คำถามนี้โผล่ขึ้นมาในบทสนทนาถามไถ่สารทุกข์สุกดิบกับกลุ่มเพื่อนผ่านวิดีโอคอล เพื่อนคนนี้เองเคยส่งรูปตัวเองตอนร้องไห้หนักมากในช่วงเวลาที่อกหักมาให้ดู เก็บเป็นหลักฐานและความทรงจำถึงหนึ่งในช่วงเวลาเปราะบางของชีวิต ก่อนจะเจอเหตุการณ์นี้ ผู้เขียนเองก็ไม่เคยนึกว่าการร้องไห้นั้นมีกี่แบบและโลกของเราบัญญัติการร้องไห้ไว้กี่ประเภท กระทั่งได้มาเจอคำคำหนึ่งที่น่าสนใจ

เพราะปีนี้อาจไม่ใช่ปีที่ดีสำหรับใครหลายคน ด้วยสถานการณ์และบรรยากาศที่ชวนหม่นหมอง ผู้เขียนเลยคิดว่าเป็นโอกาสดีที่จะเขียนถึงคำที่เกี่ยวข้องกับการร้องไห้ ซึ่งในภาษาอังกฤษ มีคำเฉพาะสำหรับอาการร้องไห้ขั้นรุนแรงจนใบหน้าบิดเบี้ยวดูไม่ได้ นั่นคือคำว่า ugly cry

Ugly Cry เมื่อเราร้องไห้อย่างรุนแรงจนหมดสภาพ

ugly cry เป็นคำนามและคำกริยาแปลว่า ‘การร้องไห้อย่างรุนแรงจนใบหน้าดูน่าเกลียด คือการปล่อยโฮร้องไห้จนหน้าบิดเบี้ยว ปากของผู้ร้องไห้จะเปิดกว้าง จมูกแดง ขอบตาบวมช้ำจนแทบจะไม่เห็นดวงตา’

เมื่อได้ยินคำว่า ugly cry แวบแรกผู้เขียนนึกถึงวิดีโอ ‘Leave Britney Alone’ ในปี 2007 ที่เคยเป็นไวรัลดัง วิดีโอนี้เป็นของ Chris Crocker แฟนคลับ Britney Spears ที่อัดวิดีโอพูดคร่ำครวญ ร้องไห้วิงวอนขอให้สื่อมวลชนและคนในสังคมเลิกล้อเลียนบริตนีย์และหยุดแสวงประโยชน์จากชีวิตส่วนตัวของนักร้องสาว เพราะตอนนั้นเธอกำลังผ่านช่วงชีวิตที่ยากลำบาก ทั้งเรื่องหย่าร้าง ปัญหายาเสพติด ปัญหาทางอารมณ์ และปัญหาชีวิตส่วนตัวอื่นๆ ขอความเห็นใจและขอเป็นส่วนตัวให้กับเธอด้วย 

ในปี 2007 ภาพผู้ชาย (หรือเกย์) ร้องไห้โฮออกสื่อสาธารณะอย่างไม่อายใครถือเป็นความแปลกประหลาด ในยุคนั้นเสียงตอบรับจากชาวเน็ตเป็นไปในทางลบมาก ใครที่ได้ดูต่างตำหนิว่าช่างกล้าแสดงใบหน้าเหยเก พูดไม่เป็นภาษาให้คนในโลกสาธารณะได้เห็น ในขณะเดียวกันก็มีคนมองคริสเป็นตัวตลกที่น่าอับอาย ภาพเขาร้องไห้โฮจึงถูกแชร์จนมีคนเข้ามาดู 2 ล้านคนในเวลา 24 ชั่วโมง แถมยังมีคนทำคลิปล้อเลียนตามจนกลายเป็นมีมดัง ในปี 2012 มีคนดูคลิปของคริสมากกว่า 40 ล้านครั้ง

กลับมาที่ ugly cry พจนานุกรมภาษาอังกฤษ Merriam-Webster ติดตามการใช้งานคำศัพท์ในยุคต่างๆ และพบเรื่องน่าสนใจว่าจริงๆ การใช้คำนี้ในป๊อปคัลเจอร์นั้นเริ่มตั้งแต่ช่วงปี 1970s โดยปรากฏในวรรณกรรมที่ช่วยขยายการร้องไห้ที่รุนแรงดูน่าเกลียดกว่าการร้องไห้ธรรมดา หลังจากนั้นคำนี้ก็เริ่มเป็นที่นิยมในช่วงปี 2000 เป็นต้นมา 

แม้ว่าในภาษาอังกฤษจะมีคำอื่นๆ ที่แสดงถึงการร้องไห้เช่น weep (ร่ำไห้), wail (คร่ำครวญ), snivel (ร้องไห้ปนสูดน้ำมูก), blubber (สะอึกสะอื้น) แต่ไม่มีคำไหนที่จะเน้นย้ำความน่าเกลียดน่าอายของใบหน้าที่กำลังร้องไห้ได้ดีเท่า ugly cry

คำว่า ugly cry face โผล่ขึ้นมาครั้งแรกในนิตยสาร Glamour ปี 1991 และรายการทีวีโชว์ The Kardashians ก็มีส่วนทำให้คำนี้กลายเป็นคำฮิต โดย Kim Kardashian นั้นได้รับฉายาว่าเป็นสาวงามที่หน้าตาน่าเกลียดเวลาร้องไห้หรือเป็น ugly crier คือร้องไห้อย่างไม่ห่วงสวย ต่างจากกุลสตรีตามแบบแผนที่น้ำตาไหลเบาๆ อย่างพองาม

ในช่วงต้นปี 2000 Oprah Winfrey ยิ่งทำให้คำนี้เริ่มฮิตแพร่หลายอย่างก้าวกระโดด เธอกล่าวในเทปหนึ่งว่า “During that whole tape session, I could see you doing what I’ve often tried to do on TV. You’re fighting the ugly cry, when your lips start to go.” หลังจากนั้นโอปราห์ก็เอ่ยถึงอาการร้องไห้น่าเกลียดนี้อีก เธอเองเป็นราชินีแห่งรายการดราม่าเรียกน้ำตาที่ร้องไห้บ่อยครั้งในรายการตัวเอง

เมื่อไปสำรวจ Google Ngram Viewer ระบบนับจำนวนการใช้งานคำใดคำหนึ่งที่กูเกิลเก็บรวบรวมไว้ตั้งแต่ปี 2005-2019 ก็พบว่าคำว่า ugly cry ก็มีแนวโน้มการใช้งานพุ่งทะยานสูงหลังปี 2000 เป็นต้นมา

คนเราร้องไห้ยังไงและทำไม

การร้องไห้คือกลไกธรรมชาติของการแสดงออกทางอารมณ์ ในทางกายภาพ น้ำตาซึ่งเป็นของเหลวที่ประกอบด้วยน้ำ โปรตีน เมือก และไขมันจะถูกปล่อยออกมาจากต่อมน้ำตา แต่สิ่งที่บางคนอาจไม่รู้คือการร้องไห้นั้นไม่เกี่ยวข้องกับอารมณ์เสมอไป ในทางวิทยาศาสตร์คนเราหลั่งน้ำตาได้ 3 ประเภทแตกต่างกัน ได้แก่

1. Basal Tears คือน้ำตาที่ต่อมน้ำตาหลั่งออกมาเรื่อยๆ เพื่อกันดวงตาของเราแห้ง ป้องกันดวงตาจะเศษผงและฝุ่น โดยร่างกายผลิตน้ำตาประเภทนี้ประมาณวันละ 5-10 ออนซ์
2. Reflex Tears น้ำตาที่หลั่งออกมาเพื่อป้องกันดวงตาเมื่อมีสิ่งแปลกปลอมเข้าตาหรือเมื่อมีอาการระคายเคืองจากสิ่งอื่น เช่น หัวหอม ควัน ฯลฯ
3. Emotional Tears น้ำตาจากอารมณ์ความรู้สึก เมื่อเกิดความเศร้าหรือปลื้มปิติ ระบบต่อมไร้ท่อในร่างกายเราจะจะหลั่งฮอร์โมนที่ทำให้เกิดการร้องไห้ออกมา

เมื่อเราเปรียบเทียบส่วนผสมของน้ำตาจากความความระคายเคืองกับน้ำตาจากอารมณ์ความรู้สึก กลับพบว่าทั้งสองมีสารประกอบในของเหลวที่ต่างกัน น้ำตาอันเกิดจากอารมณ์นั้นมีสารที่ช่วยลดความเจ็บปวด ทำให้เรารู้สึกดีขึ้น น้ำตาจึงเป็นกลไกธรรมชาติของร่างกายที่ช่วยการปลดเปลื้องความเครียดและบรรเทาความเจ็บปวด เมื่อเราเผชิญอารมณ์ต่างๆ ที่รุนแรงไม่ว่าจะสุขมากหรือทุกข์มาก การร้องไห้จะช่วยพาให้เรากลับสู่สมดุลปกติของอารมณ์ได้

ในภาษาอังกฤษมีสำนวน have a good cry จากแนวคิดที่ว่าการร้องไห้ออกมาบ้างเป็นเรื่องดี เพราะการร้องไห้ช่วยปลดเปลื้องความรู้สึก ช่วยคลายเครียดและทำให้รู้สึกดีขึ้น ในประเทศญี่ปุ่นถึงกับมีการจัดคลับคนร้องไห้ โดยให้คนมาดูหนังหรือรายการทีวีดราม่าสุดเศร้าหรืออ่านหนังสือที่ชวนเศร้าไปพร้อมๆ กัน

บทความจาก The Cut ได้สำรวจพิจารณาใบหน้าของการร้องไห้แบบหมดสภาพในฉากภาพยนตร์หลายๆ เรื่อง สรุปว่าส่วนสำคัญของใบหน้าที่ทำให้เกิดภาพ ugly cry ไม่ใช่ดวงตาที่ผลิตต่อมน้ำตา แต่คือส่วนริมฝีปากที่แหกออกและคิ้วขมวดที่ช่วยขยายภาพใบหน้าและอารมณ์ได้แจ่มชัด ซึ่งน่าชื่นชมเมื่อนักแสดงพาอารมณ์ของตัวละครและเรื่องราวไปได้สุด ปล่อยโฮร้องโดยใช้กล้ามเนื้อทั้งใบหน้าโดยไม่ห่วงภาพลักษณ์

เกิดเป็นชายอย่าร้องไห้ ทำงานเป็นมืออาชีพอย่าร้องไห้ แล้วใครร้องไห้ได้บ้าง?

เรามักได้ยินคนกล่าวขอโทษเพราะรู้สึกผิดและอับอายเมื่อเขาร้องไห้ต่อหน้าคนอื่น ร้องไห้ในที่สาธารณะ หรือร้องไห้ในที่ทำงาน สังคมมักมองว่าการร้องไห้คือแสดงออกถึงความอ่อนแอ ความไม่มีวุฒิภาวะ หรือการควบคุมอารมณ์ไม่ได้ หลายคนต้องโตมากับค่านิยมว่าหากเป็นมืออาชีพ ต้องอย่าร้องไห้ให้ใครเห็นเป็นอันขาด

ในแบบสำรวจความคิดเห็นคนทำงาน 3,200 คนโดยสำนัก Accountemps พบว่ามีคนจำนวน 45% เคยร้องไห้ในที่ทำงาน มีคนกว่า 70% กลับรู้สึกว่าไม่โอโคและรับไม่ได้กับการร้องไห้ในที่ทำงาน และมีคนเพียง 30% เท่านั้นที่รู้สึกว่าการร้องไห้คือเรื่องปกติและจะไม่มีผลกระทบด้านลบกับการงาน สำหรับผู้เขียนสารภาพว่ายังเขินอายที่จะร้องไห้ให้ใครเห็น แถมยังรู้สึกกระอักกระอ่วนใจและทำตัวไม่ถูกเมื่อคนอื่นมาร้องไห้อยู่ตรงหน้า แต่ก็กลับตอบตัวเองไม่ได้ว่าทำไมความโศกเศร้าเสียใจจึงควรเก็บมิดชิดไว้ในที่ส่วนตัวจึงจะเหมาะสมกว่า

แม้เราจะชินกับแนวคิด Men don’t cry คติที่ว่าผู้ชายนั้นควรจะร้องไห้ยากกว่าผู้หญิง เกิดเป็นชายต้องไม่ร้องไห้ออกมาไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้น ศาสตราจารย์ Bernard Capp นักวิชาการผู้ศึกษาประวัติศาสตร์ของอารมณ์กล่าวว่าแนวคิดเรื่องผู้ชายกับการร้องไห้นั้นเปลี่ยนไปตามยุคสมัยตลอดมา เมื่อย้อนกลับไปดูในอดีตแคปป์พบว่าคัมภีร์ไบเบิลนั้นเต็มไปด้วยบันทึกเรื่องราวการร้องไห้ของผู้ชาย มีบุคคลในประวัติศาสตร์ที่ร้องไห้คร่ำครวญเมื่อโดนถอดยศ แสดงให้เห็นว่าการหลั่งน้ำตาคือพฤติกรรมปกติของเหล่าฮีโร่กรีกโบราณ เหล่าผู้ชายอีลีตในสมัยยุคกลางตะวันตกไม่ได้มีแนวคิดควบคุมอารมณ์

แต่เมื่อมาถึงยุคเรอเนซองซ์ สังคมตะวันตกให้ความสำคัญกับเหตุผลจึงเกิดค่านิยมแบบ Stoicism หรือยินดีกับความความนิ่งเฉยเป็นกลาง พวกเขาเชื่อว่าการไม่มีอารมณ์ความรู้สึกคือสิ่งดีงาม ผู้ชายชนชั้นอีลีตตะวันตกจึงเกิดมีคติใหม่ในชนชั้นสังคมว่า พวกเขาต้องควบคุมอารมณ์ของตนในที่สาธารณะ แม้จะอยู่ในช่วงเวลาที่ทุกข์ยาก การแสดงออกด้วยน้ำตาของเพศชายจึงเปลี่ยนแปลงมาเรื่อยๆ ทุกยุคทุกสมัยและต่างกันไปในหลากวัฒนธรรม ไม่ได้ตายตัวแต่อย่างใด

ในขณะเดียวกัน คำว่า ugly cry กลายเป็นคำที่มักข้องเกี่ยวกับความเป็นเพศหญิง มักถูกใช้โดยผู้หญิงเพื่อบอกเล่าหรือกระทั่งเสียดสีตัวเองในยามที่ร้องไห้หนักมากจนหน้าตาไม่น่าดูชมตามมาตรฐาน สำหรับผู้หญิงเอง การร้องไห้หนักมากจึงกลายเป็นประสบการณ์อันน่าหวาดกลัว น่าอับอาย ไม่น่าจดจำ ไม่อยากนึกถึง เต็มไปด้วยรู้สึกผิดควบคุมอารมณ์ไว้ไม่ได้

ย้อนกลับมาที่คำถามของเพื่อนที่ถามว่า “ร้องไห้ครั้งล่าสุดเมื่อไหร่” ผู้เขียนจึงยอมรับอย่างเหนียมอายว่าเพิ่งร้องไห้เพราะอ่านเรียงความของ Emmanuel Carrère แล้วทัชหัวใจเป็นอย่างมาก นึกๆ ดูแล้วการที่เพื่อนส่งรูปตัวเองตอนร้องไห้หนักมากก็นับเป็นความจริงใจเหมือนกัน เพราะการจะส่งรูปแบบนั้นให้คนอื่นได้ต้องมีความไว้ใจที่กล้าจะเผยความเปราะบางให้ได้รับรู้อย่างไม่ปิดบัง 

ในเวลานี้หลายคนต้องพบกับความสูญเสีย เผชิญความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ รู้สึกเครียด สิ้นหวัง และเหนื่อยล้าหมดแรง หรือต่อให้ไม่ลำบากก็อาจมีความรู้สึกผิดเมื่อเห็นคนอื่นทุกข์ยากทุกวัน เรื่องราวมากมายในทุกวันนี้ทำให้เราอยากร้องไห้ และมันไม่ผิดเลยที่เราจะทำแบบนั้นบ้าง เพราะการร้องไห้คือการปลดปล่อยให้ความเศร้าและความกดดันที่เราสะสมมานานได้ระเบิดออกมา ปล่อยให้กลไกร้องไห้ของร่างกายได้ดูแลสมดุลความรู้สึกและอารมณ์ของเราโดยไม่ต้องกักเก็บเอาไว้ 

คำว่า ugly cry คือหลักฐานหนึ่งที่บ่งบอกว่าการร้องไห้ไม่ใช่แค่ประสบการณ์ของใครคนใดคนหนึ่ง แต่คือกลไกธรรมดาของมนุษย์ที่ไม่ได้จำกัดเพศ วัย หรือเชื้อชาติ การร้องไห้จนหมดสภาพควรเป็นประสบการณ์ที่เรามีร่วมกันได้อย่างไม่เขินอาย และการยอมรับว่าเราก็ร้องไห้อาจเป็นการยอมรับว่าเราเป็นมนุษย์

อ้างอิง

knowyourmeme.com

merriam-webster.com

newrepublic.com

researchgate.net

roberthalf.com

thecut.com

warwick.ac.uk

The post Ugly Cry อย่าอายที่จะร้องไห้เหมียนหมา เพราะมันคือขั้นตอนธรรมดาที่ทำให้ชีวิตเดินต่อได้ appeared first on a day magazine.

ไม่กี่ปีที่ผ่านมา พวกเราได้เห็นข่าวคราวภัยธรรมชาติมากมายจากทั่วทุกมุมโลก ซึ่งเกิดขึ้นถี่และรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ไม่ว่าจะน้ำท่วมรุนแรงที่เยอรมนี, ไฟไหม้ป่ารุนแรงที่แคลิฟอร์เนีย ออสเตรเลีย กรีซ ตุรกี ฯลฯ หลายพื้นที่ชายฝั่งทั่วโลกเจอปัญหาน้ำทะเลสูงขึ้นจนคนต้องย้ายบ้านหนี ส่วนในประเทศไทย มีผลการรายงานจากการประเมินของ Greenpeace ว่าในอีก 10 ปีข้างหน้าหรือปี 2030 พื้นที่กรุงเทพมหานครกว่า 96 เปอร์เซ็นต์อาจได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมจากระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น ในทางกลับกัน ประเทศไทยยังมีแนวโน้มว่าจะต้องเผชิญภัยแล้งรุนแรงและถี่ขึ้นเรื่อยๆ เช่นเดียวกับทั่วโลกที่สภาพอากาศเปลี่ยนแปลงไปจนสัตว์ต่างๆ ปรับตัวไม่ไหว เริ่มลดจำนวนลงและเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ อาจพูดได้ว่าไม่มีใครไม่ได้รับผลกระทบจากวิกฤตเปลี่ยนแปลงทางสภาพอากาศ

ข่าวทั้งหมดนี้ทำให้คุณรู้สึกยังไง หวาดกลัว สิ้นหวัง มีความหวังเพราะมองโลกในแง่ดีว่าเป็นแค่การคาดการณ์เท่านั้น หรือคุณเลือกที่จะเพิกเฉยหนีความจริงไปก่อนเพราะสถานการณ์ฟังดูไกลตัว และทุกวันนี้ก็มีเรื่องอื่นๆ ให้เครียดมากพออยู่แล้ว?

หากรู้สึกทุกข์ใจ หวั่นไหว สิ้นหวังในเรื่องวิกฤตสภาพอากาศ หวาดกลัวภัยธรรมชาติจะมากระทบชีวิตของเราอยู่เนืองๆ จนนอนไม่หลับ หยุดคิดไม่ได้ เราขอแนะนำให้รู้จักคำว่า ‘Solastalgia’ ความรู้สึกสิ้นหวัง วิตกกังวล อันเป็นผลจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง

Solastalgia เมื่อสถานการณ์สิ่งแวดล้อมพาให้เราทุกข์ใจแบบ non-stop โลกร้อน

ในปี 2007 Glenn Albrecht นักปรัชญาด้านสิ่งแวดล้อมจากประเทศออสเตรเลียได้ประดิษฐ์คำศัพท์ว่า solastalgia (n.) แปลว่า “ความกังวลหม่นหมองอันเกิดจากความเปลี่ยนแปลงทางสิ่งแวดล้อม”

ความรู้สึกนี้ตรงกันข้ามกับคำว่า nostalgia (ความรู้สึกโหยหาอดีตอันสวยงาม) หรือ homesickness (อาการทุกข์ตรมจากความคิดถึงบ้านหรือถิ่นฐานกำเนิด) solastalgia คือความรู้สึกหวาดหวั่นว่าบ้านหรือที่อยู่อาศัยของเราจะถูกทำลายลงไป ความวิตกว่าที่ดินที่เราอาศัยจะตกอยู่ในสภาพเสื่อมโทรมเกินกว่าจะดำรงชีวิตอยู่ได้ และความกลัวว่าสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงในอนาคตอาจทำให้วันใดวันหนึ่งเราจะไม่สามารถอยู่อาศัยในบ้านของเราได้อีกต่อไป

ในเชิงภาษา คำนี้เกิดจากการผสมความหมายจากคำอังกฤษที่มีรากศัพท์มาจากภาษากรีกหลายคำ ประกอบไปด้วย

• ‘solace’ แปลว่า การปลอบประโลมใจ (มาจาก solar + solacium)
• ‘desolation’ แปลว่า ความอ้างว้างเดียวดาย (มาจาก solus + desolare)
• ‘algia’ แปลว่า อาการเจ็บป่วย ทุกข์ทน

เมื่อประกอบรวมกันเป็นคำว่า solastalgia จึงหมายถึง ‘ความเจ็บปวด ความป่วยไข้อันมาจากการไร้ซึ่งการปลอบประโลมใจ ความรู้สึกอ้างว้างโดดเดี่ยวที่เกี่ยวข้องกับความเป็นอยู่ บ้าน และอาณาเขตของตัวเอง’ (Solastalgia is the pain or sickness caused by the loss or lack of solace and the sense of isolation connected to the present state of one’s home and territory.)

