พิธีที่ว่านี้คือการร่ายรำที่เรียกว่า Mizudome no Mai ซึ่งแปลว่า การเต้นขอให้ฝนหยุด ตรงตัวตามจุดประสงค์ของงาน แม้จะเป็นงานเล็กๆ ที่เมือง Ota ในโตเกียว แต่สืบทอดกันมายาวนานจนจะครบรอบ 700 ปีใน ค.ศ. 2023 นี้  Mizudome no Mai เป็นเทศกาลที่สำคัญของท้องถิ่นที่ได้รับความร่วมมือจากคนในชุมชนมากมาย และได้ขึ้นทะเบียนเป็นวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของโตเกียวด้วย 

เทศกาลนี้จัดทุกเดือน ก.ค. ของทุกปี น่าเสียดายที่กว่าจะรู้จัก ปีนี้เขาก็จัดไปแล้วอย่างเงียบๆ ไม่โปรโมตเพราะกลัวคนมาเยอะ เกรงใจยอดคนติดโควิด ถึงจะไม่ได้ดูของจริง แต่เราได้คุยกับ Hiroshi Narushima เจ้าหน้าที่สมาคมอนุรักษ์เทศกาล Mizudome no Mai ผู้ใจดีเล่าเรื่องราวที่น่าสนใจของเทศกาลที่แม้แต่คนญี่ปุ่นก็แทบไม่รู้จักนี้ให้เราฟัง 

แห่ครั้งแรกเมื่อ 700 ปีก่อน…

ในปี 1321 (บางทฤษฎีบอกว่า 1429) แถบคันโต (โตเกียวและจังหวัดอื่นๆ ข้างเคียง) เกิดหน้าแล้งยาว เจ้าอาวาสวัด Gonshoji เลยนำฟางมามัดเป็นรูปมังกรถวายเทพเจ้า ฝนจึงตกลงมาให้ชาวบ้านดีใจ แต่หลังจากนั้น 2 ปี กลายเป็นว่าฝนตกยาวไม่หยุดสร้างความเสียหายให้ไร่นา ชาวบ้านเลยแอบโทษพิธีกรรมเมื่อ 2 ปีก่อน ร้อนถึงเจ้าอาวาสที่ต้องหาทางแก้ไขปัญหาเอาใจคนในชุมชนอีกครั้ง คราวนี้พระท่านเลยทำหน้ากากหน้าสิงโต (shishi) ขึ้นมา 3 อัน คำว่า ชิชิ หมายถึงสิงโตหรือสิงห์ที่ปกป้องศาลเจ้า ซึ่งพ้องเสียงกับคำว่าชิชิ ที่แปลว่าน้ำหยุดพอดี ดูเป็นมงคล หน้ากากนี้ทำมาให้ชาวนาใส่เต้นขอพรจากเทพมังกรให้ฝนหยุดตก แน่นอนว่าฝนหยุดตกดังใจหวัง ชาวบ้านแสนยินดีเลยร่ายรำถวายเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

แห่มังกรให้ฝนตก แห่สิงโตให้ฝนหยุด

พิธีกรรมของเทศกาลในปัจจุบันจะเริ่มตั้งแต่การจำลองเหตุการณ์ตอนขอฝน จวบจนการเต้นขอให้ฝนหยุด พาร์ตแรกเรียกว่า Michiyuki เริ่มต้นตั้งขบวนกันที่ด้านนอกวัด ห่างไปประมาณ 200-300 เมตร ชายฉกรรจ์ 2 คนจะเข้าไปอยู่ในเชือกถักซึ่งทำจากฟางเพื่อรับบทเป็นมังกร ทีมงานคนอื่นๆ จะอยู่รอบๆ ช่วยกันยกร่างมังกรนี้ไปตามทาง ปิดท้ายด้วยกลุ่มเด็กๆ ถือแท่งไม้ไผ่เคาะพื้น ถือพัดลายดอกโบตั๋น ยืนเป็นการ์ดป้องกัน 

เมื่อพิธีเริ่มต้นขึ้นทีมงานจะยกร่างมังกรมุ่งหน้าสู่วัด โดยจะหยุดเป็นระยะให้เด็กๆ ในท้องถิ่นนำน้ำมาสาดแล้วค่อยเดินหน้าต่อ ทีม 2 หนุ่มเจ้ามังกรงานหนักหน่อยต้องรับมือกับน้ำไปพลาง เป่าหอยสังข์ในมือไปด้วยเป็นระยะเพื่อแสดงความยินดีปรีดา เมื่อทั้งลากทั้งสาดกันมาจนถึงวัด จะถือว่าท่านเทพมังกรบินกลับสวรรค์เรียบร้อย ฝนเลยหยุดตก เข้าสู่โหมดเต้นระบำสิงโตขอบคุณกันไป เป็นอันจบพิธี

แห่แหนกันมาด้วยความผูกพัน

เทศกาลนี้มีความ DIY สูงมาก คนที่รับบทเป็นเทพมังกรเอย คนรำขอบคุณ คนเล่นดนตรี คนทำเวที ส่วนมากคือคนในชุมชนนี้ทั้งนั้น เชือกที่ถักเป็นเทพมังกรก็ถักกันใหม่เองทุกปี เด็กๆ ที่เดินขบวนและทำหน้าที่สาดน้ำก็มาจากโรงเรียนอนุบาลในท้องถิ่นและเหล่าลูกเสือในพื้นที่ สถานที่จัดงาน สถานที่ซ้อมรำ ซ้อมดนตรี ก็ใช้พื้นที่วัดซึ่งมีความสัมพันธ์แน่นแฟ้นกับคนในชุมชน ข้าวของใช้เสร็จก็เก็บไว้ที่วัดสแตนด์บายรอใช้ใหม่ปีหน้า ของกรุบกริบอย่างหน้ากากสิงโต ชุดที่ใส่รำก็นำจัดใส่ตู้โชว์สวยๆ ทำมุมพิพิธภัณฑ์เล็กๆ ให้คนที่ไม่ได้มาร่วมงานดูย้อนหลังได้ เรียกได้ว่าทำกันเองทุกอย่างเท่าที่ทำไหว คนละไม้คนละมือ

“เมื่อก่อนกำหนดวันที่จัดงานชัดเจน แต่ว่าเปลี่ยนเป็นวันอาทิตย์ที่ 2 ของเดือน ก.ค. แทนตั้งแต่ปีที่แล้วเพราะว่าทีมงานไม่สะดวก ส่วนมากลางานวันธรรมดาลำบาก เพราะต่างก็มีงานทำกันทั้งนั้น เช่น หนึ่งในพี่ผู้ชายที่รับบทเป็นเทพมังกร จริงๆ แล้วอาชีพหลักคือช่างไม้ แต่รับบทเป็นมังกรนี้มาตั้งแต่หนุ่มๆ ทำต่อเนื่องมา 16-17 ปี หนึ่งในคนที่รำก็เป็น ผ.อ.โรงเรียนประถม นอกจากนี้ก็มีอาจารย์มหาวิทยาลัย  มีพนักงานออฟฟิศด้วย ผมเองก็เป็นคนขับรถบัสมาก่อน เวลาออกงานต่างถิ่นก็เอารถมาพาทุกคนไปด้วยกัน แต่ละคนทำงานต่างสายกันมาก แต่ยังไงก็กลับมารวมตัวกันทุกปี”

คนที่มาชมเทศกาลนี้ก็เช่นกัน มีทั้งคนในชุมชน คนในสมาคม และคนย้ายไปอยู่ที่อื่นแล้วแต่ก็กลับมาทุกปีด้วยความผูกพัน บางคนไม่ได้กลับมาดูเฉยๆ กลับมาช่วยงานด้วยก็มี ดูความสัมพันธ์แนบแน่นมากๆ

“คนจากชุมชนข้างเคียง หรือเพื่อนของเพื่อนชวนกันมาอีกทีก็มีนะ ผมว่าคนอยากมาร่วมงานนี้เพราะว่าเป็นเทศกาลที่มีความเป็นมายาวนาน อย่างผมเองก็อาศัยอยู่ที่นี่ตั้งแต่เด็ก ได้เห็นมาตลอด โตขึ้นมาก็อยากมีส่วนร่วม ตอนนี้พวกเด็กๆ ก็สนใจอยากฝึกเป่าขลุ่ยและร่ายรำกันหลายคนเลยล่ะ”

แห่ต่อไปจะได้ไม่ลืมกัน

ฟังดูเหมือนพิธีง่ายๆ สาดน้ำกันสนุกๆ แต่ไม่ใช่เรื่องง่ายเลยที่จะสานต่อวัฒนธรรมในชุมชนเล็กๆ ต่อเนื่องมาได้ถึง 700 ปี จริงๆ แล้ววัดนี้ยังมีการร่ายรำเก่าแก่อีกอย่างชื่อเหมือนวัดเป๊ะๆ ว่า Gonshoji-mai แต่คนที่เต้นได้เสียชีวิตไปหมดแล้วสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 จึงไม่เหลือผู้สืบทอดมายังปัจจุบัน

Mizudome-mai เองก็เสี่ยงมากเช่นกัน เพราะว่าคนที่เต้นได้และรู้จักเทศกาลนี้เสียชีวิตระหว่างสงครามเกือบหมด คนที่เหลืออยู่เลยรวมตัวกันรื้อฟื้นเทศกาลนี้ขึ้นมาใหม่หลังสงครามจบในปี 1954 ยิ่งได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของโตเกียวเลยได้โอกาสตั้งชมรมอนุรักษ์ขึ้นมาและพัฒนาเป็นสมาคมอนุรักษ์ที่จริงจังยิ่งขึ้น ทุกวันนี้จึงมีทีมงานคอยดูแลทั้งเรื่องการจัดงาน การหางบประมาณ การทำกิจกรรมเผยแพร่วัฒนธรรมและที่สำคัญที่สุด การฝึกสมาชิกรุ่นใหม่เพื่อสานต่อการร่ายรำนี้ต่อไป

“โควิดทำให้เราไม่ได้จัดมา 2 ปี ถ้าปีนี้ไม่จัดอีก คนน่าจะลืมวิธีรำ วิธีเตรียมงานต่างๆ แน่ๆ เลยขอจัดแบบระมัดระวังและไม่โปรโมตเยอะ คนจะได้ไม่มามากจนเกินไป ประจวบกับปีนี้มีคนอยากเข้าร่วมเยอะพอดี น่าจะเป็นโอกาสเหมาะที่จะได้เผยแพร่และดึงดูดคนรุ่นใหม่มารับช่วงต่อ คนมาดูอาจจะน้อยกว่าทุกปีแต่ก็ยังถือว่าเยอะเลยล่ะ”

แม้จะเป็นงานฟรีที่ใครก็สามารถอาสามาช่วยกันได้ แต่บทบาทสำคัญของงานที่จำเป็นต้องใช้ความชำนาญเป็นพิเศษอย่างบทเทพมังกร บทคนร่ายรำและเล่นดนตรีส่วนมากจะเป็นอาสาสมัครขาประจำที่ทำต่อเนื่องมาหลายปี เพราะกว่าจะฝึกจนทำได้คล่องต้องใช้เวลาถึง 5-10 ปี 

“บทเทพมังกรนี่หายากเพราะรับบทหนักมาก ทั้งโดนม้วน โดนสาดน้ำ ต้องเป่าหอยอีก บางคนอยากทำนะ แต่เป่ายังไงก็ไม่มีเสียงออกมา (หัวเราะ) จังหวะก็สำคัญ ต้องรู้จักออมแรงให้เป่าได้จนถึงหน้าวัดด้วย

อย่างพี่ช่างไม้ที่เป็นเทพมังกรก็ทำมา 17 ปีแล้ว เขาก็บ่นอยู่ว่าหาคนรับช่วงต่อยาก งานจัดแค่ปีละครั้ง โอกาสสอนและฝึกซ้อมก็น้อย แต่ละคนมีงานประจำอื่นอีก” 

จริงๆ แล้วคนอยากมาเป็นส่วนหนึ่งของงานนี้ก็มีไม่น้อย ตอนที่มีรายการโทรทัศน์มาถ่ายงานเทศกาลแล้วพี่เทพมังกรมีโอกาสได้หยอดออกอากาศว่า ‘หาคนมารับช่วงต่ออยู่นะครับ’ วันรุ่งขึ้นก็มีคนส่งอีเมลมาสมัครทันที แต่ปัญหาอยู่ที่ความถี่ในการจัดงานที่ส่งผลต่อระยะเวลาในการฝึกซ้อม การจัดงานปีละครั้ง และการฝึกซ้อมแค่ 2-3 เดือนก่อนเริ่มงาน ในขณะที่ชีวิตก็มีหน้าที่ความรับผิดชอบอื่นๆ อีกยิ่งทำให้การส่งต่อวิชาเป็นไปได้อย่างช้าๆ

“อย่างผมเองก็อยากพักแล้ว ทำมา 54 ปีแล้ว แต่หาคนมาทำแทนไม่ได้ แต่ก็ยังดีนะที่เด็กๆ ในชุมชนหลายคนสนใจ พอเห็นคนอื่นๆ ในชุมชนทำก็อยากจะมีส่วนร่วมบ้าง มาฝึกเป่าขลุ่ยตั้งแต่เด็ก ตอนนี้อาจจะยังไม่ได้เข้าร่วมแสดงวันจริง แต่ก็ได้มาฝึกร่วมกันทุกปี ลูกชายของพี่ช่างไม้ก็เหมือนจะพูดว่าอยากทำเหมือนพ่อนะ” ฮิโรชิเล่าด้วยสายตาที่มีความหวัง

เราเองก็คิดว่าแม้เทศกาลนี้จะไม่แมส แต่ก็มีแฟนคลับกลุ่มย่อยสนใจอยู่ไม่น้อยเลยนะ ถึงขนาดที่ปีนี้เริ่มทำเชือกท่านมังกรสำหรับโชว์โดยเฉพาะเป็นปีแรก เพราะมีคนมาที่วัดแล้วรู้สึกเสียใจที่ไม่มีให้ดู (ปกติใช้แล้วต้องแกะทิ้งไปทุกปีเพราะสภาพเยินเกินกว่าจะนำกลับมาใช้ใหม่หรือตั้งโชว์) 

“พูดตรงๆ เลย ใครที่มาดูเทศกาลแล้วเกิดความรู้สึกอยากมีส่วนร่วม รู้สึกว่าฉันก็ทำได้นะ หรือแค่อยากลอง อยากเรียนรู้เพิ่มเติมก็แวะมาได้เลย เราเปิดรับทุกคน”

นักท่องเที่ยวชาวต่างชาติอย่างเราก็ขอให้คนแห่กันมาสมัครไม่หยุด พวกเราจะได้ชมเทศกาลเก่าแก่กันต่อไปนานๆ

The post Mizudome no mai เทศกาลแห่เก่าแก่ในโตเกียวที่สาดน้ำใส่มังกรเพื่อขอให้ฝน… หยุด! appeared first on a day magazine.

สมุดจดตารางชีวิตประจำปีของที่นี่ก็แจ่มมาก มีหลายไซส์หลายดีไซน์ เป็นหนึ่งในความสนุกทุกสิ้นปีที่เราได้เลือกไดอารี่คู่ใจในปีใหม่ สมุดบันทึกเฉพาะทางอื่นๆ ก็มากมี เช่น สมุดบันทึกกาแฟที่กินในแต่ละวัน สมุดรีวิวหนังที่ดู นอกจากนี้พวกสมุดกรุบกริบ แปะรูป เขียนข้อความเพื่อมอบเป็นของขวัญให้เพื่อนหรือคนสำคัญก็มีไม่น้อย เรียกได้ว่าถ้าหลวมตัวเข้าจักรวาลเครื่องเขียนของญี่ปุ่นแล้ว อย่าหวังจะได้บินกลับดาวง่ายๆ

แม้จะได้เจอของเก๋มามากมาย แต่แล้ววันหนึ่งเราก็ได้เจอกับสมุดที่ชวนให้คิดว่า จริงเหรอ ทำสมุดแบบนี้ออกมาขายได้จริงๆ เหรอ

นั่นคือสมุดปกสีแดงที่มีช่องรูปหัวใจไว้ให้สอดรูปซึ่งเขียนว่า Present Book คู่มือทำความรู้จักคนที่ฉันรัก 

นี่มันอะไรกัน แม้จะพอรู้อยู่แล้วว่าญี่ปุ่นชอบเขียน ชอบงาน DIY ประดิดประดอย แต่นี่มัน next level จนต้องติดต่อไปยังผู้ผลิต IROHA PUBLISHING บริษัทยักษ์ใหญ่ผู้สร้างสรรค์ทั้งหนังสือ สินค้าเครื่องเขียนกุ๊กกิ๊กและสมุดรูปแบบต่างๆ มากมาย เพื่อทำความเข้าใจวัฒนธรรมการเขียนอันลึกซึ้งนี้!

