ในปี 2018 บริษัทที่รับทำวิจัยทางการตลาดชื่อ Mintel เปิดเผยข้อมูลว่าผลิตภัณฑ์รักษ์โลกพุ่งเป้าไปที่ผู้บริโภคผู้หญิงเสียเป็นส่วนใหญ่ เหตุเพราะผู้หญิงรับผิดชอบดูแลงานบ้าน ซื้อของเข้าบ้าน หุงหาอาหาร ไปจนถึงคัดแยกขยะ มีการสำรวจสถิติในสหราชอาณาจักรพบว่าผู้หญิง 71 เปอร์เซ็นต์ใส่ใจการอนุรักษ์ธรรมชาติและรักษาสิ่งแวดล้อม ในขณะที่มีผู้ชายเพียง 59 เปอร์เซ็นต์ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ บริษัท Mintel เรียกความเหลื่อมล้ำนี้ว่า ‘ช่องว่างระหว่างนิเวศเพศสภาพ’ (eco-gender gap)

หลังจากที่บริษัท Mintel เสนอรายงานชิ้นดังกล่าว มีการวิเคราะห์ปัจจัยที่ก่อให้เกิดช่องว่างระหว่างนิเวศเพศสภาพ ฝั่งหนึ่งบอกว่าผู้ชายกังวลเรื่องภาพเหมารวม จะให้ถือถุงผ้าออกไปซื้อของเดี๋ยวคนจะมองว่าออกสาว มีผลการศึกษารองรับการเชื่อมโยงทางความคิดที่บอกว่า คนมองการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเป็นเรื่องของผู้หญิง การรู้คิดเช่นนี้กดทับพฤติกรรมและสร้างความเพิกเฉย ไม่ใช่ว่าผู้ชายมองไม่เห็นปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม แต่พวกเขายังไม่กล้าก้าวข้ามเส้นแบ่งเพศสภาพและออกหน้ารณรงค์เรื่องนี้

ส่วนการที่มีผู้หญิงออกตัวแรง เป็นกระบอกเสียง ตลอดจนริเริ่มโครงการด้านสิ่งแวดล้อมต่างๆ เพราะว่าคราวใดที่โลกเผชิญหน้ากับภัยพิบัติทั้งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและมนุษย์สร้างขึ้น ผู้หญิงมักเจอผลกระทบก่อนเป็นลำดับแรก องค์การสหประชาชาติรายงานว่า 80 เปอร์เซ็นต์ของผู้ที่อพยพย้ายถิ่นฐานจากวิกฤตภูมิอากาศเป็นเพศหญิง อย่างเช่นในคราวที่เฮอร์ริเคนแคทรีนาถล่มรัฐทางตอนใต้ของอเมริกาเมื่อปี 2005 ผู้หญิงต้องทนอยู่กับผลที่ตามมาเป็นระยะเวลายาวนาน ในขณะที่ผู้ชายหาทางเอาตัวรอดจากปัญหาได้ไม่ยาก

ด้วยเหตุนี้ผู้หญิงจึงระมัดระวังและพยายามทำงานเชิงรุก ควบคุมสถานการณ์ก่อนที่จะลุกลามจนแก้ไขไม่ได้ ตัวอย่างของผู้หญิงที่ลุกขึ้นมาต่อสู้เรียกร้องเรื่องสิ่งแวดล้อมอย่างแข็งขันคือ Greta Thunberg เด็กสาววัย 18 ปีจากสวีเดนผู้ออกมาตั้งคำถามกับผู้นำระดับโลกเรื่องสภาวะโลกร้อนจนได้รับฉายาว่า climate icon และ Alexandria Ocasio-Cortez ส.ส.หญิงชาวอเมริกันเชื้อสายเปอร์โตริโกที่อายุน้อยที่สุดในสภาคองเกรสอเมริกา ผู้สนับสนุนข้อเสนอด้านนโยบายการแก้ปัญหาวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไปพร้อมกับการชะลอตัวของเศรษฐกิจ

ในการประชุมเรื่องการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศที่จัดขึ้น ณ กรุงลอนดอน เมื่อปี 2018 Mary Robinson อดีตประธานาธิบดีไอร์แลนด์และข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติกล่าวว่า ปัญหาการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศเกิดขึ้นด้วยน้ำมือมนุษย์ แต่สามารถแก้ไขได้ด้วยหนทางแบบสตรีนิยม กล่าวคือ ปัญหาสิ่งแวดล้อมกระทบความเป็นอยู่ของผู้หญิงโดยตรง จะมากีดกันผู้หญิงออกจากวงสนทนาถือว่าไม่ยุติธรรม จริงๆ แล้วสังคมต้องเรียนรู้วิธีรับมือจากผู้หญิงที่เจอผลกระทบด้วยซ้ำ และต้องเปิดโอกาสให้ผู้หญิงเข้าร่วมวางแผนเชิงกลยุทธ์การแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม

ในอเมริกา นอกเหนือจากผู้หญิงแล้ว กลุ่มบุคคลผู้มีความหลากหลายทางเพศก็อินกับการดูแลสิ่งแวดล้อมมาก ทั้งการดำเนินชีวิตประจำวัน และการตัดสินใจลงคะแนนเสียงเลือกตั้งให้กับพรรคการเมืองที่มีนโยบายก้าวหน้าและชัดเจนต่อการจัดการและบริหารสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ชาว LGBTQ+ ยังชูประเด็นดังกล่าวในงาน pride เป็นประจำ อย่าง Gilbert Baker ศิลปินชาวอเมริกันผู้ออกแบบธง pride ก็ตั้งใจใช้แถบสีเขียวที่อยู่ตรงกลางเป็นสัญลักษณ์แทน ‘ธรรมชาติ’

การรักเพศเดียวกันเคยถูกตีตราว่าผิดธรรมชาติ สีเขียวตรงกลางธงจึงแสดงความพยายามที่จะรื้อสร้างความคิดความอ่านของคนในสังคมใหม่ว่า LGBTQ+ คือความสวยงามที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติ ในทางหนึ่ง การต่อสู้เรียกร้องความเสมอภาคทางเพศจึงเป็นสิ่งเดียวกันกับการรณรงค์เพื่อดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม เพราะในฐานะผู้ถูกกดทับ เหล่า LGBTQ+ ได้เรียนรู้ที่จะมองทุกอย่างบนโลกใบนี้ในระนาบเดียวกัน ทุกสิ่งมีเสรีภาพในการดำรงอยู่และแสวงหาความสุขเท่ากัน ไม่ใช่ว่าคนมีสิทธิมากกว่าต้นไม้ แม่น้ำ หรือสรรพสัตว์อื่นๆ

นอกจากนี้ ข้อจำกัดของชีวิตและบริบททางสังคมยังบีบบังคับให้บุคคลผู้มีความหลากหลายทางเพศต้องพึ่งพาสิ่งแวดล้อมมากกว่าคนอื่น เนื่องจากอัตลักษณ์ทางเพศทำให้ LGBTQ+ ขัดแย้งกับครอบครัว บางครั้งเลวร้ายถึงขั้นถูกไล่ออกจากบ้าน พวกเขาต้องเร่ร่อนตามถนนหาที่หลบร้อนหลบหนาว ชีวิตพัวพันและผกผันตามสภาพแวดล้อม เมื่อเกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติ LGBTQ+ มักจะเจอผลกระทบยาวนานกว่าและได้รับความช่วยเหลือเป็นลำดับท้ายๆ ด้วยเพราะหนึ่ง–พวกเขาไม่ได้มีความสัมพันธ์แน่นแฟ้นกับครอบครัว และสอง–พวกเขายังเข้าไม่ถึงสวัสดิการของรัฐ อย่างในรัฐที่ไม่อนุญาตให้เพศเดียวกันสมรสกัน พอไม่ได้การรับรองทางกฎหมายก็พลอยไม่ได้รับสิทธิ​ต่างๆ เหมือนกับคู่สมรสของรักต่างเพศ

สิ่งเหล่านี้ทำให้ LGBTQ+ ตื่นตัวอยากได้โลกใบใหม่ที่ดีกว่าเดิม โลกที่ทุกชีวิตอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขและปลอดภัย มีการตั้งกลุ่มและองค์กรระหว่างบุคคลผู้มีความหลากหลายทางเพศเพื่อผลักดันการเปลี่ยนแปลงด้านสิ่งแวดล้อม เช่น บริการดูแลสุขภาพผู้ติดเชื้อ HIV (Wellness AIDS Services) ในเมืองฟลินต์ รัฐมิชิแกน ซึ่งเป็นองค์กรที่ไม่ได้ให้บริการเรื่องสุขภาพเพียงอย่างเดียว แต่ยังรณรงค์เรื่องความยุติธรรมทางสิ่งแวดล้อม และกระจายน้ำดื่มสะอาดปราศจากเชื้อโรคปนเปื้อนให้กับคนในชุมชนอย่างเท่าเทียม

นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างของชาว LGBTQ+ ที่ขับเคลื่อนเรื่องสิ่งแวดล้อมเพียงลำพัง ไม่ได้รวมกลุ่มกับใครให้เห็นอีกมาก เช่น Anohni Hegarty ศิลปินทรานส์เจนเดอร์ที่ปล่อยเพลง ‘4 DEGREES’ จากอัลบั้ม Hopelessness ออกมาวันก่อนที่สหประชาชาติจะจัดประชุมเรื่องการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศที่กรุงปารีส ชื่อเพลงอ้างถึงการคาดการณ์ของนักวิทยาศาสตร์ว่าภายในปี 2100 อุณหภูมิทั่วโลกจะสูงขึ้นถึง 4 องศาเซลเซียส ซึ่งถ้าเป็นจริง เมืองตามปากแม่น้ำจะจมทะเลถาวร และส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศโดยรวมทั้งหมด

เพศสภาพและการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมมีความสัมพันธ์กันเหนียวแน่น สิ่งที่ผู้ชายมองข้ามหรือคิดว่ามีรายละเอียดยิบย่อยปล่อยให้ผู้หญิงจัดการไป กลายเป็นเรื่องสำคัญสำหรับผู้หญิงและ LGBTQ+ สิ่งจำเป็นเร่งด่วนในตอนนี้จึงเป็นโจทย์ที่ว่า ทำยังไงให้ทุกคนก้าวข้ามเส้นแบ่งนิเวศเพศสภาพ ลบล้างภาพเหมารวมแบบเดิม แล้วสร้างการตระหนักรู้ใหม่ว่าสิ่งแวดล้อมไม่ใช่แค่เรื่องของเธอ เรื่องของพวกเขา

ทว่าเป็นเรื่องของเราทุกคน

อ้างอิง

mintel.com

ogilvy.com

researchgate.net

undp.org

reuter.com

researchgate.net

wellnessaid.org

youtube.com

theguardian.com

The post Who run the world? Girls and Gay! เมื่อผู้หญิงและ LGBTQ+ รักษ์โลกกว่าผู้ชาย? appeared first on a day magazine.

ก่อนอ่านบทความนี้ เราอยากชวนคุณนึกถึงเซ็กซ์ที่ผ่านมาของตัวเองดู แล้วตอบคำถามว่าเคยมีเหตุการณ์ทำนองนี้เกิดขึ้นกับคุณไหม?

หลังถึงจุดสุดยอด คู่นอนรีบลุกไปล้างตัวเพราะรู้สึกผิดบาป ทั้งที่เรายังตัวสั่นไม่เสร็จ กล้ามเนื้อไม่ทันคลายตัวจากการจิกเกร็ง พยายามรั้งให้นอนสัมผัสร่างกายกันต่อสักนิด แต่ชวนยังไงอีกฝ่ายก็ไม่ยอม ยืนยันจะไปอาบน้ำก่อนเพื่อชะล้าง ‘ความสกปรก’ ออกจากเนื้อตัว จนเรางงว่าเซ็กซ์ที่เพิ่งผ่านพ้นดีหรือแย่ และเราต้องรู้สึกยังไง?

ปฏิกิริยาแบบนี้ไม่ใช่เรื่องแปลก โดยเฉพาะในสังคมที่ปลูกฝังค่านิยมว่าเซ็กซ์เป็นสิ่งสกปรกหรือเรื่องต้องห้าม เมื่อเราตั้งต้นด้วยชุดความคิดเช่นนี้ตั้งแต่เด็ก ไม่ผิดเลยที่เมื่อถึงเวลามีเซ็กซ์ เราจะสลัดตัวเองออกจากความรู้สึกผิดบาปนั้นได้ยากเหลือเกิน ความย้อนแย้งคือในขณะเดียวกันเซ็กซ์ก็สร้างความสุขให้เรา ซึ่งเป็นธรรมชาติของมนุษย์ที่ต้องการความสุข แต่เมื่อโดนค่านิยมนี้ครอบอยู่ การมีเซ็กซ์กลับกลายเป็นทุกข์เพราะเราเผลอไปมีความสุขกับสิ่งต้องห้าม

หลังถึงจุดสุดยอด บางคนอาจทำมากกว่าการอาบน้ำ แต่ยังก่นด่า โบยตีตัวเองด้วยแส้ทางศีลธรรม

คำถามคือ เซ็กซ์ควรเป็นเรื่องที่เราต้องรู้สึกผิดหรือเปล่า?

เซ็กซ์คือการเมือง Sex Education 3

ปฏิเสธไม่ได้ว่าหนึ่งในปัจจัยที่ปลูกฝังค่านิยมนี้ให้หลายคนคือวิชาเพศศึกษา 

นับตั้งแต่ปี 1960 จนถึงปัจจุบัน วิชาเพศศึกษาในโรงเรียนแบ่งเป็น 2 แบบ อย่างแรกคือหลักสูตรที่เน้นไม่ให้มีเพศสัมพันธ์ (Abstinence-Only Sex Education) เน้นการสอนไม่ให้วัยรุ่นมีเพศสัมพันธ์จนกว่าจะแต่งงาน เพราะเชื่อว่านั่นคือสิ่งที่ปลอดภัยที่สุด หลักสูตรนี้จะไม่พูดถึงวิธีการใช้ถุงยางและการคุมกำเนิด ยกเว้นจะหยิบยกมาด้อยค่าว่าแม้ป้องกันแล้วแต่ยังมีอัตราความล้มเหลวอยู่ ไม่ได้ปลอดภัยร้อยเปอร์เซ็นต์

การสอนอีกแบบเรียกว่าหลักสูตรเพศวิถีศึกษารอบด้าน (Comprehensive Sexuality Education) เน้นการเรียนการสอนที่ครอบคลุมตั้งแต่เรื่องพัฒนาการด้านร่างกายและจิตใจ การทำงานของสรีระ พฤติกรรมทางเพศ ความสัมพันธ์ ไปจนถึงทัศนคติและค่านิยมทางสังคมที่ส่งผลต่ออัตลักษณ์ทางเพศ ช่วงหลังยังมีโปรแกรมแบบค็อกเทลผสมเพิ่มเข้ามา (Abstinence-Plus Sex Education) ซึ่งยังเน้นว่าไม่ควรมีเซ็กซ์ แต่ก็ยอมสอนเรื่องการใช้ถุงยางและวิธีการคุมกำเนิด

หลักสูตรที่เน้นไม่ให้มีเพศสัมพันธ์ยึดโยงอยู่กับศาสนาและการเมืองอย่างเหนียวแน่น ในหลายประเทศมีการอ้างว่าการคุมกำเนิดและการมีเซ็กซ์ก่อนแต่งงานขัดต่อหลักทางศาสนา และผู้ที่ทำงานวิจัยเพื่อส่งเสริมหลักสูตรที่เน้นไม่ให้มีเพศสัมพันธ์ก็ได้รับเงินสนับสนุนจากรัฐมากและยาวนานกว่า อย่างในอเมริกาเพิ่งจะหันมาพิจารณาให้ทุนสนับสนุนหลักสูตรแบบรอบด้านเพิ่มตอนรัฐบาลของบารัก โอบามา แต่พอโดนัลด์ ทรัมป์ ขึ้นเป็นประธานาธิบดีก็กลับไปสนใจหลักสูตรที่เน้นไม่ให้มีเพศสัมพันธ์แบบเดิม

เซ็กซ์คือการตีกรอบ? Sex Education 3

บทเรียนเพศศึกษาที่สอนให้งดมีเซ็กซ์จึงกลายเป็นมาตรฐานเพราะได้รับการรับรองจากสถาบันหลักทางสังคม ซึ่งซีรีส์ Sex Education ซีซั่น 3 แสดงความขัดแย้งและความแตกต่างของหลักสูตรเพศศึกษาสองแบบชัดเจนมาก อย่างฉากการสอนเพศศึกษาแบบเน้นไม่ให้มีเซ็กซ์เกิดขึ้นในชั้นเรียนที่เป็นระบบระเบียบและเป็นทางการ มีแขกรับเชิญที่ถูกสกรีนแล้วว่าเหมาะสมมาให้ความรู้ภายใต้การควบคุมดูแลของครู

ส่วนบทเรียนเพศวิถีศึกษาแบบรอบด้านเกิดขึ้นในห้องน้ำร้างหลังโรงเรียนหรือไม่ก็ในห้องนอน เป็นการพูดคุยกันระหว่างเพื่อน เพื่อนของเพื่อน แม่ของเพื่อน ในท่าทีผ่อนคลายไม่เป็นทางการ ลองผิดลองถูกไปจนพบคำตอบที่ ‘พอเหมาะ’ กับแต่ละบุคคล อาจเป็นความตั้งใจของผู้สร้างที่ทำให้การสอนเพศศึกษา 2 แบบใช้ฉากและโทนเสียงต่างกันสิ้นเชิง

นอกจากนี้ ซีรีส์ยังสอดแทรกสัญญะเล็กๆ น้อยๆ ที่แสดงถึงขั้วตรงข้ามระหว่างหลักสูตรทั้งสองแบบ อย่างฉากที่ Hope (รับบทโดย Jemima Kirke) ครูใหญ่คนใหม่สั่งทุบห้องน้ำร้างหลังโรงเรียนทิ้ง เป็นสัญญาณว่าเธอต้องการรื้อบทเรียนเพศวิถีศึกษารอบด้านทิ้งให้หมด การทาสีทับภาพเขียนรูปอวัยวะเพศตามผนังกำแพงเป็นสัญลักษณ์ของการกดทับเรื่องเพศแบบเดียวกับหลักสูตรที่เน้นไม่ให้มีเซ็กซ์ การตีเส้นทางเดินตามโถงอาคารเรียนคือการกำหนดทิศทางชีวิตให้นักเรียนทุกคน ไหนจะคาบเพศศึกษาที่ปลดอิสรภาพทางเพศของเด็กทิ้งด้วยการจัดให้นักเรียนเข้าห้องตามเพศกำเนิด มากกว่านั้นคือปลดอิสรภาพทางความคิดด้วยการไม่อนุญาตให้เด็กยกมือถาม

เซ็กซ์คือเรื่องส่วนตัวที่มีผลต่อส่วนรวม

เราอาจเห็นในซีรีส์อยู่บ้างว่าหลักสูตรเพศศึกษาที่โฮปชอบนั้นส่งผลเสียต่อตัวเด็กยังไง แต่รู้ไหมว่าในโลกความจริง มีผลงานวิจัยจากหน่วยงานย่อยของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐอเมริกา (National Center for Biotechnology Information) ระบุว่า การบังคับใช้หลักสูตรที่เน้นไม่ให้มีเซ็กซ์นั้นล้มเหลวโดยสิ้นเชิง เพราะไม่สามารถลดอัตราการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นได้ ซ้ำร้ายยังมีอัตราการเกิดเพิ่มขึ้นกว่าเดิมด้วย เพราะวัยรุ่นไม่ได้รับความรู้เรื่องการคุมกำเนิดอย่างถูกต้อง

มองย้อนกลับมาที่บ้านเรา ในประเทศไทยมีโรงเรียนเพียงร้อยละ 4 จากโรงเรียนทั้งหมดที่ประยุกต์ใช้หลักสูตรเพศวิถีศึกษาแบบครอบคลุมทุกด้าน ครูส่วนใหญ่เน้นการบรรยายตอนสอน จะมีแค่ร้อยละ 3 ของครูทั้งหมดที่ให้นักเรียนมีส่วนร่วมด้วย ในปี 2019 มีรายงานของ UNESCO ระบุว่านักเรียนไทยอย่างน้อย 1 ใน 3 ถูกรังแกอย่างน้อย 1 ครั้งในช่วงเดือนที่ทำการสำรวจ สาเหตุหลักมาจากรูปร่างหน้าตาและการแสดงออกที่ไม่เป็นไปตามบรรทัดฐานทางเพศ ซึ่งปัญหาเหล่านี้อาจลดลงได้หากเด็กได้มีการเรียนรู้หลักสูตรเพศวิถีศึกษารอบด้าน

