพีชลงไป

เดิมตู๋เคยเปิดร้านกาแฟรถเข็นอยู่บริเวณฝั่งตรงข้ามของเวิ้ง ก่อนตัดสินใจย้ายมาสร้างร้านใหม่ภายใต้โครงสร้างเหล็กแดง โดยมีต่อจากสตูดิโอพันทางช่วยออกแบบร้านให้โดดเด่นไม่เหมือนใคร คือแม้จะอยู่ใต้โครงสร้างเหล็กแดงพวกเขาก็สามารถจัดการให้บรรยากาศร่มรื่น น่านั่ง นับว่าเป็นพื้นที่เดียวในบริเวณท่าแพด้วยซ้ำที่เปิดให้ผู้คนได้มานั่งพักผ่อนท่ามกลางร่มเงาของต้นไม้

Fabric Chang

ร้านเสื้อผ้าที่เข้ามาเปิดขายลำดับแรกๆ ในเวิ้งเหล็กแดงของ วรรณ–อุทัยวรรณ บุญระชัยสวรรค์ ที่ขายเสื้อผ้าย้อมสีธรรมชาติออกแบบโดยลูกสาวของเธอ ร้านนี้ถูกใจชาวญี่ปุ่นจำนวนมากจนหลายคนกลายมาเป็นลูกค้าประจำจนถึงทุกวันนี้

Nima Arts and Silver

ร้านเครื่องประดับของ อ้อม–สมยุภัทร เสียงสุวรรณ ที่เปิดมาแล้วกว่า 10 ปี มีจุดเด่นคือลูกปัดชนิดต่างๆ ที่สามีชาวทิเบตของเธอสะสมไว้ ตั้งแต่ลูกปัดที่ทำจากแก้ว พลาสติก หิน ทองเหลือง เงิน ซึ่งมีอายุให้เลือกตั้งแต่ไม่กี่ปีจนถึงพันปี มีกรรมวิธีผลิตหลากหลาย ตั้งแต่กระบวนการผลิตในปัจจุบันจนถึงวิธีแบบดั้งเดิมที่เผารมควันลูกปัดด้วยสมุนไพรชนิดต่างๆ และครบทุกช่วงราคา นอกจากลูกปัด ที่นี่ก็ยังมีเครื่องเงินและเข็มกลัดเงินให้เลือกสรรด้วย

The post เวิ้งเหล็กแดง : โรงงานขนมปังร้อยปีที่กลายเป็นชุมชนสร้างสรรค์ริมถนนท่าแพ appeared first on a day magazine.

ฟังเผินๆ คำว่า Feminista คล้ายกับคำว่า fashionista ไม่หยอก ซึ่งปลาคอนเฟิร์มว่าฉันคิดถูก “ในสังคมไทย คำว่าเฟมินิสต์มันมี stigma อยู่ คนมักเข้าใจว่าเฟมินิสต์เกลียดผู้ชาย เวลาได้ยินจึงไม่ชอบ ไม่อยากใช้ กลัวถูกตีตรา แต่เราอยากให้คำว่าเฟมินิสต์เข้าไปอยู่ในกระแสหลัก เลยนึกถึงคำว่า fashionista ที่มีความหมายแง่ลบหน่อยๆ เหมือนกัน แต่คนใช้กันแพร่หลาย เอามาผสมกันเป็นคำนี้”

วิธีคิดชื่อสามารถใช้อธิบายคอนเซปต์ตั้งต้นของ Feminista นี้ได้ด้วยเช่นกัน ปลาบอกว่าเธออยากให้แนวคิดเฟมินิสม์เข้าไปอยู่ในกระแสหลัก อยากให้ทุกคนพูดถึงเรื่องความเท่าเทียมทางเพศกันอย่างแพร่หลาย เพราะเมื่อได้พูดคุยกันสังคมถึงจะเปิดกว้างและเคลื่อนไปข้างหน้า

พวกเราจึงได้เห็นเว็บไซต์ Feminista รวบรวมและเผยแพร่บทความที่เกี่ยวข้องกับความเป็นธรรมทางเพศเอาไว้ ไม่ว่าจะเป็นบทวิพากษ์วิจารณ์ประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวข้องกับ gender บทสัมภาษณ์ที่สร้างความเข้าใจใหม่ๆ ว่าเฟมินิสต์เป็นคนแบบไหนและเป็นใครได้บ้าง และอื่นๆ อีกมากมาย

กระนั้นมีสิ่งหนึ่งที่ฉันเข้าใจผิด ปลาบอกว่า Feminista ไม่ใช่แค่เว็บไซต์ว่าด้วยเฟมินิสม์ แต่ด้วยข้อจำกัดด้านแรงคนและแรงเงิน เธอจึงขับเคลื่อนองค์กรอย่างค่อยเป็นค่อยไป ในอนาคตเราจะได้เห็นหนังสือ พ็อดแคสต์​ และสื่ออื่นๆ ภายใต้ชื่อเดียวกัน

สำหรับฉัน คอนเซปต์และจุดมุ่งหมายของ Feminista นั้นเข้าใจง่าย แต่สิ่งที่ฉันสงสัยใคร่รู้กว่าคือเรื่องราวของปลา หญิงสาวผู้ยืนหยัดเคลื่อนไหวเรื่องความเป็นธรรมทางเพศมากว่าสิบปี

01

“เราไม่รู้ว่าสิ่งที่เจอเรียกว่าอะไร แต่เรารู้สึกถึงความไม่เป็นธรรมทางเพศมาโดยตลอด”

ไม่มีใครสมควรถูกกระทำความรุนแรง ไม่ว่าผู้หญิงหรือผู้ชาย ไม่ว่าเด็กหรือผู้ใหญ่

แต่นั่นกลับเป็นสิ่งที่ปลาคุ้นชินมาตั้งแต่เด็ก 

ในวัยเยาว์ เธอถูกแม่ทำร้ายร่างกายอยู่บ่อยครั้งโดยไม่เข้าใจที่มาที่ไป เหตุผลที่เธอใช้ปลอบโยนตัวเองคือ ‘แม่เป็นคนโมโหร้าย’

จนกระทั่งราวสิบปีก่อน ปลามีโอกาสเข้ารับการอบรมที่ศูนย์ผู้หญิงเพื่อสันติภาพและความเป็นธรรม ซึ่งดำเนินการโดยอวยพร เขื่อนแก้ว หนึ่งในคนที่เคลื่อนไหวเรื่องสิทธิสตรีมาอย่างยาวนาน 

“นั่นเป็นครั้งแรกที่เรารู้จักว่าโครงสร้างสังคมชายเป็นใหญ่คืออะไร และความไม่เป็นธรรมทางเพศคืออะไร” เธอย้อนความ

“ก่อนหน้านั้นเราไม่รู้ว่าสิ่งที่เจอเรียกว่าอะไร แต่เรารู้สึกถึงความไม่เป็นธรรมทางเพศมาโดยตลอด เราเห็นพ่อทำร้ายร่างกายแม่ แล้วเขาแยกทางกัน แม่ต้องทำงานกลางคืนเพื่อเลี้ยงลูกสองคนด้วยตัวเองคนเดียว ในขณะที่พ่อก็ไปมีเมียเยอะมาก ไปมีลูกทิ้งไว้ตามที่ต่างๆ แล้วปล่อยให้ผู้หญิงเลี้ยงลูก

“พอโตขึ้นเรามีแฟนเป็นผู้ชาย เราพบว่าตัวเองต้องนั่งทำงานบ้านคนเดียว หรืออย่างตอนที่คบกับผู้ชายมุสลิม เราเจอสภาพที่ผู้ชายกินข้าวก่อนแล้วลุกไป ผู้หญิงกินทีหลังแล้วล้างจาน เรารู้สึกว่าเราไม่โอเค แต่เราไม่รู้ว่ามันคืออะไร 

“แต่พอเรามีชื่อเรียกให้มัน มุมมองของเราเปลี่ยนไปหมด เปลี่ยนตั้งแต่เรื่องชีวิตส่วนตัวเลย เราเข้าใจแล้วว่าทำไมแม่เป็นแบบนั้น รากของปัญหาไม่ใช่เรื่องปัจเจกว่าแม่เป็นคนโมโหร้าย แต่เพราะแม่ก็ถูกทำร้าย พ่อข่มขืนแม่ตอนอายุ 13 ทำให้แม่ต้องอยู่กับเขา ไม่ได้เรียนหนังสือ แล้วต้องมาเลี้ยงลูกสองคนโดยไม่มีความรู้ ส่วนพ่อซึ่งเป็นผู้ชายทำแบบนี้ลงไปโดยที่ไม่เคยมีใครบอกเขาว่าสิ่งที่เขาทำมันผิด สังคมที่เขาเติบโตมาบอกว่าเขาทำแบบนั้นได้ ตบตีผู้หญิงไม่ผิด มีเมียหลายคนไม่ผิด”

เมื่อกระจ่างแก่ใจแล้วว่าความรุนแรงในครอบครัวนั้นซ้อนทับกับความรุนแรงด้วยเหตุแห่งเพศ รวมถึงมองเห็นโครงสร้างที่ครอบงำครอบครัวของตนอีกที ปมปัญหาเรื่องครอบครัวในใจของปลาก็คลี่คลาย 

“สิ่งที่เกิดขึ้นกับเราทันทีหลังจบการอบรมคือเราเปลี่ยนความรู้สึกที่มีต่อครอบครัว พอรู้ว่ารากของปัญหาคืออะไร เราก็เปลี่ยนความคิดตัวเองก่อน จากนั้นจึงเริ่มคิดว่าตัวเองสามารถทำอะไรเพื่อเปลี่ยนแปลงสังคมรอบตัวได้บ้าง”

และนั่นคือสิ่งที่เธอทำอย่างมุ่งมั่นเมื่อย้ายตามแฟนในขณะนั้นไปอยู่จังหวัดปัตตานี

02

“น้องเขาร้องไห้ บอกว่าไม่เคยรู้มาก่อนว่าผู้หญิงมีสิทธิที่จะพูด”

“ตอนแรกเราตั้งใจจะเปิดร้านหนังสือชื่อบูคู แล้วชงกาแฟ อ่านหนังสืออยู่เงียบๆ”​ ปลาสารภาพ “แต่สุดท้ายพอเราเริ่มทำงาน ชวนคนอ่านหนังสือ จัดเสวนาคุยเรื่องหนังสือ จัดงานอ่านบทกวี เราก็อยู่เงียบๆ ไม่ได้”

ฉันคิดว่านั่นคือเสน่ห์ของร้านหนังสืออิสระ เมื่อเข้าไปในร้านคุณจะพบหนังสือแบบที่หาไม่ได้จากร้านเครือใหญ่ คุณจะได้ร่วมกิจกรรมและพบปะผู้คนที่พูดภาษาของนักอ่านเช่นเดียวกัน แล้วหัวใจและทัศนคติของคุณจะกว้างขวางขึ้น 

สร้างพื้นที่ให้กับความคิดความอ่าน ร้านหนังสืออิสระทำหน้าที่เช่นนั้น 

เมื่อได้รู้จักกับนักเคลื่อนไหวในพื้นที่ รวมถึงได้เห็นความอยุติธรรมที่เกิดขึ้น ปลาเริ่มเคลื่อนไหวเรื่องสิทธิมนุษยชนในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ ก่อนจะค่อยๆ ขยับไปเคลื่อนไหวเรื่อง gender ซึ่งเธอได้แรงบันดาลใจหลังจากไปบรรยายเรื่องความหลากหลายทางเพศที่มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์​ วิทยาเขตปัตตานี

“คนจัดงานเขาอยากให้นักศึกษาซึ่งเป็นมุสลิมเข้าใจว่า LGBTQ+ คืออะไร เพราะในทางศาสนาเขาจะถูกสอนว่ามันเป็นเรื่องที่ผิด แล้วหลังจบงานมีน้องคนหนึ่งที่เป็นทรานส์เจนเดอร์เดินมาถามเราว่า LGBTQ+ ย่อมาจากอะไร เขาแต่งหญิงมาเลยนะ แต่ถามคำถามนั้นกับเรา เราเห็นว่ามันมีคนที่อยากรู้เรื่องพวกนี้อยู่ ก็เลยคุยกับอดีตแฟนว่าจัดคลาส gender 101 แบบเบสิกมากๆ กันไหม เช่น กรอบเพศหญิงเพศชาย บทบาททางเพศ เพศหลากหลาย พวกเราก็เลยทำห้องเรียนเพศวิถีกันที่บูคู” 

ห้องเรียนเพศวิถีไม่ได้จำกัดแค่ LGBTQ+ เท่านั้น แต่ยังเปิดรับคนทุกเพศ ไม่ว่าคุณจะนิยามตัวเองว่าอะไรก็สามารถเข้ามาเรียนรู้เรื่องความหลากหลายทางเพศร่วมกันได้ โดยใช้วิธีการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ส่วนตัว รวมถึงฝึกใช้หัวใจความเป็นมนุษย์เปิดรับความแตกต่างหลากหลายที่อาจจะขัดกับความคิดความเชื่อที่เคยถูกปลูกฝังมา

ผู้เรียนแต่ละคนล้วนมีแบ็กกราวนด์หลากหลาย ปลายกตัวอย่างบางส่วนให้เราฟัง เช่น คนที่คิดถึงญาติเพศหลากหลายที่จำเป็นต้องหนีออกจากพื้นที่ คนที่เคยทำทุกวิถีทางให้น้องสาวเลิกกับแฟนซึ่งเป็นผู้หญิงเหมือนกันเพราะอยากให้น้องสาวได้ขึ้นสวรรค์ หรืออย่างเคสหนึ่งที่กระทบใจฉันเป็นพิเศษ

“ครั้งหนึ่งเราเคยทำงานกับน้องๆ มุสลิม มีน้องผู้หญิงคนหนึ่งเขาไม่พูดเลย ทำยังไงก็ไม่พูด จนตอนใกล้จะจบคลาส เราให้ทุกคนแชร์รอบวง แล้วเขาร้องไห้ เราเลยแยกเขามาคุยว่าเกิดอะไรขึ้น น้องเขาเลยบอกว่าไม่เคยรู้มาก่อนว่าผู้หญิงมีสิทธิที่จะพูดในวงที่มีผู้ชายอยู่ด้วย เพราะเขาโตมากับครอบครัวที่ไม่ให้ผู้หญิงพูด”

ฉันจินตนาการว่าน้ำตาของหญิงสาวผู้ตระหนักถึงสิทธิของตัวเองเป็นครั้งแรกคงเปล่งประกายงดงาม และหวังว่าเมื่อรู้ว่าพูดได้แล้วเธอจะพูดทุกสิ่งในใจ และพูดแทนคนอื่นที่อาจจะยังพูดไม่ได้ เช่นเดียวกับที่ปลาหรือนักเคลื่อนไหวคนอื่นๆ ทำ

หลังจากจัดห้องเรียนเพศวิถีได้ราว 5 ปี ปลาและอดีตแฟนก็ขยับขยายการเคลื่อนไหวไปสู่พื้นที่ใหม่ๆ นั่นคือพื้นที่ของกีฬา