เขียนเพื่อใครสักคน

Yukinobu Nomura เจ้าของกิจการเป็นทั้งกวีและช่างภาพ ก่อนจะมาเป็นเจ้าของบริษัทใหญ่โต ในวัยหนุ่มเขาเคยขายโปสการ์ดแฮนด์เมดมาก่อน เลยเข้าใจเสน่ห์ของการสร้างสรรค์ผลงานต่างๆ ด้วยมือที่ทำให้ผู้อื่นรู้สึกดีใจ เลยเป็นแรงบันดาลใจให้สร้างสรรค์สินค้าต่างๆ ในปัจจุบัน 

Present Book คือซีรีส์สินค้าที่ใช้เขียนสำหรับมอบเป็นของขวัญให้คนสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นครอบครัว เพื่อนหรือแฟน เพื่อส่ง ‘ความรู้สึกชอบมากๆ’ ให้กับคนสำคัญผ่านตัวหนังสือและรูปถ่าย สมุดในซีรีส์นี้มีหลายหมวดให้เลือก เช่น สมุดเล่มเล็กให้เขียนสั้นๆ เกี่ยวกับ 100 เรื่องที่เราชอบเกี่ยวกับคนคนนั้นและ 10 ความทรงจำที่ประทับใจ คู่มือทำความรู้จักคนที่ฉันรักก็เป็นหนึ่งในสินค้าหมวดนี้ 

สิ่งที่ทำให้ว้าวจนต้องติดต่อขอคุยคือ เมื่อลองเปิดดู มันจริงจังมาก มีช่องให้เขียนชื่อ วันเกิด น้ำหนัก ส่วนสูง ฯลฯ พร้อมชาร์ตพลังจุดแข็งจุดอ่อนนิสัยต่างๆ (หากคิดภาพไม่ออก ขอให้คิดถึงเวลาเล่นเกมส์หรืออ่านการ์ตูนแล้วมีแนะนำตัวละคร แนะนำสกิลต่างๆ เช่น วิ่งเร็ว ยิ่งแม่น ถึก ผ่านภาพแผนภูมิ) ลงละเอียดถึงขั้นให้เขียนอธิบายลักษณะต่างๆ ของร่างกาย เช่น ไหล่กว้าง ข้อมือเล็ก มีกล้ามอ่อนๆ คำพูดติดปาก สไตล์การแต่งตัว นอกจากนี้ยังมีงานอดิเรก สิ่งที่ชอบ และมีพื้นที่ให้คนเขียนสรุปด้วยว่าชอบเขาที่ตรงไหน

เราต้องชอบเขามากแค่ไหนกันนะ ถึงเขียนอะไรแบบนี้ออกมาได้เป็นเล่มๆ และที่แน่ๆ เราคงต้องชอบการเขียนไม่น้อยไปกว่ากัน

คนของ IROHA PUBLISHING แง้มให้เราฟังที่มาของการเขียนความรู้สึกลงบนสมุดว่า “เพราะคนญี่ปุ่นเป็นคนขี้อาย”

บางทีอยากบอกความรู้สึกกับคนในครอบครัวหรือเพื่อนสนิทแต่ไม่กล้าพูดออกมา และความขี้อายนี้เองทำให้การเขียนสื่อความในใจฝังตัวอยู่ในวัฒนธรรมญี่ปุ่นมายาวนาน เช่น คนญี่ปุ่นชอบเขียนข้อความลงกระดาษ พับเป็นรูปทรงน่ารักๆ แล้วมอบให้เพื่อน หรือแลกสมุดสลับกันเขียนไดอารี่เวลาต้องแยกย้าย เช่น เพื่อนย้ายโรงเรียน ย้ายที่ทำงาน มักจะเขียนข้อความลงกระดาษแข็งมอบให้กันก่อนลา ซึ่งการพับกระดาษน่ารักๆ ส่งให้เพื่อนเป็นสิ่งที่ทีมออกแบบของ IROHA PUBLISHING เคยสัมผัสมาโดยตรงตอนเด็กเลยนำมาพัฒนาต่อเป็นสินค้าที่ยังคงความรู้สึกกระจุกกระจิกกระชุ่มกระชวยหัวใจเมื่อได้ใช้หรือมอบให้คนอื่น แม้จะเป็นผู้ใหญ่แล้วก็ตาม

สแครปบุ๊กหรือสมุดบันทึกต่างๆ ก็เข้าใจได้นะ แต่ถึงขั้นแปะรูป วาดชาร์ตพลัง บันทึกคำที่พูดบ่อยๆ ฯลฯ ทำคู่มือคนรักนี่ ถึงกับต้องถามเขาไปตรงๆ ว่ามันมีคนทำเหรอ

“สมัยก่อนตอนฉันอยู่ชั้นประถม เด็กๆ มักจะวาดและเขียนอะไรทำนองนี้ให้กันอยู่แล้วนะคะ เพื่อนในห้องบางคนอยากสะสมโปรไฟล์เพื่อนๆ ก็จะแจกกระดาษให้เพื่อนคนละแผ่นแล้วเพื่อนๆ จะกรอกข้อมูลกลับมาให้ สมุดนี้เลยพัฒนาคอนเซปต์มาจากตรงนั้น แต่ปรับเป็นเล่มเดียวลงรายละเอียดเฉพาะบุคคล คล้ายๆ กับเป็นคู่มือทำความรู้จักมนุษย์คนนั้นๆ ไปเลย

“เรื่องนี้ไม่แปลกเลยค่ะสำหรับที่ญี่ปุ่น” 

เขียนเพื่อตัวเอง 

จริงๆ แล้วนอกจากสมุดคู่มือเจาะลึกแฟนฉัน ยังมีสมุดอีกอย่างของแบรนด์นี้ที่เราชอบมาก นั่นคือ Sunny Log Note (หลายคนอาจจะคุ้นๆ เพราะมีขายที่ลอฟต์ในไทยด้วย) สมุดซีรีส์ Sunny มีทั้งสมุดโน้ตธรรมดา สมุดจดตารางงาน และสมุดบันทึกเรื่องราวกึ่งๆ ไดอารี่ที่เขาเรียกว่า Log Note

วัฒนธรรมการเขียนอีกอย่างของญี่ปุ่นที่น่าสนใจคือการจดบันทึกลงสมุดตารางงาน/ไดอารี่ แต่ละแบรนด์แข่งการใช้ความคิดสร้างสรรค์ทำให้สมุดน่าจดน่าเขียน นอกจากดีไซน์ดี ยังใช้งานได้จริง เช่น สิ่งที่เราชอบเกี่ยวกับ Sunny Log Note คือการแบ่งช่องให้จด 3 ขนาด ได้แก่ Collecting ช่องเล็กๆ จดความรู้สึก เรื่องราวสั้นๆ หรืออะไรที่สะกิดใจเล็กๆ น้อยๆ, Writing Out ช่องใหญ่ขึ้นมาหน่อย สำหรับวันที่มีเรื่องราวอยากถ่ายทอดออกมาและ Reviewing การย้อนกลับมามองตัวเองในอาทิตย์/เดือนที่ผ่านมา รูปแบบการเขียน 3 ฟอร์แมตนี้เข้ากับการใช้งานของเรามาก เพราะบางวันก็แค่อยากเขียนว่าวันนี้รู้สึกดี แต่บางวันก็อยากเม้าท์กับตัวเองยาวหน่อย ช่วยแก้ปัญหาที่น้อยไปหรือที่ไม่พอ และการได้มองย้อนกลับไปดูสิ่งที่ผ่านมาก็ช่วยเตือนสติให้ใส่ใจสิ่งที่ละเลยไปได้หลายครั้ง 

เราอยากรู้ว่า IROHA PUBLISHING รู้ได้ยังไงว่าคนอยากได้พื้นที่แบบไหนในการจดบันทึก

“เราแบ่งแบบนี้เพราะว่านี่เป็นสิ่งที่คนเขียนและเห็นคุณค่าของไดอารี่ทำเป็นประจำอยู่แล้ว เราแค่ทำเป็นฟอร์แมตให้ชัดเจน จะได้เขียนง่ายขึ้นสำหรับคนที่อาจจะเพิ่งเริ่มเขียนหรือคิดไม่ออกว่าจะทำยังไงดี”

ภารกิจของบริษัทหรือเป้าหมายในการสร้างสรรค์เครื่องเขียนสิ่งคิ้วต์ต่างๆ ของ IROHA PUBLISHING คือ การสร้างสังคมที่เต็มไปด้วยความรัก ความฝัน และรอยยิ้ม แต่โลกจะสงบสุขได้อย่างไร ถ้าเราไม่เริ่มจากการรักตัวเองก่อน IROHA PUBLISHING เชื่อว่าการเขียนทำให้เรารู้สึกรักตัวเองมากขึ้นได้ และ Sunny คือสมุดที่จะมาทำให้ชีวิตเราแจ่มใสตลอดปี

“Sunny พัฒนามาจากสมุดจดตารางชีวิต เป็นสมุดที่จะอยู่คู่เราไปตลอด 1 ปี รับรู้เรื่องราวในทุกวัน ทุกสัปดาห์ ทุกเดือน ทั้งเรื่องดี เรื่องเศร้า เป้าหมาย ความฝัน และความกังวล การบันทึกเรื่องราวเหล่านี้ทำให้เราได้ใช้เวลาเพื่อตัวเองและเข้าใจตัวเองมากยิ่งขึ้น การที่เราสามารถเป็นตัวเองได้อย่างเต็มที่และจริงใจกับความรู้สึกของตัวเองคือเสน่ห์ของการจดบันทึกค่ะ Sunny เลยถูกสร้างขึ้นมาเพื่อสร้างความสุขแบบนั้นให้ผู้ใช้

คีย์เวิร์ดสำคัญของ Sunny Log Note คือ Clear, Positive, Feel Right เพราะอยากให้ใช้ง่าย ดีไซน์สวยสะอาดตา เมื่อได้ใช้ได้เขียนแล้วผู้ใช้รู้สึกชอบตัวเองมากยิ่งขึ้น พวกเราเลยพยายามหาไอเดียทำให้สมุดน่าเขียนยิ่งขึ้น สร้างความรู้สึกในแง่บวก เพราะการจดบันทึกช่วยทำให้เรารู้จักและเข้าใจตัวเองมากขึ้น ได้เรียบเรียงความคิดและความรู้สึกซึ่งทำให้ชีวิตง่ายขึ้น”

ที่น่าสนใจคือในยุคที่ใครๆ ก็จดบันทึกลงสมาร์ทโฟนหรือแท็บเล็ต น้องสมุดกรุบกริบยังคงมีที่ยืนเหนียวแน่นในใจคนญี่ปุ่น

“ที่ญี่ปุ่นมีสำนวนที่ว่า ตัวอักษรคือกระจกสะท้อนหัวใจ เพราะเชื่อกันว่าความสะอาดและความเรียบร้อยในการเขียนตัวอักษรเป็นสิ่งที่สะท้อนความรู้สึกข้างใน การเขียนเลยให้ความรู้สึกที่แตกต่างจากการพิมพ์ นอกจากนี้ตอนเด็กๆ ก็มีวิชา Calligraphy ที่ต้องคัดลายมือให้เขียนตัวหนังสือสวยๆ คนญี่ปุ่นเลยติดนิสัยการฝึกเขียนในสมุดมาตั้งแต่เด็กๆ บางคนก็ยังชอบคัดลายมือมาจนถึงตอนโต น่าจะมีส่วนทำให้วัฒนธรรมการเขียนบนกระดาษยังแข็งแรงอยู่”

ไม่ว่าจะเป็นการเขียนให้คนที่ชอบหรือเขียนเพื่อให้รู้สึกชอบตัวเองก็เป็นเรื่องที่ดีต่อใจที่น่าลองดูนะ

The post IROHA PUBLISHING สำนักพิมพ์ที่ใช้ความขี้อายส่งเสริมวัฒนธรรมการเขียนบันทึกในสมุดสุดคาวาอี้ appeared first on a day magazine.

จนกระทั่งพกความกังวลว่าเมนส์จะมามั้ยไปเข้าห้องน้ำของห้าง PARCO สาขา Shinsaibashi…

เขามีเครื่องแจกผ้าอนามัยหน้าตาทันสมัยติดตั้งอยู่ในห้องน้ำทุกห้อง (หรืออย่างน้อยก็ที่ชั้น 10) วิธีใช้งานแสนง่ายดาย เพียงแค่ดาวน์โหลดแอปแล้วเอามือถือไปจ่อที่เครื่อง น้องผ้าอนามัยชั้นดีมีมาตรฐานจากแบรนด์ชั้นน้ำของญี่ปุ่นก็เด้งออกมาให้ใช้อย่างรวดเร็วและไร้ข้อผูกมัด สาวไทยรีบจิ้มขอ 1 แผ่นมาพกติดตัว (ไม่ต้องกลัวคนแห่มากดไปตุนจนเขาเจ๊ง เพราะ 1 คนกดได้ 1 แผ่นใน 2 ชั่วโมงและกดได้ทั้งหมด 7 แผ่นต่อเดือน ถือว่ามีความเข้าใจเรื่องการเปลี่ยนผ้าอนามัยที่ดี) พอได้อยู่ในสภาพแวดล้อมที่ผ้าอนามัยเข้าถึงง่ายและฟรีถึงได้รู้ว่าชีวิตดีเป็นแบบนี้นี่เอง

ราคาผ้าอนามัยในญี่ปุ่นไม่ถูกเลย ยิ่งนำของแบรนด์ดังมาแจกฟรีแบบนี้ ความประทับใจยิ่งทวีคูณ เมื่อแอบหาข้อมูลต่อจึงพบว่าคุณเครื่องแจกผ้าอนามัยเหล่านี้เป็นผลงานของบริษัทสตาร์ทอัพที่มีชื่อว่า OiTr, Inc. (อ่านว่า โอะอิเทะรุ) ซึ่งตั้งใจจะผลักดันให้ผ้าอนามัยฟรีตามห้องน้ำเป็นเรื่องธรรมดาที่ควรจะเป็นเหมือนทิชชู Toshihiko IIzaki ผู้เป็นทั้ง Senior Managing Director และ COO เป็นผู้ชายเลยไม่เข้าใจความลำบากของผู้หญิงเวลามีประจำเดือนเท่าไหร่แต่เขาตั้งบริษัทนี้กับพาร์ตเนอร์ด้วยความตั้งใจจะทำธุรกิจที่มีประโยชน์ต่อสังคมเลยกำหนดปรัชญาของบริษัทไว้ว่า ‘What is good for you and good for society’ เมื่อเขาได้อ่านบทความเรื่องทำไมผ้าอนามัยไม่มีให้ใช้ฟรีเหมือนทิชชู ถึงได้ฉุกคิดถึงปัญหาสังคมข้อนี้ขึ้นมา ทั้งความลำบากทางกายและการเงิน ความเขินอายที่ต้องเดินแอบๆ ถือผ้าอนามัยไปห้องน้ำ ความแพนิกที่เมนส์มากะทันหัน สิ่งที่เราคุ้นชินว่าเป็นเรื่องธรรมดามาโดยตลอดอาจจะไม่ใช่ความปกติที่ดี แต่พวกเขาเชื่อว่าสามารถปรับให้มันดีขึ้นได้แต่ต้องทำให้มันยั่งยืนด้วยการกลายเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างพื้นฐาน

OiTr เพิ่งเริ่มกิจการช่วงปลายเดือนสิงหาคม ปี 2021 อาจจะยังแพร่หลายไม่มากนักแต่ก็นับว่าไปได้สวย ในปัจจุบันติดตั้งเครื่องไปแล้วทั้งหมด 1,121 เครื่องใน 85 อาคาร ซึ่งมีทั้งโรงเรียน ออฟฟิศ สถานที่ราชการและอาคารพาณิชย์ต่างๆ ตึกดังๆ ที่คนไทยน่าจะรู้จัก (และแวะไปพึ่งพาได้) เช่น ห้าง PARCO shinsaibashi, ห้าง Shibuya 109, ห้าง Shibuya Modi และโซน Gransta Tokyo ที่สถานีโตเกียว ตอนนี้ยังกระจายไปได้แค่ 18 จังหวัดแต่ก็มีคนดาวน์โหลดแอปทะลุ 100,000 คนแล้ว

ว่าแต่ใครเป็นคนจ่ายค่าผ้าอนามัย?

OiTr นำกำไรจากการขายโฆษณาบนจอดิจิทัลของเครื่องมาจัดการค่าใช้จ่ายเหล่านั้น เจ้าของสถานที่จึงไม่ต้องแบกรับต้นทุนเพิ่มและได้มีส่วนร่วมส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นของผู้หญิง Murana Ogura ผู้จัดการแผนก Wellness ซึ่งดูแลด้านการขายและการตลาดบอกว่าบางคนก็ไม่อยากได้ผ้าอนามัยฟรีเพราะความรู้สึกเป็นหนี้บุญคุณหรือรู้สึกได้รับการกุศล การมีโฆษณาให้ดูเลยเป็นเหมือนการแลกเปลี่ยนกัน ไม่ทำให้คนรู้สึกไม่ดีหรืออยากปฏิเสธความช่วยเหลือ คนที่ไม่จำเป็นต้องใช้ผ้าอนามัยแต่ช่วยดูโฆษณาก็เหมือนได้มีส่วนช่วยเพื่อนหญิงคนอื่นๆ เป็นการเกื้อกูลกันของชาวห้องน้ำหญิง

โดยส่วนตัวแล้วไม่ค่อยเข้าใจความรู้สึกของคนที่ต่อต้านไม่ใช้ผ้าอนามัยฟรีเพราะรู้สึกได้รับความช่วยเหลือเท่าไหร่ ทั้งๆ ที่มีคนทำสำรวจลองคำนวณค่าใช้จ่ายของผู้หญิงตลอดระยะเวลาประมาณ 40 ปีที่มีประจำเดือนพบว่าสูงถึง 500,000 เยน แต่นี่คือประเทศญี่ปุ่นที่ผู้คนคิดเยอะใส่ใจรายละเอียดหลายอย่างที่เรามองข้าม ก็น่าจะเป็นไปได้ ยิ่งไปอ่านเจอเรื่องราวของคุณครูโรงเรียนประถมคนหนึ่งยิ่งเห็นภาพมากขึ้น คุณครูในวัยเด็กเคยลำบากเรื่องประจำเดือนมากเพราะสถานะทางการเงินของที่บ้านไม่เอื้อต่อการซื้อผ้าอนามัย ต้องทนใช้แผ่นเดียวทั้งวันหรือใช้ทิชชูพับแทน ซึ่งเธอเลือกที่จะซ่อนความลำบากไม่ไปขอผ้าอนามัยที่ห้องพยาบาลเพราะไม่อยากให้คนสงสาร และเมื่อมีโอกาสเธอจึงพยายามผลักดันให้มีผ้าอนามัยในห้องน้ำหญิงที่โรงเรียน ซึ่งความฝันของคุณครูดูจะใกล้ความจริงมากยิ่งขึ้น เพราะโตเกียวประกาศนโยบายใหม่เมื่อเดือนกันยายนปีที่แล้วให้ห้องน้ำหญิงในโรงเรียนของรัฐมีผ้าอนามัยแจกฟรี รวมไปถึงจะพยายามขยายนโยบายไปยังสถานที่ราชการต่างๆ ด้วย (บางที่ก็ใช้ OiTr นี่แหละ)

แรงกระเพื่อมเรื่องผ้าอนามัยฟรีดูจะไปได้สวยในประเทศที่ผู้หญิงยังโดนกดทับอยู่หลายอย่าง ล่าสุดเมื่อต้นเดือนมีนาคมที่ผ่านมา แบรนด์ผ้าอนามัยชื่อดังอย่างลอรีเอะก็ประกาศโปรเจกต์ใหม่ Laurier in Workplace เริ่มนำผ้าอนามัยไปวางตามห้องน้ำของบริษัทต่างๆ หวังลดภาระจากการมีประจำเดือนให้สาวๆ และสร้าง awareness เรื่องนี้มากขึ้นเพราะจากผลสำรวจที่ลอรีเอะจัดทำพบว่าคนที่ทำงานกว่า 40 เปอร์เซ็นต์ไม่เข้าใจความลำบากทางกายภาพที่เกิดขึ้นจากประจำเดือนและผู้หญิงมากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์แทบไม่มีเวลาไปเปลี่ยนผ้าอนามัย

ตอนนี้เพิ่งเริ่มมีการเปลี่ยนแปลง ความฝันเรื่องการมีผ้าอนามัยแจกฟรีทั่วไปในห้องน้ำยังอาจจะต้องรออีกสักหน่อย แม้แต่ที่มหาวิทยาลัยของเราซึ่งรับเครื่อง OiTr  มาติดตั้งด้วยก็ยังไม่ทั่วถึง แต่ไม่แน่ว่ากว่าโลกจะกลับมาเดินทางไปมาหาสู่กันได้ตามปกติอีกครั้ง ญี่ปุ่นอาจจะมีผ้าอนามัยฟรีสแตนด์บายรออวดชาวโลกแล้วก็ได้

The post OiTr ผ้าอนามัยฟรีคือธุรกิจที่ดีกับคุณและสังคม appeared first on a day magazine.