ในเชิงแนวคิด เกล็นน์ระบุว่า solastalgia เป็นแนวคิดที่ผสมผสานมาจากหลักคิดของนักคิดนักเขียนหลายคน ได้แก่ 

• แนวคิดของ David Rapport ที่อธิบายการมีอยู่ของ ecosystem distress syndrome หรืออาการทุกขภาวะจากระบบนิเวศ 
• สุขภาพของผืนแผ่นดิน (land health) ของ Aldo Leopold ผู้เขียนหนังสือ A Sand County Almanac (1949) เขาเป็นนักอนุรักษ์ชาวอเมริกันผู้เป็นบิดาการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า ที่ให้กำเนิดแนวคิด ‘land ethic’ ซึ่งเสนอให้เราเปลี่ยนมุมมองของมนุษย์ต่อผืนแผ่นดิน โดยเปลี่ยนจาก ‘เจ้าของ’ หรือ ‘ผู้ครอบครอง’ เป็นการมองว่าผืนแผ่นดินและสรรพสิ่งในธรรมชาติเป็นเสมือนสมาชิกส่วนหนึ่งที่จะต้องดูแลและอยู่ร่วมกันอย่างยั่งยืน
•  Elyne Mitchell ผู้เขียนหนังสือ Soil and Civilization (1946) ซึ่งนำเสนอให้ชาวออสเตรเลียเห็นความสำคัญของการเชื่อมโยงระหว่างมนุษย์กับสุขภาพของระบบนิเวศ

เมื่อผืนแผ่นดินเสื่อมโทรมลงจนไม่สามารถอาศัยอยู่ได้อีกต่อไป ผลกระทบนี้ไม่ได้เกิดแค่กับความเป็นอยู่ทางกายเท่านั้น แต่ตัวตน จิตใจ และชีวิตที่ผู้คนได้ผูกโยงไว้กับดินแดนที่อาศัยอยู่ก็อาจแตกสลายตามลงไปด้วย นอกจากในระดับปัจเจกบุคคล ครอบครัวกับชุมชนที่ผูกพันกันอาจต้องแตกระแหง แยกย้ายไปหาที่อยู่ใหม่ ซึ่งเกล็นน์ได้ยกตัวอย่างกลุ่มชาติพันธุ์ในออสเตรเลียที่มีอัตราการฆ่าตัวตายสูงขึ้นเมื่อสภาพบ้านเกิดเสื่อมสภาพลง พวกเขาให้เหตุผลว่า “ชีวิตที่บ้านนั่นแย่เกินไป” (because life at home is too awful.) นอกจากชนพื้นเมือง ตัวอย่างที่เห็นชัดคือสุขภาพจิตของเกษตรกรซึ่งมักจะขึ้นกับสุขภาพของผืนแผ่นดินที่เขาทำมาหากิน เช่น เมื่อเกิดภัยแล้ง ไร้น้ำ เราก็มักจะเห็นข่าวเกษตรกรเลือกจะจบชีวิตลงไปพร้อมกับผืนดินที่ไร้พืชผล

การเปลี่ยนแปลงทางสภาพอากาศอาจไม่ใช่แค่หมีขั้วโลกที่ต้องจมน้ำ หรือนกพันธุ์หายากในเกาะฮาวายที่ต้องสูญพันธุ์ แต่ยังเกิดภัยธรรมชาติ เช่น น้ำท่วม ไฟไหม้ป่า หรือภัยแล้ง ทำให้เรามีสิทธิที่จะสูญเสียบ้าน สูญเสียความรู้สึกปลอดภัยทางจิตใจ (psychological home) สูญเสียสิ่งของที่เราสะสมไว้ด้วยความรักที่เปี่ยมด้วยความทรงจำ หรืออาจจะเสียสมาชิกในครอบครัวหรือเพื่อนไปก็ได้

Solastalgia ไม่ใช่แค่ความหวาดวิตกกังวลของคนที่อินเรื่องการรักษ์โลกหรือพวกนักเคลื่อนไหวที่สนใจด้านสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่ความรู้สึกนี้เกิดขึ้นกับใครก็ได้ที่กำลังหวาดหวั่นลึกๆ ว่าจะต้องโยกย้ายจากถิ่นฐาน 

สักวันอาจเป็นเราที่ต้องหนีตายจากภัยธรรมชาติ โลกร้อน

Michelle Nijhuis นักเขียนด้านสิ่งแวดล้อมชาวอเมริกันได้เขียนบทความเล่าประสบการณ์ว่า เธออาศัยอยู่ในพื้นที่ที่อาจเกิดไฟป่าได้ทุกเมื่อ ครอบครัวเธอจึงต้องเตรียมตัวอพยพหนีไฟป่าตลอดเวลา เธอจัดเตรียม firebag (กระเป๋าฉุกเฉินสำหรับหนีไฟป่า) พร้อมไว้เสมอ แม้จะเคยชินว่าไฟป่าเป็นปรากฏการณ์ตามธรรมชาติที่เกิดขึ้นตามฤดูกาล แต่สถานการณ์ไฟป่าในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาในอเมริกานั้นรุนแรงและยาวนานกว่าที่เธอเคยประสบ ทำให้เธอกังวลเสมอว่าสักวันคงจะเป็นครอบครัวเธอเองที่ต้องหนีตายอย่างเร่งด่วน 

ไฟป่าที่กรีซที่ทำให้ผู้คนต้องอพยพออกจากเกาะอย่างวุ่นวาย โดยมีฟ้าสีแดงฉานเป็นพื้นหลังราวกับหนังวันสิ้นโลก

การเปลี่ยนแปลงทางสภาพอากาศกำลังทำร้ายชีวิตคนจำนวนมาก นำมาซึ่งการขาดอาหาร ความยากจน การพังทลายของระบบนิเวศ และการสูญพันธุ์ของสิ่งมีชีวิต โลกกำลังเผชิญกับภาวะ The Great Climate Migration หรือการอพยพลี้ภัยย้ายถิ่นฐานระลอกใหญ่

แม้ทุกวันนี้มีพื้นที่โลกเพียง 1 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นที่ร้อนเกินกว่าที่คนจะอยู่อาศัยได้ แต่ภายในปี 2070 พื้นที่ร้อนเกินอยู่อาศัยอาจเพิ่มขึ้นเป็น 19 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งมีคนเป็นพันล้านคนอาศัยอยู่ในพื้นที่นี้ มีรายงานว่าภายในปี 2050 อาจมีคนมากถึง 140 ล้านคนที่ถูกบังคับให้โยกย้ายถิ่นฐานเพราะการเปลี่ยนแปลงทางสภาพอากาศ และอาจมีปัญหาอีกมากมายตามมา ไม่ว่าจะเป็นสงครามแย่งชิงที่อยู่อาศัยหรือทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งปัญหานี้จะทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ และไม่ยากเลยที่จะจินตนาการถึงปัญหาสุขภาพจิตที่เกิดขึ้น

อุบัติภัยทางธรรมชาติทำร้ายจิตใจของทุกคน

นอกจาก solastalgia แล้ว การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศอันน่ากลัวยังบันดาลให้เกิดคำศัพท์อื่นๆ ที่มีความหมายใกล้เคียงกันมากมาย เช่น

• eco-anxiety (n.) ความหวาดกลัวเรื้อรังในมหันภัยสิ่งแวดล้อม
• ecological grief หรือ climate grief (n.) ความรู้สึกเศร้าอาลัยในความสูญเสียทางสิ่งแวดล้อมที่ได้เกิดขึ้นไปแล้ว เช่น ความอาลัยต่อสิ่งมีชีวิตที่สูญพันธุ์ ความอาลัยในพื้นที่ป่าและระบบนิเวศที่สูญหายไปซึ่งต้องใช้เวลายาวนานกว่าจะก่อร่างสร้างระบบอันซับซ้อนขึ้นมาใหม่ อย่างความรู้สึกโกรธเคืองการสูญเสียพื้นที่ป่าแอมะซอนหรือแนวปะการัง Great Barrier Reef

เมื่อเราได้เริ่มเรียนรู้ปัญหาสิ่งแวดล้อมซึ่งเต็มไปด้วยข่าวร้ายที่ชวนให้หมดหวัง ระดับความหวาดกลัวอาจเริ่มตั้งแต่หวั่นใจไปจนถึงรู้สึกเครียดกังวลว่าอีก 10 ปีข้างหน้าเราจะตายกันหมด ภาวะที่วิตกและสิ้นหวังรุนแรงทำให้หลายคนยอมแพ้และเชื่อว่าทำอะไรไม่ได้อีกต่อไป และภาวะนี้สร้างผลกระทบต่อจิตใจมากกว่าที่หลายคนคิด

American Psychological Association (APA) รายงานว่า ประสบการณ์การได้รับผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมอาจสร้างบาดแผลในใจให้กับผู้คนได้ ไม่ว่าจะเกิดจากการสูญเสียคนรัก การสูญเสียของรักหรือที่อยู่อาศัย หรือการได้รับบาดเจ็บทางกาย มีผลสำรวจว่าผู้ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากพายุเฮอร์ริเคนแคทรินาในปี 2005 มีความคิดอยากฆ่าตัวตายเพิ่มขึ้น 2 เท่า แถมยังมีคนมากถึง 1 ใน 6 ที่เผชิญกับโรค PTSD สิ่งนี้บ่งชี้ว่าการเปลี่ยนแปลงทางสภาพอากาศนั้นอาจส่งผลต่อจิตใจในระยะยาว และยังกระทบสุขภาพจิตได้ในระดับชุมชนเลยทีเดียว

และไม่ใช่แค่ผู้ใหญ่หรือนักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมที่วิตกกังวลกับอนาคตของสิ่งแวดล้อมที่สั่นคลอน ความรู้สึกหวาดกลัวต่อการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศได้กระทบเด็กๆ ด้วย จากผลสำรวจวัยรุ่นชาวอเมริกันโดย Washington Post-Kaiser Family Foundation ในปี 2019 พบว่า

• 57 เปอร์เซ็นต์รู้สึกหวาดกลัวต่อการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศ 
• 52 เปอร์เซ็นต์รู้สึกโกรธแค้น (เป็นเปอร์เซ็นต์ที่มากกว่าผู้ใหญ่เสียอีก)
• มีวัยรุ่นเพียง 29 เปอร์เซ็นต์ที่ตอบว่ายังมองโลกในแง่ดีในเรื่องนี้ได้อยู่

แบบสำรวจหนึ่งจากออสเตรเลียพบว่าเด็กๆ ที่ต้องผ่านประสบการณ์ภัยแล้งรุนแรงกว่า 25 เปอร์เซ็นต์เชื่อว่าโลกจะสิ้นสุดลงในอายุขัยของเขา และมีเด็กคนหนึ่งต้องป่วยจนเข้าโรงพยาบาลเพราะไม่ยอมดื่มน้ำ เนื่องจากกลัวว่าจะไปทวีความรุนแรงให้ปัญหาภัยแล้งที่เกิดขึ้น

แล้วเราจะทำยังไงต่อไปในโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรง

ในอนาคตอันใกล้ เราคงต้องเผชิญกับข่าวอุบัติภัยเกี่ยวกับสภาพอากาศที่สร้างความตระหนกตกใจอีกมากมาย 

หนังสือ The Story of More: How We Got to Climate Change and Where to Go from Here โดย Hope Jahren พยายามเชื่อมโยงเรากลับสู่การเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศ ชวนให้เราเรียนรู้และเข้าใจว่าเราอาศัยอยู่ในโลกที่ทรัพยากรมีจำกัด เน้นย้ำว่าโลกมีไม่พอ ไม่ใช่เพราะมีคนมากเกินไป ซึ่งเอาเข้าจริงก็มีคนเพียง 1 ใน 6 ของโลกเท่านั้นที่ใช้พลังงานครึ่งหนึ่งของที่ทั้งโลกผลิตได้ ส่งผลให้คนจำนวนมากกำลังได้รับผลกระทบทางสภาพอากาศ มลพิษ ฤดูกาลไม่แน่นอน และชายฝั่งเสื่อมสลาย หรือต่อให้เราเริ่มต้นด้วยตัวเองโดยใช้รถจากพลังงานไฟฟ้า ไฟฟ้านั้นก็มีโอกาสจะผลิตจากถ่านหินหรือแก๊สธรรมชาติอย่างเลี่ยงไม่ได้ สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นสิ่งที่เราควรตระหนักรู้ร่วมกัน

อีกตัวอย่างที่เราอยากหยิบมาแชร์คือคำกล่าวของ Mitch Prinstein นักจิตวิทยาจาก APA ที่ได้ให้คำแนะนำเพื่อบรรเทาและรับมืออาการตื่นกังวลจากสิ่งแวดล้อม (eco-anxiety) ไว้ดังนี้

1. หาความรู้เพิ่มเติม เมื่อมีข้อมูลมากมายมหาศาล บางข่าวอาจมีเนื้อหาเข้าข่ายเน้นให้ตื่นตระหนก (alarmist) หากอ่านแค่หัวเรื่องก็อาจชวนให้สิ้นหวัง บางข่าวมีแต่ข้อความที่เน้นให้ตกใจมากกว่าอธิบายให้ความรู้ความเข้าใจ ดังนั้นหากรู้สึกตื่นกลัว ให้ลองศึกษาทำความเข้าใจเพิ่มเติม เข้าใจกระบวนการ ที่มาของตัวเลขที่เราอ่านพบ ทบทวนและเปรียบเทียบข่าวจากหลายแหล่ง และอ่านความเห็นจากหลายมุม
2. ประมวลความรู้สึกของตัวเอง สำรวจความรู้สึกของตัวเองว่าอยู่ในระดับไหน ถ้ารู้สึกว่ามากเกินไปจนทนไม่ไหว ควรปรึกษานักบำบัด อาจเริ่มจากการคุยกับเพื่อน คนรอบตัว ครอบครัว และสร้างกลุ่มสนับสนุน
3. สร้างความเปลี่ยนแปลงแม้จะเล็กน้อย แน่นอนว่าแค่เราเปลี่ยนวิถีชีวิตอาจไม่ช่วยแก้ปัญหาในระยะยาว แต่มันก็ไม่เสียหาย เช่น การเปลี่ยนพลังงานไฟฟ้าบางจุดในบ้านเป็นพลังงานแสงอาทิตย์ เปลี่ยนหัวฝักบัวให้ประหยัดน้ำ อาจได้ผลมากกว่ารีไซเคิล ยังไงก็ตาม เราต้องไม่กดดันตัวเองมากเกินไปจนทำให้ล้มเลิกไปได้ อย่าโบยตีตัวเองรุนแรงเกินไปหากเราไม่สามารถรักษ์โลกได้ตามเป้าหมาย ควรทำอย่างค่อยเป็นค่อยไป
4. สนับสนุนคนรุ่นใหม่ หากตัวเราไม่มีแรง ไม่พร้อมจะปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตตัวเองได้ เราอาจสนับสนุน รับฟังคนรุ่นใหม่ และเป็นกระบอกเสียงให้นักเคลื่อนไหวที่ออกมาพูดแทนเรา สนับสนุนโดยการบริจาคหรือกระจายให้คนรอบตัวเราตระหนักรู้ พูดแทนกลุ่มคนเปราะบางที่ได้รับผลกระทบรุนแรงจากการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศ เพื่อให้เรื่องราวของเขาถูกได้ยิน หรือลงชื่อเพื่อร่วมผลักดันกฎหมายสิ่งแวดล้อม เช่น พ.ร.บ.อากาศสะอาด 
5. อย่าหยุดใช้ชีวิต แบ่งเวลาให้กิจกรรมที่เราพึงพอใจ อย่าให้ความกลัวทำให้เราไม่ได้ทำในสิ่งที่อยากทำ ดูแลสุขภาพตัวเอง ทำกิจกรรมที่ช่วยผ่อนคลาย พักผ่อนเมื่อรู้สึกตึงเครียดมากเกินไป และยอมรับว่าเราไม่สามารถควบคุมทุกอย่างได้

Emma Marris นักเขียนด้านสิ่งแวดล้อมพูดในทอล์กหัวข้อ What’s the most effective way to communicate nature? ในเทศกาล Explorers Festival 2018 ไว้ว่า เมื่อเธอแนะนำตัวเองว่าเป็นนักเขียนด้านสิ่งแวดล้อม ผู้คนมักคิดว่าเธอมีแต่จะนำข่าวร้ายมาเล่าให้ฟังและทำลายบรรยากาศด้วยเรื่องแย่ๆ เพราะโลกกำลังจะพังทลาย นั่นเพราะข่าวสิ่งแวดล้อมมีแต่เรื่องราวในมุมน่าหดหู่ชวนสิ้นหวังไปหมด บางครั้งก็ทำให้รู้สึกว่าไม่มีทางออก คนจำนวนมากจึงผลักตัวเองออกจากความเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อม

มาร์ริสได้แสดงทัศนะต่อประเด็นนี้ได้อย่างน่าสนใจว่า คนมักเข้าใจว่าธรรมชาติเป็นเรื่องไกลตัวและมักมองตัวเองแยกออกจากระบบนิเวศ ทั้งที่จริงแล้วมนุษย์คือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดหนึ่ง เราต่างอ่อนไหวและเปราะบางต่อความเปลี่ยนแปลงด้านสิ่งแวดล้อม หวงแหนในที่อยู่อาศัยไม่ต่างจากสัตว์อื่น ระบบร่างกายของเรานั้นต้องการอาหาร อากาศสะอาด น้ำแก้กระหาย ต้องการอุณหภูมิที่เหมาะสม และที่อยู่อาศัยเพื่อดำรงชีวิต เรากับธรรมชาติล้วนเชื่อมโยงถึงกัน

จากสายตาของคนทั่วไป ปัญหาวิกฤตสภาพอากาศนั้นอาจดูยิ่งใหญ่ ซับซ้อน และน่าปวดหัว แน่นอนว่าการเรียนรู้เรื่องเหล่านี้ทำให้เกิดอาการวิตกกังวล ยิ่งคิดก็ยิ่งไม่เห็นการแก้ไหนที่จะทำได้ง่ายๆ หลายคนจึงเลือกปิดหูปิดตาหนีความจริง ตัดขาดตัวเองจากธรรมชาติ เพราะถึงจะคิดจนจนหมดแรงก็ไม่ได้ช่วยให้ปัญหาหมดลงไป

แต่บางทีนั่นอาจไม่ใช่ทางที่ดีที่สุด ในเมื่อโลกกำลังเข้าสู่ภาวะไม่ปกติและเราต้องอยู่กับปัญหานี้ไปอีกนาน ทางที่ดีกว่าอาจเป็นการเริ่มทำความเข้าใจปัญหา หาความเป็นไปได้ของทางออก ร่วมผลักดันให้เกิดความเปลี่ยนแปลงไม่ว่าจะเล็กหรือใหญ่ และเมื่อเกิดความกลัวหรือสิ้นหวังเมื่อไหร่ บางทีสิ่งแรกที่ควรจะทำคือการยอมรับความรู้สึกเหล่านั้น

หากรู้สึกหวาดหวั่นกับสิ่งแวดล้อม อย่าลืมหาเพื่อนร่วมทุกข์เพื่อแลกเปลี่ยน ร่วมปลอบประโลมจิตใจและเรียนรู้ไปด้วยกัน ในเมื่อนี่คือปัญหาของคนทั้งโลกที่เราทุกคนต้องเผชิญร่วมกัน ก็อย่าเก็บความกลัวและความหวาดหวั่นไว้คนเดียว

อ้างอิง

apa.org

greenpeace.org

news.un.org

nytimes.com

penguinrandomhouse.com

researchgate.net

washingtonpost.com

youtube.com

The post โลกร้อนแล้วไปไหน? ‘Solastalgia’ ความทุกข์ทนกระวนกระวายใจจากวิกฤตภูมิอากาศ appeared first on a day magazine.

