“ถ้าคุณอ่อนไหวกับเรื่องสัตว์ เพื่อน และครอบครัว เราไม่การันตีนะว่าเมื่อลองเล่นแล้วจะเสียน้ำตาหรือไม่”

ความสงสัยนี้ได้รับคำตอบเมื่อทักไปหา เจมส์-ปิยะบุตร วงศาหาญ Developer จาก Shameful Guys Development หนึ่งเดียวผู้ตั้งต้นไอเดียและประคับประคองโปรเจกต์นี้จนถึงวันที่ปล่อยเดโมแรกอย่างเป็นทางการบนเว็บไซต์ Steam เมื่อเดือนมีนาคมที่ผ่าน โดยมีทีมงานฝ่ายศิลป์ แพรวมณี ด๊ะแก้ว ที่ดูแลงานด้าน Visual ทั้งหมดของเกมนี้ไม่ว่าจะเป็น CG, Pixels Art และ Animation ใช่แล้วทั้งหมดมีกันแค่สองคนถ้วน (แต่ก็มีเพื่อนๆ พี่ๆ ที่คอยให้คำปรึกษาอย่างไม่เป็นทางการ)

ในครั้งนี้เราเลือกนัดพบพูดคุยกันที่ สถานีรถไฟหัวลำโพง หนึ่งในสถานที่ที่เจมส์ลงพื้นที่เก็บข้อมูลด้วยตัวเองเพื่อมาประกอบการเขียนบทในการเรียงร้อยออกมาเป็นฉากต่างๆ

ซึ่งตามข้อมูล พบว่าในเดือนกันยายน สถิติคนไร้บ้านทั่วไทยมีอยู่ที่ประมาณ 4,500 คน สำหรับในกรุงเทพฯ มากถึง 1,656 คน โดยกว่า 80% เป็นคนไร้บ้านหน้าใหม่ที่เพิ่งออกมาใช้ชีวิตบนพื้นที่สาธารณะ หลายๆ ครั้งที่เราเดินผ่านพวกเขาก็อาจนึกถามในใจว่าเหตุผลอะไรที่จะทำให้เขาต้องมาลงเอยอยู่บนท้องถนน ตากแดดในตอนกลางวันและหนาวสั่นเพราะอากาศในยามค่ำคืนแบบนี้ แม้ที่มาและเงื่อนไขของแต่ละคนจะแตกต่างกัน แต่เราก็ยังต้องอยู่ร่วมในสังคมเดียวกันนี้ มุมมองที่มีต่อพวกเขาอาจสำคัญกว่าซึ่งอาจช่วยนำไปสู่การแก้ปัญหาหรือสร้างตาข่ายรองรับให้แก่กันก่อนที่ใครจะต้องใช้ตัวเลือกสุดท้ายนี้  

จากอาชีพ Software Engineer ที่เป็นงานประจำมีเงินเดือนมั่นคง แต่เจมส์ตัดสินใจลาออกจากงานเพื่อมาลุยโปรเจกต์ Bangkok Story: A Stray Dog เกมที่มีมากกว่าความตื่นเต้น สนุก เร้าใจ แต่เขาตั้งใจทำเพื่อโอบอุ้มจิตใจของคนที่ได้มีโอกาสแวะเข้ามาลองเล่นเกมนี้ของเขา

‘เกมที่เป็นการขัดเกลาทางความคิด ชำระจิตใจ’ 

เจมส์เล่าถึงหนึ่งในภาพยนตร์ที่เขาประทับใจที่ชื่อ It’s a Wonderful Life (1946) ซึ่งจุดประกายให้เขาลุกขึ้นมาทำตามเสียงในใจที่เรียกร้อง

“เรื่องนี้พระเอกเจอมรสุมชีวิตรุมเร้ากำลังจะไปกระโดดน้ำที่สะพานฆ่าตัวตาย แต่เหลือบไปเห็นคนข้างๆ ที่คิดจะมาจบชีวิตเหมือนกัน เขาเลยเปลี่ยนใจไม่อยากฆ่าตัวตาย แต่กระโดดลงไปช่วยอีกคนแทน ส่วนตัวในชีวิตผมมีเพื่อนที่ฆ่าตัวตายไปแล้วสองคน แล้วผม (เสียงมีความสะเทือนใจ) ช่วยพวกเขาไม่ได้ ผมเองก็เคยประสบปัญหาเรื่องโรคซึมเศร้ามาก่อนด้วยเช่นกัน แต่ว่าเราผ่านจุดนั้นมาได้เพราะมีภาพยนตร์แบบนี้ช่วยไว้ ผมอยากทำอะไรแบบนี้ให้มันช่วยคนอื่น (น้ำเสียงหนักแน่น มุ่งมั่น) เพื่อให้มันช่วยพยุงใจพวกเขาไว้”

น้ำเสียงของเขาเจือความสะเทือนใจแต่ก็เปี่ยมด้วยความหนักแน่นและมุ่งมั่น

“สมมุติถ้าคนหนึ่งคิดสั้นแล้วผมเดินเข้าไปบอกว่าอย่าทำเลย คนด้วยกันบอกกันเองมันจะมีอีโก้ขึ้นมาในใจ แต่ภาพยนตร์หรือเกมเป็นตัวกลางที่ไม่มีอีโก้ เป็นกระบวนการเรียนรู้ตัวเองผ่านสื่อ เช่น ถ้าวันหนึ่งเราได้ชมเนื้อเรื่องจากในภาพยนตร์หรือเกมแล้วเกิดความประทับใจกับมัน ความประทับใจที่เกิดกับเราจะกลายเป็นส่วนหนึ่งกับเรา ถ้าวันหนึ่งเราเจอเหตุการณ์หรืออยู่ในช่วงเวลายากลำบาก พอนึกถึงหนังเรื่องนี้ขึ้นได้ พระเอกในเรื่อง ตัวละครในเกม แก้ปัญหา หาทางออกจนสำเร็จ ผ่านวันแย่ๆ มาได้ ผมก็อยากเป็นคนนั้นที่ได้ช่วยเหลือคนโดยทางข้างในจิตใจ ถ้าตัวผมเองคนเดียวก็ไม่สามารถเข้าไปช่วยเหลือทุกคนได้เอง แต่ถ้ามีสื่อกลางเป็นช่องทางก็สามารถเผยแพร่ไปถึงคนได้จำนวนมากกว่า ความตั้งใจแรกจึงอยากให้มีมากกว่าแค่เกม นั่นเพราะไม่ใช่ทุกคนที่เล่นเกม แม้ความเป็นไปได้ยังยากอยู่ แต่ความตั้งใจลึกๆ ก็อยากทำให้ออกมาเป็นรูปแบบสื่อสารช่องทางอื่นๆ ด้วย”

Shameful Guys Development ชื่อที่ขัดแย้งกับการกระทำ 

จริงๆ แล้วถ้าแปลความหมาย Shameful มันคือความอับอาย ฟังแล้วไปทางด้านลบ แต่คอนเซ็ปต์ที่ผมตั้งใจคือแม้ชื่อจะแย่ แต่โปรดักต์ที่เรากำลังทำมันคือสิ่งตรงกันข้าม 

เรื่องเล่าของคนไร้บ้าน

เจมส์เล่าว่าด้วยความที่ยังไม่ค่อยมีคนที่ทำเกมเกี่ยวกับคนไร้บ้านในแบบใช้วิธีการเล่าเรื่อง ถึงมีจะเป็นแนวคนไร้บ้านแบบที่ต้องเอาตัวรอดแต่ละวัน แต่ Bangkok Story: A Stray Dog เป็นเกมที่เล่าย้อนให้เห็นถึงที่มาที่ทำให้คนๆ หนึ่งต้องการมาเป็นคนไร้บ้าน ซึ่งคนส่วนใหญ่ที่มักไม่ทราบที่มาว่าทำไมใครสักคนกลายมาเป็นคนไร้บ้านที่เราเห็นวันนี้ เกิดอะไรขึ้นกับชีวิตก่อนหน้านี้มาบ้าง ได้มีการลงพื้นที่จริงพูดคุยกับคนไร้บ้าน อ่านหนังสือ ซึ่งแต่ละคนก็มีเหตุผลของตัวเองที่แตกต่างกัน เขาหยิบข้อมูลจากที่ต่างๆ จากคนนั้นคนนี้มารวมกันจนกลายมาเป็นเกมนี้ขึ้นมา 

“จริงๆ แล้วเกมจะเน้นเล่าถึงครอบครัวมากกว่าการเป็นคนไร้บ้าน เพราะการเป็นคนไร้บ้านในเรื่องเป็นการเล่าย้อนการใช้ชีวิตมากกว่าสภาพความเป็นอยู่ มีตัวละครครอบครัว เพื่อนฝูงในชนบท ซึ่งเป็นประเด็นที่เกมนี้ให้ความสำคัญมากกว่าการเจาะถึงสวัสดิการต่างๆ ที่ได้รับจากรัฐ”

หมาจรจัดที่พัดพามาเพื่อชุบชูใจ

ลูกยา เป็นหมาจรจัดในเรื่องที่จะเป็นจุดพลิกผันให้กับ ‘บุญ’ หนุ่มกลางคน ให้กลับมาเป็นคนมีบ้านอีกครั้ง

“ทีมทั้งสองคนเป็นทาสแมวทั้งคู่ครับ (หัวเราะ) แต่ที่ให้สัตว์ในเรื่องเป็นหมาเพราะขี้อ้อนกว่าและแสดงภาษากายได้ชัดเจนกว่าแมว ตัวอย่างเช่น ถ้าเราพูดอะไรกับหมามันกระดิกหาง รูปแบบภาพในเกมเป็นแบบพิกเซลอาร์ตที่แสดงอารมณ์ด้วยภาพค่อนข้างยากเพราะมีขนาดเล็ก”

ทั้งนี้หมายังแสดงอารมณ์ให้คนอินและเข้าใจง่ายกว่าแมว รวมถึงสนิทกับคนได้เร็วกว่าเช่นกัน ความขี้อ้อนแบบตรงไปตรงมาของหมาจะทำให้ผู้เล่นสัมผัสได้ถึงความรักและสามารถเป็นที่พักพิงทางใจ

ทีมเบื้องหลังที่ยังไม่เคยพบหน้ากัน

จนถึงตอนนี้ เจมส์และทีมยังไม่เปิดสตูดิโอแบบเป็นทางการ ใช้การทำงานผ่านช่องทางออนไลน์ล้วนๆ ต่างคนต่างทำงานจากบ้านของตัวเอง

“เราสองคนตั้งแต่ทำงานร่วมกันมาจนถึงวันนี้ยังไม่เคยเจอตัวจริงกันเลยแม้แต่ครั้งเดียว คนหนึ่งอยู่กทม. อีกคนพัทยา คุยงานออนไลน์และอัปเดตงานกันผ่าน Discord ทั้งหมด วิธีการมีทั้งส่งข้อความและคุยกันผ่านการโทร ขึ้นอยู่กับบริบทและความเหมาะสม จุดที่ทำให้คลิกกับน้องคนนี้มีทั้งตัวผลงานและทักษะ แต่ที่สำคัญที่สุดคือการเป็น Active Listener เป็นคนที่ฟังเป็น ทำให้คุยกันแล้วคลิกลงตัว เพราะคนที่ฟังเป็นก็ทำให้รู้ว่าจะพูดอะไร ทำให้คุยงานกันไม่นานก็จูนกันได้ง่าย โดยที่ทั้งคู่เป็นคนที่ต้องทำให้ทุกอย่างสมบูรณ์แบบเหมือนๆ กัน แม้จะมีข้อเสียแต่ทั้งสองคนก็รู้และช่วยดึงกัน ประคองกันไป เหมือนจิ๊กซอว์ที่ลงล็อกพอดี” 

“แล้วคนที่นิยมความสมบูรณ์แบบสองคนมาอยู่ด้วยกันไม่ทำให้ปะทะกันเหรอ” เราสงสัย 

“ก็ตีกันนะครับ แต่เป็นการตีกันเพื่องาน เมื่อถึงจุดที่ปล่อยเดโมและได้รับฟีดแบ็กจากผู้เล่นแล้ว ทำให้เรารู้ว่าอะไรสำคัญ อะไรไม่สำคัญ อะไรที่ควรจะเสียเวลาหรืออะไรที่ปล่อยผ่านได้ เราเก่งขึ้นจากการที่เราได้รับฟีดแบ็กจากคนเล่น ยิ่งทำให้การทำงานมีประสิทธิภาพและเดินหน้าได้เร็วขึ้น”

เสียงตอบรับจากเดโมแรกในเส้นทางที่เหลือ

ฟีดแบ็กที่เขาได้รับส่วนใหญ่มาในแง่บวกมากๆ แต่ก็มีสิ่งที่ต้องปรับปรุงด้วยเช่นกัน ซึ่งเจมส์กล่าวว่าการที่มีคนติ ช่วยทำให้เห็นจุดอ่อนที่ต้องแก้ไข ถ้าผู้เล่นบอกว่าตัวละครมาถึงฉากนี้แล้วไม่รู้จะไปไหนต่อ นั่นก็เป็นเพราะยังดีไซน์ไม่ดี ทำให้ผู้เล่นเกมไม่รู้จะเดินไปที่ไหนต่อ ก็ต้องกลับมานั่งพูดคุยกันเพื่อปรับปรุงให้ดีขึ้น

เชื่อในการเล่าเรื่องมากกว่าเทรนด์เกมที่กำลังฮิต

ช่วงนี้ที่มาแรงจะเป็นรูปแบบ Lo-fi Horror เกมผีสบายๆ ที่มีการหลอกพรึ่บ จับเทรนด์นี้ได้ช่วงปีที่ผ่านมา แม้หลายคนอาจบอกว่าเกมแนวเรื่องเล่ามีเนื้อเรื่องมันไม่ดังแล้ว แต่ล่าสุดก็มีเกมของอินโดนีเซียที่เพิ่งปล่อยออกมาต้นปีนี้ก็ได้รับการพูดถึงในวงการเกมอย่างมาก 

ทุกวันมีเกมใหม่ๆ ปล่อยออกมา แต่ละเกมก็มีทั้งคุณภาพที่ดีและการตลาดช่วยส่งเสริม ซึ่งการเข้าไปอยู่ในเว็บ Steam ซึ่งเป็นตลาดเกมระดับโลกที่มีความหลากหลายไม่ได้มีคนไทยอย่างเดียว สำหรับเฉพาะใน SEA ประเทศอินโดนีเซียถือว่ากำลังมาแรงมากๆ 

“ผมมองว่าเกมคือศิลปะอย่างหนึ่ง จะทำให้คนมาเล่นแล้วได้รับความสนุกอย่างเดียวก็ได้ ไม่ต้องมีเนื้อเรื่องเลยก็ได้ ยกตัวอย่าง มาริโอ้ ที่ไม่ได้มีเนื้อเรื่องแต่มีเป้าหมายเพื่อไปช่วยเจ้าหญิง คนเล่นสนุกกับ Core Loops คือ สิ่งที่ผู้เล่นที่เข้ามาในเกมนี้สามารถทำได้ในโลกของเกม เช่น เดิน กระโดด เหยียบศัตรู แค่สามสี่อย่างนี้ก็ทำให้คนเล่นสนุกได้ สำหรับเกม Bangkok Story: A Stray Dog ที่มีเนื้อเรื่องก็เป็นอีกศาสตร์หนึ่งที่ไม่ได้เน้นเรื่อง Game Design แต่โฟกัสที่ Narrative Design มากกว่า”

แพสชันที่ตรงกันช่วยลดอุปสรรคในการทำงาน

“มีอุปสรรคทุกวันเลยครับ (หัวเราะ) หลักๆ แล้วเป็นเรื่องคน ก่อนที่จะมาทำงานกับน้องฝ่ายศิลป์คนปัจจุบันนี้ เคยทำงานกับคนเก่ามาก่อน การทำงานที่เข้ากันไม่ได้ ความไม่กระตือรือร้น ไม่มีแพสชันในโปรเจกต์เดียวกัน มองเห็นได้จากผลงานที่ออกมา ยังทำได้ไม่ถึงตามที่ตั้งใจ”

แม้จะได้คนที่ใช่และเหมาะกับโปรเจกต์มาแล้ว การคุยงานกันก็มีอุปสรรคไม่แพ้กัน 

“การสร้างเกมเป็นการสร้างสิ่งที่อยู่ในอากาศ ไม่ได้มีอะไรมาก่อน จึงต้องทำให้เห็นภาพเดียวกัน เช่น ถ้าบอกว่าอยากสร้างตัวละครที่ชื่อ บุญ เป็นคนใจดี อายุ 50 ปี พูดแบบนี้ภาพในหัวผมและคุณก็จะต่างกันแล้ว เกมเป็นการดีไซน์ที่ต้องใช้ศิลปะ ทำให้ต้องจูนกับทีมให้ได้ แต่ยังไงก็ถือว่าเป็นหนึ่งในกระบวนการทำงานที่ต้องทำงานเข้าใจกันและกัน ไม่ใช่อุปสรรค จึงเป็นสาเหตุที่ต้องหาคนที่มีแพสชันตรงกัน เคมีตรงกันมาร่วมงาน”

เกมช่วยเปลี่ยนแปลงจิตใจคนทำให้อ่อนโยนขึ้น

“อุ้ย! มีเยอะมากๆ (ตอบสวนกลับมาทันที) แต่ก่อนเราเป็นคนก้าวร้าว ด้วยความที่ผมเป็นเด็กวิศวะ ผมไม่ได้หาเรื่องใครนะ ก็มีเที่ยวเตร่บ้าง พอมาทำโปรเจกต์นี้ก็สัมผัสได้ว่าจิตใจเราดีขึ้น โดยเฉพาะในการดีไซน์ตัวละครแม่พระเอกให้มีคาแรกเตอร์จิตใจดีมีเมตตาซึ่งต้องการสอนพระเอกให้เป็นคนแบบนี้เช่นกัน ทำให้ตัวละครแม่เป็นคนที่คิดถึงคนอื่นก่อนคิดถึงตัวเอง”

“เมื่อต้องดีไซน์ตัวละคร คิดไดอะล็อก บทพูด ก็ต้องทำความเข้าใจว่าทำไมคนแบบนี้ถึงพูดแบบนี้ พอเข้าใจแล้วก็ทำให้เราเองก็กลายเป็นคนแบบนั้นไปด้วย เป็นการขัดเกลาตัวเองเช่นกัน ตัวร้ายในเกมก็ไม่ใช่ร้ายโดยไม่มีเหตุผล ไม่ได้เกิดมาแล้วร้ายแต่แรก แต่ต้องมีอะไรบ้างที่ทำให้คนๆ หนึ่งถึงก้าวร้าว ซึ่งอาจมาจากพื้นฐานครอบครัวที่ถูกรังแกส่งต่อกันมาจนต้องไประบายออกที่โรงเรียน เกมเลยทำให้เป็นคนอ่อนโยนมากขึ้น”

การเป็นผู้ฟังที่ดีกลายเป็นผลลัพธ์ทางอ้อมที่ไม่คาดคิด

“เราไม่รู้เรื่องงานดีไซน์และฝั่งงานศิลป์ แล้วทีมมีความรู้ความเข้าใจด้านนี้โดยตรง ถึงแม้จะอายุน้อยกว่าเราก็ต้องรับฟังเพราะเขามีประสบการณ์มากกว่า ในฐานะที่เป็นผู้นำโปรเจกต์นี้การรับฟังลูกทีมเป็นสิ่งที่จำเป็นต้องมี การลดและทิ้งอีโก้ตัวเองเพื่อรับฟังคนที่เราเลือกให้มาเป็นเพื่อนร่วมงานกัน เราต้องให้ความเชื่อใจร้อยเปอร์เซ็นต์ ก็เป็นการเพิ่มทักษะการรับฟัง”

การโปรโมตแบบออร์แกนิก

หลักๆ แล้ว เจมส์เลือกใช้วิธีการติดต่อไปทางเพจและยูทูบเบอร์ต่างๆ ผ่านอีเมล ซึ่งก็ได้รับความร่วมมืออย่างดี ส่วนใหญ่ก็เป็นคนที่เขาติดตามอยู่เป็นประจำ การที่ได้มาได้เห็นยูทูบเบอร์ที่เขาชื่นชอบเล่นเกมที่พัฒนาขึ้นมาก็ทำให้รู้สึกดี แต่ก็สร้างความกดดันไม่น้อย 

รวมถึงการนำไปโพสต์ในกลุ่มเฟซบุ๊กที่เกี่ยวข้องกับเกม Reddit หรือโซเชียลมีเดียต่างๆ ที่เป็นพื้นฐานของทั้งคนไทยและต่างชาติ ซึ่งในต่างประเทศมีการแข่งขันกันสูงมาก ทั้งยังส่ง Bangkok Story: A Stray Dog ไปยังอีเวนต์ที่มีการโปรโมตเกม ตอนนี้ก็ยังรอการประกาศผลว่าจะได้เข้าร่วมหรือไม่    

“สำหรับคนที่อ่านมาถึงตรงนี้แล้วอยากจะนับถอยหลังจับจอง ต้องรออีกนานไหม” เราถามแทนแฟนๆ ที่คอมเมนต์ในช่องต่างๆ ที่ทดลองเล่นเกมนี้แล้ว 

“ในฐานะที่ผมเองก็เป็นเกมเมอร์และก็ยังเป็นก่อนจะผันตัวมาเป็นนักพัฒนาเกม ก็เลยไม่อยากสัญญาเพราะเราก็เคยเป็นคนรอมาก่อน หลายครั้งที่บอกจะปล่อยวันนี้ ปีนี้ แม้แต่บริษัทใหญ่ๆ เองก็ตาม แต่สุดท้ายก็เลื่อนออกไปด้วยปัจจัยบางประการ การทำเกมมีมือที่มองไม่เห็นเยอะมากเลยไม่อยากสัญญา จริงๆ ก็ตั้งใจให้เสร็จในปี 2024 แต่ยังไม่ได้มีกำหนดตายตัว ผมอยากทำให้มั่นใจจริงๆ ก่อน ไม่อยากผิดสัญญากับเกมเมอร์ จึงอยากขอให้แน่นอนก่อนถึงจะประกาศทีเดียว แต่รับรองถ้าผมยังมีชีวิตอยู่ต้องได้เห็นเกมตัวเต็มออกมาแน่ๆ”

เป้าหมายที่วัดผลไม่ได้ด้วยตัวเงิน

อย่างที่บอกว่าเกมเป็นศิลปะ สิ่งที่แต่ละคนได้รับจึงเป็นความรู้สึกส่วนบุคคลซึ่งได้รับไม่เหมือนกัน แต่สิ่งที่เราตั้งใจอยากให้ได้คือการยกระดับจิตใจตัวเองมากขึ้น 

“ผมเคยได้รับฟีดแบ็กจากเกมเมอร์คนหนึ่งที่บอกว่า “เกมที่ทำให้เขาทำดีกับคนรอบข้างมากขึ้น” นี่แหละคือความรู้สึกที่ผมอยากเห็นจากคนที่ได้เล่นเกมนี้ ประสบการณ์ชีวิตของคนที่มาเล่นแตกต่างกันทำให้เมื่อเล่นเกมก็จะรู้สึกเชื่อมโยงและอินบางช่วงเป็นพิเศษ เช่น บางคนที่ไม่มีแม่ก็อาจอินกับความสัมพันธ์ระหว่างแม่กับลูก หรือมีคนจากอินโดนีเซียที่เล่นเกมผม เขาบอกว่าฉากที่แม่กับพระเอกเดินเป็นชั่วโมงไปโรงเรียนด้วยกันเพราะไม่มีเงินเป็นฉากที่เล่นไปน้ำตาซึมไป นั่นเหมือนชีวิตของเขาตอนเด็ก แต่ถ้าคนที่ไม่เคยผ่านประสบการณ์แบบนี้มาก็จะเล่นผ่านไป ไม่ได้อินมากเท่านี้ก็ได้” 

แต่ละคนจะอินแต่ละช่วงต่างกันตามแต่ประสบการณ์ชีวิตของตัวเอง “อย่างน้อยถ้ามีบางช่วงบางตอนที่ทัชหัวใจพวกเขา ผมก็มองว่าเกมนี้ประสบความสำเร็จในตัวเองแล้วนะ” อันนี้เป็นการวัดผลด้านจิตใจ 

แต่ถ้าในด้านความยั่งยืนของการเป็นสตูดิโอเกม ก็ต้องการอยากเห็นการสร้างรายได้ที่ทำให้สามารถไปต่อและยืนระยะได้ ซึ่งก็คือการที่มีคนซื้อไปเล่น ได้เม็ดเงินกลับมา

เลือดนักสู้ที่เป็นพลังขับเคลื่อนโปรเจกต์นี้ให้เดินต่อ

“สำหรับผมแรงบันดาลใจไม่ใช่กุญแจสำคัญที่ทำให้ทำงานต่อจนเสร็จได้ แต่คือวินัย เช่น ถ้าวันไหนตื่นมาแล้วบอกว่าไม่มีกำลังใจ ไม่อยากทำงานเลยก็เลยไม่ทำ ถ้าเรามัวแต่พึ่งแรงบันดาลใจก็จะไม่ได้ทำงาน ลองสังเกตว่าคนจำนวนมากที่ทำงานก็ไม่ได้ใช้แรงบันดาลใจเพื่อจะทำงาน แต่เขาทำเพราะเป็นหน้าที่ที่ต้องรับผิดชอบ”

“สำหรับคนที่ชื่นชมและยกให้เป็นตัวอย่างในการทำงาน 2 คนที่อยากพูดถึง คนแรกคือ ซานาดะ ยูคิมุระ (Sanada Yukimura) เป็นซามูไรที่มีอยู่จริงในประวัติศาสตร์ ในสมัยที่เขายังมีชีวิต เมืองต่างๆ ถูกยึดไปหมดแล้วเหลือแต่เมืองเดียวเท่านั้นที่ยังไม่สามารถตีแตกได้ซึ่งก็คือเมืองที่ซามูไรคนนี้อาศัยอยู่ เพราะเขาไม่ย่อท้อแม้ทุกคนรอบตัวจะบอกให้ยอมแพ้ สุดท้ายก็ยังยืนหยัดสู้ต่อไปจนตัวตาย ผมอยากเป็นนักรบแบบนั้นบ้าง แม้จะไม่เห็นทางชนะแต่ก็ไม่ยอมแพ้”

“และคนที่สองคือ มิยาโมโตะ มุซาชิ (Miyamoto Musashi) โรนินคือซามูไรที่ไม่มีสังกัด เป็นนักรบที่ไม่เคยแพ้ใครมาก่อน ผมก็เลยคิดว่าคนที่จะได้ขึ้นชื่อว่าเป็นผู้ชนะต้องมีสูตรลับบางอย่างที่ทำให้เป็นคนพิเศษกว่าคนอื่น ผมก็อยากเป็นคนแบบนี้ ถ้าเราอยากเป็นคนพิเศษกว่าคนอื่น คนทั่วไปเจอเรื่องท้อแท้ ผมก็จะต้องไม่ท้อสิ แค่ผมนึกถึงคนเหล่านี้ก็ทำให้ไม่ท้อหรือยอมถอยแล้วครับ”

เรื่อง: จันจิรา ยีมัสซา

The post Bangkok Story: A Stray Dog เกมคนไทยเรื่องราวคนไร้บ้านและหมาจรจัดที่อยากบอกให้เราใจดีกับคนรอบตัว appeared first on a day magazine.