อีกหนึ่งเมนูยอดฮิตที่อยากแนะนำคือ คุณมันหวานตากแห้ง

คนไทยอาจจะไม่คุ้น แต่ฮิตจนมีศาลเจ้ามันหวานตากแห้งเลยทีเดียว!

เอ๊ะ ศาลเจ้าบูชามันหวานหรืออะไรยังไง? วันนี้ขอพาทุกคนเดินทางไปยังจังหวัด Ibaraki เพื่อทำความรู้จักกับศาลเจ้า Hoshiimo (โฮชิอิโมะ-แปลว่ามันหวานตากแห้ง) ที่มีโทริอิสีเหลืองทองอร่ามกลายเป็นแลนด์มาร์กสุดป๊อปแห่งใหม่ของจังหวัดไปพร้อมๆ กัน

ก่อนอื่นขอเล่าความสัมพันธ์ระหว่างจังหวัดอิบะระกิกับคุณมันหวานก่อน จังหวัดอิบะระกิตั้งอยู่ไม่ไกลจากโตเกียวมากนัก นั่งรถไฟประมาณ 1 ชั่วโมงก็ถึง ในแง่ของปริมาณการปลูกมันหวาน ที่นี่ครองอันดับ 2 ของประเทศมาหลายปีโดยเป็นรองแค่จังหวัด Kagoshima ในแถบคิวชูเท่านั้น แต่ยืนหนึ่งเรื่องการผลิตมันหวานตากแห้งของประเทศด้วยส่วนแบ่งตลาดประมาณ 90 เปอร์เซ็นต์เชียวล่ะ!

เคล็ดลับความอร่อยของมันหวานอิบะระกิอยู่ที่ดินซึ่งมีที่มาจากขี้เถ้าภูเขาไฟ ระบายน้ำได้ดี มีลมทะเลซึ่งเต็มไปด้วยแร่ธาตุพัดผ่าน นอกจากนี้เกษตรกรยังมีความเชี่ยวชาญและขยันพัฒนาเทคนิคการปลูกและสายพันธุ์ แม้จริงๆ แล้วเมนูมันหวานตากแห้งจะถือกำเนิดที่จังหวัด Shizuoka แต่อิบะระกิก็รับองค์ความรู้มาพัฒนาต่อกว่าร้อยปีจนมีความเชี่ยวชาญด้านการนึ่ง หั่น ตาก ไม่แพ้ใคร เมื่อมีวัตถุดิบชั้นดีในมือและเทคนิคชั้นเยี่ยม จึงไม่น่าแปลกใจที่มันหวานตากแห้งของอิบะระกิได้ครองพื้นที่ในตลาดและหัวใจคนญี่ปุ่น

อีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้กิจการมันหวานตากแห้งที่นี่รุ่งเรืองคือ การสนับสนุนจากหน่วยงานรัฐในท้องถิ่น ช่วงแรกทางจังหวัดอยากให้การทำมันหวานตากแห้งเป็นอาชีพเสริมของเกษตรกรและสร้างผลิตภัณฑ์เด่นในท้องถิ่น เมื่อประสบความสำเร็จจนกลายเป็นอาชีพหลักและของขึ้นชื่อประจำจังหวัดก็ยังไม่หยุดดันปั้นดาวเพราะยังมีคนไม่รู้จักความดีงามของมันหวานตากแห้งอิบะระกิอีกมากมาย (ฉันเอง) หน่วยงานของจังหวัด, เมืองและหน่วยงานโปรโมตการท่องเที่ยวต่างช่วยกันทำนู่นนี่ส่งเสริมให้คนรู้จักความดีงามของน้องมันหวานตากแห้งยิ่งขึ้นไปอีก ทางศาลเจ้า Horide ศาลเจ้าเก่าแก่ในเมือง Hitachinaka ซึ่งเป็นหนึ่งในย่านแปรรูปมันหวานที่สำคัญของจังหวัดเลยอยากมีส่วนร่วมในการโปรโมตของดีท้องถิ่นบ้าง และตัดสินใจเลือกทำในสิ่งที่ตนเองถนัดที่สุดคือ ศาลเจ้านั่นเอง!

ศาลเจ้าโฮะชิอิโมะเพิ่งถูกสร้างขึ้นในปี 2019 ถือเป็นศาลเจ้าน้องใหม่ในเครือของศาลเจ้าโฮะริเดะซึ่งตั้งอยู่ใกล้ๆ กัน นอกจากเป้าหมายหลักในการช่วยโปรโมตโอท็อปของท้องถิ่น การขอบคุณเทพเจ้าที่ปกป้องดูแลชาวไร่ชาวนามาจนถึงปัจจุบัน ศาลเจ้าโฮะริเดะอยากถือโอกาสนี้แสดงความขอบคุณเหล่าบุคคลสำคัญที่ทำให้มันหวานตากแห้งของจังหวัดรุ่งเรืองด้วย ที่นี่จึงเป็นศาลเจ้าที่บูชาผู้มีบทบาทสำคัญทั้ง 5 คนเคียงข้างไปกับท่านเทพ เช่น ผู้ริเริ่มการทำมันหวานตากแห้ง และผู้พัฒนาเทคนิคการผลิต (ศาลเจ้าญี่ปุ่นมีการบูชาคนดีที่โดดเด่นในด้านต่างๆ อยู่แล้ว ไม่จำเป็นต้องบูชาเทพเพียงอย่างเดียว) สรุปคือศาลเจ้าโฮะชิอิโมะเป็นศาลเจ้าที่ถูกตั้งขึ้นมาเพื่อขอบคุณและขอพรให้การทำมันหวานตากแห้งในท้องถิ่นเจริญสืบเนื่องต่อไป

งานสายมูอาจจะถนัดอยู่แล้ว แต่งานสร้างกิมมิกขายมันหวานอาจจะไม่สันทัดเท่าไหร่ ศาลเจ้าโฮะริเดะเลยยกให้ผู้เชี่ยวชาญมาช่วยดูแล ซึ่งไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญด้านศาลเจ้า แต่เป็นกราฟฟิคดีไซเนอร์ชื่อดังอย่าง Taku Sato เลยทีเดียว ถ้าชื่อทะคุ ซาโต้ ไม่คุ้นหู ผลงานของเขาคุ้นตาแน่นอน เขาเป็นกราฟิกดีไซเนอร์ที่ทำงานหลากหลายมากทั้งงานภาพ งานออกแบบแพ็กเกจ งานแบรนดิ้ง ป้าย เว็บ อินทีเรีย ฯลฯ สิ่งที่คนไทยน่าจะเคยเห็นได้แก่ กล่องนมเมจิ, งานโฆษณาของ ISSEY MIYAKE, โลโก้ของ BAO BAO ISSEY MIYAKE ไดเรกเตอร์พิพิธภัณฑ์ศิลปะสุดฮิป 21_21 DESIGN SIGHT, แพ็กเกจสกินแคร์ของ SEKISEI 

งานออกแบบศาลเจ้าโฮชิอิโมะของเขาก็เท่ไม่แพ้งานพาณิชย์อื่นๆ จุดที่ป๊อปสุดคือ โทริอิสีเหลืองทองทั้ง 26 ต้นที่สะท้อนถึงสีเหลืองทองสดใสของมันหวานพันธุ์เบนิฮารุกะซึ่งเป็น 1 ใน 3 สายพันธุ์ที่ขายดีทั้งแบบสดและตากแห้ง โทริอิสีเหลืองทองนี้กลายเป็นมุมฮิตในไอจีอย่างรวดเร็วเพราะโดยทั่วไปโทริอิมักจะมีสีแดง ตามความเชื่อว่าจะช่วยปัดเป่าสิ่งไม่ดีออกไปได้ หรือบางที่อาจจะมีสีอื่นบ้าง เช่น สีขาว สีดำ หรือสีน้ำเงิน แต่สีเหลืองนี่หายาก ไม่แน่ว่าที่นี่อาจจะเป็นที่แรกนะ นอกจากนี้ ตราประทับศาลเจ้าก็เท่แบบยังดูน่าเกรงขาม เมื่อวางเทียบกับตราประทับของศาลเจ้าโฮริเดะจะเห็นความแตกต่างด้านดีไซน์ชัดเจน (ชาวญี่ปุ่นมีวัฒนธรรมพกสมุดไปประทับตราของวัด/ศาลเจ้าเพื่อสะสม คล้ายๆ กับที่นักท่องเที่ยวชอบปั๊มตรายางตามสถานีรถไฟหรือจุดท่องเที่ยวต่างๆ) ความเก๋ยังมีอีก เช่น เซียมซีและแผ่นเขียนขอพรทรงมันหวานตากแห้ง และแน่นอนว่าในศาลเจ้ามีมันหวานตากแห้งขาย ไม่รู้ว่าทำการปลุกเสกรึยังแต่ที่แน่ๆ แพ็กเกจดีงามยิ่ง 

อีกสิ่งสำคัญที่ดึงดูดคนมาไหว้พระที่นี่คือ ความเป็นศาลเจ้าที่ขึ้นชื่อเรื่องความสมหวังในสิ่งที่อยากได้ โดยเกิดจากการเล่นคำในภาษาญี่ปุ่น Hoshiimo ซึ่งหมายถึงมันหวานตากแห้งนั้นออกเสียงใกล้เคียงกับคำว่า Hoshii-mono (โฮชี่โมะโนะ)ซึ่งแปลว่าของที่อยากได้ การมาไหว้พระที่ศาลเจ้าโฮชิอิโมะเลยจะช่วยดลบันดาลให้ทุกคนได้โฮชี่โมะโนะนั่นเอง

บอกตามตรงว่าตอนที่เห็นศาลเจ้านี้ก็คิดว่าคนคงแห่ไปเพื่อถ่ายรูปสร้างคอนเทนต์กันเป็นหลัก แต่ปรากฏว่าช่วงปีใหม่ที่ผ่านมามีคนญี่ปุนไปต่อคิวไหว้พระรับปีใหม่เพื่อสิริมงคลมากมาย บางคนถึงกับขับรถมาจากต่างเมืองโดยเฉพาะ แสดงว่าแม้จะเป็นศาลเจ้าอายุน้อย 2 ปีนิดๆ ที่มีกิมมิกเก๋ๆ ไม่ได้ทำให้คนไม่เชื่อถือ อีเวนต์สำคัญประจำปีอย่างการไหว้พระปีใหม่ก็ยังเลือกที่นี่ หรือจริงๆ แล้ว คนที่มาอาจจะไม่ได้หวังผลทางการมูขนาดนั้นก็ได้ แต่ไม่ว่าจะมาด้วยเหตุผลอะไร ถ้ากลับไปด้วยความอิ่มใจ ศาลเจ้าได้โปรโมตมันหวานของจังหวัดก็นับว่าสมหวังกันถ้วนหน้าแล้วล่ะ

เครดิตรูป

https://horide-hachiman.com/horide/history/

http://japanesedesign.pl/2014/20th-anniversary-campaign-by-taku-satoh-for-issey-miyakes-pleats-please-line/

https://mds.isseymiyake.com/mds/en/product/

https://www.g-mark.org/

https://www.maruhi.co.jp/hoshiimo-process.html

https://www.hoshiimogakko.com/history.html

The post Hoshiimo ศาลเจ้ามันหวานตากแห้งผู้เกิดมาเพื่อส่งเสริมผลิตภัณฑ์ในท้องถิ่น appeared first on a day magazine.

ที่นี่เป็นย่านที่มีซับคัลเจอร์แข็งแรง เต็มไปด้วยไลฟ์เฮาส์ ร้านเสื้อผ้าวินเทจ ร้านขายแผ่นเสียง โรงอาบน้ำสาธารณะเก่าแก่ และแกเลอรีจิ๋วแต่แจ๋วมากมาย หลังจากอาศัยอยู่ในย่านมาหลายปี เราคุ้นเคยกับบรรยากาศเหล่านี้เลยไม่ค่อยแปลกใจเวลาเห็นสตรีทอาร์ตใหม่ๆ บนผนัง หรือการเปิดตัวของ BnA Hotel Koenji โรงแรมศิลปะเล็กๆ ที่มีเพียง 2 ห้องกับ 1 บาร์

มาตื่นเต้นอีกทีก็ตอนรู้ว่าโรงแรมศิลปะกับภาพวาดบนผนังที่กระจายไปทั่วนั้นเป็นผลงานของคนกลุ่มเดียวกันที่มุ่งมั่นส่งเสริมศิลปินในท้องถิ่นและสร้างแรงบันดาลใจให้คนทั่วไป แถมทำเป็นล่ำเป็นสัน นอกจากที่โคเอนจิ ยังมีที่อากิฮาบาระ นิฮงบาชิ และเกียวโต 

ที่สำคัญ แม้ในญี่ปุ่นจะมีโรงแรมศิลปะมากมาย แต่ที่นี่เป็นที่เดียวที่แบ่งรายได้ให้กับศิลปินเจ้าของผลงานในแต่ละห้องโดยตรงทุกครั้งที่มีคนเข้าพัก

ดูรูปในเว็บแล้วอยากค้างแรม ได้อ่านเรื่องราวแล้วค้างคาใจ ณ เวลาบ่าย 2 ของวันธรรมดาที่อากาศแสนดี ก่อนแขกจะเริ่มทยอยเข้าพัก เราเลยขอเช็กอินยึดพื้นที่ล็อบบี้สุดเก๋ของ BnA Wall เพื่อพูดคุยกับ Yu Tazawa 1 ใน 4 ผู้ก่อตั้งซึ่งรับบทเป็น CEO ของ BnA ถึงความสร้างสรรค์ทั้งปวง

Bed and Art

BnA ย่อมาจาก Bed and Art เป็นธุรกิจที่เกิดจากการรวมตัวของ 4 หนุ่มผู้มีวิสัยทัศน์คล้ายกัน ได้แก่ Yu Tazawa, Yuto Maeda, Keigo Fukugaki และ Kenji Daikoku สำหรับพวกเขา BnA ไม่ใช่โรงแรมแต่เป็น cultural space ส่วนห้องพักของพวกเขาถือเป็นงานศิลปะที่เข้าถึงได้ผ่านประสบการณ์ (การนอน)

“ผมกับยูโตะทำธุรกิจ Airbnb ด้วยกันมาก่อน ตอนนั้นทำง่ายๆ ขำๆ ต่างคนต่างทำธุรกิจอื่นไปด้วย จนได้มารู้จักกับเคโกะซึ่งเป็นสถาปนิกและอินทีเรียดีไซเนอร์ ผมกับเคโกะต่างไปเรียนที่อเมริกาทั้งคู่และกลับมาอยู่ญี่ปุ่นในช่วงไล่เลี่ยกันเพื่อนเลยแนะนำให้รู้จักกัน” ยูซึ่งไปเรียนต่อด้านวิศวกรรมและศิลปะเริ่มเล่า

ในฐานะดีไซเนอร์ เคโกะอยากยกระดับศิลปะแห่งการออกแบบอาคารและการออกแบบภายใน เขาไม่ชอบที่งานศิลปะมักถูกใช้เป็นแค่เครื่องประดับในงานตกแต่งบ้าน เช่น เวลาเราออกแบบห้องหรือที่ทำงาน เราออกแบบอย่างอื่นก่อนแล้วค่อยเลือกงานศิลปะมาใส่เป็นขั้นตอนสุดท้าย ตอนเคโกะได้ออกแบบออฟฟิศให้บริษัทอเมริกันยักษ์ใหญ่ในญี่ปุ่นเขาเลยชวนสตรีทอาร์ทิสต์ชาวญี่ปุ่น 2-3 คนมาร่วมงาน และแทนที่จะออกแบบออฟฟิศแล้วเอางานศิลปะมาตกแต่ง เขาเริ่มจากงานศิลปะก่อนแล้วค่อยคิดส่วนอื่น