เพราะโควิดระลอกล่าสุดยังไม่คลี่คลายลงไปง่ายๆ ผู้เขียนสังเกตว่าตัวเองชอบไล่เปิดดูรูปจากทริปเดินป่าในอดีตอยู่บ่อยครั้งเพื่อคลายเครียด ระหว่างดูก็คิดถึงประสบการณ์ของการอยู่ในพื้นที่กว้าง มีเสียงนกดังมาจากยอดไม้ เสียงน้ำในลำธาร สัมผัสได้ถึงแสงลอดใบไม้ และความชื้นในอากาศ คิดถึงการเดินไปบนพื้นดินขรุขระแล้วได้กลิ่นใบไม้แห้ง หรือการสำรวจสิ่งมีชีวิตตามรายทาง เช่น แมลงหรือทาก รวมถึงการเดินผ่านต้นไม้ใหญ่ที่ยืนต้นมายาวนานหลายสิบหรือร้อยปี

ด้วยคิดถึงความรู้สึกยามได้เดินป่า ผู้เขียนจึงสงสัยว่าความรู้สึกเชื่อมโยงกับธรรมชาตินี้มีคำเฉพาะอยู่บ้างไหม? เลยมาพบคำว่า Waldeinsamkeit ในภาษาเยอรมันที่ชวนให้เราคิดถึงความสัมพันธ์ระหว่างเราและป่าเขา

Waldeinsamkeit ความรู้สึกสันโดษเดียวดายเมื่อเราอยู่กลางป่า ป่า

Waldeinsamkeit ประกอบขึ้นจากคำว่า wald แปลว่า ‘ป่า’ + einsamkeit แปลว่า ‘ความเดียวดาย / สันโดษ’ เมื่อรวมกันจึงแปลว่า ‘forest solitude / forest loneliness’ หรือ ‘ความรู้สึกสันโดษเดียวดายเมื่ออยู่ในป่าหรืออยู่ท่ามกลางธรรมชาติ’

แม้จะฟังดูเปล่าเปลี่ยวเดียวดาย แต่ความสันโดษในป่ากลับมีความหมายในเชิงสงบ ผ่อนคลาย สดชื่น รู้สึกเชื่อมต่อเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศของโลกและธรรมชาติอันยิ่งใหญ่

คำคำนี้ไม่ใช่คำใหม่แต่อย่างใด เพราะ waldeinsamkeit เป็นคำศัพท์ภาษาเยอรมันที่มีมานานและเพิ่งจะถูกหยิบมาพูดถึงเมื่อไม่นานมานี้ โดยบทความหนึ่งในเว็บไซต์ BBC ได้หยิบคำนี้ขึ้นมาเขียนถึงเพราะช่างเหมาะสมกับบรรยากาศหลังจากสถานการณ์โควิด-19 ในยุโรปได้เริ่มคลี่คลายลง ผู้คนจึงเริ่มเตรียมตัวปลดล็อกมาตรการเข้มงวดจากการ social distancing ที่งดกิจกรรมการท่องเที่ยวอย่างยาวนานจากการระบาดหนัก คนเริ่มโหยหาธรรมชาติที่ห่างหายไปนานจากชีวิตปีกว่าๆ ที่ผ่านมา (ส่วนฝั่งบ้านเราก็ได้แต่มองดูภาพเพื่อนในต่างประเทศอัพสตอรีในสวนกับป่ากันตาปริบๆ)

ประเด็นคือ ความรักในการผจญภัยได้ฝังรากในวิถีชีวิตและความคิดแบบคนยุโรปและถูกสะท้อนออกมาผ่านคำเหล่านี้ ซึ่งนอกจาก waldeinsamkeit ในภาษาเยอรมันแล้ว ยังมีคำในภาษาต่างๆ ทั่วโลกที่สะท้อนความสัมพันธ์ของคนกับป่าได้อย่างน่าสนใจ เช่น 

• Wanderlust แปลว่า ความใคร่อยากออกเดินทาง เป็นคำที่มีรากมาจากภาษาเยอรมัน และไปโผล่ในภาษาอังกฤษครั้งแรกในปี 1902 กระทั่งกลายเป็นคำที่แพร่หลายจนหลายคนคุ้นหูกันในปัจจุบัน

• Fernweh แปลตรงตัวว่า ‘distance sickening’ คือความรู้สึกป่วยใจ กระหายที่จะไปให้ไกลจากบ้านของตัวเอง หรือความรู้สึกของการ ‘พาฉันไปไหนก็ได้ที่ไม่ใช่บ้าน’ ซึ่งคำนี้เป็นคำตรงข้ามกับคำว่า ‘heimweh’ ซึ่งแปลว่าอาการป่วยใจอยากกลับบ้าน หรือ ‘homesickness’ โดย Vladimir Nabokov ผู้เขียนหนังสือ Lolita ได้อธิบายถึงคำนี้ว่าคือ ‘คู่ตรงข้ามกับ nostalgia หรือการโหยหาอดีตที่คุ้นเคย แต่เป็นการถวิลหาดินแดนอันแปลกประหลาด ความรู้สึกนี้จะเข้มข้นขึ้นในฤดูใบไม้ผลิ’

• Waldbaden คือการอาบป่า เป็นกิจกรรมที่พาร่างกายไปซึมซับธรรมชาติเพื่อสุขภาพจิตที่ดี ซึ่งมีคำที่มีความหมายคล้ายกันอยู่ในภาษาญี่ปุ่นด้วยคือ shinrin-yoku (森林浴) ความน่าสนใจคือในประเทศญี่ปุ่นตั้งแต่ยุค 80s เกิดกิจกรรม ‘การอาบป่า’ และบริการ ‘ป่าบำบัด’ กันอย่างจริงจัง

นอกจากนี้ เมื่อสำรวจโลกของคำ ในภาษาญี่ปุ่นยังมีอีกคำหนึ่งที่น่ารักมากที่เกี่ยวข้องคือ komorebi (木漏れ日) หมายถึง การเต้นไหวของเงาแสงอาทิตย์ที่ลอดผ่านต้นไม้ คำคำนี้ทำให้เรานึกถึงวิดีโอความยาว 3 นาทีกว่าๆ ของ Steve Atkins คนทำหนังฮอลลีวูดที่ทำวิดีโอนี้ขึ้นเพื่อสรรเสริญปรากฏการณ์แสนธรรมดาอันงดงามนี้ หากมีเวลาก็ขอชวนไปชมให้ชื่นใจ (ดูวิดีโอได้ที่นี่)

กลับมาที่คำว่า waldeinsamkeit หลักฐานที่ทำให้เรารู้ว่ามนุษย์กับป่ามีความสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นมาเนิ่นนานคือคำนี้ถูกหยิบไปใช้เป็นชื่อบทกวีหลายชิ้น หนึ่งในนั้นคือบทกวีชื่นชมความงามของธรรมชาติของ Ralph Waldo Emerson (1803-1882) นักคิดนักเขียนชาวอเมริกันผู้นำการเคลื่อนไหวแนวคิดแบบ transcendentalism หรืออุตรวิสัย ซึ่งเป็นแนวคิดที่เชื่อว่ามนุษย์สามารถค้นพบสัจธรรมของชีวิตได้เอง ซึ่งหากพูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ แนวคิดนี้มักถูกหยิบยกขึ้นมาอ้างอิงบ่อยครั้ง

ความหลงใหลต่อธรรมชาติคือความเป็นมนุษย์ ป่า

ต่อให้ไม่ต้องมีสิ่งใดมารับรอง เราล้วนรู้สึกได้ว่าเรานั้นหลงใหลและถูกดึงดูดจากสิ่งมีชีวิตและพรรณพืช ความรู้สึกนี้ส่งผลให้เกิดสมมติฐานชื่อ Biophilia Hypothesis โดย Edward O. Wilson นักธรรมชาติวิทยาผู้เชื่อว่ามนุษย์นั้นมีแรงขับเคลื่อนในการเชื่อมต่อและรักใคร่ในธรรมชาติกับสิ่งมีชีวิต โดยจะเห็นได้ว่าเมื่อเราย้อนกลับไปดูในประวัติศาสตร์ของผู้มีอันจะกินในสังคมอียิปต์โบราณ สังคมเปอร์เซีย หรือสังคมจีนในยุคกลาง ทุกสังคมล้วนมีหลักฐานของการสร้างสวนที่ยิ่งใหญ่ แสดงให้เห็นความพยายามอย่างแรงกล้าของมนุษย์ที่จะเชื่อมต่อกับธรรมชาติแม้จะพัฒนาระบบเมืองและอุตสาหกรรมไปไกลมากแค่ไหนก็ตาม

David Strayer นักจิตวิทยาปัญญา (Cognitive Psychologist) จากรัฐยูทาห์ สหรัฐอเมริกา ก็ได้ยืนยันว่าธรรมชาตินั้นช่วยเยียวยาเรา จากการศึกษาผลกระทบที่ธรรมชาติส่งผลต่อสมองอันตึงเครียดของมนุษย์ โดยเขาได้ทำการทดลองกับกลุ่มตัวอย่างที่เดินทางท่องเที่ยวแบ็กแพ็กในป่า 3 วัน และพบว่านักเดินทางเหล่านี้สามารถแก้ปัญหาได้อย่างสร้างสรรค์มากขึ้น เขาจึงสรุปเคล็ดลับ 3-day effect หรือระยะเวลา 3 วันที่คนได้สัมผัสธรรมชาติว่าการเดินป่าช่วยรีเซตสมองที่เคร่งเครียด ฟื้นฟูประสาทสัมผัสให้ชัดเจนจนเราสามารถได้กลิ่นและได้ยินในสิ่งที่ไม่เคยได้สัมผัสมาก่อน อย่างไรก็ดี ยังไม่มีคำอธิบายที่ชัดละเอียดว่าแท้จริงแล้วธรรมชาติส่งผลในการลดความเครียดและสมองของมนุษย์ยังไง

บทความ The New York Times ยังได้เขียนถึงปัญหาแห่งคนยุคสมัยใหม่ที่เกิด ‘โรคภาวะขาดธรรมชาติ (Nature-deficit disorder)’ โดยเฉพาะในช่วงเวลาของการระบาดของโควิด-19 เมื่อเด็กจำนวนมากต้องกักตัวอยู่แต่ในบ้าน ไม่มีกิจกรรมนอกบ้านที่เปิดให้เข้าถึงพื้นที่สีเขียว โดยการถูกจำกัดนี้ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและพัฒนาการโดยรวมของเด็กๆ เช่น ขาดพัฒนาการด้านประสาทสัมผัสทั้งทางกายและใจ เด็กๆ อาจอารมณ์ร้อน หงุดหงิดง่าย ไม่เข้าใจและไม่รู้สึกถึงสายสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสิ่งมีชีวิตอื่นๆ ในโลก สถานการณ์โรคระบาดนี้เองทำให้เราได้กลับมาตระหนักถึงความเชื่อมโยงของมนุษย์กับธรรมชาติที่สำคัญและไม่อาจแยกออกจากกันได้

ในเวลาที่โรคระบาดยังไม่คลี่คลาย หลายคนยังออกไปเที่ยวไม่ได้ ยูทูบเบอร์บางคนจึงแก้ปัญหานี้ด้วยการทำวิดีโอจำลองการเดิน (virtual walk) เพื่อจำลองประสบการณ์การเดินป่าและห้อมล้อมด้วยธรรมชาติมากมาย แม้ไม่อาจทดแทนประสาทสัมผัสของการไปสัมผัสธรรมชาติจริงๆ ได้ แต่ก็ช่วยแก้ขัดในช่วงเวลานี้ไปก่อน

หากเรามองย้อนกลับไปในประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติที่แสนยาวนาน มนุษย์ใช้ชีวิตอาศัยอยู่โดยพึ่งพิงใกล้ชิดธรรมชาติมานานแสนนานก่อนเราจะพัฒนามาสู่สังคมเมือง เข้าสู่ยุคสมัยนี้ที่กิจกรรมทางเศรษฐกิจของมนุษย์ได้เปลี่ยนแปลงวัฏจักรธรรมชาติของโลกอย่างรุนแรง การได้ไปสัมผัสธรรมชาติทำให้เราได้มีโอกาสกลับไปเชื่อมโยงตัวเองกับระบบนิเวศ เห็นความสำคัญของธรรมชาติ และมองเราเป็นส่วนหนึ่งของชีวภาค (biosphere) ที่ทำให้เรารู้สึกเล็กจ้อย

เมื่อเราได้ออกไปท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ ไปปีนเขา ไปเดินป่า สำหรับบางคนอาจเป็นเพียงวันหยุดที่แสนสดชื่น เป็นโอกาสได้ฝึกทักษะการเอาตัวรอดต่างๆ เช่น การดูแผนที่ การดูเส้นทางน้ำ-ป่า การดูผักและพืชที่กินได้ตามทาง การศึกษาวงจรชีวิตสัตว์ ฯลฯ เราอาจซึมซับ สังเกต และสัมผัสป่าไม้เป็นเพียงสถานที่ผจญภัยเพื่อความบันเทิง หรือเห็นทิวทัศน์ธรรมชาติอันงดงามเป็นเพียงพื้นหลังภาพโปรไฟล์อันถัดไป แต่นั่นก็เป็นเพียงมุมมองความสัมพันธ์ที่มนุษย์มีต่อป่าเพียงแบบหนึ่งเท่านั้น

สิ่งที่หลายคนอาจเผลอมองข้ามไปคือ ในปัจจุบันยังมีกลุ่มคนอีกมากในโลกที่ยังดำรงชีพโดยอาศัยผืนป่าเพื่อทำกิน สำหรับพวกเขา ป่ามิใช่เพียงสถานที่พักผ่อนหย่อนใจชั่วคราว มิใช่สถานที่สันโดษเงียบเหงา แต่คือชุมชน แหล่งอาหาร และที่อยู่อาศัยที่ส่งต่อวิถีชีวิตสืบต่อมานาน พวกเขาเรียนรู้ที่จะอยู่กับป่าอย่างยั่งยืน และชีวิตพวกเขานั้นเปราะบางต่อความเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศ เปราะบางต่อภัยแล้งที่รุนแรงขึ้นเรื่อยๆ พวกเขาเปราะบางต่อการถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน โดนกล่าวหาว่าเป็นผู้บุกรุกป่าทั้งที่มีการใช้ทรัพยากรต่างๆ ในป่าในปริมาณน้อยนิดอย่างมีสติและคุ้มค่ากว่าเราหลายเท่า

นอกจากการท่องเที่ยวธรรมชาติเพื่อความผ่อนคลาย การได้ไปสัมผัสวิถีชีวิตของคนที่อยู่กินกับป่าก็ทำให้เรา–เหล่าคนเมือง–ได้ขยับกรอบความคิดของตัวเอง แอบมองออกไปนอกชีวิตปกติประจำวัน ออกจากกรอบที่คิดว่าประเทศไทยคือกรุงเทพฯ และปริมณฑล และทำให้เราคิดใคร่ครวญมากขึ้นเมื่อต้องบริโภคสินค้าบางสิ่งบางอย่าง เพราะตัวเลือกต่างๆ ในชีวิตของเราล้วนส่งผลกระทบต่อโลกและธรรมชาติไม่ทางตรงก็ทางอ้อม อาจพูดได้ว่าการเดินทางเข้าไปในป่าทำให้เราได้สำรวจพริวิเลจของตัวเองในแบบที่ไม่เคยตระหนักมาก่อน

มีบทกวีหนึ่งของ Alan Watts ในเว็บไซต์แนะนำคุณประโยชน์ของการอาบป่าที่เรารู้สึกประทับใจและเชื่อมโยงกับเรื่องนี้ได้ดีทีเดียว มันเขียนไว้ว่า 

‘คุณไม่ได้เกิดมาสู่โลกนี้ คุณเกิดจากโลก เหมือนคลื่นกำเนิดจากมหาสมุทร คุณไม่ใช่คนแปลกหน้าของโลก’

เมื่อได้รับรู้ถึงการมีอยู่ของคำว่า waldeinsamkeit มันก็ช่วยย้ำเตือนว่าไม่ใช่แค่เราคนเดียวที่รู้สึกดีกับการได้ไปสัมผัสธรรมชาติ

เพราะเราเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ ไม่ใช่คนแปลกหน้าของชีวภาคทั้งมวลแต่อย่างใด

อ้างอิง

bbc.com

bbc.com

nationalgeographic.com

nytimes.com

vimeo.com

The post Waldeinsamkeit ความรู้สึกเดียวดายแสนผ่อนคลายเมื่อเราอยู่ในป่า appeared first on a day magazine.

เวลาเราดูหนังไซ-ไฟหรืออ่านนวนิยายไซ-ไฟที่จินตนาการถึงโลกอนาคต บรรยากาศในเรื่องมักเต็มไปด้วยความรู้สึกสิ้นหวังไร้ทางออก หนังหรือนวนิยายเหล่านั้นมักเป็นธีมดิสโทเปียซึ่งสะท้อนความสิ้นหวังในมนุษยชาติ เราได้เห็นตัวละครอาศัยอยู่ในโลกที่เสื่อมโทรม ถูกปกครองด้วยรัฐบาลเผด็จการเบ็ดเสร็จ มีปัญหาทั้งประชากรล้นโลก ธรรมชาติผุพัง สภาพอากาศแปรปรวน ระบบนิเวศล่มสลาย สัตว์และพืชสูญพันธุ์ไปหมดสิ้นจนเหลือแค่ภาพในไมโครชิปให้นึกถึง 

โลกอนาคตในหนังหรือนิยายดิสโทเปียมักเป็นดินแดนที่อากาศเป็นพิษ ไม่ก็น้ำท่วมหรือต้องเผชิญสภาวะหนาวเย็นเหมือนยุคน้ำแข็ง สังคมเต็มไปด้วยอาชญากรรม เกิดสงครามจากการแก่งแย่งชิงทรัพยากร อารยธรรมเสื่อมโทรมล่มสลายลงไป ฯลฯ

แล้วคุณนึกภาพออกไหมว่า หากมนุษยชาติมีสติปัญญาในการร่วมมือร่วมใจกันแก้ปัญหา ร่วมกันสร้างโลกอนาคตในเวอร์ชั่นน่าอยู่ สะอาด สันติ และปลอดภัยได้สำเร็จ

หากวันนั้นมาถึง โลกและสังคมของเราจะมีหน้าตาเป็นยังไง?

Solarpunk แนวคิดต่อต้านดิสโทเปียอันห่วยแตกด้วยภาพโลกอนาคตที่ดีเหลือเชื่อ

เมื่อโลกอนาคตมักจะมาพร้อมภาพจำอันน่าสะพรึงกลัวและน่าหดหู่ จึงเกิดแนวคิดที่ต่อต้านภาพจำของ shitty future หรืออนาคตแสนห่วยแตกด้วยการวาดภาพอนาคตในแบบที่เราอยากเห็น ซึ่งแตกต่างไปจากโลกอนาคตแบบดิสโทเปียที่เราคุ้นเคย จนเกิดเป็นภาพวาด สถาปัตยกรรม นวนิยาย และความเคลื่อนไหวทางสังคม มูฟเมนต์อันแสนจะครีเอทีฟนี้เรียกว่า ‘solarpunk’

Solarpunk มาจากคำว่า solar (แสงอาทิตย์) ​+ punk (พังก์) คำแรกสะท้อนให้เห็นความเชื่อมั่นในพลังงานแสงอาทิตย์ คนที่ยึดถือแนวคิด solarpunk นั้นฝันเห็นสังคมที่ก้าวพ้นจากการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลได้อย่างสมบูรณ์ โลกทั้งใบเปลี่ยนมาใช้พลังงานหมุนเวียนที่ไม่หมดสิ้นร้อยเปอร์เซ็นต์ เช่น พลังงานแสงอาทิตย์หรือพลังงานลม ส่วนพังก์คือคติของความแข็งกร้าวกับระบบในโลกที่เป็นอยู่ ต่อต้านกันแบบถอนรากถอนโคน หรือเป็นการต่อต้านโลกผ่านโครงสร้างพื้นฐาน (infrastructure as a form of resistance.) 

เมื่อมารวมกันแล้ว คำถามสำคัญที่แนวคิดแบบ solarpunk อยากให้ทุกคนลองคิดตามคือ หากมนุษย์สามารถแก้วิกฤตการณ์ภาวะโลกร้อนได้สำเร็จ ถ้าเรามีโลกอนาคตที่ขจัดปัญหาในยุคปัจจุบันได้หมดจด–โลกแบบนั้นจะมีหน้าตาเป็นยังไง?