ไม่ใช่กีฬาอะไรก็ได้ แต่เป็นฟุตบอล กีฬาที่แทบจะถูกผูกขาดไว้กับผู้ชาย

03

“เขาไม่ได้มองว่าสิทธิเรื่องเพศเป็นสิทธิมนุษยชน”

“ตอนแรกเราเลือกฟุตบอลเพราะความชอบส่วนตัว แต่พอเตะแล้วถึงได้เห็นสายตาที่ผู้ชายมองผู้หญิงที่เตะบอล” ปลาเล่า 

สายตาที่ปลาพูดถึงมีหลายความนัย 

หนึ่ง–ในการรับรู้ของคนทั่วไป ฟุตบอลไม่ใช่กีฬาของผู้หญิง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่มีการแบ่งบทบาททางเพศชัดเจน การที่ผู้หญิงคนหนึ่งจะเตะฟุตบอลในสนามจึงถือเป็นเรื่องแปลก 

สอง–สำหรับชาวมุสลิม หญิง-ชายไม่สามารถทำกิจกรรมใดๆ ร่วมกันได้ ดังนั้นทีมฟุตบอลที่ประกอบด้วยสมาชิกเพศหลากหลาย ทั้งผู้หญิง ผู้ชาย เกย์ กะเทย ทอม ฯลฯ จึงถือเป็นของแปลกและต้องห้าม 

แต่เพราะหาญกล้าท้าทายขนบและเปิดพื้นที่ให้กับคนที่ไม่เคยมีพื้นที่ ทีมฟุตบอลบูคูจึงประสบความสำเร็จในหมู่สมาชิกที่มาเตะบอลด้วยกันเป็นประจำทุกวันเสาร์ ทั้งยังโด่งดังในฐานะการขยับเขยื้อนเคลื่อนสังคมอย่างสร้างสรรค์ เป็นที่พูดถึงไม่ใช่แค่ระดับประเทศ แต่ระดับโลก 

แต่ด้วยความกล้าหาญนี่แหละที่ทำให้ปลาและแฟนโดนต่อต้านและคุกคามอย่างหนัก

“เริ่มมีคนมาดูตอนเราเตะ เริ่มมีเสียงแสดงความไม่พอใจ แต่ก็ยังไม่หนักเท่าไหร่ มาหนักตอนที่สารคดี ก(ล)างเมือง ของ ThaiPBS มาถ่ายทำเรื่องการทำงานของเรา มันเป็นการถ่ายทำที่ไม่ใช่แค่เรื่องงานแต่รวมถึงเรื่องส่วนตัวด้วย คือเรื่องที่เราใช้ชีวิตคู่กับแฟนที่เป็นผู้หญิง”

เดาตอนต่อไปได้ไม่ยาก พอสารคดีเผยแพร่ออกไป ผู้ต่อต้านก็แสดงตัวชัดเจน ไม่ว่าจะเป็นนักวิชาการด้านศาสนา ครูสอนศาสนา หรือกระทั่งเพื่อนนักเคลื่อนไหวด้านการเมืองและสิทธิมนุษยชนด้วยกันเองก็ตาม ซึ่งเป็นคนกลุ่มหลังนี่เองที่ทำให้ปลาเสียใจกว่าใครอื่น เพราะพวกเขาไม่ใช่ใครอื่น

“เป็นเพื่อนที่เราเห็นหน้ากันมา ช่วยงานกันมา แต่พอเป็นเรื่อง LGBTQ+ ไม่เอา ความเท่าเทียมทางเพศไม่เอา เขาไม่ได้มองว่าสิทธิเรื่องเพศเป็นสิทธิมนุษยชนเหมือนกับเรื่องการเมืองที่เขาเรียกร้อง เรื่องการเมืองเขาอ้างอิงหลักสิทธิมนุษยชน หลักสากล แต่เรื่องเพศหรือเรื่องครอบครัว ซึ่งเขามองว่าเป็นเรื่องส่วนตัว เขาใช้หลักศาสนา มันคือการใช้ประโยชน์จากสิทธิมนุษยชนเฉพาะในเรื่องที่ตัวเองต้องการ”

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นกับปลาเมื่อราวๆ สามปีที่แล้ว แต่ในวันนี้สังคมไทยก็ยังขยับเขยื้อนจากเดิมไม่มากนัก นักต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยหรือผู้ที่เรียกตัวเองว่าปัญญาชนลิเบอรัลหลายคนยังคงมองไม่เห็นความอยุติธรรมทางเพศ ยังเกิดเหตุการณ์ล่วงละเมิดทางเพศในการชุมนุม ยังมีผู้ชุมนุมที่ไล่ให้ทหารที่ไม่เข้าข้างประชาธิปไตยไป ‘ใส่กระโปรง’ เสีย

ในตอนนั้นปลาและอดีตแฟนต้องรับศึกหนัก ทั้งถูกโจมตีด้วยตรรกะวิบัติผิดฝาผิดตัว หนักขึ้นมาคือโดนก่นด่าแบบโต้งๆ และหนักที่สุดคือถูกขู่ฆ่าเอาชีวิต

ปิดร้านหนังสือและเลิกทำทีมฟุตบอล (เป็นการชั่วคราว) ก็แล้ว ติดกล้องวงจรปิดและเก็บเนื้อเก็บตัวอยู่แต่บ้านก็แล้ว แต่มวลความรู้สึกไม่ปลอดภัยก็ยังคงเป็นเมฆดำที่ปกคลุมและปิดกั้นแสงสว่างในชีวิต

จังหวะนั้นปลาได้รับข่าวดี เธอได้รับทุนไปเรียนต่อด้าน gender ที่ประเทศอินเดีย

04

“เราอยากทำให้คำว่าเฟมินิสต์เป็นคำที่ทุกคนภูมิใจ”

ปลาสมัครชิงทุนการศึกษาไว้สักพักแล้ว เพราะหลังจากเคลื่อนไหวด้าน gender มาหลายปี เธอก็สรุปได้ว่าตัวเองยังมีความรู้ไม่พอ และอยากร่ำเรียนต่อด้วยหวังว่าเมื่อความรู้เพิ่มก็จะทำอะไรเพิ่มได้อีก

เมื่อได้รับทุนในจังหวะที่พอเหมาะพอเจาะ ปลาจึงตัดสินใจได้ไม่ยาก

ไป เพื่อให้ชีวิตเดินต่อ 

ที่อินเดีย ปลาได้เรียนรู้เพิ่มดังใจหวัง และได้ไอเดียแรกเริ่มในการก่อตั้ง Feminista

“ตอนแรกเราเลือกอินเดียเพราะตั้งใจจะกลับไปทำงานในพื้นที่สามจังหวัด อินเดียมีเรื่องศาสนาและการเมืองที่เข้มข้น บริบทมันเทียบเคียงกันได้ แต่ตอนไปเรียนได้สักพักเราเลิกกับแฟน และใจเราก็รู้สึกว่าตัวเองทำงานกับชุมชนมาเยอะแล้ว ไม่อยากทำแล้ว บวกกับตอนใกล้เรียนจบเราได้ฝึกงานกับเว็บไซต์ที่ทำเรื่อง LGBTQ+ โดยเฉพาะ เราได้เห็นเขาใช้สื่อหลายๆ แบบในการเล่าเรื่องและให้ความรู้ มีทั้งกราฟิก บทความเล่าเรื่อง ฮาวทู หรือจัดอีเวนต์เล็กๆ เราเลยคิดว่าอยากกลับมาทำงานสื่อ

“สิ่งที่เราสนใจคือ ทำไมในประเทศไทยไม่มีแหล่งความรู้เรื่องเฟมินิสม์ ลองคิดชื่อหนังสือเฟมินิสม์ที่เป็นภาษาไทยสิ นึกไม่ออกเลย ตอนเราเรียนต้องอ่านหนังสือเยอะ แล้วหนังสือเป็นภาษาอังกฤษทั้งนั้น หนังสือเฟมินิสม์ที่โด่งดังมากๆ ทำไมไม่มีเป็นภาษาไทยเลย เราเลยรู้สึกว่าต้องทำงานแบบนี้ เพราะถ้าไม่ทำก็ไม่มีแหล่งข้อมูล เราอยากให้มันมีแหล่งข้อมูล เพราะข้อมูลจะนำมาซึ่งความเข้าใจ”

สิ่งที่ปลาทำคือการทำงานทางความคิด ให้ความรู้ซึ่งเสริมพลังเหล่าเฟมินิสต์รุ่นใหม่ และชักชวนคนที่เริ่มสนใจเข้ามาเป็นพวกเดียวกัน พวกที่เชื่อมั่นในความเท่าเทียมทางเพศ ซึ่งเป็นหนึ่งเดียวกับความเท่าเทียมของมนุษย์

“เราเลือกที่จะไม่สื่อสารกับคนที่เป็น anti-feminists เพราะมันคงยากที่จะเปลี่ยนใครด้วยคำพูดหรือตัวอักษร แต่เราอยากเพิ่มจำนวนคนที่จะขึ้นมาเป็นเฟมินิสต์ได้มากกว่า” ปลาว่าอย่างนั้น 

เธอบอกด้วยว่าเป้าหมายหนึ่งในชีวิตคือการทำให้ผู้คนเรียกตัวเองว่าเฟมินิสต์อย่างภาคภูมิใจ

“ตอนเราอยู่อินเดีย เราเห็นคนอินเดียเรียกตัวเองว่าเฟมินิสต์อย่างภูมิใจ กระทั่งในไบโอ Tinder ยังเขียนว่าเป็นเฟมินิสต์ พรีเซนต์เลยว่าเป็นเฟมินิสต์สายไหน Marxist Feminist, Intersectional Feminist หรืออะไรก็แล้วแต่ ในขณะที่ในบ้านเรา ถ้าถามว่าเป็นเฟมินิสต์ไหมก็จะอึกอัก เพราะมันเป็นคำที่ลบมากๆ แต่เราอยากทำให้คำว่าเฟมินิสต์เป็นคำที่ทุกคนภูมิใจ”

05

“คนตาสว่างเรื่องประชาธิปไตย แต่ยังไม่ตาสว่างเรื่องเพศ”

อันที่จริง ในการสัมภาษณ์ครั้งนี้ ฉันไปหาปลาที่ทำงานของเธอที่อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ ใช้เวลาขับรถจากอำเภอเมืองราวสองชั่วโมง ถนนทอดยาว ทิวทัศน์ข้างทางเป็นไม้ใหญ่สูงชะลูด ตอนใกล้ถึงปลายทาง ฉันเลี้ยวผิดจึงได้ขับรถตัดผ่านทุ่งนา ต้นข้าวสีเขียวอ่อนตัดกับสีฟ้าสดใส

ปลาต้อนรับฉันด้วยลาเต้ร้อนที่เธอชงเอง ก่อนเดินนำไปหาที่นั่งคุยท่ามกลางบรรยากาศสบายๆ คนละขั้วกับเรื่องราวชีวิตและความคิดความเชื่อที่เข้มข้นและหนักแน่นเหลือเกิน 

ผ่านมาหลายปี ทำไมคุณถึงยังมั่นคงในเส้นทางนี้

เราว่าไม่อยากให้ใครเจอแบบเรา ด้วยพื้นฐานที่เราเข้าใจความเจ็บปวดของการถูกกระทำในฐานะผู้ถูกกดขี่ เราโดนแม่ตี โดนครูตี เรารู้สึกว่าทำไมเราไม่สามารถสู้กับอำนาจนี้ได้ เพราะเขาเป็นแม่เรา เขาเป็นครูเรา พี่รู้สึกว่าไม่ควรมีเด็กคนไหนถูกกระทำแบบนี้

พอโตขึ้นเราก็ยังถูกกระทำ เราถูกใช้ความรุนแรง เราถูกล่วงละเมิดทางเพศ ไปไหนมาไหนไม่เคยรู้สึกสบายใจ เราไม่อยากให้คนอื่นต้องมาเจออะไรแบบนี้ อยากให้มันปลอดภัยที่จะใช้ชีวิต ดังนั้นสิ่งที่เราพยายามทำอยู่ก็คือทำให้สังคมมันเปลี่ยนสำหรับผู้หญิง เพศหลากหลาย หรือแม้กระทั่งผู้ชาย เพราะเราก็มีเพื่อนผู้ชายที่ถูกล่วงละเมิดทางเพศ ถูกทำร้ายร่างกายในครอบครัว ซึ่งผู้ชายก็จะพูดยากไปอีกแบบ จะไม่กล้าส่งเสียงออกมาด้วยความเป็นชาย

คุณได้รับผลกระทบจากการออกมาเคลื่อนไหวอยู่มาก ไม่เคยมีความคิดที่ว่า ‘เลิกทำดีกว่า’ เลยเหรอ

เคย บ่อย ตลอดเวลาเลย รู้สึกว่า เอ๊ะ เราไม่ต้องทำอะไรก็ได้หรือเปล่า ทำไมต้องไปแบกรับความทุกข์ ก็ปล่อยเขาสู้กันไป แต่ว่าสุดท้ายแล้วมันก็ ไม่ได้ว่ะ มันเหมือนอาการตาสว่าง พอเห็นแล้วมันเลิกเห็นไม่ได้  

ทุกวันนี้ยังมีความหวังอยู่ไหม

เรามีความหวังกับคนรุ่นใหม่อยู่มาก ตั้งแต่เริ่มเล่นทวิตเตอร์เราเห็นความเปลี่ยนแปลงในคนรุ่นใหม่ อย่างเวลาเขาไปม็อบ ทุกคนก็พูดทุกเรื่อง ชาติพันธุ์ วันเฉลิม ประชาธิปไตย gender ผู้พิการ เราคิดว่าคนรุ่นใหม่รับสื่อได้หลากหลายมากขึ้น เชื่อมโยงกับแนวคิดของสากลได้มากขึ้น คนรุ่นพี่เสียอีกที่อาจจะตามไม่ทันแล้ว กับคนรุ่นเราเราอาจไม่ค่อยหวังแล้วนะ ใครจะเปลี่ยนได้ก็เปลี่ยน ใครไม่เปลี่ยนก็ไม่เป็นไร แต่เรามีความหวังกับคนรุ่นใหม่ ถึงได้พยายามจะสร้างอะไรที่เป็นแหล่งข้อมูลเอาไว้ ตั้งแต่ทำ Feminista คนรุ่นใหม่มาถามเราเยอะ หลังไมค์มาถามหาหนังสือเกี่ยวกับเฟมินิสม์ หรือถ้าอยากรู้เรื่อง sex worker เรื่องการข่มขืนต้องไปที่ไหน ถ้าอะไรแนะนำได้เราก็จะแนะนำไป เพราะเรารู้สึกว่าสิ่งที่เราทำได้คือหาเครื่องมือให้คนรุ่นใหม่เยอะๆ แล้วให้เขาเลือกเองว่าเขาอยากจะเอาอะไรไปใช้