เมื่อเคโกะและยูได้คุยกันเรื่องนี้ พวกเขาเลยเกิดไอเดียว่าอยากทำบางอย่างร่วมกันที่ผสมผสานระหว่างธุรกิจ การออกแบบ และศิลปะ

“เราผสมบริการกับศิลปะให้กลายเป็นสิ่งที่น่าสนใจ และในเมื่องานศิลปะช่วยทำให้คนจองห้องพักมากขึ้น รายได้ส่วนหนึ่งก็ควรจะถูกส่งต่อให้ศิลปินด้วยถึงจะยุติธรรม เท่าที่รู้ผมว่าเราน่าจะเป็นเจ้าเดียวที่แชร์รายได้ให้ศิลปิน”

ความเป็นมาของผู้ก่อตั้ง 3 คนแรกเป็นเช่นนี้ ส่วนเรื่องราวของผู้ก่อตั้งคนที่ 4 นั้นเราขออุบไว้ก่อน

Bed, Art, Wall and Museum

อย่างที่เกริ่นไว้ BnA ทำงานมาหลายโปรเจกต์ รวมแล้วนับได้ 4 โรงแรมที่มีคอนเซปต์แตกต่างกันออกไปแต่มีจุดร่วมหลักคือการแบ่งปันรายได้ให้เจ้าของผลงานในห้องพัก 

“ตอนสร้างโรงแรมเราพยายามคิดถึงคาแร็กเตอร์ของเมืองนั้นๆ แล้วหาความเชื่อมโยงกับคนในชุมชนและบริบทของย่าน อย่างโคเอนจิเป็นย่านที่ศิลปินอยู่อาศัยและพักผ่อน เราเลยทำส่วนพนักงานต้อนรับให้เป็นบาร์สำหรับแฮงก์เอาต์ของศิลปิน ศิลปินกับนักท่องเที่ยวจะได้สังสรรค์แลกเปลี่ยนกัน แต่นิฮงบาชิเป็นย่านออฟฟิศเราเลยทำให้เป็นที่ที่ศิลปินมาทำงานและสร้างเวิร์กช็อปชั้นใต้ดินให้ศิลปินมานั่งทำงานและจัดอีเวนต์ได้” ซีอีโอหนุ่มเล่าถึงการวางคอนเซปต์ของแต่ละสาขา

ขอยกตัวอย่างดีเทลของโรงแรมด้วย BnA Wall ที่เรานั่งชิลอยู่ ที่นี่รับบทเป็น creative hub ในนิฮงบาชิ ย่านธุรกิจสุดหรูของโตเกียว โดยมีพระเอกเป็น ‘wall’ หรือ ‘กำแพง’ ตามชื่อเป๊ะๆ เพราะที่นี่สร้างกำแพงสูง 6 เมตรยาวจากชั้นใต้ดินขึ้นมายังล็อบบี้ ให้ศิลปินที่ยังไม่ค่อยเป็นที่รู้จักได้โอกาสมาวาดสตรีทอาร์ต โชว์ผลงานแบบปังๆ แถมยังสามารถถ่ายรูปนำไปทำพอร์ตโฟลิโอต่อได้ด้วย

แม้ญี่ปุ่นจะดูเปิดกว้างทางศิลปะแต่การหาพื้นที่สาธารณะวาดภาพสตรีทอาร์ตแบบถูกกฎหมายนั้นยากมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งพื้นที่ขนาดใหญ่แบบนี้ ชั้นใต้ดินของโรงแรมสาขานี้จึงถูกเรียกว่า factory เป็นพื้นที่ให้ศิลปินได้แสดงฝีมือ จัดอีเวนต์ วางขายผลงานต่างๆ ซึ่งภาพบนกำแพงจะเปลี่ยนใหม่ทุก 2-3 เดือนให้ศิลปินหน้าใหม่คนอื่นๆ ได้รับโอกาสแบบเดียวกัน แขกที่มาพักก็วินเหมือนได้ล็อบบี้ใหม่เรื่อยๆ 

ส่วนห้องพักก็ธีมแน่นจัดเต็ม ที่นี่มีห้องหลากหลายแบบ เช่น ห้อง Daytime’s Daydream จำลองความสตรีทของโตเกียว พื้นเป็นกระเบื้องที่ใช้ 3D printing ทำลวดลายของสิ่งที่น่าจะมีคนเมาทำหล่นตกบนพื้นถนนย่านชิบุยะ เช่น ร่ม ถุงมือ กุญแจ, ห้อง Sushi Wars นี่เต็มไปด้วยป๊อปคัลเจอร์ ตะโกนความเป็นญี่ปุ่นเต็มที่ สร้างสรรค์โดยศิลปินอิสระอดีตไอดอลสาวที่ผันตัวมาเป็นนักดนตรี ส่วนห้อง Hardcore Game Room ก็ตรงตัวตามชื่อเป๊ะๆ มีความสนุกซ่อนไว้มากมาย เช่น เกมโอเทลโล่บนผนังที่เล่นได้จริง โต๊ะที่ทำจากตัวต่อไม้เจงก้า ภาพลวงตาที่ต้องใช้มือถือหรือกล้องมองถึงจะเห็นภาพ

ถ้าแหวกแนวหน่อยต้องยกให้ห้อง Float ที่ล้ำมาก ดูเผินๆ คือความทันสมัยไฟนีออน แต่จริงๆ มีธีมคือ meditation หรือการทำสมาธิ มีเสียงดนตรีให้เลือกเปิดกล่อมเกลาจิตใจและอุปกรณ์ทำสมาธิเรียบเก๋ ห้องทุกแบบมาพร้อมกิมมิกสนุกๆ ตั้งแต่ประตูห้องที่เขียนชื่อผลงาน ชื่อศิลปิน และวิธีที่ใช้ราวกับเป็นรายละเอียดผลงานที่มักเห็นเขียนกำกับใต้ภาพ

“เวลาสร้างห้อง เรามีงบให้ศิลปินก้อนหนึ่งแล้วเปิดโอกาสให้ศิลปินสร้างสรรค์ห้องได้เต็มที่โดยไม่ได้มีบรีฟกำหนดทิศทางอะไร ผมอยากให้ห้องเป็นงานศิลปะถาวรและไม่ได้เน้นแค่สไตล์ร่วมสมัย อย่างโรงแรม BnA Alter Museum ที่เกียวโตมีทั้งงานแบบดั้งเดิม (traditional) ผสมงานอาว็อง-การ์ด ใช้วิธีสร้างผลงานอะไรก็ได้ ส่วนศิลปินจะเป็นใครก็ได้ที่ทำห้องสนุกๆ ด้วยกันได้ ไม่ต้องเป็นคนญี่ปุ่นก็ได้ ขอแค่มาจากชุมชน”

คำพูดของเขาทำให้เราร้องอ๋อ คิดถึงห้อง Galápagos Danchi ที่ได้แรงบันดาลใจจากอพาร์ตเมนต์ญี่ปุ่นในยุค 1950, ห้อง 2019/3019 ที่ใช้เทคนิคการซ่อมแซมเซรามิกเก่าแก่อย่างคินสึงิ และห้อง goen no ma ที่เต็มไปด้วยเหรียญ 5 เยนที่คนมักใช้บริจาคในศาลเจ้า

จากการที่ BnA ช่วยโปรโมตศิลปินในท้องถิ่นด้วยวิธีนี้มาระยะใหญ่ มีศิลปินหลายคนที่ผลงานไปเข้าตาคนในวงการศิลปะจนได้รับคำชวนให้ไปจัดนิทรรศการหรือวาดกำแพงที่ต่างประเทศด้วยนะ

Bed, Art and Community

อ่านมาถึงตรงนี้ หลายคนน่าจะรู้สึกแล้วว่าคำว่า ‘ชุมชน’ เป็นคีย์เวิร์ดสำคัญของ BnA 

มันเป็นสิ่งที่ทำให้ CEO ยูได้พบกับ ‘เคนจิ’ ผู้ก่อตั้งคนที่ 4 ด้วย

“Airbnb ห้องแรกของเราที่ย่านอิเคะบุคุโระ เป็นเหมือนโปรเจกต์ DIY เป็นโปรเจกต์นำร่อง เป็นห้องง่ายๆ ตั้งอยู่ในย่านที่ไม่ได้มีบรรยากาศทางวัฒนธรรมอะไรเป็นพิเศษ แต่ผู้คน สื่อ และนักท่องเที่ยวต่างชาติก็เริ่มสนใจห้องของเรา ตอนนั้นผมได้เรียนรู้ว่าคนที่มาพักสนใจคอมมิวนิตี้เบื้องหลังงานศิลปะในห้องด้วย เหมือนกับพอเห็นศิลปินออกแบบห้อง เห็นงานแล้วรู้ว่ามีชุมชนเบื้องหลัง”

โปรเจกต์ถัดมายูเลยเริ่มมองหาย่านที่มีบรรยากาศทางวัฒนธรรมแข็งแรงและได้เจอเคนจิ ซึ่งเป็นผู้นำชุมชนในโคเอนจิและทำสเปซสร้างสรรค์เพื่อศิลปินมา 7-8 ปี โรงแรม BnA Koenji โรงแรมแห่งแรกของ BnA จึงเกิดขึ้นโดยปรับจากพื้นที่ที่ชุมชนศิลปินใช้อยู่แล้วให้กลายเป็นศูนย์กลางระหว่างศิลปินในท้องถิ่นกับนักท่องเที่ยว

ส่วน Koenji Mural City Project เป็นโปรเจกต์ที่ต่อยอดจากโรงแรม งานนี้พวกเขาขอความร่วมมือจากคนในท้องถิ่นและสำนักงานเขตเพื่อใช้กำแพงเป็นผืนผ้าใบให้ศิลปิน สร้างมูลค่าทางวัฒนธรรมใหม่จากการเป็นเมืองวินเทจอย่างเดียวให้กลายเป็นย่านที่คนอยากมาเพื่อชมงานศิลปะด้วย 

“การทำงานกับเคนจิครั้งนี้กลายเป็นโมเดลให้เรา นั่นคือการหาผู้นำชุมชนที่เราจะสร้างโรงแรมแล้วต่อยอดร่วมกัน และแทนที่จะเลือกชวนศิลปินที่ดังแล้วมาร่วมงานเราก็พยายามหาศิลปินในท้องถิ่น ไม่จำกัดว่าต้องเป็นคนญี่ปุ่นเท่านั้น แค่เป็นคนในท้องถิ่นที่ยังไม่ถูกค้นพบ”

เป้าหมายของ BnA คือ ‘Inspire Everyone to be a Creative Citizen’ หรือการ ‘สร้างแรงบันดาลใจให้ทุกคนเป็นพลเมืองที่สร้างสรรค์’ พวกเขาจึงไม่ได้เน้นแค่การจัดแสดงศิลปะและสนับสนุนศิลปินในท้องถิ่น แต่อยากให้โรงแรมกลายเป็นพื้นที่สร้างแรงบันดาลใจ สนับสนุนให้คนมีความคิดสร้างสรรค์และกล้าที่จะลองทำอะไรใหม่ๆ โดยไม่ต้องเป็นอะไรที่ยิ่งใหญ่ แค่ตื่นมาในห้องพักแล้วรู้สึกอยากทำอะไรบางอย่าง แม้จะเป็นแค่ความคิดก็ได้ รวมไปถึงรับงานโปรเจกต์อื่นๆ ที่สอดคล้องกับแนวทางนี้ ทั้งการเป็นที่ปรึกษาการพัฒนาเมืองและพื้นที่ต่างๆ

“การสร้างสรรค์เป็นพื้นฐานของมนุษย์อยู่แล้ว เป็นสิ่งที่พาผู้คนเข้ามาหากัน ชุมชนไม่ได้สร้างจากคนสองคนหรือการทำอะไรเท่ๆ แต่การทำโปรเจกต์สามารถส่งเสริมการสร้างชุมชนได้

“ตอนเรียนอยู่ที่ฟิลาเดลเฟียผมชอบสไตล์คอมมิวนิตี้ของเขามาก ที่นั่นเป็นเมืองศิลปะ มีดนตรี สตรีทอาร์ตมากมาย งานศิลปะ งาน DIY เทคโนโลยีอยู่ร่วมกัน มีการข้ามวงการซ้อนกันไปมาทั้งธุรกิจ แฟชั่น ศิลปะ ซึ่งผมชอบมาก มันต่างจากญี่ปุ่นที่คอมมิวนิตี้ศิลปะยังเล็กและจำกัดวงแคบ”

ในเว็บไซต์ของ BnA Hotel มีข้อความที่เราชอบมาก 

“ถ้าใครมีโปรเจกต์บ้าๆ และดูท่าจะเป็นไปไม่ได้ ติดต่อเข้ามาเลยนะ”

แค่อ่านก็รู้สึกถึงความเป็นไปได้ที่ไม่จำกัดของพวกเขาและโปรเจกต์ในอนาคต

เราถามยูว่าที่ผ่านมามีโปรเจกต์บ้าๆ อันไหนเล่าให้ฟังได้บ้าง เขาบ่นว่าเลือกยากแล้วหัวเราะนิดหน่อยก่อนแง้มให้ฟังว่าโปรเจกต์ Watari Triple C Project ที่กำลังทำอยู่ก็พีคไม่เบา ที่ผ่านมาเราเห็นงานศิลปะและธุรกิจผสมผสานกันส่งเสริมการเลี้ยงชีพของศิลปิน ส่วนโปรเจกต์นี้ที่นำชื่อมาจากเมืองที่โดนสึนามิถล่มในปี 2011 จะนำศิลปะ ดนตรี และกีฬามารวมกันเพื่อฟื้นฟูเมือง

จาก Bed และ Art สู่ Bed, Art, Music, Sports และ Community วันข้างหน้า BnA จะเดินทางพาโรงแรมไปเชื่อมโยงกับอะไรอีก เราชักอยากรู้แล้วสิ

The post BnA Hotel โรงแรมญี่ปุ่นที่อยากให้การนอนช่วยซัพพอร์ตศิลปินท้องถิ่น appeared first on a day magazine.

อันโดะบอกว่าจุดประสงค์หลักในการสร้างที่นี่ขึ้นมาคือเพื่อขัดเกลาการรับรู้และปลูกฝังนิสัยรักการอ่านให้เด็กๆ ซึ่งจะโตมาเป็นผู้พัฒนาญี่ปุ่นในอนาคต เพราะแม้ทุกวันนี้เราจะสามารถเข้าถึงข้อมูลได้อย่างง่ายดายด้วยสมาร์ตโฟน แต่สำหรับเขาแล้วการอ่านหนังสือคืออาหารบำรุงหัวใจ

แต่ตึกสวยอย่างเดียวอาจจะยังไม่สามารถจูงใจให้เด็กๆ รักการอ่านได้ ที่นี่จึงฉีกทุกกฎความเป็นห้องสมุด นั่นคือวิ่งได้! คุยได้! ไม่มีการยืม-คืน! วันนี้เราจึงขอให้ Chiharu Maekawa ผู้อำนวยการห้องสมุดผู้ใจดีพาเราไปสำรวจกลยุทธ์สุดสร้างสรรค์ที่ซ่อนตัวอยู่ในความเท่ของป่าหนังสือใจกลางเมือง

คนดังออกแบบก็ใช่ เข้าฟรีก็ช่วย แต่อะไรอีกนะที่ทำให้คนแย่งจองคิวเข้ามาใช้บริการห้องสมุดแห่งนี้จนคิวเต็มภายใน 10 นาทีแรกที่เปิดให้จองทุกรอบ

ห้องสมุดสุดสวย

โปรเจกต์นี้เริ่มต้นขึ้นเมื่ออันโดะ สถาปนิกคนดังนำไอเดียไปเสนอทางจังหวัดโอซาก้าเพื่อขอใช้พื้นที่ตรงนี้สร้างห้องสมุด เมื่อได้รับไฟเขียว เขาจึงออกแบบและออกเงินของตัวเองสร้างอาคารคอนกรีตสุดเท่ขึ้นมาและใช้คอนเนกชั่นที่มี (อย่างกว้างขวาง) ขอรับบริจาคจากฝั่งเอกชนและขายสินค้าที่ระลึกสุดเท่เพื่อนำเงินมาดำเนินการต่อ

โลเคชั่นที่ได้มาถือว่าดีเยี่ยม ที่นี่มีแม่น้ำไหลผ่าน มีพิพิธภัณฑ์ศิลปะและสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมต่างๆ มากมาย สวนกุหลาบก็มี แถมอยู่ในเขตสวนสาธารณะอีก ความรื่นรมย์เริ่มต้นตั้งแต่เดินมาแถวนี้แล้ว

เมื่อเดินมาถึงอาคารห้องสมุด 3 ชั้น เราจะได้พบกับประติมากรรมแอปเปิลเขียวสดใสลูกยักษ์ตั้งเด่นเป็นสง่า ซึ่งได้แรงบันดาลใจจาก Youth บทกวีของกวีชาวอเมริกัน Samuel Ullman ส่วนด้านในอาคาร ผนังทั้งสองฝั่งเต็มไปด้วยชั้นหนังสือแน่นเอี้ยด มีห้องคอนกรีตปูนเปลือยโค้งๆ เท่ๆ ที่ให้เด็กๆ นั่งพักพร้อมเปิดวิดีโอแนะนำหนังสือสนุกๆ ให้ชม (คนทำวิดีโอนี้เป็นถึงมืออาชีพที่ดีไซน์แสง สี เสียงให้คอนเสิร์ตวง Perfume และงาน Tokyo Olympics มาแล้ว) ดีไซน์โค้งที่เห็นในอาคารนี้ตั้งใจสื่อถึงแม่น้ำที่อยู่ด้านนอก แม้แต่การวางไฟก็โค้งตามไปด้วย แถมมีมุมที่ผู้ใหญ่อย่างเราเห็นแล้วยังอยากฝังตัวเข้าไปขลุกอ่านหนังสือมากมาย เช่น ที่นั่งซึ่งล้อมรอบด้วยชั้นหนังสือและเก้าอี้ที่ยุบตัวเข้าไปในชั้น 