นอกจากนี้ หลักสูตรที่เน้นไม่ให้มีเพศสัมพันธ์ยังส่งผลกระทบต่อการพัฒนาสัมพันธภาพกับผู้อื่นด้วย เช่นตัวละคร Adam (รับบทโดย Connor Swindells) ผู้เป็นผลพวงของการถูกกดทับจากสถาบันครอบครัว สังคม และหลักสูตรเพศศึกษาที่เน้นการห้ามพูด ห้ามทำ ห้ามถาม ทั้งหมดนี้สามารถทำลายชีวิตคนคนหนึ่งได้มหาศาลและยาวนาน ทำให้อดัมสับสนกับเพศสภาพตัวเองจนเลือกแสดงออกด้วยท่าทีก้าวร้าว ทำลายข้าวของและผู้คนรอบข้าง ชีวิตพังตั้งแต่ซีซั่นก่อนหน้าจนถึงซีซั่น 3 ทำให้อดัมที่เคยหันหน้าคุยกับใครไม่ได้รู้ว่าตัวเองมีปัญหาและกล้าที่จะเอ่ยปากขอความช่วยเหลือ 

ฉากที่นั่งหันหลังชนกับ Eric (รับบทโดย Ncuti Gatwa) เพื่อเปิดใจคุยกันทั้งน่าเศร้าและน่ายินดีในคราวเดียวกัน เพราะอดัมไม่มีชุดคำศัพท์และไม่สามารถอธิบายให้เอริกเข้าใจว่าเขาต้องการมีเซ็กซ์แบบไหน นี่คือหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่าบทเรียนเพศศึกษาที่ชูโรงด้วยความกลัว กลัวท้อง กลัวติดโรค กลัวตัวเองไม่ตรงบรรทัดฐานสังคม ยังส่งผลกระทบระยะยาวทำให้เกิดความกลัวในด้านสัมพันธภาพกับคนอื่นได้ด้วย

เซ็กซ์คือสิ่งหลายสิ่ง แต่ไม่ใช่ความรู้สึกผิด

ในทางกลับกัน Maeve (รับบทโดย Emma Mackey) เป็นคนประเภทกล้าลองและเรียนรู้จากประสบการณ์ของตัวเอง ชีวิตสอนบทเรียนเพศวิถีศึกษาแบบรอบด้านให้แก่เมฟ อย่างซีซั่นก่อนๆ จะเห็นได้ว่าเมฟถูกตีตราว่าเป็นหญิงร้าย โดนใส่ความว่ามั่ว แถมเธอยังตั้งครรภ์​ในวัยเรียนจนต้องแบกการตัดสินใจที่ใหญ่เกินตัวอย่างการทำแท้งอีก เมฟเจ็บปวดมาไม่น้อยกว่าจะเข้าใจเรื่องวิถีทางเพศ หลักฐานที่ชัดเจนที่สุดว่าเธอเข้าใจมันอย่างถ่องแท้คือฉากหนึ่งของซีซั่นนี้ที่เมฟกำลังจะมีสัมพันธ์ลึกซึ้งกับหนุ่มวีลแชร์ Isaac (รับบทโดย George Robinson) ซึ่งเป็นชั่วขณะที่สวยงามมากในซีรีส์

เมฟถามแทนใจผู้ชมว่าเธอจะกระตุ้นและสนองอารมณ์ทางเพศไอแซกได้ยังไง เพื่อที่ทั้งคู่จะได้มีความสุขร่วมกัน แล้วไอแซกก็ถามกลับด้วยคำถามเดียวกัน ภายใต้ข้อจำกัดของสรีระทางร่างกาย ทั้งคู่ก็ประนีประนอมหาจุดกึ่งกลางที่ ‘พอเหมาะ’ และ ‘เท่าเทียม’ เมฟและไอแซกแสดงให้เห็นว่าการพูดเรื่องเซ็กซ์และการซักถามเมื่อสงสัยไม่ใช่เรื่องผิดบาป การขออนุญาตเป็นสิ่งที่พึงกระทำเสมอ

การพูดเรื่องเพศไม่ใช่เรื่องง่ายและการไม่พูดถึงมันทำได้ง่ายกว่า หลักสูตรที่ห้ามพูด ห้ามถาม ห้ามทำเรื่องทางเพศเป็นทางออกสำหรับสังคมสะดวกแดก (Fast Food Culture) ที่ขอให้ง่ายและไวเอาไว้ก่อน อย่างฉากที่ Jackson (รับบทโดย Kedar Williams-Stirling) หนุ่มสุดฮ็อตประจำโรงเรียนตัดสินใจจะมีเซ็กซ์กับ non-binary อย่าง Cal (รับบทโดย Dua Saleh) ก็มีความอึกอักว่าจะชมอีกฝ่ายยังไงดี ต้องใช้คำไหนถึงจะไม่เจาะจงระบุเพศ

แม้จะยากและเป็นสิ่งใหม่ แต่คาลและแจ็กสันไม่ได้วิ่งหนีหายจากกันไป สุดท้ายทั้งคู่กลับมาเผชิญหน้า เปิดใจรับฟังและหาทางออกร่วมกัน คำถามคือ ในเมื่อหลักสูตรเพศศึกษามี 2 อย่างและเราเลือกได้ แล้วทำไมจะปล่อยให้เยาวชนไปเรียนรู้กันเองนอกชั้นเรียนและผ่านความเจ็บปวดแบบเมฟ บทเรียนจำเป็นต้องราคาแพงมากขนาดนั้นเชียวหรือ?

ความรู้เรื่องเพศไม่เคยหยุดนิ่งและลื่นไหลอยู่ตลอดเวลา ซึ่งแบบเรียนเพศวิถีศึกษารอบด้านนี่แหละจะช่วยเปิดเวทีและสร้างบทสนทนาที่ส่งเสริมความรู้ความเข้าใจอันดี จนวันหนึ่งเราจะสามารถพูดเรื่องเร้นลับในสื่อสาธารณะได้โดยไม่ต้องกลัวเกรง เหมือนวันที่เด็กในวงประสานเสียงได้ร้องเพลง “suck, suck, suck, sucking on my titties…” อย่างภาคภูมิใจ

วันนั้นอาจเป็นวันที่เราไม่ได้รู้สึกผิดกับเซ็กซ์อีกต่อไป

อ้างอิง

bangkok.unesco.org

kff.org

ncbi.nlm.nih.gov

sasharg.com.ar

tci-thaijo.org

thaijo.org

The post เพราะเซ็กซ์ห้ามไม่ได้และไม่น่าละอายอย่างที่ครูบอก ส่องบทเรียนเพศศึกษาใน Sex Education 3 appeared first on a day magazine.

Loki เป็นซีรีส์ภาคแยกในจักรวาลภาพยนตร์มาร์เวล (Marvel Cinematic Universe) ซึ่งเนื้อหาของซีรีส์นั้นยึดโยงกับภาพยนตร์เรื่อง Avengers: Endgame (2019) ในฉากที่ตัวละคร Loki ใช้ tesseract หลบหนีจากเหล่าอเวนเจอร์สที่เดินทางข้ามเวลาไปแก้ไขเหตุการณ์ตอนท้ายของหนังเรื่อง The Avengers (2012) 

สิ่งที่ตามมาหลังจากนั้นคือโลกิพบตัวเองอยู่กลางทะเลทราย แล้วจู่ๆ ก็มีกลุ่มคนในชุดสีดำจาก Time Variance Authority (TVA) องค์กรลับที่ดูแลจัดการเวลาในจักรวาลมาจับกุมเขา โทษฐานทำให้ ‘ลำดับเวลาอันศักดิ์สิทธิ์’ (sacred timeline) ปั่นป่วน เพราะสิ่งที่โลกิทำคือการหนีออกจากเหตุการณ์ที่ควรจะเป็น และทำให้เกิดเส้นเวลาใหม่ๆ ที่ไม่ควรจะเกิดขึ้น ทางเดียวที่โลกิจะขอลดหย่อนโทษได้คือต้องให้ความร่วมมือกับองค์กรในการจับกุม ‘ตัวเขา’ อีกคน ซึ่งกำลังสร้างความปั่นป่วนในเส้นเวลาอยู่เช่นกัน

ซีรีส์เรื่องนี้ออกอากาศทาง Disney+ ได้ Tom Hiddleston มารับบทโลกิเช่นเดิม และจัดหนักจัดเต็มความบันเทิงได้ตามมาตรฐาน Marvel แต่แง่มุมที่เราสนใจเป็นพิเศษในเรื่องนี้คือการสำรวจเพศสภาพของโลกิที่ผู้สร้างให้เขายอมรับอย่างเต็มปากว่าชอบได้มากกว่าหนึ่งเพศ 

อันที่จริง หากย้อนกลับไปดูงานคอมิกของ Marvel ที่ผ่านมา มีหลายเรื่องที่พูดถึงเรื่องเพศของตัวละครอย่างเปิดเผย นักอ่านได้เห็นตัวละครซูเปอร์ฮีโร่รักเพศเดียวกันอย่าง Wiccan กับ Hulkling สมาชิกของทีม The Young Avengers แต่พอสตูดิโอเริ่มทำหนังและซีรีส์ บนหน้าจอกลับมีตัวละครซูเปอร์ฮีโร่ LGBTQ+ โผล่มาบ้างเป็นครั้งคราว ซีนไม่เด่น เป็นเพียงตัวประกอบ ล่าสุดที่เห็นคือ Valkyrie จากภาพยนตร์ Thor: Ragnarok แทบไม่มีสักครั้งเลยที่ตัวละครซูเปอร์ฮีโร่ LGBTQ+ จะได้รับบทเด่นเป็นตัวเอกของเรื่อง

หรือหากหันไปมองทางฝั่ง Disney ก็มีตัวละครเอกที่เพศสภาพกำกวมอย่าง Elsa กับ Maleficent ผู้กำกับไม่ได้สร้างให้ทั้งสองตัวละครยอมรับว่ารักเพศเดียวกัน แต่มีการนำเสนอซ่อนนัยผ่านจูบ True Love’s Kiss ของทั้งคู่กับตัวละครหญิงคนอื่นในเรื่อง ทำให้พอจะเดาได้ว่าการนำเสนอแฝงนัยแบบนี้เป็นเทคนิคการต่อสู้อย่างหนึ่งเพื่อผลักดันให้เรื่องความหลากหลายทางเพศปรากฏในสื่อกระแสหลักที่มีการตรวจสอบเข้มงวด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหนัง Disney ที่มีภาพจำว่าเหมาะสำหรับเด็ก การพูดตรงไปตรงมาถูกมองว่าเป็นการชี้นำการตัดสินใจของเด็กที่กำลังพัฒนาตัวตนทางเพศ เทคนิคนี้ช่วยให้หลบหลีกพูดเรื่องต้องห้ามได้โดยไม่เกิดปัญหา ซึ่งผู้กำกับซีรีส์ Loki ก็ใช้เทคนิคนี้ด้วยเช่นกันกับตัวละคร variant ทั้งหลาย   

Variant แปลว่าสิ่งที่มีลักษณะคลาดเคลื่อนจากมาตรฐานหรือแตกต่างจากปกติ ในซีรีส์เรื่อง Loki คำว่า variant ถูกใช้เรียกตัวละครผู้ก่ออาชญากรรมและปั่นป่วนลำดับเวลาอันศักดิ์สิทธิ์ เป็นตัวร้ายของเรื่อง เห็นได้ชัดในฉากหนึ่งของซีรีส์ที่โลกิพบว่ามี variant อีกมากมายที่ถูกกำจัดโดยส่งไปอยู่ระหว่างช่องว่างของกาลเวลาอันว่างเปล่า หากอ่านจากมุมมองแบบเควียร์ variant ใน Loki มีลักษณะร่วมคล้ายกันกับเอลซ่าและมาเลฟิเซนต์ซึ่งถูกสังคมรังเกียจกีดกัน ปมขัดแย้งในซีรีส์ก็แสดงข้อพิพาทระหว่างเควียร์กับสังคม ตลอดจนความเห็นไม่ลงรอยในกลุ่มเควียร์เองด้วย

เควียร์มีนิยามที่กินความกว้าง เป็นร่มคันใหญ่ที่ใช้เรียกผู้มีความหลากหลายทางเพศและคนที่รู้สึกแปลกแยกจากสังคมด้วยเหตุผลอื่นๆ นอกเหนือจากเรื่องรสนิยมทางเพศ ความแตกต่างถูกตีค่าว่าเป็นสิ่งเลวร้าย ต้องมีการควบคุมและจำกัดพื้นที่ทางสังคม ผู้กำกับ Kate Herron ให้สัมภาษณ์กับช่อง ForAllNerds TV ว่าเธอได้แรงบันดาลใจฉากช่องว่างของกาลเวลา (the void) ใน Teletubbies ทว่าช่องว่างของกาลเวลาใน Loki นั้นสื่อถึงโลกที่ไม่พึงปรารถนา (dystopia) ซึ่งมีลักษณะตรงข้ามกับดินแดนในอุดมคติ (utopia) ช่องว่างแห่งกาลเวลานี้ยังเปรียบได้กับความกระอักกระอ่วนใจ เลือกข้างไม่ได้ จริงหรือเท็จ ชายหรือหญิง ประนีประนอมหรือยอมแตกหักกับสังคม

อีกจุดที่น่าสนใจคือตัวละครโลกิตกหลุมรัก Sylvie (รับบทโดย Sophia Di Martino) ซึ่งเป็นอีกเวอร์ชั่นหนึ่งของตัวเองในรูปลักษณ์ผู้หญิง บางคนอาจคิดว่าโลกิเป็นคนหลงตัวเอง (narcissist) เลยชอบตัวเอง แต่หากมองจากทฤษฎีเควียร์ เราก็อาจตีความได้ว่าความสัมพันธ์ของโลกิกับซิลวี่เกิดขึ้นเพราะทั้งสองต่างเป็นคนชายขอบ ประสบการณ์ร่วมของการถูกจำแนกตีตราว่าเป็นสิ่งผิดปกติทำให้ทั้งคู่เกิดความเข้าอกเข้าใจกัน พัฒนาเป็นความชอบในที่สุด นอกจากนี้จะเห็นว่ามีฉากโลกิในเวอร์ชั่นเด็ก คนชรา และสัตว์มานั่งปรับทุกข์กัน จากจุดนี้ variant ก็คือแกะดำที่มีอยู่ทุกสมัยในทุกวัฒนธรรมนั่นเอง

1

ความกลัวต่อสิ่งที่อยู่เหนือเหตุผลหรือไม่มีคำอธิบาย ขับเคลื่อนให้สังคมต่อต้านและกำจัดความผันแปร ดังเช่นที่หน่วยงาน TVA เทิดทูนลำดับเวลาอันศักดิ์สิทธิ์เหนืออื่นใด variant จะมาป่วนหรือเปลี่ยนชุดความคิดนี้ไม่ได้ ไม่อย่างนั้นจำเป็นต้อง “เฉือนทิ้ง” (ในซีรีส์ใช้คำว่า prune) ทำให้นึกถึงการทดลองทางวิทยาศาสตร์ซึ่ง variant เป็นตัวแปรแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นและอาจมีอิทธิพลต่อการทดลองโดยที่ผู้วิจัยไม่ต้องการ ผู้วิจัยต้องควบคุมตัวแปรนี้โดยทำให้ค่าความแปรปรวนของความคลาดเคลื่อนมีน้อยที่สุดหรือเป็นศูนย์

พอเจ้าหน้าที่ Mobius ของ TVA (รับบทโดย Owen Wilson) เกิดอยากศึกษา variant ขึ้นมา พยายามทุกวิธีเพื่อสืบค้นและทำความเข้าใจว่า variant มาจากไหนและต้องการอะไร เขาจึงถูกกำจัดไปอยู่ในช่องว่างของกาลเวลาเช่นกันด้วยข้อหาสมคบคิด ซีรีส์เรื่องนี้ตั้งคำถามกับองค์ความรู้ที่ผู้คนสรรเสริญเยินยอ เช่น วิทยาศาสตร์ ศาสนา คู่ขั้วตรงข้ามของการแบ่งเพศสภาพ ฯลฯ ว่าสิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นจากการแสวงหาด้วยเจตจำนงอิสระจริงหรือ หากยังมีการควบคุมตัวแปรแทรกซ้อน องค์ความรู้นั้นถือว่าสุดยอดได้หรือไม่ เราสามารถมีสังคมอุดมคติได้ด้วยวิธีการกำจัดคนที่เห็นต่างเช่นนั้นหรือ?

ซีรีส์ Loki ล้อเล่นกับคอนเซปต์เรื่องเวลาได้แยบยล เวลาเป็นแนวเส้นตรงไม่ไหลวนกลับ ในภาพยนตร์ของ Disney เรื่อง Alice Through the Looking Glass (2016) มีประโยคเด็ดว่า “but ‘Time’ is a ‘He’.” คือเวลาถูกสร้างให้เป็นผู้ชายเพราะผู้ชายมีกระบวนการคิดที่เป็นเหตุเป็นผล เหมือนเวลาที่ไม่ย้อนกลับไปกลับมา ในทางกลับกัน ผู้หญิงถูกมองว่ามีวิธีคิดย้อนสลับวกวนไปมา สังคมให้คุณค่าวิธีคิดแบบผู้ชายว่าดีกว่าผู้หญิง และอลิซเป็นตัวแทนต่อสู้รื้อสร้างความเข้าใจแบบนี้ เธอวางแผนขโมยเครื่องควบคุมเวลา (The Chronosphere) เพื่อย้อนกลับไปแก้ไขอดีต เป็นการต่อสู้เชิงสัญลักษณ์กับปิตาธิปไตย

มองกลับมาที่ Loki จะเห็นได้ว่าเวลาถูกประกอบสร้างให้เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ แตะต้องไม่ได้ ตัวละครต้องนับถือลำดับและขั้นตอน การลัดเวลาข้ามขั้นตอนเป็นอาชญากรรมอันยิ่งใหญ่ เวลาแสดงถึงอำนาจเหนือและภาวะการถูกครอบงำ เห็นได้ชัดว่าผู้หญิงและ variant ในหนังและซีรีส์สองเรื่องนี้รับบทผู้ถูกกดทับ การเอาชนะเงื่อนไขของเวลานั้นยาก แต่ซิลวี่กับโลกิทำได้ ซิลวี่สะกดเจ้าเมฆจอมสังหาร Alioth จนเคลิบเคลิ้มและเปิดทางให้เธอกับโลกิไปเผชิญหน้ากับผู้ควบคุมลำดับเวลาศักดิ์สิทธิ์ นั่นก็คือ He Who Remains (รับบทโดย Jonathan Majors)

ในตอนสุดท้ายนี้เองที่เราเห็นว่าซิลวี่กับโลกิเริ่มเสียงแตก จากการที่ He Who Remains โยนข้อเสนอ 2 อย่างให้ซิลวี่กับโลกิเลือกด้วยเจตจำนงเสรี ข้อเสนอแรกคือซิลวี่กับโลกิฆ่าเขาแล้วปล่อยให้เกิดสงครามข้ามกาลเวลา ข้อเสนอที่สองคือพวกเขามาทำหน้าที่ควบคุมลำดับเวลาอันศักดิ์สิทธิ์แทน แล้วจะใช้อำนาจทำอะไรก็ได้ตามประสงค์ ซิลวี่เลือกข้อแรก แต่โลกิมีทีท่าลังเล ฉากนี้สะท้อนให้เห็นข้อพิพาทเรื่องเป้าหมายในการต่อสู้เรียกร้องของกลุ่มเควียร์ที่ยังหาข้อสรุปไม่ได้ ว่าจะสู้เพื่อให้ได้รับการยอมรับจากสังคมแต่ต้องยอมสูญเสียตัวตน หรือสู้เพื่อหลุดออกมาจากกรอบสังคมอันคร่ำครึ