‘Nine Folk Tales’ กล่องนิทานพื้นบ้านเพื่ออนาคตที่พวกเราปรารถนา จะชวนผู้ใหญ่ที่เคยเติบโตมากับเรื่องเล่าทั้ง 9 เรื่อง มารื้อถอนอุดมคติเดิมที่เราได้รับมาตอนเยาว์วัย และเด็กในวันนี้ที่กำลังเริ่มเรียนรู้และจดจำกับเรื่องเล่าในเวอร์ชันที่ปราศจากความกลัว ให้พวกเขาพร้อมที่จะสำรวจเนื้อตัวร่างกาย รวมถึงรับรู้ความรู้สึกเจ็บปวดของตัวเองและคนอื่นในสังคม 

โปรเจกต์นี้ประกอบด้วยเรื่องเล่าที่ตีความใหม่ 9 เรื่องจาก 9 คำ ได้แก่ ‘ชุมชน’ ในเรื่อง กบเลือกนาย (Frogs Who Desired), ‘ความหิว’ ในเรื่อง ก่องข้าวน้อย (In Hunger), ‘อยู่อย่างคน’ ในเรื่อง ควายอยากเป็นคน (Buffaloes Dream of Being Human), ‘เนื้อหนังมังสา’ ในเรื่อง แก้วหน้าม้า (Girl With A Face of A Horse), ‘ทรัพย์สินและทรัพยากร’ ในเรื่อง ตาอินตานา โชคชะตาและปากท้อง (The Fisherfolk’s Journey), ‘สุ้มเสียง’ ในเรื่อง ผีทักอย่าทักตอบ (A Ghost Story), ‘อารมณ์และความทรงจำ’ ในเรื่อง ความทรงจำแม่ปลาบู่ (My Mother’s Memory), ‘จินตนาการ’ ในเรื่อง กระต่ายกับเต่า (Rabbit & Turtle) และ ‘ความปลอดภัยและการดูแล’ ในเรื่อง หนูน้อยหมวกแดง (Little Red Riding Hood)

ในครั้งนี้จึงชวนบรรณาธิการทั้งสองคน อาจารย์พั้นช์-รับขวัญ ธรรมบุษดี และ เพลิน-ปาลิน อังศุสิงห์ ที่มาพร้อมกับ ฟ้าใส อินทรักษ์ อาร์ตไดเรกเตอร์ และ ปิง ศศินันท์ หนึ่งในผู้แต่งและวาดภาพประกอบจากเรื่อง ‘แก้วหน้าม้า’ มาย้อนถึงที่มาโปรเจกต์กว่าจะมาเป็น ‘Nine Folk Tales’ และความคาดหวังที่ใหญ่กว่าในอนาคตที่ต้องการให้เกิดหลักสูตรการศึกษาใหม่ขึ้นในประเทศไทย 

ก่อนจะมาเป็น ‘Nine Folk Tales’ 

เพลินเป็นหนึ่งในบรรณาธิการของโปรเจกต์นี้ เธอเริ่มทำวิจัยเกี่ยวกับการผลิตความรู้ในพื้นที่ศิลปะร่วมสมัยในไทย จึงทำการลงพื้นที่สำรวจที่อำเภอจะนะ ซึ่งในขณะนั้นมีประเด็นการไล่รื้อที่และสิ่งแวดล้อม จนค้นพบความรู้มากมายที่ถูกมองว่าไม่มีความสำคัญมากพอที่จะได้ถูกบรรจุอยู่ในหนังสือเรียน แต่เป็นสิ่งที่ใช้ในการดำรงชีวิตของคนในท้องถิ่นเพื่อความอยู่รอดและอนุรักษ์ทรัพยากรทางธรรมชาติที่เป็นบ้านและแหล่งทำกินของพวกเขา จึงเกิดเป็นสารตั้งต้นของโปรเจกต์ ‘Nine Folk Tales’ โดยจับมือกับกลุ่มที่คนที่ทำงานด้านการศึกษาและความเหลื่อมล้ำที่มารวมตัวกันในชื่อ ‘ครูพลเรียน’  

อาจารย์พั้นช์: “เมื่อได้มาคุยกับคุณครูทำให้พบว่าความรู้จริงๆ ที่อยู่ในวัฒนธรรมการศึกษาของเด็กๆ ที่โตมาในระบบการศึกษาภาคบังคับนี่แหละที่ทำงานหนักมากในการกรอบความรู้ ความคิด ต้องเป็นแบบนั้นต้องตอบแบบนี้ แต่ไม่ได้เป็นความรู้ที่ทำให้เด็กรู้สึกอยากค้นหา สำรวจร่างกาย ความรู้สึก ความเจ็บตัวของตัวเองและคนอื่นในสังคม” 

เพลิน: “โปรเจกต์นี้เสมือนเป็นยานพาหนะเพื่อนำพาไอเดียที่ทางกลุ่มคุยกันมาให้เห็นเป็นรูปธรรม อยากรู้ว่าจะไปแพร่กระจายในสังคมผ่านวิธีการแบบใดบ้าง ก็เลยนึกถึงฟังก์ชันของนิทานเรื่องเล่าในสังคมที่เป็นสิ่งที่เล่าส่งทอดต่อๆ กันข้ามรุ่น ข้ามเวลา วนเวียนอยู่กับคนเราอย่างแข็งแรงมาก รวมถึงเป็นเครื่องมือของผู้มีอำนาจที่ใช้ปลูกฝังประชาชน ก็เลยเลือกรูปแบบนิทานมาทดลองตั้งต้นโปรเจกต์นี้”

ทำไมต้องรื้อนิทานพื้นบ้านเดิมแทนการเขียนเรื่องใหม่

อาจารย์พั้นช์: “จริงๆ ก็มีการลองเขียนเรื่องใหม่แล้ว แต่ค้นพบว่ามันยากมากที่จะครีเอตเรื่องใหม่ขึ้นมาทั้งเก้าเรื่อง จึงมานั่งคุยกันว่าจริงๆ แล้วไอเดียประเด็นที่กลุ่มอยากพูดถึงมันมีอยู่ในนิทานเดิมที่มีอยู่แล้ว ก็เลยพลิกมาสู่การรื้อเรื่องเล่าแทน เพราะเรื่องเล่าเดิมที่ทั้งอยู่มานานแต่ยังทำงานเกี่ยวกับความทรงจำ การมองโลกของเด็กๆ แต่ละคน การที่เด็กคนนึงโตขึ้นมากับเรื่องปลาบู่ทอง ยอมรับเรื่องเล่าที่ว่าแม่ปลาบู่ต้องโดนฆ่าแล้วฆ่าอีกซ้ำๆ นั่นมันก็อาจจะเป็นหนึ่งในหัวเชื้อที่ทำให้ยอมรับว่าร่างกายของแม่หรือผู้หญิงมีค่าเท่ากับสัตว์โดยที่ไม่รู้ตัว”

“ก็เลยมองว่าการรื้อก็มีพลังอีกแบบเช่นกันที่จะสร้างความปั่นป่วนความรู้ที่เคยรู้มาก่อน นิทานเหล่านี้จึงไม่ได้ทำงานเฉพาะกับเด็กอย่างเดียว แต่สะกิดแหย่ผู้ใหญ่ที่โตมากับนิทานเหล่านี้เช่นกัน ตั้งคำถามกับพวกเราว่านิทานเรื่องเดิมที่คุณเคยรู้จักเมื่อเนื้อเรื่องพลิกมาเป็นอีกมุมหนึ่งแบบนี้ มันทำงานกับเรายังไง มีความรู้สึกอย่างไรเมื่อได้อ่าน”

คำ 9 คำที่ต้องการรื้อและทวงคืน

เพลิน: “จริงๆ แล้วคำที่เลือกมาดูเผินๆ เหมือนเป็นคำธรรมดา แต่คำเหล่านี้กลับถูกอำนาจรัฐ ชนชั้นนำเคลมไปใช้ยังไง แล้วพวกเราอยากจำนิยามมันใหม่ยังไง ปอกเปลือกออกมาเพื่อให้เห็นข้างในลึกๆ นั้นมันส่งไปถึงกับคนทั่วไปยังไงบ้าง”

อาจารย์พั้นช์: “จากไอเดียที่อยากเล่าเรื่องความเหลื่อมล้ำ การเมือง ที่ไม่จำเป็นต้องหยิบยกทฤษฎีที่ฟังเข้าใจยาก แต่พูดผ่านคำที่อยู่ในชีวิตประจำวันที่เราได้ยิน เลยหาคำเก้าคำที่ไม่เป็นการยัดเยียดจนเกินไป แต่มันอยู่ในชีวิตคุณและได้เคยสัมผัสมันมาก่อน เช่น คำว่าความหิว เนื้อหนังมังสา อารมณ์และความทรงจำ จินตนาการ สุ้มเสียง ฯลฯ ในการทำงานจะมีการลิสต์สิ่งที่เราปรารถนา สังคมที่อยากอยู่ อยากเติบโตขึ้นนั้น ต้องประกอบด้วยอะไรบ้างที่ไม่ใช่แค่ในเชิงนโยบาย แต่เป็นการมองถึงชีวิตที่เราอยากหายใจ อยากเติบโตขึ้นมานั้นเป็นสังคมแบบไหน ถึงจะเป็นการจัดหมวดหมู่และเพิ่มเติมคำที่จะสะท้อนสิ่งปรารถนาเหล่านี้”

“ตัวอย่างเช่น ความฝัน เป็นคำที่อำนาจทุนนิยม คอยย้ำกับคนทั่วไปตลอดว่าคุณสามารถทำตามความฝันได้ถ้าคุณพยายาม ทุกคนถูกหล่อเลี้ยงมาด้วยคำๆ นี้ คนเราต้องมีความฝัน แต่ในสภาพความเป็นจริงไม่ได้ถูกออกแบบมาให้ทุกคนสามารถทำตามความฝันได้ เพราะฉะนั้นความฝันที่เรานิยามขึ้นใหม่นี้เป็นการจินตนาการถึงสังคมที่เราสามารถทำมันขึ้นมาได้นะ เราฝันได้โดยที่ไม่ต้องแลกกับการต้องขูดรีดเฆี่ยนตีตัวเอง โดยที่สังคมแบบไหนที่เราสามารถอยู่ได้โดยที่เราไม่ต้องเอาความฝันของเราหรือความฝันของพ่อแม่ไปให้ลูกแบกไว้” 

จากชุดคำกลายเป็นเรื่องและนิทานได้อย่างไร

ทีมบรรณาธิการเล่าให้เราฟังว่ากระบวนการตัดสินใจคิดถึงประเด็นที่อยากพูดถึงก่อน เช่น คำว่า ความหิว มาจากที่ทางทีมอยากพูดถึงประเด็นเรื่องการกระจายทรัพยากรที่ไม่เท่าเทียม และความหิวในด้านอารมณ์ความรู้สึกภายในที่เป็นแรงขับ แรงผลักดันที่อยากทำให้มีชีวิตที่ดีขึ้น พอสรุปเป็นประเด็นออกมาแล้วจึงมา brainstorm เลือกกันว่านิทานเรื่องไหนที่จะทำงานกับคำนี้ได้ดีที่สุด ซึ่งเป็นขั้นตอนที่ผ่านการถกเถียงและพูดคุยทางห้องประชุมออนไลน์กันนานหลายเดือนในช่วงระหว่างการระบาดของโควิด-19 ก่อนจะตกผลึกเป็นคำแต่ละคำที่ตอบโจทย์คำถามในสองระดับทั้งตัวเองและสังคม หลังจากนั้นก็เข้าสู่กระบวนการจับคู่คำกับนิทานพื้นบ้านที่ทางกลุ่มมองว่าเป็นปัญหามากที่สุดและอยากรื้อเรื่องเล่านั้นขึ้นใหม่

เพลิน: “ถึงอย่างนั้นก็ยังอยากส่งต่อ เปิดช่องว่างให้นักวาดภาพประกอบเรื่องแต่ละคนได้ตีความและเรียบเรียงออกมาในมุมมองของตัวเองด้วย สำหรับทางกลุ่มจะเสมือนเป็นหัวเชื้อตั้งต้นให้”

อาจารย์พั้นช์: “แม้แต่ในกระบวนการที่นำคำส่งต่อให้นักวาดแต่ละคนก็เหมือนกันการซ้อมขั้นที่หนึ่งในการเปิดตัวโปรเจกต์นี้ นั่นก็เพราะนักวาดเหล่านี้ไม่ได้อยู่ในการคุยโปรเจกต์มาตั้งแต่ต้น แต่ได้รับเป็นบรีฟ ซึ่งทั้งเก้าคนมีความคิดความเชื่อที่ไม่เหมือนกันมาก่อน ถึงแม้จะเหนือความคาดหมายแต่ก็เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่ดีและชื่นชอบเป็นอย่างมาก เพราะจากที่อยู่ในวงล้อมกับคนที่มีความคิด ความเชื่อแบบเดียวกันมาตลอด จึงทำให้เห็นไปในทิศทางแบบเดียวกันเท่านั้น”

เสาะหานักวาดภาพประกอบที่ใช่

เพลินได้รับหน้าที่หลักในส่วนของการตามหานักวาดภาพประกอบที่เหมาะกับนิทานแต่ละเรื่อง ด้วยการตามส่องผลงานทั้งในโลกออนไลน์และออฟไลน์จนได้นักวาดภาพประกอบที่มีความหลากหลายทั้งในส่วนของลายเส้นและการถ่ายทอดเรื่องราวทั้งเก้าเรื่อง หนึ่งในนั้นก็คือ ปิง ที่รับหน้าที่เล่าเรื่องราวของคำว่า ‘เนื้อหนังมังสา’ ในนิทานพื้นบ้านเรื่อง ‘แก้วหน้าม้า’ 

โดยการทำงานบรรณาธิการทั้งสองคนจะแบ่งกันจับคู่ประกบนักวาดภาพประกอบเรื่องแต่ละคนเพื่อประสานงานตามขั้นตอนและรับฟังไอเดียที่แต่ละคนตีโจทย์ตามบรีฟเป็นข้อๆ ที่ได้รับ

เพลิน: “ตอนแรกไม่ได้เจาะจงว่าแต่ละเรื่องจะมีภาพออกมาแบบไหนในหัว จะมีแค่มู้ดโทนลอยๆ ว่าเรื่องเกี่ยวกับแบบนี้ ภาพจะมีอารมณ์ประมาณนี้ไหม แต่เรื่องที่ปิงได้รับเป็นเรื่องที่เห็นภาพในหัวค่อนข้างชัดว่าควรจะมีความเซอร์เรียล ฟิวเจอร์ริสติก เราเองก็กำลังหาคนที่จะมาพูดเรื่องเนื้อหนังมังสาของร่างกายที่มีความหลากหลาย ความเป็นไปได้ของร่างกายต่างๆ ก็เลยลองติดต่อไป ซึ่งก็เป็นประเด็นที่ปิงก็สนใจอยู่พอดี” 

ปิง: “โดยพื้นฐานเราเป็นคนสนใจเรื่องการเมืองอยู่แล้ว พอได้รับโจทย์หัวข้อเนื้อหนังมังสายิ่งทำให้สนใจมากเป็นพิเศษ ประกอบกับช่วงนั้นได้ดูเนื้อหาของ content creator ที่เป็น transgender เยอะมาก ก็เลยรู้สึกถึงความเชื่อมโยง ยิ่งพอได้อ่านบรีฟก็รู้สึกว่าหัวข้อที่ได้รับมาไม่ได้มีแค่เรื่องเพศอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงร่างกายของผู้คนหลากหลาย แรงงาน เรื่องเพศ และความแตกต่าง สำหรับเรื่องแก้วหน้าม้าจริงๆ ก็เป็นนิทานพื้นบ้านเรื่องที่ชอบมาตั้งแต่เด็กๆ เพราะตอนนั้นชื่นชอบคาแรกเตอร์ผู้หญิงที่สู้เพื่อตัวเองเป็นพิเศษ แต่พอโตขึ้นมาก็เกิดคำถามว่าแล้วทำไมเราต้องสู้เพื่อตัวเองกันขนาดนี้ด้วย”

โดยกว่าที่จะเป็นเวอร์ชันที่พิมพ์ออกมาให้เราเห็นนั้น เธอต้องแก้หลายรอบมากเพื่อทำให้เนื้อเรื่องครอบคลุมที่หัวข้อในบรีฟที่ได้รับมา รวมถึงทำให้มีความสมเหตุสมผลสำหรับตัวเองมากที่สุดด้วยเช่นกัน

“ความยากของนิทานไทยสำหรับเราคือการที่เนื้อเรื่องเล่าต่อไปได้เรื่อยๆ ตัวอย่างเช่น แก้วหน้าม้า ก็จะมีเนื้อเรื่องเริ่มต้น มีเหตุการณ์เกิดขึ้น คลี่คลายได้ด้วยดี แต่ก็ยังมีรุ่นลูกเพิ่มมาอีกขึ้นอยู่กับผู้เขียน เลยทำให้ยากที่จะนำมาปรับใช้กับวิธีแบบฝรั่ง ที่มีการวางโครงสร้าง เริ่มต้น กลาง จบ ซึ่งก็เป็นความท้าทายที่จะนำวิธีการเล่าโครงเรื่องแบบไทยมารื้อและตีความใหม่ ให้มีความร่วมสมัยมากขึ้น”

ฟ้าใส: “พอได้เรื่องมาจากนักเขียนก็คิดทิศทางภาพจากโจทย์ ‘อารมณ์และความทรงจำ’ เลยทำภาพออกมาให้เป็นเศษเสี้ยวของความทรงจำที่ซีดจาง ที่เล่าผ่านภาพฝันเหมือนภาพแฟลชแบ็กของความทรงจำที่สแกนออกมาแล้วกำลังจะหายไป ใช้ texture ที่ให้ความรู้สึกขุ่นมัวเหมือนกำลังอยู่ในน้ำ โดยที่เลือกใช้สี baby blue เพื่อให้รู้สึกถึงการอยู่ในช่วงวัยที่ผ่านความรุนแรงของสายตาตัวละครในเรื่อง”

การเติบโต เรียนรู้ และระหว่างทางของนิทานแต่ละเรื่อง 

เพลิน: “ในกระบวนการทำงาน เรื่อง ‘กบเลือกนาย’ ผู้แต่งและวาดภาพประกอบตีความคำว่าชุมชนไว้กว้างมาก นักเขียนคิดถึงการอยู่ร่วมกันในชุมชนที่รวมคนหลายรุ่นที่มีความเชื่ออันแตกต่างไม่เหมือนกันเพื่อค้นหาสิ่งที่จะเชื่อมโยงกันและกัน โดยอ้างอิงจากประสบการณ์ส่วนตัวของครอบครัว ซึ่งมันมีความขัดแย้งเรื่องความเชื่อหรือความรู้สึกของแต่ละรุ่นที่เข้าใจได้ แต่เพลินก็ชี้ให้เห็นอีกมุมว่าความเป็นชุมชนมีเรื่องอื่นอยู่ด้วย เช่น การกระจายทรัพยากรที่ไม่เท่ากันที่เป็นพื้นฐานทำให้คนคิดไม่เหมือนกัน การที่คนที่ไม่มีมากเท่าอีกคนหนึ่งมันอาจจะสร้างอารมณ์ หรือสร้างคุณค่าบางอย่างที่ยิ่งเกิดการแบ่งแยกกันอีกในเชิงอายุ หลังจากที่คุยกันไปมาหลายครั้งจึงต้องการสมดุลระหว่างสิ่งที่นักวาดอยากส่งสารออกไปกับสิ่งที่ทีมคิดว่าต้องการเน้นย้ำให้เห็นภาพจะมาอยู่ด้วยกันยังไงดี”

อาจารย์พั้นช์: “เรื่อง ‘กระต่ายกับเต่า’ ใช้ระยะเวลานานกว่าเรื่องอื่นๆ ถึงแม้จะเป็นเรื่องที่สั้นและเรียบง่าย แต่กระบวนการสรุปไอเดียและเนื้อเรื่องต้องใช้เวลาคุยกันหลายครั้งเช่นกัน แม้จะมองว่าใจความของเรื่องมันคือการแข่งขัน เมื่อได้จับคู่กับคุณมีมี่ (นักวาดเรื่อง ‘กระต่ายกับเต่า’) ที่ทำงานกับหนังสือเด็กและที่มีเซนส์การทำหนังสือเพื่อเด็กที่เข้มแข็งมาก ซึ่งต่างกับความมุ่งหมายของคนที่อยากสร้างความเปลี่ยนแปลงแบบเรา ก็ดูเหมือนการปะทะทางความคิด โต้แย้งกันในช่วงตั้งต้น เกิดข้อสงสัยต่างๆ ว่า เล่าแบบนี้เด็กจะเข้าใจไหมหรือจะรุนแรงไปหรือเปล่า จึงต้องมีบทสนทนาที่คุยกันเยอะมาก เพื่อชี้แจงทำความเข้าใจถึงที่มาและความเชื่อ ทำให้ถึงเปลี่ยนแค่มายด์เซตในครอบครัวนั้นยังไม่พอ พ่อเต่า แม่กระต่ายที่ทำงานหนักมากแต่ไม่มีเวลาให้ลูก ถ้าเปลี่ยนให้มีเวลาให้ลูกมากขึ้นมันจะเป็นตอนจบของเรื่องได้หรือไม่” 

“ชนชั้นนำที่มักตอกย้ำว่าพ่อแม่ต้องมีเวลาให้ลูก แต่ในเชิงความเป็นจริงไม่ใช่ทุกคนที่จะทำได้ พอแตกไอเดียกันมาเรื่อยๆ จึงเป็นการหาสมดุลวิธีการเล่าที่คุณมีมี่ก็สามารถเลือกวิธีการเล่าที่ทำให้เด็กเข้าใจย่อยง่าย ในขณะที่สารที่ทีมต้องการเล่าถึงอาจไม่ได้ชัดโจ่งแจ้ง หนักแน่น แต่สอดแทรกแฝงอยู่ในบทสนทนากับตัวละครแวดล้อม ซึ่งเป็นสิ่งที่ทีมอาจมองไม่เห็นเองว่าการใช้กลวิธีแบบอื่นๆ ที่ละเอียดอ่อนที่ทำงานด้านอารมณ์กับเด็กมันมีแบบอื่นๆ เช่นเดียวกัน เรียกได้ว่าเล่มนี้เป็นเรื่องที่ children friendly ที่สุด”

เดินทางเข้าสู่กระบวนผลิต

อาจารย์พั้นช์: “ได้วางไว้ตั้งแต่ต้นว่าจะต้องเป็นแบบ boxset เก้าคำที่ต้องอยู่ด้วยกัน เนื่องจากไอเดียตั้งต้นก่อนที่จะเกิด Nine Folk Tales เพื่อประกาศถึงสังคมที่เราปรารถนาอยากเห็นไม่ได้มีแค่เรื่องใดเรื่องหนึ่งอย่างเดียว ร่างกายหรือความทรงจำอย่างเดียวมันไม่พอ เราต้องจินตนาการถึงโลกใหม่ได้ด้วย”

เพลิน: “โจทย์ที่ตั้งไว้อยากให้เหมือนกับกล่องแพนโดรา ที่เปิดแล้วเปลี่ยนโลกยังไง เป็นการเชื้อเชิญ กระตุ้นให้คนอยากรู้อยากเห็น ซึ่งเป็นสิ่งที่เราและทีมอยากให้กล่องทำงานกับคนในทางนั้น มีความน่าค้นหา ลึกลับ สงสัยสิ่งที่อยู่ข้างใน”

ฟ้าใส: “โจทย์นี้มันมีหลายองค์ประกอบมาก แรงบันดาลใจหลักมาจากหนังสือเรียนหรือหนังสือนิทานเก่าๆ ที่มีฟอร์แมตอยู่ อีกทั้งด้วยคอนเซ็ปต์ตั้งต้นของแต่ละเล่มที่เป็นวิชาแต่ละวิชาที่จะดึง layout มาจากหนังสือเรียนที่ตรงไปตรงมา เป็นอาร์ตไดเรกชันใหญ่ครอบอยู่เพื่อให้เป็นฟอร์แมตรวมที่เหมือนกัน และใช้สองคู่สีในการบ่งบอกและแสดงนัยของแต่ละเรื่อง นั่นก็มาจากการคำนึงถึงการพิมพ์หนังสือเรียนสมัยก่อนที่ใช้สีได้อย่างจำกัด บนกล่องก็จะมีดีเทลที่เป็นสัญลักษณ์ตัวแทนของแต่ละเรื่องตกแต่งต่อกันเป็นเส้นกรอบผู้อ่านจะรู้สึกถึงความคลาสสิก แล้วเติมความ magical ด้วยการใส่กิมมิกเชือกผูกโบว์ให้ความรู้สึกการ Unbox กล่อง ก่อนจะพบกับเล่มหนังสือเหมือนเป็นการเกริ่นนำก่อนสู่โลกนิทานพื้นบ้านเวอร์ชัน Nine Folk Tales”