แนวคิดความเคลื่อนไหวและสุนทรียภาพแบบ solarpunk มักมีค่านิยมดังนี้

• เชื่อในพลังงานหมุนเวียนร้อยเปอร์เซ็นต์
• ใส่ใจโลก ระบบนิเวศ การอยู่รอดของสิ่งมีชีวิตอื่นนอกจากมนุษย์ ทั้งสัตว์และต้นไม้ แคร์ความหลากหลายทางชีวภาพ
• เชื่อในไลฟ์สไตล์ที่ยั่งยืน ดีต่อสิ่งแวดล้อม เช่น เลือกจะซ่อมมากกว่าซื้อใหม่ การเลือกซื้อของที่ใช้ได้ยาวนานมากกว่าใช้แล้วทิ้ง
• เบื่อหน่ายในสถานการณ์ที่เลวร้ายสิ้นหวังของโลกที่อับจนหนทาง จนเปลี่ยนแปลงอะไรไม่ได้
• เชื่อในการร่วมมือกันของมนุษย์ ใส่ใจและสนับสนุนความเคลื่อนไหวทางสังคม
• ยังไม่หมดหวังในมนุษยชาติและเชื่อว่ามนุษยชาติจะปรับตัวไปสู่อนาคตที่ดีได้

หากเชื่อในค่านิยมเหล่านี้ เราก็อาจนับตัวเองเป็นสมาชิกชาว solarpunk ได้ ซึ่งอันที่จริงพวกเขาก็มีคอมมิวนิตี้ออนไลน์ไว้แลกเปลี่ยนกันทั้งในเรื่องไลฟ์สไตล์รักโลก แชร์ภาพวาด ในขณะเดียวกันก็วิจารณ์การเมือง สังคม และระบบเศรษฐกิจไปพร้อมกัน

ชาว solarpunk นั้นเชื่อในความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ไปพร้อมๆ กับสรรเสริญความเป็นมนุษย์ แม้จะใฝ่ฝันถึงเทคโนโลยีที่ก้าวไกลจนมนุษย์ไม่ต้องพึ่งพาพลังงานจากแหล่งพลังงานฟอสซิล ทว่าสังคมอุดมคติแบบ solarpunk นั้นไม่ได้เป็นอนาคตที่แห้งแล้งที่ดำเนินไปด้วยหุ่นยนต์ แต่มองว่ามนุษย์ในอนาคตจะให้ความสำคัญกับความเป็นชุมชน และเชื่อมั่นว่ามนุษย์อันหลากหลายจะอยู่ร่วมกันได้อย่างสันติในบรรยากาศพหุวัฒนธรรม 

ส่วนในเรื่องสุนทรียภาพ รสนิยมในแบบ solarpunk มองเห็นอนาคตที่มนุษย์จะมีเวลาว่างมาแสวงหาความสุข เย็บปักถักร้อย ผลิตของใช้เองแบบ DIY ซ่อมของพังให้ใช้ได้นานๆ ชาว solarpunk ให้ความสนใจวิธีคิดแบบ permaculture หรือ permanent agriculture แนวคิดของ Bill Mollison ที่เน้นออกแบบพื้นที่โดยคำนึงถึงความหลากหลายและระบบนิเวศโดยรวมของมนุษย์และสิ่งแวดล้อม 

ฉะนั้น สถาปัตยกรรมแบบ solarpunk จึงไม่ใช่การกลับไปอยู่ในกระท่อมกลางไร่กลางป่า แต่เป็นเมืองที่มีตึกสูง เต็มไปด้วยต้นไม้ ตกแต่งด้วยศิลปะแบบอาร์ตนูโว มีส่วนโค้งเว้า มีการประดับประดาด้วยลายเถาวัลย์อันชดช้อยพลิ้วไหว ชวนให้เพลิดเพลินตา ฟังแล้วช่างดูเป็นฝันอันไม่น่าเชื่อ ต่างจากภาพจำของโลกอนาคตอันแห้งแล้งในหนังไซ-ไฟที่มักจินตนาการว่ามนุษย์ในอนาคตจะเป็นเพียงเครื่องจักรกลในอุตสาหกรรมของระบบใหญ่อันไร้จิตใจ หรือถูกรันด้วยระบบอันซับซ้อนของปัญญาประดิษฐ์ที่ไร้อารมณ์

แนวคิดของโลกอนาคตที่คนรุ่นต่อไปจะไม่สาปส่งเรา

ท่ามกลางความสิ้นหวังของโลกปัจจุบัน solarpunk ชวนเราฝันถึงอนาคตอีกแบบที่อยากให้ลูกหลานของเราอยู่ เป็นสุนทรียภาพที่ไม่ได้ชวนเราหนีจากความจริงของโลกปัจจุบัน แต่เป็นแนวคิดที่เชื่อว่าความก้าวหน้าของเทคโนโลยีและความสามารถของมนุษย์จะนำเราไปสู่โลกข้างหน้าที่สะอาด สงบสุข ปลุกใจให้เราคิดในระยะยาว เลือกทางที่คนรุ่นต่อไปจะขอบคุณเรา

แนวคิดนี้เริ่มขึ้นครั้งแรกในช่วงปี 2008 จากบทความ From Steampunk to Solarpunk โดย Republic of the Bees บล็อกเกี่ยวกับเศรษฐกิจและการเมือง โดยเริ่มเผยแพร่ภาพใน Tumblr และค่อยๆ แพร่หลายในโซเชียลมีเดียหลากหลายช่องทาง แต่จนถึงตอนนี้แนวคิดของ solarpunk ก็นับว่าไม่ได้ถูกกระจายในวงกว้างมากนัก สังเกตได้จากแฮชแท็ก #solarpunk ในอินสตาแกรมที่ยังมีภาพเพียง 17,000 ภาพเท่านั้น

นอกจากภาพวาด แนวทางสุนทรียภาพที่มองโลกอย่างสว่างสดใสท่ามกลางความเศร้าหมองสิ้นหวังของชีวิตปัจจุบันยังปรากฏในเพลย์ลิสต์และนิยายหลายเรื่อง ยกตัวอย่างเช่น เพลย์ลิสต์นี้ใน Spotify ที่ประกอบไปด้วยเพลงหลายประเภทจากหลากภาษาซึ่งต่างมีจุดร่วมคือเสียง upbeat ชวนให้รู้สึกคึกคักเบิกบานใจ

ส่วนฝั่งนิยาย หนึ่งในนวนิยายที่โดดเด่นและเป็นแรงบันดาลใจให้แนวคิด solarpunk คือ Island ของ Aldous Huxley ซึ่งเคยเขียนหนังสือดิสโทเปียเล่มสำคัญที่หลายคนพอคุ้นเคยอย่าง Brave New World (1932) ในเรื่องนั้นฮักซ์ลีย์ได้วาดภาพโลกอนาคตแบบดิสโทเปียซึ่งถูกปกครองโดยเผด็จการเบ็ดเสร็จ รัฐควบคุมและสอดส่องประชาชน ในขณะที่ Island วาดฝันถึงโลกอนาคตที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

ในนิยายไซ-ไฟเรื่องนี้ฮักซ์ลีย์จินตนาการถึงชุมชนปกครองตนเองบนเกาะ Pala อันห่างไกล ในเกาะนี้ไม่มีใครเป็นเจ้าของสิ่งใด เด็กที่เกิดมาในเกาะนี้คือบุตรของทุกคนที่ร่วมกันดูแล (Mutual Adoption Club) ซึ่งจะได้เรียนรู้ทั้งวิทยาศาสตร์และพุทธศาสนานิกายมหายานที่ชวนให้มีสติ แถมเกาะนี้ยังเต็มไปด้วยนกขุนทองที่โบยบินอยู่ทุกหนแห่ง คอยร้องบอกให้ผู้คนมี “สติ” และ “เมตตากรุณา” อยู่เสมอ

ความพิเศษคือหนังสือเล่มนี้เป็นจินตนาการสุดท้ายที่ฮักซ์ลีย์ได้ฝากไว้กับโลก เป็นหนังสือเล่มสุดท้ายก่อนเขาเสียชีวิตที่ชวนให้ผู้อ่านร่วมฝัน แม้ฟังดูเป็นฝันอันห่างไกลจากความจริงที่เราเผชิญ

พังก์ไม่ใช่สไตล์ แต่คือการขบถต่ออำนาจ

Solarpunk นั้นมองโลกในแง่ดี วาดภาพอนาคตสว่าง สะอาด สวยงามเหลือเชื่อจนดูไม่น่าจะเข้าพวกกับคำว่าพังก์แบบที่เรารู้จัก ซึ่งมักจะมีภาพจำของความดิบเถื่อน ก้าวร้าว มีการตะโกนเสียงดัง

นั่นอาจจะจริง เพราะ solarpunk คือพี่น้องที่แตกต่างกันสุดขั้วกับนิยามของสุนทรียภาพที่หลายคนคุ้นหูกันอย่าง steampunk (ภาพจินตนาการของอนาคตที่เกิดในยุควิกตอเรียน) หรือ cyberpunk (แนวทางภาพอนาคตที่แสนไฮเทคแต่คุณภาพชีวิตต่ำ) ถึงกระนั้นแนวคิดสำคัญของความเป็น “พังก์” ที่ทุกแนวคิดมีร่วมกันไม่ใช่สไตล์ที่จัดจ้านดังภาพจำ แต่พังก์หมายถึงจิตใจของการขบถที่ต่อต้านอำนาจต่างหาก

อ้างอิงตามปณิธาน Solarpunk: Notes toward a manifesto ของ Adam Flynn ในปี 2014 ซึ่งอธิบายว่า “solarpunk คือการต่อต้านด้วยโครงสร้างพื้นฐาน คือขบถต่อระบบที่เป็นอยู่ และปฏิปักษ์กับภาพวาดอนาคตอันห่วยแตกสิ้นหวัง”

พวกเขาคือผู้มองโลกในแง่ดีอย่างสุดขั้ว (radical positivist) ที่กล้าฝันถึงการเปลี่ยนแปลงทางสังคมอย่างรุนแรง การปฏิวัติที่เขย่าทุกอย่างให้เข้าที่เข้าทางจนได้มาซึ่งอนาคตที่ดีเหลือเชื่อ เปลี่ยนวิธีการได้มาซึ่งพลังงาน เปลี่ยนการกระจายพลังงาน เปลี่ยนหน้าตาสถาปัตยกรรม เปลี่ยนค่านิยม วิถีชีวิต เปลี่ยนการได้มาซึ่งอาหารและวิธีการกำจัดขยะ รวมไปถึงสรรเสริญการมีส่วนร่วมในชุมชน ท้ายที่สุดแล้ว solarpunk อาจสร้างภาพวาดให้เราได้ฝันและเห็นปลายทางร่วมกันว่าอยากส่งต่อโลกแบบไหนให้กับคนรุ่นต่อจากเราที่สำคัญกว่าความสำเร็จส่วนตัว

แนวคิด solarpunk กำลังบูมขึ้นเรื่อยๆ ยิ่งเมื่อสถานการณ์โรคระบาดได้คลี่คลายลงในหลายๆ ส่วนของโลก ผู้คนก็เริ่มกลับมาตั้งคำถามกับโลกที่เขาอาศัยอยู่ ปลุกความเชื่อมั่นในความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีว่าจะแก้ไขวิกฤตการณ์ต่างๆ ของโลกได้ แม้กระทั่งใน The New York Times ก็เพิ่งมีบทความ The Wind and Solar Boom Is Here ที่ชวนมองว่ายุคแห่ง fossil fuels กำลังจะจบสิ้นลงไป พลังงานลมและแสงอาทิตย์กำลังจะเบ่งบาน แม้มองไปรอบตัวตอนนี้จะยังดูอีกไกล แต่ก็ชวนให้เรามีความหวัง

สิ่งที่ solarpunk มอบให้ทุกคนคือแรงบันดาลใจให้เราต่อสู้เพื่อระบบและสังคมที่ดีกว่า ทำให้เราต่อต้านการยินยอมและต่อต้านภาพอนาคตอันห่วยแตกที่เราไม่อยากให้คนรุ่นถัดไปต้องเกิดมารับรู้ และมีกำลังใจออกไปประท้วงส่งเสียงเพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลง

แม้จะดูเหลือเชื่อเกินจริง แต่ solarpunk คือภาพจำลองและเสียงสะท้อนเล็กๆ ว่ายังมีคนที่ไม่หมดหวังในมนุษยชาติและอนาคตอันสดใส แม้จะห่างไกลเหลือเกิน

อ้างอิง

hieroglyph.asu.edu

instagram.com

nytimes.com

republicofthebees.wordpress.com

solarpunks.net

theconversation.com

The post Solarpunk แนวคิดต่อต้านอนาคตอันห่วยแตกด้วยโลกแห่งสายลมแสงแดดที่ช่วยพยุงความหวัง appeared first on a day magazine.

มีบางวันที่เรารู้สึกเหนื่อยล้า เบื่อหน่ายชีวิตในโลกสมัยใหม่อันวุ่นวายตรงหน้า และนึกอยากผลักภาระทุกอย่างเพื่อย้อนกลับไปอยู่ในโลกยุคที่ทุกอย่างเรียบง่ายกว่านี้ โดยเฉพาะในช่วงเวลาแห่งความไม่แน่นอนของโรคระบาดที่ทำให้คนโหยหาสุนทรียภาพแห่งการหนีหาย หลุดจากโลกความเป็นจริงไปอยู่ในไร่ทุ่งแสนงดงามและอบอุ่น

ลองหลับตาคิดว่าตอนนี้คุณกำลังอยู่กลางป่าหรือในไร่กว้างสุดลูกหูลูกตา แสงอาทิตย์พาดผ่านใบไม้กระทบลงบนดวงหน้าของคุณ เสียงนกน้อยร้องกังวานอยู่ไกลๆ ใบไม้ปลิวไหว ในมือคุณมีดอกไม้ป่า เท้าเปล่าสัมผัสผืนดินชื้น ในตะกร้าหวายมีเห็ดที่คุณเพิ่งเก็บมา กลิ่นขนมอบลอยมาจากกระท่อมน้อยน่ารัก

หากคุณเคยฝันถึงภาพชีวิตเหล่านี้ คุณอาจตกอยู่ในภวังค์ของความงามสุนทรียภาพแบบ cottagecore ที่ชวนฝันโดยไม่รู้ตัว

Cottagecore ภาพฝันชีวิตในไร่แบบโรแมนติกอบอุ่นอ่อนหวาน

Cottagecore (farmcore หรือ countrycore ก็เรียก) คือชื่อเรียก ‘สุนทรียภาพจากการตีความชีวิตเกษตรกรรมแบบตะวันตก โดยมักจะทำให้ภาพดูโรแมนติกเกินจริง อบอุ่นอยู่ในไร่หรือธรรมชาติ ธีมของ cottagecore จึงมักเกี่ยวโยงกับแนวคิดอุดมคติของการพึ่งพาตัวเอง (self-sufficiency) การอบขนม ชีวิตเกษตรกรรมที่เรียบง่าย การห่วงใยดูแลคนในชุมชนอย่างอบอุ่น สุนทรียภาพนี้เกิดจากการที่คนในยุคปัจจุบันเฝ้าฝันถึงชีวิตอันเรียบง่าย ความผ่อนคลาย ฝันหวานกับการอยู่กับธรรมชาติอย่างกลมกลืนเป็นหนึ่ง’

เพื่อให้เห็นภาพกว่านั้น ภาพจำของสุนทรียภาพแบบนี้มักประกอบไปด้วย

กระท่อมหลังน้อยในป่าใหญ่หรือบ้านไร่

สัตว์เลี้ยงตัวน้อยในฟาร์ม 

ดอกไม้ป่า ดอกไม้แห้ง

กิจกรรมการเก็บดอกไม้ในป่า การเก็บเห็ด

การเย็บปักถักร้อย cross stitch และ embroidery

การอบพาย อบขนม มัฟฟิน สโคน ฯลฯ

ชุดน้ำชาและการปิกนิกใต้ต้นไม้ใหญ่

บทกวีและการเขียนอักษรด้วยลายมือ

การทำสวน ทำของใช้ DIY

การอ่านหนังสือในสวน ในป่า ในทุ่ง

ภาพทุ่งกว้าง ฟาร์มดอกไม้ แสงอาทิตย์ลอดต้นไม้ในป่ากว้าง

ในช่วงปี 2020-2021 ธีม cottagecore ได้โผล่เข้ามาในโซเชียลมีเดียหลายทาง ไม่ว่าจะเป็นอินสตาแกรมหรือ TikTok รวมไปถึงมีชุมชนอยู่ใน Tumblr ด้วยลักษณะของความหวานชวนฝัน หากได้ลองเข้าไปในอินสตาแกรมและกดไปที่แฮชแท็ก #cottagecore จะได้ผลลัพธ์มากกว่า 1.7 ล้านภาพ ส่วนแฮชแท็กนี้ใน TikTok นั้นมีคนดูกว่า 6 พันล้านครั้ง

พ้นไปจากโซเชียลมีเดีย คำคำนี้ยังถูกใช้เรียกนิยามอัลบั้ม Folklore ของ Taylor Swift ซึ่งชวนจินตนาการไปถึงชีวิตโรแมนติกในกระท่อมน้อยแสนห่างไกล ขนมอบในเตาสุดน่ารัก ชุดเย็บปักถักร้อย และเขียนจดหมายน้อยข้างเตาผิง

ในทางเดียวกัน บางคนหนีความจริงไปเล่นเกม Animal Crossing เกมของ Nintendo ที่พาคนมารับบทเกษตรกรบนเกาะของตัวเอง ทำงานเพาะปลูก เลี้ยงสัตว์ แลกเปลี่ยนผลผลิตกัน นอกจากนี้ยังสามารถบินไปเยี่ยมกระท่อมของเพื่อนแก้เหงา พูดคุย หรือเล่นดนตรีสังสรรค์กันยามค่ำเมื่อจบวัน 

กระแสการโหยหาท้องทุ่งไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นเร็วๆ นี้ แต่ที่มันกลับมาฮิตเชื่อว่าเพราะช่วงล็อกดาวน์ ผู้คนคงรู้สึกอึดอัดที่ต้องถูกจำกัดพื้นที่และกิจกรรมอยู่ในบ้านของตัวเองเป็นเวลานาน เลยเริ่มอินและฝันหวานถึงชีวิตโรแมนติกในฟาร์มน้อยเพื่อลดความกังวล และแก้เครียดจากสภาวะในโลกสมัยใหม่

เมื่อเราอยากหนีชีวิตไปให้ไกล แต่หนีความจริงในประวัติศาสตร์ไม่พ้น

Cottagecore อาจเป็นเพียงเทรนด์สุนทรียะร่วมสมัยของคนที่แค่อยากจะหนีไปจากความซับซ้อนยากลำบากแห่งยุคสมัยใหม่ โหยหาชีวิตในไร่อ่อนหวานสีพาสเทลอันเรียบง่ายกว่าชีวิตทุนนิยมยุคหลังปฏิวัติอุตสาหกรรม

ค่านิยมนี้มักจะเกี่ยวข้องกับการต่อต้านทุนนิยมและชีวิตในเมือง และหันไปอยู่ในป่า โอบรับสังคมเกษตรกรรมที่คนในชุมชนใกล้ชิดธรรมชาติ ชีวิตเกษตรกรในฟาร์มถูกทำให้ดูเป็นเหมือนดิสนีย์แลนด์ที่ไร้พิษภัย ไลฟ์สไตล์และสิ่งของเครื่องใช้ดูน่ารัก มีพร็อพให้ชวนถ่ายรูปลงอินสตาแกรม

แม้ภาพฝันของป่าและทุ่งกว้างจะเป็นเพียงภาพมโนเพื่อหนีจากความจริงในปัจจุบัน แต่ก็มีคำวิจารณ์และกระแสโต้กลับเกิดขึ้นเช่นกัน นิตยสาร i-D ตั้งคำถามว่า “Cottagecore คือแฟนตาซีของนักล่าอาณานิคมหรือไม่?” เพราะภาพที่สร้างขึ้นมักดูไร้พิษภัย ลบภาพประวัติศาสตร์ของแรงงานทาสยุคล่าอาณานิคมอันเป็นประวัติศาสตร์ที่แท้จริงที่เกี่ยวพันกับการทำไร่ทำนาในอเมริกาไปเสียสิ้น

Henry Navarro นักเคลื่อนไหวกล่าววิจารณ์การพยายามจะลบคนผิวสี (people of color) ออกไปจากภาพประวัติศาสตร์ให้หมดจดไว้ว่า “นวนิยายคลาสสิกถูกเขียนขึ้นโดยคนขาวและตัวละครหลักก็ย่อมเป็นคนผิวขาว แต่พวกเราอยู่ตรงนั้นด้วย อยู่ในเครื่องเทศที่พวกเขาปรุงอาหาร อยู่ในน้ำหมึกที่เขาใช้เขียน อยู่ในฝ้ายที่เป็นชุดของเขา เราไม่เคยเห็นตัวละครผิวดำในหนังต้องทำสวน สวนเป็นเพียงฉากภาพนิ่ง เราแค่เห็นคนขาวเคลื่อนตัวไปในพื้นที่ ไม่เคยได้เห็นสิ่งที่เกิดขึ้นเบื้องหลัง” 

ชีวิตของเกษตรกรทั้งในอดีตและปัจจุบันนั้นไม่ได้อ่อนหวานเรียบง่ายไปเสียหมด และภาพฝันโรแมนติกเกินจริงอาจไปลดทอนความยากลำบากของเกษตรกรโดยไม่ตั้งใจ โดยเ​ฉพาะในยุคเกษตรกรรมหรือยุคศักดินา (Feudalism) ซึ่งไม่อบอุ่นปลอดภัยอย่างที่นึกฝัน แต่ตกอยู่ใต้อำนาจของชนชั้นสูงเพียงไม่กี่ครอบครัว

ความทรงจำบ้านไร่อันอบอุ่นงดงามของคนผิวขาวซึ่งอาจเป็นความทรงจำคนละชุดกับบรรพบุรุษแรงงานทาสผิวดำที่เผชิญชะตากรรมแสนโหดร้ายของการถูกกดขี่ ทำร้าย แสวงประโยชน์จากแรงงานและร่างกายทาสที่ต้องออกไปทำงานกลางแจ้ง และตัดกับภาพฝันชีวิตอันรุ่มรวย อบอุ่นของเจ้าของที่ดินที่เอาเปรียบและขูดรีดอย่างทารุณ

นอกจากนี้ ในอเมริกายังเกิดเทรนด์การแต่งงานในสถานที่อย่าง plantation house ซึ่งเราอาจเคยเห็นตามหนังอเมริกัน plantation house เป็นสถาปัตยกรรมบ้านไร่แบบไอคอนิกในยุคเกษตรกรรมซึ่งในปัจจุบันอาจดูน่ารัก แต่ในช่วงเวลาหนึ่งของประวัติศาสตร์ สถานที่สวยงามเหล่านี้มีความทรงจำ ประวัติศาสตร์การกดขี่ และความทุกข์ทนของแรงงานทาสที่ถูกลบลืม

เรามักจะประเมินความเหนื่อยยาก ความลำบาก และการใช้แรงงานของเกษตรกรต่ำเกินไป และทำเหมือนว่ามันเรียบง่ายจนน่าหวนกลับไป ไม่ได้คำนึงไปถึงค่าปุ๋ย ค่าที่ดิน ค่าอาหารสัตว์ ยังไม่นับรวมว่าในยุคสมัยนี้มีภัยแล้งแสนสาหัสจากความไม่แน่นอนอันเกิดจากภาวะโลกร้อน ระหว่างที่พืชยังไม่ออกดอกออกผล นี่คือความท้าทายที่เกษตรกรในยุคปัจจุบันต้องเผชิญ 