ผู้กำกับหยอดปมขัดแย้งระหว่างสองตัวละครไว้อย่างน่าสนใจ โดยให้ซิลวี่มีภูมิหลังที่ลำบากกว่าโลกิ เธอถูกพรากวัยเยาว์ ต้องปากกัดตีนถีบมาตลอดชีวิต ไม่ว่าจะหลบหนีไปที่ไหน TVA ก็ส่งคนไปทำลายล้าง จนต้องเร้นกายอยู่ในความมืด ลดทอนตัวตนเพื่อความอยู่รอด ส่วนโลกิเป็นบุตรบุญธรรมของเทพเจ้า Odin ดังนั้นจะมาบอกว่าซิลวี่กับโลกิเป็นเควียร์หมือนกันร้อยเปอร์เซ็นต์ไม่ได้ เพราะความละเอียดอ่อนของการทาบทับระหว่างเพศสภาพและสถานะทางสังคมยังปรากฏให้เห็น

ตัวละครชายอย่างโลกิและ He Who Remains มองว่าบรรทัดฐานทางสังคมเป็นสิ่งจำเป็น ควรยึดถือไว้ ไม่เช่นนั้นสังคมจะยุ่งเหยิง เหมือนเควียร์ที่สมาทานกับกฎระเบียบทางสังคม ฉากการต่อสู้ระหว่างซิลวี่กับโลกิจึงแสดงให้เห็นความขัดแย้งภายในกลุ่มเควียร์ โลกิแนะว่าเควียร์ต้องคิดถึงส่วนรวมก่อนเป็นอย่างแรก ไม่อย่างนั้นก็จะถูกมองเป็นผู้ร้ายตลอดไป ส่วนซิลวี่ยืนยันจะไม่ประนีประนอม จะฆ่า He Who Remains ให้ได้ ไม่ว่าเควียร์จะเลือกสิ่งไหนก็ต้องรู้สึกผิด หากไม่ยอมเป็นคนเห็นแก่ตัวก็ต้องยอมถูกกดหัวต่อไป

ซีรีส์ได้ romanticize เรื่องบรรทัดฐานทางสังคมด้วยการทำให้เสียงของโลกิมีน้ำหนักมากกว่า คิดรอบด้านและรู้สติมากกว่า สุดท้ายแล้วการตัดสินใจของซิลวี่โดยไม่ยอมรับฟังใครจะเป็นความผิดพลาดครั้งใหญ่ที่ก่อให้เกิดสงครามข้ามกาลเวลา เธอจะถูกประณามดังเช่นหญิงอื่นในตำนานอย่าง Eve หรือ Pandora ซึ่งถูกกล่าวหาว่าเป็นต้นเหตุของหายนะแห่งมวลมนุษยชาติ ซึ่งตรงนี้ยังไม่มีบทสรุปแน่ชัด คงต้องติดตามซีรีส์เรื่องนี้ในภาคถัดไป

ที่แน่ๆ Loki เป็นซีรีส์ที่ผนวกการเมืองเรื่องเพศสภาพไว้หลากมิติหลายแง่มุม ความกำกวมในเรื่องเพศและรูปลักษณ์ของเทพเจ้าผู้หลอกลวงคนนี้สร้างความลื่นไหลและเอื้อประโยชน์ต่อการตีความใหม่อย่างดีเยี่ยม

หวังใจว่าในหนังและซีรีส์เรื่องต่อๆ ไปของทั้งฝั่ง Marvel และ Disney การนำเสนอแบบแฝงนัยและการอ่านแบบเควียร์จะถูกประยุกต์ใช้เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เพราะเทคนิคนี้ช่วยให้เควียร์ส่งเสียงดังมากขึ้นยามที่ต้องต่อสู้กับอำนาจเบ็ดเสร็จ ค่อยๆ กร่อนเซาะการกดทับให้หมดไป 

คงต้องจับตาดูกันต่อไปว่า ในอนาคตการนำเสนอเรื่องเพศสภาพจะใช้น้ำเสียงท่าทีดุดันขึ้นไหมในวัฒนธรรมทัศนา เมื่อสื่อบันเทิงหันมาให้ความสำคัญกับประเด็นเรื่องเพศสภาพมากขึ้น  

รับชม Loki ได้แล้ววันนี้ทาง Disney+

อ้างอิง

youtube.com

The post ซื่อสัตย์กับตัวเองและเป็นผู้ร้ายตลอดไป? อ่าน Loki ใหม่ในมุมมองเควียร์ appeared first on a day magazine.

นายา ริเวร่า เป็นนักแสดงผู้สร้างชื่อเสียงโด่งดังจากซีรีส์มิวสิคัลอเมริกันเรื่อง Glee ที่ออกอากาศระหว่าง ค.ศ. 2009-2015 เธอรับบทเป็น Santana Lopez เชียร์ลีดเดอร์สาวสุดเฟียร์ซผู้มีเพศสภาพกำกวม วิวัฒนาการตัวละครเริ่มต้นจากแม่เสือสาวนักล่าผู้ไม่จริงจังเรื่องความรัก พรากพรหมจรรย์ตัวละครนำชาย ปากร้ายพร้อมฟาดใส่ทุกคน หลังจากนั้นตัวละครคลี่คลายไปในทางที่ดีขึ้นเมื่อเธอสามารถยอมรับว่าตัวเองรักเพศเดียวกัน

ในซีซั่นแรกซานตานาเป็นเพียงตัวละครสมทบ มีบทบ้างประปราย แต่ฉากฮิตจนเป็นที่กล่าวถึงทั่วประเทศคือปฏิกิริยาตอนเธอโยนผ้าเช็ดปากทิ้งพร้อมกอดอกขมวดคิ้วทำหน้า ‘ว่าไงนะ’ ใส่เพื่อนเชียร์ลีดเดอร์ร่วมก๊วนอีกคนชื่อ Brittany ที่ถามว่า “นี่ รู้หรือเปล่าว่าโลมาก็คือปลาฉลามที่เป็นเกย์” (Did you know that dolphins are just gay sharks?) ฉากนี้ออกอากาศวันที่ 13 เมษายน 2010 คำว่า ‘gay sharks’ กลายเป็นคำที่ถูกใช้สืบค้นบ่อยที่สุดบนกูเกิลในวันที่ 14 เมษายน เรียกว่าดังชั่วข้ามคืน

ซีรีส์เรื่อง Glee สอดแทรกประเด็นการยอมรับความหลากหลายทางเพศผ่านหลายตัวละคร ไม่ว่าจะเป็น Kurt ที่แอ๊บแมนว่าเล่นอเมริกันฟุตบอลตบตาพ่อ แต่วิ่งลงสนามพร้อมเพลง Single Ladies ของแม่บียอนเซ่ Sheldon Beiste โค้ชฟุตบอลที่จำใจฝากทีมไว้กับผู้ช่วยเพื่อไปผ่าตัดแปลงเพศก่อนเปิดตัวว่าเป็นผู้ชายข้ามเพศ หลังจากซีซั่นแรกซานตานาและบริตนีย์ก็มีบทบาทเพิ่มขึ้นเพราะเคมีที่เข้ากันระหว่างสาวผมบลอนด์สุดทึ่มกับสาวเชื้อสายลาตินปากร้ายสายฟาด

ในตอนที่ชื่อว่า Mash Off ของซีซั่นสาม Finn ไม่พอใจซานตานาที่พูดจาไม่ดีทำให้เขาต้องอับอายเพื่อน จึงเอาคืนด้วยการแฉว่าเธอถนัดแต่ทำให้คนอื่นขายหน้าเพราะตัวเองก็มีปมที่ไม่กล้ายอมรับว่าแอบชอบบริตนีย์ แท้จริงแล้วซานตานาฉอดกลบเกลื่อนความไม่มั่นคงทางอารมณ์ภายในจิตใจตัวเอง กลัวทุกคนรู้แล้วยอมรับไม่ได้ กังวลว่าบริตนีย์จะปฏิเสธ เส้นเรื่องและปมขัดแย้งระหว่างซานตานาและบริตนีย์ถูกพัฒนาไปจนตอนจบของเรื่องที่ทั้งสองตัดสินใจแต่งงานกัน

นี่ไม่ใช่ครั้งแรกและครั้งเดียวที่สื่ออเมริกันนำเสนอสาวลาตินเป็นเลสเบี้ยนผู้เอาความสวยและดุดันเป็นเกราะกำบังความเปราะบางทางจิตใจก่อนหน้านี้ก็มีตัวละครคุณหมอชื่อ Callie Torres จากซีรีส์แนว medical drama เรื่อง Grey’s Anatomy แคลลี่ไม่ได้ปากร้ายเท่าซานตานา แต่เธอก็เป็นคนโผงผาง พูดจาตรงไปตรงมาจนทำเอาเพื่อนร่วมงานสะอึกไปหลายครั้ง แคลลี่เดตและมีความสัมพันธ์กับหมอผู้ชาย 2 คนคือ George O’Malley กับ Mark Sloan ก่อนจะหันมาสนใจเพศเดียวกัน

ซานตานาและแคลลี่ยังคงรักษาภาพจำของสาวลาตินไว้ได้อย่างเหนียวแน่น ฉากแคลลี่ใส่ชั้นในสีชมพูยืนเต้นเป็นปมสำคัญของเรื่องและถูกนำมาใช้โฆษณาเรียกความสนใจ สุดท้ายแล้วสื่อกระแสหลักของอเมริกันชอบนำเสนอภาพแทนสาวลาตินว่าสวยร้อนแรง ที่เพิ่มเติมคือซานตานาและแคลลี่มีความสัมพันธ์ได้ทั้งกับผู้หญิงและผู้ชาย มีงานวิจัยที่เสนอว่าการถ่ายทอดเรื่องราวลักษณะนี้อาจกลายเป็นดาบสองคมได้

ผู้ชมอาจคิดได้ว่าเพศสภาพเป็นภาวะของความลื่นไหล บุคคลหนึ่งสามารถพัฒนาความชอบผู้ชายแล้วหันไปสร้างความสัมพันธ์กับผู้หญิงได้ไม่ใช่สิ่งผิดปกติ แต่ในอีกด้านหนึ่งผู้ชมอาจคิดว่าภาวะความเป็นเกย์และเลสเบี้ยนเกิดขึ้นเพียงชั่วขณะ สามารถเปลี่ยนแปลงและแก้ไขได้ อย่างตอนแคลลี่แนะนำแฟนสาวให้พ่อรู้จัก พ่อเธอไปพาบาทหลวงมาอ่านคัมภีร์ไบเบิลให้ฟังจนแคลลี่ทนไม่ไหวสวนกลับไปว่า “นี่พ่อคิดว่าสวดไล่ความเป็นเกย์ได้เหรอ” (You think you can pray away the gay. You can’t pray away the gay.) 

เป็นที่น่าสังเกตว่าสื่ออเมริกันมักมอบบทบาทความหลากหลายทางเพศให้กับตัวละครผิวสี สร้างความเป็นอื่นทั้งในแง่สีผิวและเพศสภาพ ตัวการ์ตูนซูเปอร์ฮีโร่เกย์คนแรกของสำนักพิมพ์ดีซี คอมิกส์ชื่อว่า Extraño ก็มีเชื้อสายลาติน แถมคำว่า extraño ในภาษาสเปนแปลว่า ‘แปลก’ เวลาสังคมอเมริกันกล่าวถึงความหลากหลายทางเพศก็ยังมีเส้นแบ่งเราแบ่งเขาอยู่ดี สร้างตัวละครที่แปลกแตกต่างให้มีเชื้อชาติอื่นก่อนแล้วค่อยเชื่อมโยงใกล้ตัวเข้ามา

การสลับระหว่างการใช้ภาษาอังกฤษและภาษาสเปนในซีรีส์ Glee และ Grey’s Anatomy ก็น่าสนใจมาก ผู้กำกับไม่ได้เปิดเผยภูมิหลังเรื่องเชื้อชาติของซานตานาและแคลลี่มากนัก ผู้ชมเห็นเพียงแค่รูปลักษณ์ภายนอกของทั้งสองคนว่าดูเหมือนผู้หญิงลาติน จนเมื่อถึงฉากหลังการ come out จึงให้ตัวละครรัวภาษาสเปน ซานตานาบอกยายว่า “Abuelita, I love girls the way that I’m supposed to feel about boys.”

Sara Ramirez นักแสดงผู้รับบทแคลลี่พูดได้ทั้งภาษาอังกฤษและภาษาสเปน ฉากที่พ่อของแคลลี่ปฏิเสธไม่ยอมรับแฟนเธอ รามิเรซใส่สปีดรัวภาษาสเปนแบบถึงเครื่อง ได้อารมณ์โกรธผิดหวังจนผู้ชมอ่านซับไตเติลไม่ทัน สุดท้ายเพื่อนหมอต้องขอให้แคลลี่หยุดฟูมฟายเพราะฟังไม่รู้เรื่อง และกำลังต้องเข้าผ่าตัดยายของซานตานาผู้รับไม่ได้ที่หลานเป็นเกย์ไล่เธอไปให้พ้นหูพ้นตา พ่อของแคลลี่ถึงกับไปเชิญบาทหลวงมาสวดไล่ความเป็นเกย์

จะเห็นว่าภาษาสเปนและวัฒนธรรมลาตินถูกสอดแทรกเข้าไปในซีรีส์ช่วงจังหวะไม่สู้ดีนัก ยายของซานตานาและพ่อของแคลลี่คือสัญลักษณ์ชวนเชื่อว่าวัฒนธรรมลาตินล้าหลังและไม่ยืดหยุ่น แถมถูกนำมาเปรียบเทียบกับความเป็นอเมริกันผิวขาว ตอนแคลลี่ของขึ้นสุด Arizona แฟนของเธอเลยเล่าแบ่งปันให้ฟังตอนบอกพ่อว่าเป็นเลสเบี้ยน พ่อแอริโซน่าเป็นทหารที่ความคิดค่อนไปทางอนุรักษนิยมยังยอมรับเรื่องความหลากหลายทางเพศได้มากกว่า

ถึงแม้ว่าริเวร่าจากโลกนี้ไปแล้ว ผลงานและบทบาทของเธอใน Glee ยังสร้างประโยชน์นานัปการ กระตุ้นการแสวงหาความรู้เรื่องเลสเบี้ยนผิวสี หากเปรียบเทียบกันแล้วเกย์ได้รับความสนใจจากสื่อกระแสหลักมากกว่าเลสเบี้ยน สะท้อนอคติทางสังคมว่าสุดท้ายแล้วยังสนใจเรื่องราวเกี่ยวกับความเป็นชายมากกว่า เรื่องราวประสบการณ์ของเลสเบี้ยนถูกจำกัดอยู่แค่ในสื่อเฉพาะกลุ่ม ไม่สามารถเข้าถึงผู้ชมในวงกว้าง สร้างแรงกระเพื่อมได้น้อย

ผู้มีความหลากหลายทางเพศหลงรักตัวละครซานตานาเพราะเธอสามารถสื่อสารกับ LGBTQ+ ที่เป็นเยาวชนได้ดีกว่าและมากกว่า ครั้งหนึ่งริเวร่าให้สัมภาษณ์ว่า เธอรู้สึกละอายเพราะคิดว่าตัวเองไม่สมควรได้รับการเชิดชูเยอะมากมายขนาดนี้ เธอก็เป็นแค่นักแสดงคนหนึ่งที่โชคดีได้รับบทที่คนเขียนสร้างขึ้นมาอย่างจับใจริเวร่าบอกว่าในชีวิตจริงเธอไม่ได้มีประสบการณ์ใกล้เคียงกับตัวละครซานตานาเลย ความอ่อนน้อมถ่อมตนยิ่งทำให้แฟนซีรีส์เสียใจกับการจากไปของเธอ 

The post Naya Rivera กับบทเลสเบี้ยนสายฉอดเชื้อสายลาตินในสื่อกระแสหลักของสังคมอเมริกัน appeared first on a day magazine.

แม็กครูเออร์พัฒนาทฤษฎีคริพไปพร้อมกับความสนใจในทฤษฎีเควียร์ จึงใช้แนวทางเดียวกันในการตั้งชื่อทฤษฎีที่เขาคิดค้นขึ้นมาใหม่ เควียร์เคยมีความหมายลบอย่างที่ตัวละครเอกในภาพยนตร์เรื่อง Brokeback Mountain พูดว่า “You know I ain’t queer.” หลังจากมีความสัมพันธ์ลึกซึ้งกับคนเพศเดียวกัน พยายามปฏิเสธว่าตัวเองไม่ใช่พวกแปลกประหลาด เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นเพียงเพราะความเหงาชั่วครั้งคราวเท่านั้น

คนที่มีความหลากหลายทางเพศนำคำว่าเควียร์มาใช้โดยสร้างความหมายใหม่ที่เป็นบวก การสร้างคำอื่นมาแทนที่ไม่ได้ช่วยขจัดความคิดลบๆ ต่อ LGBTQ+ ให้หมดไป วิธีที่ดีกว่าคือการรื้อสร้างคำนี้และร่วมสร้างการตระหนักรู้แก่สังคมว่าเควียร์ก็มีความหมายที่ดีได้ แม็กครูเออร์เลือกใช้คำว่าคริพด้วยเหตุผลเดียวกัน นำคำที่ใช้เหยียดหยามความพิการย้อนกลับมาแจกแจงสร้างความเข้าใจอันดีให้แก่สังคม

แม็กครูเออร์ชี้ว่าผู้พิการและผู้มีความหลากหลายทางเพศมีประสบการณ์คล้ายกัน ถูกกีดกันให้เป็นคนชายขอบในสังคมด้วยกลไกของระบบเศรษฐกิจแบบเสรีนิยมหรือทุนนิยมที่มุ่งเน้นการผลิตสินค้าจำนวนมหาศาลให้เพียงพอกับความต้องการของผู้บริโภค ความรักต่างเพศมีคุณค่าในระบบนี้เพราะสามารถผลิตแรงงานให้แก่สังคม ส่วน LGBTQ+ ไปตัดตอนการสืบพันธุ์ ทำให้แรงงานลดลง จึงโดนเหยียด

ตัวชี้วัดคุณค่าของบุคคลหนึ่งในระบบเศรษฐกิจแบบเสรีนิยมและทุนนิยมประเมินได้จากศักยภาพในการผลิต ผู้พิการถูกตัดสินว่าไร้ความสามารถก็เพราะวิธีคิดแบบนี้ สังคมมองว่าความรักต่างเพศเป็นค่ามาตรฐานและความรักเพศเดียวกันเป็นความเบี่ยงเบน อีกทั้งคิดว่าการมีอวัยวะครบ 32 เป็นความสมบูรณ์และความพิการเป็นความบกพร่อง นี่คือความสัมพันธ์ที่คริพกับเควียร์มีร่วมกัน

ในบทหนึ่งของหนังสือ Crip Theory: Cultural Signs of Queerness and Disability แม็กครูเออร์อ้างถึงวิธีสอนการเขียนรายงานในมหาวิทยาลัย ผู้สอนมักกำหนดรูปแบบชัดเจนตายตัวว่าต้องมีคำนำ เนื้อหา และบทสรุป การวัดผลก็พิจารณาดูว่าประเด็นต่างๆ เชื่อมโยงอย่างมีเหตุผล ความคิดหลอมรวมกันเป็นหนึ่งเพื่อนำไปสู่ข้อโต้แย้งหลัก แต่การเขียนไม่ได้เป็นลักษณะนี้เสมอไป การวางกฎเกณฑ์ทำให้ชีวิตง่ายขึ้นจริง แต่ในทางกลับกันก็ส่งเสริมกระบวนการคิดให้เราเหยียดความแตกต่าง

แม็กครูเออร์ย้ำว่าเราควรศึกษาการทับซ้อนของความหลากหลายทางเพศและความพิการประกอบกัน ในขณะที่ทฤษฎีคริพได้รับความสนใจจากสังคม ฮอลลีวูดก็ปล่อยภาพยนตร์เรื่อง The Family Stone ออกมาในปี 2005 เรื่องนี้เป็นหนังครอบครัวซึ้งปนเศร้า เสนอเรื่องราวของหญิงสาวจากมหานครนิวยอร์กชื่อ Meredith เปิดเรื่องมาช่วงคริสต์มาส เมเรดิทกำลังเดินทางไปพบครอบครัวของแฟนหนุ่มที่เธอจะแต่งงานด้วย