รูปแบบการจัดจำหน่ายที่เน้นความใกล้ชิด

เพลิน: “ตอนนี้มีตัวแทนที่วางขายกล่องนิทานพื้นฐานนี้อยู่สองที่ ได้แก่ Fathom Bookspace และ ร้านหนังสือก็องดิด ที่เลือกสองที่นี้เพราะรู้ว่าทั้งสองที่มีความตั้งใจมากในการนำเสนอหนังสือ รวมทั้งมีความสัมพันธ์กับลูกค้าอย่างใกล้ชิด เพราะเรารู้อยู่แล้วว่าไม่อยากส่งกล่องนิทานไปกับสายส่งหนังสือเพื่อวางขายในร้านหนังสือทั่วไป เราชอบความสัมพันธ์แบบนี้มากกว่าการที่กระจายไปโดยไม่รู้ว่าใครเป็นคนรับกล่องนิทานไปจำหน่าย นอกจากทั้งสองร้าน ก็ยังสามารถทัก Inbox มาซื้อตรงได้กับทางเพจเลย”  

กล่องนิทานพื้นบ้านกำลังสื่อสารกับใคร

อาจารย์พั้นช์: “โฟกัสแรกคิดว่าน่าจะทำงานกับเด็กโตหน่อยหรือคนในเจนเรา (อายุ 30-40 ปี ขึ้นไป) ด้วยซ้ำเพราะว่าคอนเซ็ปต์เกิดความต้องการที่จะรื้อ แสดงว่าต้องเคยได้ยินหรือโตมากับเรื่องราวแบบนี้มาก่อน พอมาอ่านเวอร์ชันนี้ถึงจะปั่นป่วนกับความคิดเราได้ก่อน ซึ่งในเบื้องต้นไม่ได้ต้องการนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในทันทีหลังจากอ่าน แต่อาจเป็นหัวเชื้อให้เริ่มเกิดการตั้งคำถามกับสิ่งที่เราเติบโตมา” 

“ส่วนเป้าหมายที่สองที่เราคิดว่าเราอยากให้ทำงานคือในพาร์ตการศึกษาที่จะมีทีมครูที่ไม่ได้ทำงานร่วมกันมาตั้งแต่เริ่ม จะนำไปใช้ในห้องเรียนได้อย่างไรบ้าง ด้วยความที่ไม่ได้เป็นนิทานตามขนบที่จบสมบูรณ์ในตัวเองที่จะให้คติสอนใจเด็ก แต่เป็นกระบวนการเรียนรู้สำหรับคนทำงานด้านการศึกษาหรือคนทำงานเชิงด้านวัฒนธรรมอื่นๆ เช่น คนทำละครหรือกิจกรรมเกี่ยวกับเด็ก นำไปสร้างต่อยอดจากคำท้ายเรื่องที่เราทิ้งท้ายไว้ เมื่อผู้ใหญ่ที่โตมากับโลกแบบหนึ่งกำลังจะมาเล่าโลกอีกแบบให้เด็กที่กำลังโตมา พวกเขาจะมองมันยังไง” 

“สำหรับเด็กเล็กกระบวนการรื้อมันไม่ได้สำคัญ เพราะเป็นเรื่องราวใหม่ที่เขาได้รับ ซึ่งก็เป็นการทำงานในอีกแบบนึง อาจช่วยหล่อหลอม เตรียมความพร้อมให้เขาเติบโตขึ้นมากับหนูน้อยหมวกแดงเวอร์ชันนี้ที่อาจจะไม่ได้สนุกตื่นเต้นแบบเดิม แต่ก็ไม่มีใครโดนกรีดท้อง สร้างความหวาดกลัว ต้องหลงทาง หรือตายในเรื่อง” 

จริงๆ แล้วหน้าที่ของนิทานคืออะไร

อาจารย์พั้นช์: “ส่วนตัวชอบอ่านนิทานมาตั้งแต่เด็ก โตขึ้นมาก็อยากเขียนนิทาน เรารู้สึกว่าเรื่องเล่าทำงานกับสังคมหนักมากทั้งเรื่องเล่าจากฝ่ายขวา นายทุน รวมถึงเผด็จการ พอพูดถึงเรื่องราวในแง่ที่ต้องการเปลี่ยนแปลงทำให้สังคมดีขึ้น มันไม่ได้มีตัวเลือกเยอะ ยิ่งพอพูดถึงเรื่องนิทานยิ่งมองว่าเป็นเรื่องของเด็กไปซะก่อน เพราะมันย่อยง่าย เข้าใจง่าย พูดถึงเรื่องที่ทุกคนเชื่อมโยงได้ แต่นั่นไม่ใช่หรือที่มันควรจะเป็นองค์ประกอบที่สำคัญสำหรับทุกคน ไม่ว่าคุณจะมีอายุเท่าไหร่ ถ้าอยากรับความรู้หรือส่งต่อความรู้มันก็ควรเป็นเรื่องที่ย่อยง่าย ควรที่จะทำงานกับความรู้สึกของคุณและอยู่ในชีวิตประจำวันของคุณ” 

“เพราะฉะนั้นเลยคิดว่าหนังสือนิทานโปรเจกต์นี้ก็เป็นการปั่นคอนเซ็ปต์ความเป็นนิทานที่ขีดเส้นให้เป็นของเด็กเท่านั้น จริงๆ แล้วเมื่อเราเรียนจบทำงานโตมา ทุกๆ คนก็ยังมีความฝัน ยังมีจินตนาการแต่ถูกตีกรอบว่าคุณโตแล้วไม่จำเป็นต้องอ่านนิทานหรอก โตแล้วจะมาเชื่ออะไรกับเทพนิยาย แต่ไม่ใช่เทพนิยายต่างๆ เหล่านี้หรือที่หล่อหลอมเราให้โตขึ้นมามีความเชื่อแบบนี้ เป็นคนแบบนี้ เป็นเต่ากับกระต่ายที่แข่งกันไปโดยไม่รู้จบ เพราะมันมีตัวอย่างที่ยังทำงานกับความทรงจำของเราอยู่”

ปิง: “ในฐานะคนที่ชอบการเล่าเรื่องอยู่แล้ว คิดว่านิทานมันสะท้อนค่านิยมบ้างอย่างที่สังคมคิดว่าต้องให้ความสำคัญ ด้วยความที่ชอบเขียนเรื่อง พออ่านเรื่องราวที่คนอื่นเขียนก็จะเห็นว่าอะไรที่ส่งอิทธิพลที่คนเขียนคิดว่าเป็นเหตุเป็นผลที่ทำให้เนื้อเรื่องดำเนินไปแบบนี้ การเขียนเนื้อเรื่องของเราเองไม่ได้วางกลุ่มเป้าหมายไว้ให้ใครเป็นคนอ่าน แต่จะเป็นสิ่งที่อยากเล่าให้คนอื่นฟัง เรื่อง ‘แก้วหน้าม้า’ ที่ได้รับโจทย์ให้มาเขียน เมื่ออ่านเนื้อเรื่องดั้งเดิมก็จะเห็นค่านิยมที่คนในยุคนั้นให้ความสำคัญ นำมาเขียนหรือรวบรวมมาร้อยเป็นเรื่องเล่า อะไรที่เป็นจินตนาการหรือความฝันที่อยากให้เกิดขึ้นในสังคมจริงๆ ก็เลยได้มีส่วนร่วมในการช่วยรื้อนิทานเรื่องนี้ไปโดยไม่รู้ตัว” 

นิทานที่เปลี่ยนความคิดในดวงใจของแต่ละคน

เพลิน: “สิ่งค้นพบคือ นิทานเป็นสิ่งที่ทำให้เราเชื่อมกับคน ตอนเด็กๆ คุณยายกับคุณป้าจะเล่านิทานก่อนนอนให้ฟัง ซึ่งจะเป็นนิทานที่พวกเขาแต่งเอง โดยเอาเราไปเป็นหนึ่งในคาแรกเตอร์ในเรื่อง จึงทำให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างเรากับป้าที่แม้ไม่ได้มีการพูดคุยกันมากในตอนเด็ก แต่มองว่าพวกเขาใช้นิทานเพื่อสื่อสารทั้งเรื่องความรู้สึกและการสร้างสายสัมพันธ์กับคน นิทานจึงทำหน้าที่อย่างทรงพลังในการส่งต่ออารมณ์ ความรัก หรือสิ่งที่อยู่ระหว่างบรรทัดที่อาจไม่ได้ตั้งใจถ่ายทอดให้กับคนที่ฟังเรื่องเล่าของเราอยู่ก็ได้”

ปิง: “ตอนเด็กมองว่านิทานทำให้เข้าใจโลกความเป็นจริง เมื่อเราเป็นเด็กยังไม่มีประสบการณ์ชีวิตหรือออกไปทำอะไรด้วยตัวเองมากนัก หนังสือก็เหมือนช่วยให้เราได้เข้าใจหลายๆ อย่างมากขึ้น ส่วนตัวจะเน้นดูภาพเพราะชอบวาดรูป พอโตขึ้นมาสักหน่อยช่วงระหว่างคาบเกี่ยวระหว่างการเป็นผู้ใหญ่ การอ่านอาจสะท้อนความกลัว ความวิตกในจิตใจ หรืออยากเห็นตัวเองไปผจญภัยเพราะเบื่อกับโลกที่เราอยู่ในตอนนี้แล้ว มันเป็นการสะท้อนความหวังและความฝันด้วย การเห็นตัวเองได้รับการยอมรับ เรื่องเล่ามันช่วยในด้านนี้”

อาจารย์พั้นช์: “ไม่มีนิทานเล่มไหนที่เปลี่ยนความคิดหรือทำให้ตาสว่าง แต่มองว่าหน้าที่ของนิทานมีผลกับการทำงานในด้านจินตนาการ เราเองชอบอ่านนิทานอีสปก่อนไปโรงเรียนตอนเช้าเพื่อพลิกไปดูตอนสุดท้ายว่าจะสอนอะไร แต่ก็ไม่ได้เชื่อทุกอย่างที่บอก นิทานแบบเดิมหล่อหลอมแบบเดียวกับที่ปิงบอกคือทำให้เห็นวิธีการทำงานของโลกแบบนี้ ช่วงที่เราเป็นเด็กก็รับมันมาโดยไม่ได้ตั้งคำถาม”

“เมื่อเราโตขึ้นได้ตกผลึกและมองกลับไปก็พบว่ากระบวนการสร้างเรื่องเล่าที่ทำงานกับอารมณ์และความทรงจำเกิดได้อย่างไร จนนำไปสู่การวิพากษ์วิจารณ์ต่อมากกว่าแค่การบอกผิด ถูก ชี้ให้เห็นว่าเป็นเรื่องของอำนาจนิยม ที่ทำให้เห็นตัวละครแบบหมาป่าในชีวิตประจำวันของเราทุกคน แต่จุดน่าสะเทือนใจมันคือการใช้ชีวิตในสังคมของเราแม่งน่ากลัวกว่าหนูน้อยหมวกแดงอีก (เสียงอือเห็นด้วยอย่างพร้อมเพรียงกัน) เราอยู่ในยุคนี้องค์ประกอบเรื่อง ‘ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่’ ยังใช้ได้อยู่ ยังมีคนฆ่าตัวตายเพราะความหิวในช่วงโควิดอยู่เลย”

“มันเลยเป็นการเชื่อมโยงกับประสบการณ์ที่เคยอ่านนิทานในตอนเด็กกับตอนที่โตขึ้นมาแล้วกลับมามองมันอีกครั้ง ถึงแม้จะไม่ได้เชื่อคุณธรรม ศีลธรรมในนิทานอีสป แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าเป็นการปลูกฝังทำให้คนเชื่องอยู่ในระบบมาโดยที่ไม่โวยวายโต้แย้งแบบคนเจนเรา เราก็คิดว่าถือเป็นหนึ่งในความสำเร็จของเรื่องเล่าในยุคนั้นที่โตมาเหมือนกัน”

ฟ้าใส: “อยากเลือกหนังสือนิทานเจ้าหญิง 3 แบบ ‘The Princess and the Pea’ เจ้าหญิงสีพาสเทลอ่อนๆ ที่สะท้อนถึงความฝันวัยเด็ก childlike wonder ในตอนนั้น อีกเรื่องเป็นนิทานอีสป ‘The Little Mermaid’ แม้จะใช้ภาพแบบเรียลลิสติกที่สวยงาม แต่เนื้อเรื่องดั้งเดิมตอนจบนางเงือกเสียงหายไปและต้องเสียชีวิตร่าง กายล่องลอยอยู่ในทะเล สิ่งที่จำได้คือตัวละครที่อยู่ในสังคมเล็กๆ ถูกหาผลประโยชน์ จึงเป็นเจ้าหญิงที่แนะนำให้รู้จักความน่ากลัวของชีวิต และเรื่องสุดท้ายคือ ‘เจ้าหงิญ’ เป็นการทำให้เข้าใจถึงการยอมรับข้อบกพร่อง การไม่เพอร์เฟกต์เหมือนเจ้าหญิงในภาพจำที่มีมาในตอนเด็ก นี่เป็นเจ้าหญิงในสามมุมในความทรงจำที่เรานึกได้ตอนนี้”

เรื่อง: จันจิรา ยีมัสซา ภาพ: สันติพงษ์ จูเจริญ

The post ‘Nine Folk Tales’ ชวนรื้อและตั้งคำถามกับ 9 นิทานพื้นบ้านในความทรงจำ appeared first on a day magazine.

จนกระทั่งศิลปินที่เป็นที่ยอมรับในวงการเพลงระดับสากล ภูมิ-วิภูริศ ศิริทิพย์ ก็เป็นหนึ่งในแฟนคลับผลงานและติดต่อให้เขามาร่วมในโปรเจกต์ ‘The Greng Jai Piece’ ที่เป็นผลงานอัลบั้มเต็มลำดับที่ 2 ของเขา จึงทำให้ ‘กอล์ฟ’ กลายเป็นที่จับตาทันทีหลังจากหน้าปกอัลบั้มเปิดเผยสู่สาธารณะและยืนยันด้วยรางวัลที่เขาได้รับ แม้จะเพิ่งทดลองแนวทางของตัวเองที่ต่อยอดจากจิตรกรรมไทยแบบประเพณีมาใส่ความป็อปที่ดึงบริบทสังคมปัจจุบันเข้ามาเล่าให้ร่วมสมัยได้ไม่กี่ชิ้นแต่ก็เชื่อได้ว่าเขากำลังมาถูกทางแล้ว

จากเด็กหนุ่มที่หลงเสน่ห์ศิลปะและจิตรกรรมไทยเมื่อครั้งได้ไปฝึกงานเขียนภาพในโบสถ์ของวัดแห่งหนึ่ง จนทำให้ตัดสินใจเข้าสู่วงการศิลปะไทยเต็มตัว เดินทางสู่การเป็นนักศึกษาของวิทยาลัยเพาะช่างเพื่อลงเรียนในสาขาจิตรกรรมไทย ฝึกมือสะสมทักษะอย่างเข้มข้นจนพร้อมที่จะสร้างสรรค์ผลงานของตัวเอง 

“เมื่อเข้าใจงานโบราณอย่างดีและมีความเชี่ยวชาญก็เหมือนมีอุปกรณ์อยู่เต็มกระเป๋า ทำให้สามารถหยิบใช้อย่างคล่องมือ จะบิดหรือปรับใช้ในรูปแบบต่างๆ ที่เราอยากนำเสนอได้”

เมื่อค้นพบแนวทางใหม่จากการเปิดรับวิธีการนำเสนอศิลปะในรูปแบบต่างๆ จากเพื่อนและคนรอบตัว รวมทั้งสื่อหลากหลายแขนง ทั้งข่าวสารบ้านเมือง ภาพยนตร์ และดนตรีซึ่งมีอิทธิพลกับความคิดจนกลายมาเป็นโปรเจกต์ทดลองของตัวเองที่เริ่มต้นเมื่อปี 2022 

“เรื่องที่ผมสนใจอยู่ตอนนี้ คือ เรื่องมลพิษทางอากาศ สิ่งแวดล้อม การเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศ ฝุ่น ซึ่งมากระทบกับชีวิตเราโดยตรง แม้โควิด-19 จะซาแต่ยังต้องใส่หน้ากากกันอยู่เพราะมีฝุ่นที่เป็นอันตราย ซึ่งเป็นเรื่องที่มากระทบจิตใจที่อยากเล่าลงในผลงานศิลปะ ซึ่งจิตรกรรมไทยแต่เดิมจะเน้นในเรื่องของศาสนา รูปแบบสังคมในยุคนั้นที่เล่าอย่างแบบตรงไปตรงมา”

งานของ กอล์ฟ มีลายเซ็นของตัวเองที่ยังคงกลิ่นความเป็นไทยไม่หลุดกรอบจนสุดโต่ง แต่ปรับงานจิตรกรรมไทยให้มีเอกลักษณ์และใช้สีสันที่ฉูดฉาดที่แตกต่างจากงานแบบขนบโบราณเพื่อทำให้ดึงดูดสายตาและความสนใจมากขึ้น 

หลังจากที่ได้รับโจทย์จากภูมิ ให้รับหน้าที่ออกแบบอาร์ตเวิร์กรวมแล้ว 4 ชิ้นด้วยกัน ประกอบ ด้วยปกอัลบั้ม โปสเตอร์ทัวร์ต่างประเทศ และคาแรกเตอร์ 2 ชิ้น กอล์ฟใช้เวลาทั้งหมดรวมแล้ว 1 เดือนจึงได้มาเป็นผลงานที่ถูกใจทั้งศิลปินและแฟนเพลงที่ติดตาม จนหลายๆ คนเริ่มให้ความสนใจผลงานของเขา สำหรับปกอัลบั้ม ภูมิ ส่งบรีฟมาให้เพียงขอให้มีฟีลลิ่งของงานวัดและตัวสลอธเพื่อแทนตัวตนของเขา ส่วนในตัวโปสเตอร์บรีฟเพิ่มเติมต้องการให้มี สุนัขของเขา ยีราฟ และเรือหางยาวประกอบอยู่ด้วย ซึ่ง กอล์ฟ ก็ได้เติมความเป็นไทยด้วยการใส่ภาพเขาพระสุเมรุไว้เบื้องหลัง เพื่อสื่อถึงการออกทัวร์ประเทศต่างๆ ครั้งใหม่ของภูมิ 

“ก่อนเริ่ม ผมอธิบายกับภูมิไว้ก่อนว่าตัวเองมีข้อจำกัดด้วยความเป็นศิลปินสาย painting บนเฟรมวาดรูป จึงไม่ถนัดงานรูปแบบ digital แต่ภูมิก็เข้าใจธรรมชาติและยืนยันที่จะร่วมงานด้วยกัน ซึ่งการทำงานทั้งหมดจนเสร็จสิ้นเป็นชิ้นงาน เป็นการพูดคุยผ่านการสนทนาในกล่องแชตเท่านั้น”

หลังจากที่ตีความและส่งบรีฟจำนวน 3-4 ภาพสเกตช์ให้ศิลปินได้เลือก ในที่สุดก็มาเคาะกันที่ดราฟต์ที่หนึ่ง แล้วจึงเริ่มสเกตช์สีที่จะใช้ก่อนจะลงในงานจริง ภาพงานวัดที่เขาวาดไม่ได้เฉพาะเจาะจงอ้างอิงจากที่ใดที่หนึ่งแต่เป็นภาพจิตรกรรมในวัดต่างๆ ที่ได้เรียนรู้มาตั้งแต่สมัยเรียน รวมถึงการหาข้อมูลจากหนังสือเพิ่มเติมปะติดปะต่อกันเป็นฉากที่เราเห็น ถ้าสังเกตดีๆ เราจะเห็นรายละเอียดเช่น น้องเป็ด น้องหมีที่เป็นความชอบส่วนตัวของ กอล์ฟ เติมลงไปในงานได้อย่างน่ารัก น่าเอ็นดู

ในขั้นตอนทั้งหมดส่วนที่ยากที่สุดและเป็นกระบวนการที่เขาไม่ถนัดที่ยังไงก็หนีไม่พ้นนั่นคือการแปลงเป็นรูปแบบดิจิทัลที่มีคุณภาพสูงเพื่อส่งงานให้กับศิลปิน 

“ขั้นตอนนี้เป็นช่วงที่ทำให้ผมเครียดเหมือนกันจึงทดลองใช้ทั้งการสแกนและถ่ายภาพกันอยู่หลายรอบ ได้เพื่อนๆ ที่สตูดิโอมาช่วยกันจนได้สีที่ออกมาสมบูรณ์และใกล้เคียงกับภาพวาดมากที่สุด” 

ผลลัพท์ที่ได้มาก็เกินความคาดหมายเพราะนับตั้งแต่ผลงานชิ้นนี้ออกไปก็มีทั้งคนมาติดตามและติดต่อให้ร่วมงานด้วยอีกหลายโปรเจกต์ ทำให้เขารู้สึกยินดีกับกระแสตอบรับที่ได้มาแต่ก็สร้างความกดดันให้กับงานชิ้นใหม่ที่จะทำออกมาด้วยเช่นกัน สุดท้ายแล้วก็สามารถกลับมาตั้งสติและลุยโปรเจกต์ที่เริ่มมาก่อนหน้านี้ต่อ โดยแว่วๆ ว่ากำลังซุ่มทำผลงานชุด Mr.UM city (มิสเตอร์อำ) อีกประมาณ 10 ชิ้น เพื่อจัดแสดงนิทรรศการส่วนตัวในกรุงเทพฯ ที่อาจเกิดขึ้นในปีหน้า

สำหรับคำชื่นชมที่ทำให้เขาจดจำและประทับมากที่สุดไม่ใช่คำที่บอกว่าผลงานชิ้นนี้เป็นงานที่สวยที่สุด แต่เป็นคำที่บอกว่า ‘งานของคุณเข้าใจง่ายและมีความสนุกสนาน’ ได้ขยายกลุ่มคนที่เสพงานของเขาได้กว้างขึ้น เข้าถึงคนทุกวัย แต่ยังไม่ลืมความเป็นไทยที่เป็นความชอบและแนวทางของเขา จนทำให้มีคนรุ่นใหม่เข้ามาติดตามมากขึ้นเพราะการปรับทิศทางเนื้อหาให้สื่อสารกับเรื่องราวที่เป็นบทสนทนาของคนในยุคปัจจุบัน

“จากที่เคยทำงานโบราณ คนที่ชื่นชมคือจะเข้ามาบอกว่าสวยและวิจิตรมาก แต่พอทำงานที่ป็อปขึ้น ทำให้เข้าใจง่าย เข้าถึงได้ทุกวัย ทั้งยังสนุกกับงานได้ด้วยและคงกลิ่นความเป็นไทยอยู่ ผมเลยรู้ว่าจริงๆ แล้วคนส่วนใหญ่อาจไม่ได้ต้องการอะไรที่ลึกซึ้ง แต่คนอยากเข้าใจงานมากกว่า ซึ่งก็ตอบโจทย์กับความตั้งใจของตัวเองที่อยากทำให้งานเข้าใจง่าย ไม่ซับซ้อน ได้เล่าบริบทสังคมที่ตัวเองสนใจลงไปได้” 

พอเราถามว่าคุณคิดว่าหน้าปกสำคัญสำหรับศิลปินนักร้องอย่างไร กอล์ฟให้ความเห็นว่า 

“ปกมันบ่งบอกถึงรสนิยมของศิลปินได้ชัดเจนมาก แต่ละยุคจะมีเอกลักษณ์ของตัวเอง เราเห็นปกอัลบั้มก็สามารถได้ยินสไตล์เพลง มีซาวนด์เพลงลอยขึ้นมาเลยโดยที่ยังไม่เปิดฟังเพลงด้วยซ้ำ ซึ่งหน้าปกของ ภูมิ ที่ทำอยู่ก็เป็นเช่นเดียวกัน เพราะเพลงในอัลบั้นจะมีเสียงของเครื่องดนตรีไทย เช่น ฉิ่ง ตะโพน สอดแทรกได้อย่างนุ่มนวล กลมกล่อมอยู่ในแต่ละเพลงของอัมบั้มนี้ ซึ่งเพลงกับปกก็จะมีความเชื่อมโยงกันและกันนั่นเอง”

รับฟัง Temple Fair ซึ่งเป็นเพลงแรกของอัลบั้ม ‘The Greng Jai Piece’ ที่นำภาพปกอัลบั้มมาทำในรูปแบบแอนิเมชัน

The post กอล์ฟ-สราวุฒิ ศิลปินจิตรกรรมไทยที่ป็อปจนคว้ารางวัล ปกอัลบั้มยอดเยี่ยมจากเวที TOTY Music Awards 2022 appeared first on a day magazine.