เท่าที่ไปม็อบมาก็เห็นประเด็นเรื่อง gender ถูกพูดถึงเยอะจริง 

คนตาสว่างเรื่องประชาธิปไตย แต่ยังไม่ตาสว่างเรื่องเพศนะ การต่อสู้เรื่องผู้หญิงในไทยมันมีมาโดยตลอด แต่ว่าไม่ได้ถูกยกขึ้นเป็นมูฟเมนต์สำคัญแบบมูฟเมนต์ประชาธิปไตย ด้วยความที่บ้านเรามีปัญหาเรื่องประชาธิปไตยมาตลอด คนก็จะโฟกัสไปที่ประเด็นนั้นเป็นหลัก เหมือนที่มีหลายๆ คนชอบพูดว่า ‘เอาประชาธิปไตยก่อนแล้วค่อยเอาเรื่องเพศ’ ซึ่งตอนนี้มันใช้ไม่ได้แล้ว เพราะเราเรียกร้องพร้อมกันหมดได้ มันเชื่อมโยงกัน และการที่มีประชาธิปไตยก็ไม่ได้หมายความว่าจะมีความเท่าเทียมทางเพศ หลายประเทศก็เป็นประชาธิปไตยแต่ว่า LGBTQ+ ก็ยังโดนฆ่าตายอยู่ มันไม่ได้แปลว่ามีประชาธิปไตยปุ๊บ เรื่องสิทธิอย่างอื่นจะถูกใช้งานปั๊บ แต่ถ้าเราทำทุกอย่างไปพร้อมๆ กัน เราพูดเรื่องประชาธิปไตย เราพูดเรื่องผู้หญิง LGBTQ+ ชนเผ่า ไปพร้อมๆ กัน ให้เห็นว่าทั้งหมดเป็นระบบที่เชื่อมกัน สุดท้ายแล้วสิ่งที่เราเรียกร้องจะเกิดขึ้นได้พร้อมๆ กัน ไม่จำเป็นต้องให้อันนี้เกิดก่อนแล้วอันนั้นเกิดทีหลัง

ในชีวิตการเป็นนักเคลื่อนไหว คุณมองเห็นภาพปลายทางยังไง 

ถึงที่สุดแล้วเราอยากให้คนมองเรื่อง gender equality เหมือนกับเรื่องประชาธิปไตย ทุกวันนี้ประชาธิปไตยถูกพูดถึงอย่างกว้างขวาง ประชาธิปไตยกลายเป็นข้างที่ถูกต้อง ไม่มีใครอยากกลับไปเป็นเผด็จการทหาร คนอยากเห็นภาพประชาธิปไตยที่ทุกคนมีส่วนร่วมเท่ากัน เราก็อยากเห็นแบบเดียวกันเกิดขึ้นกับเรื่องความเท่าเทียมทางเพศ คือทุกคนพูดถึงเรื่องสิทธิของความเท่าเทียมทางเพศในกระแสหลักโดยไม่ถูกต่อต้าน ซึ่งเราก็เห็นความหวังตรงนี้ด้วยนะ เราเห็นผู้ชายหลายคนเข้าใจเรื่อง gender มากขึ้น บางคนเรียกตัวเองว่าเป็นเฟมินิสต์เลยด้วยซ้ำ มันไม่ใช่ว่าที่ผ่านมาสังคมไม่เปลี่ยนเลย เพียงแต่มันจะค่อยๆ เปลี่ยน

ตลอดเวลาที่ทำงานมา มีสิ่งไหนที่คุณรู้สึกเสียดายหรือเสียใจที่ไม่ได้ทำไหม

เราว่าเราทำมาเต็มที่แล้วนะ เพราะตอนอยู่สามจังหวัดเราก็ทำงานเยอะมาก ทำกับชุมชน ทำกับคนหลายกลุ่ม แล้วเราก็มีความบริสุทธิ์ใจกับงานที่ทำ ดังนั้นไม่มีความเสียดายที่ไม่ได้ทำ แต่อาจจะมีความเสียดายที่เราไม่สามารถทำให้เพื่อนเราหลายๆ คนเข้าใจสิ่งที่เราทำได้ อย่างเพื่อนเราในสามจังหวัดที่ไม่เข้าใจใน gender เขาก็ยังคงไม่เข้าใจว่า LGBTQ+ มันเป็นสิทธิมนุษยชน เขาก็ยังมีทัศนคติกับผู้หญิงที่ไม่ค่อยโอเค 

เราอาจจะเสียดายที่เราไม่สามารถทำให้เพื่อนร่วมงานทางการเมืองในตอนนั้น หรือเพื่อนที่ขับเคลื่อนเรื่องประชาธิปไตยอยู่ทุกวันนี้ เข้าใจได้ว่าปัญหานี้มันเป็นเรื่องของสถานะทางสังคมด้วย เขามีพริวิเลจของชนชั้นกลาง เขาเติบโตมาอย่างสมบูรณ์ ไม่เคยเห็นว่าการถูกทำร้ายร่างกายมันเป็นยังไง เขาไม่เคยถูกกระทำอะไรบางอย่างที่ทำให้เห็นความเหลื่อมล้ำ เป็นผู้ชายที่พ่อแม่ส่งเรียนหนังสือ ได้อ่านหนังสือเยอะแยะมากมาย โตขึ้นก็มีงานมีการที่ดี เขาก็ไม่เข้าใจว่าผู้หญิงเป็นอะไรนักหนา เขาเป็นเพื่อนเราแต่เขาก็ไม่เข้าใจว่าเรามาเย้วๆ อะไรเรื่องนี้

นอกจากสูญเสียมิตรภาพระหว่างรายทาง มีอะไรที่คุณยอมเสียไปอีกเพื่อจะทำงานด้านนี้

คงเป็นเรื่องความร่าเริง รื่นเริงใจ เพราะว่างานเปลี่ยนแปลงสังคมเป็นงานที่หนัก นักกิจกรรมหลายคน burn out กันเยอะ ทำงาน เครียด นอนไม่หลับ ซึมเศร้า อย่างเราเองก็ได้รับผลกระทบเยอะมากตอนทำงานที่สามจังหวัด ยังมีอาการ PTSD อยู่ หวาดระแวง ซึมเศร้า กลัว

การทำงานนี้เราต้องรับปัญหา รับความทุกข์ของคนเข้ามา เวลามีคนหลังไมค์มาหาว่า แม่ไล่ออกจากบ้าน ถูกคุกคาม ถูกขู่ฆ่า เราก็ไม่สามารถจะดูดายมันได้ 

ชีวิตปกติสุข เราว่าเราสูญเสียมันไป

แล้วทุกวันนี้ยังมีความสุขกับชีวิตอยู่บ้างไหม

เราก็ต้องหันกลับมาดูแลตัวเอง ต้องรู้ตัวเร็วๆ ว่า กำลังหนักแล้ว ไม่ไหวแล้ว แล้วก็กลับมาดูแลตัวเอง ไปพัก ไปทำอย่างอื่น เล่นดนตรี ฟังเพลง เล่นกับแมว อยู่กับธรรมชาติ แล้วค่อยกลับมาใหม่ โดยพยายามมองไปข้างหน้าว่าเป็นเรื่องธรรมดามากๆ ที่จะถูกต่อต้าน เป็นเรื่องธรรมดาที่การลุกขึ้นมาเปลี่ยนแปลงอะไรบางอย่างที่ถูกปลูกฝังมายาวนานมันต้องใช้เวลา เราไม่สามารถเปลี่ยนได้ภายในวันสองวันหรือปีสองปี เป็นเรื่องธรรมดามากๆ อาจารย์ชลิดาภรณ์ (รศ. ดร.ชลิดาภรณ์ ส่งสัมพันธ์) ยังเคยพูดไว้ว่า ไม่มีเฟมินิสต์คนไหนลุกขึ้นมาพูดแล้วไม่โดนด่า มันต้องโดนอยู่แล้ว เพราะเรากำลังเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอะไรบางอย่างที่มันใหญ่มาก

นั่นแหละ เราก็เลยใช้วิธีนี้ช่วยให้ตัวเองกลับมามีความสุขกับอะไรรอบตัวได้

The post “คนตาสว่างเรื่องประชาธิปไตย แต่ยังไม่ตาสว่างเรื่องเพศ” คุยกับ ปลา ดาราณี ผู้ก่อตั้ง Feminista appeared first on a day magazine.

Orange Badminton คือชื่อที่เกิดจากการนำชื่อเล่นของเจ้าของอย่าง แบด–กิตติภัทร์ สงฆ์ชู อดีตก๊อบปี้ไรเตอร์มารวมกับชื่อของแฟนสาว ส้ม–ปาร์ค จองฮี แฟชั่นดีไซเนอร์ชาวเกาหลีผู้ตกหลุมรักเชียงใหม่เข้าอย่างจัง (เธอได้ชื่อ ‘ส้ม’ จากการบ้านวิชาภาษาไทยที่ครูให้เธอเลือกตั้งชื่อภาษาไทยของตนเอง)

ทั้งสองคือคู่รักที่หลงใหลในงานเขียน เริ่มจากส้ม สาวชาวเกาหลีที่เดินทางเทียวไปเทียวมาระหว่างเกาหลีและเชียงใหม่บ่อยครั้งจนลงมือทำหนังสือทำมือเพื่อบอกเล่าเรื่องราวที่เธอประทับใจในเชียงใหม่และแบ่งปันให้กับเพื่อนๆ ชาวเกาหลีได้อ่าน 

ในช่วงเวลาคาบเกี่ยวกัน แบดก็ลาออกจากงานก๊อบปี้ไรเตอร์ที่ต้องเขียนเพื่อตอบโจทย์ลูกค้า มาทำงานเขียนเพื่อตอบความต้องการส่วนตัวของตัวเอง เชียงใหม่และตัวหนังสือทำให้ทั้งสองพบกันที่ร้าน Bulbul Book Cafe ร้านกาแฟผสมห้องสมุด ซึ่งตอนนั้นแบดทำงานประจำเป็นบรรณารักษ์

ส้มฝันจะย้ายมาใช้ชีวิตอยู่ที่เชียงใหม่ ขณะที่แบดก็อยากหาพื้นที่ทำงานเขียนของตนเอง

ทั้งเลี้ยงชีพ ทั้งหล่อเลี้ยงความรักและความฝัน นี่คือความตั้งใจที่เป็นจุดเริ่มต้นของ Orange Badminton

“พูดตรงๆ เลยนะครับ … เราทำที่นี่ขึ้นมาเพราะต้องหาตังค์” แบดเริ่มต้นเล่าพร้อมกับเสียงหัวเราะ

“นั่นคือเหตุผลแรก แต่อีกส่วนคือเราสร้างพื้นที่ให้ตัวเองได้ทำงานอย่างมีความสุข เราพบว่ามีบางช่วงที่เราไม่สามารถเขียนงานที่บ้านได้ มันตัน เราเลยมักออกไปหาร้านกาแฟเพื่อทำงานเขียนหรืออ่านหนังสือ แต่หลายร้านเขาก็ไม่ค่อยแฮปปี้ที่มีคนมานั่งทำงานหรือนั่งอ่านหนังสือนานๆ บางทีก็เป็นเราเองที่รู้สึกเกรงใจ เราเลยอยากทำร้านกาแฟที่เหมาะกับการอ่านและเขียนหนังสือซึ่งเป็นสิ่งที่เราสองคนชอบขึ้นมา ขณะเดียวกันเราก็อยากมีพื้นที่ให้คนที่ชอบเหมือนเราได้เข้ามาใช้งาน และให้พลังกับคนเหล่านี้ คุณจะนั่งอ่านหนังสือหรือเขียนหนังสือนานเท่าไหร่ก็ได้เลย เรายินดีมากเลยครับ”

“เราตั้งใจเปิดร้านเล็กๆ เป็นโฮมคาเฟ่ที่รับลูกค้าได้ประมาณสิบคน นั่งพูดคุยกันสบายๆ ก็พอแล้ว” ส้มช่วยเสริม

นอกจากคาเฟ่ ทำไปทำมา ทั้งคู่ก็ตัดสินใจทำที่พัก airbnb ร่วมด้วยหลังค้นพบว่ามีชาวเกาหลีจำนวนมากสนใจมาเที่ยวเชียงใหม่ สังเกตได้จากคอมเมนต์ในอินสตาแกรมของส้มเอง

“เรารู้ว่าลูกค้าของเราจะต้องเป็นนักท่องเที่ยว เลยคิดกันว่าจะทำยังไงให้ลูกค้ามาที่นี่แล้วเขามีความสุข เหมือนเวลาเราไปเที่ยวต่างประเทศ เวลาที่เราเจอประสบการณ์ดีๆ มันทำให้ทั้งทริปนั้นกลายเป็นทริปในฝันได้เลย เวลานึกถึงทริปนั้นเราก็จะนึกถึงช่วงเวลาในที่ดีๆ แห่งนั้นขึ้นมา ซึ่งถ้าเราสามารถเป็นผู้ส่งต่อประสบการณ์แบบนั้นให้กับคนอื่นได้บ้างก็คงดี

“นอกจากนั้นเราอยากทำที่พักในราคาที่ไม่แพงมากเพื่อให้คนได้มีโอกาสมาพัก มาเที่ยวแล้วกระเป๋าไม่ฉีก และยังสามารถมีตังค์ไปเที่ยวที่ไหนต่อไหนได้ ไม่ใช่อยู่ได้แต่ในห้อง เราเลยลองทำดูว่ามันจะเป็นยังไง” แบดเล่า

“เราอยากทำให้ที่นี่มีความอบอุ่น ให้ความรู้สึกของความเป็นบ้านด้วยค่ะ พื้นที่ส่วนหนึ่งก็เป็นบ้านที่เราทั้งคู่อาศัยอยู่ด้วย เราเลยเลือกใช้ไม้มาทำประตู เฟอร์นิเจอร์ หน้าต่าง เพราะเป็นโทนสีที่น่าจะทำให้เราทุกคนนึกถึงบ้านของตัวเอง” ส้มอธิบายให้เราฟังถึงเบื้องหลังการออกแบบที่พักที่นุ่มนวล ละมุนตา

นอกจากความรู้สึกของ ‘บ้าน’ พื้นที่พักอาศัยและคาเฟ่ของพวกเขายังให้ความสำคัญกับการออกแบบพื้นที่ให้ตอบโจทย์ความต้องการของคนที่จะเข้ามาอ่านและเขียนหนังสืออีกด้วย

“การอ่านหนังสือโดยได้รับแสงตรงๆ ไม่ค่อยดีต่อตาเท่าไหร่ เราจึงคิดไว้แล้วว่าพื้นที่ของเราจะต้องมีแสงสว่างเพียงพอ ไม่มากหรือน้อยจนเกินไป ที่สำคัญอีกอย่างคือภาษาของเสียงที่เข้ามาในหู เราพยายามไม่เปิดเพลงที่มีเนื้อเพลงภาษาที่จะรบกวนเรื่องที่ลูกค้ากำลังอ่านอยู่ เราเลยต้องระมัดระวังเรื่องการเลือกเพลงในเพลย์ลิสต์ที่เปิดที่นี่ด้วย

“เราคิดถึงขั้นว่าถ้าวันนี้แสงประมาณนี้ ฝนตกประมาณนี้ เราจะเปิดเพลงประมาณนี้ และพยายามอัพเดตบ่อยๆ แต่บางทีด้วยความที่เราเป็นคนขี้เล่น เราจะแอบแทรกเพลงตลกๆ ไว้ด้วย” แบดหัวเราะก่อนอธิบายต่อ