แฟนของเธอมาจากครอบครัวใหญ่ มีพี่น้องหลายคน เมเรดิทกังวลว่าพวกเขาจะไม่ชอบเธอซึ่งอาจส่งผลต่อความสัมพันธ์ ตอนกินอาหารเย็นก็คุยกันเรื่องน้องชายคนสุดท้องของครอบครัวชื่อ Thad ที่เป็นเกย์และหูหนวก พ่อกับแม่เปรยว่าอยากให้ลูกทุกคนเป็นเหมือนแท็ด เมเรดิทพยายามสร้างความประทับใจโดยเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของบทสนทนา แต่ผิดคิวพูดทำนองว่าโลกโหดร้ายจะแย่ ไม่น่ามีพ่อแม่คนไหนอยากให้ลูกเป็น ‘แบบนี้’ แล้วชี้ไปที่แท็ด

คำพูดของเธอจุดชนวนให้อาหารเย็นมื้อนั้นพังพินาศ ‘แบบนี้’ มีความกำกวมว่าเธอหมายถึงความบกพร่องทางการได้ยินหรือการเป็นคนรักเพศเดียวกัน เมเรดิทรู้ตัวว่าสิ่งที่พูดฟังดูแย่มาก ก็พยายามอธิบายเพิ่มเติมว่าปัญหามันทับซ้อนกันหลายอย่าง เธอแค่สงสัยทำไมพ่อแม่พูดเหมือนอยากให้ลูกไปเผชิญปัญหานานัปการ หากเลือกได้ ‘ความปกติ’ ไม่ดีกว่าเหรอ

ผู้กำกับกำหนดให้สมาชิกของครอบครัวนี้ทุกคนเป็นคนหัวก้าวหน้า รักอิสระ เสรีนิยม แล้วหย่อนตัวละครว่าที่สะใภ้ผู้มีลักษณะสุดโต่งตรงกันข้าม (antithesis) เหยียดเพศ เหยียดความพิการ ครอบครัวของแฟนเธอก็เหยียดเมเรดิทกลับว่ามีความคิดคร่ำครึ ไม่เท่าทันพวกเขา ฉากทะเลาะกันในหนังเรื่องนี้แสดงปมขัดแย้งที่ใหญ่กว่านั้นในสังคม การปะทะกันทางความคิดระหว่างฝ่ายอนุรักษนิยมกับเสรีนิยม สุดท้ายหนังจบด้วยการเรียนรู้และการประนีประนอม อารมณ์อบอุ่นตามสไตล์หนังเทศกาลคริสต์มาส

วัฒนธรรมเกย์ให้ความสำคัญกับเรือนกายมาก การศึกษาหลายชิ้นแสดงการเชื่อมโยงเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์กับการประกอบสร้างเรือนกายของเกย์ นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ นักวิชาการประจำศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ยกตัวอย่างกรณีศึกษาประกอบดังนี้ ตอนวัฒนธรรมฟิตเนสได้รับความนิยมในสหรัฐอเมริกาช่วง 1960s นิตยสารเกย์ถ่ายทอดภาพเรือนร่างบึกบึนของผู้ชายที่เกย์พึงมี ช่วง 1970s ผสมกลิ่นอายของฮิปปี้ ไว้ผมยาว บางทีก็มีหนวด จนถึงช่วง 1980s ที่เรียกร้องการยอมรับและสิทธิทางกฎหมาย เกย์หันกลับมาแต่งตัวสะอาดเรียบร้อย

หากดูจากกรอบความคิดเรื่องวัฒนธรรมเรือนกาย ภาพยนตร์ The Family Stone ไม่ได้ก้าวหน้าหลุดกรอบมากมายนักเรื่องการผนวกความสัมพันธ์เชิงซ้อนระหว่างความพิการและความหลากหลายทางเพศ แม้ว่าตัวละครแท็ดจะมีความบกพร่องทางการได้ยิน แต่ความพิการถูกประกอบสร้างให้ดูเย้ายวนด้วยเรือนร่างของนักแสดงที่ฟิตสมส่วน หน้าตาน่ารัก แต่งกายสะอาดดูดี อยู่ในค่ามาตรฐานของวัฒนธรรมเกย์มาก ในความเป็นจริงผู้พิการไม่ได้มีรูปร่างแบบแท็ดกันทุกคน

ซีรีส์เรื่อง Special ที่เริ่มออกอากาศทางเน็ตฟลิกซ์ในปี 2019 นำเสนอเรื่องราวของเกย์ที่มีความบกพร่องทางร่างกายได้ดีมีชั้นเชิงกว่า ซีรีส์นี้ดัดแปลงมาจากบันทึกความจำเรื่อง I’m Special: And Other Lies We Tell Ourselves ถ่ายทอดชีวิตและประสบการณ์จริงของ Ryan O’Connell นอกจากนี้โอคอนเนลล์ยังผันตัวมานั่งแท่นผู้อำนวยการผลิต มือเขียนบท และนักแสดงนำในซีรีส์เรื่องนี้อีกด้วย

Special เสนอเรื่องราวของเกย์ร่างอวบชื่อไรอัน เขาเกิดมาพร้อมภาวะสมองพิการ หรือ cerebral palsy ไรอันมีความผิดปกติทางการเคลื่อนไหว กล้ามเนื้อเกร็ง และข้อต่อยึด เวลาจะก้มผูกเชือกรองเท้าทีก็ทุลักทุเล ไรอันเคยถูกรถชนด้วยข้อจำกัดทางร่างกายที่เคลื่อนไหวไม่สะดวกแต่ไม่ได้รับบาดเจ็บอะไรมาก จนเมื่อไปฝึกงานที่บริษัทนิตยสาร Eggwoke เขาจึงถือโอกาสโกหกทุกคนว่าร่างกายเป็นแบบนี้เพราะอุบัติเหตุ ไม่ใช่ความพิการแต่กำเนิด

ตอนที่ 7 ของซีซั่นแรกชื่อ ‘นัดบอดใบ้’ โอลิเวีย บรรณาธิการนิตยสารตัวแสบแอบได้ยินว่าไรอันอยากมีแฟน เลยช่วยจัดการนัดบอด (blind date) ให้เขาพบกับเกย์อีกคนที่เธอรู้จักและคิดว่าทั้งคู่เหมาะสมกันมาก เมื่อไปถึงร้านอาหารไรอันค้นพบว่าโอลิเวียนัดให้เขาไปเจอหนุ่มกล้ามแน่นหน้าตาเหมือนนายแบบ Abercrombie & Fitch ชื่อไมเคิล ผู้มีความบกพร่องทางการได้ยิน มาเดตพร้อมกับล่ามภาษามือ

ไมเคิลพูดติดตลกว่าเขาเคยเจอแต่นัดใบ้ ไม่เคยมีประสบการณ์นัดบอด เขารู้สึกตื่นเต้น ทำตัวไม่ค่อยถูก ส่วนไรอันโกรธโอลิเวียมาก เหมือนโดนเธอตบหน้าอย่างรุนแรง โอลิเวียคิดว่าเขาสองคน ‘เหมาะสม’ เพียงเพราะพิการเหมือนกันโดยไม่คำนึงถึงปัจจัยอื่น เป็นวิธีคิดที่หยาบหยาม เมื่อไรอันกลับถึงออฟฟิศก็ต่อว่าโอลิเวียยกใหญ่

บทสนทนาของทั้งคู่ตอนนี้น่าสนใจมาก ไรอันปฏิเสธภาวะบกพร่องของร่างกายตนเอง บอกว่าเป็นความผิดปกติที่ไม่รุนแรง แล้วเหวี่ยงใส่โอลิเวียที่กล้านัดเขาให้ไปเจอกับคนที่พิการกว่า “I’m not disabled. I still do better than a deaf guy.” ส่วนโอลิเวียก็แย้งว่า ถึงไมเคิลจะไม่ได้ยินแต่ส่วนอื่นดีมากนะ กล้ามแน่นและจู๋ใหญ่ เป็นตัวท็อปในวงการ ไรอันควรจะดีใจที่ได้รับโอกาสนี้ เลิกโวยวายเหมือนเด็กน้อยได้แล้ว

สองคนแสดงให้เห็นว่าความพิการมีมิติแบ่งแยกชนชั้น ความพิการที่ไม่แสดงหลักฐานทางกายภาพชัดเจนนั้นดีกว่า น่าสังเกตว่าบทบาทของโอลิเวียในซีรีส์ Special คล้ายคลึงกับเมเรดิทจากภาพยนตร์ The Family Stone ทั้งสองเป็นผู้หญิงผิวขาวยุคใหม่ ทำงานเก่ง อาศัยอยู่ในเมืองใหญ่ เหมือนหัวก้าวหน้าแต่ความคิดล้าหลัง ผู้กำกับพร้อมใจกันหยิบยื่นบท ‘ศัตรู’ ผู้เสแสร้งแกล้งทำให้ผู้หญิงลักษณะแบบนี้เป็นตัวถ่วงความเจริญของคริพกับเควียร์

ซีรีส์เรื่อง Special สร้างปมขัดแย้งให้ซับซ้อนยิ่งขึ้น ผู้ชมถูกกระตุ้นให้สำรวจว่าระหว่างความพิการกับเพศสภาพสิ่งไหนรบกวนจิตใจไรอันมากกว่ากัน “I was in the closet about being gay, and then I was in the closet about being disabled, and now no more closets.” เขาปกปิดเพศสภาพของตนเอง แล้วก็ต้องมาหลอกคนอื่นเรื่องความพิการทางร่างกาย การเดินทางของตัวละครคือการเรียนรู้ยอมรับตัวตนและอยู่กับสิ่งที่สังคมมองเป็นความเบี่ยงเบนจากมาตรฐานถึงสองอย่างในคราวเดียว

ไรอันเปิดใจยอมรับความพิการได้ยากลำบากกว่าเรื่องเพศสภาพ ณ จุดหนึ่ง ทุกคนรู้ เพื่อนร่วมงานรู้ แฟนคลับรู้ ไรอันเป็นเกย์ ไม่ใช่สิ่งที่น่าละอายสำหรับเขาอีกต่อไป ฉากหนึ่งที่ไรอันมีเพศสัมพันธ์กับชายหนุ่มขายบริการ เขาเคอะเขินตอนถอดเสื้อผ้าเปิดเผยร่างกาย ความเปลือยเปล่าบ่งชี้ความเบี่ยงเบนจากค่ามาตรฐานและแสดงความเปราะบางทางอารมณ์ของตัวละครเป็นอย่างดี เขาไม่อาจหลบซ่อนได้อีกต่อไป

การ come out ไม่ได้โฟกัสที่การเปิดเผยเพศสภาพของไรอัน แต่ไปเน้นการ come out ความพิการเสียมากกว่า เหตุการณ์ที่ผลักดันให้ไรอันประกาศความบกพร่องทางร่างกายให้เพื่อนร่วมงานทราบคือตอนชายหนุ่มที่เขาแอบชอบนั่งลงผูกเชือกรองเท้าให้ หนังจำลองฉากซินเดอเรลลาเบาๆ แต่เป็นเวอร์ชั่นกระอักกระอ่วนไม่ชวนฟินเท่าไหร่ ไรอันรู้สึกว่าเจ้าชายช่วยเหลือเขามากเสียจนรู้สึกผิดที่โป้ปดมาตลอด ผลักเจ้าชายหัวทิ่ม แล้ววิ่งโขยกเขยกหนีไป

การใช้รองเท้ายืนยันตัวตนเป็นอะไรที่คลาสสิก มีมาตั้งแต่เทพนิยายซินเดอเรลลา พ่อมดแห่งออซ จนมาถึงซีรีส์เรื่องนี้ ชายหนุ่มช่วยผูกเชือกรองเท้าทำให้ไรอันตระหนักรู้ว่าผู้อื่นรักเขามากกว่าที่เขารักตัวเอง คนที่มีปัญหากับความพิการมากที่สุดคือตัวเขาเอง ดังนั้นไรอันจึงเริ่มต้นแก้ปัญหาที่ตัวเองก่อน หากอยากได้ความจริงใจจากผู้คนรอบข้าง เขาต้องซื่อสัตย์ต่อความรู้สึกนึกคิดของตัวเองก่อนถึงจะยุติธรรมกับทุกฝ่าย

ความน่าสนใจอีกอย่างหนึ่งคือ เพื่อนคู่คิดที่อยู่ข้างกายเกย์ที่มีความบกพร่องทางร่างกายทั้งในภาพยนตร์เรื่อง The Family Stone และซีรีส์ Special เป็นตัวละครผิวสี แท็ดมีหนุ่มผิวสีเป็นคู่สมรส ร่วมทุกข์ร่วมสุขกันมาในเมืองบอสตันและวางแผนจะรับอุปการะบุตรร่วมกัน ส่วนไรอันมี ‘คิม’ สาวพลัสไซส์ผิวสีเป็นเพื่อนคู่คิดคอยให้คำปรึกษา สื่อว่าคนที่แปลกแยกในสังคม ไม่ว่าจะด้วยเหตุด้านเชื้อชาติ เพศสภาพ ทุพพลภาพ สามารถเข้าใจกันได้ดี

ความหลากหลายทางเพศไม่ได้ยืนแยกอย่างโดดเดี่ยวอีกต่อไปในปัจจุบัน ความสลับซับซ้อนสร้างความสวยงาม เพิ่มเฉดสี และขับเคลื่อนให้การศึกษาเรื่องนี้พัฒนาก้าวหน้าต่อไปไม่หยุด

The post Crip กับ Queer ความสัมพันธ์เชิงซ้อนของความพิการและความหลากหลายทางเพศ appeared first on a day magazine.

ความแตกต่างทางเพศถูกกำหนดด้วยลักษณะทางกายภาพ มีนักวิชาการด้านเพศสภาพพยายามชักจูงว่า ‘จู๋’ กับ ‘จิ๋ม’ คืออวัยวะเพศอย่างเดียวกัน จิ๋มคือสภาวะที่จู๋ผลุบเข้าไปอยู่ด้านในแล้วเจริญเติบโตมีลักษณะอีกอย่างหนึ่ง การอธิบายแบบนี้เกิดขึ้นเพื่อปฏิเสธความแตกต่างระหว่างผู้ชายกับผู้หญิง โต้แย้งการใช้เพศจำแนกคนว่าผิดตั้งแต่เลือกเครื่องมือในการทดสอบสมมติฐาน แต่แนวคิดนี้ไม่ได้รับความนิยมและถูกตีตกไป

ต่อมามีการยอมรับว่าความแตกต่างทางเพศมีอยู่จริง สภาพร่างกายของผู้ชายไม่เหมือนของผู้หญิง แต่ความแตกต่างไม่ได้นำมาซึ่งความเหลื่อมล้ำทางเพศ ความเหลื่อมล้ำทางเพศเกิดขึ้นจากความคิดที่ผ่านกระบวนการประกอบสร้างทางสังคมซ้ำแล้วซ้ำอีก ตอนเรียนอนุบาลเด็กผู้หญิงที่นุ่งกระโปรงจะถูกตักเตือนให้ลุก-นั่งอย่างระมัดระวัง พอเข้าชั้นมัธยมนักเรียนหญิงก็เจอกฎระเบียบที่เข้มงวดเกี่ยวกับเสื้อผ้าหน้าผม ในขณะที่เด็กผู้ชายมีอิสระมากกว่า เมื่อสิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นบ่อยก็สร้างชุดความคิดว่าเป็นผู้ชายดีกว่าผู้หญิง กลายเป็นบ่อเกิดของความเหลื่อมล้ำ

การคิดแบบคู่ขั้วตรงข้ามสร้างปัญหามากขึ้นไปอีกเมื่อมีเพศทางเลือกเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น เกย์หรือเลสเบี้ยนที่การแสดงออกเรื่องเพศไม่ตรงกับลักษณะทางกายภาพ อินเทอร์เซ็กซ์ที่มีอวัยวะสืบพันธุ์กำกวม การแต่งตัวข้ามเพศและการผ่าตัดแปลงเพศก็ช่วยลบลักษณะทางกายภาพ สร้างความลื่นไหล ‘กรอบเพศ’ ที่เป็นชุดความคิดเดิมไม่สามารถอธิบายการเปลี่ยนแปลงนี้ได้ จากความกลัวไม่เข้าใจ คนก็เริ่มเหยียด จัดอันดับเพศทางเลือกเป็นฐานต่ำสุดของชนชั้นทางเพศ

จะเห็นว่าความแตกต่างทางเพศถูกใช้เป็นเหตุผลสร้างความชอบธรรมของความเหลื่อมล้ำทางเพศ ทีนี้คนที่ถูกกดทับอย่างเพศหญิงและเพศทางเลือกจึงรวมตัวกันเพื่อสร้างอำนาจในการต่อรองและเรียกร้องความเท่าเทียม แต่การรวมตัวกันของกลุ่มนี้มีความย้อนแย้งบางอย่างอยู่ ในขณะที่ต่อสู้กับความเหลื่อมล้ำจากภายนอก บางทีคนในกลุ่มเองก็สถาปนาตนกดกันเอง เหยียดในเหยียด มีอภิสิทธิ์ชนที่ได้รับความสนใจมากกว่าและส่งเสียงดังกว่า

อย่างในประเทศไทย เกย์ที่เป็นชนชั้นกลางอาศัยอยู่ในเมืองมีโอกาสแสดงความคิดเห็นมากกว่า เรียกว่าแทบจะเป็นกระบอกเสียงของการเรียกร้อง แล้วสังคมก็เหมารวมว่าข้อเสนอเหล่านี้คือ ‘ความหวัง’ ของกลุ่มเพศทางเลือก ซึ่งแท้จริงแล้วอาจไม่ถูกต้องทั้งหมด เกย์ที่เป็นชนชั้นแรงงานหรืออยู่ในสังคมชนบท เลสเบี้ยน ผู้ชายและผู้หญิงข้ามเพศ ไม่จำเป็นต้องมีความหวังแบบเดียวกันเสมอ ในขณะที่เกย์ชนชั้นกลางต่อสู้เรื่องสิทธิการแต่งกาย เพศทางเลือกที่เป็นชนชั้นแรงงานอาจจะสนใจโอกาสในการทำงานและปัญหาปากท้อง

ก่อนหน้านี้รัฐไทยไม่สนใจเสียงของผู้หญิงและเพศทางเลือก นโยบายการขับเคลื่อนประเทศถูกออกแบบอยู่บนฐานความคิดของผู้ชายกลุ่ม elite และนายทุน ตอนนี้เมื่อความเท่าเทียมทางเพศกลายเป็นประเด็นสำคัญในการขับเคลื่อนสังคม รัฐเพิกเฉยต่อไปไม่ได้ จึงเลือกหันไปฟังเสียงของ ‘อภิสิทธิ์ชน’ ไม่ใช่ ‘สามัญชน’ ของกลุ่มผู้หญิงและเพศทางเลือก นโยบายพัฒนาประเทศแสดงการตระหนักรู้เรื่องนี้มากขึ้น แต่อาจไม่ครอบคลุมตอบสนอง ‘ความหวัง’ ในการเปลี่ยนแปลงเรื่องเพศเสียทั้งหมด

อย่างในด้านกฎหมายจะพบว่าระบบกฎหมายไทยมิได้รองรับสิทธิต่างๆ ของ LGBTQ+ เท่าที่ควร แม้ผ่านการปฏิรูปจากระบบกฎหมายจารีตโบราณสู่ระบบกฎหมายสมัยใหม่ บทบัญญัตินั้นมาจากแนวคิดที่ยังคงอยู่บนพื้นฐานว่า เพศมีเพียง 2 เพศเท่านั้น คือชาย-หญิง ไม่ได้รองรับหรือยอมรับสิทธิของเพศอื่น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับการหมั้น การสมรส และความสัมพันธ์ในครอบครัว ก็ถูกยกร่างขึ้นมาระหว่างการปฏิรูปนี้เอง โดยการยกร่างมาจากนักกฎหมายชายไทยและที่ปรึกษากฎหมายชาวต่างประเทศซึ่งล้วนเป็นผู้ชายทั้งสิ้น

นอกจากนี้การฟังความเห็นของรัฐเป็นการฟังอย่างเดียวจริงๆ ตัวแทนผู้หญิงและเพศทางเลือกมีโอกาสพูด แต่ไม่มีอำนาจเกี่ยวข้องในการตัดสินใจริเริ่มและดำเนินการ ภาพที่ปรากฏคือผู้หญิงและเพศทางเลือกสามารถช่วงชิงพื้นที่ในการแสดงออกกว้างขึ้น สร้างวิมานในอากาศว่าการเปลี่ยนแปลงกำลังจะมาถึงในไม่ช้านี้ แต่สุดท้ายแล้วความหวังก็อาจเป็นความหวังตลอดไปเพราะผู้มีอำนาจตัดสินใจยังคงเป็นผู้ชายกลุ่ม elite และนายทุน

การผลักดันการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอำนาจที่ไม่เท่าเทียมทางสังคมเป็นวิธีการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางเพศที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากที่สุด สิ่งนี้ถือเป็นความหวังสูงสุด หากโครงสร้างแบบนี้ยังคงอยู่ โอกาสที่สังคมไทยจะก้าวไปสู่โลกอุดมคติสำหรับผู้หญิงและเพศทางเลือกก็ริบหรี่ลง ในเมื่อไม่สามารถเปลี่ยนแปลงโครงสร้าง กลุ่มคนเพศหลากหลายก็สร้าง ‘ความหวังขั้นทุติยภูมิ’ ที่สำคัญรองลงมา เช่น การยอมรับจากครอบครัว ความอดทนอดกลั้นในการอยู่ร่วมกันในสังคม การเห็นว่าความหลากหลายทางเพศเป็นสิ่งปกติ

ที่บอกว่าการยอมรับจากครอบครัวและความใจกว้างต่อความหลากหลายทางเพศเป็นสิ่งที่สำคัญรองลงมาและไม่ควรถูกกำหนดเป็นเป้าหมายหลักของการเรียกร้อง เพราะว่าสองอย่างนี้มักถูกใช้เป็นเหยื่อหลอกล่อให้ผู้มีความหลากหลายทางเพศเกิดความพึงพอใจ ครอบครัวยอมรับได้เพื่อนที่ทำงานก็ให้โอกาส สื่อต่างๆ ตอกย้ำวาทกรรมว่าสองสิ่งนี้ประเสริฐสุดแล้ว ยังอยากได้อะไรอีก สร้างเงื่อนไขไม่ให้ LGBTQ+ ออกไปเรียกร้องเพิ่มเติม รัฐผลิตกลไกการควบคุมผ่านการกระตุ้นสำนึกผิดชอบชั่วดี

ความหวังขั้นทุติยภูมิเหล่านี้ไม่ได้ขจัดปัญหาความเหลื่อมล้ำทางเพศให้หมดไปจากสังคม เพียงแค่ช่วยบรรเทาและทำให้การอยู่กับความเหลื่อมล้ำทรมานน้อยลงแค่นั้นเอง แต่ในระยะยาวเมื่อเยาวชนไทยที่เข้าใจความหวังขั้นทุติยภูมิเหล่านี้เติบโตและไปอยู่ในตำแหน่งที่เป็นฟันเฟืองสำคัญของโครงสร้าง ถึงเวลานั้นหวังว่าพวกเขาจะใช้โอกาสรื้อสร้างสังคมและปรับโฉมนโยบายที่ยึดโยงการเมืองเรื่องเพศเสียใหม่ ซึ่งถ้าเลือกจะฝากความหวังไว้กับเยาวชน คงต้องใช้เวลารอนานหน่อย

เยาวชนไทยในปัจจุบันแสดงแนวโน้มทางความคิดที่ดีมากเกี่ยวกับเรื่องเพศ คนรุ่นเก่ามักมองโลกโดยแบ่งแยกเพศ และอาจหมายรวมถึงเลือกที่รักมักที่ชังต่อเพศใดเพศหนึ่ง กลุ่มคนเพศทางเลือกเองก็ติดอยู่ในกับดักนี้ เป็นที่มาของการสร้างอักษรย่อ LGBTQ+ ชอบจำแนกคนเข้า ‘กล่องเพศ’ ทุกอย่างต้องมีชื่อเรียกและลักษณะเฉพาะที่อธิบายได้ อย่างแผนภูมิแสดงชื่อเรียกเพศหลากหลายต่างๆ ที่เผยแพร่ในสื่อออนไลน์ การเป็น LGBTQ+ ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่าบุคคลหนึ่งจะมีความคิดก้าวหน้าเรื่องเพศวิถีและเพศสภาพ

โลกของเรากำลังเผชิญหน้ากับการเปลี่ยนผ่านทางความคิดเรื่องเพศ เยาวชนทั้งในสังคมไทยและต่างประเทศเริ่มซึมซับปรัชญาแนว ‘หลังเพศนิยม’ (postsexualism) ซึ่ง Michel Foucault นักคิดชาวฝรั่งเศส ได้เสนอไว้นานมาแล้วตั้งแต่ช่วงเกือบปลายศตวรรษที่ 20 แต่การเปลี่ยนแปลงทั้งระนาบเพิ่งเกิดขึ้นช่วงต้นศตวรรษที่ 21 นี้เอง ถ้าการทำลายโครงสร้างอำนาจเป็นความหวังสูงสุดในเชิงปฏิบัติ ปรัชญาแนวหลังเพศนิยมก็คือความหวังสูงสุดทางความคิดเรื่องเพศ

หลังเพศนิยมเป็นความพยายามไปให้ไกล หลุดพ้นจากขอบเขตของกรอบเพศ ตราบใดที่เรายังต้องมาคุยกันเรื่องนี้ก็หมายความว่าความเหลื่อมล้ำทางเพศยังคงอยู่ เช่น หากเรารณรงค์ให้ผู้หญิงข้ามเพศใช้คำนำหน้าชื่อว่านางสาว ถึงแม้เรียกร้องสำเร็จแต่การแบ่งแยกทางเพศไม่ได้หายไป ผู้หญิงข้ามเพศเพียงแค่สามารถก้าวข้ามข้อจำกัด ได้รับชัยชนะ หากคิดแบบหลังเพศนิยมเราควรเรียกร้องให้ไม่ต้องมีคำนำหน้าชื่อเลย ทุกคนใช้แค่ชื่อเท่าเทียมกัน รัฐมองประชาชนทุกคนเป็นมนุษย์คนหนึ่งโดยไม่ต้องสนใจตัวบ่งชี้ทางเพศ

เยาวชนรุ่นใหม่มองเรื่องเพศเป็นเหมือนเสื้อผ้า ใส่แล้วก็สามารถถอดออก ถ้าชอบใจก็หยิบมาใส่ซ้ำ ไม่ถูกใจก็โยนทิ้งไป แล้วหาชุดใหม่ที่ตัวเองคิดว่าเหมาะสมกว่า ไม่ยึดติด สังเกตว่าบางทีเขาก็ออกเดตกับเพศตรงข้าม อีกเดี๋ยวก็หันมาสร้างความสัมพันธ์กับเพศเดียวกัน รักใครก็รักเพราะเขาเป็นคนคนนั้น เรื่องเพศหญิง-ชายไม่เกี่ยว

การใช้ชีวิตและมีประสบการณ์แบบนี้ส่งผลทางความคิดแน่นอน พวกเขาจะไม่มองโลกเป็น 2 คู่ขั้วตรงข้าม ขาวกับดำ ดีกับชั่ว หญิงกับชาย อีกต่อไป ทุกอย่างมีมิติหลากหลายขึ้น หวังว่ากระแสความคิดนี้จะกลบชุดความคิดการเมืองเรื่องเพศแบบเก่าไป ในเมื่อไม่สามารถเปลี่ยนโครงสร้างอำนาจได้ ณ เวลานี้ ก็คงต้องฝาก ‘ความหวัง’ ไว้กับเยาวชน แต่ในฐานะคนรุ่นกลางเก่ากลางใหม่ที่ยังสนิทสนมกับโลกใบเดิม แต่อยากเห็นประเทศไทยก้าวไปสู่สังคมที่เข้าใจความหลากหลายทางเพศดีขึ้น คงต้องช่วยกันปูทางไว้เท่าที่จะทำได้ด้วย ไม่ควรปล่อยให้เด็กรุ่นใหม่แบกความหวังไว้เพียงลำพัง

The post การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอำนาจที่ไม่เท่าเทียมทางสังคมช่วยแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางเพศได้รวดเร็วที่สุด appeared first on a day magazine.

สมการความสัมพันธ์ของคนภายในกลุ่มน่าสนใจมาก ตอนนั้นเป็นยุคก่อน Stonewall riots เกย์และเลสเบี้ยนบางคนเลือกเก็บงำเพศสภาพของตน ไม่เปิดเผยให้เพื่อนร่วมขบวนการทราบ แถมยังคิดลบต่อการเป็นคนรักเพศเดียวกันด้วย ในขณะเดียวกันเกย์และเลสเบี้ยนผิวขาวบางคนเข้าร่วมต่อสู้เพราะเข้าใจอารมณ์ของคนผิวสีที่ถูกกดขี่ มีประสบการณ์ร่วมในฐานะพลเมืองชั้นสองในสังคมเหมือนกัน

แต่ว่าเกย์และเลสเบี้ยนผิวสีที่จอยกรุ๊ปกลับรู้สึกอึดอัด พวกเขาถูกกดขี่ทั้งเรื่องสีผิวและเพศสภาพ โดนเหยียดในเหยียด พอมารวมกลุ่ม ขบวนการต่อสู้เหมือนเรียกร้องความเท่าเทียมของเชื้อชาติเพียงอย่างเดียว แล้วละเลยประเด็นเพศสภาพ เกิดคำถามว่าความเปลี่ยนแปลงควรเกิดขึ้นทีละจุดหรือพร้อมกันทั้งระนาบ

กล่าวได้ว่าการรวมตัวกันในขบวนการสิทธิพลเมืองเป็นปฏิบัติการเฉพาะกิจ รวบรวมชนกลุ่มน้อยให้ได้มากสุดเพื่อช่วงชิงอำนาจการต่อรอง แต่ละกลุ่มมีวาระและวัตถุประสงค์ของการต่อสู้ยิบย่อยต่างกันไป เมื่อพบว่าเรือลำใหญ่ไม่ตอบโจทย์ ชนกลุ่มน้อยก็เริ่มปลดเรือชูชีพแยกย้ายกัน ตอนนั้นเรียกว่า lifeboat politics หนึ่งในกลุ่มที่แยกออกไปคือเกย์และเลสเบี้ยน

เชื้อชาติกับเพศสภาพคือสองสิ่งที่มีความสำคัญเท่ากัน เมื่อเพศสภาพถูกบีบให้เป็นซับเซตรองอยู่ภายใต้เชื้อชาตินานเข้าจึงสร้างความลำบากใจให้เกย์และเลสเบี้ยน เป็นที่มาของการแยกวง ซีรีส์เรื่อง Goodness Gracious Me ที่ออกอากาศทาง BBC ช่วงปี 1998-2001 นำประเด็นนี้มาสร้างเป็นตลกจบในตอนเสียดสีเรื่องชาตินิยม

ซีรีส์มีเนื้อหาเกี่ยวกับปมขัดแย้งระหว่างวัฒนธรรมเอเชียใต้กับบริบทของอังกฤษสมัยใหม่ มีอยู่ตอนหนึ่งที่ลูกชายของครอบครัวชาวอินเดียพาแฟนหนุ่มผิวขาวมาเปิดตัวกับพ่อแม่ ตอนเดินเข้าประตูมาพ่อกับแม่ก็แซวว่าพากันไปจีบหญิงมา ฝั่งลูกชายพยายามบอกใบ้เรื่องความสัมพันธ์เชิงคู่รัก พ่อบอกไม่เห็นแปลก ผู้ชายอยู่บ้านเดียวกันก็เหมือนทหารอยู่ในกองร้อย

พูดอ้อมไปอ้อมมาจนสุดท้ายลูกชายกับแฟนทนไม่ได้ หลุดปากออกไปว่าเป็นเกย์ พ่อแม่ถึงกับเดินหนีด้วยความผิดหวัง ตบหน้าลูกเรียกสติไปคนละหนึ่งฉาด เสียใจที่ลูกเป็นเกย์ก็แค่ส่วนหนึ่ง แต่ที่โกรธกว่าคือทำไมลูกไม่หาแฟนเป็นหนุ่มอินเดีย (You could have found a nice Indian boy!) ไปคว้าผู้ชายผิวขาวเข้าบ้านอย่างนี้รับไม่ได้ แฟนหนุ่มถึงกับเกาหัว ไม่คาดคิดว่าจะเจอปฏิกิริยาตอบโต้เช่นนี้

หนังอีกเรื่องที่แสดงว่าเชื้อชาติสำคัญกว่าเพศสภาพได้แก่ The Business of Fancydancing ของนักเขียนและผู้กำกับ Sherman Alexie ถ่ายทอดเรื่องราวของเกย์เชื้อสายอเมริกันอินเดียน (American Indian) ที่ทิ้งบ้านเกิดไปใช้ชีวิตอยู่ในสังคมของคนผิวขาวจนประสบความสำเร็จเป็นนักกวีที่มีชื่อเสียงและมีแฟนเป็นชายผิวขาว

ครั้งหนึ่งเขาตัดสินใจบอกยายว่าเป็นเกย์ ยายนิ่งมาก ไม่แสดงอาการโกรธหรือเสียใจ พร้อมทั้งเล่านิทานเปรียบเทียบว่าครั้งหนึ่งเคยเลี้ยงไก่ แล้วไก่เป็นเกย์ เชิดใส่แม่ไก่ตัวเมีย ป้ออยู่แต่กับไก่ตัวผู้ ยายบอกไม่เห็นเป็นไรเลยว่าจะเป็นไก่แบบไหน ไก่ก็คือไก่ หลานของเธอไม่ว่าจะมีเพศสภาพแบบไหน ขอแค่อย่าลืมพื้นเพความเป็นคนพื้นเมือง

Seymour ขอบคุณที่ยายยอมรับและรักเขาในแบบที่เป็น แต่รู้สึกว่าชีวิตยังไม่สมบูรณ์ โหยหาบางอย่างที่ขาดไป จึงออกผจญภัยในโลกกว้าง ตอนอยู่ในเขตสงวนสำหรับอเมริกันอินเดียนพวกเพื่อนเชิดชูชาติพันธุ์ละเลยเพศสภาพของเขา พอเข้าไปอยู่ในสังคมอเมริกันที่แวดล้อมด้วยคนผิวขาวเขาก็คิดถึงสายใยของอเมริกันอินเดียน หนังแสดงความขัดแย้งระหว่างชาติพันธุ์กับเพศสภาพ สองสิ่งอยู่ร่วมกันด้วยความเสมอภาคยากเหลือเกิน

หนังสร้างอุปมาอุปไมยที่ตัดสินใจยาก ไม่ว่าซีย์มัวร์จะเลือกเพื่อนหรือแฟนก็ต้องยอมเสียอีกฝั่งหนึ่งไป เป็นความลังเลใจเดียวกันกับตอนที่เกย์และเลสเบี้ยนแยกตัวออกจากขบวนการสิทธิพลเมืองเพื่อมาริเริ่มการเคลื่อนไหวทางสังคมของตนเองที่เน้นความเสมอภาคทางเพศ ประสบการณ์ก่อนหน้าสอนให้รู้จักวิธีสร้างแรงกระเพื่อม ก่อให้เกิดการตระหนักรู้อย่างมีประสิทธิภาพ

นโยบายการต่อสู้ของกลุ่มถูกกำหนดโดย LGBT ผิวขาวชนชั้นกลาง เพื่อประโยชน์ของ LGBT ผิวขาวชนชั้นกลางเป็นส่วนใหญ่ จนกระทั่งปลายปี 1970s เริ่มเกิดความตึงเครียดภายในกลุ่ม ปรากฏการณ์ ‘แหก’ มีให้เห็นอยู่เนืองๆ ครั้งหนึ่ง Audre Lorde กวีเลสเบี้ยนนักเคลื่อนไหวเรียกร้องสิทธิเชื้อสายแอฟริกันอเมริกัน เขียนจดหมายเปิดผนึกถึง Mary Daly นักคิดเลสเบี้ยนสายสตรีนิยมสุดโต่ง

ในจดหมายฉบับนี้ ลอร์ดกล่าวว่าเลสเบี้ยนผิวขาวอย่างดาลีชอบใช้ผู้หญิงผิวสีเป็น ‘หมากเดินเกม’ เรียกร้องความสนใจ ป่าวประกาศให้สังคมรู้ว่าผู้หญิงผิวสีถูกกระทำย่ำยี สมควรได้รับความช่วยเหลือ พอสปอตไลต์ส่องมาก็ยื่นข้อเสนอต่างๆ ที่คิดเองเออเอง ไม่เคยถามผู้หญิงผิวสีสักนิดว่าต้องการอะไร ลอร์ดบอกว่าเลสเบี้ยนผิวขาวต้องเลิกพฤติกรรมหน้าไหว้หลังหลอกแบบนี้ แล้วหันมาคุยและฟังกันอย่างจริงจัง

เพศสภาพและเชื้อชาติผลัดกันช่วงชิงพื้นที่การต่อสู้เรียกร้องในสหรัฐอเมริกานับแต่บัดนั้นมาจนกระทั่งปี 2000 ที่เกิดวินาศกรรม 9/11 การโจมตีแบบพลีชีพทางอากาศของผู้ก่อการร้ายอัลกออิดะห์ทำให้กลุ่มชาตินิยมกับผู้มีความหลากหลายทางเพศหันมาญาติดี จับมือร่วมกันต่อต้านการกระทำของผู้ก่อการร้าย

LGBT ถูกดึงเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของวาทกรรมสร้างชาติอีกครั้ง ไม่ว่าคุณจะมีเพศสภาพไหนก็ตาม ขอให้มีสำนึกรักชาติเป็นพื้นฐาน จากก่อนหน้าที่ตีกันเองไปมา เมื่อมีศัตรูเป็นผู้ก่อการร้ายอัลกออิดะห์เหมือนกัน นักคิดและนักการเมืองผู้มีความหลากหลายทางเพศ เช่น Florian Philippot, Pim Fortuyn และ Milo Yiannopoulos ก็หันมาสนับสนุนการเมืองฝ่ายขวาอนุรักษนิยมจัด

การสลับขั้วทางความคิดนี้เป็นความปรกติใหม่ (new normal) ที่เกิดขึ้นในสังคมช่วงต้นศตวรรษที่ 21 มีชื่อเรียกว่า ‘ชาตินิยมแบบรักร่วมเพศ’ (homonationalism) ในหนังสือเรื่อง Terrorist Assemblages: Homonationalism in Queer Times ของ Jasbir Puar วิเคราะห์ว่าเหตุการณ์ 9/11 สร้างจุดเปลี่ยนผ่านให้กับการเมืองเรื่องเพศ ก่อนหน้านี้ LGBT ถูกมองเป็นสัญลักษณ์ของความตายตลอดช่วงปี 1980s-1990s ว่าเป็นต้นเหตุของการแพร่ระบาด HIV/AIDS

พอเริ่มศตวรรษที่ 21 บุคคลผู้มีความหลากหลายทางเพศกลายเป็นสัญลักษณ์ของชีวิตใหม่ จะเห็นว่าการเรียกร้องสิทธิสมรสระหว่างบุคคลเพศเดียวกันและสิทธิการเลี้ยงดูบุตรของครอบครัวหลากหลายทางเพศล้วนถูกผลักดันให้เกิดขึ้นในช่วงนี้ LGBT สามารถร่วมสร้างชาติให้มั่นคงได้ถ้าหันมาให้ความสำคัญกับสถาบันครอบครัวและคำนึงถึงผลประโยชน์ความเป็นปึกแผ่นของชาติให้มาก

จะด้วยความบังเอิญหรืออะไรก็ตามแต่ ประเทศไทยเองก็มีภาพยนตร์เนื้อหาเกี่ยวกับชาตินิยมแบบรักร่วมเพศออกมาในปี 2002 เรื่อง พรางชมพู กะเทยประจัญบาน ของกิตติกร เลียวศิริกุล เป็นเรื่องราวของเกย์และกะเทย 6 คนที่บังเอิญอยู่ในเหตุการณ์ระทึกขวัญเครื่องบินตกบริเวณชายแดนไทย-พม่า โชคดีรอดชีวิตมาได้ แต่ก็พลัดไปอยู่ท่ามกลางความขัดแย้งระหว่างชนกลุ่มน้อยกับรัฐบาลทหารของพม่า