LifeWear magazine เป็นหนึ่งในกลยุทธ์ที่ยูนิโคล่ใช้เพื่อปฏิวัติแบรนด์ให้กลายเป็นสินค้าแฟชั่นที่เน้นคุณภาพมาก่อนราคา ตามปรัชญา LifeWear ที่หมายถึงเสื้อผ้าที่ออกแบบให้ผู้สวมใส่มีชีวิตที่ดีขึ้นผ่านเสื้อผ้าเรียบง่าย คุณภาพสูง 

ภายในนิตยสารเล่มนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงแค่แค็ตตาล็อกสินค้าจากแบรนด์เท่านั้น หากแต่ยังนำเสนอเรื่องราวของผู้คนในแง่มุมต่างๆ โดยแต่ละเล่มจะมีธีมหลักที่ต่างกัน ทำให้มีความน่าสนใจไม่ต่างจากนิตยสารที่วางขายอยู่ในท้องตลาด

นี่เป็นความตั้งใจของ ทาคาฮิโระ คิโนะชิตะ (Takahiro Kinoshita) หรือคิโนะชิตะซัง ครีเอทีฟไดเรกเตอร์คนสำคัญของยูนิโคล่  ที่เข้ามาปลุกนิตยสารให้กลับมามีชีวิตอีกครั้งนับตั้งแต่ปี 2019 ที่เชื่อว่าสามารถส่งต่อเรื่องราวดีๆ ไปพร้อมๆ กับการสื่อสารจุดยืนของแบรนด์ไปถึงคนอ่าน จนปัจจุบันได้เดินทางมาถึงฉบับที่ 8 ที่มีทั้งเวอร์ชั่นตีพิมพ์และออนไลน์ ทั้งยังได้รับการตอบรับจากผู้อ่านทั่วโลกเป็นอย่างดีมาตลอด

ในวันที่เรามีโอกาสได้ไปงานเปิดตัวนิตยสาร LifeWear magazine ฉบับที่ 8 ที่ประเทศสิงคโปร์ เมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ จึงไม่พลาดที่จะพาทุกคนไปทำความรู้จักนิตยสารแบรนด์นี้กันให้มากขึ้น เพื่อหาคำตอบว่าทำไม LifeWear จึงเป็นนิตยสารแบรนด์ที่ทำให้ยูนิโคล่แตกต่างไปจากแบรนด์เสื้อผ้าอื่นๆ 

บ่ายวันหนึ่งที่สิงคโปร์ เรามีนัดพูดคุยกับ ทาคาฮิโระ คิโนะชิตะ ผู้อยู่เบื้องหลังนิตยสารฉบับนี้ ก่อนพาไปชมการจัดแสดงนิตยสาร LifeWear magazine ที่หอศิลป์แห่งชาติสิงคโปร์ (National Gallery Singapore) ซึ่งเข้ากันกับธีมหลักใน LifeWear ฉบับล่าสุด กับ “The Art of Everyday Life” ที่พาเราไปรู้จักกับ “ศิลปะ” ที่มีความหมายมากกว่า “ความงาม” แต่อยู่รอบตัวในทุกองค์ประกอบของชีวิต

ศิลปะที่ซุกซ่อนอยู่ในนิตยสารฉบับนี้คืออะไร ฟังเฉลยได้ด้านล่างนี้

นิตยสารแบรนด์แจกฟรีที่น่าอ่านไม่ต่างจากนิตยสารแฟชั่น

แน่นอนว่านิตยสารที่มาจากแบรนด์จะต้องขายของ แต่ LifeWear magazine ทำให้หลายคนรู้ว่าจะโดนขายแต่ก็ยอมเปิดอ่านจนจบเล่ม 

เบื้องหลังของนิตยสารเล่มนี้มาจาก ทาคาฮิโระ คิโนะชิตะ ซึ่งมีประสบการณ์ทำนิตยสารที่ญี่ปุ่นเกือบ 30 ปี ก่อนหน้านี้เขาเคยเป็นทีมบรรณาธิการของ MEN’S CLUB และนิตยสาร an•an และรองบรรณาธิการของนิตยสาร BRUTUS ก่อนจะเป็นบรรณาธิการบริหารของนิตยสาร POPEYE 

ปัจจุบันเขาคือครีเอทีฟไดเรกเตอร์ ที่คอยดูแลภาพรวมของแบรนด์ การตลาด รวมถึงการดูแลการออกแบบเสื้อผ้าของ Uniqlo จากการชักชวนของ ทาดาชิ ยานาอิ (Tadashi Yanai) ประธานบริหาร Uniqlo

“หลังจากผมทำงานเป็นกองบรรณาธิการเกือบ 30 ปี จนรู้สึกว่าประสบความสำเร็จแล้ว ตอนนั้นก็เป็นตอนที่ผมได้เจอกับยูนิโคล่ คุณยานาอิ (ประธานบริหาร Uniqlo) ตอนเด็กเขาก็ได้อ่าน MEN’S CLUB และ POPEYE ด้วยเหมือนกัน เขาเลยเป็นคนที่ให้โอกาสผมเข้ามาทำงานกับยูนิโคล่” คิโนะชิตะซังเล่าย้อนกลับไปถึงช่วงก่อนเข้ามารับตำแหน่งที่ยูนิโคล่ ก่อนที่จะสร้างความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ด้วยการปล่อยนิตยสารแจกฟรี LifeWear Magazine Vol.1 ในปี 2019 โดยวางแผงปีละ 2 ครั้งเท่านั้น

“บทบาทที่ใหญ่ที่สุดของแมกกาซีนคือการสื่อสารกับลูกค้า” เขาอธิบายถึงความสำคัญของการทำนิตยสารสำหรับแบรนด์เสื้อผ้า โดยเฉพาะยูนิโคล่ “แต่ละซีซันเราทำเสื้อผ้าแบบไหน และสไตล์แบบไหนที่เราแนะนำ นั่นเป็นสิ่งที่สำคัญ อีกอย่างเราทำให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างเสื้อผ้า ผู้คน และไลฟ์สไตล์ ไปพร้อมๆ กับความยั่งยืนและความหลากหลาย เราใช้แมกกาซีนเพื่อบอกลูกค้าว่าเรากำลังทำอะไร หรือมีโปรเจกต์อะไรที่เรากำลังทำอยู่ตอนนี้”

แม้จะเคยทำงานให้กับนิตยสารสำหรับวางขายมาก่อน แต่เมื่อก้าวเข้ามาเป็นคนทำนิตยสารให้กับแบรนด์ คิโนะชิตะซังก็ยังคงไม่ทิ้งวิธีการทำงานแบบเดิมนัก นั่นคือการเชื่อในสิ่งที่กำลังจะเล่าเพื่อสื่อสารไปยังคนอ่าน

“เปรียบเทียบกับตอนที่ทำนิตยสาร POPEYE ก็ไม่แตกต่างกันมากนัก พื้นฐานแล้วเหมือนกัน คือการมองว่าคนอ่านต้องการอะไรและผมชอบอะไร สำหรับ POPEYE จะพูดถึง city boy ที่อาศัยอยู่ในโตเกียว แต่ LifeWear มีความหลากหลายมากกว่านั้น นั่นเลยเป็นสิ่งที่ต้องนึกถึงสำหรับนิตยสารแจกฟรีอย่าง LifeWear”

“ผมคิดว่าแม้จะเป็นนิตยสารสำหรับวางขาย แต่ถ้าต้องขายสินค้าตามที่มีคนขอมา หากคุณเข้าใจวิสัยทัศน์หรือนโยบายของบริษัทนั้นดี และใส่สิ่งที่คุณชอบลงไป ผมว่ามันก็น่าจะทำให้นิตยสารนั้นออกมาดีได้ ในขณะเดียวกันถ้าคุณทำนิตยสารสำหรับแบรนด์สินค้า แม้ว่าจะชอบทำนิตยสารมากก็ตาม แต่ถ้าไม่รู้จักแบรนด์ดี มันก็อาจจะเป็นแค่แค็ตตาล็อกสินค้าของบริษัทเท่านั้น”

“สิ่งสำคัญของการมีอยู่ของนิตยสารคือคนอ่าน ถ้าคุณสามารถสื่อสารไปถึงคนอ่านได้ดี เขาก็จะเข้าใจว่า LifeWear magazine ก็ไม่แตกต่างไปจากนิตยสารที่วางขาย สิ่งสำคัญคือคุณต้องมีความน่าเชื่อถือ ผมคิดว่านโยบายของบริษัทคงจะเป็นการทำให้ LifeWear เป็นนิตยสารที่แท้จริง ผมอยากจะสร้างความเชื่อใจและซื่อสัตย์ต่อนิตยสารที่ผมทำ” เขากล่าวย้ำ

ศิลปะที่สวมใส่ได้ในชีวิตประจำวัน

ยูนิโคล่จริงจังกับการทำ LifeWear magazine ถึงขนาดว่ามีทีมสำหรับทำนิตยสารนี้โดยเฉพาะ พร้อมทั้งยังเดินทางไปสำรวจเรื่องราวและผลิตเนื้อหาเองทั่วโลก

วิธีการเลือกคอนเซ็ปต์แต่ละเล่มจะสอดคล้องกับเสื้อผ้าในแต่ละซีซันของยูนิโคล่ซึ่งมาจากทีมดีไซน์เนอร์ เพื่อสะท้อนถึงฤดูกาลและความรู้สึกในช่วงเวลานั้น ก่อนที่คิโนะชิตะซังจะเป็นคนไฟนอลว่าควรเป็นคอนเซ็ปต์แบบใดในแต่ละฉบับ เช่นเดียวกับ LifeWear magazine เล่มล่าสุดที่อยู่ในฤดูร้อนและฤดูใบไม้ผลิ เขาจึงเลือกนำเสนอเรื่องราวที่มีสีสันสดใส ผ่านศิลปะที่ซุกซ่อนอยู่ในชีวิตประจำวัน

“สำหรับ The Art of Everyday Life ทั่วโลกกำลังฟื้นตัวจากโควิด และเริ่มกลับมาใช้ชีวิตเป็นปกติเหมือนเดิม ดังนั้นเราเลยพยายามจะโฟกัสไปที่การหยิบเอาโมเมนต์เล็กๆ ของวิถีปกติในชีวิตประจำวันและคำนึงถึงศิลปะมาเป็นคอนเซ็ปต์

“ศิลปะในชีวิตประจำวันไม่ใช่ศิลปะในเชิงลึก แต่มันเป็นวิถีและเกร็ดมากกว่าว่าเราจะทำยังไงให้ชีวิตของเรามีสีสัน เต็มไปด้วยความสดใส เบื้องหลังเราไม่ได้ทำอะไรเป็นพิเศษ แต่มีสิ่งเล็กๆ ที่ซ่อนอยู่ มันมีสิ่งเล็กๆ ที่เราอาจไม่ได้สังเกต ผมว่าสิ่งเหล่านี้เป็นความลับที่ทำให้ชีวิตเราดีขึ้นได้”

เขาบอกว่าการพบผู้คนที่หลากหลายและมองดูผู้คนบนถนนในแต่ละประเทศที่เขาไปเยือน ทำให้เขาค้นพบแรงบันดาลใจใหม่ๆ และนำมาใช้ในการทำนิตยสารด้วย

“ผมเดินทางท่องเที่ยวไปที่ต่างๆ หลายประเทศ และพบกับผู้คนหลากหลาย ผมมองดูผู้คนบนถนนในแต่ละประเทศด้วย สำหรับตัวผมเองที่พบเจอกับผู้คนทั่วโลก ได้ฟังและพูดคุยกับพวกเขา ขณะเดียวกันก็ยังมีทีมอื่นๆ ที่คอยไปดูคอลเลกชันอื่นๆ ทั่วโลก ไปร้านค้า หรือดูเทรนด์บนโซเชียลมีเดีย รวมถึงทีมวิเคราะห์ฟีดแบกจากลูกค้าด้วย เราเลยมีวิธีที่หลากหลายในการหาแรงบันดาลใจ”

เขาอธิบายวิธีการดีไซน์ธีมแต่ละเล่มโดยเริ่มจากการทำ mock up ขึ้นมา สำหรับพูดคุยกับคนอ่านทั่วโลกว่าต้องเล่าเรื่องอะไรและเป็นที่ไหน หลังจากได้ธีม ทั้งเขาและทีมเล็กๆ จะนำภาพถ่ายและข้อมูลจากหลายแหล่งเข้ามาค้นคว้าเพิ่มเติมด้วย รวมถึงอินเทอร์เน็ตด้วยอีกเล็กน้อย เพื่อที่จะได้นิตยสารที่หาอ่านไม่ได้จากเว็บไซต์ทั่วไป

คิโนะชิตะซังเล่าถึงความรู้สึกระหว่างการทำ LifeWear แต่ละเล่มที่นำพาให้เขาได้เจอกับผู้คนจากที่ต่างๆ ในมุมที่ไม่เคยรู้มาก่อนซึ่งทำให้เขารู้สึกดีใจกับการทำนิตยสารเล่มนี้

“แต่ละ issue ผมใส่ทุกอย่างลงไป ทุก issue เหมือนลูกๆ ของผม และผมคิดว่าแต่ละ issue จะมีมูฟเมนต์ที่น่าตื่นเต้น เหมือนเราได้รับสิทธิพิเศษในการพบเจอกับผู้คนที่พิเศษในการสัมภาษณ์”

“ในแต่ละบทสัมภาษณ์เลยกลายเป็นเรื่องน่าตื่นเต้น เช่น issue แรก ได้สัมภาษณ์ Roger Federer นักเทนนิสชื่อดัง และถามเขาว่าคุณได้สะสมอะไรไหม เราเดาว่าน่าจะเป็นนาฬิกาเรือนเก่า รถยนต์ อะไรทำนองนั้น แต่เขาบอกว่าเขาสะสมก้อนหิน ตอนที่เขาเดินไปกับลูกๆ นั่นทำให้ผมชอบเขามากกว่าเดิม มันเป็นโมเมนต์ที่เราเจอสิ่งใหม่ๆ ในตัวผู้คนที่เราไม่เคยรู้มาก่อน” 

ในงานเปิดตัวของ LifeWear ฉบับล่าสุด ไฮไลต์ในเล่มถูกจัดแสดงในหอศิลป์แห่งชาติสิงคโปร์ ที่นำเสนอทั้งเนื้อหาที่พาเราไปพูดคุยกับศิลปินหลากหลายแขนงทั่วโลก เพื่อค้นหาความหมายของศิลปะในชีวิตประจำวัน นอกจากนี้ยังมีชิ้นงานที่เหมือนหลุดออกมาจากหนังสือ รวมถึงวิดีโอที่ทำให้นิตยสารฉบับนี้เหมือนมีชีวิตขึ้นมาจริงๆ ผ่านคอลัมน์ต่างๆ

Talking Art and Denim in LA การนำเสนอสไตล์ของเดนิมที่เน้นเอกลักษณ์ของผู้สวมใส่แต่ละคน ควบคู่กับเรื่องราวการเยี่ยมชมศูนย์นวัตกรรมยีนส์ในนครลอสแอนเจลิส โดยบทความนี้เจาะไปถึงขั้นตอนของการผลิตกางเกงยีนส์ และเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่หลากหลาย ผ่านมุมมองของการทัศนศึกษาสถานที่จริงจากกลุ่มเด็กๆ ในแอลเอ

Art and Life in Barcelona คอลัมน์ที่ร่วมมือกับนิตยสารจากประเทศสเปนอย่าง Apartamento ถ่ายทอดเรื่องราวของสถานที่และไลฟ์สไตล์ของเหล่าครีเอเตอร์ทั่วโลก นำเสนอศิลปินสามท่านที่อาศัยอยู่ในเมืองบาร์เซโลน่า โดยมีฉากหลังเป็นสตูดิโอส่วนตัวของพวกเขา พร้อมบทสัมภาษณ์ที่แบ่งปันความคิดด้านศิลปะผ่านตัวตนของพวกเขา

Hearing Rivers, Feeling Mountains บทสัมภาษณ์ ไนเจล พีค (Nigel Peake) ศิลปินชาวไอร์แลนด์เหนือ ผู้ออกแบบหน้าปกนิตยสารฉบับล่าสุดนี้ระหว่างที่ไปเยือนเมืองเกียวโต โดยเล่าถึงเรื่องการนำเสนอศิลปะในชีวิตประจำวันและปรัชญาของการสร้างสรรค์งาน และนำบรรยากาศเมืองเกียวโตมาสร้างสรรค์เป็นหน้าปกฉบับนี้ด้วย

Classic Ballet, Youthful Spirit ปิดท้ายนิตยสารด้วยบทสัมภาษณ์หลังช่วงการฝึกซ้อมของคณะบัลเลต์เยาวชนในเมืองฮัมบูร์ก เยอรมนีที่ประกอบด้วยนักบัลเลต์เยาวชน 8 คน นำเสนอบทสัมภาษณ์ถึงความฝันในอนาคตและเสน่ห์อันเป็นเอกลักษณ์ของนักเต้นแต่ละคน

นิตยสารยังจำเป็นอยู่ไหมในยุคเปลี่ยนผ่าน

จนถึงวันนี้แม้นิตยสารจะไม่ได้รับความนิยมแล้ว แต่คิโนะชิตะซังก็ยังเป็นอีกคนที่เชื่อในการทำนิตยสาร ซึ่งเป็นสื่อที่เติบโตมาพร้อมกับเขาในช่วงวัยเด็ก

“ตอนที่ทำนิตยสาร LifeWear มันท้าทายมากที่จะทำสิ่งพิมพ์ในยุคสมัยที่เปลี่ยนไปแล้ว แต่ก็รับรู้ว่าไม่ต้องทำนิตยสารที่วางขายในร้านหนังสือ แล้วมาวางในสาขาของยูนิโคล่แทน เราจึงต้องคอยดูว่าลูกค้าจาก 1.5 ล้านคนทั่วโลกต้องการอะไรมากที่สุด”

เขาเล่าถึงเหตุผลที่ยังคงตีพิมพ์นิตยสารในยุคที่ทุกอย่างกลายเป็นดิจิทัลว่า “เพราะผมโตมาในยุคที่อ่านนิตยสาร เลยรู้ว่านิตยสารจริงๆ แล้วมันเป็นยังไง แต่ผมก็รู้ว่าดิจิทัลก็สำคัญด้วย เลยทำให้คนเลือกได้ว่าอยากอ่านแบบไหน เลยโฟกัสไปที่การตีพิมพ์ ขณะเดียวกันก็มีเวอร์ชันออนไลน์ด้วย”

เขาทิ้งท้ายถึงการเปลี่ยนผ่านของยุคนิตยสารไม่ต่างจากการเลือกสวมเสื้อผ้าที่เปลี่ยนไปของผู้คนว่าทุกวันนี้ผู้คนสามารถเลือกสวมใส่เองได้อย่างอิสระ 

“ผมคิดว่าเรากำลังอยู่ภายใต้การเปลี่ยนแปลงของเวลา ที่ไลฟ์สไตล์กำลังเปลี่ยนไป ผมได้เห็นเรื่องราวของไมโกะที่ฉาบบน Netflix ถูกพูดถึงบนเว็บไซต์ a day ผมชอบนะ ชอบฉากเกี่ยวกับครอบครัว เรื่องนี้มีโปรดิวเซอร์เป็นคนญี่ปุ่น โคเรเอดะ ฮิโรคาสุซัง (Hirokazu Kore-eda) เขาเป็นผู้กำกับ Shoplifters, Broker และ The Makanai: Cooking for the Maiko House 

“Messege ที่สื่อออกมาผ่านหนังเหล่านี้คือฉากครอบครัวที่แตกต่างกัน ในยุคสมัยใหม่ครอบครัวได้เปลี่ยนไปแล้วจากครอบครัวตามขนบ คล้ายกับว่าผู้คนสามารถเลือกเสื้อผ้าที่สวมใส่ได้ว่าเขาอยากใส่เสื้อผ้าแบบไหน ไม่จำเป็นว่าคุณเป็นผู้ชายและต้องสวมใส่เสื้อผ้าแบบผู้ชาย หรือคุณเป็นผู้หญิงแล้วต้องใส่แบบนี้เพราะเป็นผู้ใหญ่ มันไม่ใช่แบบนั้นอีกแล้ว แต่ผู้คนสามารถเลือกเสื้อผ้าที่จะสวมใส่เองได้อย่างอิสระ”

“แม้นิตยสารจะกลายเป็นสื่อเก่าไปแล้ว แต่ก็เพราะนิตยสารที่มอบเป้าหมายในชีวิตให้ผม ได้ให้ความท้าทายใหม่ในชีวิต” คิโนะชิตะซังกล่าวทิ้งท้าย

ใครสนใจอ่าน LifeWear magazine ฉบับที่ 8 สามารถหยิบฟรีได้ที่ร้านยูนิโคล่ทุกสาขาทั่วประเทศ และสามารถติดตามคอนเทนต์เอกซ์คลูซิฟที่มีเฉพาะเวอร์ชั่นออนไลน์ที่เว็บไซต์ยูนิโคล่ https://www.uniqlo.com/th/th/contents/lifewear-magazine/

The post คุยกับ Takahiro Kinoshita ผู้อยู่เบื้องหลังนิตยสาร LifeWear จาก Uniqlo ที่เชื่อว่าเสื้อผ้าขับเคลื่อนชีวิตให้ดีขึ้นได้ appeared first on a day magazine.

กับสไตล์งานอันเป็นเอกลักษณ์ ด้วยคอนเซ็ปต์ teleport ภาพคนในหลุมดำกำลังวาร์ปไปสู่อีกมิติ ซึ่งเป็น element สำคัญอยู่ในงานศิลปะของเขา 

หลังจบนิทรรศการของเมื่อปีที่แล้ว ช่วงนี้ Gongkan หยุดพักเติมไฟให้พร้อมสำหรับนิทรรศการครั้งใหม่ที่กำลังจะเกิดขึ้นในปีนี้ แต่ในช่วงระหว่างนี้ ศิลปินหนุ่มก็มีโปรเจกต์พิเศษสนุกๆ ให้แฟนๆ ได้ติดตามกันอยู่ตลอด 

หนึ่งในนั้นก็คือโปรเจกต์ที่ทำร่วมกับ Kia ภายใต้คอนเซ็ปต์ Movement that inspires ซึ่งเป็นงานที่เกี่ยวเนื่องกับการ rebranding ของแบรนด์รถยนต์จากเกาหลี และถือเป็นการ collaboration ครั้งแรกระหว่าง Gongkan กับ Kia Thailand  

คอลัมน์ Draft till done ในวันนี้ a day บุกไปถึงสตูดิโอของ Gongkan เพื่อให้เขาเล่าถึงวิธีคิดในการทำงานโปรเจกต์นี้ รวมถึงอธิบายว่า identity ระหว่างงานศิลปะของ Gongkan กับแบรนด์รถยนต์อย่าง Kia นั้น ไปด้วยกันได้อย่างไร

ตอบคำถามในชีวิตผ่านงานศิลปะ  

เฟรมผ้าใบสีขาวขนาดใหญ่จำนวนหนึ่งตั้งพิงผนังอยู่ในสตูดิโอ เบื้องหน้าของเฟรมเหล่านี้คือ Bean bag ตัวใหญ่ที่ศิลปินเจ้าของสตูดิโอมักใช้เอนตัวสบายๆ ระหว่างทำงานในนี้ ไม่มีงานที่วาดค้างไว้ เพราะศิลปินหนุ่มอยู่ในระหว่างช่วงพักจากนิทรรศการครั้งหลังสุดเมื่อตุลาคมปีก่อนที่ปักกิ่ง โดยงานนั้นมีชื่อว่า Inner Place พูดถึงการเข้าไปสำรวจจิตใจและตั้งคำถามต่างๆ เกี่ยวกับชีวิตของตัวเราอีกครั้งหนึ่ง

กับอีกนิทรรศการก่อนหน้านั้นซึ่งจัดที่ฝรั่งเศส ในชื่อ For Someone Who Hates The rainbow พูดถึงความเท่าเทียมทางเพศ LGBTQ+ และสิทธิในความรัก โดยงานก็จะใช้สีรุ้งมาเป็นส่วนประกอบ

“ช่วงนี้ก็ยังไม่ได้ทำงานศิลปะของตัวเองครับ เพราะยังไม่พร้อม เพิ่งจบเอ็กซิบิชั่นไปเมื่อปลายปีที่แล้ว ผมรู้สึกว่าเราต้องพักด้วย เพราะว่าพอได้พัก ไฟเราก็จะกลับขึ้นมาอีก พอเราลุยใหม่ก็เต็มที่กว่า”

ที่จริงเขาก็มีกำหนดการสำหรับนิทรรศการใหม่ที่จะเกิดขึ้นในปีนี้รออยู่แล้ว นั่นคือที่เกาหลีในเดือนพฤษภาคม และที่แอลเอในเดือนกันยายน

“ตอนนี้ก็ยังไม่ได้เริ่ม คือกำลังเริ่มประกอบความคิด ว่าจะเล่าเรื่องอะไร ผมให้ความสำคัญกับตอนพัฒนาความคิดมากกว่าตอนผลิต เพราะว่าถ้าเราคิดมาจบแล้วตอนผลิตก็ง่าย 

“ส่วนใหญ่งานผมจะได้มาตอนที่เกิดคำถามในชีวิต จะได้งานหลายแบบมาก เพราะว่างานเราเหมือนเป็นการแก้ปัญหา หรือเป็นการเยียวยาและตอบคำถามผ่านงานศิลปะ”

ในช่วงระหว่างทางนี้เอง ที่มีโปรเจกต์ collab กับ Kia Thailand เกิดขึ้น ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นไฟในการทำงานชั้นดีให้กับเขา 

Gongkan x Kia การเจอกันของสองแนวคิดเรื่องการเดินทาง

ด้วยความเป็นคนไม่หยุดนิ่ง ปัจจุบันแม้จะเป็นศิลปินที่โฟกัสกับงานศิลปะในแกลเลอรี แต่ด้วยสไตล์งานที่เป็นคอมเมอร์เชียลอาร์ตได้อยู่แล้ว เมื่อได้รับการทาบทามจากทาง Kia ซึ่งอยู่ในช่วงการ rebranding ซึ่งให้อิสระในการสร้างสรรค์งานได้เต็มที่ ก้องกานจึงคิดว่างานนี้น่าสนุกและตอบรับทันที