“ความสูงของโต๊ะ เก้าอี้ และชั้นหนังสือต่างๆ ตั้งใจทำมาให้เหมาะกับเด็กโดยเฉพาะ มุมฮิตของเด็กๆ คือพื้นที่ใต้บันไดเป็นขั้นๆ มีเบาะเล็กๆ ให้นั่งและมีหนังสือแอบซ่อนในลิ้นชัก อีกที่คือบริเวณขอบบันไดที่มีชั้นหนังสือ” จิฮารุเริ่มอธิบายพลางชี้ให้เราดูเฟอร์นิเจอร์ตามจุดต่างๆ รวมถึงหนังสือที่อยู่บนชั้นสูงๆ ซึ่งเธอบอกว่าไม่ได้เอามาวางให้เต็มเพื่อความสวยงามอย่างเดียว แต่ถือเป็นการจัดแสดงหนังสือที่ห้องสมุดมีอย่างน่าสนใจ

“ถ้าอยากอ่านก็สามารถหยิบอ่านได้ค่ะ เพราะมีวางเรียงไว้ให้แล้วที่ชั้นล่าง” ผู้อำนวยการยืนยัน

จุดเด่นของที่นี่อีกอย่างคือการใช้แสงธรรมชาติและช่องว่าง จริงๆ แล้วห้องสมุดไม่จำเป็นต้องมีช่องว่างเล็กๆ ระหว่างชั้นหนังสือก็ได้ แต่อันโดะอยากให้เด็กๆ ได้เห็นความงดงามของธรรมชาติด้านนอกที่มีทั้งแม่น้ำและสวนสาธารณะระหว่างเดินเลือกหาหนังสือ จึงแอบแทรกช่องเป็นระยะ ไปจนถึงบริเวณที่นั่งอ่านที่แอบมีช่องส่องธรรมชาติเช่นกัน ส่วนมุมฝั่งถนนก็ไม่น้อยหน้าวิวแม่น้ำเพราะมีต้นซากุระเรียงรายชวนเพลิดเพลินไม่แพ้เนื้อหาในหนังสือเลย

“ถ้าเป็นเด็กๆ มานั่ง เงยหน้ามาจะเจอวิวสวยในระดับสายตาพอดีเลยค่ะ แต่ผู้ใหญ่อาจจะต้องก้มมาดูนิดนึงนะคะ” จิฮารุอธิบายพร้อมเสียงหัวเราะ

ห้องสมุดที่ไม่ใช่ห้องสมุด

สถานที่ที่มีหนังสือจำนวนมากให้เข้าไปนั่งอ่านฟรี = ห้องสมุด 

คำนิยามที่ทึกทักเอาเองนั้นทำให้เราเผลอเรียกที่นี่ว่าห้องสมุดไปหลายครั้ง จนในที่สุดจิฮารุผู้คร่ำหวอดในวงการห้องสมุดมานับสิบปี เป็นผู้อำนวยการและหัวหน้าบรรณารักษ์ของห้องสมุดมาหลายแห่งจึงต้องแจกแจงให้เราฟังว่า

“ที่นี่ไม่ใช่ห้องสมุดค่ะ”

เธอบอกว่าอันที่จริง ที่นี่คือ ‘อาคารส่งเสริมการเรียนรู้เชิงวัฒนธรรม’ เพราะถ้าจะใช้คำว่าห้องสมุด รูปแบบการบริหาร การจัดวาง และการเรียงหนังสือจะต้องทำตามแบบแผนที่กำหนดไว้ แต่ที่นี่เป็นอิสระจากกฎตายตัวเหล่านั้น เช่น พวกเขาแบ่งหมวดหมู่หนังสือที่มีทั้งหมดประมาณ 18,000 เล่มออกเป็น 12 ประเภทแสนเฟี้ยวฟ้าวอย่างหมวดสนุกไปกับธรรมชาติ หมวดหนังสือสำหรับคนรักสัตว์ หมวดหนังสือสำหรับผู้สนใจอนาคต ฯลฯ 

นอกจากนี้ ที่นี่ยังไม่มีเคาน์เตอร์ยืม-คืน และสามารถวิ่งเล่นและพูดคุยกันได้อย่างสนุกสนาน ซึ่งข้อหลังนี้ดีมาก เพราะมันทำให้เราได้เห็นภาพน่าประทับใจที่พี่สาวหยิบหนังสือนิทานมาอ่านให้น้องฟังอย่างตั้งใจ

“ที่นี่มีความยืดหยุ่นในการจัดการมากกว่า สตาฟสามารถออกความเห็นในการทำงานและการจัดกิจกรรมต่างๆ เพื่อให้เด็กๆ เข้าถึงหนังสือได้มากขึ้นอย่างเต็มที่ ถ้ามีเคาน์เตอร์กั้น เจ้าหน้าที่กับเด็กๆ จะรู้สึกเหมือนอยู่คนละฝั่ง มีความห่างเหิน แต่มาที่นี่เด็กๆ กล้าพูดคุยและสอบถามพี่ๆ เจ้าหน้าที่ได้อย่างใกล้ชิดค่ะ” 

คุยกันไปได้สักพัก โชคดีที่เขาจัดกิจกรรมอ่านนิทานภาพร่วมกันพอดี เราเลยได้โอกาสส่องความกระตือรือร้นของเด็กๆ เมื่อเสียงตามสายประกาศให้คนที่สนใจมารวมตัวกันที่โถงบันได เด็กๆ และผู้ปกครองต่างทยอยนั่งบนขั้นที่ชอบ ในชั้นที่ใช่ แล้วพี่สาวเจ้าหน้าที่ผู้อารีสองคนก็นำหนังสือนิทานที่เลือกไว้มาอ่านให้เด็กๆ ฟัง พลางเปิดโอกาสให้เด็กๆ ได้มีส่วนร่วมกับนิทานเรื่องนั้นด้วย นอกจากนี้ เมื่อจบอีเวนต์เด็กๆ ยังต่อคิวรับบัตรสะสมแต้มการอ่าน ซึ่งใครสะสมครบจะได้รับของที่ระลึกเล็กๆ น้อยๆ กลับบ้าน การได้เห็นเด็กๆ ให้ความร่วมมือเป็นอย่างดีทำให้ใจฟูอย่างประหลาด ต่อให้เด็กเล็กๆ ไม่ถึงกับมีความทรงจำดีๆ กับการอ่านหนังสือ แต่อย่างน้อยวันนี้เขาก็รู้สึกสนุกเมื่อมาห้องสมุด ต่างจากภาพจำในวัยเด็กของเราที่ห้องสมุดคือที่ปั่นรายงานไม่ก็ที่ตากแอร์

“ไม่ต้องเข้าร่วมกิจกรรมก็สะสมตัวปั๊มได้ค่ะ เวลาเด็กๆ อ่านหนังสือเล่มไหนจบพวกเขาสามารถนำไปอวดพี่สาวแล้วขอตัวปั๊มได้เลย ถ้าแผ่นเดิมเต็มแล้วจะได้รับแผ่นใหม่ที่ต้องอ่านเยอะกว่าเดิมถึงจะได้ของรางวัล เพิ่มความยากให้เด็กๆ ค่ะ บางคนเป็นขาประจำของที่นี่เลย อีเวนต์ของที่นี่ไม่ได้เน้นบังคับให้เด็กๆ มาอ่านหนังสือโดยตรง แต่เป็นการสร้างโอกาสให้ได้เจอ ได้ซึมซับหนังสือไปเองทีละนิด

“จุดเด่นของที่นี่คงจะเป็นการดึงเสน่ห์ของคน หนังสือ และสถานที่ออกมา พอรู้สึกว่ามาที่นี่แล้วสนุกก็จะอยากมากันอีกค่ะ”

ห้องสมุดสำหรับเด็กที่พวกเขาได้รับการปฏิบัติเหมือนผู้ใหญ่

สิ่งหนึ่งที่ทำให้ Nakanoshima Children’s Book Forest แตกต่างจากห้องสมุดสำหรับเด็กอื่นๆ คือการเปิดโอกาสให้เด็กได้มีโอกาสเรียนรู้เหมือนผู้ใหญ่

โอเค โต๊ะ เก้าอี้อาจจะตั้งใจทำมาเพื่อน้องๆ แต่หนังสือที่นี่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่หนังสือเด็กเท่านั้น แต่มีหนังสือหลากหลายมากทั้งเชิงเนื้อหาและรูปแบบที่เผลอๆ ผู้ปกครองจะอ่านเพลินกว่าคุณลูก นอกจากนิทานภาพทั่วไป พวกเขายังมีหนังสือสารานุกรม หนังสืออาร์ต หนังสือสอนทำอาหาร โฟโต้บุ๊ก การ์ตูน นิยาย ฯลฯ และมีหลายภาษาด้วย นอกจากนี้ยังเลือกจัดวางหนังสือให้เข้ากับสถานที่ เช่น หนังสือที่อยู่ใกล้ห้องให้นมจะเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับแม่และเด็ก

ที่น่าประหลาดใจคือ ที่นี่มีห้องให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับความตายด้วย

“ห้องหนังสือหมวดที่ 11 ซึ่งเกี่ยวกับการเกิด แก่ เจ็บ ตาย ใช้ประโยชน์จากโครงสร้างอาคารที่เป็นทรงกลม เล่าเรื่องราวครบวงจรชีวิตตั้งแต่ต้นจนจบ เรื่องความตายไม่ใช่เรื่องไกลตัวและยากเกินกว่าที่เด็กจะเข้าใจ เพราะหลายคนเคยพบประสบการณ์นั้นแล้วจากการสูญเสียคนใกล้ตัว เช่น ปู่ย่าตายายหรือสัตว์เลี้ยงที่บ้าน จึงจำเป็นต้องให้เด็กเรียนรู้เรื่องนี้อย่างเข้าใจและไม่หวาดกลัว”

นอกจากเนื้อหา วิธีการเปิดโอกาสให้เด็กเรียนรู้ก็สำคัญ Nakanoshima Children’s Book Forest เลือกใช้ประโยชน์จากข้อดีของความเป็นเด็ก ซึ่งคือความอยากรู้อยากเห็นที่ไม่มีที่สิ้นสุด

“เจ้าหน้าที่ที่นี่จะแบ่งกันดูแลหนังสือแต่ละโซนค่ะ ถ้าเด็กๆ อยากหาหนังสือเล่มไหนก็เดินเข้าไปถามพี่ๆ ได้เลย แต่พี่สาวจะไม่พาไปหยิบตรงๆ นะคะ จะใช้วิธีบอกกว้างๆ ว่าน่าจะอยู่แถวๆ นี้น้า ลองหาดูสิ เพราะอยากเปิดโอกาสให้เด็กได้เจอเล่มอื่นที่น่าสนใจด้วย

“ถ้าลองดูดีๆ จะเห็นว่าหนังสือแต่ละเล่มดูไม่น่ามาอยู่ด้วยกันแต่เรานำมาไว้ด้วยกัน เช่น โซนประวัติศาสตร์ เรามีทั้งหนังสือแบบตัวหนังสือล้วนๆ เล่าเรื่องจริงจังวางอยู่ข้างๆ การ์ตูนโคนันเวอร์ชั่นเล่าประวัติศาสตร์ หลักการคือเราเลือกวางหนังสือโดยดูความเกี่ยวข้องกัน ถ้าชอบเรื่องนี้ก็น่าจะสนใจเล่มนั้นด้วย บางครั้งคนก็งงว่าทำไมเอาเล่มนี้มาวางตรงนี้ ซึ่งเวลาเด็กๆ สงสัยก็จะมาถามพี่ๆ ว่าทำไมเอามาวางตรงนี้ หรือเวลาหยิบหนังสือยากๆ ที่ไม่เข้าใจ เขาก็จะถามว่ามันคืออะไร การไม่มีเคาน์เตอร์มันดีอย่างนี้เองค่ะ เด็กๆ อยากรู้อะไรก็สามารถถามได้เลย

“ชื่อสถานที่ของเราใช้คำว่าเด็กก็จริง แต่มีหนังสือที่ผู้ใหญ่อ่านสนุกมากมาย นั่นเป็นเพราะว่าเราไม่ได้ทรีตเด็กเป็นเด็ก พวกเขามีโอกาสและอิสระในการสนุกไปกับหนังสือสำหรับผู้ใหญ่เช่นเดียวกัน เราไม่อยากจำกัดให้เด็กอ่านแต่หนังสือภาพเท่านั้น ถ้าเขาเห็นว่าหนังสือที่วางข้างๆ กันน่าสนใจก็หยิบขึ้นมาดูได้เลย”

จิฮารุซึ่งรักการอ่านมาตั้งแต่เด็กๆ เชื่อว่าหนังสือมีคุณค่าที่การอ่านไฟล์ดิจิทัลทดแทนไม่ได้ ทั้งสัมผัสจากกระดาษ การรับรู้น้ำหนักของหนังสือในมือซึ่งแต่ละเล่มไม่เท่ากัน ที่สำคัญ มันยังเป็นสิ่งที่พาผู้ใหญ่ย้อนกลับไปอดีตได้ด้วย

“ฉันผูกพันกับหนังสือมากเพราะได้เรียนรู้หลายๆ อย่างจากการอ่านค่ะ ไม่ว่าจะเป็นการใช้คำ การใช้ชีวิต เวลาเศร้าก็อ่านหนังสือ หนังสือเล่มเดิมอ่านตอนเด็กกับตอนโตก็รู้สึกไม่เหมือนกัน ราวกับว่าหนังสือพาเรากลับไปยังอดีตเลยค่ะ ผู้ใหญ่ที่มาที่นี่ก็เป็นแบบนั้นเยอะ ได้เจอหนังสือที่ตัวเองเคยอ่านตอนเด็กๆ โดยบังเอิญก็รู้สึกดีใจและหวนคิดถึงเรื่องราวในอดีต”

การทำหน้าที่ผู้อำนวยการที่ Nakanoshima Children’s Book Forest ในวันนี้จึงเป็นเหมือนการส่งต่อความรู้สึกและประสบการณ์ดีๆ ระหว่างเธอกับหนังสือให้กับเยาวชนรุ่นต่อไป ซึ่งจิฮารุบอกว่า การที่เด็กได้มาสัมผัสหนังสือเยอะๆ และค้นพบสิ่งที่ตนชอบอย่างเป็นธรรมชาตินี่แหละคือหัวใจสำคัญ

The post Nakanoshima Children’s Book Forest ห้องสมุดที่เด็กๆ อ่าน เล่น และเป็นอิสระได้เต็มที่ appeared first on a day magazine.

หลายๆ โรงแรมยึดถือหลักในการออกแบบว่าต้องอยู่สบายเหมือนได้นอนอยู่บ้าน

MAJA HOTEL KYOTO ก็เช่นกัน maja เป็นภาษาฟินนิชแปลว่า hut หรือกระท่อม แต่กระท่อมหลังนี้ไฮโซนิดหน่อยนะ เพราะเครื่องนอน ปลอกหมอน ผ้าห่ม ผ้าม่านนั้นเป็นดีไซน์พิเศษที่ Marimekko ออกแบบมาให้โดยเฉพาะ แถมยังทำสินค้าที่ระลึกแบบ limited edition ที่ล้วนมีลายของ Marimekko วางขายที่นี่เท่านั้นด้วย ไม่ว่าจะเป็นกระเป๋าใส่ของจุกจิก ถุงผ้า และปลอกหมอน ที่น่าอิจฉาคือเครื่องแบบพนักงานโรงแรมก็ออกแบบโดย Marimekko!

อ่านมาถึงบรรทัดนี้ยังไม่ต้องรีบวิ่งไปเก็บเงินหลายหลักเพื่อมานอนพักที่นี่ ขอบอกว่าราคาต่อคืนเอื้อมถึงได้อย่างไม่น่าเชื่อ เพราะ MAJA HOTEL KYOTO คือแคปซูลโฮเทล!