ฉากของหนังส่งเสริมแก่นเรื่องเป็นอย่างดี พื้นที่ชายแดนแสดงความก้ำกึ่งระหว่างไทยกับพม่า เปรียบเหมือนเพศสภาพของเกย์และกะเทย 6 คนที่อยู่กึ่งกลางระหว่างเพศชายและหญิง นอกจากนี้ยังเข้ากันกับสภาพของชนกลุ่มน้อยที่จะมองว่าเป็นพลเมืองของพม่าหรือไม่ก็ได้ ตามทฤษฎีแนววิพากษ์ พื้นที่กึ่งกลางถูกตีความเป็นสิ่งที่ดี มอบอิสรภาพว่าเราสามารถเลือกซ้ายหรือขวาก็ได้

แต่ใน พรางชมพู กะเทยประจัญบาน ผู้กำกับตีความ ‘กึ่งกลาง’ ใหม่ว่าเป็นพื้นที่แห่งสงครามและความไม่สงบ ยิงกันโครมคราม ผู้มีความหลากหลายทางเพศทั้ง 6 คนและชนกลุ่มน้อยในเรื่องไม่ได้อยู่ตรงกลางด้วยความผ่อนคลาย แต่ถูกกดดันให้เลือกข้าง ฉากจบสรุปปมขัดแย้งนี้ได้ดีทีเดียว ทั้งสองฝ่ายอยู่กลางลำน้ำขนาบสองข้างด้วยทหารไทยและพม่ายืนถือปืน ตัวละครกะเทยตะโกนร้องขอทางฝั่งไทยว่าอย่ายิง เธอเป็นคนไทย

สุดท้ายชนกลุ่มน้อยต้องวิ่งหนีหัวซุกหัวซุนต่อไป แต่กะเทยรอด แถมได้ไปให้สัมภาษณ์ออกรายการทีวี โดยกล่าวว่าพวกเธอดวงซวยที่เกิดมา ‘น้อยกว่าคนอื่น’ ถึงแม้จะโชคร้ายที่เกิดมา ‘ผิดเพศ’ แต่พวกเธอก็โชคดีที่เกิดมา ‘ถูกที่’ ใช้วาทกรรมชาตินิยมกดทับเพศสภาพเต็มที่ การเกิดเป็นเกย์และกะเทยสัญชาติไทยนั้นดีกว่าเป็นชนกลุ่มน้อยรักต่างเพศ ควรภูมิใจเถิดที่เกิดเป็นคนไทย

ฉากที่หยาวและสมโชคจะสานสัมพันธ์ลึกซึ้งแล้วนั่งคุยกัน มีการเปรียบเทียบว่าสมโชคเป็นกะเทย เลวร้ายสุดอย่างมากก็แค่โดนไล่ออกจากบ้าน ส่วนหยาวโชคร้ายกว่า ตั้งแต่เกิดมาก็ถูกทหารไล่ยิงเลย ต้องใช้ชีวิตเร่รอน หยาวถามสมโชคว่าเป็นกะเทยทำไม สมโชคไม่พอใจว่าเป็นคนชายขอบเหมือนกันมาเหยียดกันเพื่ออะไร มีฟาดใส่กันเล็กน้อย ฉากนี้สะท้อนอคติทางสังคมและความเหลื่อมล้ำระหว่างชาติพันธุ์กับเพศสภาพชัดเจนมาก เป็นบทสนทนาสั้นๆ ที่ทรงพลังพอควรเลย

เกย์และกะเทย 6 คนนี้ก็เหยียดกันเองภายในกลุ่ม เธอจะมาพูดว่าเป็นกะเทยเหมือนกันไม่ได้ ฉันแปลงแล้วและไม่มีลูกกระเดือก สถานภาพทางเพศไม่เท่ากัน ตัวละครสมหญิงติดอยู่กับการจำแนก ‘กล่องเพศ’ ด้วยการตัดสินจากลักษณะทางกายภาพ หนังเสียดสีการแบ่งแยกชนชั้นในกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ ระหว่างทหารรสนิยมรักต่างเพศเหยียด ชนกลุ่มน้อยของพม่าเหยียด เหยียดกันเองในกลุ่ม LGBT อย่างไหนเจ็บกว่ากัน

ในตอนจบเกย์และกะเทยทั้ง 6 คนสามารถก้าวข้ามอคติทางเพศที่มีแก่กันได้เนื่องจากทั้งหมดต่างรักชาติ ท่ามกลางความแตกต่างทุกคนเป็นคนไทย รักชาติไทยเหมือนกัน สัญลักษณ์ผืนธงชาติไทยปลิวไสวกระแทกตา อุดมการณ์แบบนี้แหละที่จะช่วยพยุงให้ทุกคนผ่านพ้นวิกฤตไปได้ อย่าโฟกัสความแตกต่างหากให้เชื่อมความสัมพันธ์ผ่านความเหมือน อวยชาตินิยมสุด

ไม่ว่าจะเกิดมาเป็นเพศไหนก็ขอให้เป็นคนดีของสังคมและรักชาติ ดูเหมือนจะเป็นวาทกรรมที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่นานในช่วง 10-20 ปีให้หลัง แต่การครอบงำหยั่งรากลึกเสียเหลือเกิน

The post จะรักชาติหรือเชิดชูเพศสภาพ ความปกติใหม่ของอุดมการณ์ชาตินิยมแบบรักร่วมเพศ (homonationalism) appeared first on a day magazine.

มีการคาดการณ์ว่าภายในปี 2060 จำนวน LGBT ผู้สูงวัยในอเมริกาจะเพิ่มขึ้นเป็น 5 ล้านคน และถ้านับรวมผู้ที่ไม่สามารถเปิดเผยตัวตนทางเพศชัดเจน ตัวเลขอาจสูงถึง 20 ล้านคน ประชากรเหล่านี้เป็น LGBT ยุคเบบี้บูมเมอร์ผู้ถูกละเลย ไม่มีการศึกษาอย่างเป็นระบบระเบียบเกี่ยวกับพฤติกรรมความต้องการของพวกเขาที่อาจแตกต่างออกไปยามแก่เฒ่า

แต่มีงานวิจัยชิ้นหนึ่งที่แจกแบบสอบถามให้ LGBT อายุ 50-95 ปี จำนวน 2,560 คนจากทั่วประเทศ ผลการวิจัยปรากฏว่าคนเหล่านี้มีความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้า การสูบบุหรี่ และการดื่มสุรา สูงกว่าคนรักต่างเพศที่อายุไล่เลี่ยกัน LGBT สูงวัยมีความเครียดมากกว่า กลัวถูกเลือกปฏิบัติไม่ว่าจะเป็นตามสถานพยาบาลหรือบ้านพักคนชราเพียงเพราะอัตลักษณ์ทางเพศ

คนที่มีความสัมพันธ์รักต่างเพศอาจหวังพึ่งลูกหลานเมื่อยามแก่เฒ่า แต่ LGBT ใช้ชีวิตอยู่กับเพื่อนหรือคู่ชีวิตรุ่นราวคราวเดียวกัน พอต่างคนต่างแก่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ ก็เกิดความกังวลว่าใครจะดูแล กลัวถูกทอดทิ้ง บ้านพักคนชราจึงเป็นทางออกที่ดี 20 กว่าเปอร์เซ็นต์ของ LGBT ผู้สูงวัยในอเมริกาเลือกปกปิดอัตลักษณ์ทางเพศของตนเมื่อพิจารณาหาบ้านพักคนชรา เนื่องจากกลัวไปสารพัดอย่าง ทั้งการปฏิเสธหรือการเลือกปฏิบัติ

การปกปิดตัวตนของ LGBT สูงวัยเพราะไม่อยากเป็นเป้าความสนใจส่งผลกระทบต่อเนื่อง พวกเขาต้องเผชิญกับบทสนทนาชวนกระอักกระอ่วนใจ เช่น การชวนคุยเรื่องสามีหรือภรรยา บุตรหลาน เหล่านี้เป็นหัวข้อชวนอึดอัด ไม่ต่างจากบริบทสังคมไทยที่พอรวมญาติกันแล้ว LGBT เจอคำถามว่าเมื่อไหร่จะแต่งงาน บ้านพักคนชราในอเมริกาหันมาเอาใจใส่ประเด็นที่สร้างความอ่อนไหวเช่นนี้มากขึ้น

ที่น่าเศร้าคือ LGBT ยุคเบบี้บูมเมอร์ใช้เวลาครึ่งหนึ่งของชีวิตในการเรียกร้องสิทธิเสรีภาพที่ผู้มีความหลากหลายทางเพศพึงได้รับอย่างเท่าเทียม อยู่มาทุกยุคทุกสมัยตั้งแต่การจลาจล Stonewall riots จนถึงการเรียกร้องสิทธิการแต่งงานของเพศเดียวกันอย่างถูกกฎหมายในทั้ง 50 รัฐทั่วอเมริกา กลุ่มนี้เป็น LGBT รุ่นบุกเบิกของทุกสิ่งทุกอย่าง บั้นปลายชีวิตนึกว่าจะสบาย กลับกลายเป็นต้องมาต่อสู้เรื่องการเลือกปฏิบัติต่อ LGBT ผู้สูงอายุอีก

มีภาพยนตร์ 2 เรื่องที่เสนอประสบการณ์ของ LGBT ผู้สูงอายุอย่างน่าสนใจ ได้แก่ Cloudburst ของผู้กำกับ Thom Fitzgerald ที่ดัดแปลงจากบทละครของเขาเอง หนังสัญชาติแคนาดา–อเมริกันเรื่องนี้ออกฉายในปี 2011 อีกเรื่องหนึ่งชื่อ Love Is Strange หนังสัญชาติฝรั่งเศส–อเมริกันของผู้กำกับ Ira Sachs เผยแพร่ในปี 2014 ทั้งสองเรื่องเป็นภาพยนตร์แนวโรแมนติก-ดราม่า

Cloudburst ถ่ายทอดเรื่องราวความสัมพันธ์ของหญิงรักร่วมเพศสองคนชื่อ Stella กับ Dotty ที่ใช้ชีวิตร่วมกันมา 31 ปี สเตลลาพูดในตอนหนึ่งว่า อยู่กับดอตตี้ตั้งแต่เธอตัวผอม จนบัดนี้ตัวอ้วนกลมและตาเริ่มมองไม่เห็น ในวัย 70 กว่าสเตลลาเองก็เริ่มหูหนัก แต่ร่างกายยังคล่องแคล่ว ทั้งสองอยู่ด้วยกันที่บ้านของดอตตี้ในรัฐเมน

หลานสาวของดอตตี้เป็นห่วงยาย จึงหลอกล่อให้ดอตตี้เซ็นเอกสารมอบสิทธิโดยชอบธรรมให้เธอตัดสินใจแทน แล้วก็พาดอตตี้ไปไว้ที่บ้านพักคนชรา ไม่ฟังเสียงคัดค้านจากดอตตี้และสเตลลา เพราะคิดว่านี่เป็นทางออกที่ดีที่สุด สเตลลาแอบย่องพาดอตตี้หนี แล้วขับรถข้ามชายแดนไปแคนาดาเพื่อจดทะเบียนสมรส หวังครอบครองสิทธิในการดูแลดอตตี้  หนังเรื่องนี้สร้างขึ้นก่อนศาลสูงสุดของอเมริกาจะมีคำตัดสินเห็นชอบให้คู่รักเพศเดียวกันสามารถแต่งงานกันได้ในเดือนมิถุนายนปี 2015

ความพิเศษของ Cloudburst คือการเลียนแบบโครงเรื่องของภาพยนตร์คลาสสิกจากยุค 90s เรื่อง Thelma & Louise ที่ผู้หญิงไม่ได้รับความยุติธรรมทางสังคม ถูกผู้ชายกดขี่ ทำให้ตัวละคร Thelma กับ Louise หลบไปผ่อนคลายความตึงเครียดช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ จัดโร้ดทริปเพื่อนหญิงพลังหญิง จนเป็นเหตุให้เข้าไปพัวพันกับการก่ออาชญากรรมหลายคดี

ทอม ฟิตซ์เจอรัลด์ ผู้กำกับ สอดแทรกความแตกต่างระหว่างคู่เทลมา-ลุยส์ และสเตลลา-ดอตตี้ ไว้หลายจุดเพื่อเสียดสีสังคมอย่างเจ็บแสบ เทลมากับลุยส์เป็นหญิงสาวในวัยที่แรงปรารถนาลุก

โชติช่วง พร้อมเดินหน้าบวกกับปัญหาทุกอย่าง ไม่เกรงกลัว ในทางกลับกันสเตลลากับดอตตี้เป็นคุณยายที่ควรได้นั่งชิลล์ มีความสุขกับชีวิต แต่มีเหตุให้ยักแย่ยักยันพากันออกโร้ดทริปทั้งที่สภาพร่างกายไม่เอื้อ

รถยนต์เป็นสัญลักษณ์แทนสังขารของตัวละครในหนังทั้งสองเรื่อง เทลมากับลุยส์ขับรถเปิดประทุนคันใหญ่โฉบเฉี่ยว สเตลลากับดอตตี้ขับรถกระบะบุโรทั่งสภาพพร้อมพัง Cloudburst เหมือนจะสื่อว่าวันเวลาผ่านไป 20 ปี แต่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงอะไรที่ดีขึ้น ผู้หญิงยังต้องเดินหน้าเรียกร้องความยุติธรรมจากสังคมเหมือนเดิม ที่เพิ่มเติมคือสภาพร่างกายที่โรยรา

Thelma & Louise กับ Cloudburst ยังคล้ายคลึงกันอีกอย่าง มีตัวละครชายหนึ่งเดียวโบกรถขอร่วมโร้ดทริป ในเรื่อง Thelma & Louise ตัวละคร J.D. บริหารเสน่ห์ของเพศชาย อ่อยขอติดรถไปด้วย แสร้งว่าสุภาพ แท้จริงแล้วรอโอกาสที่สองสาวอ่อนแอหวังปอกลอกขโมยเงิน เป็นผู้ชายที่เข้ามาเพื่อแสวงหาผลประโยชน์ (Thelma & Louise ถูกวิจารณ์ว่าเสนอภาพแทนความเป็นชายในแง่ลบเกินไป อันนี้แล้วแต่มุมมอง)

ใน Cloudburst ทั้งสเตลลาและดอตตี้ก็เจอชายหนุ่มชื่อ Prentice โบกรถขออาศัยติดไปแคนาดาด้วย เริ่มแรกเขาขยับกางเกงลงต่ำโชว์กล้ามท้อง Apollo’s belt คิดว่าป้าๆ ต้องตาลุกแน่ จนสเตลลาบอกว่า เก็บเถอะ อ่อยผิดคนแล้ว ส่วนดอตตี้มองอะไรไม่ค่อยเห็น หักมุมไปอีก ล้อเลียนว่าเสน่ห์ความเป็นชายกล้ามแน่นไม่ใช่ว่าจะส่งผลสำเร็จ สร้างความพึงพอใจในทุกโอกาส

ทั้งสามคนนั่งยัดกันเข้าไปในตอนหน้าของรถกระบะ ทำให้พื้นที่แออัดมากกว่าในเรื่อง Thelma & Louise ตัวละครไม่มีพื้นที่ส่วนตัว เพรนทิซเองก็ต่างจาก J.D. ในแง่ที่ว่าเขากำลังตามหาความฝันและยังอ่อนต่อโลกมาก เพรนทิซเป็นฝ่ายถูกสเตลลาแกล้ง สร้างเสียงหัวเราะหลายครั้งในหนัง เขาเป็นทั้งผู้รับและผู้ให้ ซึมซับบทเรียนชีวิตที่สำคัญมากมายจากสเตลลาและดอตตี้ ในขณะเดียวกันก็เป็นกาวใจช่วยประสานระหว่างเธอทั้งสอง เปิดมุมมองว่าความสัมพันธ์ระหว่างผู้ชายกับเลสเบียนไม่จำเป็นต้องขมชื่น เห็นแก่ตัว ชอบตัดสินเสมอไป

Love Is Strange เล่าเรื่องราวความรักของชายรักร่วมเพศ Ben กับ George ที่ใช้ชีวิตผ่านทุกข์และสุขด้วยกันมานาน 39 ปีในมหานครนิวยอร์ก ตอนเปิดเรื่องทั้งสองคนตัดสินใจแต่งงานกัน ส่งผลให้จอร์จถูกเชิญออกจากงานสอนดนตรีในโรงเรียนคาทอลิกแห่งหนึ่ง ก่อนหน้าทุกคนรวมถึงผู้อำนวยการโรงเรียนทราบดีว่าเขาเป็นเกย์ แต่ไม่มีใครพูดถึง พิธีแต่งงานคือการยืนยันอย่างเป็นทางการ เปิดเผยต่อสาธารณะ โรงเรียนทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้ไม่ได้ แสดงให้เห็นข้อจำกัดของการยอมรับผู้มีความหลากหลายทางเพศในสังคมอเมริกันว่ายังมีเงื่อนไข

พอสูญเสียหลักประกันความมั่นคงด้านการงาน เบ็นและจอร์จประสบวิกฤตทางการเงิน ตัดสินใจขายที่พักกลางกรุงนิวยอร์กเพื่อเอาเงินมาหมุน ทำทุกทางให้ความสัมพันธ์ไปต่อได้ และหาทางลดค่าใช้จ่ายด้วยการแยกกันอยู่ เบ็นไปอาศัยอยู่กับครอบครัวของหลานชายและภรรยาย่านบรุกลิน โดยแชร์ห้องนอนกับเด็กวัยรุ่น ลูกของหลานชายชื่อ Joey ส่วนจอร์จย้ายไปอยู่กับเพื่อนคู่รักเกย์ที่เป็นตำรวจ ทำงานไม่เป็นเวลา แถมยังชอบเปิดตี้เมื่อมีเวลาว่าง ทั้งสองคนตกอยู่ในภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออก ทว่าก็ต้องยอมอดทน

จุดเด่นในการดำเนินเรื่องของ Love Is Strange คือการล้อเลียนเสียดสี (irony) พอมีระยะห่างกัน เบ็นกับจอร์จเหมือนต้องกลับมาเดตกันใหม่ โทรหากัน แอบคุยกันยามว่าง หาเวลาไปกินข้าว ดูหนัง ฟังเพลง ตามที่ต่างๆ กลางกรุงนิวยอร์ก เดินมาส่งอีกฝ่ายที่หน้าบ้าน แลกจูบลาก่อนแยกย้ายกันไป

ที่เล่ามาอาจฟังดูโรแมนติกถ้ามันเกิดขึ้นกับคู่รักที่กำลังทำความรู้จักและเรียนรู้ซึ่งกันและกัน แต่สำหรับคู่ที่อยู่ด้วยกันมานานเกือบ 40 ปี แล้วต้องเริ่มนับหนึ่งใหม่ในความสัมพันธ์ช่างเป็นอะไรที่น่าเศร้า หลายครั้งเบ็นและจอร์จรู้สึกเวทนาชะตากรรมของตัวเอง น้อยใจว่าที่ต่อสู้ร่วมกันมาหลายสิบปีสุดท้ายแทบไม่มีความหมายอะไรเลย ไม่การันตีความมั่นคงในชีวิต ไม่สร้างเสริมการยอมรับทั้งจากสังคมและศาสนา

ผู้กำกับขยี้ย้ำความย้อนแย้งนี้ด้วยการใช้มหานครนิวยอร์กเป็นฉากของหนัง ท่ามกลางความสับสนวุ่นวายของเมืองใหญ่ ผู้คนพลุกพล่าน แต่ชีวิตของเบ็นและจอร์จผ่านไปอย่างเชื่องช้า นั่งดูนาฬิกานับเวลาเป็นวินาทีกัน เบ็นเกาะติดหลานสะใภ้และเพื่อนของโจอี้ หลานสะใภ้ยุ่งด้วยเรื่องร้อยแปดพันเก้า แอบเหวี่ยงใส่เบ็นว่าว่างนักเหรอชอบมาชวนเธอคุย ส่วนโจอี้ก็หงุดหงิดที่เบ็นมาแย่งเวลาของเขากับเพื่อนไป

ฉากหนึ่งของหนัง Love Is Strange ที่สะเทือนอารมณ์มากคือตอนที่จอร์จนั่งนิ่งอยู่คนเดียวกลางปาร์ตี้ที่จัดขึ้นในห้องพักของคู่รักตำรวจ มีคนแปลกหน้ามาชวนคุย จอร์จตอบว่าเขาอยู่ที่นี่ ไม่ได้อยากมีส่วนร่วม แต่ไม่มีที่ไป และทุกคนกำลังนั่งอยู่บนที่นอนของเขา (หมายถึงโซฟาในห้องนั่งเล่น) ความเป็นส่วนตัวของ LGBT สูงวัยถูกช่วงชิงลิดรอนไป ทำให้พวกเขารู้สึกเป็นส่วนเกินของสังคม