“เราแค่คุยคอนเซ็ปต์กันในช่วงแรก แต่ในช่วงผลิตงาน เขาค่อนข้างเปิดให้เราทำได้เต็มที่มากๆ Kia เป็นแบรนด์ที่พูดถึงอิสรภาพ สนับสนุนให้คนเดินทาง ไปท่องเที่ยวแบบไม่มีขีดจำกัด ซึ่งงานนี้ค่อนข้างเข้ากับคอนเซ็ปต์งาน teleport ของผมอยู่แล้ว เพราะว่าก็พูดถึงการเดินทางเหมือนกัน งานของผมพูดถึงการไปที่ไหนก็ได้อยู่แล้ว เหมือนมีแกนไอเดียที่ใกล้เคียงกัน เป็นเรื่องของมูฟเมนต์ เขาเป็นรถ เราก็เป็น teleport แล้วพอเป็นการ rebranding ทาง Kia ก็พูดถึงเรื่อง creativity มากขึ้นด้วย เลยรู้สึกว่าถ้าเขา collab กับศิลปิน ก็น่าจะเข้ากับคอนเซ็ปต์ที่เขาวางไว้”

ก้องกานหยิบของพรีเมียมภายใต้คอนเซ็ปต์ Movement that inspires ที่มีทั้ง กระเป๋าผ้า หมอนผ้าห่ม และปฏิทิน มาประกอบการอธิบายกระบวนการถ่ายทอดความคิดออกมาเป็นงานให้เราฟัง 

“ช่วงแรกก็ดูว่า เขาพูดถึงการเดินทาง แล้วเราจะทำยังไงให้มีความสนุกสนาน ดูอิสระ และเป็นงานอาร์ตแต่มีรถด้วย พอคิดถึงการ teleport มันก็เหมือนเป็นการไปได้หลายๆ ที่ และนี่เป็น Kia Thailand ด้วย ผมก็เลยคิดว่า เราเล่าเรื่องตั้งแต่เหนือจรดใต้เลยก็ได้นี่ เราพูดถึงการเดินทางในประเทศไทย ซึ่งเป็นประเทศที่ทุกภาคมีเอกลัษณ์ของตัวเอง มีที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจอยู่ทุกภาคอยู่แล้ว 

“โดยข้างบนสุดก็จะเริ่มจากภูเขา ที่เป็นภูมิประเทศของภาคเหนือ แล้วก็มาที่ภาคกลาง มีภาพของเมือง ล่างสุดก็เป็นทะเล สื่อถึงภาคใต้ แล้วบางส่วนเราก็จะมีอะไรที่มันดูเซอร์เรียล ให้มันเป็นสไตล์งานผม มี building อะไรที่ดูไม่ใช่ตึกสมัยนี้ ดูเป็น digital หรือ futuristic ให้รู้สึกว่ามีเรื่องของจินตนาการ มีความสนุกทางด้านความคิดสร้างสรรค์ด้วย 

“คืองานผมจะมีความเป็น surrealistic อยู่แล้ว อาจจะไม่ได้วาดอะไรที่เหมือนเป็นเรื่องจริง แต่ใส่จินตนาการเข้าไปด้วย บางอย่างก็ไม่ได้เกี่ยวกับแบรนด์ แต่ผมรู้สึกว่าก็มีเพื่อ signature ได้ อย่างเช่น สายรุ้ง หรืออะไรที่ดูเหมือนขึ้นไปบนฟ้า แม้กระทั่งเกาะผมก็วาดเป็นผู้หญิงที่มีหัวเป็นต้นไม้ หรือต้นไม้ที่กลับหัว คือไม่จำเป็นต้องเป็น realistic ทั้งหมด เหมือนเป็นอีกโลกหนึ่งที่แปลกออกไป” 

ศิลปินหนุ่มบอกว่า เขารู้สึกสนุกที่ได้ทำงานชิ้นนี้ เพราะห่างจากการ collaboration ไปนาน

“รู้สึกว่าถ้าลูกค้ามีพื้นที่ให้เรา เปิดกว้างให้เราได้นำเสนอในสิ่งที่เป็นเรา ก็เป็นงานที่น่าทำ ซึ่งทาง Kia ก็ให้เกียรติ และชอบผลงานเราอยู่แล้ว แต่แน่นอนว่าก็มีการปรับนิดๆ หน่อยๆ เราก็เข้าใจลูกค้า ไม่ใช่ว่าเปลี่ยนอะไรไม่ได้เลย ซึ่งก็แก้ไม่เยอะ แล้วออกมาก็คือ หนึ่ง เรายังมีความเป็นตัวเองอยู่ ขณะเดียวกันก็ขายของให้ลูกค้าด้วย ซึ่งรู้สึกว่าเป็นคอมบิเนชันที่ดีถ้าทำได้แบบนี้”

สร้างประสบการณ์ เรียนรู้ และเติบโตผ่านกาลเวลา  

Kia กับก้องกานน่าจะยังมีเคมีที่เข้ากันอีกอย่าง ตรงที่ถ้าพูดถึงการเดินทางแล้ว นอกจาก ‘จุดเริ่มต้น’ และ ‘ปลายทาง’ สิ่งที่ทั้ง Kia และก้องกานให้ความสำคัญเหมือนกันก็คือ ‘ระหว่างทาง’ ซึ่งมักเป็นช่วงเวลาที่เต็มไปด้วยประสบการณ์ใหม่ๆ การเรียนรู้ และการเติบโต

การเดินทางบนเส้นทางสายศิลปะของก้องกาน เริ่มต้นเมื่อประมาณ 5 ปีที่แล้ว จากครีเอทีฟโฆษณาที่ลาออกไปตามฝันการเป็นศิลปินที่นิวยอร์ก สู่การค้นพบคอนเซ็ปต์งาน teleport ซึ่งแจ้งเกิดผลงานศิลปะของศิลปินนาม Gongkan จนได้เดินสายจัดนิทรรศการทั่วโลกนับแต่นั้น

“ตอนเด็กๆ เราขอแค่ได้โชว์งานก็จบแล้ว แต่พอเราได้โชว์งานแล้ว ก็ต้องมีอีกสเต็ปไปเรื่อยๆ เราสามารถมีฝันเพิ่มเติมได้เรื่อยๆ เลยไม่รู้ว่าความพอใจอยู่ตรงไหนเหมือนกัน ไม่ใช่ในเชิงของชื่อเสียงด้วย แต่เป็นในเชิงว่าเราจะพัฒนางานเรายังไงให้ดีขึ้นไปอีก ผมอาจจะไม่ได้มีเป้าหมายใหญ่ๆ แค่รู้สึกว่างานเราก็ต้องโตขึ้นตามเวลา”

ขณะที่แบรนด์รถยนต์อย่าง Kia นั้น เชื่อว่าเวลาคือทรัพยากรที่มีค่าของมนุษย์ทุกคน จึงออกแบบรถให้สามารถตอบสนองทุกความต้องการของผู้บริโภค ทุกไลฟ์สไตล์ ในทุกช่วงเวลาของการเดินทาง รวมถึงสร้างพื้นที่ที่มีความหมาย ผ่านการออกแบบทั้งจากภายนอกและภายใน เพื่อให้พื้นที่ดังกล่าวเป็นส่วนที่มีความหมายและช่วยสร้างประสบการณ์ที่ดีให้กับผู้คนได้

ทั้งนี้เพราะ Kia ไม่ได้ต้องการเป็นแค่แบรนด์ผลิตรถยนต์ แต่ยังอยากเป็นแรงบันดาลใจให้กับการใช้ชีวิตของทุกคนด้วย

เช่นเดียวกับก้องกานที่ไม่เพียงแต่สร้างผลงานศิลปะให้มีส่วนช่วยในการเยียวยาจิตใจหรือสร้างความสุนทรีย์ให้กับผู้คน แต่เป็นมุมมองการใช้ชีวิตที่มองหาความเป็นไปได้และศักยภาพใหม่ๆ ของตัวเองอยู่เสมอ ที่เป็นแรงบันดาลใจให้ทุกคนสามารถนำไปใช้กับชีวิตของตัวเองได้เช่นเดียวกัน 

เงื่อนไขการแจกของ Premium

• ปฏิทินเริ่มแจกให้ลูกค้า Kia ที่นำรถมาเข้ารับบริการที่ศูนย์ฯ ตั้งแต่ 23 มกราคม 2566 เป็นต้นไป (จนกว่าสินค้าจะหมด)
• สำหรับผู้ร่วมงานมอเตอร์โชว์ในเดือนมีนาคมนี้ จะได้รับของพรีเมียมจากคอลเล็กชัน Kia x Gongkan เป็นกระเป๋าผ้าอีกด้วย
• รอติดตามกิจกรรมทางเพจ Facebook: Kia Thailand สำหรับการแจกหมอนผ้าห่มและกระเป๋าผ้า

The post Gongkan x Kia งาน Collaboration ที่อยากให้ทุกโมเมนต์ในการเดินทางของชีวิตเต็มไปด้วยแรงบันดาลใจ appeared first on a day magazine.

  หากมองให้ลึกอีกสักนิดจะพบว่า เบื้องหลังของแต่ละตัวอักษรเหล่านี้ ถูกหยิบยกมาจากตัวอักษรในป้ายต่างๆ ในย่านบำรุงเมือง ตั้งแต่ตัวอักษรสมัยรัชกาลที่ 5 ตัวอักษรยุคการเปลี่ยนแปลงการปกครองปี 2475 หรือตัวอักษรสไตล์ไทยจีนที่มีรูปลักษณ์เฉพาะตัว ถูกนำมาดีไซน์กลายเป็นตัวอักษรมิตรบำรุงเมืองในยุคปัจจุบัน

“เราอยากฟื้นคืนชีพประวัติศาสตร์ผ่านตัวอักษรอีกครั้ง” 

นี่คือความตั้งใจของอาจารย์ ‘พจน์’ – ผศ. ธีรวัฒน์ พจน์วิบูลศิริ ผู้ออกแบบตัวอักษรมิตรบำรุงเมือง และเป็นอาจารย์ประจำคณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ โดยแรกเริ่มเขาได้รับโจทย์จาก ‘Urban Ally’ หรือศูนย์มิตรเมือง แห่งคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ให้ออกแบบตัวอักษรย่านบำรุงเมืองในเทศกาลงานออกแบบกรุงเทพฯ ปี 2566 ในแนวคิด “urban‘NICE’zation เมือง-มิตร-ดี”

เมื่อได้รับโจทย์ออกแบบตัวอักษรย่านบำรุงเมือง ซึ่งเป็นพื้นที่เก่าแก่ในเขตพระนครที่มีเรื่องราวมากมายทั้งประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรม วัฒนธรรม และวิถีชีวิตหลากหลาย พจน์ นักออกแบบตัวอักษรผู้ที่ชื่นชอบสถาปัตยกรรมและรักการถ่ายภาพป้ายตัวอักษรตามย่านต่างๆ เป็นชีวิตจิตใจ (และแน่นอนว่า ย่านบำรุงเมืองก็ไปเยือนมาแล้วเช่นกัน) 

จึงทำให้เขามีภาพในหัวคร่าวๆ ที่อยากจะรวบรวมตัวอักษรในย่าน ทั้งยุคเก่า กลาง และปัจจุบันให้กลายเป็นตัวอักษรสมัยใหม่คำว่า ‘มิตรบำรุงเมือง’ มาจากการล้อไปกับแนวคิดงานออกแบบกรุงเทพฯ คำว่า ‘เมืองมิตรดี’ บวกกับ ‘ย่านบำรุงเมือง’ ที่ยังคงเก็บเอกลักษณ์ของสิ่งเดิมคงอยู่ไว้ด้วย ซึ่งการออกแบบตัวอักษรนี้เรียกว่า ‘Lettering’ การประดิษฐ์ตัวอักษรสร้างขึ้นมาเพื่อสิ่งหนึ่งๆ โดยเฉพาะ

ท่องตัวอักษร

ขั้นตอนแรกในการออกแบบตัวอักษร พจน์เล่าว่า ต้องเริ่มจากการเก็บข้อมูลในพื้นที่จริงก่อน เพื่อที่จะได้ศึกษาว่า ตัวอักษรในย่านหน้าตาเป็นอย่างไร หรือมีตัวไหนน่าสนใจบ้าง ด้วยความที่พจน์ชอบเดินถ่ายรูปป้ายต่างๆ เป็นประจำอยู่แล้ว เขาจึงใช้โอกาสนี้เดินสำรวจย่านบำรุงเมืองอย่างละเอียดอีกครั้ง

“ผมชอบเดิน เดินไปเรื่อยๆ ถ่ายป้ายตรงนั้นตรงนี้ไปเรื่อยๆ ระยะทางประมาณ 11 กิโลเมตร หากนับการเดินก้าวคงรวมประมาณหมื่นก้าวเลย เราเริ่มต้นเดินตั้งแต่สนามกีฬาแห่งชาติ จนไปสุดที่สะพานช้างโรงสี ระหว่างเส้นทางบำรุงเมืองนั้น มันมีส่วนผสมของพื้นที่หลากหลาย มีทั้งอาคารสมัยเก่าแก่ที่สุด สมัยยุคกลางๆ และยุคปัจจุบันผสมกัน” 

“ในแต่ละอาคารก็จะมีป้ายต่างๆ ซึ่งคราวนี้เราเดินส่องป้ายละเอียดมากขึ้น เราก็จะรู้ว่า ป้ายต่างๆ มีลักษณะอย่างไรบ้าง บางป้ายบอกตัวเลขปี พ.ศ. ที่ผลิตเลย บางอันเป็นป้ายไม้จะเป็นของยุคโบราณ ถ้าป้ายโลหะหรืออะลูมิเนียมจะเป็นยุคปัจจุบัน เพราะเริ่มมีวัสดุสมัยใหม่เข้ามามากขึ้น หรือจะดูตามสภาพอาคาร ก็จะมีรูปแบบสถาปัตยกรรมเฉพาะตัวในช่วงเวลาหนึ่ง เราก็จะสามารถรู้ช่วงประวัติศาสตร์ของตัวอักษรคร่าวๆ ได้”

ไม่เพียงแค่วัสดุของป้ายที่บอกช่วงเวลา รูปลักษณ์ของตัวอักษรก็สามารถบอกได้เช่นเดียวกัน ระหว่างสนทนา พจน์เปิดรูปภาพที่เขาถ่ายป้ายตัวอักษรต่างๆ ในย่านบำรุงเมืองให้เราดู พร้อมบอกเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยวิธีดูตัวอักษรต่างๆ ว่าเป็นของยุคไหน

  “ย่านบำรุงเมืองมีตึกเก่าที่สุดที่หนึ่ง นั่นคือ ‘อาคารฟาซาล’ (Fazal Building) อยู่ตรงเชิงสะพานช้างโรงสี ถ้ามองไปก็จะเห็นเป็นตึกเก่าๆ ถ้าดูตามชื่ออาคารสมัยก่อน มันจะอยู่ในช่วงรัชกาลที่ 5  ประมาณปี พ.ศ. 2439 เป็นฟอนต์แรกๆ ที่เกิดขึ้น ไม่ได้มีการประดิดประดอยอะไรมากมายนัก” 

พจน์เปิดรูปป้ายต่างๆ ไปเรื่อยๆ จนมาหยุดที่ป้ายสะพานสมมตอมรมารค “ตัวหนังสือแบบนี้รัชกาลที่ 5 แน่ๆ เพราะป้ายมันจะบอกปี พ.ศ. อยู่ เพราะฉะนั้นก็เดาได้ไม่ยากว่าเป็นยุคไหน หรือตัวอักษรจากป้ายวัดสุทัศน์เป็นของสมัยโบราณ มันจะเป็นทรงผอมสูง เราว่ารูปร่างมันชัดดี ปลายตัวอักษรจะเป็นปลายจะงอยๆ ชัดๆ หรือตัว น.หนู มันจะมีขมวดเป็นวงกลมเก๋ดี”

ขณะเปิดดูตัวอักษรต่างๆ เรารู้สึกสะดุดตากับตัวอักษรทรงสี่เหลี่ยม มันคืออะไรกันนะ “บางร้านที่เราเห็นเป็นพวกเหลี่ยมๆ มีหนามีบาง ส่วนใหญ่จะอยู่ในโปสเตอร์หนังยุคหนึ่ง หรือในนิตยสารเก่าๆ ก็มี เหล่านั้นเป็นตัวอักษรในยุค ‘ใบปิดหนัง’ ที่เห็นได้บ่อยในโปสเตอร์โฆษณาหนังสมัยก่อนที่วาดมือกันนะ ช่วงนี้อยู่ในปี พ.ศ. 2500 ขึ้นไป”

พจน์อธิบายเสริมว่า ตัวอักษรไทยสมัยก่อนได้รับอิทธิพลจากเมืองนอกเข้ามา แต่ในบางทีก็มีการปรับเปลี่ยนสไตล์ด้วยคนต่างเชื้อชาติอย่าง ‘คนจีน’ ในพื้นที่เช่นกัน 

“บางตัวอักษรเป็นของคนจีนทำก็มี เนื่องจากสมัยก่อนคนจีนเป็นช่างฝีมือส่วนใหญ่ ตอนนั้นคนไทยไม่ได้ทำตัวหนังสืออะไรมากนัก ก็จะเป็นคนจีนเขียนเนี่ยแหละ แต่เป็นสไตล์ไทยจีน เช่น มีความพริ้วไหวคล้ายกับริบบิ้น ซึ่งต่อยอดมาจาก ‘ตัวอักษรหัวตัด’ ของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงษ์ สังเกตปลายตัวอักษรจะเป็นหัวตัด 45 องศา แล้วคนก็ปรับมาเรื่อยๆ ให้ปลายพริ้วไหวเป็นริบบิ้น ตรงหัวจะเป็นตัวยึกๆ เรียกกันว่า ‘หัวนก’ เพราะมันมีหัวจะงอยคล้ายนก ส่วนมากจะเห็นในป้ายร้านทองของคนจีน”

คัดสรรตัวอักษร

  เมื่อศึกษาตัวอักษรต่างๆ ในย่านบำรุงเมืองกว่า 100 ป้ายจนหนำใจ ก็ถึงเวลาที่อาจารย์พจน์ต้องคัดเลือกตัวอักษรต่างๆ มาจัดเรียงกันเป็นคำว่า ‘มิตรบำรุงเมือง’ ให้เข้ากันมากที่สุด 

  “เวลาเราเลือก เราเอาตัวอักษรคละกันในแต่ละยุค เก่า กลาง และใหม่ หลักๆ ดูที่หน้าตาของมันนะครับ เช่น ป้ายที่เราถ่ายตัว ม.ม้า มีทั้งหมดกี่อัน อันไหนที่ ม.ม้า มันดูมีเอกลักษณ์ อย่างบางตัวก็ดูธรรมด๊า ธรรมดาก็ไม่เอา หรือ ร.เรือ ก็เลือกที่มีความโดดเด่นหน่อย บางตัวก็มีหัวแหลม มีส่วนโค้ง บางตัวผอมสูง บางตัวเหลี่ยมๆ แปลกตาดี ก็จะเลือกมาวางคละกัน ตัวอักษรจะได้หลากหลายมากยิ่งขึ้น”

  “เวลาจับตัวอักษรมาเรียงกัน ก็พยายามเรียงให้เกิดสูงๆ ต่ำๆ ให้เกิดจังหวะของมัน และมันก็ดูไม่ตั้งใจมากเกินไป รวมถึงมันดูเป็นมิตรเข้าถึงง่ายด้วย การที่เอาตัวอักษรและช่วงสมัยมารวมกัน แม้ว่ามันจะต่างรูปแบบกัน มันก็เหมือนกับถนนบำรุงเมืองนะครับ มันก็มีความหลากหลาย ร้อยร้านร้อยพ่อพันแม่นั่นแหละ มีตั้งแต่ร้านหรูๆ จนไปถึงร้านทั่วไป แต่สุดท้ายทั้งหมดคือความเป็นบำรุงเมืองทั้งเส้น”

ตัวอักษรบรรจง

  ถ้าถามว่า ขั้นตอนไหนสำคัญที่สุด เขารีบตอบว่า ขั้นตอนดราฟต์ตัวอักษรเนี่ยแหละ ยากที่สุดแล้ว! 

  “การดราฟต์จากภาพถ่ายป้ายเนี่ยแหละ ต้องดราฟต์อย่างไรให้ลงตัว ทั้งการกำหนดพื้นที่ว่างของการวาดตัวอักษร เช่น เดิมถ้าตัวอักษรมันรูปทรงบิดเบี้ยวก็ต้องดัดเขาให้ตรงบ้าง แต่ยังคงอารมณ์ในลักษณะเดิมของเขาอยู่ เพราะตัวอักษรสมัยก่อนในรัชกาลที่ 5-6 เขาจะไม่ได้ทำตัวอักษรพิถีพิถันขนาดนั้น” 

  “แต่ของเราทำในคอมฯ ตีเส้นทุกอย่างก็จะเป๊ะ หรือพวกวรรณยุกต์ สระบน สระล่าง เราก็มาดีไซน์ใหม่ให้เข้ากัน หรือพวกลวดลายต่างๆ ในสถาปัตยกรรม เช่น ลายเหล็กดัด ช่องลม ประตู หรือหน้าต่างลายฉลุต่างๆ ถ่ายอะไรพวกนี้ก็ดราฟต์เก็บไว้ด้วย เพราะเอาไปทำเป็นเวกเตอร์กราฟิกได้”

  “เพราะฉะนั้นเราก็เอาตัวพวกนี้แหละมาทำให้มันดูมีความสวยงามลงตัวมากขึ้น แต่ว่ามันก็ไม่เหมือนกับของต้นฉบับซะทีเดียว มันเกือบจะเหมือนมากกว่า เราแค่ต่อยอดตัวอักษรสมัยก่อนเหล่านี้เข้ากับสมัยใหม่มากกว่าเคย”

  หลังพูดเรื่องการดีไซน์ตัวอักษรมาเนิ่นนาน พจน์เล่าเสริมถึงการทำป้ายของคนสมัยก่อนว่าต่างจากปัจจุบันมากมาย ทั้งวิธีการทำและเวลาที่แตกต่างกันในสมัยนี้

“ผมเคยไปสัมภาษณ์คนทำป้ายสมัยก่อนที่ลำปาง จริงๆ คนยุคก่อนเวลาทำป้ายจะถามลูกค้าถึงการใช้งานต่างๆ ของคนๆ นั้น เช่น เราอยากทำป้ายร้านเสริมสวย ก็ต้องดีไซน์ฟอนต์ชื่อร้านให้ดูเป็นร้านเสริมสวย ไม่ใช่เป็นร้านเบเกอรี ส่วนวิธีการทำซับซ้อนมาก ต้องลงสีพื้น สีป้าย ดราฟต์ฟอนต์ตัวหนังสือหลายขั้นตอนมาก หรือผิวสัมผัสต่างๆ ถ้าอยากให้ตัวอักษรโค้งมน ก็ต้องเอากระดาษทรายมาค่อยๆ ถูเลย”

  “ซึ่งป้ายเมื่อก่อน เรารู้สึกว่า มันแทนความเป็นร้านนั้นๆ ตัวตนของร้านนั้นๆ มันก็เลยดูมีเรื่องราวและคุณค่าในตัวมันเอง ป้ายบางร้านมีมูลค่าสูงหรือมีลิขสิทธิ์ด้วย เพราะมีแค่ป้ายเดียวเท่านั้นและยังเป็นสมบัติตกทอดกันมา แต่ว่าทุกวันนี้พอเทคโนโลยีเข้ามา ทุกวันนี้การทำป้ายง่ายขึ้น ส่งไฟล์ มีฟอนต์ก็พิมพ์ได้แล้ว”

คนรักตัวอักษร

  ในระหว่างที่พจน์พูดเรื่องตัวอักษร เขามักจะพูดอยู่บ่อยครั้งว่า ตัวอักษรแต่ละตัวมีเรื่องราวน่าสนใจและรู้สึกอินไปกับมัน เหมือนที่เขามีนามแฝงอีกชื่อหนึ่งว่า ‘อักษรสนาน’ ที่มาจากความชอบใน ‘ตัวอักษร’ และ ‘ความสนุกสนาน’ ในการออกแบบ เพราะเสน่ห์ของตัวอักษรมันมีพลังในตัวของมันเองที่นักดีไซน์ต้องสื่อสารให้คนเข้าถึงง่าย

  “ตัวอักษรมันถ่ายทอดบุคลิกลักษณะของทุกๆ อย่าง เช่น อาคาร สถานที่ สื่อ นิตยสาร หรือแม้แต่การใส่เสื้อที่มีตัวหนังสือ ฟอนต์ชื่อวงนู่นนี่นั่นโน่น มันสามารถเปล่งเสียงได้ ถ้าเราพิมพ์คำว่า ‘โว้ยยยย’ พิมพ์คำว่า ‘จุ๊ๆๆๆๆ’ มันให้ความรู้สึกไม่เหมือนกัน คือฟอนต์มันมีพลังของมันอยู่ เสน่ห์ของมันอยู่ในรูปแบบของตัวอักษร  มันมีเรื่องราวต่างๆ ซ่อนอยู่ภายใน”

  “เพราะฉะนั้นการดีไซน์ตัวอักษร คือการออกแบบที่สื่อสารได้ มันสำคัญกว่าความสวยงามอีก เพราะความสวยงามของแต่ละคนมองไม่เหมือนกัน แต่การสื่อสารคือการถ่ายถอดเรื่องราวให้คนเข้าใจได้ อย่างบางตัวอักษรอาจไม่ได้สวยมาก แต่พอรวมกันมันก็สวยด้วยตัวมันเอง”

  “อย่างตัวอักษรมิตรบำรุงเมืองมันมีเสน่ห์ด้วยรูปแบบและลักษณะที่แตกต่างกัน ถ้าเราได้นำตัวอักษรที่ชอบและสามารถทำขึ้นมาใหม่ พิมพ์ใช้งานจริง ถ่ายทอดเรื่องราวได้ สำหรับผมมันคือ ‘Renewal’ การคืนชีพตัวอักษรสมัยก่อนให้กลับมาสื่อสารใหม่อีกครั้ง”

The post มิตรบำรุงเมือง การดีไซน์ฟอนต์จากป้ายตึกเก่า ฟื้นประวัติศาสตร์ผ่านตัวอักษรใหม่อีกครั้ง appeared first on a day magazine.