“เวลาอ่านนิยายเราจะเลือกสถานที่อ่าน เช่น ถ้าอ่านมูราคามิเราจะพกไปอ่านในบาร์แจ๊ซ พอออกแบบ Orange Badminton เราเลยตั้งใจให้คนมาอ่านนิยายที่นี่แล้วได้รสชาติใหม่ๆ คิดว่าหนังสือเล่มไหนกันนะที่จะอ่านที่นี่แล้วสนุก และคิดไปถึงขั้นว่าที่นั่งตรงไหนเหมาะกับการอ่าน ไม่มีสิ่งรบกวน พอพักสายตาเงยหน้าขึ้นมาแล้วรู้สึกดีที่ได้อ่านตรงนี้ แล้วก็สามารถกลับไปจมกับหนังสือได้ต่อ”

เพราะทำด้วยแนวคิดความเป็นบ้าน แบดจึงตั้งใจว่าจะไม่ปรับเปลี่ยนหรือขยายสเปซเล็กๆ ที่นี่เพื่อคงอารมณ์ของการมานั่งเล่นที่บ้านเพื่อน ขณะเดียวกันการอ่านและงานเกี่ยวกับหนังสือก็เรียกร้องเรื่องสมาธิและความสงบไม่ใช่น้อย ที่นั่งต่างๆ ภายในร้านจึงถูกจัดวางเอาไว้ให้ไม่มีอะไรสามารถรบกวนคนที่มาใช้งานภายในพื้นที่

เก้าอี้ต่างๆ ในร้านจึงนั่งหันหน้าเข้าหากำแพงและหน้าต่าง แม้แต่บริเวณส่วนครัวกับพื้นที่คาเฟ่พวกเขาก็เปิดช่องหน้าต่างเล็กๆ สำหรับยื่นอาหารจากครัวมาให้ฝั่งคาเฟ่ เพื่อที่จะได้ลดการเปิด-ปิดประตูเข้า-ออกจากครัวที่อาจรบกวนลูกค้า นอกจากนั้นบริเวณด้านหน้าของคาเฟ่ยังมีกำแพงสีขาวสูงปกปิดเกือบทั้งอาคาร เพื่อกันให้พื้นที่ด้านในมีความเป็นส่วนตัว ลดเสียงรบกวนและช่วยชะลอการเข้ามาของผู้คนจากข้างนอก และช่วยสะท้อนแสงให้เข้ามาสู่ภายในพื้นที่คาเฟ่อย่างพอดีกับการอ่านหนังสือ

วิธีการจัดการพื้นที่ที่ค่อนข้างเล็กของทั้งสองยังน่าสนใจอีกด้วย เช่น เพื่อไม่ให้ผู้ที่เข้ามานั่งในคาเฟ่รู้สึกอึดอัดจากกรอบสี่เหลี่ยมของห้อง พวกเขาจึงเลือกวางบาร์ชงกาแฟเฉียงไม่เป็นระนาบเดียวกับแนวกำแพง ส่วนของห้องพักก็ยกระดับพื้นที่บริเวณที่ใช้เป็นที่นอนเพื่อให้เกิดการแยกพื้นที่การใช้งานชัดเจน ทำให้ห้องพักดูกว้างและน่าสนใจยิ่งขึ้น แถมยังเลือกใช้พื้นเป็นไม้ปาเก้เพื่อให้เกิดความรู้สึกของบ้านแบบไทยๆ

เช่นเดียวกันกับคาเฟ่ บริเวณส่วนที่พักก็จัดวางเฟอร์นิเจอร์และช่องแสงให้เหมาะสมสำหรับการอ่านและเขียนหนังสือเช่นเดียวกัน ทั้งคาเฟ่และส่วนที่พักของ Orange Badminton จึงเหมาะสำหรับคนที่ต้องการความสงบและความสบายเหมือนได้อยู่บ้าน

ด้วยความเป็นคนใส่ใจในทุกรายละเอียดซึ่งเป็นธรรมชาติของคนทำงานเขียนและออกแบบ ทั้งคู่จึงเลือกที่จะเป็นคนดูแล Orange Badminton เองทั้งหมด แบดรับหน้าที่เป็นบาริสต้าชงกาแฟ ส่วนส้มรับหน้าที่คนครัวคอยทำอาหารและเบเกอรีต่างๆ ตามสูตรที่เรียนรู้มาจากเกาหลี และทั้งคู่ยังช่วยกันดูแลห้องพักต่างๆ ด้วยตัวเอง 

และเพื่อที่จะสามารถดูแลได้อย่างดีและทั่วถึงที่สุด Orange Badminton จึงมีห้องพักเพียง 4 ห้องเท่านั้น แบ่งออกเป็นห้องใหญ่หนึ่งห้องสามารถพักได้สูงสุด 4 คน (มี 2 เตียง) และห้องที่เหลือพักได้ 2 คน

ไม่เพียงแต่สานต่อความฝันให้กับงานเขียนของตัวเอง ในความตั้งใจลึกๆ แบดก็อยากมีส่วนช่วยสานฝันของคนที่รักตัวอักษรเหมือนตัวเองด้วย ก่อนหน้านี้พวกเขาจึงพยายามสร้างพื้นที่ให้นักเขียนเรื่องสั้นมีพื้นที่ในการแสดงผลงานของตัวเองผ่านกิจกรรมประกวดงานเขียนเรื่องสั้นธีมฤดูหนาว ซึ่งผู้ที่ได้รับคัดเลือกจะได้เงินรางวัลและยังได้ตีพิมพ์เป็นเล่มโดยทาง Orange Badminton เป็นคนจัดการหลังบ้านให้ทั้งหมด

สำหรับใครที่กำลังตามหาพื้นที่สงบๆ จะเป็นนักอ่าน นักเขียน หรือต่อให้ไม่ใช่คนที่รักงานวรรณกรรมใดๆ เลย เราก็เชื่อว่า Orange Badminton เป็นอีกพื้นที่หนึ่งในเมืองเชียงใหม่ที่หล่อเลี้ยงจิตใจของคุณได้แน่ๆ

Orange Badminton

address : 6/3 ถ.เทวฤทธิ์ ต.ช้างเผือก อ.เมือง จ.เชียงใหม่ 50300
facebook : Orange badminton
instagram : orangebadminton
tel : 089 418 4994

The post อ่านหนังสือเล่มโปรดที่ ‘Orange Badminton’ คาเฟ่และที่พักของคู่รักที่พบกันเพราะหนังสือ appeared first on a day magazine.

ที่นี่คือ Mori Natural Farm บ้านน้อยในป่าใหญ่ของตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่

mori เป็นภาษาญี่ปุ่นแปลว่า ‘ป่า’ เมื่อต่อท้ายด้วยคำว่า natural และ farm เข้าไปอีก เราก็พอจะเดาได้ว่าสถานที่แห่งนี้จะเป็นยังไง ซึ่งคำอธิบายของสามีภรรยาผู้ก่อตั้งอย่าง ปอ–สิทธิโชค พงศ์พฤกษา และ เมี่ยง–สรัญภร พงศ์พฤกษา ยืนยันว่าเราเดาถูก

“เราอยากมีบ้านที่เป็นส่วนหนึ่งของป่า เน้นใช้วัสดุธรรมชาติ แล้วก็เอาสิ่งที่เราชอบใส่เข้าไป แค่นั้นแหละ” เมี่ยงผู้ดูแลสวนและอาหารการกินของที่นี่เล่าด้วยรอยยิ้ม

ปอผู้อำนวยการสร้างบ้านทุกหลังอธิบายต่อ “เราอยู่ตรงไหน เราต้องเคารพสถานที่ตรงนั้น เวลาสร้างบ้านเราก็ต้องเบลนด์ให้มันเข้ากับป่า เข้ากับธรรมชาติรอบตัว ไม่ใช่สร้างอาคารคอนกรีตโดดๆ ขึ้นมา บวกกับเราชอบไม้อยู่แล้ว ก็พยายามสร้างให้มันมีไม้ แล้วใช้วัสดุอื่นที่ไม่ใช่ไม้เท่าที่จำเป็น” 

คำว่า ‘ชอบไม้’ ของปอออกจะเป็นการถ่อมตัวไปเสียหน่อย เพราะแท้จริงแล้วอดีตวิศวกรไฟฟ้าอย่างเขาคลุกคลีกับงานไม้มาตั้งแต่เด็ก “คุณปู่แกเป็นช่างไม้ เราช่วยแกทำนู่นทำนี่ตั้งแต่เด็กๆ แล้ว สมัยก่อนไม่ได้ซื้อของเล่นหรอกนะ จะเล่นอะไรก็เอาเศษไม้มาต่อ เป็นรถบ้าง เป็นนั่นนี่บ้าง”

ทุกวันนี้ปอไม่ได้ต่อของเล่นอีกแล้ว สิ่งที่เขาต่อใหญ่กว่านั้นมาก นั่นคือ ‘ความฝัน’ และ ‘บ้าน’

ความฝันของสองสามีภรรยานั้นเรียบง่าย คือการมีบ้านให้ลงหลักปักฐานชั่วชีวิต เดิมทีปอเป็นวิศวกรไฟฟ้าผู้ย้ายถิ่นฐานตามแต่โปรเจกต์ก่อสร้างจะพาไปอยู่แล้ว เมื่อเขาได้พบรักและแต่งงานกับอดีตแอร์โฮสเตสสายการบิน JAL และเลขานุการบริษัทญี่ปุ่นอย่างเมี่ยง เธอจึงต้องย้ายบ้านตามเขาไปด้วย โดยส่วนใหญ่สถานที่ที่ทั้งคู่ไปพักพิงมักอยู่ทางภาคใต้

แต่เมื่อย้ายบ้านบ่อยเข้าเมี่ยงก็รู้สึกเหน็ดเหนื่อย ประกอบกับเมื่อได้ดูละคร ธรณีนี่นี้ใครครอง ซึ่งมีฉากหลังเป็นทิวทัศน์อันงดงามและเงียบสงบของจังหวัดเชียงใหม่ เธอจึงใฝ่ฝันว่าการย้ายบ้านครั้งสุดท้ายในชีวิตจะเป็นการย้ายมาเชียงใหม่ เมื่อมีโอกาสเมี่ยงและปอจึงแวะเวียนไปดูที่ดินในเชียงใหม่อยู่เสมอแต่ก็ยังไม่ถูกใจ จนกระทั่งมาเจอที่นี่ในสถานการณ์ที่คล้ายเป็นพรหมลิขิต

“ตอนนั้นเรามาเที่ยวเชียงใหม่แล้วพักอยู่แถวนี้ ก็เลยเอาสักหน่อย ให้เพื่อนที่เป็นนายหน้าพาดูที่ เราไปดูหลายที่ ที่นี่เป็นที่สุดท้าย ซึ่งตอนแรกไม่ได้อยู่ในแพลน บังเอิญเจ้าของเขาโทรมาพอดี เพื่อนก็ยังไม่ได้ไปดูเองก่อนด้วยซ้ำ แต่เราตัดสินใจว่าถ้าอย่างนั้นไปดูพร้อมกันเลยก็แล้วกัน” เมี่ยงเล่า 

แน่นอนว่าเธอและเขาชอบที่นี่เอาเสียมากๆ และตั้งใจเก็บหอมรอมริบเพื่อซื้อที่ดินผืนนี้ โดยปอตัดสินใจหารายได้เสริมผ่านการเปิดร้านเฟอร์นิเจอร์ไม้แบบ made-to-order เปิดโอกาสให้ระหว่างนั้นเขาได้ทยอยซื้อไม้เก่าๆ เก็บไว้อีกด้วย

ธุรกิจนั้นช่วยต่อเติมฝันในการมีบ้าน ส่วนไม้ที่สะสมไว้ก็ช่วยต่อเติมบ้านขึ้นมาจริงๆ

สไตล์ญี่ปุ่น หัวใจล้านนาMori Natural Farm

ปอและเมี่ยงพาฉันเยี่ยมชมบ้านแต่ละหลังในฟาร์มสเตย์ โดยมีเจ้าแม็กซ์ สุนัขพันธุ์โกลเด้น รีทรีฟเวอร์ตัวเบิ้มเดินส่ายหางนำ 

เมื่อเก็บเงินได้ตามต้องการ ทั้งคู่ย้ายขึ้นมาแล้วเริ่มปลูกบ้านทีละหลังๆ เริ่มจาก บ้านโรงนา บ้านหลังใหญ่ที่สร้างจากไม้เก่าที่หาได้ในพื้นที่ภาคเหนือ เป็นไม้ที่ปอทยอยซื้อเก็บไว้นั่นเอง เมื่อได้เดินดูรอบๆ ฉันชอบผนังของบ้านเป็นพิเศษเพราะมันประกอบขึ้นจากประตูและหน้าต่างบานเก่า นับเป็นเสน่ห์ที่ทำให้บ้านหลังนี้แผ่ความอบอุ่นออกมาจนรู้สึกได้ 

ถัดมาคือ บ้านคอตเทจ ที่คงคอนเซปต์สร้างจากไม้เก่าในพื้นที่ภาคเหนือเหมือนกัน เว้นเพียงเสาต้นหนึ่งที่เป็นไม้นางกรองจากเกาะสมุย นับเป็นตัวแทนความทรงจำยามไปทำโปรเจกต์ก่อสร้างที่นั่น จุดเด่นของบ้านพักหลังนี้คือห้องน้ำกึ่งเอาต์ดอร์ ที่กว่าจะเดินไปถึงชาวเวอร์ได้จะต้องอ้อมต้นบอนขนาดใหญ่เท่าตัวคนเสียก่อน

บ้านหลองข้าว คือบ้านหลังย่อมที่ถูกประกอบขึ้นใหม่จาก ‘หลองข้าว’ หรือยุ้งข้าวอายุร้อยกว่าปีที่ปอไปรื้อมาจากจังหวัดลำพูน พื้นที่ตรงกลางที่ในอดีตใช้สำหรับเก็บข้าว ปัจจุบันถูกปรับให้เป็นห้องนอน ส่วนระเบียงที่เคยล้อมรอบซ้ายขวาหน้าหลัง ตอนนี้ถูกปรับให้เหลือเพียงด้านหน้าเพื่อใช้เป็นพื้นที่นั่งเล่น

ปอชี้ชวนให้ฉันดูเสาที่ทำจากไม้ประดู่ จุดเด่นของมันอยู่ที่รอยถากด้วยขวาน ทำให้เกิดลวดลายเล็กๆ ไม่เหมือนความกลมเกลี้ยงของเสาที่ถูกไสด้วยเครื่องมือแสนสะดวกสบายของโลกยุคปัจจุบัน เกร็ดความรู้เรื่องไม้ยังไม่จบแค่นั้น ปอพยักพเยิดไปทางเตียงและเดย์เบด “ไม้ไผ่ตรงนั้นทำมาจากแผงตากใบยาสูบเก่า เราซื้อมาจากชาวบ้าน ปกติแต่ละบ้านเขาจะตากใบยาสูบกัน เอาไว้สูบเองบ้าง ส่งขายบ้าง ข้อดีของมันคือพอเขาตากยาสูบมาเป็นสิบปี ความขมของยาสูบมันซึมลงไปจนมอดไม่กิน”