นอกจากประเด็นเหล่านี้ ภาพยนตร์เรื่อง Cloudburst และ Love Is Strange ยังเล่าเรื่องผ่านการมองแบบเควียร์ (queer gaze) ได้อย่างลึกซึ้ง Laura Mulvey นักทฤษฎีภาพยนตร์แนวสตรีนิยมผู้มีชื่อเสียงในแวดวงการศึกษาด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ กล่าวไว้ว่าการมองแบบเควียร์เป็นสิ่งจำเป็นเพราะทำให้มนุษย์มองโลกอย่างมีมิติมากขึ้น หลุดจากการมองเป็นคู่แบบขั้วตรงข้าม ไม่จำกัดอยู่แค่มุมมองของผู้ชายหรือผู้หญิง และการมองแบบเควียร์ไม่ควรผูกติดกับการตีความเรื่องแรงปรารถนาทางเพศเสมอไป

อย่างในหนังเกย์ การมองแบบเควียร์ถูกนำมาใช้จับจ้องกล้ามท้องของชายหนุ่มว่ายั่วเพศ แต่ใน Cloudburst กับ Love Is Strange ใช้การมองแบบเควียร์ด้วยท่าทีต่างออกไป ตอนเบ็นขอให้เพื่อนของโจอี้ยืนเป็นแบบให้เขาวาดภาพ เขาเพ่งมองไปที่ร่างกายของเด็กหนุ่มด้วยความชื่นชมว่าวัยเยาว์ช่างงดงาม ไม่ได้สื่อถึงความต้องการอยากสัมผัสหรือความอิจฉาอยากครอบครอง ผู้กำกับจับภาพนิ่งของเด็กหนุ่มแล้วแพนกล้องให้เห็นภาพจากมุมสูงของมหานครนิวยอร์ก เปรียบเทียบความเยาว์วัยว่ามีชีวิตชีวาเหมือนเมืองที่ไม่เคยหลับ

ตอนดอตตี้เพ่งมองดูเพรนทิซเต้นไปกับแสงแดดอ่อนยามเช้า เธอเห็นเพียงแค่เค้าโครงร่างกาย ไม่เห็นรายละเอียด แต่สัมผัสได้ถึงความงดงามอ่อนช้อย การมองแบบเควียร์ของดอตตี้สื่อให้เห็นการชื่นชมวัยเยาว์เช่นกัน เธอผ่านช่วงเวลานั้นมาแล้ว จำได้เพียงรางเลือนในปัจจุบัน แต่ตระหนักรู้ได้ว่าเป็นช่วงเวลาที่ดีและงดงาม ส่วนสเตลลาก็มองเพรนทิซแก้ผ้าวิ่งเล่นกับฝนด้วยความขบขัน การตีความแบบนี้เป็นทางเลือกของการมองแบบเควียร์ทั้งสิ้น เราไม่จำเป็นต้องมองสิ่งเดิมแบบเดิมเสมอไป

ส่วนผู้กำกับหนังทั้งสองเรื่องใช้การมองแบบเควียร์ผลักให้ตัวละครทบทวนและระลึกถึงความหลังที่ไม่มีวันย้อนกลับคืน แสดงช่วงเวลาที่ LGBT มีพลัง แรงปรารถนา ความมุ่งมั่นของวัยหนุ่มสาว ขัดแย้งกับสภาพปัจจุบันที่ LGBT สูงวัยต้องเผชิญ ทั้งความเสื่อมถอยของเรี่ยวแรงและกำลังใจ โทนของหนังเศร้ามาก แต่ตอนจบกลับสร้างความหวังอยู่ในที

The post LGBT สูงวัยไม่โอเค เมื่อต้องปกปิดตัวตนและรักษาระยะห่างทางสังคม appeared first on a day magazine.

เบื้องต้นแพทย์วินิจฉัยว่าฮอร์นเป็นมะเร็ง 6 เดือนต่อมาก็พบผู้ป่วยอาการแบบเดียวกันเพิ่มขึ้นอีกจำนวน 41 คน ซึ่งทั้งหมดเป็นชายรักชายที่อาศัยอยู่ในรัฐแคลิฟอร์เนียและนิวยอร์ก สร้างความตื่นกลัวแก่สาธารณชน เพราะไม่ทราบสาเหตุของการระบาดและวิธีการป้องกัน ผู้ป่วยที่ติดเชื้อ HIV/AIDS จึงถูกละเลยแม้กระทั่งจากคนใกล้ชิด ซ้ำร้ายสถานพยาบาลก็ยังปฏิเสธการรักษา

สิ่งที่อันตรายพอกันกับโรคระบาดคือความกลัวซึ่งเกิดจากความไม่รู้และข้อมูลที่บิดเบือน ตอนแรกโรคระบาดนี้ถูกเรียกว่า GRID ย่อมาจาก gay-related immune deficiency หรือโรคภูมิคุ้มกันบกพร่องที่เกิดกับเกย์ บางคนก็เรียกว่ามะเร็งเกย์ สังคมประณามเกย์ว่ามั่วเซ็กซ์จนเป็นต้นตอของการแพร่ระบาด สร้างเหตุผลรองรับความชิงชัง

ก่อนหน้านั้นในปี 1970 นักวิชาการชื่อ Laud Humphreys ได้ตีพิมพ์หนังสือเรื่อง Tearoom Trade: Impersonal Sex in Public Places ซึ่งศึกษาพฤติกรรมของชายที่มีเพศสัมพันธ์ทั้งแบบภายนอกและสอดใส่กับชายด้วยกันในห้องน้ำสาธารณะ ทั้งนี้ตอนเก็บข้อมูล ฮัมฟรีย์สปกปิดตัวตนและเหตุผลของการศึกษา ไม่ได้แจ้งข้อมูลที่จำเป็นให้ ‘ผู้ถูกวิจัย’ รับทราบ

หนังสือถูกโจมตีอย่างหนักเรื่องจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ เพื่อนร่วมงานกว่าครึ่งค่อนภาควิชาลาออกเพราะทนมองหน้ากันต่อไปไม่ได้ หนังสือพิมพ์ The Washington Post สาปนักสังคมศาสตร์อย่างฮัมฟรีย์สว่าทำวิจัยยังไงให้ดูถูกศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

แม้ว่าผู้ถูกวิจัยส่วนใหญ่เกือบ 60 เปอร์เซ็นต์จำแนกตัวเองว่าไม่ใช่ชายรักชาย พวกเขาตัดสินใจมีความสัมพันธ์ลักษณะดังกล่าวเพียงแค่นึกสนุกและได้ปลดปล่อย แต่หนังสือเล่มนี้ตอกย้ำภาพเหมารวมว่าเกย์มีเซ็กซ์สุดแปลกประหลาดและไม่ซื่อสัตย์ต่อคู่ครองของตนเอง

งานวิจัยเชิงพฤติกรรมศาสตร์ประกอบกับการแพร่ระบาดของโรคที่ขยายวงกว้างขึ้นสร้างมลทินติดตัว (stigma) ถ้าเป็นเกย์จะถูกตีตราทันทีว่ามั่วเซ็กซ์และมีเชื้อ HIV/AIDS ถึงแม้ว่าในเวลาต่อมาจะมีการแก้ข่าวให้ข้อมูลที่ถูกต้อง อย่างเช่นนายแพทย์ Lawrence Mass ที่เขียนอธิบายในบทความชื่อ Disease Rumors Largely Unfounded ตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์เกย์ New York Native ฉบับประจำวันที่ 18 พฤษภาคม 1981 แมส ยืนยันว่ามะเร็งเกย์เป็นข่าวโคมลอย ไม่มีมูล ศูนย์ป้องกันโรคติดต่อแห่งสหรัฐอเมริกายังไม่ฟันธงว่าโรคระบาดนี้เกิดขึ้นกับเกย์เท่านั้น หนังสือพิมพ์ New York Native ก่อตั้งขึ้นเพื่อประมวลข้อเท็จจริงเกี่ยวกับ HIV/AIDS ระหว่างปี 1980-1997 แต่เมื่อภาพจำเกิดขึ้นแล้วก็แก้ไขลำบาก

Little Britain

Little Britain เป็น sketch comedy เรื่องตลกจบในตอนสั้น ๆ ออกอากาศทางช่อง BBC ใช้ตลกร้ายเสียดสีภาพเหมารวมของเกย์ผ่านตัวละคร Daffyd Thomas ได้เจ็บแสบดี เขาชอบมโนว่าตัวเองเป็นเกย์เพียงคนเดียวในหมู่บ้าน ‘I’m the only gay in the village.’ โทมัสไปขอรับการตรวจ HIV บุคลากรทางการแพทย์ซักประวัติแล้วพบว่าเขาไม่มีความเสี่ยง ไม่เคยมีเพศสัมพันธ์ แต่โทมัสก็ยืนยันหนักแน่นว่าเขาอาจมีเชื้อ HIV เพราะเป็นเกย์

ข้ามมาฝั่งสหรัฐอเมริกา ภาพยนตร์เรื่อง Dallas Buyers Club ที่สร้างโดยใช้เค้าโครงจากชีวิตจริงของ Ron Woodroof เขาพบว่าตัวเองติดเชื้อ HIV/AIDS ช่วงปลายปี 1980 ตอนหมอแจ้งผลการตรวจและอธิบายความเป็นไปได้ของการติดเชื้อ วูดรูฟทั้งโกรธทั้งกลัวหมอเข้าใจผิดคิดว่าเขาเป็นเกย์ ภาพตัด หูดับ ไม่ฟังคำอธิบายใดๆ

เพื่อนในวงเหล้าก็เชื่อแบบเดียวกัน พอเมาแล้วก็แซววูดรูฟว่าไปมีเซ็กซ์กับผู้ชายมา ที่บ้านเจอมือดีพ่นสีล้อเลียนบนฝาผนัง ตอนหมอแนะนำว่ามีการรวมกลุ่มของผู้ติดเชื้อ HIV/AIDS เพื่อช่วยเหลือกันและกัน วูดรูฟปฏิเสธที่จะเข้าร่วมเพราะคิดว่าในกลุ่มต้องมีแต่ชายรักชายแน่ๆ แสดงให้เห็นว่าในเวลานั้นสังคมยังขาดความตระหนักรู้เรื่อง HIV/AIDS

ผู้กำกับเลือกดึงความเป็นผู้ชายจัดในตัวคาวบอยจากรัฐทางตอนใต้ของอเมริกา ชอบปราบพยศวัวกระทิง ทำงานเป็นช่างไฟแมนๆ แล้วภาพสลับมาที่วันหนึ่งชายคนนี้ถูกเพื่อนล้อว่าเป็นตุ๊ด ทำเอาวูดรูฟคลั่งและสั่นคลอนไปต่อไม่ถูกเหมือนกัน เพราะตัวเองรังเกียจกลุ่มชายรักชายมาก รับไม่ได้จนต้องลากตัวเองไปห้องสมุดเพื่อหาข้อมูลมาล้มล้างคำสบประมาท พิสูจน์ว่าตัวเองติดเชื้อ HIV ด้วยสาเหตุอื่น กู้อีโก้กลับคืน

Dallas Buyers Club ที่มา : mangomoment.wordpress.com

หากมองอีกมุมหนึ่งเกย์ผู้ติดเชื้อ HIV/AIDS คือเหยื่อของการบริหารงานล้มเหลวของรัฐบาล Ronald Reagan เรแกนดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีแห่งสหรัฐอเมริการะหว่างปี 1981-1989 รัฐบาลของเขาพยายามซุกปัญหาโรคระบาดไว้ใต้พรม ไม่ศึกษาเพิ่มเติมและเปิดเผยข้อมูลให้กระจ่างแจ้ง ทำให้ผู้ติดเชื้อมากมายใช้ตัวเองเป็นหนูทดลองยาที่ไม่ได้รับการรับรองมาตรฐาน ลองผิดลองถูกจนเสียชีวิตไปก็มาก

ในหนังเรื่อง Dallas Buyers Club นั้น วูดรูฟกล่าวโทษสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาของอเมริกา (FDA) ว่ารับใต้โต๊ะจากบริษัทยา ผูกขาดนำยาต้าน AZT เพียงชนิดเดียวมาทดลองใช้กับผู้ป่วยโดยไม่สนว่าอาจมียาตัวอื่นที่ใช้รักษาโรคนี้ได้ มุ่งแสวงหาผลกำไร ละเลยชีวิตความเป็นอยู่ของพลเมือง

เมื่อรัฐเอาแต่ได้ วูดรูฟจึงดิ้นรนหาทางรอดด้วยการพึ่งตัวเองเสียเป็นส่วนใหญ่ ขับรถข้ามชายแดนไปเม็กซิโกเพื่อลองยาชนิดอื่น พอเห็นว่ายาส่งผลดี สุขภาพของเขาฟื้นตัวต่อเนื่อง วูดรูฟก็กลับมาตั้งสมาคมช่วยเหลือผู้ติดเชื้อ HIV/AIDS คนอื่น เริ่มแรกก็เป็นการค้าขาย แต่ตอนท้ายของหนังวูดรูฟช่วยเหลือผู้อื่นโดยไม่หวังผลตอบแทน

จุดเปลี่ยนผ่านของหนังเกิดขึ้นเมื่อวูดรูฟพบกับหญิงข้ามเพศชื่อ Rayon ตอนแรกวูดรูฟก็ตั้งป้อมเกลียดเรยอน แต่เมื่อความสัมพันธ์พัฒนาไป เรยอนกลายเป็นผู้ช่วยทางการค้า กระจายยาของวูดรูฟสู่ตลาดเกย์และเพศทางเลือกอย่างกว้างขวาง เมื่อได้รู้ได้เห็นมากขึ้นวูดรูฟจึงคิดได้ว่าตนเองและกลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศต่างก็เป็นเหยื่อของรัฐบาลพอๆ กัน ความรังเกียจก็ลดน้อยลงจนหมดไปในที่สุด และมองพวกเขาเหล่านั้นเป็นเพื่อนมนุษย์ผู้เผชิญชะตากรรมเดียวกัน

ถึงแม้ภาพยนตร์เรื่อง Dallas Buyers Club จะแก้ไขความเข้าใจผิดว่าเกย์คือต้นเหตุของการแพร่กระจายเชื้อ HIV/AIDS แต่ฮอลลีวูดก็ยังไม่ละทิ้งการผูกเรื่องแบบเดิม เชิดชูผู้ชายเป็นตัวแทนการต่อสู้กับการกดขี่ของรัฐ ลดทอนหญิงข้ามเพศและตัวละคร LGBT อื่นๆ ให้เป็นเพียงส่วนประกอบให้วูดรูฟโดดเด่นขึ้นเท่านั้น

The Laramie Project ที่มา : imdb.com

ภาพยนตร์เรื่อง The Laramie Project สร้างขึ้นจากชีวิตจริงของ Matthew Shepard เป็นหนังที่ถ่ายทอดมุมมองเกี่ยวกับเกย์และ HIV/AIDS ได้ลึกซึ้งน่าสนใจ คืนวันที่ 12 ตุลาคม 1998 เชพเพิร์ดซึ่งขณะนั้นมีอายุเพียง 21 ปี เป็นเกย์และเรียนอยู่ที่ University of Wyoming ถูกนักศึกษาร่วมมหาวิทยาลัย 2 คนล่อลวงไปทำร้ายร่างกายจนอาการสาหัส พวกนั้นผูกร่างเขาไว้กับรั้วหนามของฟาร์มเปลี่ยวแห่งหนึ่งนานกว่า 24 ชั่วโมง

วันรุ่งขึ้นตำรวจหญิงมาพบร่างไร้สติจึงรีบเข้าไปช่วยเหลือ แกะเชพเพิร์ดออกจากรั้วหนามและนำเขาส่งโรงพยาบาล ปรากฏว่าเชพเพิร์ดเสียชีวิต ผลแล็บแสดงว่าเขามีเลือดบวก ตำรวจหญิงไม่ทันใส่ถุงมือ โดนลวดหนามบาดเป็นแผล แล้วไปสัมผัสร่างกายเชพเพิร์ดที่เต็มไปด้วยเลือดโดยไม่ป้องกัน มีโอกาสติดเชื้อ HIV

ตำรวจหญิงคนนั้นมีลูก ระหว่างที่เธอรอผลตรวจเลือดว่าติดเชื้อ HIV หรือเปล่า เธอไม่กล้าแม้จะกอดลูกและสมาชิกคนอื่นในครอบครัว เพราะประสาทเสียว่าจะส่งต่อเชื้อให้คนที่เธอรัก ผู้กำกับจงใจปั่นความรู้สึกคนดู ตั้งคำถามว่าระหว่างความสงสารเชพเพิร์ดที่เป็นเหยื่อของความเกลียดชังกับความไม่พอใจที่เขาเป็นเหตุให้แม่ต้องห่างลูก ความรู้สึกไหนรุนแรงมากกว่ากัน หนังตบท้ายว่าตำรวจคนนั้นไม่ติดเชื้อ HIV เธอไม่เสียใจกับสิ่งที่ทำลงไปและไม่ถือโทษเชพเพิร์ด

สิ่งที่ภาพยนตร์ทั้งสองเรื่องข้างต้นมีเหมือนกันคือความพยายามเสนอความสัมพันธ์ระหว่างเกย์กับการระบาดของ HIV/AIDS ด้วยใจที่เป็นธรรม และถอดรหัสการยึดโยงว่าเกย์มีโอกาสติดเชื้อ HIV/AIDS สูงกว่าบุคคลอื่นผ่านบริบทสังคม เศรษฐกิจ และการเมือง

ผลพวงการระบาดของ HIV/AIDS ในประเทศสหรัฐอเมริกาทำให้กลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศเกิดความกระตือรือร้นสนใจการเมืองมากขึ้น เพราะเรื่องนี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อชีวิตเขา นับเป็นข้อดีเพียงอย่างเดียวของโรคระบาดที่ช่วยสร้างการตื่นรู้บางอย่างแก่สังคม

Justin Chin กวีและนักแสดงเกย์ชาวอเมริกันเชื้อสายมาเลย์ติดเชื้อ HIV และเสียชีวิตเมื่อวันที่ 24 ธันวาคม 2015 ด้วยภาวะแทรกซ้อนของโรคเอดส์ ในปี 2001 จัสตินรวบรวมบทกลอนไว้ในหนังสือเรื่อง Harmless Medicine เล่าประสบการณ์การต่อสู้กับ HIV/AIDS ความหมายของชีวิตเปลี่ยนไปยังไงเมื่อรู้ว่าติดเชื้อ

บทกวีชิ้นหนึ่งในหนังสือเล่มนี้ชื่อ Undetectable กล่าวถึงร่างกายที่เสื่อมถอย แต่ความรู้สึกรับรู้ภาวะกลับชัดเจนอย่างไม่เคยเป็นมาก่อน

I get tired easily. I take more naps. (ฉันเหนื่อยง่าย งีบหลับบ่อย)
I dream less. (ฉันฝันน้อยลง)
I smell like the medicine chest. (กลิ่นตัวเหมือนตู้ยา)
Some days I think I can smell. (บางวันคิดไปเองว่าได้กลิ่น)
Every single cell in me. (เซลล์ทุกเซลล์ในร่างกาย)
I can feel every single one (รู้สึกได้ว่าเซลล์ไหน)
that dies. (ตายแล้ว)

The post กาลครั้งหนึ่ง เมื่อคนเข้าใจผิดคิดว่า HIV หรือ AIDS เป็นมะเร็งเกย์ appeared first on a day magazine.