เคยได้ยินว่ารักจะเปลี่ยนโลกของเราได้ทั้งใบเพิ่งเข้าใจ โลกหมุนด้วยรักคือเรื่องจริง…”

เสียงสดใสที่เป็นเอกลักษณ์ของ วี-วิโอเลต วอเทียร์ บวกกับเนื้อเพลงรักในท่วงทำนองจังหวะดนตรีสนุกสนานของ แอ้ม-อัจฉริยา ดุลยไพบูลย์ กลายเป็นอีกเพลงที่ติดหูใครหลายคนตั้งแต่ครั้งแรกที่ได้ฟัง จนแทบไม่อยากเชื่อว่านี่เป็นหนึ่งในแคมเปญที่พูดถึงไฟฟ้าและพลังงานสะอาด

‘เป็นเธอ (Brighter Sky)’ เพลงรักจากพลังสะอาดของ บริษัท บ้านปู จำกัด (มหาชน) ผู้นำด้านพลังงานที่หลากหลายในระดับนานาชาติที่ต้องการทำแคมเปญเพื่อบอกทุกคนว่า ‘พลังงานสะอาดจากบ้านปูอยู่ใกล้คุณมากกว่าคุณที่คิด’ ด้วยการนำเอาพลังงานสะอาดที่ดูเข้าใจยากและเป็นเรื่องไกลตัว มาทำให้คนรุ่นใหม่สามารถเข้าถึงได้ง่ายขึ้นผ่านเพลงรักที่ฟังสบายและสร้างความรู้สึกเชิงบวก

ความท้าทายคือเบื้องหลังตั้งแต่กระบวนการทำเพลง ถ่ายมิวสิกวิดีโอ ไปจนถึงจัดงานมินิคอนเสิร์ตกลางแจ้งที่ใช้พลังงานแสงอาทิตย์ที่กักเก็บไว้ในโซลูชันพลังงานของบ้านปู ซึ่งนับเป็นครั้งแรกๆ ในไทยที่มีการใช้พลังงานสะอาดในทุกขั้นตอนของการทำแคมเปญ พวกเขามีจุดเริ่มต้นไอเดียและวิธีการอย่างไร ไปฟังคำตอบพร้อมๆ กัน

‘เพลงรัก’ ที่ทำให้คนรุ่นใหม่เข้าถึงพลังงานสะอาดมากขึ้น

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา แม้เราจะได้ยินคำว่าพลังงานแสงอาทิตย์หรือพลังงานสะอาดกันจนชิน แต่สำหรับคนทั่วไปก็ยังรู้สึกว่าเป็นเรื่องไกลตัวอยู่ดี ด้วยประสบการณ์ในการทำธุรกิจของบ้านปูที่ผ่านมา พวกเขามองเห็นความท้าทายตรงนี้ จึงอยากทำแคมเปญที่นำพลังงานสะอาดของบ้านปูมาเชื่อมต่อกับผู้คนให้เข้าใจง่าย และสามารถเข้าถึงคนรุ่นใหม่ได้มากขึ้น

บ้านปูมองว่าเพลงเป็นตัวกลางที่สามารถเข้าถึงได้ทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะผู้คนยุคใหม่ที่มีไลฟ์สไตล์ในรูปแบบ Greener & Smarter สามารถทำให้ผู้คนเห็นได้ว่าพลังงานที่สมาร์ทและสะอาดสามารถสร้างสรรค์สิ่งใหม่ได้ ด้วยการนำพลังงานสะอาดอย่าง ‘พลังงานแสงอาทิตย์’ มากักเก็บไว้ในอุปกรณ์โซลูชันพลังงานจากกลุ่มธุรกิจเทคโนโลยีพลังงานของบ้านปู เพื่อผลิตไฟฟ้า สำหรับใช้ในทุกขั้นตอนของแคมเปญ

เมื่อพวกเขาตั้งต้นไอเดียว่าจะทำเพลง จึงตั้งใจอยากให้เพลงนี้ไม่ใช่เพลงรักษ์โลกที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการรักษาสิ่งแวดล้อม แต่เป็นเพลงรักที่สื่อสารออกมาเพื่อให้เห็นพลังในเชิงบวก เปรียบเทียบความรักเหมือนการมอบพลังงานดีๆ ให้แก่กัน ซึ่งเพลงนี้ก็ได้นักร้องสาวเสียงเอกลักษณ์อย่าง ‘วี-วิโอเลต วอเทียร์’ หนึ่งในศิลปินคนรุ่นใหม่ที่เต็มเปี่ยมไปด้วยพลังงานบวกและสนับสนุนแนวคิดอยากเห็นโลกที่ดีขึ้นกว่าเดิมมาถ่ายทอดบทเพลง นอกจากนี้เพลงยังถูกดีไซน์เนื้อร้องและท่วงทำนองจากปลายปากกาของนักแต่งเพลงชื่อดังอย่าง ‘แอ้ม-อัจฉริยา ดุลยไพบูลย์’ ผู้ฝากผลงานเพลงฮิตติดชาร์ตไว้มากมายมาแต่งเพลงให้ จึงไม่แปลกใจว่าทำไมเพลงนี้ถึงติดหูเราได้ตั้งแต่ครั้งแรกที่ฟัง

กว่าจะเป็นเธอ (Brighter Sky)

ความจริงจังของแคมเปญนี้ไม่ใช่แค่ทำเพลงรักเพื่อเชื่อมโยงไปหาคนรุ่นใหม่เท่านั้น แต่ทุกขั้นตอนของแคมเปญนี้ ทำมาจากพลังงานสะอาดจากบ้านปูทั้งหมด เริ่มตั้งแต่การทำเพลง ถ่ายมิวสิกวิดีโอ ไปจนถึงการจัดมินิคอนเสิร์ตที่ใจกลางสยามสแควร์ ที่หลายคนอาจจะสงสัยว่าการจัดคอนเสิร์ตในบริเวณพื้นที่กว้างโดยไม่ใช่ไฟบ้านหรือรถปั่นไฟ เลยแบบนี้ต้องใช้อุปกรณ์อะไรบ้าง พวกเขาเฉลยว่าอุปกรณ์ทั้งหมดที่ใช้ในแคมเปญเรียกว่า ‘โซลูชันพลังงาน’ ซึ่งประกอบด้วยสองอย่างหลักๆ

อย่างแรกคือ ระบบผลิตและกักเก็บไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ที่สามารถเคลื่อนย้ายไปใช้งานได้ ทุกพื้นที่ นำมาใช้ในการถ่ายทำมิวสิกวิดีโอ (MV) และงานมินิคอนเสิร์ตเพลงรักจากพลังงานสะอาด

อย่างที่สองคือ Energy Box มีความจุแบตเตอรี่ถึง 1 MWh หรือเทียบให้เข้าใจได้ง่ายว่าเป็นความจุพลังงานไฟฟ้าที่สามารถจ่ายไฟฟ้าให้บ้านหนึ่งหลังได้เป็นระยะเวลาประมาณ 1 เดือน นำมาใช้ในงานมินิคอนเสิร์ตเพลงรักจากพลังงานสะอาด

ความน่าสนใจคือในตัวมิวสิกวิดีโอ (MV) เราจะเห็นโซลูชันพลังงานสะอาดจากกลุ่มธุรกิจเทคโนโลยีพลังงาน ไม่ว่าจะเป็น รถตุ๊กตุ๊กไฟฟ้า Muvmi, รถยนต์ไฟฟ้า หรือแม้กระทั่งโซลาร์บนหลังคาในสถานที่ถ่ายทำ ที่ซัมเมอร์ ลาซาล นอกจากนี้วิศวกรที่เดินผ่านไปมาใน MV พวกเขาเฉลยว่าเป็นพนักงานบ้านปู ซึ่งเป็นวิศวกรหน้างานจริงๆ ที่มีส่วนร่วมในการเชื่อมต่อพลังงานสะอาดเข้ากับการผลิตเพลงในทุกกระบวนการ เข้ามาเป็นนักแสดงสมทบ เรียกได้ว่าเป็นการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของคนในองค์กรอีกรูปแบบหนึ่ง

สร้างประสบการณ์ใหม่ด้วย ‘โซลูชันพลังงาน’

เมื่อเพลง ‘เป็นเธอ (Brighter Sky)’ ปล่อยไปได้เพียงไม่กี่วัน กระแสตอบรับที่ได้กลับมานั้นดีเกินคาด ไม่ว่าจะเป็นยอดวิวหรือการพูดถึงในโซเชียลมีเดียอย่างมากมาย นอกจาก MV official ที่มีความสร้างสรรค์อย่างลงตัวแล้ว เนื้อเพลงและการเล่าเรื่องในมิวสิกวิดีโอที่ถ่ายทอดออกมาก็ได้สร้างความรู้สึกดีๆ ให้แก่ผู้ฟังอีกด้วย และยิ่งสร้างความประทับใจมากขึ้นเมื่อรู้ว่าเพลงนี้ใช้พลังงานสะอาดทุกขั้นตอนในการผลิตเพลง

ในช่วงต้นเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา ทางบ้านปูได้จัดมินิคอนเสิร์ตขึ้นบริเวณลานสีฟ้า สยามสแควร์ ซึ่งเป็นจุดศูนย์กลางแหล่งไลฟ์สไตล์แห่งใหญ่ใจกลางกรุงเทพฯ ก็ได้ดึงความสนใจผู้คนที่เดินผ่านไปมา ไม่ว่าจะเป็นนักเรียน นักศึกษา หรือผู้คนวัยทำงาน นอกจากจะสร้างบรรยากาศสนุกสนานและคึกคักบริเวณนั้นแล้ว ยังทำให้ผู้คนที่เข้าร่วมงานได้สัมผัสกับคอนเสิร์ตในรูปแบบใหม่ที่ใช้พลังงานไฟฟ้าจากพลังงานสะอาดอย่างแท้จริง

หากจะพูดว่าบ้านปูคือองค์กรแรกๆ ในประเทศไทยที่นำพลังงานสะอาดมาใช้ในอุตสาหกรรมเพลงก็คงไม่เกินจริงนัก หนึ่งในแผนสำหรับก้าวต่อไปของบ้านปูคือการส่งมอบพลังงานที่สะอาดขึ้นและเทคโนโลยีพลังงานเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของผู้คนอย่างต่อเนื่อง พวกเขาหวังว่าแคมเปญนี้จะเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการเชื่อมโยงผู้คนกับพลังงานสะอาด และสามารถจุดประกายให้คนรุ่นใหม่ได้สร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ ที่ดีให้กับโลกได้เช่นกัน คงเหมือนประโยคในเนื้อเพลงที่บอกกับเราว่า

Cause your power makes me better, I see brighter sky

สามารถรับชมมิวสิกวิดีโอเพลง ‘เป็นเธอ (Brighter Sky)’ และเบื้องหลังแคมเปญ ‘เพลงรักจากพลังงานสะอาด’ ได้ที่นี่

The post เบื้องหลัง ‘เป็นเธอ (Brighter Sky)’ เพลงรักที่เปลี่ยนโลกให้ดีขึ้นได้ด้วยพลังงานสะอาดจาก Banpu appeared first on a day magazine.

ตลอดเวลาที่ผ่านมา นิคได้สร้างสรรค์ผลงานมากมายและมอบเสียงหัวเราะให้กับทุกคนเสมอมา เรียกได้ว่าแฟนการ์ตูนหลายๆ คนเติบโตมาพร้อมกับเขา จากเด็กต่างจังหวัดที่ชอบอ่านหนังสือการ์ตูนของบรรลือสาส์นจนกลายเป็นแรงบันดาลใจทำให้เขาหลงรักการวาดรูป เริ่มจากการเขียนการ์ตูนการเมือง การ์ตูนเล่มละบาท ตลอดจนตัดสินใจเดินทางเข้ากรุงเทพฯ เพื่อมาเป็นนักเขียนการ์ตูน ขายหัวเราะ ใครจะไปคิดว่าจากจุดเริ่มต้นเล็กๆ ในวันนั้นทำให้เขาอยู่กับอาชีพนี้มานานกว่า 40 ปี และยังคงทำงานอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน

ด้วยฤกษ์งามยามดีในวาระที่ ขายหัวเราะ กำลังจะครบรอบ 50 ปี จึงได้รวบรวมคอลเลกชั่นผลงานการ์ตูนทั้งเก่าและใหม่ของนิคมาทำเป็นหนังสือ ‘DARK HUMOUR’ ซึ่งเป็นคาแรกเตอร์เฉพาะตัวของเขาให้ทุกคนได้เก็บสะสมกัน ความน่าสนใจคือเนื้อหาและบทสนทนานิคเขียนด้วยลายมือตัวเองทั้งเล่ม

เราจึงอยากชวนเขามาพูดคุยถึงเบื้องหลังของหนังสือเล่มน้ี รวมไปถึงการเดินทางอันยาวนานบนเส้นทางอาชีพวาดการ์ตูนของเขาด้วยเช่นกัน

CHAPTER 1 : ก่อนจากมาเป็นนิค (ขายหัวเราะ)

แก๊กตลกในมุมมองที่แปลกแตกต่าง เล่นกับจิตใต้สำนึกของคนบนลายเส้นง่ายๆ ตัวการ์ตูนนิครูปร่างอ้วน พูดจาจัดจ้าน ประชดประชัน รวมถึงบุคลิกกวนๆ มีมักจะพบเจอเหตุการณ์วุ่นวายตลอดเวลาที่เราเห็นใน ขายหัวเราะ ดูขัดแย้งกับตัวจริงของเขาที่ดูภายนอกเป็นเพียงผู้ชายเรียบร้อย พูดน้อย และดูใจดีคนหนึ่ง

“ตัวการ์ตูนนิคกับชีวิตจริงต่างกันเยอะ ในตัวการ์ตูนจะทำนั่นทำนี่ตลอดเวลา ไปเจอเหตุการณ์ไม่หยุดหย่อน แต่ตัวจริงไม่ได้เป็นอย่างนั้นเลย ตัวจริงไม่ค่อยได้ไปไหน ตัวการ์ตูนพูดมาก บื้อ แต่ตัวจริงไม่ค่อยพูด คนก็คิดว่าครอบครัวเป็นแบบในการ์ตูน ซึ่งในความจริงก็ไม่ได้ใกล้เคียงกันเลย เมคขึ้นมาทั้งนั้น แต่ก็ภูมิใจว่าเมคขึ้นมาแล้วคนสามารถอินตาม รู้สึกว่าตัวการ์ตูนเหล่านี้เป็นเพื่อน มีชีวิตอยู่จริงๆ”

ด้วยความที่นิคเติบโตมาในจังหวัดนครราชสีมา ในยุคสมัยที่ความบันเทิงของเด็กตามต่างจังหวัดนั้นมีไม่กี่อย่าง สำหรับเด็กชายนิคคือหนังสือการ์ตูนของบรรลือสาส์น ซึ่งนับเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้เขาชื่นชอบการวาดรูปมาตั้งแต่ตอนนั้น 

“ผมเป็นคนชอบวาดรูป การชอบวาดรูปสำหรับผมไม่ได้แยกว่าเป็นการ์ตูนรูปแบบไหนหรือเป็นงานศิลปะอะไร ด้วยความที่ผมเป็นเด็กต่างจังหวัด ตอนนั้นก็มีหนังสือจากสำนักพิมพ์บรรลือสาส์นเนี่ยแหละที่กระจายอยู่ในต่างจังหวัด ยุคนั้นเราอ่านของลุงพ.บางพลี แล้วก็รู้สึกทำไมมันสนุกอย่างนี้ จำได้ว่าเริ่มวาดรูปเล่นๆ ตั้งแต่ ป.3 ซื้อหนังสือการ์ตูนของบรรลือสาส์นมาดูว่าแบ่งช่องยังไงแล้วก็ลอกตามเป็นหน้าเลย วาดเสร็จก็ให้เพื่อนดู ทำให้หนังสือการ์ตูนเป็นงานวาดรูปแรกๆ ที่เราสัมผัสได้แล้วก็ชอบมัน ผมเริ่มจากตรงนั้น

“หลังจากเรียนศิลปะที่ราชภัฏโคราช ความสนใจก็แตกแขนงเป็นงานจิตรกรรม ประติมากรรม หรืออื่นๆ ที่เกี่ยวกับศิลปะด้วย ซึ่งการ์ตูนเป็นสิ่งที่ผมฝึกและชอบอยู่แล้ว แต่ก็ก้ำกึ่งกับงานศิลปะรูปแบบอื่น ตอนนั้นผมเรียนไปด้วยทำงานไปด้วยเพราะต้องหาเงินเรียน ผมทำงานเขียนการ์ตูนการเมืองท้องถิ่น แล้วก็ทำงานเครื่องปั้นดินเผาที่ด่านเกวียน 

“นอกจากงานศิลปะแล้วผมดันไปชอบหนังด้วย เรียกว่าเป็นนักดูหนังเลย เรื่องราวต่างๆ ที่เข้ามาในชีวิตก็มาจากการชอบดูหนัง ตอนนั้นยังไม่มีช่องทางให้ได้ทำอะไรสักเท่าไหร่ เราเขียนการ์ตูนได้ก็ต้องลุยเขียนการ์ตูนก่อน แต่พอเขียนการ์ตูนแล้วมันยาว มีรายได้ใช้ชีวิตก็มาจากการเขียนการ์ตูนที่หล่อเลี้ยงตัวเอง”

CHAPTER 2 : จากการ์ตูนใสๆ สู่การ์ตูนสายดาร์ก

อย่างที่หลายคนรู้กันดีว่า แก๊กของนิคจะมีความตลกร้าย ประชดประชัน และจะตบท้ายด้วยการฉีกออกไปแบบเดาทางไม่ถูกมาตั้งแต่ไหนแต่ไร 

“ก่อนหน้านี้ผมเขียนด้านเพื่อชีวิตมาก่อน หลังจากนั้นก็หันมาเขียนการ์ตูนตลก พอเป็นอาชีพก็คิดอยู่อย่างหนึ่งว่า เขียนอะไรก็ได้ที่มันตลก สามารถเอามาเป็นตลกได้หมดทุกอย่าง เอามาดัด ตบมุก ผูกมุมมองใหม่ หรือทแยงขึ้นไป มุมมองจากเด็กมองผู้ใหญ่ จากสัตว์มองคน จากคนต่างสถานะมองกันและกัน เขาจะมองภาพออกมาไม่เหมือนกัน ตรงจุดนี้เป็นวิธีที่คิดว่าอะไรก็ได้ที่เป็นตลกก็สามารถเอามาเขียนได้หมดทุกอย่าง

“ช่วงนั้นเราก็เขียนสะสมต้นฉบับไว้เยอะมากแล้วก็เข้ามาเสนอสำนักพิมพ์ในกรุงเทพฯ ตอนนั้นก็เป็นการ์ตูนเล่มละบาท ส่งอยู่สองสามครั้งถึงจะผ่านได้เป็นนักเขียน แต่ก็ยังกลับไปใช้ชีวิตและไปเรียนต่อ จนกระทั่งช่วงหนึ่งก็ถึงเวลาที่ต้องเข้ากรุงเทพมาทำงานอย่างจริงจัง แต่ก็ยังส่งการ์ตูนเล่มละบาทต่อเนื่องไป”

หลังจากที่เขาเขียนการ์ตูนเล่มละบาทจนประสบความสำเร็จแล้ว ก็ได้เริ่มเอาจริงเอาจังกับการเขียนการ์ตูนตลก เป็นเวลาถึงสองปีที่เขานำงานมาเสนอกับ ขายหัวเราะ แล้วไม่ผ่าน แต่นิคก็ไม่ย่อท้อที่จะฝึกฝนลายเส้นของตัวเองอยู่เรื่อยๆ จนในที่สุดเขาก็ได้ร่วมงานกับขายหัวเราะและทำมาเรื่อยๆ จนถึงทุกวันนี้   

“หลังจากเราเขียนเล่มละบาทรอดแล้ว คราวนี้ก้าวขึ้นไปอีกสเต็ปหนึ่งที่เราชอบก็คือการ์ตูนตลก ตอนนั้นหนังสือ ขายหัวเราะ ก็มีอยู่แล้วในท้องตลาด เราก็เลยมาเสนอกับ ขายหัวเราะ เสนอกับบก.วิธิตเนี่ยแหละ ปรากฏว่าก็ไม่ได้เพราะเรายังอ่อน ครั้งแรกมันยังไม่เป็นรูปแบบการ์ตูนที่สวยงาม ที่ชัดเจน       

“อย่างการ์ตูนเล่มละบาท ผมเขียนในแนวของนิยายภาพ คือคนมีรูปร่างสัดส่วนที่ตรงกัน อนาโตมี่ถูกต้องอะไรแบบนั้น แต่พอเป็นการ์ตูนมันต้องปรับ เด็กสมัยใหม่ถ้าต้องเขียนการ์ตูนก็ต้องเขียนการ์ตูนเลย แต่พอไปเขียนภาพที่เป็นนิยายภาพให้เหมือนจริงก็เขียนไม่ได้ แต่ของผมจะมาทางนั้นก่อนแล้วค่อยมาปรับเป็นการ์ตูนทีหลัง จะสังเกตเห็นว่าการ์ตูนของผมจะมีรูปร่าง มีสัดส่วน มีอนาโตมี่หน่อย ถ้าเขียนตัวคนยืนอยู่จะเอนยังไงก็รู้สึกได้ว่าเอนแต่ไม่ล้ม จะมีความเหมือนจริงเข้ามามีส่วนในการ์ตูนด้วย”

CHAPTER 3 : กว่าจะมาเป็น DARK HUMOUR

จุดเริ่มต้นของหนังสือเล่มนี้คือการรวบรวมงานทั้งเก่าและใหม่ที่ยังไม่เคยตีพิมพ์มาทำเป็นหนังสือ โดยใช้คอนเซปต์ตลกร้ายที่เป็นอารมณ์ขันขั้นที่สองของมนุษย์ที่จะลึกไปกว่าอารมณ์ขันปกติ ซึ่งเป็นที่นิยมอย่างมากทั้งในรูปแบบหนังสือการ์ตูน และ Stand-up Comedy โดยเฉพาะสังคมต่างประเทศ 

ภายในเล่มจะแบ่งเป็นหมวดหมู่ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความเป็นมนุษย์ ความสัมพันธ์ โชคดีโชคร้าย หรือความจริงของชีวิตในสังคมที่ทุกคนต้องเผชิญ เขาย้ำว่าใครที่เป็นแฟนการ์ตูน ขายหัวเราะ อยู่แล้วก็จะได้เห็นเรื่องเล่าของเขาในมุมมองใหม่ๆ ที่ยังไม่เคยเห็นมาก่อนอย่างแน่นอน

“สำหรับเรื่องนี้เป็นแก๊กทั่วไปในมุมที่ลึกลงไปอีก เป็นแนวที่มันดาร์กขึ้นมา มันไม่จำเป็นต้องเกี่ยวกับสังคมอย่างเดียว จะเกี่ยวกับจิตใจของคนก็ได้ ถ้าคนที่ไปเจอสถานการณ์แบบนั้นจะคิดยังไง เป็นยังไงก็เอามาเขียน ถ้าเป็นแนวเรื่องสั้นจะเกี่ยวกับจิตใจด้านมืดของคนมากกว่า เพียงแต่ว่าเอาเหตุการณ์เข้าไปผสมให้เรื่องมันเดินต่อไปได้”

นอกจากการวาดการ์ตูนที่ใส่ใจในทุกหน้าแล้ว เขายังเขียนด้วยลายมือตัวเองทั้งเล่ม แต่หนึ่งส่ิงที่สะดุดตาเราที่สุดคงหนีไม่พ้นการใช้สีที่มีความสดใหม่อยู่เสมอ ซึ่งเขานับเป็นคนแรกๆ ที่บุกเบิกการวาดรูปด้วยสีผสมอาหาร เราสงสัยว่าเขามีเทคนิคยังไงบ้าง

“บางทีผมเขียนไปคนดูไม่รู้เลยว่าใช้สีอะไร ผมใช้สีหมึกตราม้าสำหรับให้ความเรียบแล้วก็แต่งด้วยสีไม้อีกที แต่สีพื้นจะใช้สีผสมอาหารก่อนเพื่อเวลาแต่งด้วยสีน้ำแล้วมันจะได้ไม่เห็นความขาวของกระดาษ

“การใช้สีผสมอาหารมันจะให้ความสด ถ้าระบายชำนาญแล้วจะสามารถเกลี่ยให้เนียนได้ แต่อย่าไปผสมสีกันเพราะจะเกลี่ยไม่ได้ ตอนแรกผมใช้สีย้อมเสื่อด้วยซ้ำไป ตอนหลังมีสีเป็นขวดก็สะดวกขึ้น สีน้ำยังให้ความสดเท่านี้ไม่ได้เลย แล้วมันใช้กับงานพิมพ์ได้ดีด้วย เพียงแต่ว่าถ้ามันถูกแสงนานๆ มันจะซีดลง ความคงทนไม่เท่าสีน้ำ 

ระหว่างนั้นเขาหยิบหนังสือขึ้นมาพลิกดูทีละหน้าแล้วอธิบายต่อ

“หลายสิบปีก่อนลายมือผมก็ไม่ได้เป็นแบบนี้หรอก แต่คิดว่าต้องทำให้ดีที่สุด เราก็เลยคิดถึงลายมือด้วย ก็เลยมาฝึกเพราะเราไม่อยากเอาเปรียบคนอ่าน ขนาดแบล็กกราวผมก็ต้องวาดใส่เพราะอยากให้มันสมบูรณ์”

“วาดรูปมานานขนาดนี้ คุณเห็นพัฒนาการลายเส้นของตัวเองยังไงบ้าง”