แพสชั่นของช่างไม้ยิ่งฉายชัดเมื่อปอพาฉันไปดู บ้านเรียวคัง บ้านสไตล์ญี่ปุ่นพร้อมบ่อออนเซ็นในตัว นี่ไม้กันเกรา นั่นไม้กระพี้เขาควาย นู่นไม้สัก โน่นไม้สะเดา (“สะเดาที่คุณกินกับน้ำพริกนั่นแหละ” ปอว่า) เขาจำแนกประเภทให้ฟังโดยไม่ต้องเสียเวลาหยุดคิด 

“ดีไซน์เป็นสไตล์ญี่ปุ่นก็จริง แต่วัสดุที่เราใช้เป็นวัสดุพื้นบ้าน ไม่มีอะไรเป็นวัสดุญี่ปุ่นเลย” หัวหน้าช่างไม้ของที่นี่อธิบาย ก่อนชี้ไปยังคานไม้ที่รับน้ำหนักหลังคา “อ้อ แต่ตรงนั้นต่อแบบ kanawa joint นะ คนคิดวิธีนี้เป็นคนญี่ปุ่น ช่างไม้ไทยกับช่างไม้ญี่ปุ่นมีจุดที่คล้ายกันอยู่ คือคิดถึงฟังก์ชั่นการใช้งานเป็นหลักและชอบใช้ไม้ท้องถิ่น”

เยี่ยมบ้านเพื่อนMori Natural Farm

“ที่ตั้งกว้างทำไมปลูกบ้านแค่สี่หลัง ถ้าปลูกมากกว่านี้ ก็รับแขกได้มากกว่านี้นะ” ฉันโยนคำถามให้ปอระหว่างเดินไปยังบ้านหลังใหญ่ที่สุดบนเนิน ซึ่งสร้างขึ้นเป็นหลังสุดท้ายและนับเป็นบ้านหลังสุดท้ายในชีวิตของสองสามีภรรยา

“เราไม่ได้ต้องการอย่างนั้น” เขาตอบทันที “ในหนึ่งวันเราไม่ได้อยากรับคนเยอะๆ เพราะเราเองเป็นเหมือนเจ้าของบ้าน ญาติมาเยี่ยม เพื่อนมาหา ก็ต้องคุยกัน ถ้ามีหลายหลังมันจะไม่ได้คุยกันน่ะสิ แขกที่มาที่นี่เขามีหลากหลายอาชีพ ถ้าได้คุยกันเราจะได้ความรู้ด้วย ได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์กันด้วย”

และที่ขาดไม่ได้ เมื่อมาเยี่ยมบ้านหลังนี้ ยังไงก็ต้องได้เล่นและทักทายกับลูกๆ สี่ขาของปอและเมี่ยง นอกจากเจ้าแม็กซ์ที่เราเจอไปแล้วก็ยังมีอาคิตะอีกสามตัวอย่างโบชิ มิกิ และฮาชิ

นอกจากนี้คอนเซปต์ ‘เยี่ยมบ้านเพื่อน’ ยังครอบคลุมถึงอาหารที่เสิร์ฟที่นี่อีกด้วย เพราะเป็นอาหารญี่ปุ่นสไตล์โฮมเมดที่เมี่ยงเป็นผู้ควบคุมรสชาติและคุณภาพอย่างตั้งใจ วันที่ไปฉันได้ชิมข้าวปลาซาบะย่างซอสเทริยากิ ซึ่งบอกเลยว่าซอสเทริยากิเคี่ยวเองนั้นสุดจะหอมละมุน ส่วนกิมจิที่ดองเองก็ทำให้ข้าวหมูผัดกิมจิมีรสชาติกลมกล่อม

ทั้งนี้ หากใครไม่สะดวกไปนอนค้าง (หรือไม่สามารถจองได้ เพราะคิวยาวมาก!) ฉันแนะนำให้แวะไปนั่งเล่นในโซนคาเฟ่ ซึ่งมีทั้งอาหาร ขนม และเครื่องดื่ม ซึ่งขอแนะนำเป็นชาเขียวร้อนๆ ที่กินแล้วอบอุ่นทั้งกายและใจ

เพราะความรู้สึกที่ได้ไปเยี่ยมเยียน Mori Natural Farm ของฉันก็เป็นเช่นนั้นแหละ–อบอุ่นทั้งกายและใจ

ที่อยู่ 88/9 หมู่ 3 ตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่

เบอร์โทรศัพท์ 081-787-8595

Facebook

*กรุณาจองล่วงหน้าก่อนเข้าใช้บริการ ทั้งโซนบ้านพักและคาเฟ่

The post พักใจใน Mori Natural Farm บ้านเล็กในป่าใหญ่สไตล์ญี่ปุ่น แต่สร้างจากไม้ล้านนาแต๊ๆ เจ้า appeared first on a day magazine.

บ่ายวันที่ฉันนัดเจอ เม–วรรณลักษณ์ สุวรรณภู และ แพร–อัชฌา นามจันทร์ลักษณ์ สองสาวเหนือผู้ก่อตั้งโปรเจกต์ The LOC. Box เป็นบ่ายที่ท้องฟ้าของเชียงใหม่ระบายสีครึ้ม

ดูก็รู้ว่าฝนใกล้ตก โชคดีที่ฉันถึงที่นัดหมายก่อนหยาดฝนจะโปรยปราย ในมุมหนึ่งของถนนท่าแพ มีตรอกเล็กๆ ติดกับ rivers & roads ร้านขายของฝากสุดคิวต์ที่เมื่อก้าวเข้าไปจะพบเวิ้งที่ตั้งของบาร์แจ๊ส ร้านกาแฟ รวมถึงร้านอาหารอิตาเลี่ยนชื่อ Barefoot Café–ที่นัดหมายของเราในวันนี้

วรรณลักษณ์และอัชฌายิ้มต้อนรับฉันกับช่างภาพตรงที่นั่งหน้าร้าน ทั้งคู่อยู่ในชุดพื้นเมืองล้านนาสีสะอาดตา บนโต๊ะตรงหน้ามีกล่องสีชมพูอ่อนที่บรรจงห่อด้วยเทคนิค Furoshiki แบบที่คนญี่ปุ่นชอบใช้ห่อของขวัญให้กัน วางเคียงข้างชะลอมสานที่บรรจุบางสิ่งไว้ ถัดไปหน่อยคือซองกระดาษสีเหลืองสดใสที่น่าลุ้นว่ามีอะไรอยู่ข้างในเหมือนกัน

นี่คือ The LOC. Box กล่องบรรจุของกิน ของใช้ และประสบการณ์จากเชียงใหม่ที่วรรณลักษณ์กับอัชฌาคัดสรรอย่างตั้งใจ ทั้งคู่เริ่มทำกล่องแรกในช่วงเดือนพฤษภาคมที่ COVID-19 กำลังระบาดหนัก ด้วยจุดประสงค์หลักคือ หนึ่ง พวกเธออยากแนะนำของดีเชียงใหม่ให้คนทั้งในและนอกเชียงใหม่ได้รู้จัก สอง เพื่อช่วยสนับสนุนผู้ประกอบการเชียงใหม่ในช่วงที่พวกเขาขาดรายได้จากนักท่องเที่ยว

“เชียงใหม่เป็นเมืองท่องเที่ยวแต่นักท่องเที่ยวหายหมดเลย มันน่าเศร้านะ” วรรณลักษณ์เล่าที่มาที่ไป จนถึงวันที่บทความนี้เผยแพร่ The LOC. Box ก็ถูกทำขึ้นมาแล้ว 23 ครั้ง นับจำนวนทั้งหมดก็หลายร้อยใบ และแม้กระแสโรคระบาดจะซาไป ทั้งสองก็ไม่มีท่าทีว่าจะหยุด

นี่คือเรื่องราวของสองแม่ญิงเหนือผู้ตกหลุมรักเชียงใหม่เต็มหัวใจ และพยายามช่วยเชียงใหม่ในเวลาที่คนในชุมชนต้องการมากที่สุดด้วยสองมือของตัวเอง

กล่องที่ช่วยผู้ประกอบการจากวิกฤต

ก่อนจะทำโปรเจกต์ The LOC. Box วรรณลักษณ์ทำเพจที่เธอรีวิวประสบการณ์กินเที่ยวที่เชียงใหม่ในสไตล์ของตัวเอง

บันทึกกิน บันทึกกรรม คือชื่อของเพจนั้น

จุดเริ่มต้นของเพจมาจากการที่วรรณลักษณ์ชอบกินและดื่มเป็นทุนเดิม เธอเคยทำงานเป็นแอร์โฮสเตสที่บินไปประเทศไหนก็ต้องไปหาชิมอาหารโลคอลของที่นั่นตลอด และเมื่อถอดปีกแอร์ฯ ในปี 2556 วรรณลักษณ์ก็กลับมาเอนจอยกับการกินดื่มแบบโลคอลในบ้านเกิดของตัวเอง และแบ่งปันความชอบของตนเองผ่านทางหน้าแฟนเพจ

“ชื่อบันทึกกิน บันทึกกรรม มาจากความตั้งใจแรกที่จะทำทั้งรีวิวกิน สลับกับที่ออกกำลังกาย เหมือนกินแล้วต้องมาชดใช้กรรม แต่ทำโพสต์บันทึกกรรมไปได้แค่ 2 โพสต์ก็หาทางไปต่อไม่ได้ เลยบิดมารีวิวกินเที่ยวอย่างเดียว เพราะเอาจริงๆ ความหิวก็คือกรรมอย่างหนึ่งถูกไหม” คำอธิบายของเธอทำให้ฉันหัวเราะ เคล้าไปกับเสียงฟ้าร้องครืนใหญ่ ฝนที่เริ่มลงเม็ดทำให้วรรณลักษณ์เล่าด้วยเสียงดังขึ้น

“คอนเซปต์ของเพจที่อยู่มาตั้งแต่แรกคือเราอยากช่วยโปรโมตธุรกิจของคนเชียงใหม่ เพราะเราชอบไปร้านเล็กๆ ในซอกหลืบที่เพจดังๆ ไม่ไปกัน เราไปกินเอง จ่ายเอง พอเริ่มมีคนติดตามแล้วก็ถูกเชิญไปกินบ้าง แต่เราไม่ได้เอาค่าจ้าง เพราะเราตั้งใจจะช่วยบอกต่อสิ่งที่คิดว่าดีจริงๆ”

ในช่วงแรกเริ่มของการทำเพจนี้เอง วรรณลักษณ์พบกับอัชฌาในยิมออกกำลังกายแห่งหนึ่ง เรื่องตลกคือทั้งคู่เจอกันเพราะการออกกำลังกาย แต่สุดท้ายจบที่ร้านอาหาร

“เหมือนผีเห็นผี” อัชฌาผู้เป็นคนลำพูนที่มาเรียนและทำงานเป็นวิศวกรอยู่เชียงใหม่เล่า “พอได้มารู้จักกันก็รู้ว่าจบมช.เหมือนกัน แถมยังเป็นคนชอบกินชอบดื่มเหมือนกันอีก รู้อย่างนั้นก็เลยชวนกันไปบาร์ฮอป สรุปตอนหลังๆ ยิมก็กลายเป็นแค่ที่จอดรถที่เรานัดเจอกันแล้วออกไปหาอะไรกิน” หญิงสาวหัวเราะ

ด้วยรสนิยมที่คล้ายกันทำให้ทั้งคู่เริ่มสนิทสนม อัชฌากลายเป็นคู่หูของวรรณลักษณ์ตอนไปทำรีวิวกินดื่มโดยปริยาย จากการเป็นเพื่อนกินก็ขยับขยายมาสู่เพื่อนร่วมธุรกิจ หรือถ้าใช้คำให้ถูกต้องก็น่าจะเป็นเพื่อนจิตอาสาเสียมากกว่า

เรื่องทั้งหมดเริ่มขึ้นตั้งแต่วรรณลักษณ์เป็นอาสาสมัครในโครงการสายใต้ ออกรถ โครงการช่วยเหลือสังคมที่เกิดขึ้นตอนเชียงใหม่ประสบปัญหาไฟป่า โดยมีแกนนำคือ น้ำตาล–ภัทรานิษฐ์ ศรีจันทร์ดร เจ้าของร้าน Wine Citizen Chiang Mai ที่ชักชวนเชฟจากร้านอาหารมีชื่ออย่างแกงเวฬา, อันจะกินวิลล่า และร้านดังในเชียงใหม่อีกมากมายมาทำอาหารเพื่อระดมทุนซื้อเครื่องฟอกอากาศ หน้ากากอนามัย และเจลแอลกอฮอล์ให้โรงเรียน และแหล่งขาดแคลนในหลายชุมชน

ช่วงนั้นวรรณลักษณ์ไปเที่ยวดูไบ แต่ก็อาสาเข้ามาช่วยเหลือโครงการสายใต้ ออกรถ ในฐานะแอดมินเพจกับประสานงาน เธอเริ่มมองเห็นสถานการณ์การท่องเที่ยวของเชียงใหม่ที่แย่ลงเรื่อยๆ จนมาถึงจุดพีคคือช่วงโควิด-19 ระบาด

“ตั้งแต่ตอนทำงานให้สายใต้ฯ เราได้รู้จักชุมชนต่างๆ ที่มีของดีเยอะ ข้าวและมะเขือเทศจากอำเภอแม่วาง ลูกท้อจากอำเภอเชียงดาว เราเห็นแล้วก็คิดว่าอยากทำโปรเจกต์ที่เอาของพวกนี้มาขาย ประชาสัมพันธ์ให้คนรู้ว่าของพวกนี้มาจากไหนบ้าง แต่ตอนนั้นอยู่ดูไบเลยยังทำไม่ได้ ก็ฟุ้งอยู่พักหนึ่ง

“พอโควิดมา เราเห็นภาพถนนนิมมานโล่ง ท่าแพนี่แทบไม่มีคน เชียงใหม่เป็นเมืองท่องเที่ยวแต่นักท่องเที่ยวหายหมดเลย มันน่าเศร้านะ ก็เลยคุยกับแพรว่าจะช่วยได้ยังไงดี แพรเสนอไอเดียว่าน่าขายของออนไลน์ โดยเลือกของจากร้านที่มีอยู่ในเพจบันทึกกินฯ  เพราะตอนนั้นทุกร้านซบเซา ไม่มีใครออกจากบ้านมากินเลย”

กล่องใส่ความห่วงใย

“เราเป็นคนบ้าดู Pinterest แล้วไปเห็นธุรกิจ Subscription Boxes ของเมืองนอกที่จะส่งกล่องเครื่องสำอางและกล่องสุ่มให้ผู้รับ” วรรณลักษณ์เผยแรงบันดาลใจสำคัญของการทำ ‘กล่อง’ ให้เราฟัง ขณะที่สายฝนเบื้องบนลงเม็ดกระหน่ำ