“Capsule hotel เป็นอีกหนึ่งวัฒนธรรมของญี่ปุ่นที่โดดเด่นจนคนต่างชาติอยากมาลอง ส่วนมากคนทั่วไปจะมองว่าแคปซูลโฮเทลเป็นแค่ที่ซุกหัวนอน แต่อย่างที่เห็นว่าที่นี่ไม่ได้เป็นแบบนั้นเลย”

Yoshitaka Ikeda ผู้จัดการโรงแรมที่จะพาเราไปทำความรู้จักที่นี่เริ่มเล่าด้วยรอยยิ้มอันเป็นมิตร ก่อนจะอธิบายเพิ่มเติมว่าดีไซเนอร์ชาวฟินแลนด์เป็นคนออกแบบโรงแรมทั้งหมดตั้งแต่รูปลักษณ์ภายนอก การตกแต่งภายใน รวมไปถึงออกแบบเฟอร์นิเจอร์ โคมไฟ ลายผ้า ยันกระเบื้องบนผนัง

ทำไมแบรนด์ดังอย่าง Marimekko ถึงมาคอลแล็บกับแคปซูลโฮเทล? โรงแรมสไตล์ฟินแลนด์เท่ๆ มาทำอะไรในเกียวโตอันเต็มไปด้วยวัฒนธรรมตามขนบญี่ปุ่นดั้งเดิม? ทั้งหมดนี้อิเคดะซังช่วยตอบให้

และเมื่ออ่านจนถึงบรรทัดสุดท้าย คุณอาจจะอยากเริ่มเก็บเงินอยู่ดี จะได้นอนพักที่นี่ได้นานๆ

เรื่องราวเริ่มต้นจากนักออกแบบญี่ปุ่นในฟินแลนด์

Fujiwo Ishimoto ไม่ได้เป็นนักธุรกิจเจ้าของโรงแรม แต่เป็นนักออกแบบลายผ้าและเซรามิกชาวญี่ปุ่นฝีมือดี

ชายผู้นี้ทำงานกับ Marimekko มาตั้งแต่ปี 1974 ออกแบบผ้าให้แบรนด์ดังกว่า 400 ลวดลาย กวาดรางวัลมาหลายรายการ แม้ปัจจุบันจะย้ายกลับมาอยู่ญี่ปุ่นและอายุ 80 ปีแล้ว แต่เขาก็ยังทำงานออกแบบให้กับแบรนด์ยอดนิยมจากฟินแลนด์อย่างสม่ำเสมอ จุดเด่นของเขาคือการใช้เทคนิค สีสัน และสไตล์หลากหลาย แต่ทั้งหมดมักจะสื่อถึงธรรมชาติและสะท้อนความงามในแต่ละฤดู ผลงานของดีไซเนอร์สุดเก๋าที่คนไทยน่าจะคุ้นตากันดีคือผ้าลาย onni, kuja, kesanto และ suvi

“บ้านเกิดของฟูจิโอะซังอยู่ที่จังหวัดเอฮิเมะ เขาได้เข้าร่วมแสดงผลงานในอีเวนต์ศิลปะที่แหล่งน้ำพุร้อน Dogo Onsen ในจังหวัดด้วย ตอนนั้นสถานที่จัดแสดงผลงานของเขาคือเรียวกังชื่อ CHAHARU ซึ่งเป็นโรงแรมในเครือเดียวกันกับ MAJA HOTEL KYOTO” อิเคดะเริ่มเล่าที่มาของการจับคู่อันน่าประหลาดใจ

เมื่อได้ร่วมงานกันอย่างราบรื่นและผลตอบรับดีเยี่ยม ท่านประธาน CHAHARU ก็ประทับใจมากจึงไหว้วานให้ดีไซเนอร์คนดังช่วยออกแบบห้องพักเก๋ไก๋ในเรียวกัง CHAHARU จนได้ห้องสไตล์ญี่ปุ่นที่มีเสื่อทาทามิและลายแบบ Marimekko ผสมผสานกันอย่างลงตัว

เอาล่ะ ไหนๆ คนญี่ปุ่นก็ชอบแบรนด์ฟินนิชแบรนด์นี้มากอยู่แล้ว และท่านประธานของเรียวกังเองก็อยากเปิดโรงแรมที่เกียวโตพอดี ก็เลยใช้ธีมฟินนิชดีไซน์ต่อเนื่องซะเลย

เรื่องราวที่เกิดขึ้นในเกียวโต

ถ้าจะเน้นความเป็นฟินแลนด์ ทำไมถึงเลือกตั้งโรงแรมที่เกียวโต เมืองซึ่งมีภาพลักษณ์ดูจะไปคนละทาง อิเคดะซังได้ฟังก็ถึงกับอมยิ้มนิดๆ เหมือนรอคำถามนี้มานาน

“เราตั้งใจออกแบบโรงแรมให้มีบรรยากาศเหมือนได้มาเที่ยวฟินแลนด์ก็จริงแต่ต้องอยู่สบายด้วย อุปกรณ์การใช้งานต่างๆ ต้องดีและใช้ได้จริง แม้จะเป็นโรงแรมแคปซูลแต่ต้องรู้สึกใกล้ชิดกับธรรมชาติเพราะพูดถึงประเทศฟินแลนด์ เราคิดถึงธรรมชาติ ป่าเขาอันเงียบสงบ ซึ่งญี่ปุ่นเองก็มีธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์เหมือนกัน นับเป็นจุดร่วมที่น่าสนใจ การใช้ไม้ยังเป็นวัฒนธรรมที่คนญี่ปุ่นผูกพันเลยรับวัฒนธรรมและดีไซน์แบบฟินแลนด์ได้ง่าย สาวญี่ปุ่นแฟนคลับ Marimekko สะพายกระเป๋าลายอูนิโกะมาพักกันเยอะเลย

“ในเมื่อดีไซน์ของฟินแลนด์เป็นที่ชื่นชอบในหมู่คนญี่ปุ่นอยู่แล้ว ส่วนผู้บริหารของเราก็ทำเรียวกังมานาน มีความเชี่ยวชาญเรื่องการบริการเป็นอย่างดี เลยคิดว่ามาเปิดที่เกียวโตได้ไม่มีปัญหา นอกจากนี้การเติมความเป็นญี่ปุ่นลงไปในดีไซน์ของฟินแลนด์น่าจะทำให้เกิดค่านิยมใหม่ๆ เพราะเป็นเรื่องที่ยังไม่มีคนลองทำ อย่างน้อยคนน่าจะสนใจมาก ทั้งในแง่ที่ว่า Marimekko มาทำอะไรที่นี่ และความงงว่าทำไมมาเปิดที่เกียวโต” ผู้จัดการโรงแรมเล่าติดตลกก่อนเสริมว่า

“เกียวโตเป็นเมืองท่องเที่ยวที่มีคนมาทำคอนเทนต์มากมาย หลังจากไปเที่ยวมาทั้งวัน เสพความเป็นเกียวโตเต็มที่แล้ว การได้กลับมาพักผ่อนในที่บรรยากาศสบายๆ และแตกต่างไปเลยก็น่าจะทำให้คนที่มารู้สึกสนุกไปอีกแบบ”

ส่วนเราแอบคิดถึงบทสัมภาษณ์ที่ฟูจิโอะพูดถึงความป๊อปของ Marimekko และความไทม์เลสของลายผ้าที่ออกแบบในยุค 70s ซึ่งยังได้รับความนิยมถึงปัจจุบันไว้ว่า “ถ้าดีไซน์ดี ยังไงก็ขายได้”

สานต่อเรื่องราวให้สมบูรณ์โดย Harri Koskinen

สำหรับโปรเจกต์ในเกียวโต ฟูจิโอะส่งไม้ต่อให้ Harri Koskinen นักออกแบบผลิตภัณฑ์ชื่อดังจากฟินแลนด์ ผู้ที่นอกจากจะได้รางวัลมากมายแล้วยังเคยเป็นดีไซน์ไดเรกเตอร์ให้แบรนด์เครื่องครัวเครื่องใช้บนโต๊ะอาหารยอดนิยมอย่าง Iittala ด้วย

คอนเซปต์หลักที่เขาใช้ในการออกแบบ MAJA HOTEL KYOTO คือการสร้างพื้นที่ที่ทำให้รู้สึกผ่อนคลายและอบอุ่นเหมือนอยู่บ้าน ทางเข้าที่พักทั้งสำหรับแขกแบบ sleep-in (ห้องแคปซูลแบบคลานเข้าไปนอน) และ walk-in (เดินเข้าไปนอนได้) จึงทำเป็นทรงบ้าน มีหลังคา และลงรายละเอียดสุดคราฟต์แทบทุกจุด ตั้งแต่ลายไม้ยันการใช้แสง เฟอร์นิเจอร์ ปลั๊กไฟ ไม้แขวนเสื้อ สวิตช์ไฟ ระบบหรี่ไฟ/ตั้งปลุก งานกราฟิก ฯลฯ แฮร์รี่ก็ลงมือออกแบบเองใหม่ทั้งหมดเพื่อที่นี่โดยเฉพาะ รวมไปถึงออกแบบรูปกระท่อมที่เป็นโลโก้ของโรงแรมด้วย

ส่วน Marimekko นำดีไซน์ของโลโก้และธีมกระท่อมไปออกแบบเครื่องนอนต่อ ลายผ้าม่านและกระเป๋าจึงเห็นความเป็น Marimekko ชัดเจน แต่เมื่อดูจากรูปในเว็บจะเห็นเครื่องนอนไร้ลวดลายสีขาวสะอาดตาเท่านั้น เพราะพวกเขาอยากให้แขกลองมานอนจริงๆ ถึงจะได้เห็นลายสุดเท่ที่ถูกซ่อนไว้ภายใต้ความมินิมอล

“จุดเด่นของที่นี่อีกอย่างคือคาเฟ่ที่มาจากฟินแลนด์เหมือนกัน ทั้งที่นอน ที่กิน เป็นฟินแลนด์ในทุกสเตปการพักผ่อน มีขนมและอาหารชื่อดังของฟินแลนด์ให้ลองกินด้วย เช่น ซุปแซลมอนและซินนามอนโรล” 

คาเฟ่ที่อิเคดะซังพูดถึงคือ Cafe Aalto ซึ่งอยู่ชั้น 1 เปิดให้คนทั่วไปเข้ามากินได้ ส่วนแขกที่มาพักสามารถตื่นแล้วเดินลงบันไดวนเก๋ๆ ไปกินข้าวในคาเฟ่ชิคๆ ได้เลย ความพิเศษคือที่นี่คือที่แรกที่ Cafe Aalto ยอมบินจากฟินแลนด์มาเปิดสาขาที่ต่างประเทศ นอกจากจะพาเมนูต้นตำรับมาด้วยแล้ว เก้าอี้ โต๊ะ และสิ่งประดับตกแต่งอื่นๆ อย่างหนังสีดำ ทองเหลือง และกระเบื้องสีน้ำเงินบนผนังก็ทำเหมือนสาขาแรกในร้านหนังสือ Helsinki Academic Bookstore เป๊ะๆ แม้ แฮร์รี่จะไม่ได้ออกแบบร้านนี้ แต่แน่นอนว่าเป็นผลงานของสถาปนิกชื่อดังชาวฟินแลนด์เช่นกัน

ดีไซน์แบบฟินนิช ฐานคิดแบบคนญี่ปุ่น และงานคราฟต์

บทบาทของแฮร์รี่ไม่จบแค่การออกแบบส่วนต่างๆ ของโรงแรม แต่รวมไปถึงการผลิตเฟอร์นิเจอร์ด้วย

แม้องค์ประกอบทุกอย่างจะเป็นงานฟินนิชดีไซน์ แต่หลายชิ้นก็ made in japan เป็นการคอลแล็บกับช่างฝีมือในท้องถิ่นจังหวัดอิวาเตะภายใต้แบรนด์ iwatemo แบรนด์ที่เกิดขึ้นเพราะดีไซเนอร์ชาวฟินแลนด์อยากอนุรักษ์และเผยแพร่งานคราฟต์ท้องถิ่นของญี่ปุ่นที่ได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวและสึนามิครั้งใหญ่ในปี 2011 

จังหวัดอิวาเตะโดดเด่นเรื่องงานช่าง 3 ประเภท คืองานไม้ งานเหล็ก (Nambu Tekki) และงานเซรามิก ถึงแม้จะมีประวัติศาสตร์ยาวนาน ฝีมือดีเป็นที่ยอมรับ แต่ช่างในท้องถิ่นมักจะทำงานในสตูดิโอเล็กๆ ของตัวเอง ทำให้มีข้อจำกัดหลายอย่าง เช่น การพัฒนาผลิตภัณฑ์ การขยายช่องทางการจำหน่าย อีกทั้งยังมีปัญหาทางการเงินและปัญหาเรื่องผู้สืบทอดด้วย เมื่อจังหวัดอิวาเตะได้รับความเสียหายหนักในปี 2011 ทางฟินแลนด์จึงติดต่อมาเพื่อให้ความช่วยเหลือในการอนุรักษ์งานฝีมือในท้องถิ่นเอาไว้

ผู้เชี่ยวชาญที่ถูกส่งตัวมาช่วยในตอนนั้นคือแฮร์รี่และ Ville Kokkonen สองดีไซเนอร์ตัวท็อปที่เห็นคุณค่าของทักษะงานช่างและอยากช่วยโปรโมตงานไปยังต่างประเทศ ทั้งสองจึงฟอร์มทีมกับช่างฝีมือในท้องถิ่นสร้างแบรนด์ iwatemo ขึ้นมาเพื่อทำเฟอร์นิเจอร์และเครื่องใช้ในบ้าน 24 ชิ้น แบ่งเป็น 3 ไลน์ คือเครื่องเหล็ก เก้าอี้ไม้ และกระเบื้อง ซึ่งขายทั้งในและนอกประเทศภายใต้คอนเซปต์หลักคือ ‘fuse traditional craftsmanship with modern sensibility’

แฮร์รี่ยังบอกอีกว่าเขามองเห็นจุดร่วมระหว่างฟินแลนด์และอิวาเตะที่น่าจะไปด้วยกันได้ ซึ่งเราไม่แปลกใจเท่าไหร่เพราะเคยไปงานนิทรรศการศิลปะในเดนมาร์กที่นำเสนอเรื่องราวความสอดคล้องกันระหว่างค่านิยมทางความงามของญี่ปุ่นและฝั่งสแกนดิเนเวีย นิทรรศการนั้นบอกว่าแม้จะอยู่คนละมุมโลกแต่การที่สภาพภูมิศาสตร์คล้ายกันหลายอย่างนั้นส่งผลต่อการสร้างสรรค์งานของศิลปินรวมไปถึงรสนิยมความชอบในดีไซน์

งาน Silent Beauty นิทรรศการศิลปะในฟินแลนด์ที่เล่าถึงความสัมพันธ์ของศิลปะสแกนดิเนเวียนกับเอเชียตะวันออกก็สรุปไว้ว่า จุดร่วมสำคัญระหว่างญี่ปุ่นกับฟินแลนด์ที่มีผลต่อการออกแบบคือ ความสัมพันธ์กับธรรมชาติและการมองเห็นความงดงามในความเรียบง่ายในชีวิตประจำวัน อีกทั้งยังให้ความสำคัญกับของเก่าแต่ไม่หยุดอยู่ที่เดิม มีการนำองค์ประกอบใหม่ๆ ใส่เข้าไปในของเก่าเพื่อพัฒนาต่อไป

แบรนด์ iwatemo ถือเป็นตัวอย่างที่สะท้อนค่านิยมนั้นได้ดี เก้าอี้ไม้ทุกตัวในโรงแรมและคาเฟ่คืองานแฮนด์เมดของช่างไม้จากอิวาเตะที่แต่ละคนจะลงมือทำเองทั้งชิ้นตั้งแต่เลือกไม้จนจบงาน เวลานั่งลงบนเก้าอี้ที่แสนน่ารักเหล่านั้นอาจจะสัมผัสได้ถึงความมุ่งมั่นของช่างญี่ปุ่นก็ได้นะ

เมื่อรู้เรื่องราวเบื้องหลังระดับนี้ จึงอาจเรียกได้ว่า MAJA HOTEL KYOTO ไม่ได้เป็นแค่โรงแรมสไตล์ฟินแลนด์ที่ตั้งอยู่ในญี่ปุ่นเฉยๆ แต่เป็นพื้นที่ตรงกลางที่เชื่อมโยงระหว่างสองประเทศเข้าด้วยกัน ตั้งแต่ระดับดีไซน์ไปจนถึงจิตวิญญาณ

The post MAJA HOTEL KYOTO โรงแรมหนึ่งเดียวในญี่ปุ่นที่ Marimekko ดีไซน์ผ้าปูเตียงจนถึงชุดพนักงาน appeared first on a day magazine.

ไม่ใช่ดิสนีย์แลนด์ที่เราคุ้นเคยกันในปัจจุบัน แต่จะพาย้อนอดีตไปยังดินแดนมหัศจรรย์ที่ช่วยชุบชูใจชาวบ้านในสมัยโชวะ (ค.ศ. 1926-1989) ภายใต้ชื่อ Hyakudan Kaidan

Hyakudan Kaidan บันไดร้อยขั้น

Hyakudan Kaidan แปลว่าบันไดร้อยขั้น เป็นอาคารไม้ที่สร้างตั้งแต่ปี 1935 อดีตเคยเป็นร้านอาหาร มีห้องสำหรับกินอาหารหรือจัดงานรื่นเริงทั้งหมด 7 ห้องแทรกอยู่ระหว่างทางบันไดยาวที่ทอดตัวสู่ชั้นบนสุด ดีไซน์แต่ละห้องไม่เหมือนกัน โดยแต่ละห้องได้ศิลปิน จิตรกรชื่อดัง และช่างไม้ฝีมือดีจำนวนมากจากหลายสำนักในสมัยนั้นมาช่วยตกแต่งฝ้า เพดาน ผนัง และแผ่นไม้ประดับตามจุดต่างๆ จนได้ห้องที่สวยวิจิตรอลังการแปลกตาชวนตะลึง เพราะโตเกียวในตอนนั้นกำลังอยู่ในช่วงฟื้นฟูหลังเกิดแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ ชาวบ้านหลายคนไม่มีน้ำไฟใช้ด้วยซ้ำ รวมทั้งการตกแต่งบ้านด้วยของสวยงามก็เป็นได้แค่จินตนาการ ชาวบ้านจึงพากันยกให้ที่นี่เป็นสถานที่สุดพิเศษที่สร้างความเพลิดเพลินและความตื่นตาตื่นใจทุกครั้งที่ได้เข้ามา

ตัดภาพกลับมาที่ปัจจุบัน ตอนนี้อาคารไม้แห่งนี้เป็นส่วนหนึ่งของ Hotel Gajoen Tokyo โรงแรมหรูใจกลางโตเกียว และเป็นอาคารไม้เพียงอาคารเดียวของโรงแรม

จุดเด่นของการตกแต่งที่นี่คือความหรูหราอลังการที่ดูแปลกตา นักวิจัยพบว่าอาคารนี้ตกแต่งด้วยศิลปะสไตล์ยุคโมโมยามะ (ค.ศ. 1583-1600) ซีรีส์เดียวกับ Nikko Toshogu ศาลเจ้าที่คนไทยคุ้นเคย หรือจะบอกว่าเป็นวัฒนธรรมของยุคเอโดะที่พบเห็นทั่วไปในละครคาบูกิก็ได้ บันไดร้อยขั้นแห่งนี้จึงได้รับการยกย่องว่าสวยเด่นและสะท้อนจุดสูงสุดของค่านิยมทางความงามของยุคนั้นได้ดี ไม่น่าแปลกใจที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของโตเกียวและของประเทศ

จริงๆ แล้วไม่ใช่แค่งานศิลปะที่ใช้ตกแต่งห้องเท่านั้นที่เลอค่า ‘ไม้’ เองก็เป็นของดีมีราคาเช่นกัน เช่น บันไดนั้นทำจากไม้ Keyaki หรือไม้ญี่ปุ่นชั้นดี แต่ละขั้นหนา 5 เซนติเมตร เสาของแต่ละห้องก็ไม่น้อยหน้า ถ้าสังเกตให้ดีจะเห็นว่าเสาแต่ละต้นใช้ไม้ต่างชนิด มีพื้นผิวที่ต่างกัน บางต้นเป็นไม้ที่นำเข้ามาจากจีนซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่ปลูกไว้ใช้เฉพาะในเขตบ้านของชนชั้นสูงเท่านั้น หรือที่แตกต่างเด่นชัดที่สุดน่าจะเป็นไม้ต้นลูกพลับเก่าแก่และเสากลมที่ใช้ไม้สน Kitayama โชว์สกิลช่างไม้ญี่ปุ่นระดับเทพซึ่งปัจจุบันหายากสุดๆ

มีของดีอย่างนี้อยู่กับตัว นอกจาก Hotel Gajoen Tokyo จะไม่หวงแล้วยังอยากส่งเสริมให้คนรุ่นใหม่ได้รู้จักความดีงามของศิลปะที่เคยรุ่งเรืองในอดีต ดังนั้นนอกจากจะจัดกิจกรรมสืบทอดความรู้และวัฒนธรรมที่หลงเหลืออยู่ในอาคาร พวกเขายังขยันจัดนิทรรศการศิลปะโดยไม่เกี่ยงประเภทงาน ขอเพียงคอนเซปต์น่าสนใจลงตัวก็นำงานมาจัดร่วมกันได้

และงานล่าสุดที่เราไปมาแล้วประทับใจมากคือนิทรรศการศิลปะสไตล์โมเดิร์นที่โรงแรมจัดร่วมกับ Tagboat เมื่อช่วงเดือนกันยายน–ตุลาคมที่ผ่านมา

Tagboat ตัวแทนศิลปินโมเดิร์นที่อยากให้ศิลปินอยู่ได้ด้วยศิลปะจริงๆ

Tagboat คือบริษัทตัวแทนจำหน่ายผลงานศิลปะของศิลปินโดยเน้นผลงานสไตล์โมเดิร์น นอกจากนี้ยังทำฟรีแม็กกาซีนชื่อ tagboat TOKYO | ART GUIDE ด้วย โดยมีเป้าหมายคือการส่งเสริมให้ศิลปินสามารถหาเลี้ยงชีพได้ด้วยการทำงานศิลปะและสื่อสารโลกศิลปะให้คนทั่วไปเข้าใจง่ายขึ้น โดยอิงกับแนวคิดของบริษัทคือ ‘การปรับตัวตามความเปลี่ยนแปลงคือสิ่งที่จะทำให้เราอยู่รอดมากกว่าความแข็งแกร่งหรือความฉลาด’

ในการจัดแสดงครั้งนี้ Tagboat เลือกศิลปินชาวญี่ปุ่นมา 30 คนเพื่อโชว์ผลงานในห้องทั้ง 7 ของ Hyakudan Kaidan มีทั้งงานภาพวาด ภาพพิมพ์ ภาพสไตล์มังงะ งานศิลปะจัดวาง และงานแบบอินเทอร์แอ็กทีฟ บางผลงานก็เรียกได้ว่าคอนทราสต์กับทุกสิ่งทุกอย่างในอาคารไม้โดยสิ้นเชิง ในขณะที่บางห้องก็ชวนให้เห็นความสอดคล้องของศิลปินยุคเก่าและใหม่

สำหรับชาวต่างชาติอย่างเรานั้นเซอร์ไพรส์ตั้งแต่ก่อนจะเจอบันไดขั้นแรก เพราะลิฟต์ที่พามายังทางเชื่อมอาคารนี้เป็นลิฟต์งานคราฟต์ที่หรูเลิศที่สุดในชีวิต เมื่อเดินขึ้นไปถึงบันไดขั้นที่ 20 ที่ตั้งของห้อง Gyosho Room ก็ทำให้ว้าวอีกครั้งเพราะความสวยวิจิตรละเอียดลออฉลุเฉลาตั้งแต่พื้นจรดเพดานเสาผนัง ทุกอย่างจัดเต็มแบบไม่มีใครยอมใคร

แต่ที่เตะตาที่สุดคือประติมากรรมวงกลมสีสันสดใสที่ตั้งอยู่กลางห้องแบบอะไรเอ่ยไม่เข้าพวกแต่ก็ลงตัวไม่ขัดเขิน แถมยังมีกระจกวางไว้ที่เสื่อทาทามิด้วย เรียกได้ว่าเล่นใหญ่ไปด้วยกันทั้งงานแบบดั้งเดิมและโมเดิร์น

ผลงานนี้มีชื่อว่า Untitled สร้างสรรค์โดย Minako Ishikawa เธอนิยามคอนเซปต์งานไว้ว่า ‘สีสันจากแสงที่ส่องประกายอยู่ในท้องฟ้า น้ำทะเล และผืนแผ่นดิน’ โดยวงกลมสีฟ้านั้นสื่อถึงน้ำทะเล วงกลมสีรุ้งสื่อถึงสีต่างๆ ที่แฝงอยู่ในอากาศ ส่วนวัสดุที่มีความโปร่งแสงนั้นสื่อถึงความใสของน้ำทะเลและสายรุ้งนั่นเอง

ดูเผินๆ งานนี้เหมือนจะเป็นแค่พลาสติกสีๆ ที่ดัดโค้ง แต่จริงๆ แล้วมินาโกะผู้เป็นศิลปินนั้นคราฟต์งานศิลปะไม่แพ้ช่างโบราณผู้ตกแต่งห้องนี้ นั่นเพราะเธอต้องเอาสีอะคริลิกแต่ละเฉดมาอัดใส่หลอดทรงกรวย (ถ้านึกไม่ออกขอให้คิดถึงหลอดบีบวิปครีมแต่งหน้าเค้ก แต่ขนาดเล็กกว่านั้น 10 เท่า) สีละหลอด รวมทั้งหมด 100-250 หลอด จากนั้นค่อยบรรจงลากเส้นทั้งหมดให้ต่อเนื่องกัน แค่เตรียมอุปกรณ์อย่างเดียวก็ใช้เวลากว่าสัปดาห์ เมื่อรวมความยากลำบากในการกะน้ำหนักมือที่ต้องคอยระวังไม่ให้สีผสมกัน กว่าจะได้เป็นวงกลมที่เราเห็นก็ต้องใช้เวลาวาดถึง 2 สัปดาห์

เดินขึ้นต่อไปเรื่อยๆ จะได้เจอกับงานที่หลากหลายยิ่งขึ้น เช่น Kiyotaka Room ห้องสไตล์ห้องชงชาอันเงียบสงบ ตกแต่งด้วยภาพสาวงาม ศิลปินรุ่นใหม่จึงนำภาพวาดหญิงสาวแบบโมเดิร์นมาวางตกแต่งปะปนกันไป หรือห้อง Soukyu Room ดั้งเดิมที่เน้นภาพวาดวิวป่าสนในเมฆมงคลและงานไม้สานที่ประตูอันประณีต ศิลปินจึงปรับอารมณ์ให้ดูสมัยใหม่ด้วยภาพวาด งานผ้า และงานขดลวดที่ดูวิทยาศาสตร์สุดๆ และห้อง Seiko ช่างโบราณนั้นประดับประดาห้องด้วยภาพวาดต้นไม้ใบหญ้า 4 ฤดู ศิลปินสมัยใหม่จึงนำภาพคลื่นสุดไอคอนิกของ Hokusai และรูปภูเขาไฟฟูจิมาดัดแปลงให้กลมกลืนไปกับธีมดั้งเดิม

สุดท้ายก็มาถึงบันไดขั้นที่ 99 ซึ่งเป็นขั้นสุดท้าย

ใช่แล้ว ท่านเจ้าบ้านในอดีตแอบซ่อนลูกเล่นขั้นสูงไว้เซอร์ไพรส์ตอนจบด้วย เรื่องจำนวนขั้นบันไดที่ไม่ครบร้อยนั้นมีหลายทฤษฎี บ้างก็ว่าเพื่อให้ลงเลข 99 ซึ่งเป็นเลขมงคล บ้างก็ว่าเพื่อสื่อถึงความไม่สมบูรณ์แบบซึ่งเป็นความงดงามของศิลปะเช่นกัน

แสงไฟ LED ที่ไม่เข้ากับบ้านไม้สักนิดจากผลงานชื่อ City Lights ของ Masato Yamaguchi ในห้องนี้เรียกร้องความสนใจได้ดีจนทำให้ลืมเหนื่อยเมื่อหอบร่างมาถึงชั้นบนสุด ส่วนข้อความบนป้ายที่เขียนว่า ‘The Future may be digital but our world is still beautiful.’ ก็ชวนให้รู้สึกสนใจมากขึ้น

มาซาโตะบอกว่าเขาได้แรงบันดาลใจมาจากช่วงโควิด-19 เริ่มระบาดใหม่ๆ เขาสังเกตเห็นว่าทุกอย่างรอบตัวค่อยๆ ถูกปรับให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัล จนกระทั่งวันหนึ่งที่เขากำลังนั่งรถกลับบ้าน แสงไฟยามค่ำคืนของเมืองทำให้เขาตระหนักถึงความงดงามของโลกที่พวกเราอาศัยอยู่

เขายังบอกอีกว่าห้องนี้มีความงดงามมาก เขาจึงใช้ข้อความนี้สื่อถึงความงดงามของทั้งโลกแอนะล็อก โลกดิจิทัล และความสวยงามเมื่อโลกทั้งสองหลอมรวมกัน

ปิดท้ายด้วยงานที่บอกตามตรงว่าตอนแรกไม่กล้าเข้าไปดู เพราะน่ากลัวเหมือนต้นไม้ห้อยยันต์กันผีรุงรัง แต่เมื่อเพ่งดีๆ ถึงเห็นว่าข้อความที่เขียนอยู่บนกระดาษเหล่านั้นล้วนเต็มไปความรักและกำลังใจ

ผลงานนี้มีชื่อว่า Meguru​ (แปลว่าวนไปรอบๆ) ของศิลปิน Sakuho Ito งานนี้เป็น installation art แบบอินเทอร์แอ็กทีฟ ต่อเนื่องจากงานที่เธอเคยจัดในอดีต ครั้งนั้นเธอตั้งคำถามว่า “ทำยังไงเราถึงจะสามารถควบคุมคุณภาพในการรักษาความเป็นตัวเองและความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนในโลกที่เราเสพข้อมูลผ่าน SNS เป็นหลัก” เธอจึงให้คนที่มาเสี่ยงเซียมซีเขียนข้อความส่งต่อให้คนที่จะมาเสี่ยงเซียมซีในอนาคตเพื่อเชื่อมโยงผู้คนผ่านคำพูด

สิ่งที่ตัวศิลปินเองก็คาดไม่ถึงคือ 99.9 เปอร์เซ็นต์เป็นข้อความเชิงบวกและมีคนเขียนข้อความเชิงปรัชญาที่เหมือนจะสรุปมาจากชีวิตของตนเองด้วย ยิ่งปีนี้เกิดวิกฤตโควิด-19 ตั้งแต่ต้นปีทำให้ผู้คนแยกห่างจากกันและต้องเจอความเปลี่ยนแปลงทางสังคม ร่างกาย และจิตใจมากมาย เธอจึงคิดว่าผลงานนี้ถูกนำมาจัดแสดงถูกที่ถูกเวลา เพราะน่าจะเป็นช่วงเวลาที่คนกำลังอยากได้กำลังใจไม่น้อย

เมื่อเดินขึ้นบันไดและเดินกลับลงมาด้านล่างจนครบ 198 ขั้น เราก็สรุปกับตัวเองว่า เมื่อมาที่นี่คุณจะได้พบศิลปะ 2 แบบ คือแบบดั้งเดิมและร่วมสมัย และได้ใช้การรับรู้ความงาม 2 ขั้น ขั้นแรกคือการรับรู้ผ่านสายตา และขั้นกว่าคือความงามที่สัมผัสด้วยหัวใจ

The post Hyakudan Kaidan ดิสนีย์แลนด์แห่งยุคโชวะที่สร้างความสนุกให้ชาวโตเกียวหลังแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ appeared first on a day magazine.

โควิดก็ยังอยู่แผ่นดินก็ยังไหวแต่ผู้คนก็ยังต้องตามหาความสดใสให้กับชีวิตบ้างแม้จะรู้ว่าจุดรวมพลหรือศูนย์อพยพชั่วคราวแถวบ้านอยู่ตรงไหน ฉันเองก็ไม่เคยฉุกคิดมาก่อนเลยว่า ถ้าแผ่นดินไหวแรงๆ ขณะอยู่นอกบ้านจะทำยังไง

แต่สำนักงานเขตชิบูยะคิดเผื่อไว้ให้แล้ว

← ย้อนไปดูที่มา

ชิบูยะคือย่านความบันเทิงครบวงจรที่ตอบโจทย์คนทุกวัยและเชื้อชาติจึงเป็นจุดหมายปลายทางในดวงใจของทั้งผู้ที่อยู่อาศัยในโตเกียวและนักท่องเที่ยว แค่นึกภาพความหนาแน่นของผู้คนบริเวณสี่แยกสุด iconic ก็น่าจะพอเดากันได้ถึงจำนวนผู้คนอันมหาศาลที่แวะมาเยี่ยมเยียนย่านนี้ แค่จำนวนผู้อยู่อาศัยในปัจจุบันก็ตกประมาณ 231,500 คน (เป็นคนต่างชาติประมาณ 10,900 คน) ส่วนจำนวนผู้มาเยือน เอาแค่บริเวณน้องหมาฮาชิโกะนั้นก็สูงถึง 1,450,000 คนต่อสัปดาห์ และยิ่งถ้าปี 2020 นี้มีการจัดโอลิมปิกตามกำหนดเดิม จำนวนคนที่มาย่านชิบูยะต้องเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาลแน่นอน โดยเฉพาะอย่างยิ่งชาวต่างชาติ

ทางเขตชิบูยะเล็งแล้วว่าจุดรวมพลฉุกเฉินชั่วคราวต่างๆ อย่างโรงเรียนประถมหรือสวนสาธารณะที่มีอยู่เดิมไม่สามารถรองรับผู้คนทั้งหมดนี้ได้แน่ๆ ยิ่งถ้าแผ่นดินไหวแรงระดับที่รถไฟหยุดวิ่งทุกคนจะติดแหง็กอยู่ที่นี่กันหมด ผู้มาเยือนจากต่างเขตหรือต่างชาติก็คงไม่ได้ศึกษาไว้ก่อนว่าจุดรวลพลของเขตชิบูยะอยู่ตรงไหน นอกจากนี้ยังมีปัญหาการสื่อสารกับชาวต่างชาติอีก

Ken Hasebe นายกเทศมนตรีเขตชิบูยะจึงสั่งสร้างศูนย์อพยพชั่วคราวเพิ่มขึ้น และใช้เวลาระหว่างก่อสร้างในการป่าวประกาศให้คนรู้ถึงการมีอยู่ของสถานที่เหล่านี้ไว้ก่อนตั้งแต่เนิ่นๆ เพื่อให้ได้ใช้ประโยชน์จริงเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินหลังสร้างเสร็จ Shibuya Arrow Project จึงถือกำเนิดขึ้นมาเพื่อรับหน้าที่ PR ศูนย์อพยพชั่วคราวนั่นเอง

อธิบายง่ายๆ Shibuya Arrow Project คือการวาดหรือสร้างลูกศรตามจุดสำคัญต่างๆ ในเขตชิบูยะเพื่อชี้นำทางสู่สถานที่อพยพ การใช้ลูกศรทำให้หมดปัญหาเรื่องภาษา ไม่ต้องใช้คำพูดก็เข้าใจได้ทันทีไม่ว่าคุณมาจากประเทศอะไร เหมาะอย่างยิ่งกับสถานการณ์ฉุกเฉินที่คนกำลังตระหนกไม่มีสติคิดวิเคราะห์อะไรมากนัก ลูกศรเหล่านั้นจะชี้ไปยังสถานที่รวมตัวยามฉุกเฉินสำหรับผู้มาเยือนที่ไม่ได้อาศัยอยู่ในเขตชิบูยะ เช่น สวนโยโยกิ มหาวิทยาลัย Aoyama Gakuin เพื่อลดความหนาแน่นของจุดอพยพดั้งเดิม

แต่อย่างที่ทุกคนทราบกันดี ชิบูยะเป็นย่านคึกคักที่ตึกและร้านรวงต่างจัดเต็มฟาดสีและดีไซน์หวือหวามาสร้างความน่าสนใจสุดชีวิต ต่อให้เขาทำป้ายหรือลูกศรแบบเดียวกันมาติดตามจุดต่างๆ ก็น่าจะจมหายไป อีกทั้งเพื่อไม่ให้เสียแบรนด์ความชิคสไตล์ชิบูยะ เคนจึงไหว้วานให้ Moichi Kuwahara โปรดิวเซอร์เพลงมือทองมารับบท Art Director ของโปรเจกต์นี้ และรวบรวมศิลปินดีไซเนอร์จำนวนหนึ่งมาสร้างสรรค์ลูกศรดีไซน์เก๋กรุบกริบที่เข้ากับบรรยากาศของเมืองที่กำลังปรับโฉมใหม่ เป้าหมายคือให้ลูกศรเหล่านี้ทำหน้าที่เป็นผลงานศิลปะที่สร้างความน่าสนใจให้กับเขตชิบูยะมากขึ้นในยามปกติ และเปลี่ยนเป็น ‘งานศิลปะเพื่อช่วยชีวิตมนุษย์’ ในยามฉุกเฉิน