“สำหรับผมคิดว่าตัวเองพัฒนาช้า เพราะเริ่มมาจากเขียนแนวเหมือนจริง เขียนไปเรื่อยๆ ใช้เวลาหลายปีกว่าจะตัดทอน เรียนรู้ว่าเราก็สามารถเขียนแนวที่ไม่ต้องลงรายละเอียดขนาดนั้นก็ได้ ดีไซน์ให้มันน่ารักด้วยก็ได้ การ์ตูนไม่ต้องมีอนาโตมี่ก็ได้ ซึ่งการพัฒนานี่ไปแบบไม่รู้ตัวเลย อาจจะเป็นเพราะว่าเราเขียนใน ขายหัวเราะ เยอะด้วย อย่างการ์ตูนสามช่องเขียนเต็มตัวมันก็ยาวหัวชนฝา เราจะทำยังไงให้มันสั้นลง ก็ดีไซน์ให้มันสั้นลงหน่อยวาดเป็นตัวป้อมๆ มันก็ขยับของมันมาเองเรื่อยๆ”

CHAPTER 4 : เมื่อมุกตลกเปลี่ยนไปตามยุคสมัย

เมื่อยุคสมัยเปลี่ยนไป แน่นอนว่ามุกตลกหรืออารมณ์ขันของคนก็ย่อมเปลี่ยนไปด้วยเช่นกัน ด้วยความที่นิคยึดอาชีพนักวาดการ์ตูนใน ขายหัวเราะ มาหลายสิบปี เราจึงอยากรู้เขาเห็นความนิยมมุกตลกของผู้คนเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรบ้าง 

“ผมว่ามันเปลี่ยนไปตามยุคตามสมัยนะ พอเป็นยุคสมัยใหม่ความรู้สึกขำก็เปลี่ยนไป ยุคสมัยนี้บางทีแตะอะไรนิดนึงเขาก็รู้สึกขำแล้ว แต่พอเราดูก็รู้สึกว่ามุขนี้มันตื้นเหลือเกิน มันขำได้แหละแต่ก็ไม่ถึงขนาดต้องหัวเราะ แล้วความขำเขาออกมาในแนวแบบลักษณะของบุคคลมากกว่า บุคคลนี้ก๋ากั่น เป็นเด็กผู้หญิงที่ไม่ค่อยเรียบร้อย ซึ่งสมัยก่อนรูปแบบการนำเสนอมันคนละอย่างกัน”

“คุณคิดว่าคนสมัยใหม่เส้นตื้นหรือเส้นลึกมากกว่ากัน” เราถามชวนเขาคิดต่อ

“ผมคิดว่าคนสมัยใหม่มีการศึกษาก็น่าจะเส้นลึกมากขึ้น เพราะว่าเรียนรู้สังคมได้มากขึ้น แต่สังคมสมัยนี้รู้สึกว่าช่องว่างมันห่างเยอะ ช่องว่างคือคนจนก็จนเหลือเกิน คนรวยก็ถีบตัวรวยขึ้นมา จะรวยด้วยวิธีไหนก็แล้วแต่ คราวนี้การมองตลกของเขาก็ไม่เหมือนกัน การมองความสบายใจของเขาก็ไม่เหมือนกัน บางทีการกินเหล้าสำหรับคนในสังคมนึงคือการหาความสบายใจ การแก้ปัญหา แต่อีกสังคมนึงบอกว่า เฮ้ยไม่ใช่ กระจอก ทำตัวไม่ดีเอง ความสบายใจคือต้องมีเงินเพื่อจะไขว่คว้าหาอะไรก็ได้ให้ลูกหลาน อย่างนี้มันมองต่างกัน”

“พอมุกตลกเปลี่ยนไปตามยุคสมัย มีประเด็นเรื่องอะไรที่เราต้องระวังเป็นพิเศษมั้ย” 

“อย่างแก๊กที่เกี่ยวกับ LGBTQ+ ต้องระวังมากขึ้น เพราะว่ายุคนี้การมองแบบนี้จะเป็นดราม่ากันได้ หรือเรื่องการล่วงละเมิดทางเพศ การมองเรื่องงานกับผู้หญิงอะไรแบบนี้ อย่างเมื่อก่อนพ่อบ้านมีเมียน้อย เมียหลวงต้องตามตีเกิดเป็นปัญหาอะไร ยุคสมัยนี้แบบนี้ไม่ได้ เราต้องเอามุมมองใหม่ใส่เข้าไป 

“ถ้าเป็นสมัยก่อนก็จะมีคนส่งจดหมายมาเตือนบ้าง อย่างเช่น เรื่องการลบหลู่ ซูเปอร์แมนบินผ่านเจดีย์ผ้าคลุมหลังไปเกี่ยวกับเจดีย์ก็ไม่ได้ จะต้องมีฝ่ายศาสนาเข้ามาบอกอย่างนี้ๆ นะ นี่มันเป็นแก๊กตลกที่สากล ซูเปอร์แมนของฝรั่งก็ยังรับไม่ได้ เมื่อก่อนถ้ามีคนตอบจดหมายมา คนเห็นด้วยร้อยคน คนไม่เห็นด้วยคนสองคน ผมว่ายุคนี้ก็เป็นแบบนี้เหมือนกันแต่สมัยนี้มันได้ออกสื่อไง มันเกิดการถกเถียงในหมู่กว้างขึ้นมา แบบนี้มันบาปนะ ตกนรกนะ ไม่ต้องไปถึงขนาดนั้น จบตรงนี้ก็คือจบ เพราะเราทำงานเกี่ยวกับจิตใจเพื่อให้คนสนุกสนานในช่วงเวลาหนึ่งแค่นั้นเอง” 

CHAPTER 5  : พยายามคิดทุกอย่างเหมือนตอนเริ่มต้น

ถ้านับตั้งแต่การ์ตูนเล่มละบาทจนถึงตอนนี้เขาเขียนการ์ตูนมายาวนานกว่า 40 ปี ลายเส้นของนิคพิสูจน์ตัวเองได้ด้วยการกลายเป็นหนึ่งในลายเซ็นของขายหัวเราะ วัดได้จากจำนวนแก๊กที่เขาเขียนมานับไม่ถ้วน เราสงสัยว่าเขาเคยมีช่วงที่ตันบ้างไหม

“เคยครับ แล้วก็คิดว่าทุกคนก็ต้องเคย ในชีวิตก็ตันหลายครั้งด้วยแต่มันไม่ได้อยู่ยาว มันจะมาเป็นช่วงๆ ซึ่งเราไม่ต้องทำอะไรเลย ปล่อยให้ผ่านไปไม่เกินวันสองวันก็จะค่อยๆ คิดออกมาได้เอง ตอนคิดมุกคิดแก๊กอะไรต่างๆ มันก็มีทั้งตันแล้วก็ไหลลื่น มันผสมกันอยู่ในช่วงชีวิต ซึ่งเราสามารถจัดสรรได้ว่าช่วงนี้งานกำลังดีนะ มันก็ไหลลื่นออกมาได้ดี ถ้าช่วงตันก็ไม่ปล่อยให้มันตันนาน” 

“แล้วคุณเคยคิดอยากเลิกวาดการ์ตูนไปทำอย่างอื่นบ้างมั้ย” เราถามด้วยความสงสัย

“พอดีผมทำงานไม่มากแห่ง ผมเข้า ขายหัวเราะ แล้วก็อยู่ยาวเลย เพื่อนหรือใครก็ตามที่มาถึงอายุเท่านี้มักจะบอกว่าเกษียณกันได้แล้ว แต่ผมไม่มีความคิดแบบนั้นแล้วก็จะไม่คิดแบบนั้น ผมคิดว่าอยากทำไปเรื่อยๆ ไม่กลัวว่าแก่แล้วจะตกยุค ทำอะไรไม่ทันสมัย ไม่ล้ำสมัย ผมพยายามคิดทุกอย่างเหมือนตอนเริ่มต้น ไม่ว่าจะเขียนการ์ตูน หรือทำตัวเองให้รู้สึกเหมือนช่วงเริ่มต้นเขียนใหม่ๆ มีความกระตือรือร้นตลอดเวลา เมื่อก่อนเราคิดยังไงก็พยายามบอกตัวเองให้คิดแบบนั้น 

“ความคิดที่ว่าพอแล้วนะชีวิตไม่ต้องไปอะไรปล่อยว่างได้แล้ว บางอย่างมันก็เป็นแบบนั้น แต่สำหรับเรื่องการทำงานเราจะไม่คิดแบบนั้นเลย เราจะคิดว่ายังอยู่ในวัยทำงาน ยังมีความเป็นหนุ่มอยู่ตลอดอะไรอย่างนี้ ผมไม่มีปัญหาเรื่องสภาพจิตใจ เรื่องเครียดหรืออะไร ปัญหาอย่างเดียวก็คือทำยังไงให้เราคิดการ์ตูนตลกไปได้เรื่อยๆ ซึ่งมันก็ไม่เป็นปัญหาอีกนะ มันก็ขยับไปทีละขั้นสามารถแก้ไขได้ ถึงมีปัญหาสักแป๊บเดี๋ยวมันก็ไปได้ เราไม่เอามันมาเป็นปัญหาเลย

CHAPTER 6 : ความสุขในรูปแบบหนังสือ

ไม่เพียงมุกตลกที่เปลี่ยนไป แต่พฤติกรรมคนอ่านก็เปลี่ยนไปด้วยเช่นกัน ในยุคปัจจุบันนี้คงปฏิเสธไม่ได้ว่าเทคโนโลยีและอินเทอร์เน็ตเข้ามาทำให้การอ่านของเราสะดวกสบายมากขึ้น ถึงแม้ว่ารูปแบบการอ่านออนไลน์จะมีข้อดีมากมาย แต่สำหรับนิคและอีกหลายๆ คนที่ชื่นชอบการอ่านในรูปแบบหนังสือก็ยังมองว่าหนังสือเล่มช่วยสร้างประสบการณ์และความรู้สึกที่ดีในการอ่านได้มากกว่า

“อ่านการ์ตูนในออนไลน์ คนอ่านก็อ่านแบบสั้นลง แล้วก็กระจายการอ่านเป็นรูปแบบอื่น จากที่ผมสังเกตดูการ์ตูนตลกพวกเขาก็ยังชอบนะ ยังอยู่ได้ตลอด แค่เปลี่ยนรูปแบบไปเท่านั้นเอง

“ผมคิดว่าคนที่เคยซื้อ ขายหัวเราะ ในราคา 10 บาท 15 บาท อ่านจบทั้งเล่มแล้วเขาได้หัวเราะก๊ากผมว่าก็คุ้มแล้ว พอใจแล้วที่คนอ่านรู้สึกได้ขนาดนั้น จะให้คนพอใจร้อยเปอร์เซ็นต์ก็เป็นไปไม่ได้ อันนี้ก็เหมือนกัน ลักษณะการอ่านแบบหยิบขึ้นมาอ่านด้วยความใส่ใจ สนุกไปกับหนังสือ การอ่านในรูปนี้ที่มันขาดหายไป ผมคิดว่าคนพร้อมที่จะอ่านเยอะพอสมควร รูปแบบการอ่านหนังสือยังตอบโจทย์ได้ดีกว่า

“หนังสือเล่มนี้เป็นความภาคภูมิใจของผมมากๆ หวังว่าแฟนการ์ตูนรุ่นๆ เดียวกันหรือรุ่นที่เคยรู้จักกันมาดีอยู่แล้วก็จะได้อิ่มเอมกับการ์ตูนเล่มนี้ สำหรับเด็กรุ่นใหม่ที่มาอ่านก็จะได้รู้ว่ามันมีการ์ตูนที่มีรูปแบบนี้ในประเทศไทยที่ผมคิดว่าดีอยากให้ลองศึกษา ลองอ่านกันดู ทุกวัยสามารถอ่านและมีความสุขกับเล่มนี้ได้ แก๊กทุกแก๊กที่อยู่ในหนังสือเล่มนี้ผมเขียนเองยังรู้สึกตื่นตาตื่นใจเลย” เขาปิดท้ายด้วยรอยยิ้ม

สามารถสั่งซื้อหนังสือได้แล้วที่ store.minimore.com 

[คำเตือน : หนังสือเล่มนี้ไม่เหมาะกับผู้อ่านที่มีอายุต่ำกว่า 16 ปี และผู้มีภาวะซึมเศร้า เพราะมีเนื้อหาประกอบไปด้วยความรุนแรง การตายในรูปแบบต่างๆ โปรดใช้วิจารณญาณในการอ่าน]

The post เบื้องหลัง ‘DARK HUMOUR’ หนังสือที่หยิบความดาร์กในชีวิตมาวาดผ่านแก๊กตลกร้ายของ นิค ขายหัวเราะ appeared first on a day magazine.

สำหรับคนที่ไม่รู้จัก รองศาสตราจารย์ ปวิน ชัชวาลพงศ์พันธ์ หรือ ‘อาจารย์ปวิน’ เป็นอดีตนักการทูต ณ สถานเอกอัครราชทูตไทย ประจำประเทศสิงคโปร์ ก่อนจะลาออกจากราชการมาเป็นนักวิชาการที่ศูนย์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา มหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ และย้ายมาประจำศูนย์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา มหาวิทยาลัยเกียวโต ในปี 2555 ถึงปัจจุบัน 

โดยหลังรัฐประหารปี 2557 เขาต้องกลายเป็นผู้ลี้ภัยทางการเมือง และพำนักอาศัยอยู่ที่เกียวโต ประเทศญี่ปุ่น เรื่อยมานับตั้งแต่นั้น 

เนื้อหาในหนังสือเล่มนี้เป็นบันทึกการเดินทางของชีวิตของคนที่ต้องห่างบ้านไปนานๆ แบบมากกว่าการไปท่องเที่ยวหรือศึกษาต่อ ทั้งก่อนและหลังลี้ภัย เรียกว่าเป็นงานเขียนสนุกๆ บอกเล่าประสบการณ์ที่นอกเหนือไปจากงานวิชาการ และไม่การเมืองจ๋า 

อย่างไรก็ตาม สโลกแกนที่ใช้กำกับหนังสือไว้อย่าง ‘เรามาอย่างสันติ’ นั้น ทางสำนักพิมพ์ได้ให้ความหมายว่า ‘เบาได้เบาจารย์!’

แต่สิ่งที่สะดุดตาอย่างย่ิงของหนังสือเล่มนี้ก่อนที่จะได้เข้าไปอ่านเนื้อในก็คือ อาร์ตเวิร์กที่ส่วนใหญ่เป็นภาพคอลลาจมันๆ จัดจ้าน และดูสนุก ซึ่งหากใครรู้จักคาแรกเตอร์ของ ‘อาจารย์ปวิน’ ในโลกโซเชียล จะรู้สึกว่า ภาพประกอบเหล่านี้สะท้อนความเฟียร์ซ ปากจัด และจิกกัด ของผู้เขียนออกมาได้อย่างดี

นี่คือผลงานการออกแบบของ Shake & Bake Studio สตูดิโอออกแบบที่มีผลงานน่าสนใจมากมาย ซึ่งเราอยากชวนคุณไปย้อนดูกระบวนการทางความคิดในการผลิตงานภาพของหนังสือเล่มนี้ตั้งแต่จุดเริ่มต้น

บรีฟที่เปิดกว้าง 

ก่อนทำหนังสือเล่มนี้ Shake & Bake Studio ร่วมงานกับอะโวคาโด บุ๊กส์ มาตั้งแต่ตอนออกแบบโลโก้และคาแรกเตอร์สนุกๆ ของสำนักพิมพ์ นั่นคือตัว ‘น้อนโด้’ สิ่งมีชีวิตไฮบริดระหว่างอะโวคาโดกับสัตว์ชนิดหนึ่ง ที่ได้รับรางวัลทั้ง DEmark ของไทย และ G-Mark ของญี่ปุ่น นอกจากนี้ก็เคยออกแบบปกหนังสือ 2 เล่ม ออกแบบปกและรูปเล่มอีก 1 เล่ม จึงรู้มือกันเป็นอย่างดี  

สำหรับหนังสือมนุษย์ต่างด้าว บรีฟจากทางสำนักพิมพ์มี 2-3 อย่าง

• สำนักพิมพ์แบ่งเนื้อหาออกเป็น 3 พาร์ต ซึ่งทางสตูดิโอนำมาคิดต่อจากโครงสร้างที่ว่านี้ จึงเสนอให้เป็นหนังสือที่เปิดได้ทั้งจากด้านหน้าและด้านหลัง แล้วตั้งชื่อทั้ง 3 พาร์ตนั้นใหม่เป็น ภาค ดิฉันชื่อปวิน, ภาค ดิฉันเป็นมนุษย์/ต่าง/ด้าว และภาค Pavin Universe 

• สำนักพิมพ์ไม่ได้กำหนดจำนวนหน้ามาในตอนแรก แต่กำชับว่าอย่าหนามาก เพราะค่าพิมพ์จะสูงทำให้ราคาขายต้องสูงตาม คนจะไม่ซื้อ และอยากออกให้ออกขายทันงานหนังสือเดือนตุลาคม

• ปกและรูปเล่มเปิดกว้างให้กับทางสตูดิโอ

Reference แบบหนังสืบสวนสอบสวน

investigation board แบบในหนังสืบสวนสอบสวน รวมทั้งพวกภาพถ่าย UFO ที่เป็นภาพขาวดำ ความละเอียดไม่ชัด คือเรเฟอเรนซ์ที่ผู้เขียน ส่งมาพร้อมกับเนื้อหาและภาพพอร์เทรต

ทางสตูดิโอคิดว่าเป็นไอเดียที่เอามาพัฒนาได้ไม่ยาก โดยเฉพาะ investigation board ที่ตอนแรกตั้งใจจะใช้ภาพจาก stock image แล้วมารีทัชรูปต่างๆ ของผู้เขียนใส่เข้าไป

แต่ปรากฏว่าน้องคนหนึ่งในทีมทำบอร์ดแบบนี้ขึ้นมาจริงๆ โดยเอาบอร์ดติดกับผนังบ้านแล้วถ่ายรูปมาให้ดู ทีมจึงคิดว่าทำจริงเลยดีกว่า แล้วสั่งซื้อแผนที่ที่ตั้งใจเอามาเป็นแบ็กกราวนด์และโครงเรื่องหลักของภาพประกอบที่จะใช้ในหนังสือเล่มนี้ ทั้งแผนที่โลก แผนที่ยุโรป และแผนที่กรุงเทพฯ จากร้านเครื่องเขียนออนไลน์ โดยกะว่าจะทำหนึ่งบอร์ดสำหรับแต่ละภาคในเล่ม และใช้วิธีถ่ายรูปแบบ zoom in, zoom out, crop, close up เป็นภาพเปิดในแต่ละบท แล้วพรินต์รูปที่ได้จากปวินมา mapping ลงตามจุดต่างๆ ในสเกลที่ถูกย่อลงมาเพื่อให้ภาพเกือบทุกภาพสามารถติดลงไปบนแผนที่ตามโลเกชั่นต่างๆ ที่ผู้เขียนบรรยายไว้ในเรื่องได้

แต่พอเอาไปทำ layout แล้ว ปรากฏว่าภาพรวมมีแต่บอร์ดที่ต่อให้ถ่ายครอปหรือมุมไหนๆ ลงไป พอหลายหน้าเข้า หนังสือก็ขาดเสน่ห์ไปมาก เพราะดูซ้ำไปซ้ำมา ทางสตูดิโอจึงล้มแบบตัวเอง เปลี่ยนใหม่หมดโดยไม่เสียดาย แล้วใช้ภาพนี้ในส่วนที่จำเป็นต้องใช้เท่านั้น

จากนั้นจึงออกแบบและทดลองทำภาพประกอบในแบบ collage และ digital painting ที่คิดว่าน่าจะเหมาะกับทั้งเนื้อหาทั้ง 3 ภาค โดยให้เนื้อหาของภาพไปด้วยกันกับเนื้อหาของผู้เขียน และถ่ายทอดความ ‘แซ่บ’ แบบปวินออกมาให้ได้ 

เลย์เอาต์ที่ต้องปรับใหม่เพราะคนอาจไม่เก็ต

หน้าตาแบบแรกที่นำเสนอ ทางสตูดิโอตั้งใจจะทำให้เป็นหนังสือที่ anti-design ลองออกแบบให้เหมือนคนไม่ใช่กราฟิกดีไซเนอร์มาทำ อะไรที่พูดกันมาว่า ไม่ให้ทำ ไม่เหมาะสมในการออกแบบหนังสือ ก็จะลองทำ และลองทำพวกตัวอักษรแบบที่เคยเห็นกันบน powerpoint ในยุคสมัยหนึ่ง ใช้สีสดๆ ฟุ้งๆ พูดง่ายๆ ว่าให้มันดูกากๆ หน่อย เหมือนมีม เหมือนคนออกแบบไม่เป็น

ที่เลือกวิธีนี้ก็เพราะต้องการที่จะสะท้อนบางอย่างของความเป็นปวิน นั่นคือ การไม่จำเป็นต้องทำแบบที่คนเขาว่าว่าดี หรือการตั้งคำถามกับสิ่งที่เชื่อต่อๆ กันมา สุดท้ายได้รับคอมเมนต์จากผู้เขียนว่า ดู childish หรือดูเด็กน้อยไป ทำให้ต้องรื้อแบบแล้วทำใหม่ เพราะคนอื่นก็อาจจะไม่เก็ตเหมือนกัน แต่ยังคงไว้ให้เป็นเท็กซ์ที่อ่านง่าย จะแอนตี้ดีไซน์ก็ได้แต่ไม่ต้องไร้เดียงสาขนาดนั้น

ส่วนการออกแบบการจัดวางเนื้อหา ก็พยายามทำให้เนื้อหากับภาพไปด้วยกัน แบบที่อ่านเท็กซ์แล้วไม่ต้องไปหาภาพที่พูดถึงในหน้าอื่น แต่จะอยู่ในหน้านั้นเลย 

“สำนักพิมพ์ตามใจเรา ทีแรกเขายังเสนอมาเลยว่าพวกภาพถ่ายของอาจารย์ปวินหรือภาพประกอบ เอาไปไว้หน้าเปิดบทอย่างเดียวมั้ย ที่เหลือก็โปรยเท็กซ์ ไม่ต้องมีภาพแทรก งานของเราจะได้ไม่หนักเกินไป แต่เราคิดว่าถ้าอ่านแล้วเห็นภาพตรงหน้านั้นเลยจะได้อรรถรสกว่า เหมือนไปนั่งคุยกับอาจารย์ปวินแล้วอาจาย์เขาเล่าไปเปิดรูปในมือถือให้เราดูไป” ตัวแทนของทีม Shake & Bake Studio กล่าว 

ปกที่ยังไงก็ต้องขายของด้วย 

สำหรับหน้าปกนั้น ตอนแรกทางทีมสตูดิโอตั้งใจจะให้มีแต่หน้าของผู้เขียนแบบไม่มีหน้า กับไม่มีปาก จะมีแว่นหรือไม่มีแว่นก็ได้ แล้วให้ชื่อหนังสือกับผู้เขียนตัวเล็กๆ อาจจะอยู่เฉพาะตรงสันปกด้วยซ้ำ สิ่งที่อยากจะเล่นคือ คนที่เป็นแฟนคลับจะยังจำได้มั้ยว่านี่คืออาจารย์ปวิน และจะมีวิธีทำยังไงให้หนังสือเล่มนี้ยังขายได้ในร้านหนังสือที่อาจจะไม่ต้อนรับ จึงเป็นที่มาของหน้าปวินแบบไม่มีหน้า

แต่ทางบรรณาธิการก็ยืนยันว่าอยากให้มีชื่อเรื่องบนปก ซึ่งทางทีมออกแบบก็เข้าใจเหตุผลดี เพราะเวลาสั่งหนังสือทางออนไลน์ ภาพใน thumbnail ก็เล็กอยู่แล้ว ถ้าไม่มีชื่อเรื่องอีกอาจจะดูโหดร้ายไป มันก็จะเป็นหน้าโล่งๆ เกลี้ยงๆ ซึ่งไม่สื่อสารกับคน หรือเวลาคนไปซื้อที่ร้านก็อาจจะบอกคนขายยากอีก เช่น “เอาเล่มนั้นน่ะ ที่เป็นหน้าคนไม่มีหน้า” สุดท้ายจึงเป็นการประนีประนอมกันและออกมาเป็นแบบที่เห็น 

ภาพประกอบที่ไม่ได้ใช้

พอเลือกไม่ใช้แค่ investigation board และเลือกจะไม่ anti-design วิธีการที่ทางสตูดิโอเลือกใช้สำหรับภาพประกอบก็คือ collage ทั้งแบบดิจิตัลและ handmade ใช้ทั้งพวกภาพกากและภาพคุณภาพดี ภาพ public domain มาสร้างให้เกิดเนื้อหาแบบที่ทีมต้องการ

วิธีคิดแต่ละภาพจริงๆ ก็คือการเอาภาพตัวอาจารย์ปวินที่โพสต์ท่าต่างกรรมต่างวาระจับมาคอลลาจลงบนภาพอื่นที่ไม่ใช่สถานการณ์ปกติ ไม่ว่าจะเป็นมีม ภาพกากๆ มังงะของนาโอกิ อุราซาวะ หรือเคซูเกะ อิตางากิ สไตล์แมกกาซีนยุค 2000s อย่าง THE FACE งานออกแบบของ M/M Paris และหน้าปกโมเดิร์นด็อกชุดแรก

ส่วนหลายๆ ภาพที่ไม่ได้ถูกเลือกนำไปใช้นั้น อาจจะเนื่องด้วยเหตุผล เช่น องค์ประกอบดูซ้ำกับภาพอื่น จำเป็นต้องเลือกอันใดอันหนึ่ง หรือบางภาพก็ต้องระมัดระวังเรื่องประเด็นที่เซนสิทีฟ เป็นต้น

ภาพที่ใช้ในเล่ม

ภาค ดิฉันชื่อปวิน

เป็นภาคแรกช่วงก่อนเป็นมนุษย์ต่างด้าว ภาพประกอบในภาคนี้ใช้ investigation board ที่ใส่โทนสีเหมือนหนังนักสืบ และใช้ภาพดิจิทัลคอลลาจที่ใช้วิธีคิดที่อยากให้ดูแล้วนึกถึงความเป็นมีมและการผลิตซ้ำของภาพกากที่มีเลเยอร์เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ใช้คอลลาจแบบ handmade ไดคัทปวินและถ่ายรูปเอาไปทำต่อใน iPad ก็มี ในภาคนี้ปวินยังคงเป็นปวิน แต่ช่วงบทสุดท้ายของภาคจะเริ่มมีการเปลี่ยนสภาพ

ภาค ดิฉันเป็นมนุษย์ต่างด้าว

ทีมตั้งใจที่จะใช้ปวินในท่าโพสต์ต่างๆ มาทำให้เกิดเหตุการณ์ใหม่ๆ แบบที่ใช้ภาพและเอกสารในยุคสมัยที่คนมีประสบการณ์กับ UFO และสิ่งมีชีวิตนอกโลก รวมทั้งภาพ UFO มาเป็นตัวดำเนินเรื่อง ทำให้ปวินบินได้ บินไปนอกโลกก็ได้ และเป็นปวินที่ไม่มีหน้าเพราะถูกทำให้เป็นอื่นไปแล้วโดยรัฐและคนในสังคมบางส่วน 

ภาค PAVIN UNIVERSE 

ภาคนี้คือจักรวาลของปวิน มีทุกเรื่องนอกเหนือไปจาก 2 ภาคแรก เป็นภาคที่คิดว่าถ้าปวินกลายเป็นแบรนด์ PAVIN แล้ว จะออกมาเป็นยังไง โดยที่การออกแบบภาพประกอบในภาคนี้จะ free flow สุดๆ ทดลองกันหลายรูปแบบจนมาลงตัวในแบบที่เห็น คือ เยอะ ร่วมสมัย แซ่บ จัดจ้าน และไม่ประนีประนอม

ความท้าทายของโปรเจกต์นี้ 

“ความท้าทายน่าจะอยู่ที่ทำยังไงให้คนที่เขาไม่ได้เป็นแฟนคลับอาจารย์ปวินมาซื้อ” ตัวแทนของทีมออกแบบ Shake & Bake Studio กล่าว

“คีย์เวิร์ด ‘เรามาอย่างสันติ’ เป็นคำประนีประนอม อยากให้ลองเข้ามาทำความรู้จักคนที่คุณจะเกลียดหรือไม่เกลียดตอนหลังก็ได้ แต่ว่าส่วนมากคนเรามักจะเกลียดกันโดยไม่รู้เหมือนกันว่าเกลียดกันเพราะอะไร แค่คนบอกๆ กันมา เลยเกลียดบ้างดีกว่า

“เราอยากให้คนที่ไม่ได้เป็นแฟนคลับเขา เห็นแค่ตัวดีไซน์ หรือเห็นข้างใน แล้วอยากจะซื้อเก็บไว้เพราะมันเป็นหนังสือที่น่าเก็บ ยังไม่ต้องพูดถึงเรื่องน่าอ่านหรือใครเขียนเลยก็ได้ แต่มันเป็นวิธีพรีเซนต์หนังสือเล่มหนึ่งในแบบที่อยากคนไม่ได้ฝักใฝ่การเมืองด้วยซ้ำมาซื้อได้” 

สุดท้ายทาง Shake & Bake Studio ก็ได้ให้เครดิตกับทางอะโวคาโด บุ๊กส์ ว่า เชื่อในรสนิยมบางอย่างและความกล้าของทางสำนักพิมพ์ ซึ่งนั่นก็ทำให้เราได้เห็นหนังสือที่มีงานดีไซน์จัดจ้านถึงใจแบบนี้ออกมานั่นเอง

The post มนุษย์/ต่าง/ด้าว โดย ปวิน ชัชวาลพงศ์พันธ์ หนังสือที่ใช้ภาพคอลลาจบอกเล่าการเดินทางของชีวิตได้อย่างจัดจ้านน่าสนุก appeared first on a day magazine.