“โมเดลนี้ที่เมืองนอกฮิตมาก เราเห็นว่าเป็นคอนเซปต์ที่น่าสนใจและยังไม่มีใครทำ แต่เราไม่ได้อยากทำกล่องสุ่ม เพราะอยากให้คนรู้จักของ ได้เห็นของก่อนตัดสินใจซื้อ สุดท้ายก็สรุปว่าเราจะทำกล่องที่รวบรวมสินค้าและบริการจากผู้ประกอบการในเชียงใหม่ลงกล่อง หมุนเวียนกันไปเพื่อผลัดให้ลูกค้าได้รู้จักว่าคนเชียงใหม่มีของดีอะไรบ้าง”

จากความตั้งใจของเพจบันทึกกิน บันทึกกรรม ที่อยากช่วยโปรโมตธุรกิจในเชียงใหม่ The LOC. Box ทำให้ไอเดียดูจับต้องได้ขึ้นอีกขั้น สิ่งที่แตกต่างก็คือครั้งนี้พวกเธอไม่ได้ช่วยโปรโมตเฉพาะร้านค้าขนาดเล็กเท่านั้น เพราะในช่วงที่เริ่มต้นทำกล่องแรก ไม่ว่าร้านเล็กหรือใหญ่ก็ได้รับผลกระทบจากวิกฤตไม่ต่างกัน

เมื่อได้ไอเดียเป็นธงตั้งต้น พวกเธอก็คิดธีมให้แต่ละกล่อง หลังจากนั้นก็ช่วยกันคัดสรรสินค้าและบริการที่เกี่ยวข้องกับธีมนั้นที่สุด โดยคำนึงว่าราคาต้องเป็นตัวเลขที่เอื้อมถึง ที่สำคัญต้องเป็นสินค้าหรือบริการที่ทั้งคู่ลงความเห็นร่วมกันแล้วว่าเลิศ

“เราตั้งราคาโดยใช้เกณฑ์ว่าแม้แต่เราก็อยากจ่ายเงินซื้อราคานี้” อัชฌาบอกตามตรง “ส่วนเรื่องต้องเป็นสินค้าที่เราลงความเห็นแล้วว่าดี แต่มันก็ไม่ได้เป็นการการันตีว่าคนอื่นจะว่าดี อย่างที่เราบอกคือ The LOC. Box มันเหมือนการโปรโมตให้คุณไปลองดู ไป experience เองว่าชอบไหม เพราะสุดท้ายคุณตัดสินใจเอง”

เราสงสัยว่า อะไรที่อยู่ในกล่องได้บ้าง ทั้งคู่ตอบว่าบางกล่องอาจเป็นของกินจากหลายร้าน บางกล่องเป็นของใช้ล้วน บางกล่องก็มีแค่เวาเชอร์ใบเดียวเพื่อไปใช้บริการ หรือบางกล่องก็มีทั้งสินค้าและบริการ

“ด้วยความที่ทุกอย่างมันแพ็กลงกล่องไม่ได้ เราก็เลยคุยกันว่างั้นก็ต้องมีเวาเชอร์เพื่อคนจะได้ไปใช้จริงๆ คือเราก็ไม่อยากให้มันจำเจ เพราะทุกอย่างมันไม่ได้ใส่กล่องได้ อย่างประสบการณ์ คอร์สเรียน คุณต้องไปลองไง”

ของในกล่องที่แตกต่างกันยังส่งผลถึงรูปแบบการจัดส่งให้ลูกค้า บางกล่องที่เป็นขนมหรือของกิน มีวันหมดอายุจึงส่งได้แค่ในเชียงใหม่ ในขณะที่กล่องจำพวกเวาเชอร์สามารถจัดส่งได้ทั่วประเทศ แต่สิ่งที่ทุกกล่องมีเหมือนกันคือการเน้นย้ำให้ลูกค้าได้รู้จักที่มาของสินค้าและบริการ ผ่านการ์ดใบจิ๋วที่มีคำแนะนำตัวของสองสาวและข้อมูลโดยคร่าวของร้านในกล่อง

ว่าแล้วอัชฌาก็เปิดกล่องหนึ่งในคอนเซปต์ ‘สายใต้ ออกรถ’ ให้ฉันดู พร้อมเล่าว่า กล่องนี้ตั้งใจให้ลูกค้าได้รู้จักว่าเชฟของโครงการนี้มีใครบ้าง จึงมีของกินราคาพิเศษจากเชฟหลายคนมารวมไว้ ทีเด็ดคือกุนเชียงจากร้านอันจะกินวิลล่าที่รับลูกค้าวันละโต๊ะ วรรณลักษณ์บอกว่าตอนนี้คิวยาวไปถึงปลายปีโน่นแล้ว

แกะกล่องของกินเสร็จ ทั้งคู่ก็ลงมือกับห่อกระดาษสีเหลืองสวยต่อ แล้วฉันก็ได้รู้ว่าข้างในบรรจุเวาเชอร์เรียนทำพาสต้าเส้นสดกับเจ้าของร้าน Barefoot Café ร้านอาหารอิตาเลี่ยนที่เรากำลังนั่งกันอยู่ตอนนี้

“อันนี้ขายดีมาก ลูกค้ามาเรียนเสร็จแล้วมาขอซื้อไปให้เพื่อนเรียนอีก” วรรณลักษณ์เล่าด้วยน้ำเสียงตื่นเต้น เธอยังขายต่อว่าไม่ได้มีแต่คอร์สทำอาหารเท่านั้น แต่ยังมีคอร์สสอสเขียนลายมือออนไลน์ ไปจนถึงเวาเชอร์ขายบริการอย่างอื่นเช่นเวาเชอร์ห้องพักในโรงแรม ซึ่งขายพ่วงกับประสบการณ์บาร์ฮอปหลายร้านในหนึ่งคืน ประมาณว่าถ้ามานอนโรงแรมนี้ คุณจะสามารถเดินไปดื่มได้หลายร้านบนถนนเส้นเดียวกัน พอมึนแล้วก็เดินกลับมาหลับที่โรงแรมได้เลย

กล่องบรรจุความภูมิใจ

สองสาวเผยกับเราว่า ความยากที่สุดของโปรเจกต์นี้คือช่วงเริ่มต้น เพราะ The LOC. Box ทุกกล่อง ถ้าเทียบกับราคาจริงของสินค้าแล้วถูกกว่าหลายเปอร์เซ็นนัก การตามหาร้านที่เข้าใจคอนเซปต์นี้จนตอบตกลงนั้นไม่ง่ายเลย

“เพราะไม่อยากขายแพง เราจึงขอราคาพิเศษไป และมีหลายร้านเหมือนกันที่ไม่ค่อยเก็ตว่าจะเป็นยังไง ได้อะไร มาขอราคาถูกแล้วได้อะไร ซึ่งเราก็ไม่ว่ากัน” เพราะฉะนั้นกล่องแรกของทั้งคู่จึงเริ่มกับร้านเบเกอรี่ที่มีคอนเนกชั่นกัน คุยกันง่ายอยู่แล้วจำนวน 6 ร้านถ้วน

“อย่าง 6 ร้านแรกเขาชอบคอนเซปต์ แต่ในทางกลับกัน เขาดันเป็นห่วงว่าเราได้อะไร คือเราบวกไปมันคือค่าแพ็กเกจจิ้งต่างๆ ก็แทบไม่ได้กำไรอะไร แต่มันก็อิ่มใจ” วรรณลักษณ์ยิ้ม

“ถามว่าตอนนี้ได้ทุนคืนหรือยัง” อัชฌาแซว

แล้วถ้าหากมันไม่ได้กำไร อะไรที่ทำให้คุณอยากทำโปรเจกต์นี้ต่อ ฉันถามสิ่งที่คิด

“ส่วนตัวเรามองว่ามันสนุก คือเวลาทำกล่องเราก็จะเห็นว่าผู้ประกอบการเขามีความตั้งใจในการเอาของมาลงให้เรา มีการทำแพ็กเกจจิ้งที่พัฒนาไปอีกขั้น แล้วแต่ละคนไม่ใช่แค่แบบง่ายๆ คือเขาก็แข่งกัน เขาก็เต็มที่ เราก็คิดว่ามันไปต่อได้ มีคนอินกับเราเว้ย” วรรณลักษณ์เผย “ก็ถ้ามันยังไหวก็ไปต่อ ถ้ายังไม่เจ็บไม่ป่วยมาก เข้าเนื้อนิดหน่อยก็ได้อยู่”

“เราเริ่มกันเดือนพฤษภา เพิ่งเริ่มเอง สิ่งที่ทำให้เราไปต่ออีกข้อคือเวลามีคนซื้อไปแล้วเขาส่งมา เขาชอบนะ ส่งสตอรีมา ตอนเปิดเป็นยังไง ชิมแล้วอร่อยหรือเปล่า อันนี้คือรู้สึกฟิน เป็นฟีดแบ็กที่ดี” อัชฌาเล่า

จุดนี้วรรณลักษณ์เสริมอีกว่า “เอาจริงๆ เลย เมื่อก่อนที่คนบอกว่า เป็นคนเชียงใหม่เหรอ อิจฉาว่ะ ตอนเด็กๆ ไม่เก็ตนะ แต่พอด้วยความที่เราไปอยู่เมืองนอกบ่อย นาน และไปเรื่อยๆ ไม่มีครั้งไหนที่อยากกลับบ้านเท่าครั้งนี้ เราเห็นโควิดแล้วคิดถึงบ้านเรา มันอินด้วยความที่เราโตมากขึ้น  แล้วเห็นว่าคนเชียงใหม่ต้องการความช่วยเหลือ คือเราจะไปหวังพึ่งจากองค์กรหรือคนข้างบนไม่ได้นัก เพราะฉะนั้นมันจะต้องเหลือคนที่ช่วยกันเอง

“เรามองว่าอย่างน้อยเราเป็นคนที่นี่ เราก็อยากทำอะไรให้คนที่นี่บ้าง ถึงแม้ว่ามันจะไม่ได้มากหรือไม่ได้กับทุกคน แต่การที่คุณได้ทำมันก็โอเคแล้ว ถึงจะเป็นสเกลเล็กแต่มันก็เป็นฟันเฟืองที่ไปขับเคลื่อนสเกลใหญ่ต่อไปได้ แค่ต้องมีคนเริ่มทำอะไรสักอย่างแค่นั้นเอง”

ในอนาคต วรรณลักษณ์กับอัชฌายังวางแผนจะขยับขยาย The LOC. Box ไปสู่รูปแบบใหม่ เช่น อีเวนท์ทั้งในและนอกเชียงใหม่ โดยทั้งคู่ประเดิมจากกิจกรรม ‘ลองเดท’ ที่รับสมัครคนโสดที่ไม่รู้จักกันมาก่อนมากินข้าวด้วยกัน ซึ่ง “ยังคงใช้คอนเซปต์แนะนำสินค้าดีๆ ในเชียงใหม่ให้รู้จักเหมือนเดิม เพิ่มเติมคืออาจได้แฟนด้วย” วรรณลักษณ์หัวเราะ

บทสนทนาของเราสิ้นสุดลงพร้อมฝนเม็ดสุดท้าย แล้วความรู้สึกที่มีต่อเชียงใหม่ของฉันก็เปลี่ยนไป อาจเพราะการได้ฟังว่าหัวเมืองเหนือแห่งนี้มีของดีหลายอย่างที่แม้แต่ฉันเองก็ยังไม่รู้จัก อาจเพราะมีประสบการณ์หลายอย่างที่หาไม่ได้จากที่ไหน หรืออาจเพราะได้เจอคนที่รักเชียงใหม่สุดหัวใจอย่างวรรณลักษณ์กับอัชฌา

ฉันเงยหน้ามองฟ้าหลังฝนของเชียงใหม่ เห็นสีของท้องฟ้าที่เปลี่ยนเป็นโทนสดใสก็ยิ้มออก

The LOC. Box The LOC. Box

The LOC. Box The LOC. Box

The post The LOC. Box กล่องรวมของดีจากเชียงใหม่โดยสองแม่ญิงเหนือผู้อยากเห็นร้านค้าในชุมชนกลับมาคึกคัก appeared first on a day magazine.

งานวิจัยที่ผ่านมาต่างยืนยันผลตรงกันว่าสุขภาพจิตของผู้ต้องขังในเรือนจำเป็นหนึ่งในปัญหาสำคัญที่ต้องเร่งแก้ไข ไม่ว่าจะเป็นผู้ป่วยที่มีอาการป่วยก่อนเข้าเรือนจำมาก่อนแล้ว ด้วยสาเหตุจากยาเสพติด ปัญหาครอบครัว เศรษฐกิจ ฯลฯ หรือผู้ต้องขังที่เพิ่งมีอาการป่วยเมื่อเข้ามาในเรือนจำ เพราะความเครียดจากคดี การปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมที่ไม่คุ้นชิน และการใช้ชีวิตร่วมกับคนไม่คุ้นเคยจำนวนมาก 

สุขภาพจิตในเรือนจำ
ในปี 2561 กรมสุขภาพจิต เผยผลวิจัยว่า ผู้ต้องขังในเรือนจำมีปัญหาสุขภาพจิตสูงถึงร้อยละ 46 และสูงกว่าประชาชนทั่วไปถึง 3 เท่า จำนวนตัวเลขเหล่านี้เป็นสิ่งที่หน่วยงานที่รับผิดชอบต่างให้ความสำคัญต่อการแก้ปัญหา มีโครงการที่หน่วยงานรัฐร่วมมือกันส่งจิตแพทย์เข้ามาฟื้นฟูจิตใจของผู้ป่วย หรือโครงการจากหน่วยงานต่างๆ ที่เข้ามาทำกิจกรรมให้ผู้ต้องขัง แต่ด้วยปัจจัยและเงื่อนไขต่างๆ ทำให้การรับมือต่อปัญหานี้ยังไม่สามารถทำให้ผู้ต้องขังได้รับการรักษาได้อย่างเต็มประสิทธิภาพเท่าที่ควร

ท่ามกลางหลากหลายความช่วยเหลือสุขภาพจิตในเรือนจำ สิ่งสำคัญที่สุดคือ การมองเห็นความเป็นมนุษย์ของผู้ต้องขังโดยไม่มีเงื่อนไข การทำผิดเป็นอดีตที่ทุกคนล้วนมีเหตุปัจจัยให้เลือกทางเดินหนึ่งในชีวิต แต่ใช่ว่าสิ่งนั้นจะต้องเป็นตราบาปไปตลอด และเราจะต้องสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้เกิดการพูดคุยอย่างเปิดใจเพื่อฟื้นฟูพวกเขาให้กลับมาเริ่มต้นใหม่ได้ในสังคม 

ความสำคัญของการเปิดพื้นที่ปลอดภัยฟื้นฟูจิตใจเพื่อนมนุษย์

วิชญา โมฬีชาติ เป็นหนึ่งในนักจิตวิทยาคลินิกที่ได้ร่วมทำงานกับกองบริการการแพทย์ หน้าที่ของวิชญากับบทบาทนักจิตวิทยาคลินิกในเรือนจำมีอยู่สองส่วน คือรับบำบัดผู้ต้องขังที่เป็นโรคทางจิตเวช ซึ่งเจ้าหน้าที่เรือนจำจะพาผู้ป่วยมารักษาที่โรงพยาบาล หรือบางครั้งเธอจะเข้าไปรักษาที่เรือนจำด้วยตัวเอง และอีกบทบาทคือการเป็นวิทยากรให้ความรู้การดูแลด้านจิตใจของผู้ต้องขังในเรือนจำปีละ 2 ครั้ง