Cottagecore คือภาพสวยๆ ที่ช่วยให้เราลืมชีวิตปัจจุบันไปได้ชั่วครู่ ซึ่งอาจไม่ได้ผิดหรือบาปที่เราจะอยากหนีไปอยู่ในบ้านไร่หรือกระท่อมน้อยให้ไกลจากทุกสิ่ง ทิ้งปัญหาและความวุ่นวายในชีวิตสมัยใหม่ไว้ข้างหลัง 

แต่ทุกครั้งที่เราบอกตัวเองว่าอยากหนีโลกความจริงไปอยู่แห่งหนใด อยากไปทำไร่หรือเป็นเกษตรกร เราต้องอย่าลืมว่ามันอาจเป็นเพียงภาพฝันชั่วคราวแก้เหงาเท่านั้น

อ้างอิง

grist.org

i-d.vice.com

theguardian.com

wmagazine.com

อาจเป็นเพียงเทรนด์สุนทรียะร่วมสมัยของคนที่แค่อยากจะหนีไปจากความซับซ้อนยากลำบากแห่งยุคสมัยใหม่ โหยหาชีวิตในไร่อ่อนหวานสีพาสเทลอันเรียบง่ายกว่าชีวิตทุนนิยมยุคหลังปฏิวัติอุตสาหกรรม

ค่านิยมนี้มักจะเกี่ยวข้องกับการต่อต้านทุนนิยมและชีวิตในเมือง และหันไปอยู่ในป่า โอบรับสังคมเกษตรกรรมที่คนในชุมชนใกล้ชิดธรรมชาติ ชีวิตเกษตรกรในฟาร์มถูกทำให้ดูเป็นเหมือนดิสนีย์แลนด์ที่ไร้พิษภัย ไลฟ์สไตล์และสิ่งของเครื่องใช้ดูน่ารัก มีพร็อพให้ชวนถ่ายรูปลงอินสตาแกรม

แม้ภาพฝันของป่าและทุ่งกว้างจะเป็นเพียงภาพมโนเพื่อหนีจากความจริงในปัจจุบัน แต่ก็มีคำวิจารณ์และกระแสโต้กลับเกิดขึ้นเช่นกัน นิตยสาร i-D ตั้งคำถามว่า “ คือแฟนตาซีของนักล่าอาณานิคมหรือไม่?” เพราะภาพที่สร้างขึ้นมักดูไร้พิษภัย ลบภาพประวัติศาสตร์ของแรงงานทาสยุคล่าอาณานิคมอันเป็นประวัติศาสตร์ที่แท้จริงที่เกี่ยวพันกับการทำไร่ทำนาในอเมริกาไปเสียสิ้น

Henry Navarro นักเคลื่อนไหวกล่าววิจารณ์การพยายามจะลบคนผิวสี (people of color) ออกไปจากภาพประวัติศาสตร์ให้หมดจดไว้ว่า “นวนิยายคลาสสิกถูกเขียนขึ้นโดยคนขาวและตัวละครหลักก็ย่อมเป็นคนผิวขาว แต่พวกเราอยู่ตรงนั้นด้วย อยู่ในเครื่องเทศที่พวกเขาปรุงอาหาร อยู่ในน้ำหมึกที่เขาใช้เขียน อยู่ในฝ้ายที่เป็นชุดของเขา เราไม่เคยเห็นตัวละครผิวดำในหนังต้องทำสวน สวนเป็นเพียงฉากภาพนิ่ง เราแค่เห็นคนขาวเคลื่อนตัวไปในพื้นที่ ไม่เคยได้เห็นสิ่งที่เกิดขึ้นเบื้องหลัง” 

ชีวิตของเกษตรกรทั้งในอดีตและปัจจุบันนั้นไม่ได้อ่อนหวานเรียบง่ายไปเสียหมด และภาพฝันโรแมนติกเกินจริงอาจไปลดทอนความยากลำบากของเกษตรกรโดยไม่ตั้งใจ โดยเ ฉพาะในยุคเกษตรกรรมหรือยุคศักดินา (Feudalism) ซึ่งไม่อบอุ่นปลอดภัยอย่างที่นึกฝัน แต่ตกอยู่ใต้อำนาจของชนชั้นสูงเพียงไม่กี่ครอบครัว

ความทรงจำบ้านไร่อันอบอุ่นงดงามของคนผิวขาวซึ่งอาจเป็นความทรงจำคนละชุดกับบรรพบุรุษแรงงานทาสผิวดำที่เผชิญชะตากรรมแสนโหดร้ายของการถูกกดขี่ ทำร้าย แสวงประโยชน์จากแรงงานและร่างกายทาสที่ต้องออกไปทำงานกลางแจ้ง และตัดกับภาพฝันชีวิตอันรุ่มรวย อบอุ่นของเจ้าของที่ดินที่เอาเปรียบและขูดรีดอย่างทารุณ

นอกจากนี้ ในอเมริกายังเกิดเทรนด์การแต่งงานในสถานที่อย่าง plantation house ซึ่งเราอาจเคยเห็นตามหนังอเมริกัน plantation house เป็นสถาปัตยกรรมบ้านไร่แบบไอคอนิกในยุคเกษตรกรรมซึ่งในปัจจุบันอาจดูน่ารัก แต่ในช่วงเวลาหนึ่งของประวัติศาสตร์ สถานที่สวยงามเหล่านี้มีความทรงจำ ประวัติศาสตร์การกดขี่ และความทุกข์ทนของแรงงานทาสที่ถูกลบลืม

เรามักจะประเมินความเหนื่อยยาก ความลำบาก และการใช้แรงงานของเกษตรกรต่ำเกินไป และทำเหมือนว่ามันเรียบง่ายจนน่าหวนกลับไป ไม่ได้คำนึงไปถึงค่าปุ๋ย ค่าที่ดิน ค่าอาหารสัตว์ ยังไม่นับรวมว่าในยุคสมัยนี้มีภัยแล้งแสนสาหัสจากความไม่แน่นอนอันเกิดจากภาวะโลกร้อน ระหว่างที่พืชยังไม่ออกดอกออกผล นี่คือความท้าทายที่เกษตรกรในยุคปัจจุบันต้องเผชิญ

คือภาพสวยๆ ที่ช่วยให้เราลืมชีวิตปัจจุบันไปได้ชั่วครู่ ซึ่งอาจไม่ได้ผิดหรือบาปที่เราจะอยากหนีไปอยู่ในบ้านไร่หรือกระท่อมน้อยให้ไกลจากทุกสิ่ง ทิ้งปัญหาและความวุ่นวายในชีวิตสมัยใหม่ไว้ข้างหลัง  แต่ทุกครั้งที่เราบอกตัวเองว่าอยากหนีโลกความจริงไปอยู่แห่งหนใด อยากไปทำไร่หรือเป็นเกษตรกร เราต้องอย่าลืมว่ามันอาจเป็นเพียงภาพฝันชั่วคราวแก้เหงาเท่านั้น

พ้นไปจากโซเชียลมีเดีย คำคำนี้ยังถูกใช้เรียกนิยามอัลบั้ม Folklore ของ Taylor Swift ซึ่งชวนจินตนาการไปถึงชีวิตโรแมนติกในกระท่อมน้อยแสนห่างไกล ขนมอบในเตาสุดน่ารัก ชุดเย็บปักถักร้อย และเขียนจดหมายน้อยข้างเตาผิง ในทางเดียวกัน บางคนหนีความจริงไปเล่นเกม Animal Crossing เกมของ Nintendo ที่พาคนมารับบทเกษตรกรบนเกาะของตัวเอง ทำงานเพาะปลูก เลี้ยงสัตว์ แลกเปลี่ยนผลผลิตกัน นอกจากนี้ยังสามารถบินไปเยี่ยมกระท่อมของเพื่อนแก้เหงา พูดคุย หรือเล่นดนตรีสังสรรค์กันยามค่ำเมื่อจบวัน

กระแสการโหยหาท้องทุ่งไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นเร็วๆ นี้ แต่ที่มันกลับมาฮิตเชื่อว่าเพราะช่วงล็อกดาวน์ ผู้คนคงรู้สึกอึดอัดที่ต้องถูกจำกัดพื้นที่และกิจกรรมอยู่ในบ้านของตัวเองเป็นเวลานาน เลยเริ่มอินและฝันหวานถึงชีวิตโรแมนติกในฟาร์มน้อยเพื่อลดความกังวล และแก้เครียดจากสภาวะในโลกสมัยใหม่

The post Cottagecore เมื่อการทิ้งชีวิตจริงไปพึ่งพิงตัวเองในป่ามันไม่ง่ายแบบนั้น appeared first on a day magazine.

]]> https://adaymagazine.com/sadwear-hate-wear/ Tue, 13 Apr 2021 06:16:11 +0000 https://adaymagazine.com/?p=129492 เมื่อต้อง work from home คุณเลือกใส่ชุดไหนบ่อยที่สุด? ในช่วง work from home เราอาจได้ยินคำแนะนำว่าต่อให้ทำงานที่บ้านก็ควรใส่ชุดทำงานเต็มที่เสมือนว่าเรากำลังจะออกไปทำงานข้างนอก เช่น ใส่เสื้อเชิ้ต ผูกเน็กไท เพื่อสะกดจิตตัวเองให้ลุกขึ้นมาทำงานในบรรยากาศน่าพักผ่อนของบ้าน บางคนยังต้องประชุมงานออนไลน์ทาง Zoom ก็อาจแต่งตัวหรือแต่งหน้าเต็มที่ ส่วนบางคนอาจแต่งตัวเต็มแค่ครึ่งท่อนบนที่ปรากฏให้คนอื่นเห็นผ่านกล้อง ท่อนล่างอาจไม่ใส่กางเกงหรือใส่แค่บ็อกเซอร์สบายๆ แต่ในช่วงเวลาเดียวกันนี้ เราอาจสังเกตเห็นว่าเพื่อนร่วมงานบางคนเลือกแต่งตัวสบายๆ ใส่ชุดนอนทำงาน บางคนหยิบชุดที่ไม่ค่อยได้ใส่ออกมาใส่บ่อยขึ้น เริ่มทดลองแต่งกายในแบบที่เราคงไม่ทำหากไปทำงานหรือออกไปนอกบ้าน ระหว่างช่วงล็อกดาวน์ หลายคนต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและรูปแบบชีวิตเมื่อต้องทำงานอยู่ที่บ้าน สิ่งหนึ่งที่หนีไม่พ้นก็คือพฤติกรรมหรือรสนิยมการแต่งกาย และเมื่อเกิดพฤติกรรมมนุษย์ใหม่ๆ ขึ้นในโลกก็ไม่พ้นที่จะมีคนพยายามบัญญัติคำหรือสร้างศัพท์ขึ้นมาใหม่เพื่ออธิบายปรากฏการณ์นั้น Sadwear & hate-wear เมื่อเราเลือกแต่งตัวแปลกๆ ตามอารมณ์และจิตใจ ในช่วงล็อกดาวน์ปี 2020 คอลัมน์ทั้งใน The New York Times และ Esquire ได้บัญญัติศัพท์ใหม่ขึ้นมาคือคำว่า sadwear และ hate-wear ซึ่งไม่ได้แปลตรงตัวว่าเสื้อผ้าที่ใส่แล้วเศร้าหรือชุดที่เราเกลียด แต่ใช้อธิบายการแต่งตัวและแฟชั่นในช่วงเวลาไม่ปกติอย่างน่าสนใจ sadwear (n.) เสื้อผ้าชุดที่สะท้อนสภาพจิตใจของเราในวันเศร้าหมอง มันอาจเป็นชุดที่เราใส่แล้วสบายใจในวันที่รู้สึกเซ็ง หรืออาจเป็นชุดที่เราเลือกใส่บ่อยๆ ในช่วงล็อกดาวน์ที่ชวนให้กังวล […]

The post Sadwear & hate-wear เสื้อผ้าที่ใส่ในวันที่เศร้า เบื่อ หรือไม่เหลือใครในโลกให้สนใจ appeared first on a day magazine.

]]> เมื่อต้อง work from home คุณเลือกใส่ชุดไหนบ่อยที่สุด?

ในช่วง work from home เราอาจได้ยินคำแนะนำว่าต่อให้ทำงานที่บ้านก็ควรใส่ชุดทำงานเต็มที่เสมือนว่าเรากำลังจะออกไปทำงานข้างนอก เช่น ใส่เสื้อเชิ้ต ผูกเน็กไท เพื่อสะกดจิตตัวเองให้ลุกขึ้นมาทำงานในบรรยากาศน่าพักผ่อนของบ้าน บางคนยังต้องประชุมงานออนไลน์ทาง Zoom ก็อาจแต่งตัวหรือแต่งหน้าเต็มที่ ส่วนบางคนอาจแต่งตัวเต็มแค่ครึ่งท่อนบนที่ปรากฏให้คนอื่นเห็นผ่านกล้อง ท่อนล่างอาจไม่ใส่กางเกงหรือใส่แค่บ็อกเซอร์สบายๆ

แต่ในช่วงเวลาเดียวกันนี้ เราอาจสังเกตเห็นว่าเพื่อนร่วมงานบางคนเลือกแต่งตัวสบายๆ ใส่ชุดนอนทำงาน บางคนหยิบชุดที่ไม่ค่อยได้ใส่ออกมาใส่บ่อยขึ้น เริ่มทดลองแต่งกายในแบบที่เราคงไม่ทำหากไปทำงานหรือออกไปนอกบ้าน

ระหว่างช่วงล็อกดาวน์ หลายคนต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและรูปแบบชีวิตเมื่อต้องทำงานอยู่ที่บ้าน สิ่งหนึ่งที่หนีไม่พ้นก็คือพฤติกรรมหรือรสนิยมการแต่งกาย และเมื่อเกิดพฤติกรรมมนุษย์ใหม่ๆ ขึ้นในโลกก็ไม่พ้นที่จะมีคนพยายามบัญญัติคำหรือสร้างศัพท์ขึ้นมาใหม่เพื่ออธิบายปรากฏการณ์นั้น

Sadwear & hate-wear เมื่อเราเลือกแต่งตัวแปลกๆ ตามอารมณ์และจิตใจ

ในช่วงล็อกดาวน์ปี 2020 คอลัมน์ทั้งใน The New York Times และ Esquire ได้บัญญัติศัพท์ใหม่ขึ้นมาคือคำว่า sadwear และ hate-wear ซึ่งไม่ได้แปลตรงตัวว่าเสื้อผ้าที่ใส่แล้วเศร้าหรือชุดที่เราเกลียด แต่ใช้อธิบายการแต่งตัวและแฟชั่นในช่วงเวลาไม่ปกติอย่างน่าสนใจ

sadwear (n.) เสื้อผ้าชุดที่สะท้อนสภาพจิตใจของเราในวันเศร้าหมอง มันอาจเป็นชุดที่เราใส่แล้วสบายใจในวันที่รู้สึกเซ็ง หรืออาจเป็นชุดที่เราเลือกใส่บ่อยๆ ในช่วงล็อกดาวน์ที่ชวนให้กังวล โดยอาจเป็นชุดที่แปลกไปจากชุดที่เราใส่ปกติ

hate-wear (n.) เสื้อผ้าที่หยิบมาใส่บ่อยครั้งแม้เราจะไม่ได้ชอบมันเท่าไหร่ บางทีอาจใส่แล้วรู้สึกแย่ด้วยซ้ำ ไม่ว่าจะเป็นเพราะลายมันพิลึก สวมแล้วไม่พอดีตัว เนื้อผ้าก็อาจไม่นุ่มสบาย แต่เราดันหยิบมาสวมใส่เรื่อยๆ ในช่วงเวลาไม่ปกติ

ต้องย้ำว่าเสื้อผ้า sadwear และ hate-wear นั้นไม่จำเป็นต้องเป็นเสื้อผ้าสบายๆ อยู่บ้าน หรือชุดนอนเสมอไป แต่ครอบคลุมไปถึงตัวเลือกการแต่งกายแปลกๆ ที่ในสถานการณ์ปกติเราอาจมองข้ามไปก็ได้ เช่น

• เสื้อผ้าที่ซื้อมาแล้วไม่กล้าใส่ มันอาจจะมีดีเทล เนื้อผ้า หรือลักษณะแปลกๆ ที่ซื้อมาแล้วแทบไม่ได้ใส่ออกไปไหน
• เสื้อผ้าเก่าที่เชย ตกยุคไปแล้ว ใส่แล้วอาจรู้สึกเด๋อ หรือเสื้อผ้าที่จริงๆ ก็ชอบใส่แต่ใส่แล้วไม่ได้ดูดีมาก ใส่แล้วไม่เข้ากับตัวเองเลยไม่ค่อยได้ใส่แต่ว่าเสื้อผ้ายังคุณภาพดีอยู่เลยหยิบมาใส่บ้างจนกลายเป็นว่าใส่ซ้ำบ่อยๆ
• เสื้อผ้าสำหรับโอกาสพิเศษที่ไม่ใช่ทั้งชุดอยู่บ้านหรือชุดที่ใส่ออกไปนอกบ้าน เช่น ชุดว่ายน้ำ ชุดกีฬา ชุดคลุมอาบน้ำ ชุดแฟนซี ฯลฯ
• เครื่องประดับแปลกๆ เพี้ยนๆ ที่อาจจะไม่มีโอกาสได้ใส่ไปไหน ไม่เข้ากับชุด ก็ถูกหยิบเอามาใส่เมื่อต้องประชุมงานออนไลน์ผ่าน Zoom สร้างสีสันแปลกใหม่

• 

• 

นอกจากพฤติกรรมชอบใส่ชุดแปลกๆ งงๆ ในช่วงโควิด ยังมีเพื่อนเล่าให้ฟังว่าบางวันทำงานอยู่บ้าน ไม่ได้คุยกับใครแล้วรู้สึกเครียดๆ เลยเริ่มทดลองไม่สวมชุดชั้นในเพื่อความสบายกาย บางคนก็ใส่แค่ชุดชั้นในโล่งๆ หรือเปลือยกายนั่งทำงานไปยาวๆ เพราะไม่มีใครรู้ไม่มีใครเห็น ช่วยสร้างบรรยากาศใหม่ให้กับวันที่ดำเนินไปอย่างซ้ำซากจำเจ ถือว่าเป็นโบนัสพิเศษของการทำงานอยู่บ้าน ซึ่งถ้าลองแล้วติดใจก็อาจกลายเป็นรสนิยมใหม่ๆ ในชีวิตระยะยาวไปได้

ย้อนกลับไปปีที่แล้ว วันไหนที่เครียดๆ เบื่อๆ ผู้เขียนเองก็ชอบไปหยิบเอารองเท้าคู่ที่ใส่ไม่ค่อยสบาย ไม่ค่อยมีโอกาสได้ใส่ แต่ชอบรูปทรงและวัสดุมาสวมเล่นขณะนั่งพิมพ์งาน บางทีก็เลือกใส่กระโปรงตัวนั้นที่สั้นเกินไปนิดหนึ่ง เสื้อที่ชอบลายผ้าแต่พอใส่แล้วไม่พอดีตัวหรือไม่มั่นใจ ลองหยิบเสื้อกันหนาวตัวที่คันนิดๆ มาสวมบ้างหลังจากซื้อมาแล้วไม่เคยใส่ไปนอกบ้านเลย แม้พอส่องกระจกแล้วจะไม่ได้รู้สึกว่าเหมาะหรือดูดีแต่ก็รู้สึกดีที่ได้ลองเสื้อผ้าใหม่ๆ โดยไม่ต้องไปหาซื้อ แค่หยิบหาชุดในตู้เสื้อผ้าที่เราลืมไปแล้วแทน

หากคุณลองนึกย้อนไปในช่วง work from home แล้วเจอชุดแปลกๆ ที่คุณใส่ซ้ำๆ อย่างไม่มีต้นสายปลายเหตุ คุณอาจจะพบ sadwear ของตัวเองเข้าให้แล้ว อยู่ๆ ชุดแปลกๆ งงๆ ก็เกิดความหมายใหม่ กลายเป็นชุดที่ใส่แล้วช่างแม่ง เราสบายใจ สวยไหมก็ไม่ แต่เราจะใส่ ใครจะทำไม

เมื่อสถานการณ์ไม่ปกติ สภาพจิตใจเปลี่ยนไป เสื้อผ้าที่ใส่ก็เปลี่ยนไปด้วย

แน่นอนว่าเมื่อสถานการณ์ชีวิตเปลี่ยน จิตใจเราไม่ปกติ แถมอยู่ในภาวะที่เจอคนลดลงหรือไม่ได้เจอผู้คนเป็นเวลานาน ชีวิตประจำวันถูกจำกัดอยู่ในสถานที่เดิม มีกิจวัตรเดิมซ้ำๆ ฯลฯ สถานการณ์ชีวิตพวกนี้ล้วนมีผลให้อารมณ์และสภาพจิตใจเราไม่ปกติไปด้วย พอเครียด กังวล และเบื่อหน่ายก็สามารถส่งผลต่อตัวเลือกในการแต่งตัวของเราไปโดยปริยาย