ในวาระนี้ ทีมงานเลือกทำโชว์พิเศษที่แสดง DNA ของช่างชุ่ยได้ชัดเจนมาก

2046: The Greater Exodus คือโชว์แบบที่เรียกว่า Immersive Theater ถ้าอธิบายให้เข้าใจง่าย มันคือละครเวทีที่ชวนผู้ชมมีส่วนร่วมกับเนื้อเรื่อง ไม่เพียงนั่งดูอย่างเดียวแต่สามารถเดิน สำรวจ และเล่นกับนักแสดงไปด้วยกัน สถานที่ไม่ยึดติดว่าต้องเป็นโรงละคร แต่เป็นอะไรก็ได้เพื่อให้คนดูได้สำรวจและเป็นส่วนหนึ่งของเนื้อเรื่องอย่างเต็มที่

ความพิเศษของโชว์นี้คือ เป็นงานละครแนว Immersive Theater มาจัดใน Na-Oh Bangkok ร้านอาหารบนเครื่องบินซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของช่างชุ่ยมาตั้งแต่ก่อตั้ง ผู้ชมจะได้ดูโชว์พร้อมกับกินอาหารแบบ Fine Dining ไปด้วย เมนูแต่ละจานออกแบบให้สอดคล้องกับโชว์ เนื้อหาอย่างย่นย่อคือ เราจะเป็นคณะมนุษย์ที่ออกเดินทางด้วยเครื่องบิน จากโลกเก่าที่กำลังสูญสิ้น สู่โลกใหม่ที่เต็มไปด้วยความหวัง ระหว่างทางก็จะเผชิญกับอุปสรรคและความลี้ลับบนเครื่องที่ยากจะคาดเดา

ช่างชุ่ยคือพื้นที่ที่เต็มไปด้วยความทะเยอทะยาน ตีความโลกแห่งอนาคตจากมุมมองของผู้ก่อตั้งอย่าง ลิ้ม-สมชัย ส่งวัฒนา 2046: The Greater Exodus เป็นโชว์ที่ทั้งทะเยอทะยาน ซับซ้อน พูดถึงโลกอนาคตอันล่มสลาย สะท้อนคาแรกเตอร์ของพื้นที่นี้ได้ดีมาก

โชว์นี้เป็นความร่วมมือระหว่างช่างชุ่ย ร้านอาหาร Na-Oh คณะละคร Throw BKK และ Studio11206 สตูดิโอที่เน้นสร้างสรรค์งานศิลปะและอีเวนต์แนวทดลอง ด้วยความทะเยอทะยานและซับซ้อนของโชว์ ขั้นตอนการทำงานเบื้องหลังจึงน่าสนใจ 

หลังดูโชว์จบเราจึงนัดคุยกับ ไอซ์-วรุตม์ วิมลคุณารักษ์ ผู้อยู่เบื้องหลังการทำงานแนว immersive theater บวก fine dining ครั้งแรกในเมืองไทย เล่าที่มาของโชว์นี้ว่าต้องผ่านอะไรมาบ้าง 

จากบาร์บนร้านข้าวขาหมู สู่โชว์บนเครื่องบิน

ก่อนไปเรียนที่นิวยอร์ก ผมคิดว่าตัวเองเป็นช่างภาพและผู้กำกับ ตอนอยู่ไทยส่วนใหญ่จะทำงาน fashion film มีโอกาสได้ทำงานกับช่างชุ่ยช่วงที่เปิดโปรเจกต์ใหม่ๆ หลังจากนั้นผมก็ไปเรียนด้านภาพที่ School of Visual Arts New York 

เรียนเสร็จได้จับพลัดจับผลูทำงานในเอเจนซี่ สมัยนี้แคมเปญโฆษณาจะทำเป็น 360 องศา มีทั้งภาพนิ่ง วิดีโอ งาน Out of Home อีเวนต์ โซเชียลมีเดีย เราเริ่มรู้สึกว่างานภาพสมัยนี้ไม่จำเป็นต้องอยู่แค่ในภาพถ่าย ทำอะไรก็ได้ถ้ามีไอเดีย ภาพ และความกล้าที่มากพอ พอทำไปสักพักเราเริ่มอยากขยายสื่อของเราไป ภาพในหัวของเราไม่ได้จำกัดอยู่แค่สิ่งที่อยู่ในเฟรม สนใจการออกแบบประสบการณ์ใหม่ๆ มากขึ้น

5 ปีผ่านไปผมมีโอกาสได้กลับไปคุยกับคุณลิ้มที่ช่างชุ่ย ช่วงนั้นมีร้านข้าวขาหมูร้านใหม่ที่เพิ่งมาเปิด (ร้านข้าวขาหมูกิมเชง) น่าสนใจ ไม่เหมือนตึกอื่นๆ ของช่างชุ่ยเลย ผมขอขึ้นไปดูชั้นสองซึ่งบรรยากาศมีความแบบบาร์ รู้สึกว่ามี magic อะไรบางอย่าง คิดขึ้นมาว่ามันคงจะดีนะถ้ามีโชว์ประมาณ immersive experience เกิดขึ้นในร้านข้าวขาหมูชั้นสองที่เป็นบาร์ลับแห่งนี้ ตอนแรกคิดว่าจะเป็นงานเล็กๆ ทีนี้คุณลิ้มก็บอกว่า ไอเดียน่าสนใจมากเลย ลองไปเจอกับ Na-Oh Bangkok หน่อยมั้ยซึ่งฉากหลังเป็นเครื่องบิน 

พอเข้ามาคุยกับทางนาโอห์ เรารู้สึกว่าทิศทางความคิดอะไรบางอย่างไปด้วยกันได้ ฝ่าย team management ของทางนาโอห์รู้สึกเหมือนกันและอยากสร้างประสบการณ์ใหม่ๆ ให้กับ fine dinning เหมือนเจอมวยถูกคู่พอดี ก็เลยมาเริ่มกัน

เมื่อ immersive theater มาเจอกับ fine dining 

คอนเซปต์ของ immersive theater จะมาพร้อมกับคำว่า site specific คือ ทำไมเราต้องจัดในที่แห่งนี้ สมมติว่าถ้าจัดบนบาร์ลับแห่งหนึ่ง ทำไมจะต้องเป็นบาร์ลับแห่งนี้ เพราะบรรยากาศของสถานที่เป็นเหมือนตัวละครหนึ่ง ถ้าจัดในนาโอห์ เครื่องบินก็เป็นเหมือนตัวละครหลักตัวหนึ่งของเรา เราก็เลยไม่อยากจะคิดเนื้อเรื่อง (narrative) ขึ้นมาใหม่ทั้งหมด เราพัฒนาโปรเจกต์ขึ้นมาจากเนื้อเรื่องหรือคอนเซปต์ที่มีอยู่แล้วของช่างชุ่ยและนาโอห์ซึ่งก็มีความเป็น dystopian อยู่ เนื้อหาพูดถึงเรือที่จะเดินทางมุ่งหน้าสู่โลกใหม่ในวันที่โลกเก่าสูญสิ้น เราหยิบส่วนนั้นมาขยายความ ตีความใหม่ ให้มันไปไกลกว่าเดิม

งานที่เป็นแรงบันดาลใจหลักคือรูปภาพของ Hieronymus Bosch ชื่อว่า The Garden of Earthly Delights เนื้อหาของภาพนั้นจะแบ่งเป็น 3 ช่อง ช่องแรก จะเป็นเนื้อหาเกี่ยวกับสวนอีเดน พูดถึงวันที่ 7 ของการสร้างโลกซึ่งเริ่มมีมนุษย์คืออดัมและอีฟ ตอนหลังสองคนนี้โดน serpant หลอกล่อให้ไปกินแอปเปิ้ล ในไบเบิลตีความว่า serpant เป็นเหมือนซาตานที่มาหลอกล่อมนุษย์ให้ทำบาปบางอย่าง แต่ส่วนตัวผมเชื่อว่าแอปเปิ้ลเป็นสัญลักษณ์ของความรู้ ชื่อของมันคือ Forbidden Fruit of Knowledge of Good and Evil ตอนแรกอดัมกับอีฟจะไม่มีความรู้คิดอะไร ไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเขาควรจะปกปิดร่างกายหรือเปล่า แต่พอกินผลไม้นี้เข้าไปเขาเริ่มรู้สึกถึงยางอาย เลยเอาใบไม้ของ Forbidden Tree เอามาปิด 

ช่องที่สองพูดถึงมนุษย์เริ่มขยายพันธุ์หลังจากกิน Forbidden Fruit เล่าเรื่องบาป 7 ประการ คือการที่มนุษย์ทำบาป ผลาญทรัพยากรของโลกใบนี้ จนทำให้สุดท้ายนำมาสู่ช่องที่สาม มนุษย์ทำอะไรบางอย่างจนทำให้โลกเป็นนรก เมื่อโลกกำลังจะล่มสลาย เรือโนอาห์หรือนาโอห์ซึ่งเป็นยานของเรา ลำเลียงคนเพื่อไปสู่โลกใหม่ที่ดีกว่า ภาพนี้เป็นแรงบันดาลใจและสารตั้งต้นที่สำคัญมากของโชว์นี้ 

ผมเชื่อในประสบการณ์อินเตอร์แอ็กทีฟ สมัยนี้ทุกอย่างเป็น immersive experience ไปหมดแล้ว ไม่ว่าจะเป็น VR AR คนเริ่มสนใจเรื่อง interactive technology กันมากขึ้น เช่น นิทรรศการที่คนมีปฏิสัมพันธ์กับ installation เดินไปปุ๊บแล้วแสงเปลี่ยนหรือเกิดอะไรบางอย่าง แต่ในทางกลับกัน ผมกลับเห็นความสำคัญของการปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์มากขึ้น นี่เป็นยุคที่คนไม่ค่อยคุยกันแล้ว เราเจอกันใน Zoom ซะส่วนใหญ่ ผมเชื่อว่าการที่คนมานั่งคุยกันกลายเป็นกิจกรรมที่สำคัญมากขึ้น

ตอนแรกคิดว่ามันคงจะดีถ้าเราเอาแนวคิดของการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ มาใส่ไว้ในสถานที่นี้ แต่เราไม่อยากทำ immersive theater อย่างเดียว ยังไม่เคยมีคนทำโชว์นี้ที่เอาการกินอาหารแบบ fine dining มารวมกัน เป็นการตีความใหม่ของสื่อทั้งสองแบบ 

ความยากคือเราไม่มี roadmap ที่ชัดเจน ถือว่าเป็นโปรเจกต์ทดลองที่สเกลค่อนข้างใหญ่สำหรับผมมาก

สิ่งที่สำคัญอย่างหนึ่งที่ทำให้งานนี้เกิดขึ้นมาได้ มันคือการร่วมมือกันหรือ collaboration ผมทรีตงานนี้ว่าไม่ใช่งานของเราคนเดียว เพราะด้วยสเกลและเวลากระชั้นขนาดนี้เราไม่สามารถทำทุกอย่างให้เกิดขึ้นได้เลย เราหาพาร์ตเนอร์ที่ไว้ใจ ให้เขาช่วยดูในสิ่งที่เราไม่สามารถเข้าไปคุมได้ในระดับรายละเอียด ผมจะบอกกับทีมเสมอว่าอันนี้คืองานของทุกคนนะ อยากให้ทุกคนใส่ input เข้ามา แล้วเราก็มีหน้าที่ในการรวมเอาส่วนผสมเหล่านั้นจากแต่ละภาคส่วน ทำให้มันไปด้วยกันได้ 

กลุ่ม Throw BKK เขาเป็นกลุ่มที่รุ่นใกล้ๆ กับผม เป็นรุ่นใหม่ในวงการละครเวทีเหมือนกัน เขาสนใจเรื่อง immersive theater โดยเฉพาะหัวเรือของทีม Throw BKK คือตังกับตอย (นวลปณต ณัฐ เขียนภักดี และเจนวิชญ์ นฤขัตพิชัย) สองคนนี้จบมาจากลอนดอนอังกฤษแล้วก็เรียนเรื่อง immersive theater โดยเฉพาะ 

พอทำความรู้จักกันมากขึ้นก็เห็นสิ่งที่เขาสนใจมากขึ้น มันน่าสนใจมากที่ทางทีม Throw BKK ก็สนใจในเรื่องดิสโทเปียนเหมือนกัน เป็น narrative ของโลกใหม่ มีความเป็นไซ-ไฟมาผสมกับเรื่องบาปบุญคุณโทษหรือศาสนา เลยรู้สึกว่าโอเคน่าจะไปด้วยกันนะ เลยเริ่มพัฒนางานร่วมกัน

สิ่งที่ทีม Throw BKK ทำให้โชว์นี้คือการกำหนดทิศทางของนักแสดงหรือเนื้อหาหลักๆ ที่มันเกิดขึ้น 

ปกติเวลาเราไปดูหนัง เราต้องอยู่ในโรงละครหรือโรงหนัง คนดูโฟกัสกับสิ่งที่เกิดขึ้นข้างหน้า แต่ immersive theater ตีความใหม่ เราให้อำนาจกับคนดูที่จะสำรวจ เลือกดูอะไรก็ได้ที่เขาสนใจ บางทีเขาอาจจะไม่ได้ตามบทละครเลย เขาอาจจะไปนั่งฟังเพลงอยู่ หรือเดินไปตรงโน้น ทำอะไรก็ได้ 

แก่นของงาน immersive theater คือเอาอำนาจในการตัดสินใจกลับไปสู่คนดู ไม่ได้อยู่ที่ผู้กำกับหรือคนออกแบบโชว์ immersive theater หลายงานในต่างประเทศเกิดขึ้นบนตึกหรือโรงแรม เช่น Sleep No More งาน immersive theater ที่มีต้นกำเนิดที่ลอนดอน อังกฤษ เหตุการณ์จะเกิดขึ้นที่โรงแรมแห่งหนึ่ง เขาทำแต่ละชั้นให้ไม่เหมือนกันเลย คนดูก็โดนปล่อยคนละชั้น มีเหตุการณ์อะไรหลายอย่างเกิดขึ้น ตัวละครเยอะและมีเส้นเรื่องของตัวเอง กลายเป็นว่าไม่มีใครเข้าใจเรื่องทั้งหมดหรอก แล้วแต่คุณว่าจะติดตามตัวละครคนไหน

ความยากของงานเราคือ ต้องกินข้าวไปด้วย จริงๆ เราอยากจะให้พาวเวอร์กับคนดูมากกว่านี้ อยากให้คนดูไปโน่นไปนี่ได้ พอเป็น fine dining เดินไปกินไปมันก็ไม่น่าจะเอนจอย เราต้องรู้ว่าข้อจำกัดของแต่ละองค์ประกอบในโชว์ว่าคืออะไร ทำยังไงให้มันสามารถไปด้วยกันได้

ความจริงเรื่องของดิสโทเปียนที่เราอยากจะสื่อในงานคือความไม่เท่าเทียมระหว่างชนชั้น รอบปกติจะถูกแบ่งชัดเจน แต่ละชั้นเราออกแบบมาหมดแล้วว่าประสบการณ์ที่คุณได้จะไม่เหมือนกัน ไม่มีอันไหนดีหรือไม่ดี ราคาที่ต่างกันเป็นแค่เรื่องของคอร์สอาหารมากกว่า เราต้องกระจายเรื่องราวที่เกิดขึ้นไปให้ได้สามส่วน 

อาหารที่คิดขึ้นมาก็เชื่อมกับเรื่องครับ นาโอห์จะดูแลด้านเซอร์วิสและเรื่องเมนูอาหาร ซึ่งในเรื่องของเมนูอาหาร เราก็ทำงานร่วมกันทั้งสามทีม เหมือนเราบอกไปว่านี่คือเนื้อหาแล้วเราจะออกแบบอาหารอย่างไรให้เข้ากัน 

โชว์ที่ไม่มีวันจบ

เรื่องการออกแบบเสียง ในความเป็น immersive theater มันเหมือนเราดูโชว์ที่มีคนกระซิบกัน แล้วเราต้องตามดูสิ่งที่เกิดขึ้น ถ้าไม่ได้ฟังหรือหลุดไปคุณก็จะไม่รู้สิ่งนั้นเลย พอเป็นเรือ มีการกินอาหาร fine dining แต่ละโซนมีเสียงดนตรี มีเสียงพูดของนักแสดง ทุกอย่างตีกันหมด ยากมาก ไม่เหมือนเวทีคอนเสิร์ตซึ่งเราสร้างเสียงที่ทุกคนได้ยินเท่ากัน 

เราออกแบบว่าทุกคนจะได้เอนจอยเสียงเพลง เพราะมันเป็นเหมือน announcement สมมติว่าเราเดินทางบนเครื่องบินก็จะมีหนังให้ดู แต่ความบันเทิงของยานนาโอห์คือมินิคอนเสิร์ต เพราะฉะนั้นเสียงคอนเสิร์ตทุกคนควรจะได้ยิน แต่ในขณะเดียวกันมันก็จะมีเสียงกระซิบอะไรบางอย่าง เหมือนเป็นคนคุยกัน เรานั่งอยู่ตรงนี้ ได้ยินแม่ลูกที่นั่งข้างๆ คุยกันเรื่องนั้นเรื่องนี้ เพลงต้องไม่ดังเกินไป 

ในขณะเดียวกันเราไม่อยากใส่ไมค์ให้นักแสดง เพราะถ้าใส่ กลายเป็นว่าเราบังคับให้คนดูได้ยิน เราก็เลยให้นักแสดงเล่นไป แต่ในขณะเดียวกันเราก็ต้องเตี๊ยมว่ายูต้องโปรเจกต์เสียงในระดับหนึ่งนะ เล่นให้คนที่เขาตั้งใจดูพอจะได้ยินด้วย 

ถ้าเป็นงานแนว immersive ความจริงนักแสดงไม่ต้องสนใจอะไรเลย เล่นอะไรก็ได้ที่อยากจะเล่น แต่พอมันมี dining เข้ามาเกี่ยว แปลว่าเราต้องให้พื้นที่คนดูเอนจอยเพลงและอาหาร อย่าเข้าไปเยอะ อีกเรื่องที่สำคัญคือไหวพริบของนักแสดง โชว์เกิดขึ้นแบบเรียลไทม์ เราไม่มีทางรู้ว่าผู้โดยสารจะเล่นกับเราหรือเปล่า ที่เราห่วงที่สุดคือ เราต้องรักษาสมดุลของพื้นที่ให้ได้ รอบนึงมีนักแสดงหลักๆ ประมาณสองคน แล้วสองคนนั้นก็ต้องจัดการพื้นที่ให้ได้ ต้องรู้ว่าเวลาไหนควรเข้าไป เวลาไหนควรปล่อย ควรจะไปเล่าเรื่องอะไร ถามอะไร มันคือการจัดการระหว่าง performance กับให้คนเอนจอยอย่างอื่นด้วย 

เราเริ่มโปรเจกต์นี้มาตั้งแต่ต้นเมษายน ถือว่าน้อยมากสำหรับละครเวทีในสเกลนี้ เราซ้อมทุกวัน แต่อย่างที่บอกไปว่าโชว์นี้ต้องเล่นบนเครื่อง นักแสดงต้องรู้สึกว่าเป็นส่วนหนึ่งกับเครื่อง เพราะฉะนั้นมันเรียกร้องว่าพวกเขาต้องอยู่บนเครื่องจนรู้สึกว่านี่คือบ้านเรา ต้องซ้อมบนเครื่อง ความยากคือร้านอาหารเปิดทุกวันยกเว้นวันพุธ เราเลยซ้อมใหญ่ทุกวันพุธ กระชั้นชิดมาก อย่างที่บอกไปว่าผมโชคดีมากที่ทุกคนมาช่วยกันเต็มที่ ทุกคนเต็มที่กับงานนี้มากจริงๆ 

กลุ่มเป้าหมายของโชว์ค่อนข้างเฉพาะกลุ่มมาก ด้วยเรื่องของข้อจำกัดด้านราคา ซึ่งเราเข้าใจและคิดมาแล้ว แต่ถ้าเป็นไปได้ก็อยากจะลดราคาลงมามากกว่านี้ ให้คนทั่วไปสามารถเข้าถึงได้ 

ฟีดแบ็กรวมๆ ค่อนข้างจะดี เรื่องที่ทุกคนพูดเป็นเสียงเดียวกันคือมันเป็นประสบการณ์แปลกใหม่ เขาไม่เคยเจอแบบนี้เลย ในขณะเดียวกันมันก็มีฟีดแบ็กเรื่องอื่นที่เราค่อยๆ ปรับไปโจทย์คือทำยังไงให้โชว์นี้กลมกล่อมมากขึ้น 

ผมรู้สึกว่าโชว์แต่ละรอบจะพัฒนาไปเรื่อยๆ รอบที่ดีที่สุดอาจจะเป็นรอบสุดท้าย อย่างที่บอกว่างานนี้ไม่มีต้นแบบ เราไม่รู้ว่าใส่เรื่องนี้เข้าไปเท่าไหร่ถึงจะออกมากลมกล่อม เราก็เลยทดลองไปเรื่อยๆ เอาฟีดแบ็กคนดูมาปรับ อย่างในการซ้อมรอบแรกๆ นักแสดงก็ไม่ค่อยมีอินเตอร์แอ็กทีฟเท่าไหร่ พอซ้อมอีกรอบนักแสดงเล่นกับคนดูสุดๆ แต่ทำให้คนมาดูโชว์ไม่ได้เอนจอยอาหารเท่าไหร่ เพราะต้องดูโน่นดูนี่เต็มไปหมด มันจะค่อยๆ กลมกล่อมขึ้นตามจำนวนรอบ

เราถือว่าโปรเจกต์นี้ยังไม่จบ คนดูเป็นส่วนหนึ่งในเรื่อง เราต้องการคนดูเพื่อให้โชว์นี้สมบูรณ์แบบยิ่งขึ้น

ขอบคุณภาพถ่ายจากช่างชุ่ย

ซื้อบัตรได้ที่ EVENTPOP แสดงถึงวันที่ 26 มิถุนายน 2565

The post 2046: The Greater Exodus เบื้องหลังโชว์อันแสนทะเยอทะยานในวาระครบรอบ 5 ปีของช่างชุ่ย Creative Park appeared first on a day magazine.