“การทำงานตรงนี้สำคัญมาก เพราะถ้าเราบอกว่าการจองจำเป็นการคุมประพฤติไม่ให้เขาออกไปกระทำผิดอีก เรารู้สึกว่าพื้นที่ที่ทำให้เขาได้มาพบนักจิตวิทยาเพื่อทำจิตบำบัด เป็นพื้นที่ที่เราจะได้ดูแล เยียวยาหัวใจของเขา เพื่อทำให้เขาได้มีโอกาสฟื้นฟูใจ เมื่อพ้นโทษไปแล้วเขาจะใช้ชีวิตใหม่ได้” วิชญาเล่า

ในฐานะนักจิตวิทยาที่ได้เข้าไปทำงานกับผู้ต้องขังกว่า 20 ปี เธอพบกับนักโทษที่มีอาการทางจิตหลากหลาย ทั้งผู้ป่วยจากยาเสพติด ภาวะซึมเศร้า หรือบำบัดผู้ที่เคยกระทำผิดในคดีฆาตกรรม แต่ไม่ว่าผู้ป่วยที่เธอพบเจอจะถูกตัดสินด้วยคดีอะไรมา สิ่งสำคัญที่เธอบอกว่านักจิตวิทยาจะต้องมีคือการรักษาผู้ป่วยโดยไม่มีเงื่อนไข

“แน่นอน กฎหมายตัดสินว่านักโทษผิด เขาจะรู้สึกอยู่แล้วว่าทุกคนมองว่าเขาเป็นคนผิด สิ่งสำคัญของนักจิตวิทยาคือ เราต้องไม่มีอคติ แต่ต้องมี unconditional positive regard เป็นความเข้าใจผู้ต้องขังโดยที่เราไม่ตัดสินว่าเขาจะดี เลว ชั่ว จะถูก จะผิด แต่เราจะเปิดพื้นที่ปลอดภัยที่เขาจะคุยกับเราได้ ทำให้ผู้ต้องขังรู้สึกได้รับเกียรติจะทำให้พวกเขารู้สึกได้รับคุณค่าความเป็นมนุษย์กลับคืน

“อีกอย่างต้องเข้าใจว่าเราทุกคนไม่ได้เกิดมาในโลกนี้พร้อมความตั้งใจที่จะมาทำผิด ไม่มีใครเกิดมาแล้วบอกว่าฉันตั้งใจจะมาฆ่าคนอื่น หรือทำผิดกฎหมาย ทุกคนมีปัจจัยที่ล้วนต้องการการยอมรับ แท้ที่จริงแล้วมันอาจจะเกิดจากการที่เขาต้องเผชิญกับเรื่องยากๆ แต่เขาไม่มีตัวช่วย มันก็เลยทำให้เขาต้องเลือกเดินทางผิดก็ได้ แต่ความผิดพลาดเกิดขึ้นแล้ว เราจะทำยังไงให้เขาสามารถก้าวข้ามอดีตมาอยู่กับปัจจุบัน เพื่อมีต้นทุนที่ดีให้เขาเดินต่อในอนาคต เรารู้สึกว่านี่เป็นหน้าที่ของนักจิตบำบัดที่จะช่วยเยียวยาได้”

ภาวะขาดแคลนผู้เชี่ยวชาญในการรักษา

แม้การกำหนดนโยบายดูแลผู้ป่วยจิตเวชและส่งเสริมฟื้นฟูจิตใจผู้ต้องขังในไทยจะมีนานกว่า 20 ปีแล้ว และมีกิจกรรมที่ทำให้ผู้ต้องขังได้ฟื้นฟูจิตใจจากหลายโครงการ แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่าเบื้องหลังกำแพงสูงของเรือนจำทั่วประเทศยังมีผู้ที่ไม่ได้รับการเยียวยาอย่างเต็มประสิทธิภาพอยู่

งานศึกษาในโครงการวิจัยเพื่อพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตและจิตเวชสำหรับผู้ต้องขังในเรือนจำ โดยสถาบันกัลยาณ์ราชนครินทร์ กรมสุขภาพจิต ปี 2561 สำรวจผู้ต้องขังจำนวน 600 คนในเรือนจำที่มีความมั่นคงปานกลางถึงสูงสุด 10 แห่ง พบว่ามีปัญหาสุขภาพจิตสูงกว่าคนข้างนอก 3 เท่า โดยโรคที่พบมากที่สุดคือ ติดสุราและยาเสพติด โรคซึมเศร้า ความเสี่ยงฆ่าตัวตาย และผู้ป่วย 1 ใน 4 มีอาการร่วมทางจิตเวช 2 โรคขึ้นไป และมีผู้ได้รับการรักษาในจำนวนที่ต่ำมาก 

ที่สำคัญคือ แม้จะมีผู้ต้องขังใหม่ได้รับการคัดกรองสุขภาพจิตทุกราย แต่เรือนจำสามารถจัดบริการด้านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ต้องหาได้เพียง 1 ใน 4  จัดระบบบริการบำบัดได้เพียง 51.3 เปอร์เซ็นต์ ส่วนการเตรียมความพร้อมผู้ต้องขังก่อนกลับสู่สังคมมีการทำงานถึง 71.1 เปอร์เซ็นต์

ปัจจัยหลักๆ ที่เป็นอุปสรรคต่อการเข้าถึงการบำบัดรักษาของผู้ต้องขังคือ เจ้าหน้าที่ที่ให้บริการในเรือนจำขาดความเชี่ยวชาญโดยตรงในด้านนี้ และผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางที่เข้าไปทำงานในเรือนจำยังมีไม่เพียงพอ อีกทั้งเจ้าหน้าที่ที่เคยได้รับการอบรมการดูแลโดยตรงมีการย้ายออกและลาออกบ่อย ทำให้ผู้ที่มาทำหน้าที่แทนไม่มีความรู้ในการดำเนินการต่อได้ ซึ่งทั้งหมดส่งผลให้การวินิจฉัยหรือบำบัดรักษาผู้ป่วยเป็นไปด้วยความล่าช้า 

นอกจากนี้ยังพบปัญหาการรักษาในระยะยาวไม่มีประสิทธิภาพมากพอ เพราะความล่าช้าในการส่งต่อประวัติผู้ป่วย และข้อจำกัดของสถานที่ที่ไม่สามารถรองรับผู้ป่วยขั้นรุนแรงได้เพียงพอ รวมถึงขาดแคลนเครื่องมือที่ใช้จำกัดพฤติกรรมในกรณีที่มีเคสรุนแรงด้วย

เราจะแก้ไขปัญหานี้ได้ยังไงบ้าง

งานวิจัยชิ้นเดียวกันนี้เองได้เสนอทางเลือกของการแก้ปัญหานี้เอาไว้หลายทาง เช่น สนับสนุนให้ส่งผู้ป่วยเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลจิตเวชมากขึ้น เพิ่มจิตแพทย์และแพทย์ที่เชี่ยวชาญทางด้านการรักษาโดยตรง และเพิ่มพยาบาลในเรือนจำ เพราะที่ผ่านมามีพยาบาลทำงานอยู่จำนวนจำกัดทำให้มีภาระงานที่มาก ไม่สามารถดูแลผู้ต้องขังได้อย่างทั่วถึง ที่สำคัญการเพิ่มจำนวนเจ้าหน้าที่ยังทำให้มีการทำงานในระบบนานขึ้น เพื่อไม่ให้เกิดการลาออกหรือย้ายตำแหน่ง

สิ่งสำคัญไม่แพ้กันคือ เราต้องดูแลสุขภาพจิตของเจ้าหน้าที่ในเรือนจำเพื่อลดอาการเครียดสะสมจากการทำงาน ส่วนพื้นที่ในเรือนจำ ควรมีการจัดโซนรองรับผู้ป่วยทางจิตที่มีอาการรุนแรงมากขึ้น และจัดพื้นที่ลดความแออัด ใช้สิ่งแวดล้อมบำบัดซึ่งอาจช่วยลดความเครียดผู้ต้องขังและเจ้าหน้าที่ได้

ทั้งหมดต้องอาศัยการแก้ไขตั้งแต่เชิงนโยบายก่อนเพื่อผลลัพธ์ในระยะยาว และสนับสนุนให้มีการร่วมมือกันระหว่างหน่วยงานสาธารณสุขและเรือนจำเพื่อเกิดการทำงานอย่างเป็นระบบ เพราะสุขภาพใจเป็นสิ่งสำคัญต่อการฟื้นฟูให้ผู้ต้องขังสามารถกลับมายืนร่วมกันกับพวกเราได้ในสังคม 

The post “สร้างที่ปลอดภัยให้เขารู้สึกว่าเป็นมนุษย์เหมือนกัน” สุขภาพใจในเรือนจำของผู้ต้องขัง appeared first on a day magazine.

ร้านแห่งนี้วางตัวเรียบๆ อยู่ในร่มเงาใต้ไม้ใหญ่ ไม่จอแจเท่าที่อื่นในซอยแต่น่าจอดแวะไม่แพ้กัน มีประตูเปิดอ้าสู่ฝั่งถนนรอต้อนรับผู้มองหาความสงบเงียบ เชื้อเชิญให้ผู้มาเยือนได้ใช้เวลาเข้าไปอยู่ในหนังสือเล่มต่างๆ ที่ทางร้านคัดสรรไว้

นี่คือ Being in the Book ร้านหนังสือมือสองน้องใหม่ของเชียงใหม่ 

Being in the Book ก่อตั้งโดยคู่รักนักอ่าน ชบา–รัตนาภร เหล่าลิ้ม และ ภีม–การัณยภาส ภู่ยงยุทธ์ พวกเขาทั้งสองเหมือนกับนักอ่านคนอื่นที่อยากเป็นเจ้าของร้านหนังสือเล็กๆ และใช้ชีวิตอยู่ท่ามกลางสิ่งที่รัก ดังนั้นเมื่อจบจากรั้วมหาวิทยาลัยหมาดๆ ชบาและภีมลงมือทำตามความฝันให้เป็นจริงทันที แถมยังขายดีตั้งแต่วันแรกๆ ด้วย

หนังสือส่วนใหญ่ของ Being in the Book เป็นภาษาอังกฤษ และด้วยความที่ทั้งคู่จบจากคณะเกี่ยวกับสังคมวิทยากับปรัชญา ทำให้นอกจากจะมีหนังสือวรรณกรรมชั้นเยี่ยมภายในร้านแล้ว ยังมีหนังสือด้านสังคม ประวัติศาสตร์ และปรัชญาที่ถูกคัดสรรมาอย่างน่าสนใจจำนวนมากให้ได้เลือกอ่าน บางเล่มก็กลายเป็นหนังสือหายากที่ไม่ได้รับการตีพิมพ์ใหม่อีกแล้ว ประกอบกับราคาที่ค่อนข้างถูกกว่าหนังสือใหม่ ร้านแห่งนี้จึงกลายเป็นขวัญใจของนักศึกษาและชาวต่างชาติอย่างรวดเร็ว

อย่างไรก็ตามนอกจากราคาที่ถูกกว่าร้านหนังสือมือหนึ่ง Being in the Book ยังมีความพิเศษบางอย่างอีกที่ทำให้เมื่อสถานการณ์โควิด-19 คลี่คลาย ลูกค้าหลายคนก็เริ่มเรียกร้องให้พวกเขากลับมาเปิดร้านโดยทันที ทั้งที่พวกเขาก็มีช่องทางขายหนังสือออนไลน์ 

ร้านแห่งนี้มีความสำคัญยังไงต่อนักอ่านเชียงใหม่ ทำไมพวกเขาสามารถยืนได้ท่ามกลางร้านหนังสือที่มาก่อนจำนวนมาก

ขอเชิญพลิกหน้ากระดาษหาคำตอบได้ตั้งแต่นี้

บทที่ 1: เราพบกันเพราะหนังสือ

“ตอนนั้นชบาเป็นพนักงานอยู่ที่ร้านเล่า (ร้านหนังสืออิสระในเชียงใหม่) ส่วนผมไปเป็นลูกค้าของเขาที่ร้านบ่อยๆ…”

ภีมพบชบาในร้านหนังสือ เริ่มรู้จัก พูดคุย แลกเปลี่ยน สนิทสนมกันมากขึ้นผ่านหนังสือที่พวกเขาชอบร่วมกัน ขณะที่ทั้งคู่เรียนอยู่ช่วงปีท้ายๆ ของมหา’ลัย พวกเขายังได้ก่อตั้ง Reading Group ภายใต้ชื่อ Being in the Book ชวนนักอ่านมาแลกเปลี่ยนแง่คิดจากมุมมองของแต่ละคนเกี่ยวกับหนังสือที่ถูกตั้งขึ้นเป็นวาระในแต่ละครั้ง สร้างความเคลื่อนไหวน่าสนใจในแวดวงนักอ่าน และยังเป็นจุดเริ่มต้นทำให้ทั้งสองเริ่มเป็นที่รู้จักในหมู่นักอ่านเชียงใหม่มากขึ้น 

ต่อมาทั้งสองตัดสินใจเข้าไปทำงานด้วยกันที่ร้านหนังสือ Shaman ร้านขายหนังสือมือสองขนาดใหญ่ของเชียงใหม่ ได้ทำงานท่ามกลางหนังสือจำนวนมาก เรียนรู้ระบบร้านหนังสือ และค้นพบเสน่ห์ของหนังสือในร้านหนังสือมือสอง ซึ่งกลายเป็นบทเรียนสำคัญที่พวกเขานำมาใช้เมื่อถึงคราวได้เปิดร้านหนังสือของตัวเอง

“ตอนที่ทำงานที่ร้าน Shaman เราได้ค้นพบว่าร้านหนังสือมือสองมีลักษณะต่างจากร้านหนังสือมือหนึ่งตรงความสัมพันธ์ระหว่างคนซื้อกับคนขายที่ค่อนข้างมีความยืดหยุ่น 

“เราไม่สามารถต่อราคาร้านหนังสือมือหนึ่งที่ราคาถูกกำหนดมาแล้วตามกลไกตลาด ยกเว้นว่าจะมีโปรโมชั่นลดราคา ซึ่งก็ยังเป็นสิ่งที่ร้านกำหนด แต่ร้านหนังสือมือสองเราสามารถต่อรองได้ ผู้ซื้อมีอำนาจต่อรอง เป็นความสัมพันธ์ที่ยืดหยุ่นกว่า ถ้าไปร้านแรกแล้วไม่พอใจราคา ก็สามารถเดินไปร้านอื่นๆ ได้อีก แต่คุณก็ต้องทำการบ้าน มีข้อมูลหนังสือที่อยากได้มาพอสมควร เจ้าของร้านเองก็มีอำนาจตัดสินใจในหนังสือของร้านตัวเองเช่นกันว่าจะลดราคาให้ได้ถึงเท่าไหร่ จนกว่าจะเจอจุดพอใจทั้งสองฝ่าย มันกลายเป็นตลาดที่ไม่เป็นทางการ เป็นความสัมพันธ์อีกแบบที่ไม่เหมือนกับร้านหนังสือมือหนึ่งเลย” ภีมอธิบายก่อนชบาช่วยเสริม