สาเหตุหลักที่โมะอิจิได้รับเลือกให้ทำหน้าที่นี้ก็คือ เขาเป็นเจ้าของโปรเจกต์ Rock n’ARROW ซึ่งเกิดจากการตั้งคำถามกับตัวเองว่า “จากเหตุการณ์ภัยพิบัติครั้งใหญ่ 3.11 เราสามารถทำอะไรได้บ้าง” เขารวบรวมศิลปินมาทำกิจกรรม สร้างสรรค์อย่างต่อเนื่อง โดยหวังให้ผลงานเหล่านั้นกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่เป็นประโยชน์ต่อเมือง สำหรับโปรเจกต์นี้ก็คือ การสร้างลูกศรที่สะดุดตาและสื่อสารกับผู้คน สร้าง awareness เรื่องความปลอดภัยไปพร้อมๆ กับเพิ่มความสนใจในศิลปะ ทำให้ชีวิตของพวกเขาปลอดภัยและกระชุ่มกระชวยขึ้นมาอีกนิดหน่อย ถ้าโปรเจกต์นี้ไปได้สวย นายกเทศมนตรีถึงกับเล็งว่าจะต่อยอดให้ลูกศรเป็นสัญลักษณ์ใหม่ของชิบูยะ ทำสินค้าที่ระลึกออกมาขายเคียงคู่น้องหมาฮาชิโกะและสี่แยกเลยทีเดียว

→ตามไปดูลูกศร

แม้ปีนี้จะเป็นปีแรกที่เริ่มติดตั้งลูกศรตามจุดต่างๆ และงานต้องชะงักไปเพราะโควิด-19 แต่ก็มีงานสนุกๆ หลายจุดให้ดูแล้ว เช่น

Project 02: Arrow tree หน้า Shibuya Cast โดย Yuichi Higashionna 

นี่คือต้นไม้ลูกศรที่มองเห็นได้จาก 360 องศา นอกจากจะบอกทิศทางยังต้องมีความทนทานและปลอดภัยต่อผู้คนที่สัญจรไปมา ดีไซน์ต้องกุ๊กกิ๊กสดใส ให้ความบันเทิงกับผู้คนด้วย ดูแล้วไม่ทำให้เครียดกว่าเดิมในยามวิกฤต ถ้าสังเกตดีๆ จะเห็นนกน้อยเกาะอยู่ด้านบน เพราะเชื่อกันว่านกจะรับรู้การมาถึงของภัยพิบัติก่อนมนุษย์ นกน้อยตัวนี้จึงทำหน้าที่ดูแลปกป้องมนุษย์

Project 03: Break through your Heart by Chie Morimoto

ภาพวาดบนผนังสีสันสดใสงานนี้เป็นฝีมือของ จิเอะ โมริโมโตะ อาร์ตไดเรกเตอร์ผู้ฝากผลงานไว้มากมาย ไม่ว่าจะเป็นงานโทรทัศน์ ภาพยนตร์ มิวเซียม และได้ร่วมงานกับแบรนด์ดังมากมายเช่น Canon, Kirin, mr.children, Suntory

ความพิเศษของลูกศรแห่งรักนี้ไม่ได้อยู่ที่ความดังของศิลปิน แต่เป็นการให้อาสาสมัครในท้องถิ่นมามีส่วนร่วมในการพัฒนาพื้นที่ในชุมชนด้วยการระบายสีด้วย 

Project 04: ลูกศรใต้รางรถไฟ JR-EAST

โดยส่วนตัวแล้วชอบอันนี้สุดเพราะลูกศรหลากสไตล์จากหลายศิลปินโดดเด่นเตะตาจนเราต้องหยุดมองและหาว่าชี้ไปไหน นี่มันงานนิทรรศการอะไรหรือเปล่า ตรงตามความตั้งใจคนทำที่เขาอยากให้คนสนใจจนเกิดคำถามและนำไปสู่การรับรู้เรื่องอพยพแห่งใหม่

งานแบ๊วสดใสของ Keiji Ito ที่ต้องการบอกโต้งๆ เลยว่า “หนีไปทางโน้น!” (Acchiแปลว่า ทางโน้น)

งานการ์ตูนๆ ของ Takumi Ueda ที่มีคอนเซปต์เริ่มมาจากการอยากใช้ลูกศรสีทองและอิงตีมกรีกหน่อยๆ เลยจบที่การมีพระแม่มาเรียมาร่วมปลอบประโลมจิตใจก่อนชี้ทางปลอดภัยให้มนุษย์

ผลงานของ Shiriagari Kotobuki ที่บอกว่าถ้าทำให้สถานที่เดิมๆ พิเศษขึ้นมามากกว่าปกติได้นิดหน่อยก็ดีใจแล้ว

ผลงานของ Mic Itaya Visual Artist ผู้ทำงานศิลปะหลากหลายทั้งภาพวาด กราฟิกดีไซน์ ผลงานส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับความรัก ความงามและสันติภาพตามคำนิยามที่เขาบอกว่าตนเองเป็น Future Romanticist

สิ่งที่น่าประทับใจอีกอย่างคือ เขาไม่ได้แค่เลือกจุดที่มีผนังกว้างๆ หรือตั้งลูกศรได้สะดวก แต่เป็นโลเคชั่นที่คนสามารถหนีไปยังจุดอพยพได้จริง เส้นทางไม่ซับซ้อน และถ้าคุณกำลังเกิดคำถามในใจว่า ถ้าไม่ได้บังเอิญอยู่ใกล้จุดที่มีภาพหรือแท่นลูกศรเหล่านี้ล่ะ?

คำตอบคือ เขามีแอพให้ดาวน์โหลดด้วย!

ในแอพจะบอกว่าตอนนี้เราอยู่ห่างจากจุดอพยพที่ใกล้ที่สุดกี่เมตร พร้อมลูกศรแบบเข็มทิศชี้ทางจุดที่ยังไม่ทิ้งความกรุบกริบแบบญี่ปุ่น คือแม้เป็นแอพสำหรับผู้ประสบภัยก็ยังมีความคาวาอี้ผู้ใช้สามารถเลือกได้ว่าจะให้ผลงานศิลปะชิ้นไหนนำทาง

Shibuya Arrow Project วางแผนไว้ว่าจะใช้เวลา 5 ปีในการเผยแพร่ข้อมูลซึ่งปีนี้เพิ่งเริ่มเป็นปีแรก หลังจากนี้น่าจะมีผลงานสนุกๆ ตามจุดต่างๆ ให้ดูอีกมากมาย เราเชื่อว่ากว่านักท่องเที่ยวชาวไทยจะได้กลับมาชิบูยะคราวหน้าน่าจะมีลูกศรสนุกๆ ให้ตามส่องอีกเพียบเลยล่ะ

→ตามส่องแล้วอย่าลืมปักหมุดจุดอพยพฉุกเฉินชั่วคราวด้วยนะ←

ขอบคุณภาพ :  shibuya-arrow.jp

The post ตามลูกศรไปเมื่อมีภัยพิบัติมา Shibuya Arrow Project งานศิลปะเพื่อช่วยชีวิตมนุษย์ appeared first on a day magazine.

เพื่อนหลายคนมีแผนรับแมวมาเลี้ยงอยู่แล้ว บางคนกักตัวจนเหงา ประกาศหาเพื่อน 4 ขาสู้โควิด ซึ่งได้รับข้อมูลล้นหลามภายในเวลาอันรวดเร็ว

ฉันอดสงสัยไม่ได้ว่าจะเกิดเหตุการณ์คล้ายๆ กันที่ญี่ปุ่นซึ่งเป็นดินแดนทาสแมวแถวหน้าของโลกแห่งหนึ่งรึเปล่านะ

คำตอบคือ ไม่

สาเหตุส่วนหนึ่งน่าจะมาจากกฎอันเข้มงวดของคอนโดและอพาร์ตเมนต์ที่นี่ซึ่งส่วนมากไม่อนุญาตให้เลี้ยงสัตว์ ครั้นจะย้ายบ้านช่วงโควิดเพื่อเลี้ยงแมวก็ดูเล่นใหญ่ ใช้เงินเปลือง แถมเสี่ยงไปหน่อย หรืออาจเป็นเพราะค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงเจ้าเหมียวที่นี่สูงไม่น้อย เฉลี่ยปีละ 160,000 เยนต่อตัว หรือความเป็นไปได้อีกอย่างคือมีจำนวนผู้เลี้ยงแมวเยอะมากอยู่แล้ว เพราะจากสถิติปี 2019 พบว่ามีจำนวนแมวเลี้ยงทั่วประเทศถึงเกือบ 10 ล้านตัวเชียว

แต่ถึงอย่างนั้น ใช่ว่าน้องแมวที่นี่จะไม่มีโอกาสได้เยียวยาหัวใจใครจากเหตุการณ์นี้ เพราะในญี่ปุ่นนั้นแมวไม่ได้เป็นแค่เจ้านาย แต่หลายตัวมีอาชีพเป็น ‘นักบำบัด’ เดินสายให้ความสุขระหว่างการรักษาอย่างเป็นทางการ

cat therapist คืออะไร

หลายคนอาจเคยได้ยินการใช้สัตว์ช่วยบำบัดผู้ป่วยหรือ animal-assisted therapy ในต่างประเทศมาบ้าง โดยทั่วไปจะมอบหมายหน้าที่ให้น้องๆ ที่ฝึกฝนง่ายอย่างสุนัข ม้า หรือนก วงการแพทย์ญี่ปุ่นยังไม่ได้นำศาสตร์นี้มาใช้อย่างเป็นทางการ แต่ก็มีทั้งคุณหมอและทาสแมวผู้มีความเชี่ยวชาญด้านนี้เห็นแวว ริเริ่มนำแมวที่เป็นงานออกเดินสายดูแลหัวใจมนุษย์ที่กำลังประสบปัญหาในขอบเขตที่ยังไม่นับเป็นการรักษาทางการแพทย์ เช่น พาไปหาผู้ป่วยที่บ้านพักคนชรา หรือใช้พื้นที่ในคาเฟ่แมวจัดอีเวนต์สำหรับดูแลจิตใจ

หน้าที่หลักของนักบำบัด 4 ขาคือ เยียวยาอารมณ์และจิตใจผู้ป่วยที่มีปัญหา เช่น สมองเริ่มเสื่อมถอย หรือผู้ป่วยโรคซึมเศร้า ขั้นตอนการรักษาของเจ้าเหมียวนั้นแสนเรียบง่าย คุณเขาแค่กระโดดขึ้นไปนอนนิ่งๆ บนตักของคุณตาคุณยาย ไม่ก็เข้าไปคลอเคลียใกล้ๆ ส่งเสียงงุ้งๆ งิ้งๆ สร้างความเพลิดเพลินอย่างเป็นธรรมชาติ

ดูเหมือนจะเป็นงานง่ายๆ ขำๆ แต่อาชีพแมวบำบัดในญี่ปุ่นมีมาเกือบ 10 ปีแล้วและบำบัดกันจริงจังทีเดียว ที่สำคัญไม่ใช่ว่าแมวทุกตัวทำได้ ยิ่งแมวไม่ได้เป็นสัตว์เลี้ยงที่ว่าง่ายหรือขยันอ้อนมนุษย์อยู่แล้ว แมวที่จะเป็นนักบำบัดได้จึงต้องชอบเล่นกับมนุษย์เป็นทุนเดิม

ผู้ก่อตั้งสมาคมแมวบำบัดซึ่งมีประสบการณ์เพาะพันธุ์แมวมากว่า 15 ปีบอกว่า นิสัยแมวมักถูกกำหนดมาตั้งแต่แรก ตัวไหนชอบเล่นกับคน ตัวไหนหยิ่งนิดๆ ไว้ตัวหน่อยๆ ก็จะเป็นแบบนั้นไปตลอด เธอจึงต้องทำตัวเป็น ‘แมวมองมองแมว’ แต่แรกว่าตัวไหนมีแววจะผันตัวจากเจ้านายมาเป็นนักบำบัดได้ ถึงสร้างทีม cat therapist ขึ้นมาได้สำเร็จ

พลังวิเศษของแมวในการเยียวยามนุษย์

ทาสแมวญี่ปุ่นบอกว่าเพียงแค่มองหน้าและกะพริบตาให้กันก็สื่อถึงความรักและความผูกพันที่มีได้โดยไม่ต้องใช้คำพูด ซึ่งการสื่อสารแบบอวัจนภาษานี้เองที่ทำให้ ‘นุด’ หรือทาสรู้สึกผ่อนคลาย

นอกจากนี้เสียงที่แมวร้องออกมายังได้รับการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์แล้วว่ามีส่วนช่วยเช่นกัน การสั่นสะเทือนจากคลื่นความถี่ต่ำที่แมวส่งออกมาจะช่วยกระตุ้นระบบประสาทพาราซิมพาเทติก (parasympathetic nervous system) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของระบบประสาทอัตโนมัติ ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของอวัยวะบางอย่างที่อยู่เหนือการควบคุมของจิตใจ คล้ายๆ กับระบบประสาทซิมพาเทติก (sympathetic nervous system) ที่ทำให้มนุษย์สามารถยกตุ่มหนีไฟไหม้ได้ แต่ระบบนี้เน้นดูเรื่องความผ่อนคลาย ดังนั้นเมื่อระบบพาราฯ ถูกกระตุ้นมากกว่าซิมพาฯ มนุษย์จึงรู้สึกหายเครียด รื่นเริงบันเทิงสุข

หนังสือชื่อ subete no neko wa therapist (แปลว่า แมวทุกตัวคือนักบำบัด) เล่าถึงความเก่งกาจของเจ้า ‘ฮิเมะ’ แมวนักบำบัดตัวท็อปไว้ว่า นางเป็นแมวซึ่งคุณหมอผู้เป็นเจ้าของพาไปรักษาคนไข้หน้างานด้วยเสมอ จึงคุ้นชินกับการทำงานทางการแพทย์และบรรยากาศในที่ทำงานมาตั้งแต่เด็ก เวลาคุณหมอพาฮิเมะไปที่บ้านพักคนชรา ฮิเมะจะรู้งานกระโดดขึ้นไปนั่งตักผู้สูงอายุทันที ทั้งๆ ที่ปกติฮิเมะเป็นแมวขี้กลัว ไม่ยอมเข้าใกล้สตาฟในบ้านพักคนชราสักคน แต่กลับกระโจนเข้าหาผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยอย่างเป็นธรรมชาติ

“ฮิเมะรู้ครับว่าใครต้องการการบำบัด” คุณหมออธิบายไว้อย่างนั้น

การที่ฮิเมะขึ้นไปนั่งบนตักให้ลูบด้วยความเอ็นดู นอกจากจะทำให้พวกเขาผ่อนคลาย บางครั้งยังช่วยกระตุ้นการทำงานของสมอง ทำให้ผู้ที่มีปัญหาเรื่องความจำซึ่งปกติอาจจะคุยไม่ค่อยรู้เรื่องด้วยซ้ำจำชื่อของมันได้ ซึ่งถือว่าเป็นผลดีกับคนไข้อย่างมาก

ส่วนผู้ป่วยที่อยู่ในภาวะซึมเศร้า นอกจากจะได้รับความเพลิดเพลินจากแมว บางครั้งยังเรียนรู้การใช้ชีวิตจากแมวด้วย เช่น เมื่อเห็นแมวใช้ชีวิตอย่างอิสระ สบายๆ ก็เกิดแรงบันดาลใจที่จะมีชีวิตแบบนั้นบ้าง บางคนก็ค้นพบว่าคนก็ใช้ชีวิตรูปแบบนี้ได้เหมือนกันนี่

นอกจากสมองและจิตใจ แมวยังช่วยบำบัดกายภาพได้ด้วย ผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุบางคนมีอาการนิ้วล็อกเกร็ง ปกติขยับไม่ค่อยได้ และไม่ค่อยอยากให้ความร่วมมือกับนักกายภาพบำบัดสักเท่าไหร่ แต่เมื่อได้เจอกับนักบำบัด 4 ขาขนนุ่มมานั่งอ้อนอยู่ใกล้ๆ ความรู้สึกอยากจะลูบแมวทรงพลังมากพอให้พวกเขาพยายามขยับนิ้วจนลูบแมวได้สำเร็จ โดยไม่ทำหน้าเหยเกเหมือนตอนทำกายภาพบำบัดแม้แต่น้อย จนนักกายภาพฯ ที่มองอยู่ถึงกับพูดออกมาว่า “ผมแพ้แล้ว”

ตอนนี้ทุกคนต้องกักตัวอยู่บ้านเป็นหลักเพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของโควิด-19 แมวนักบำบัดเองก็ต้องพักก่อน กว่าจะได้เดินสายมอบความบันเทิงให้ผู้คนอีกครั้งคงต้องรออีกระยะใหญ่

แต่ไม่ต้องเป็นห่วง งานคาวาอี้พี่ยุ่นเขาถนัดนัก มีหมอนอิงหางแมวไว้ให้ลูบแทนแมวจริงขายด้วย ลูบแล้วหางกระดิกจริง กระดิกตามน้ำหนักมือที่เราลูบด้วยล่ะ เพียงเท่านี้จะกฎของคอนโดหรือโควิดก็ไม่ใช่ปัญหาอีกต่อไป กระจายพลังเหมียวเยียวยาหัวใจได้อย่างทั่วถึง

The post cat therapist แมวสายเอนฯ ผู้รับบทเป็นนักบำบัดจิตใจมืออาชีพในญี่ปุ่น appeared first on a day magazine.