เมื่อต้องอยู่บ้านนานๆ หลายคนก็เริ่มรู้สึกว่าไม่จำเป็นต้องแต่งกายให้เข้ากับกาลเทศะ ตามเทรนด์ ตามสมัยนิยม หรือต้องเหมาะสมกับสถานที่อีกต่อไป ไม่ต้องแคร์ว่าคนรอบตัวคิดยังไงกับตัวเลือกการแต่งกายของเรา ไม่ต้องกลัวเพื่อนร่วมงานแซวเวลาเราแต่งตัวแปลกๆ จนเราไม่มั่นใจ หรือเราจะทดลองไม่ใส่อะไรเลยก็ทำได้เต็มที่ หากเราใส่แล้วเกิดมั่นใจและพึงพอใจก็อาจจะกลายเป็นรสนิยมใหม่ๆ ในระยะยาวไปได้

sadwear จีงอาจเป็นหนทางใหม่ในการปลดปล่อยตัวเองให้เกิดความพึงพอใจในร่างกายของเรา ไม่ต้องสวย ไม่ต้องเนี้ยบ ไม่ต้องเป๊ะ ไม่ต้องเก๋ชิค การแต่งตัวอะไรก็ได้กลายเป็น statement ของการปล่อยวางช่างแม่ง สบายใจก็ใส่ไป สร้างความพึงพอใจและผ่อนคลายความตึงเครียดในช่วงเวลาที่เต็มไปด้วยเรื่องที่น่ากังวลใจมากกว่าเสื้อผ้า เช่น ความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ หรือเหตุการณ์ทางการเมืองที่ชวนให้เครียดและสิ้นหวัง

ไม่ใช่แค่คนธรรมดาที่มี sadwear แต่คนดังก็ใส่ sadwear กันเต็มไปหมด เช่น Justin Bieber ผู้สวมฮู้ดรูป  Emoji แบบไม่สนใจโลก หรือ Harry Style ที่พันผ้าพันคอ Muppet สีเขียวมีขนดูนุ่มสบายไปงานประกาศรางวัลแกรมมี่ เสื้อผ้าเหล่านี้ล้วนแผ่รังสีพลังงานความเพี้ยน ความไม่แคร์โลก คล้ายๆ กับประกาศว่าในช่วงเวลายากลำบากเช่นนี้ใครอยากใส่อะไรก็ใส่ไป ไม่ต้องแคร์สายตาสังคม เพราะเราอยู่ในช่วงเวลาที่น่าสับสนกังวลใจและเครียดมากพอแล้ว ที่สำคัญเมื่อเราหยิบเสื้อผ้าเด๋อๆ แปลกๆ ขึ้นมาใส่ในสถานการณ์ไม่ปกติ ก็อาจสร้างความหมายใหม่ๆ และมันยังช่วยต่ออายุเสื้อผ้าเหล่านี้อีกด้วย

การทดลองสไตล์ใหม่ๆ ผิดๆ ถูกๆ อาจสร้างความหมายและคุณค่าใหม่ให้กับการแต่งตัวของเรา พอไม่ต้องออกไปเจอใครบ่อยๆ เราก็ไม่จำเป็นต้องมีเสื้อผ้าเยอะเท่าเดิม ไม่ต้องแต่งตัวตามสมัยเพื่อออกไปเจอคนอื่นในสังคม ใส่เสื้อซ้ำก็ได้ไม่เป็นไร สิ่งเหล่านี้อาจทำให้เราชะลอการบริโภค ได้หยุดและคิดมากขึ้น ลองพิจารณาตัวเลือกการแต่งกายและการช้อปปิ้งของเราใหม่

นิตยสาร eMarketer ระบุว่าจากแบบสำรวจผู้บริโภค พบว่าในสหรัฐอเมริกาช่วงเดือนมิถุนายน 2020 หรือในช่วงล็อกดาวน์ ผู้คนเลือกซื้อเสื้อผ้าแนวสบายๆ (leisure wear) มากขึ้น โดยเฉพาะกับคนหนุ่มสาวช่วงวัย 18-24 ปี ส่วนอีกแบบสำรวจในสหราชอาณาจักรก็พบว่าคนมากกว่า 3 ใน 5 รู้สึกพึงพอใจที่คนในสังคมแต่งตัวสบายๆ มากขึ้นและรู้สึกมั่นใจที่จะแต่งตัวแนวสบายๆ ขึ้น ซึ่งการแต่งตัวแนวใส่สบาย ใส่ยาวๆ ใส่ซ้ำได้มากขึ้นก็จะลดการซื้อและบริโภคผลิตภัณฑ์แฟชั่นและลดการใช้ทรัพยากรในยุคสมัยแห่งฟาสต์แฟชั่น

จากรายงาน A NEW TEXTILES ECONOMY: REDESIGNING FASHION’S FUTURE โดย Ellen Macarthur Foundation สรุปแนวโน้มด้านอุตสาหกรรมสิ่งทอว่าในช่วงเวลา 15 ปีที่ผ่านมา การผลิตเสื้อผ้านั้นมีปริมาณเพิ่มขึ้นถึงเท่าตัว เมื่อเสื้อผ้าถูกผลิตมากขึ้น ไวขึ้น ในราคาที่ต่ำลง อายุการใช้งานเสื้อผ้าก็สั้นลงไปด้วยไม่คุ้มค่ากับอุตสาหกรรมเสื้อผ้าที่ใช้พลังงานและทรัพยากรธรรมชาติมหาศาล จนกระทั่งหลังการใช้งาน ฟาสต์แฟชั่นก็สร้างขยะจำนวนมาก หากมีเพียงขยะน้อยกว่า 1 เปอร์เซ็นต์ที่ถูกรีไซเคิลกลับมาใช้งานต่อ

เมื่อแนวทางการแต่งตัวมาทางที่ใส่สบายและใส่ยาวๆ มากขึ้น อาจจะนำไปสู่การแต่งกายแบบใหม่ รายงานสรุปเทรนด์การบริโภคแฟชั่น The State of Fashion 2021 โดย Mckinsey & Company เสนอว่าคนรุ่นใหม่ตื่นรู้ สนใจเรื่องที่มาของอุตสาหกรรมเสื้อผ้าที่บริโภค ความโปร่งใส และความยั่งยืนมากขึ้น ทั้งยังคิดถี่ถ้วนถึงผลกระทบก่อนซื้อมากขึ้น

ถึงอย่างนั้นวงการแฟชั่นเองก็ได้รับผลกระทบจากโควิดทางอื่นด้วย พฤติกรรม Spendemic ก็เกิดขึ้นในช่วงนี้ นั่นคือพฤติกรรมที่คนเริ่มชินกับการซื้อของออนไลน์มากขึ้นอย่างมากในช่วงล็อกดาวน์ แฟชั่นโชว์ต้องปรับปรุงให้อยู่ในลักษณะดิจิทัลมากขึ้น แต่ละแบรนด์หันมาแข่งขันการนำเสนอตัวตนแบรนด์ในโลกออนไลน์อย่างสร้างสรรค์ และใช้งานช่องทางออนไลน์และแพลตฟอร์มสื่อสารให้เกิดประโยชน์สูงสุด

แม้ฟังดูเผินๆ hate-wear และ sadwear อาจจะเป็นเทรนด์การแต่งตัวเฉพาะกาลจากสถานการณ์ไม่ปกติ เพื่อตอบรับสภาพจิตใจในช่วงเวลาทุกข์ยาก ไม่แน่นอนของโรคระบาด  แต่ประสบการณ์นี้พาให้เรากลับไปค้นหาเสื้อผ้าเก่าๆ ที่เรามีอยู่แล้วในตู้ นำมาลองใส่ และทำให้มันมีชีวิตใหม่ขึ้นมา อีกไม่นานโลกอาจเข้าสู่ยุคปกติแต่ผลกระทบจากการแต่งกายในช่วงโควิดอาจขับเคลื่อนอุตสาหกรรมแฟชั่นให้เปลี่ยนไปหลังจากนี้

อ้างอิง

Circular Fashion – A New Textiles Economy: Redesigning fashion’s future

‘Hate-wear’ and ‘sadwear’: fashion’s new names for lockdown dressing

Is the Pandemic Driving Demand for Leisurewear? – Insider Intelligence Trends, Forecasts & Statistics

Leisure-wear, pyjamas and even showering less, has COVID accelerated a decline in formality?

Pandemic Dressing Takes a Dark Turn

The Slob-Chic Style of the Coronavirus Pandemic

The State of Fashion 2021: In search of promise in perilous times

The post Sadwear & hate-wear เสื้อผ้าที่ใส่ในวันที่เศร้า เบื่อ หรือไม่เหลือใครในโลกให้สนใจ appeared first on a day magazine.

]]> https://adaymagazine.com/anthropause/ Wed, 03 Mar 2021 17:14:12 +0000 https://adaymagazine.com/?p=124960 ช่วงที่ทั่วโลกอยู่ในภาวะล็อกดาวน์ เราได้อ่านข่าวฝูงปลาที่กลับคืนมาในคลองเวนิสเมื่อน้ำใสขึ้นเพราะจราจรเรือที่ลดลง สัตว์ป่าก้าวเท้าเข้ามาเยือนเมืองใหญ่ ฝูงแพะเดินเล่นในเมืองเวลส์ สัตว์บางกลุ่มกลับคืนสู่บริเวณที่เคยถูกยึดครองและรบกวนจากมนุษย์ มลภาวะทางเสียงและอากาศลดลงในหลายพื้นที่ทั่วโลก เราจะเรียกปรากฏการณ์เช่นนี้ว่าอะไรดี?   ขอต้อนรับสู่ภาวะมนุษย์หยุดชะงัก วารสาร Nature Ecology & Evolution พาดหัวปกเดือนกันยายน 2020 ว่า “Welcome to the anthropause”–“ขอต้อนรับสู่ภาวะมนุษย์หยุดชะงัก” เมื่อปีที่แล้ว โควิด-19 ทำให้กลุ่มนักวิทยาศาสตร์และนักวิจัยต้องมาแลกเปลี่ยนหารือถึงผลกระทบของโรคระบาดที่มีต่อโลกและธรรมชาติ และหาคำอธิบายปรากฏการณ์ใหม่ต่างๆ จนอุบัติคำว่า Anthropause ขึ้นมา คำนี้ประกอบขึ้นจากคำว่า “anthropo-” (เกี่ยวข้องกับมนุษย์) + pause (หยุด, ชะงัก) หมายถึงการชะลอช้าลงของการท่องเที่ยวและกิจกรรมอื่นๆ ของมนุษย์ในระดับโลก (global slowdown of travel and other human activities) เช่น การเดินทางหรือการเคลื่อนย้ายข้ามประเทศ  คำคำนี้ไม่เพียงโผล่อยู่ในวารสารวิชาการวิทยาศาสตร์แบบเข้มข้น แต่ในปี 2020 William Gibson นักเขียนไซ-ไฟก็ทวีตถึงคำว่า anthropause เช่นกัน […]

The post ‘Anthropause’ เมื่อโลกมนุษย์กดปุ่ม pause ธรรมชาติจึงได้กด play appeared first on a day magazine.

]]> ช่วงที่ทั่วโลกอยู่ในภาวะล็อกดาวน์ เราได้อ่านข่าวฝูงปลาที่กลับคืนมาในคลองเวนิสเมื่อน้ำใสขึ้นเพราะจราจรเรือที่ลดลง สัตว์ป่าก้าวเท้าเข้ามาเยือนเมืองใหญ่ ฝูงแพะเดินเล่นในเมืองเวลส์ สัตว์บางกลุ่มกลับคืนสู่บริเวณที่เคยถูกยึดครองและรบกวนจากมนุษย์ มลภาวะทางเสียงและอากาศลดลงในหลายพื้นที่ทั่วโลก

เราจะเรียกปรากฏการณ์เช่นนี้ว่าอะไรดี?

 

ขอต้อนรับสู่ภาวะมนุษย์หยุดชะงัก

วารสาร Nature Ecology & Evolution พาดหัวปกเดือนกันยายน 2020 ว่า “Welcome to the anthropause”–“ขอต้อนรับสู่ภาวะมนุษย์หยุดชะงัก”

เมื่อปีที่แล้ว โควิด-19 ทำให้กลุ่มนักวิทยาศาสตร์และนักวิจัยต้องมาแลกเปลี่ยนหารือถึงผลกระทบของโรคระบาดที่มีต่อโลกและธรรมชาติ และหาคำอธิบายปรากฏการณ์ใหม่ต่างๆ จนอุบัติคำว่า Anthropause ขึ้นมา

คำนี้ประกอบขึ้นจากคำว่า “anthropo-” (เกี่ยวข้องกับมนุษย์) + pause (หยุด, ชะงัก) หมายถึงการชะลอช้าลงของการท่องเที่ยวและกิจกรรมอื่นๆ ของมนุษย์ในระดับโลก (global slowdown of travel and other human activities) เช่น การเดินทางหรือการเคลื่อนย้ายข้ามประเทศ 

คำคำนี้ไม่เพียงโผล่อยู่ในวารสารวิชาการวิทยาศาสตร์แบบเข้มข้น แต่ในปี 2020 William Gibson นักเขียนไซ-ไฟก็ทวีตถึงคำว่า anthropause เช่นกัน สมกับที่ได้เป็นหนึ่งใน ‘คำแห่งปี 2020’ ของ Oxford Languages (กิบสันนี่เองที่ริเริ่มใช้คำว่า ‘cyberspace’ ในปี 1982 โดยบรรจุคำนี้ในนิยาย Burning Chrome เพื่อจินตนาการถึงจินตภาพของระบบเครือข่าย จากนั้นคำนี้ก็ถูกใช้อย่างแพร่หลายเมื่อพูดถึงพื้นที่เครือข่ายของอินเทอร์เน็ต)

 

การรบกวนจากมนุษย์ลดลงฉับพลัน สรรพสัตว์โผล่กลับมา

บทความ The Coronavirus Quieted City Noise. Listen to What’s Left. จาก The New York Times พูดถึงการสำรวจบันทึกเสียงต่างๆ ในเมืองนิวยอร์กและพบว่าหลังจากโรคระบาดเมืองก็เงียบลงจนฟังแล้วแยกความแตกต่างได้อย่างชัดเจน 

เมื่อมนุษย์ต้องหยุดชะงัก พักจากกิจกรรมชั่วคราว ผู้คนออกจากบ้านเมื่อจำเป็น เมืองก็เงียบงันไร้เสียงรบกวน ในหลายๆ เมืองทั่วโลกจึงมีสัตว์หลากชนิดแอบย่องเข้ามาเยี่ยมเยือนเขตพื้นที่เมือง สำรวจถนนที่ว่างเปล่า กลายเป็นภาพน่าประหลาดใจ ในหลายๆ พื้นที่ของโลกยังพบว่าสัตว์ขยายพันธุ์ได้ดีขึ้นเมื่อนักท่องเที่ยวหายไป นกพันธุ์หายากปรากฏตัวในพื้นที่ใกล้สนามบินเพราะเที่ยวบินที่ลดลงอย่างมาก ถือเป็นโอกาสอันดีของนักวิจัยทางธรรมชาติที่จะเก็บข้อมูลเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตอื่นที่นอกเหนือไปจากเรา

เหมือนกับอาชีพอื่นๆ ที่ได้รับผลกระทบจากโควิด-19 ถ้วนหน้า นักวิจัยจำนวนมากก็ต้องปรับปรุงการศึกษาของตัวเองให้เหมาะสมกับสภาพการณ์ที่เปลี่ยนแปลงกะทันหันและนำมาซึ่งการวิจัยใหม่ๆ เช่นที่วารสาร Science เล่าถึง Ari Friedlaender นักนิเวศวิทยาทางทะเลผู้ศึกษาผลกระทบของการท่องเที่ยวและการประมงที่มีต่อวาฬหลังค่อม เมื่อเกิดโควิด-19 เขากลับต้องหยุดการลงพื้นที่วิจัยในทวีปแอนตาร์กติกาเพราะการประมงและการท่องเที่ยวลดลง

ถึงอย่างนั้นเมื่อต้องกลับบ้านที่อเมริกา เขากลับพบว่าการลดลงของการจราจรทางเรือทำให้เขาสามารถศึกษาผลที่เกิดขึ้นกับวาฬเมื่อสิ่งรบกวนจากมนุษย์หายไปได้ เช่น เขาสามารถวัดค่าความเครียดของวาฬในช่วงเดือนที่เงียบสงบเทียบกับช่วงเดือนที่การจราจรพลุกพล่านได้ การศึกษาใหม่ๆ จึงเกิดขึ้นแทน

นิตยสาร Cosmos ระบุว่า เมื่อสิ่งรบกวนจากมนุษย์หายไป นักชีววิทยาที่ศึกษาสัตว์ทั่วโลกจึงติดเครื่องติดตามระบุตำแหน่งเพื่อทำความเข้าใจแพตเทิร์นการเคลื่อนตัวของสัตว์ป่าในธรรมชาติเมื่อไม่มีการรบกวนโดยคน จนได้ชุดข้อมูลใหม่ๆ มากมายมาศึกษาต่อเพื่อสร้างการปฏิสัมพันธ์ที่ดีขึ้นระหว่างมนุษย์กับสัตว์ป่า ช่วงเวลาที่มนุษย์หยุดชะงักจึงเป็นโอกาสอันดีที่จะศึกษาความแตกต่างเพื่อเข้าใจสมดุลของธรรมชาติ และผลกระทบที่มนุษย์และเมืองมีต่อสิ่งมีชีวิตอื่นๆ ที่อาศัยร่วมโลกกับเรา

 

Anthropause สัมผัสและสะพรึงถึงเศษเสี้ยวของวันที่โลกไร้มนุษย์ยึดครอง

Anthropause ทำให้เราได้เห็นเมืองร้างว่างเปล่าเหมือนในหนังซอมบี้วันสิ้นโลก ชวนให้คิดถึงเมืองเชอร์โนบิลซึ่งเกิดอุบัติเหตุทางนิวเคลียร์ขั้นร้ายแรงเมื่อปี 1986 จนกลายเป็น Chernobyl Exclusion Zone (CEZ) พื้นที่ร้างขนาดกว่า 2,800 ตารางกิโลเมตรที่ถูกประเมินว่าไม่สามารถอยู่อาศัยได้เพราะปริมาณกัมมันตภาพรังสีที่ตกค้าง เมื่อเวลาผ่านไป 30 ปี เมืองร้างนี้ถูกยึดครองโดยสัตว์ป่าและกลายเป็นพื้นที่สำหรับศึกษาการ rewilding หรือการฟื้นฟูที่ดินและผืนป่าให้กลับสู่สภาพเดิม หรือการกลับคืนสู่แหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติของสัตว์ป่า

มากไปกว่านั้น คำนี้ยังชวนให้เราคิดถึงบรรยากาศ post-apocalyptic ในนิยายวันสิ้นโลกอย่าง The Drowned World โดย J. G. Ballard นวนิยายเล่มนี้จินตนาการถึงโลกที่ร้อนขึ้นในปี 2145 เมืองลอนดอนกลายเป็นหนองน้ำ พืชและสัตว์กลับมายึดครองพื้นที่อีกครั้งหลังดินแดนมนุษย์ล่มสลาย ส่วนเมืองแถบศูนย์สูตรก็ถูกทิ้งร้าง ไม่สามารถอาศัยอยู่ได้อีกด้วยอุณหภูมิที่สูงเกินไป

นี่เป็นจินตนาการที่น่าสะพรึงแต่อาจใกล้ตัวกว่าที่เราคิด

แน่นอนว่าการอุบัติขึ้นของ Anthropause ไม่ได้หมายความว่าโควิด-19 จะเป็นสิ่งสวยงามที่ช่วยทำความสะอาด กวาดล้างมนุษย์อันสกปรก เบื้องหลังกิจกรรมมนุษย์ที่หยุดชะงัก ไม่ว่าจะเป็นเรือประมงที่หายไปจากมหาสมุทรหรือหาดทรายไร้นักท่องเที่ยว ในอีกมุมก็คือภาพของเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ชีวิตคนตกงาน ธุรกิจขนาดเล็กที่ล้มลง คนขาดรายได้จุนเจือครอบครัว เผยช่องว่างของความเหลื่อมล้ำที่เคยถูกซุกเอาไว้ให้ได้เห็นชัดๆ กับตา

อย่าลืมว่าไม่ใช่แค่สัตว์ป่าที่ได้รับผลกระทบจากการรบกวนของมนุษย์ ประชากรโลกจำนวนมหาศาลเองก็กำลังเผชิญภัยพิบัติเพราะมนุษย์ด้วยกันเอง ไม่ว่าจะเป็นวิกฤตขาดแคลนน้ำ ขาดความมั่นคงทางอาหาร พืชผลที่สูญเสียจากความไม่แน่นอนของฤดูกาล มลภาวะทางน้ำและอากาศ กลุ่มคนที่เปราะบางกำลังถูกทารุณและถูกคุกคามจากภาวะสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงโดยไม่มีทางหนี และสถานการณ์ก็กำลังแย่ลงเรื่อยๆ เมื่อแผ่นดินถูกเปลี่ยนแปลงโดยน้ำมือมนุษย์มากกว่าปรากฏการณ์ทางธรรมชาติเสียอีก

เหตุการณ์ไม่ปกติเช่นนี้ช่วยย้ำเตือนว่าเราต่างกำลังอาศัยอยู่ในยุค Anthropocene ยุคสมัยใหม่ทางธรณีวิทยาที่มนุษย์ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมในระดับใหญ่ ซึ่งทั้งน่าตกตะลึงและสะพรึงกลัวในเวลาเดียวกัน สารคดีเรื่อง Earth โดย Nikolaus Geyrhalter เล่าถึง ‘ผืนดิน’ ที่ถูกมนุษย์ขุดและขนย้ายปีละหลายพันล้านตัน จากที่ตามธรรมชาติ ในแต่ละวันดินจำนวน 60 ล้านตันจะถูกเคลื่อนย้ายผ่านแม่น้ำ สายลม และพลังงานธรรมชาติอยู่แล้ว แต่มนุษย์เคลื่อนที่ดินและหินมากถึงวันละ 156 ล้านตัน ทำให้พวกเราเป็นปัจจัยกำหนดสภาพธรณีวิทยามากที่สุดในยุคนี้ 

ที่สำคัญใน interconnected world หรือโลกที่เชื่อมต่อกันอย่างแยกได้ยาก ทุกการกระทำของเราส่งผลต่อคนอื่นเสมอ การบริโภคของเราล้วนใช้ทรัพยากรและทิ้งขยะไว้เบื้องหลัง หรือปล่อยเป็นมลภาวะไปในอากาศ ซึ่งแม้จะดูเหมือนพ้นตัวเราแต่ที่จริงมันแค่ลอยไปอยู่ที่ไหนสักแห่งในโลกและอาจกระทบคนอื่นไม่เร็วก็ช้า เราในยุคสมัยนี้จึงเป็นผู้กำหนดอนาคตของมนุษยชาติรุ่นต่อไป 

การหยุดพักครั้งนี้อาจเป็นเวลาอันดีที่มนุษย์จะได้ทบทวนกิจกรรมที่เราทำ สิ่งที่เราสร้าง นโยบายที่เราสนับสนุน มองให้รอบว่ามันกระทบกลุ่มคนที่เปราะบางหรือสิ่งแวดล้อมหรือไม่ เพราะนี่คือโลกที่เราต้องใช้ร่วมกับระบบนิเวศและร่วมกับผู้คนในยุคถัดจากเราอีกหลายร้อย หลายพันปี

คนที่เขาไม่มีสิทธิเลือกนอกจากรับมรดกระบบและโลกนี้จากคนรุ่นเรา

 

อ้างอิง

COVID-19 lockdown allows researchers to quantify the effects of human activity on wildlife

How Chernobyl has become an unexpected haven for wildlife – UN Environment

Oxford Word of the Year 2020

The ‘anthropause’ during COVID-19

The Coronavirus Quieted City Noise. Listen to What’s Left.