“ด้านความรู้สึก เราคิดว่าบรรยากาศของร้านหนังสือมือสองมีความเป็นกันเองกว่า บางทีเราได้คุยกับลูกค้าแล้วเห็นว่าเขาชอบหนังสือสักเล่มในร้านเรามากจริงๆ หรือบางทีทราบว่าเขาเป็นนักศึกษาและตามหาหนังสือเล่มนี้เพื่อนำไปใช้เป็นข้อมูลอ้างอิง เราก็สามารถลดราคาให้เขาได้ อีกอย่างเราเป็นพวกชอบกระดาษเก่าๆ สิ่งเหล่านี้เป็นเสน่ห์ของร้านหนังสือมือสองสำหรับเรา”

นี่เป็นสิ่งที่ทั้งคู่ประทับใจและเรียนรู้สิ่งที่ได้จากการทำงานในร้าน และเป็นสิ่งที่พวกเขาตั้งใจจะทำให้เกิดขึ้นแบบเดียวกันหากมีโอกาสได้ทำร้านหนังสือของตัวเอง

ซึ่งต่อมาหนังสือก็ได้พาให้พวกเขาไปพบกับโอกาสที่ราวกับโชคชะตาบันดาลให้

บทที่ 2: จากโต๊ะสู่ร้าน จากความฝันสู่ความจริง

“ตอนนั้นภีมเรียนจบแล้ว เพิ่งออกจากงาน ยังไม่มีอะไรทำ เราเลยชวนเขาให้ลองมาตั้งโต๊ะขายหนังสือกัน” ชบาเล่าเหตุการณ์วันนั้น

เหมือนบุญหล่นทับ

“เราตัดสินใจตั้งโต๊ะขายกันข้างถนน ด้านหน้าร้านของเราในปัจจุบันนี่แหละ วันแรกที่ขายเรารู้สึกสนุกมากเลย มีฝรั่งแวะ มีนักท่องเที่ยวหยุดดู ผู้คนเข้ามาสนใจเยอะมาก และเราก็ขายได้พอสมควร”

เหมือนบุญหล่นทับซ้ำสอง

“ที่ตรงที่เราขายคือด้านหน้าของบ้านพักที่ภีมเช่าอยู่ เราก็ขอตั้งร้านจากคุณยายเจ้าของ เขาก็ใจดีอนุญาต พอวันแรกที่เห็นเราขาย แกก็เดินเข้ามาบอกกับเรา… ‘งั้นเดี๋ยวเปิดร้านเลยละกัน’

“ตอนนั้นเราไม่ได้สนใจอะไร คิดว่าแกคงพูดเล่น ปรากฏว่าตอนเช้าของวันต่อมา แกก็เดินมาถามเราอีกครั้ง จะทำไหม ทำเลยไหมจะได้เรียกช่างมาดู สรุปแกเอาจริง กลายเป็นตั้งโต๊ะขายหนังสือวันเดียวก็ได้เปิดร้านหนังสือเลย” ชบาหัวเราะสนุก

หลังจากนั้นไม่นานทั้งคู่ร่วมกับช่างของคุณยายสร้างร้าน Being in the Book ขึ้นมาในเวลาอันรวดเร็วตรงบริเวณพื้นที่โล่งใต้ร่มไม้หน้าบ้านพัก ตั้งอยู่ภายในรั้วด้านหลังบริเวณที่พวกเขาใช้เป็นที่ตั้งโต๊ะขายหนังสือริมทาง

ฟังดูเป็นการตัดสินใจที่ใจร้อนของคุณยายเจ้าของที่ แต่เมื่อทั้งสองลองย้อนนึก คุณยายเองก็เห็นทั้งสองมา 2 ปีตั้งแต่เข้ามาเช่า เวลาถามไถ่ว่าไปไหน จุดหมายของทั้งคู่ก็มักเกี่ยวข้องกับหนังสือ ภายในห้องของพวกเขาเองก็มีแต่หนังสือ สิ่งที่คุณยายหยิบยื่นให้กับพวกเขาจึงไม่มีทางพ้น ‘พื้นที่’ ให้พวกเขาและหนังสืออยู่ด้วยกัน

“แม้คุณยายจะเป็นคนใจร้อน แต่แกก็เป็นคนใจดี เป็นความโชคดีของเรานะ เพราะถ้ายายไม่เสนอ ป่านนี้เราก็คงไม่ได้เปิดร้านของตัวเองสักที เพราะเราเองก็ไม่ได้มีเงินที่จะมาสร้าง จะไปหาที่ดีๆ ค่าเช่าก็แพงสู้ไม่ไหว เป็นความโชคดีของเราจริงๆ ครับ” ภีมสรุปเหตุการณ์การเกิดขึ้นของร้าน

เมื่อมีร้านของตนเอง ทั้งคู่ค่อยๆ ทำให้ Being in the Book เป็นร้านหนังสือมือสองอย่างที่ตั้งใจ คอยหยิบของ หาหนังสือดีๆ มาเติมเต็มร้าน ตอบความต้องการของลูกค้าดั่งที่วาดฝันไว้

แต่ความจริงกลับไม่ง่ายอย่างนั้น

บทที่ 3: อยากเป็นมือหนึ่งของร้านหนังสือมือสอง

“เราอยากทำให้ร้านมันดี แต่ก็ต้องยอมรับว่า เรายังเป็นเด็ก มันขลุกขลัก ไม่เข้าใจตลาด และเราดูแลร้านนี้กันเพียงสองคน เราเคยคิดไว้ตอนแรกว่าอยากจะทำอย่างนั้น อยากทำอย่างนี้ แต่พอเริ่มทำถึงเพิ่งรู้ว่ามันเหนื่อยมาก มันเหนื่อยมาาาาาก” ชบาลากเสียงย้ำอีกครั้ง

“เหนื่อยตั้งแต่หาหนังสือ เหนื่อยตั้งแต่ต้องตื่นขึ้นมาเปิดร้าน เราไม่มีตังค์ไปจ้างใคร ตอนช่วงที่เปิดแรกๆ เราต้องตื่นมาเปิดร้านแล้วก็รีบไปเรียนต่อ และช่วงนั้นเป็นช่วงที่ร้านเราขายดีมาก ด้วยทำเล ทำให้มีนักท่องเที่ยวแวะเข้ามาตลอด ซึ่งเราควรจะดีใจ” ชบานิ่งไปสักครู่ก่อนเล่าต่อว่า “แต่ด้วยความขี้อายของเรา เราคุยกับลูกค้าไม่เก่ง คุยไม่เป็น ไม่ค่อยได้คุยกับใคร วันไหนที่เราเฝ้าร้านและลูกค้ามาเยอะๆ เราจะแอบไปนั่งอยู่หลังร้าน เพราะไม่อยากเจอ ไม่ใช่ว่าเราหยิ่ง แต่เรากลัว ถ้าเขาถามเรื่องหนังสือเราก็ยังตอบได้ แต่ถ้าเป็นเรื่องอื่นล่ะ เราคุยไม่เป็น” ชบาพูดด้วยแววตาจริงจัง

สิ่งที่ชบารู้สึกเป็นสิ่งเดียวกับเหตุผลที่หลายคนเลือกเข้าหาหนังสือ พยายามเร้นกายจากโลกภายนอก จมไปในเรื่องราวของตัวอักษร หลบอยู่เบื้องหลังปกหนังสือป้องกันตนเองจากสายตารอบข้าง ไม่ใช่เพราะว่าพวกเขามีปัญหา เปล่า แต่เป็นเพราะวิธีการสื่อสารด้วยการพูดที่เขารู้สึกไม่ถนัด ไม่สบายใจ ไม่มีใครอยากถูกตัดขาดจากโลก นั่นทำให้มนุษย์พยายามสื่อสารเพื่อเชื่อมต่อกับสิ่งรอบข้างเสมอโดยไม่จำกัดว่าต้องเป็นแค่การพูดเท่านั้น โลกนี้จึงมีศิลปินที่สื่อสารความรู้สึกและเรื่องราวของพวกเขาผ่านรูปวาด มีนักดนตรีที่สื่อสารผ่านเสียงเพลง และสำหรับในที่นี่ก็คือหนังสือและตัวอักษร

จึงไม่น่าแปลกใจที่แม้ชบาจะรู้สึกหวาดกลัวกับการพบเจอลูกค้า แต่เธอเองก็เป็นผู้ก่อตั้ง Reading Club ที่ชวนคนอื่นๆ มาพูดคุยเรื่องหนังสือ

“ชื่อ Being in the Book มีที่มาจากหลักปรัชญา Being-in-the-World ของ Martin Heidegger นักปรัชญาชาวเยอรมัน Being-in-the-World คือการเป็นอยู่ในโลกนี้ ที่ไม่ว่าเราจะทำอะไร เราก็จะเชื่อมโยงกับคนอื่นเสมอ เชื่อมโยงกับโลกนี้เสมอ ต่อให้เรารู้สึกโดดเดี่ยว ปะติดปะต่อกับคนอื่นไม่ได้แค่ไหน แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าเราก็เชื่อมโยงกับคนอื่นอยู่ตลอดเวลา การที่โต๊ะมันจะเป็นโต๊ะได้ก็ต้องมีส่วนประกอบของไม้ มีตะปู มีค้อน มันจึงเป็นโต๊ะ เราชอบความคิดนี้ของ Heidegger เลยเอามาเปลี่ยนเป็น Being in the Book การเป็นอยู่ในโลกหนังสือ เราก็เชื่อมโยงอยู่กับหนังสือ และก็เชื่อมโยงอยู่กับโลก ลึกๆ แล้วเราก็รู้สึกอยากเชื่อมโยงกับคนอื่น อยากมีความเป็นชุมชน เป็นกลุ่มที่เราอยู่แล้วรู้สึกปลอดภัย สบายใจ เข้าใจ สื่อสารด้วยภาษาเดียวกัน เราจึงก่อตั้งกลุ่ม Being in the Book ขึ้นมา” ชบาอธิบาย

เช่นเดียวกับตัวร้านหนังสือของพวกเขาที่เปรียบเสมือนสื่อกลางที่ทำให้ผู้คนที่หลงรักหนังสือได้เข้ามาอยู่ การรู้ตัวเองของชบาและภีมก็เหมือนการส่องประกายจากตัวเองสู่รอบข้าง

“ตอนแรกที่เรากลัวลูกค้า ไม่รู้ว่าต้องทำตัวยังไงจนหนีมาหลบอยู่หลังร้าน ในความเป็นจริงเวลาคนที่มาซื้อหนังสือ เราจะไปนั่งหลังร้านก็ไม่เป็นไร ลูกค้ามาเขาไม่ได้อยากให้เราเทคแคร์มากอย่างที่เรากังวล และจุดนี้น่าจะเป็นจุดเด่นของเราได้เหมือนกัน แม้มองเผินๆ ดูเป็นจุดด้อยของคนอื่น แต่เรารู้ว่าลูกค้าที่เข้ามาในร้านหนังสือของเราเป็นยังไง เขาไม่ได้ต้องการให้เราชวนคุยอะไร ปล่อยให้เขาใช้เวลาอยู่กับหนังสือ เมื่อเขามีคำถาม เขาก็จะมาถามเราเอง เราถึงเข้าไปช่วยเขา ถ้าเป็นเราไปร้านหนังสือเจอเจ้าของหรือพนักงานคอยชวนคุยอยู่ตลอดเราก็อึดอัด นี่จึงกลายเป็นบุคลิกของร้านเราที่ลูกค้าหลายคนชอบ”

จะบอกว่า Being in the Book เป็นร้านพูดไม่เก่งก็ได้ แต่ทั้งคู่ก็พยายามสื่อสารความตั้งใจของพวกเขาที่อยากให้ร้านรวมถึงหนังสือดีๆ ภายในร้านสู่มือนักอ่าน ส่วนของภีมเองแม้เขาจะพูดไม่เก่ง แต่เขาก็เลือกสื่อสารผ่านสิ่งที่เขาถนัด อย่างการเขียน

“ผมอยากสื่อสารแบบนั้น เราเป็นคนพูดไม่เก่ง เราไม่ถนัดเริ่มต้นสนทนากับใครก่อน แต่ถ้าเป็นเรื่องเขียนก็อีกเรื่องหนึ่ง หนังสือที่อยู่ในร้านของเรามันพูดเองไม่ได้ เขาต้องการตัวแทน เวลาขายหนังสือเล่มไหน เราจึงต้องเขียน พยายามบรรยายให้ลูกค้าได้ทำความรู้จักกับหนังสือเล่มนั้นช่วยการตัดสินใจซื้อของเขา

“การแนะนำแบบนี้เราเองก็ต้องมีความจริงใจ พูดความจริง นี่เป็นสิ่งที่เจ้าของร้าน Shaman สอนผม ถ้าเรารู้สึกไม่ชอบหนังสือเล่มไหน เราก็ต้องพูดไปตามตรงว่าไม่ชอบ ไม่พยายามบอกคนอื่นว่ามันดีนะ แต่บอกสิ่งที่เราคิด ว่าหนังสือเล่มนี้สำหรับมันบกพร่องตรงไหน คุณอาจจะชอบก็ได้ ลองเอาไปอ่านดู แล้วมาแลกเปลี่ยนกัน”

หนังสือที่ภีมได้เขียนบรรยายไปแล้ว ส่วนใหญ่ขายได้ทุกเล่ม เป็นเอกลักษณ์ของร้านที่ลูกค้าหลายคนก็กลายเป็นแฟนตัวหนังสือของภีม และคอยอ่านทางหน้าเพจเฟซบุ๊กของ Being in the Book ว่าจะโพสต์หนังสืออะไร และเล่าเรื่องหนังสือเล่มนั้นในแง่มุมไหนให้น่าสนใจ

“มันเหนื่อยแต่ก็สนุกดีนะครับ”

บทต่อไป…

เราไม่โกหกที่จะบอกว่าร้าน Being in the Book ยังไม่ใช่ร้านหนังสือมือสองอันดับหนึ่ง ณ ตอนนี้ แต่จากความตั้งใจดีของทั้งสองที่พยายามเป็นตัวเองและดูแลร้านในแบบของพวกเขาให้ดีที่สุด เราเชื่อว่าสถานที่นี้จะดึงดูดกลุ่มคนประเภทเดียวกับพวกเขาให้มาเจอกัน และอาจเกิดเป็นชุมชนอย่างที่ชบาและภีมหวัง

อย่างตอนที่โควิด-19 เริ่มคลี่คลาย ลูกค้าก็เรียกร้องให้พวกเขากลับมาเปิดร้านเร็วๆ นี่น่าจะเป็นคำตอบต่อสิ่งที่พวกเขาพยายามทำกับร้านได้เป็นอย่างดี 

และถ้าครั้งหน้าคุณมีโอกาสได้มาซอยวัดอุโมงค์และอยากลองเปลี่ยนบรรยากาศจากคาเฟ่ดูบ้าง เราขอชวนให้ลองมาที่ร้านหนังสือมือสองแห่งนี้ดู

The post Being in the Book : ร้านหนังสือมือสองที่อยากเป็นมือหนึ่งในการส่งมอบความสุขให้นักอ่าน appeared first on a day magazine.