ตั้งแต่ปี 1950 หมอจะแจ้งว่าอินเทอร์เซ็กซ์เป็นความผิดปกติทางเพศที่ควรได้รับการ ‘แก้ไข’ พ่อแม่ควรเก็บเรื่องนี้เป็นความลับ ไม่ควรบอกให้ใครรู้แม้กระทั่งตัวเด็กเองเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหา อินเทอร์เซ็กซ์มักผ่านการผ่าตัดนับครั้งไม่ถ้วนในวัยเยาว์เพื่อปรับปรุง ‘ความบกพร่อง’ นี้

อินเทอร์เซ็กซ์ในภาพจริง vs อินเทอร์เซ็กซ์ในภาพจำ

อินเทอร์เซ็กซ์คือบุคคลที่มีอวัยวะเพศและ/หรือโครงสร้างทางกายภาพที่เกี่ยวข้องกับการสืบพันธุ์แตกต่างไปจากเพศชายและเพศหญิง อินเทอร์เซ็กซ์ไม่ได้มีรูปแบบชัดเจนตายตัวเหมือนกันทุกคน ดีกรีความแตกต่างกระจัดกระจายหลายเฉดสี เช่น

อินเทอร์เซ็กซ์อาจเกิดมามีอวัยวะภายนอกเป็นเพศหญิง แต่ด้วยโครโมโซม XY ทำให้มีอัณฑะอยู่ภายในแทนที่จะเป็นรังไข่และไม่มีมดลูก

อินเทอร์เซ็กซ์อาจเกิดมาพร้อมโครโมโซมเพศหญิงและมีอวัยวะภายในแบบเพศหญิง แต่คลิตอริสขนาดใหญ่ยื่นออกมาจนดูเหมือนอวัยวะเพศชาย หรือในบางกรณีช่องคลอดก็ปิด ทำให้กายภาพภายนอกดูไม่เหมือนเพศหญิง

อินเทอร์เซ็กซ์อาจจะเกิดมาพร้อมโครโมโซมเพศชาย แต่อวัยวะเพศเล็กและถุงอัณฑะถูกแบ่งออกมาในลักษณะที่ดูเหมือนแคมของเพศหญิง

ความเชื่อผิดๆ ที่อินเทอร์เซ็กซ์ไม่ปลื้มคือ อินเทอร์เซ็กซ์มีทั้งอวัยวะเพศชายและอวัยวะเพศหญิง

จากความจริงทางการแพทย์สู่ความจริงของเนื้อตัวและร่างกาย

เหตุการณ์หลังปี 1990 เป็นจุดเปลี่ยนผ่านสำคัญสำหรับอินเทอร์เซ็กซ์ นักวิทยาศาสตร์สายสตรีนิยมชื่อ Anne Fausto-Sterling ตีพิมพ์บทความทางวิชาการที่ยอมรับการมีอยู่ของอินเทอร์เซ็กซ์ในสังคม สร้างแรงขับเคลื่อนจนเกิดการจัดตั้ง The Intersex Society of North America (ISNA) หรือสมาคมอินเทอร์เซ็กซ์แห่งทวีปอเมริกาเหนือ ขึ้นในปี 1993 การก่อตั้งสมาคมฯ อย่างเป็นทางการกระตุ้นให้อินเทอร์เซ็กซ์หลายคนกล้าออกมาแบ่งปันประสบการณ์ ลดความรู้สึกโดดเดี่ยวลงไปบ้าง แต่วงสนทนาก็ยังคับแคบอยู่เพียงแค่ในทวีปอเมริกาเหนือตามชื่อสมาคม

Anne Fausto Sterling brown.edu

ข้ามมาอีกซีกโลก ประเทศออสเตรเลียเริ่มตื่นตัวเรื่องอินเทอร์เซ็กซ์ช่วงหลังปี 2000 เหตุการณ์หนึ่งที่จุดประกายความสนใจของสังคมคือ คดีสะเทือนขวัญที่รัฐนิวเซาท์เวลส์ในปี 2010 Kathleen Worrall ถูกศาลพิพากษาว่ามีความผิดฐานฆาตกรรมน้องสาวตัวเองที่เปลี่ยนรหัส Wi-Fi ที่บ้านแล้วไม่ได้บอกให้ทราบ ข่าวหลายสำนักรายงานว่าแคทลีนมีความผิดปกติทางอารมณ์ ของขึ้นง่าย เพราะหยุดกินยาที่หมอสั่งเพื่อรักษาอาการ congenital adrenal hyperplasia (CAH) ซึ่งอาการ CAH นี้เป็นองค์ประกอบสำคัญ 1 ใน 5 ที่ส่งสัญญาณว่าแคทลีนอาจจะเป็นอินเทอร์เซ็กซ์ คดีนี้เป็นที่สนใจของสังคม นักข่าวกรูกันไปสัมภาษณ์ขอความเห็นทางการแพทย์ แต่กลับละเลยความเป็นไปได้เรื่องฮอร์โมนที่มีผลต่อพฤติกรรมความรุนแรงในอินเทอร์เซ็กซ์ นักกิจกรรมด้านอินเทอร์เซ็กซ์ที่พยายามตั้งข้อสังเกตก็รอเก้อหน้าแห้งกันไป

กรณีของแคทลีนเปิดประเด็นถกเถียงเรื่องภาพแทนของอินเทอร์เซ็กซ์ในสื่อสังคม โซเชียล ตลอดจนวรรณกรรม ว่ามีน้อยเหลือเกิน และที่มีอยู่ก็แสดงภาพอินเทอร์เซ็กซ์ผิดเพี้ยนไปหมด แถมยังเป็นไปในทิศทางเดียวกันอีก วาทกรรมทางการแพทย์กำหนดจินตนาการความนึกคิดของสังคมที่มีต่ออินเทอร์เซ็กซ์ นักกิจกรรมและสมาคมเกี่ยวกับอินเทอร์เซ็กซ์ร่วมกันรณรงค์ว่าการตื่นรู้ (intellectuality) เรื่องนี้ไม่ควรเกิดจากช่องทางเดียว และเชื้อเชิญให้อินเทอร์เซ็กซ์ออกมาเล่าประสบการณ์ตรง เป็นการเล่าเรื่องคู่ขนานไปกับองค์ความรู้ทางการแพทย์ แล้วคอยดูว่าสองอย่างมีจุดตัดกันตรงไหนและยังไง ซึ่งจุดตัดที่ว่าถือเป็นการสร้างการตื่นรู้เรื่องอินเทอร์เซ็กซ์ที่แท้จริง ผสานความจริงจากเนื้อตัวและร่างกายเข้ากับความจริงทางวิทยาศาสตร์

อินเทอร์เซ็กซ์ในวรรณกรรม ซีรีส์​ และภาพยนตร์

การตื่นรู้ผ่านประสบการณ์ตรงของอินเทอร์เซ็กซ์ผลักดันการศึกษาภาพแทนอินเทอร์เซ็กซ์ในงานวรรณกรรมและสื่อต่างๆ ที่ผลิตขึ้นหลังปี 2000 เมื่ออินเทอร์เซ็กซ์กลายเป็นปรากฏการณ์ทางสังคม เช่น นิยาย Annabel ของ Kathleen Winter นักเขียนสัญชาติแคนาดา ตีพิมพ์ในปี 2010 และนิยาย Middlesex ของ Jeffrey Eugenides ผู้แต่งใช้เวลาหาข้อมูลถึง 9 ปีกว่าจะแต่งนิยายเรื่องนี้จนจบและเผยแพร่ในปี 2002 จนได้รับรางวัลพูลิตเซอร์

อินเทอร์เซ็กซ์ตอบรับนิยาย 2 เล่มนี้ค่อนข้างดี เพราะที่ผ่านมาอินเทอร์เซ็กซ์เป็นเหมือนเมืองลับแล แล้วอยู่ดีๆ นักเขียน 2 คนนี้ก็นำแว่นขยายมาส่องให้คนอื่นๆ เห็นอินเทอร์เซ็กซ์ปรากฏอยู่บนแผนที่ แต่ก็มีท้วงบ้างเล็กน้อยว่าผู้แต่งสร้างตัวละครเอกอินเทอร์เซ็กซ์ให้เกิดและเติบโตช่วงปี 1960 เหมือนละครพีเรียดที่ย้อนเวลากลับไป 50-60 ปี ถึงแม้ข้อมูลเกี่ยวกับบริบททางสังคมในสมัยนั้นจะเป๊ะจริง แต่ภาพจำที่เกิดขึ้นไม่ช่วยให้อินเทอร์เซ็กซ์ก้าวข้ามมาถึงบริบทสังคมในปัจจุบันเท่าไหร่

ซีรีส์อเมริกัน 2 เรื่องที่แตะประเด็นนี้คือ House และ Grey’s Anatomy ตอนที่ออกฉายในปี 2006 ซีรีส์ทั้งสองเรื่องถูกจัดเป็น medical drama ทั้งคู่ สุดท้ายแล้วอินเทอร์เซ็กซ์ก็ยึดโยงอยู่กับแวดวงวิทยาศาสตร์การแพทย์อย่างหลีกหนีไม่พ้น ซีรีส์ทั้งสองพยายามเสนอว่าอินเทอร์เซ็กซ์ควรมีสิทธิเหนือเรือนกายของตนเอง การผ่าตัดรักษาไม่ควรทำตั้งแต่แรกเกิด และการตัดสินใจไม่ควรตกเป็นของหมอหรือพ่อแม่ สิ่งที่พ่อแม่ของอินเทอร์เซ็กซ์สามารถทำได้คือเลี้ยงดูจนลูกมีวุฒิภาวะ สามารถตัดสินใจเองได้ว่าต้องการทำยังไงกับร่างกายของตน

recapguide.com

ในซีรีส์ Grey’s Anatomy ตอน Begin the Begin (S2E13) แพทย์ฝึกหัดชื่อจอร์จต้องคอยดูแลคนไข้ที่เขาค้นพบภายหลังว่าเป็นอินเทอร์เซ็กซ์ พ่อแม่ต่างยืนยันว่าลูกเป็นผู้หญิง จะให้ผ่าตัดให้ได้ แต่จอร์จรู้สึกว่าการทำแบบนั้นไม่ยุติธรรม คนไข้ของเขาควรรับทราบข้อมูลครบถ้วนก่อนการรักษา จะบอกพ่อแม่อย่างนี้ก็กลัวล้ำเส้นแพทย์เจ้าของเคสและก้าวก่ายการตัดสินใจของครอบครัวคนไข้ แต่เขาก็ตัดสินใจบอกไป ในตอนแรกคนไข้ของจอร์จงงเพราะไม่เคยรู้มาก่อน คิดว่าตัวเองเป็นเด็กผู้หญิงที่แปลกประหลาด โดนเพื่อนล้อเพราะไม่มีหน้าอก จนต้องแอบไปกินฮอร์โมน เมื่อความจริงเปิดเผย ตัวละครอินเทอร์เซ็กซ์ถามทุกคนว่า “นี่หมายความว่าฉันจะเป็นเด็กผู้ชายก็ได้งั้นเหรอ?” แล้วก็ยิ้มพร้อมพูดว่า “Yes!” แสดงว่าสิ่งที่พ่อแม่คิดกับสิ่งที่ลูกอยากเป็นอาจจะไม่ตรงกันก็ได้ พ่อแม่ของอินเทอร์เซ็กซ์ไม่ควรไปลิดรอนโอกาสในชีวิต

ทว่าปัญหาของซีรีส์คือยังไงอินเทอร์เซ็กซ์ก็ต้องเลือกระหว่างชายหรือหญิง ต้องเป็นอย่างใดอย่างหนึ่ง จะอยู่ในภาวะก้ำกึ่งโดยไม่รับการผ่าตัดไม่ได้

ทางฝั่งลาตินอเมริกาก็ปล่อยเรื่องราวเกี่ยวกับอินเทอร์เซ็กซ์ที่น่าสนใจออกมาเช่นกัน เป็นหนังเรื่อง XXY ของผู้กำกับ Lucía Puenzo เรื่องนี้เคยมาฉายที่เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติกรุงเทพฯ และได้รับรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมด้วย

XXY ถ่ายทอดเรื่องราวของอินเทอร์เซ็กซ์วัยรุ่นอายุราว 15 ปี ชื่อ อเล็กซ์ ตอนเกิดพ่อแม่ตัดสินใจว่ายังไม่ให้อเล็กซ์รับการผ่าตัด แล้วพากันอพยพย้ายถิ่นฐานจากอาร์เจนตินาไปอยู่ที่บ้านชายทะเลห่างจากผู้คนในประเทศอุรุกวัย เพื่อปกป้องอเล็กซ์จากการถูกกลั่นแกล้ง ล้อเลียน ชีวิตเงียบสงบไปสักพักจนอเล็กซ์เข้าสู่วัยรุ่น แม่ก็เริ่มกังวลว่าจะยังไงต่อ จึงชวนเพื่อนเก่าที่เป็นศัลยแพทย์ฝีมือดีมาเที่ยวบ้านเพื่อขอคำปรึกษาและคงคิดเลยไปถึงเรื่องผ่าตัดด้วย คุณหมอมาพร้อมกับภรรยาและลูกชายชื่อ อัลบาโร ที่อายุรุ่นราวคราวเดียวกับอเล็กซ์

au-miel.tumblr.com

จุดเด่นของภาพยนตร์เรื่องนี้คือการใช้วิทยาศาสตร์แย้งกับวิทยาศาสตร์ พ่อของอเล็กซ์ชื่อคราเคน เป็นคู่ปรับกับหมอศัลยกรรม พอรู้วัตถุประสงค์ที่แท้จริงของการมาเยี่ยมก็รู้สึกไม่ชอบหน้าสักเท่าไหร่ อเล็กซ์ชวนอัลบาโรคุยว่างานของพ่อพวกเขาคล้ายๆ กัน พ่อของอัลบาโรผ่าตัดคน แต่พ่อของตัวเองผ่าตัดสัตว์ทะเล คราเคนหมกมุ่นอ่านหนังสือและศึกษาเรื่องเต่าทะเลเป็นพิเศษ นอกจากนี้ก็มีปลาการ์ตูนมาเข้าฉากบ้าง สัตว์ทะเลสองประเภทนี้มีความสำคัญกับหนังเพราะสามารถเปลี่ยนเพศได้โดยสิ่งแวดล้อมเป็นผู้กำหนด อย่างปลาการ์ตูนระยะแรกจะไม่รู้ว่าเป็นเพศใด จนโตเต็มวัยจึงสามารถแยกได้ และเมื่อตัวเมียตายไป ตัวผู้ที่มีขนาดใหญ่และแข็งแรงที่สุดจะเริ่มเปลี่ยนเป็นเพศเมียแทนที่

ส่วนเพศของเต่าทะเลนั้นขึ้นอยู่กับอุณหภูมิความร้อน (temperature-dependent sex determination หรือ TSD) ถ้าไข่ถูกฟักอยู่ในอุณหภูมิที่ต่ำกว่า 27.7 องศาเซลเซียส เต่าก็จะออกมาเป็นเพศผู้ แต่ถ้าถูกฟักอยู่ในอุณภูมิสูงกว่า 31 องศาเซลเซียส เต่าจะออกมาเป็นเพศเมีย ถ้าไข่ถูกฟักอยู่ในอุณหภูมิขึ้น-ลงระหว่าง 27.7 กับ 31 องศาเซลเซียส เต่าที่เกิดมาจะเป็นส่วนผสมระหว่างเพศผู้และเพศเมีย เขาถึงได้บอกว่าต่อไปภาวะโลกร้อนจะส่งผลต่อระบบนิเวศ ทำให้เต่าทะเลที่เกิดมาเป็นเพศเมียทั้งหมด ความลื่นไหลทางเพศของสัตว์ทะเลเหล่านี้เป็นบทเรียนสำคัญสำหรับพ่อของอเล็กซ์ โดยมันช่วยเปิดโลก เปลี่ยนมุมมอง

ย้อนกลับมาที่หนัง XXY หมอศัลยกรรมพ่อของอัลบาโรเชื่อว่า ความจริงมีเพียงหนึ่งเดียวด้วยวิธีทางการแพทย์ เขาอยากผ่าตัดแปลงเพศอเล็กซ์เพราะคิดว่าเป็นเคสที่ท้าทายความสามารถ ในขณะที่คราเคนพยายามใช้ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์เข้าใจความเป็นไปได้ของสรรพสิ่งในโลก ว่าไม่ได้มีข้อเท็จจริงเพียงหนึ่งเดียว และอเล็กซ์ไม่จำเป็นต้องเลือกว่าจะเป็นผู้ชายหรือผู้หญิง

ในตอนจบของเรื่อง อเล็กซ์รู้สึกมีอำนาจเหนือเรือนกายของตนเหมือนคนไข้ในซีรีส์ Grey’s Anatomy แต่ความต่างคืออเล็กซ์ไม่ได้เลือกระหว่างของเพียง 2 สิ่ง แต่ตัดสินใจให้เพศสภาพค้างคาอยู่ตรงกลางแบบนั้น พ่อและแม่ก็เคารพเชื่อมั่นในทางเลือกของอเล็กซ์เช่นกัน 

นอกจากการใช้สัญลักษณ์แล้ว ผู้กำกับยังสร้างสถานการณ์ผกผัน (situational irony) เพื่อล้อเล่นกับความคาดหวังเรื่องบทบาททางเพศด้วย หลังจากครอบครัวของศัลยแพทย์เดินทางมาถึงอุรุกวัย อเล็กซ์แสดงออกอย่างเปิดเผยว่าสนใจอัลบาโร เดินหน้าจีบ อยากได้ทั้งความรักและความใคร่ อเล็กซ์ซื้อสร้อยที่ทำมาจากกระดองเต่าให้อัลบาโรเป็นที่ระลึก ออกแนวรักโรแมนติก พออีกฉากหนึ่งอเล็กซ์เดินมาชวนเขาไปมีเพศสัมพันธ์กันเพราะเห็นอัลบาโรแอบช่วยตัวเอง ตอนแรกอัลบาโรมองว่าอเล็กซ์แปลก ตีตัวออกห่าง ไม่ยุ่งด้วย แต่ตอนหลังเริ่มชอบ สองคนแอบไปมีเพศสัมพันธ์กัน อเล็กซ์ที่กายภาพภายนอกเป็นผู้หญิงกลับอยาก ‘รุก’ อัลบาโร เขาไม่ได้ขัดขืน แถมแสดงออกว่าชื่นชอบเสียด้วย อัลบาโรพิจารณาว่าตนเองอาจเป็นเกย์ เป็นความย้อนแย้งระหว่างสิ่งที่เห็นภายนอกและความต้องการภายใน จะว่าไปผู้กำกับก็ใส่เบาะแสพอให้ผู้ชมเดาได้จากพฤติกรรมเดินหน้าจีบไม่กลัวเกรงของอเล็กซ์และความเขินอายของอัลบาโรว่าเรื่องจะคลายปมออกมาประมาณนี้

au-miel.tumblr.com

ผู้กำกับ ลูเซีย พูเอนโซ สอดแทรกสาระเกี่ยวกับอินเทอร์เซ็กซ์ไว้ในหนังเรื่องนี้เยอะเหมือนกัน อย่างตอนต้นเรื่องอเล็กซ์ไปชกต่อยกับเพื่อนผู้ชายที่ตัวเองไว้ใจจนยอมบอกความลับว่าเป็นอินเทอร์เซ็กซ์ คนดูเห็นว่าสาเหตุที่อเล็กซ์โกรธไม่ใช่แค่รู้สึกว่าเพื่อนทรยศ แต่เป็นเพราะอเล็กซ์หยุดกินยาตามหมอสั่งด้วย ทำให้ฮอร์โมนเพศชายพลุ่งพล่านพร้อมบวกทุกสถานการณ์ ชวนให้ย้อนกลับไปทบทวนแรงจูงใจกรณีของแคทลีน วอร์รัลล์ ก่อนหน้า ที่หยิบยกมาไม่ใช่จะแก้ต่างว่าแคทลีนไม่ผิด แค่ต้องการจะเสนอว่ายังมีความจริงเกี่ยวกับอินเทอร์เซ็กซ์อีกหลายมิติที่ถูกละเลย เหล่านี้เป็นสิ่งประกอบสร้างความเข้าใจของสังคมต่อตัวตนอินเทอร์เซ็กซ์ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น

เรื่องราวของอินเทอร์เซ็กซ์ที่กล่าวมาทั้งหมดเล่าผ่านมุมมองของอเมริกาเหนือ ลาตินอเมริกา และออสเตรเลีย ตอนนี้ที่อยากเห็นคืออินเทอร์เซ็กซ์ในบริบทสังคมเอเชีย แม้กระทั่งในประเทศไทย

อาจจะมาช้า แต่มาแน่

The post ไม่หญิง ไม่ชาย ไม่จำเป็นต้องใช่ทั้งสอง I–intersex อักษรที่ลับแลที่สุดใน LGBTQIA appeared first on a day magazine.