The pandemic stilled human activity. What did this ‘anthropause’ mean for wildlife?

เมื่อมนุษย์ต้องหยุดชะงัก พักจากกิจกรรมชั่วคราว ผู้คนออกจากบ้านเฉพาะเมื่อจำเป็น เมืองก็เงียบงันไร้เสียงรบกวน ในหลายๆ เมืองทั่วโลกจึงมีสัตว์หลากชนิดแอบย่องเข้ามาเยี่ยมเยือนเขตพื้นที่เมือง สำรวจถนนที่ว่างเปล่ากลายเป็นภาพน่าประหลาดใจ ในหลายๆ พื้นที่ของโลกยังพบว่าสัตว์ขยายพันธุ์ได้ดีขึ้นเมื่อนักท่องเที่ยวหายไป นกพันธุ์หายากปรากฏตัวในพื้นที่ใกล้สนามบินเพราะเที่ยวบินที่ลดลงอย่างมาก ถือเป็นโอกาสอันดีของนักวิจัยทางธรรมชาติที่จะเก็บข้อมูลเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตอื่นที่นอกเหนือไปจากเรา

เหมือนกับอาชีพอื่นๆ ที่ได้รับผลกระทบจากโควิด-19 ถ้วนหน้า นักวิจัยจำนวนมากก็ต้องปรับปรุงการศึกษาของตัวเองให้เหมาะสมกับสภาพการณ์ที่เปลี่ยนแปลงกะทันหันและนำมาซึ่งการวิจัยใหม่ๆ เช่นที่วารสาร Science เล่าถึง Ari Friedlaender นักนิเวศวิทยาทางทะเลผู้ศึกษาหัวข้อผลกระทบของการท่องเที่ยวและการประมงที่มีต่อวาฬหลังค่อม เมื่อเกิดโควิด-19 เขากลับต้องหยุดการลงพื้นที่วิจัยในทวีปแอนตาร์กติกาเพราะการประมงและการท่องเที่ยวลดลง

ถึงอย่างนั้นเมื่อต้องกลับบ้านที่อเมริกา เขากลับพบว่าการลดลงของการจราจรทางเรือทำให้เขาสามารถศึกษาผลที่เกิดขึ้นกับวาฬเมื่อสิ่งรบกวนจากมนุษย์หายไปได้ เช่น เขาสามารถวัดค่าความเครียดของวาฬในช่วงเวลาช่วงเดือนเงียบสงบเทียบกับช่วงเดือนที่การจราจรพลุกพล่านได้ การศึกษาใหม่ๆ ขึงเกิดขึ้นแทน

Cosmos ระบุว่าเมื่อสิ่งรบกวนจากมนุษย์หายไป นักชีววิทยาที่ศึกษาสัตว์ทั่วโลกจึงติดเครื่องติดตามระบุตำแหน่งเพื่อทำความเข้าใจแพตเทิร์นการเคลื่อนตัวของสัตว์ป่าในธรรมชาติเมื่อไม่มีการรบกวนโดยคนจนได้ชุดข้อมูลใหม่ๆ มากมายมาศึกษาต่อเพื่อสร้างการปฏิสัมพันธ์ที่ดีขึ้นระหว่างมนุษย์กับสัตว์ป่า ช่วงเวลาที่มนุษย์หยุดชะงักจึงเป็นโอกาสอันดีที่จะศึกษาความแตกต่างเพื่อเข้าใจสมดุลของธรรมชาติ และผลกระทบที่มนุษย์และเมืองมีต่อสิ่งมีชีวิตอื่นๆ ที่อาศัยร่วมโลกกับเรา

The post ‘Anthropause’ เมื่อโลกมนุษย์กดปุ่ม pause ธรรมชาติจึงได้กด play appeared first on a day magazine.

]]> https://adaymagazine.com/blursday/ Tue, 02 Feb 2021 19:50:53 +0000 https://adaymagazine.com/?p=120548 คุณรู้สึกว่าปี 2020 ผ่านไปเร็วหรือช้า? เกิดการสับสนในวันเวลาบ้างไหม? หากคุณรู้สึกว่าทุกๆ วันช่างเหมือนกันจนรู้สึกหลงเวลา ลืมวันลืมคืน คุณไม่ใช่คนเดียวที่รู้สึกเช่นนี้ หนึ่งในคำที่น่าสนใจในรายชื่อคำประจำปีของ Oxford คือคำว่า Blursday ก่อนจะรู้จักคำใหม่ เราขอชวนย้อนกลับไปมองเรื่องราวไม่คาดฝันที่เกิดขึ้นมากมายในปี 2020 ก่อน ไม่ว่าจะเป็นไฟป่าที่รุนแรงไปจนถึงโรคระบาดที่แทบจะทำให้ทั้งโลกหยุดลงชั่วคราว เพื่อให้มี ‘คำ’ ที่ตอบรับกับสถานการณ์ สภาพสังคม พฤติกรรม และกิจกรรมที่เกิดขึ้นแบบเฉพาะเจาะจงที่สุด นักพจนานุกรมจึงต้องคอยสังเกตการณ์และวิเคราะห์ความเปลี่ยนแปลงในภาษาอังกฤษที่เกิดขึ้นอย่างเร่งด่วนแบบเกือบจะเรียลไทม์ จากเหตุการณ์มากมายมหาศาลที่เกิดขึ้น รายงาน Word of the Year 2020 โดย Oxford Dictionary พบว่ามีการใช้คำใหม่ๆ เกิดขึ้นในปีที่แล้วเยอะมากจนไม่สามารถเลือกแค่หนึ่งคำให้เป็นคำแห่งปีได้ ดังตัวอย่างคำในลิสต์ด้านล่างนี้ Covidiot (n.) ผู้ที่ไม่ยอมทำตามข้อปฏิบัติที่ช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อโควิด-19 เช่น ไม่ยอมใส่หน้ากาก ไม่ยอมล้างมือ ไม่เชื่อในการ social distancing ไม่ว่าจะด้วยความขี้เกียจ ความไม่รู้ หรือไม่เชื่อว่าโควิด-19 เป็นเรื่องจริงซึ่งเป็นทฤษฎีสมคบคิดระดับโลก Mask Shaming (n.) การประณามหยามเหยียดคนที่ไม่ยอมใส่หน้ากากหรือเหยียดคนที่ใส่หน้ากากเพื่อให้รู้สึกอับอาย คำนี้มีความน่าสนใจเพราะมีความหมายตรงกันข้ามจากคนสองฝั่ง […]

The post “วันนี้วันพุธเองเหรอ” Blursday อาการหลงวันลืมคืนเมื่อวันหยุดและวันทำงานหลอมเป็นหนึ่งเดียว appeared first on a day magazine.

]]> คุณรู้สึกว่าปี 2020 ผ่านไปเร็วหรือช้า? เกิดการสับสนในวันเวลาบ้างไหม?

หากคุณรู้สึกว่าทุกๆ วันช่างเหมือนกันจนรู้สึกหลงเวลา ลืมวันลืมคืน คุณไม่ใช่คนเดียวที่รู้สึกเช่นนี้ หนึ่งในคำที่น่าสนใจในรายชื่อคำประจำปีของ Oxford คือคำว่า Blursday

ก่อนจะรู้จักคำใหม่ เราขอชวนย้อนกลับไปมองเรื่องราวไม่คาดฝันที่เกิดขึ้นมากมายในปี 2020 ก่อน ไม่ว่าจะเป็นไฟป่าที่รุนแรงไปจนถึงโรคระบาดที่แทบจะทำให้ทั้งโลกหยุดลงชั่วคราว เพื่อให้มี ‘คำ’ ที่ตอบรับกับสถานการณ์ สภาพสังคม พฤติกรรม และกิจกรรมที่เกิดขึ้นแบบเฉพาะเจาะจงที่สุด นักพจนานุกรมจึงต้องคอยสังเกตการณ์และวิเคราะห์ความเปลี่ยนแปลงในภาษาอังกฤษที่เกิดขึ้นอย่างเร่งด่วนแบบเกือบจะเรียลไทม์

จากเหตุการณ์มากมายมหาศาลที่เกิดขึ้น รายงาน Word of the Year 2020 โดย Oxford Dictionary พบว่ามีการใช้คำใหม่ๆ เกิดขึ้นในปีที่แล้วเยอะมากจนไม่สามารถเลือกแค่หนึ่งคำให้เป็นคำแห่งปีได้ ดังตัวอย่างคำในลิสต์ด้านล่างนี้

• Covidiot (n.) ผู้ที่ไม่ยอมทำตามข้อปฏิบัติที่ช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อโควิด-19 เช่น ไม่ยอมใส่หน้ากาก ไม่ยอมล้างมือ ไม่เชื่อในการ social distancing ไม่ว่าจะด้วยความขี้เกียจ ความไม่รู้ หรือไม่เชื่อว่าโควิด-19 เป็นเรื่องจริงซึ่งเป็นทฤษฎีสมคบคิดระดับโลก
• Mask Shaming (n.) การประณามหยามเหยียดคนที่ไม่ยอมใส่หน้ากากหรือเหยียดคนที่ใส่หน้ากากเพื่อให้รู้สึกอับอาย คำนี้มีความน่าสนใจเพราะมีความหมายตรงกันข้ามจากคนสองฝั่ง แล้วแต่ว่าอยู่ฝั่งไหน
• Infit (n.) ชุดนอกบ้านที่เราต้องใส่อยู่บ้านให้เรียบร้อยเพื่อประชุมทางออนไลน์ ทำให้เกิดพฤติกรรมการแต่งชุดทำงานหรือชุดสุภาพแค่ท่อนบนเท่านั้น
• Infodemic (n.) ภาวะการระบาดของข่าวปลอมที่กระจายไปทั่วในช่วงที่มีโรคระบาด
• Doomscrolling (n.) อาการเลื่อนหน้าจอไถฟีดไปเรื่อยๆ อย่างหมดหวังในช่วงเวลาเลวร้ายเหมือนจะสิ้นโลก
• Zoombomb (n.) พฤติกรรมก่อกวนการประชุมออนไลน์ผ่านแอพพลิเคชั่น Zoom โดยตั้งใจเปิดภาพที่สร้างความรำคาญ กระอักกระอ่วนใจ เช่น เปิดเสียงดังรบกวน ส่งภาพวาบหวิว ฯลฯ

 

Blursday อาการสับสนในการรับรู้เวลาจนจำวันผิด

หนึ่งในคำที่เกิดขึ้นในปี 2020 ที่น่าสนใจคือคำว่า Blursday ที่เกิดจากคำว่า Blur (เบลอ พร่ามัว ไม่ชัดเจน) + Day (วัน) รวมกันได้คำที่หมายความว่า ‘วันใดๆ ที่ไม่สามารถระบุแยกได้จากวันอื่นๆ ในสัปดาห์’

Oxford อธิบายสาเหตุไว้เพิ่มเติมว่าอาการนี้ “…เกิดขึ้นเมื่ออยู่ในช่วงกักตัวที่บ้านจนเกิดอาการไม่รู้วันไม่รู้คืน สับสนว่าวันนี้เป็นวันอะไร ชีวิตแต่ละวันซ้ำซากจำเจอยู่ในสถานที่เดียวจนแยกแต่ละวันที่ผ่านไปให้แตกต่างจากกันได้ยาก วันหยุดและวันทำงานได้หลอมรวมเข้าด้วยกันอย่างไร้รอยต่อ ฯลฯ” 

เมื่อเกิดการระบาดระลอกใหม่ในปีนี้ หลายๆ คนอาจเริ่มปรับตัวกับชีวิตทำงานทางไกลได้แล้ว แต่เมื่อผู้เขียนได้พูดคุยแลกเปลี่ยนชีวิตกับคนรอบตัวก็พบว่า Blursday ยังเป็นสิ่งที่เราประสบร่วมกัน เช่น เมื่อคุยงานนัดหมายกันแล้วจำวันผิด คิดว่าวันที่คุยกันเป็นวันพฤหัสบดีทั้งที่เป็นวันอังคาร หรือบางทีทำงานไปเรื่อยๆ ก็ต้องตกใจเมื่อถึงวันศุกร์โดยไม่รู้ตัว หรือต่อให้ไม่ถึงหลักวัน หลายคนก็ทำงานไปเรื่อยๆ จนดึกโดยไม่รู้ตัวเพราะไม่ต้องเดินทางกลับบ้าน

ในช่วงเวลาไม่ปกติเช่นนี้ที่คนจำนวนมากต้องเปลี่ยนพฤติกรรมหรือเปลี่ยนชีวิตประจำวัน เป็นโอกาสอันดีของนักวิทยาศาสตร์ที่จะสำรวจการรับรู้เวลาของคนในวงกว้าง Philip Gable นักวิชาการด้านจิตวิทยาจาก The University of Alabama at Birmingham ทำแบบสำรวจในคำถามนี้เหมือนกันโดยไปสำรวจกลุ่มตัวอย่าง 1,100 คน พบว่าในช่วงล็อกดาวน์แบบนี้ ผู้ตอบแบบสอบถามประมาณ 48 เปอร์เซ็นต์รู้สึกว่าเวลาผ่านไปอย่างเชื่องช้า ส่วนคนอีกประมาณ​ 25 เปอร์เซ็นต์รู้สึกว่าเวลาในช่วงโรคระบาดผ่านไปไวกว่าที่ควรจะเป็น

Sophie Herbst นักวิทยาศาสตร์ด้านประสาทวิทยาจากเบอร์ลินให้ความเห็นว่า ผู้คนได้สูญเสีย ‘temporal cues’ หรือ ‘ตัวชี้นำในการรับรู้เวลา’ โดยทั่วไป ชีวิตของคนยุคปัจจุบันมักถูกแบ่งประเภทเป็นวันธรรมดาและวันหยุดซึ่งช่วยให้เราสามารถรับรู้ถึงเวลาที่ผ่านไปได้ แต่ในช่วงเวลากักตัวหลายคนอาจทำงานข้ามไปวันเสาร์-อาทิตย์จนทำให้เส้นแบ่งเวลาผิดเพี้ยนไปจากปกติ ทำให้รู้สึกว่าเวลาที่ผ่านไปไม่กี่เดือนนั้นเหมือนเกิดขึ้นแสนนาน นอกจากนี้ความเบื่อหน่าย ความกังวล หรือความกลัวก็ทำให้เรารู้สึกว่าเวลานั้นยาวนานมากขึ้น

การอยากหลุดจากภาวะ Blursday อาจทำได้ด้วยการพยายามเรียก temporal cues กลับคืนมาด้วยการสร้างเส้นแบ่งของเวลาในแต่ละวันให้ตัวเอง สร้างความแตกต่างหลากหลายในแต่ละวัน สร้างกิจวัตรใหม่ๆ ให้เช้า กลางวัน เย็นแตกต่างกัน กำหนดวันพักผ่อนให้ตัวเอง หรือกำหนดวันที่จะทำกิจกรรมบางอย่างโดยเฉพาะ เช่น จะวิ่งทุกๆ วันเสาร์ จะออกไปเดินข้างนอกทุกเย็น หรือจะออกกำลังกายวันเว้นวัน เพื่อให้จดจำและแยกแยะวันต่างๆ ได้ดีขึ้น

 

รับรู้เวลาด้วยเรื่องราวรอบตัว

แม้เราจะรู้สึกว่า ‘เวลา’ เป็นสิ่งที่เที่ยงแท้และแน่นอน หากแต่การรับรู้เวลาของมนุษย์นั้นไม่แม่นยำและมีความรู้สึกมาเกี่ยวข้องเสมอ นอกจากความรู้สึกส่วนตัว การรับรู้ถึงเวลายังข้องเกี่ยวกับปัจจัยทางสถานที่และวัฒนธรรมด้วย

ในหนังสือ A Geography Of Time นักสังคมจิตวิทยา Robert V. Levine ได้พาเราไปสำรวจการรับรู้ของผู้คนในต่างประเทศ ต่างวัฒนธรรม และต่างยุคสมัย เช่น ยุคก่อนที่จะมีนาฬิกาเป็นมาตรฐานสากลในการวัดเวลา จากการสำรวจ เลวีนสรุปว่าตัวแปรที่มีผลต่อ psychological time หรือเวลาทางจิตวิทยามี 5 ปัจจัย คือ

• Pleasantness (ความพึงพอใจ) หากเรารู้สึกมีความสุข อิ่มเอม เวลามักจะผ่านไปไวกว่าปกติเสมอ ความเบื่อหน่ายหรือกิจกรรมที่ซ้ำซากทำให้เรารับรู้ระยะเวลาได้ช้ากว่าปกติ
• Urgency (ความรีบเร่งฉุกเฉิน) หากเราอยู่ในสถานการณ์ที่ต้องรีบก็ดูเหมือนเวลาจะเดินช้าลงไปอีก เช่น หากต้องนำคนที่เรารักส่งโรงพยาบาลด้วยเหตุฉุกเฉิน เวลาไม่กี่นาทีก่อนจะถึงแผนกฉุกเฉินนั้นช่างยาวนานเหลือเกิน 
• Amount of activity (ปริมาณของกิจกรรมในแต่ละวัน) หากเรามีกิจกรรมต้องทำมากมาย เราย่อมรู้สึกว่าเวลานั้นน้อย เดินไว และไม่เพียงพอ
• Variety (ความหลากหลาย) หากเผชิญชีวิตที่ซ้ำซากจำเจจนแยกแต่ละชั่วโมงและวันออกจากกันได้ยาก เวลาอาจเดินช้าในความรู้สึก เช่น คนที่ชีวิตที่คุ้นชินกับความไวและความหลากหลายในเมือง เมื่อเข้าสู่โหมดชีวิตช่วงกักตัวอยู่บ้าน กินอาหารเมนูเดิมทุกวันในสภาพแวดล้อมที่จำกัดอาจรู้สึกว่าเวลาผ่านไปช้าลงจนแทบทนไม่ได้
• Time-free tasks (งานประเภทที่ไม่กำหนดเวลา) งานบางประเภทไม่อาจทำตามกำหนดเดดไลน์ได้โดยง่าย โดยเฉพาะงานสร้างสรรค์ เช่น การวาดภาพสักภาพหรือการเขียนหนังสือสักเล่ม เมื่อศิลปินจดจ่อกับงานจนตัดขาดจากโลกจึงบิดเบือนการรับรู้เวลาของเขาไป เช่นที่นักจิตวิทยา Mihaly Csikszentmihalyi กล่าวว่า “ชั่วโมงหนึ่งๆ ผ่านไปราวกับนาที แต่บางที หนึ่งวินาทีก็ดูเหมือนจะยืดยาวเป็นนิรันดร์”

ภาพ amazon.com

Oliver Sacks นักประสาทวิทยาผู้ล่วงลับเล่าถึงประสบการณ์การรักษาคนไข้ลงในความเรียงชื่อ ‘Speed’ หรือ ‘ความไว’ จากหนังสือ The River of Consciousness เขาสังเกตว่าคนเราต่างมีนาฬิกาการรับรู้เวลาฝังอยู่ในร่างโดยที่ไม่รู้ตัว เช่น คนไข้ผู้เคลื่อนไหวช้าจนแทบหยุดนิ่งรู้สึกว่าเวลานาฬิกาบนผนังผ่านไปเร็วผิดปกติ กลับกันบางโรคทำให้คนไข้รับรู้เวลาผิดเพี้ยนถึงขนาดที่สามารถจับแมลงวันได้ด้วยมือเปล่าเพราะเขารู้สึกว่าแมลงวันบินช้าเหลือเกิน

แม้คนจะบอกว่าเวลานั้นผ่านไปเร็วขึ้นเมื่อเราแก่ชราลง แซกส์กลับยืนยันว่าเมื่ออายุมากขึ้น แต่ละวินาที แต่ละนาทียังให้ความรู้สึกเหมือนเดิม หนึ่งชั่วโมงยังยาวเท่าเดิมเมื่อเราเบื่อหน่าย หรืออาจรวดเร็วผ่านไปไวในห้วงที่เรากระตือรือร้นสนใจ และบางครั้งเวลาเพียงชั่วครู่ก็ถูกยืดขยายขึ้นในความทรงจำ เช่น ในวินาทีใกล้ตายสมองของเราจะยืดขยายรายละเอียดที่เกิดขึ้นในเวลาเพียงชั่ววูบได้อย่างไม่น่าเชื่อ

ภาพ amazon.com

 

อย่าหวาดกลัวที่จะหลงทางในเวลา เพราะเราต่างรับรู้เวลาต่างกัน

เมื่อได้อยู่บ้านนานๆ และได้ประสบอาการ Blursday เข้ากับตัว ผู้เขียนรู้สึกเหมือนได้รับประสบการณ์ชีวิตที่แปลกใหม่หลังใช้ชีวิตที่แยกวันธรรมดาและวันหยุดเสาร์-อาทิตย์อย่างชัดเจนมาตลอด ทำงานในสายอาชีพที่ถูกวัดด้วยเวลาอยู่เสมอจนเวลาที่เสียไปคือความสูญเสียทางโอกาสและรายได้

การใช้ชีวิตแบบเบลอๆ แยกวันธรรมดากับสุดสัปดาห์ไม่ออกทำเอาหลายคนเครียด พานคิดไปว่าชีวิตตัวเองไม่มีคุณภาพอย่างใครๆ หากที่จริงแล้วชีวิตรูปแบบนี้เป็นผลพลอยได้หลังการปฏิวัติอุตสาหกรรมที่การใช้ชีวิตเป็นกิจกรรมทางเศรษฐกิจประเภทหนึ่ง และการมีวันหยุด 2 วันให้พักต่อสัปดาห์ก็เกิดจากการเรียกร้องของการเคลื่อนไหวทางแรงงานที่ทำให้มีวันหยุดเสาร์-อาทิตย์ ไม่ได้อยู่ในวัฒนธรรมของมนุษย์มาแต่โบร่ำโบราณ

หากมองออกไปจากชีวิตตัวเอง ยังมีคนอีกมากที่อยู่บ้านสม่ำเสมอตั้งแต่ก่อนโควิด-19 จะระบาด เช่น คุณพ่อคุณแม่ที่ดูแลลูกที่บ้าน คนที่เกษียณอายุ คนที่ว่างงาน หรือผู้ป่วยเรื้อรัง ความรู้สึกสับสนว่าเป็นวันอะไรนี้จึงอาจเป็นเรื่องปกติสำหรับคนเหล่านี้เช่นกัน

หรือหากมองดูคนในวัฒนธรรมอื่นๆ ที่อยู่ในกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ต่างออกไป ‘เวลา’ สำหรับผู้คนในสังคมเกษตรกรรม สังคมที่อยู่ในป่าหรือบนเกาะอาจข้องเกี่ยวกับฤดูกาล สภาพอากาศ มากกว่าสนใจว่าวันนั้นคือวันจันทร์หรืออังคาร วัฒนธรรมที่ต่างไปเหล่านี้ทำให้เขาอาจรับรู้เวลาและดำเนินชีวิตโดยอาศัยตัวแปรจากสิ่งแวดล้อมรอบตัว เช่น ปริมาณแสงอาทิตย์ น้ำขึ้น-น้ำลง ระยะเวลาที่เหมาะสมกับการเพาะปลูก เก็บเกี่ยว ฯลฯ หากเรายึดติดกับคติที่ว่าการไม่รับรู้เวลาแบบในสังคมสมัยใหม่คือการไร้ความสามารถก็อาจเป็นการตีกรอบเวลาที่แคบเกินไป

 

เมื่อลองพิจารณาดู ‘เวลา’ ที่เรารับรู้อาจไม่ได้เป็นเส้นตรงหรือเที่ยงตรงสม่ำเสมอตลอดไปจนวันตาย แต่เป็นเหมือนการเดินทางบนถนนที่บางครั้งเรียบลื่น บางช่วงก็ขรุขระ บางช่วงอาจรู้สึกเร็ว บางช่วงอาจรู้สึกช้าจนทนไม่ไหว ที่สำคัญ ในแต่ละช่วงชีวิตเราอาจให้คุณค่าและความหมายกับเวลาต่างกันไปก็ได้

เมื่อมองไปให้ไกลจากตัวเอง อาการ Blursday จึงอาจไม่ใช่เรื่องใหญ่โต ไม่ใช่เรื่องใหม่ของโลก หรือเป็นปัญหาที่ต้องแก้ไขขนาดนั้น แค่เป็นเพียงความรู้สึกที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการใช้ชีวิตของคนจำนวนมากพร้อมๆ กันในช่วงโควิด-19

ดังนั้นเมื่อประสบกับอาการ Blursday ก็น่าจะเป็นโอกาสอันดีที่เราจะได้สำรวจและทำความเข้าใจว่าปัจจัยอะไรบ้างที่มีผลต่อการรับรู้เวลาของเรา รวมถึงลองออกไปสำรวจผู้คนที่รับรู้เวลาต่างจากเรา ไม่แน่เราอาจเจอวิธีรับรู้และใช้เวลาแบบใหม่ๆ ที่น่าสนใจก็ได้

---

A Geography Of Time: The Temporal Misadventures of a Social Psychologist

languages.oup.com

The River of Consciousness: Sacks, Oliver: 9780385352567

What Day Is It? This Is Your Brain on Quarantine

The post “วันนี้วันพุธเองเหรอ” Blursday อาการหลงวันลืมคืนเมื่อวันหยุดและวันทำงานหลอมเป็นหนึ่งเดียว appeared first on a day magazine.

]]> https://adaymagazine.com/skin-hunger/ Mon, 11 Jan 2021 14:23:14 +0000 https://adaymagazine.com/?p=118960 skin hunger ช่วงที่โควิด-19 รุนแรงจนต้องล็อกดาวน์และทำงานที่บ้าน มีใครรู้สึกไม่สดชื่นและคิดถึงการสัมผัสร่างกายมนุษย์คนอื่นบ้างไหม? วันนี้เราเลยขอแนะนำให้รู้จักอาการหรือคำว่า ‘skin hunger’ หรือ ‘touch hunger’ แปลตรงๆ หมายถึง “ความหิวโหยของผิวหนัง” แต่ในความหมายที่ลึกซึ้งกว่านั้น คำนี้หมายความว่า “ความรู้สึกโหยหาการสัมผัสผู้อื่นหรือความปรารถนาที่จะเชื่อมต่อกับคนอื่นผ่านสัมผัสทางกายภาพ ไม่ว่าจะผ่านการสัมผัส การกอด จับมือ หรืออื่นๆ”   พูดให้ง่ายกว่านั้น มันคือการโหยหาหรือความปรารถนาทางชีวภาพและจิตวิทยาของเราตามธรรมชาติการเป็นมนุษย์นั่นเอง   เพราะเป็นมนุษย์จึงต้องสัมผัส ‘skin hunger’ เป็นที่พูดถึงบ่อยขึ้นในช่วงปี 2020 เพราะนโยบายรักษาระยะห่างทางสังคม และเมื่อต้องล็อกดาวน์เพราะโรคระบาดทำให้มนุษย์ตัดขาดจากกันและกัน (ในทางกายภาพ) อาการนี้จึงทวีความเข้มข้นไปอีกขั้นจนเกิดเป็นคำว่า ‘touch deprivation’ หรืออาการโหยหาการสัมผัสอย่างรุนแรง มนุษย์เรียนรู้ผ่านการสัมผัสตั้งแต่แรกเกิด เด็กทารกเรียนรู้ที่จะสานสัมพันธ์และรู้สึกปลอดภัยเมื่อได้สัมผัสตัวแม่ เมื่อโตขึ้นเรารู้สึกมีชีวิตชีวาเมื่อได้เชื่อมต่อกับคนอื่นและสังคม การสัมผัสร่างกายมนุษย์คนอื่นยังเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้มนุษย์มีสุขภาวะที่ดีเพราะการสัมผัสทำให้สมองของเราหลั่งฮอร์โมนส์ oxytocin หรือสารแห่งความเชื่อใจ ความรู้สึกอบอุ่น ปลอดภัย ซึ่งช่วยคลายความกังวลและผ่อนคลายระบบประสาทของเราให้อยู่ในสภาวะปกติ อาการเช่นนี้ไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นมาใหม่ ในช่วงยุค 60s เด็กกำพร้าชาวโรมาเนียหลายพันคนถูกพามาพักพิงในบ้านเด็กกำพร้าโดยขาดการติดต่อกับมนุษย์ (human contact) อย่างสิ้นเชิง นักประสาทชีววิทยา Mary Carlson และจิตแพทย์ได้ไปเยี่ยมเด็กๆ […]

The post Skin hunger เพราะเป็นมนุษย์เราจึงโหยหาการถูกสัมผัสร่างกาย appeared first on a day magazine.

]]> skin hunger

ช่วงที่โควิด-19 รุนแรงจนต้องล็อกดาวน์และทำงานที่บ้าน มีใครรู้สึกไม่สดชื่นและคิดถึงการสัมผัสร่างกายมนุษย์คนอื่นบ้างไหม?

วันนี้เราเลยขอแนะนำให้รู้จักอาการหรือคำว่า ‘skin hunger’ หรือ ‘touch hunger’ แปลตรงๆ หมายถึง “ความหิวโหยของผิวหนัง” แต่ในความหมายที่ลึกซึ้งกว่านั้น คำนี้หมายความว่า “ความรู้สึกโหยหาการสัมผัสผู้อื่นหรือความปรารถนาที่จะเชื่อมต่อกับคนอื่นผ่านสัมผัสทางกายภาพ ไม่ว่าจะผ่านการสัมผัส การกอด จับมือ หรืออื่นๆ”  

พูดให้ง่ายกว่านั้น มันคือการโหยหาหรือความปรารถนาทางชีวภาพและจิตวิทยาของเราตามธรรมชาติการเป็นมนุษย์นั่นเอง

 

เพราะเป็นมนุษย์จึงต้องสัมผัส

‘skin hunger’ เป็นที่พูดถึงบ่อยขึ้นในช่วงปี 2020 เพราะนโยบายรักษาระยะห่างทางสังคม และเมื่อต้องล็อกดาวน์เพราะโรคระบาดทำให้มนุษย์ตัดขาดจากกันและกัน (ในทางกายภาพ) อาการนี้จึงทวีความเข้มข้นไปอีกขั้นจนเกิดเป็นคำว่า ‘touch deprivation’ หรืออาการโหยหาการสัมผัสอย่างรุนแรง

มนุษย์เรียนรู้ผ่านการสัมผัสตั้งแต่แรกเกิด เด็กทารกเรียนรู้ที่จะสานสัมพันธ์และรู้สึกปลอดภัยเมื่อได้สัมผัสตัวแม่ เมื่อโตขึ้นเรารู้สึกมีชีวิตชีวาเมื่อได้เชื่อมต่อกับคนอื่นและสังคม การสัมผัสร่างกายมนุษย์คนอื่นยังเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้มนุษย์มีสุขภาวะที่ดีเพราะการสัมผัสทำให้สมองของเราหลั่งฮอร์โมนส์ oxytocin หรือสารแห่งความเชื่อใจ ความรู้สึกอบอุ่น ปลอดภัย ซึ่งช่วยคลายความกังวลและผ่อนคลายระบบประสาทของเราให้อยู่ในสภาวะปกติ

อาการเช่นนี้ไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นมาใหม่ ในช่วงยุค 60s เด็กกำพร้าชาวโรมาเนียหลายพันคนถูกพามาพักพิงในบ้านเด็กกำพร้าโดยขาดการติดต่อกับมนุษย์ (human contact) อย่างสิ้นเชิง นักประสาทชีววิทยา Mary Carlson และจิตแพทย์ได้ไปเยี่ยมเด็กๆ และพบว่าพวกเขามีอาการไม่ออกเสียง ไม่แสดงสีหน้าเพื่อบอกความรู้สึก ตัดขาดจากสังคม และมีการเคลื่อนไหวที่ผิดเพี้ยนไป สอดคล้องกับที่นักจิตวิทยา Harry Harlow สรุปไว้ว่าลิงวัยทารกนั้นโหยหาความรู้สึกของการถูกบำรุงดูแลยิ่งกว่าการได้รับดูแลจริงๆ เสียอีก

ข้อสรุปนี้มาจากการทดลองของฮาร์โลว์ที่ให้ลูกลิงกำพร้าอยู่กับแม่ลิงปลอมทำจากลวดซึ่งให้นมได้ และแม่ลิงปลอมทำจากผ้าซึ่งไม่มีอาหาร ผลการทดลองพบว่าลูกลิงวิ่งหาแม่ลิงขดลวดเฉพาะเวลาต้องการอาหารเท่านั้น ในขณะที่ช่วงเวลาอื่นๆ มันเลือกจะอยู่กับแม่ลิงที่ทำจากผ้าซึ่งนุ่มนิ่มและมีสัมผัสคล้ายแม่ลิงจริงๆ มากกว่า

ทั้งนี้ ‘การโหยหาการสัมผัส’ ไม่จำเป็นต้องเป็นการสัมผัสที่สื่อถึงความรักและอาจไม่ได้เกี่ยวกับเพศสัมพันธ์แต่เป็นการสัมผัสทั่วไปในชีวิตประจำวัน เช่น ในบางอาชีพที่การสัมผัสร่างกายคนแปลกหน้าเป็นส่วนสำคัญที่หลีกเลี่ยงได้ยาก เช่น ช่างแต่งหน้า ช่างตัดผม หมอนวด หรือเทรนเนอร์ อาชีพเหล่านี้กลายเป็นอาชีพที่ตกที่นั่งลำบากในช่วงการรักษาระยะห่าง บางคนต้องไปหาช่องทางบริการอื่นๆ เพื่อสร้างรายได้ เช่น สอนออนไลน์หรือแนะนำผ่านวิดีโอคอล แต่ก็ไม่อาจทดแทนประสบการณ์ผ่านการสัมผัสทางกายภาพได้

 

ในวันที่เราต้องรักษาระยะห่าง เราจึงหิวโหยความใกล้ชิดผูกพัน

เมื่อเกิดโควิด-19 อันมาพร้อมกับข้อปฏิบัติที่ทำให้เราต้องรักษาระยะห่างระหว่างกัน ต้องกักตัวเองเพื่อดูอาการ ระมัดระวังการข้ามเขตแดน ทั้งหมดเป็นไปเพื่อลดความเสี่ยงโดยเราต้องหักห้ามใจจากความเป็นมนุษย์ที่อยากสัมผัส–ใกล้ชิด–เชื่อมต่อกัน

เราได้อ่านเรื่องราวจำนวนมากของผู้คนที่ต้องกล่าวลาคนในครอบครัวที่กำลังจะจากไปโดยมีข้อแม้ว่าห้ามสัมผัสร่างกาย เมื่อคนที่เรารักกำลังจะตายตรงหน้าแต่กลับเข้าไปกอดไม่ได้โรคนี้จึงร้ายกาจกับเราทุกคนเพราะได้พรากเอาสัมผัสอุ่นที่ช่วยให้จิตใจแข็งแรงไป เราไม่สามารถกอดใครได้สนิทใจไปอีกสักพักจนกว่าจะอยู่ในภาวะที่วางใจได้

บุคลากรทางการแพทย์ซึ่งอยู่ในกลุ่มเสี่ยงต้องหลีกเลี่ยงการสัมผัสให้ได้มากที่สุดเพื่อความปลอดภัยของทั้งหมอและคนไข้ แต่นั่นกลับทำให้งานของหมอบางคนยากขึ้น เพราะหลายครั้ง ‘การสัมผัส’ ส่งผลทางใจต่อคนไข้ เช่น มีรายงานว่าเมื่อต้องดูแลคนไข้อีโบลาซึ่งห้ามสัมผัสคนไข้เด็ดขาด การรักษาพยาบาลก็เป็นไปด้วยความยากลำบากเพราะการสัมผัสช่วยให้ผู้ป่วยรู้สึกไว้ใจและปลอดภัย

ในเวลาเช่นนี้ ลำพังแค่ต้องติดตามข่าวมหาศาล ฟังยอดตัวเลขผู้ติดเชื้อ ส่องมองดูการจัดการของรัฐอย่างคับแค้นใจ หรือเผชิญกับความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจก็พาลให้เครียดมากอยู่แล้ว หากต้องล็อกดาวน์อยู่คนเดียวกับข่าวสารมากมายอาจยิ่งทำให้สุขภาพจิตย่ำแย่ไปกว่าเดิม การรักษาระยะห่างทางสังคมจึงกลายเป็นฝันร้ายของมนุษยชาติ ไม่ใช่แค่ในเชิงเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ส่งผลกระทบในวงกว้างทั้งด้านจิตใจและอารมณ์ในช่วงที่เราต้องการ ‘คนอื่น’ มากที่สุด

แม้การใกล้ชิดคนที่เรารัก รู้สึกถึงความเป็นมนุษย์ ความรู้สึกของผิวสัมผัสนุ่มเนียน ขนแขนสากๆ และอุณหภูมิร่างกายอุ่นๆ อาจหาอะไรมาทดแทนได้ยาก แต่เรายังเป็นส่วนหนึ่งของสังคมที่ต้องร่วมกันรับผิดชอบ หากการตัดสินใจของเราทำให้มีใครต้องป่วยหรือตายก็คงรู้สึกผิดในใจไปอีกนาน

 

มีคนแนะนำวิธีแก้ปัญหาความรู้สึกเดียวดายหรือตึงเครียดจากการไร้สัมผัสหลายทาง เผื่อใครอยากลองพิจารณาแก้ขัดไปก่อน เช่น

• เป็นโอกาสดีที่เราจะเรียนรู้ที่จะสัมผัสตัวเอง ลองสัมผัสร่างกายของเราว่ารู้สึกดีตรงส่วนไหน สำรวจดินแดนร่างกายของเราว่าโดนสัมผัสตรงส่วนไหนแล้วรู้สึกดี
• อาบน้ำอุ่น หรือลองหาของที่มีผิวสัมผัสน่าพึงใจ เช่น ผ้าห่มที่อุ่นสบาย หมอนที่นุ่มกำลังดี
• ลองนวดส่วนต่างๆ ในร่างกายด้วยตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นใบหน้า มือ หรือเท้า
• ลองหาสัตว์เลี้ยงมาอยู่ด้วย อุปถัมภ์สัตว์ไร้บ้าน แต่เราก็ต้องมั่นใจก่อนว่าพร้อมดูแลเขาในระยะยาวไม่ใช่เพราะเหงาชั่วคราว
• สร้างบับเบิลเพื่อน ครอบครัว หรือคนใกล้ตัวจำนวนจำกัด เป็นคนที่เราไว้ใจว่าปลอดภัยเพื่อพบปะกันได้บ้าง และจดบันทึกการพบเจอไว้ด้วย เผื่อต้องย้อนหลังกลับมาตรวจสอบหากคนใกล้ตัวเหล่านี้ติดเชื้อ
• ในบางประเทศ หากอยากกอดกับคนที่เป็นกลุ่มเสี่ยง อาจต้องมีแผ่นพลาสติกกั้นไว้เพื่อความปลอดภัย

 

เมื่อได้รู้จักกับคำว่า skin hunger หวังว่าคำคำนี้จะช่วยอธิบายว่ามันคือความรู้สึกที่เรามีร่วมกัน ไม่เป็นไรที่เราจะไม่ชินกับการไม่ได้พบเจอและไม่ได้สัมผัสมนุษย์คนอื่น ไม่ผิดที่เราจะคิดถึงสัมผัสทางกายภาพที่ไม่มีอะไรมาแทนได้อย่างหมดจด

ความรู้สึกโหยหาการสัมผัสนี้ไม่ได้จำกัดเลยว่าเราจะเป็นคนเก็บตัวหรือชอบเข้าสังคม แค่เพราะเป็นมนุษย์ เราจึงอยากสัมผัสใกล้ชิดกันและกันในช่วงเวลาอันไม่แน่นอนและเต็มไปด้วยเรื่องน่าวิตกกังวลมากมายเหลือเกิน

สุดท้าย เราก็คงได้แต่รอวันที่มนุษย์ทุกคนจะเข้าถึงวัคซีนอย่างทั่วถึง รอวันที่พวกเราจะได้กลับมาสบายใจอีกครั้ง ไม่ต้องวิตกกังวลที่จะสวมกอดกัน

---

อ้างอิง

onlinelibrary.wiley.com

vice.com

 

The post Skin hunger เพราะเป็นมนุษย์เราจึงโหยหาการถูกสัมผัสร่างกาย appeared first on a day magazine.

]]>