เป็นคำถามที่พวกเราชาว Trawell นึกสงสัยเสมอ เมื่อมีโอกาสที่จะได้สร้างสรรค์ชิ้นงานบางอย่างให้เกิดขึ้นจริง เมื่อได้รับโจทย์ให้สร้างงานในเทศกาล Bangkok Design Week 2019 ความตั้งใจแรกของพวกเราจึงเป็นการสร้างงานที่ไม่ต้องรื้อถอนและไม่กลายเป็นขยะในภายหลัง แต่มีประโยชน์และกลมกลืนไปกับวิถีชีวิตของชุมชนได้ในระยะยาว

ถึงแม้ว่างาน Bangkok Design Week 2019 จะจบลงไปแล้ว แต่ประสบการณ์และบทเรียนที่เกิดขึ้นระหว่างการทำงานตลอดหลายเดือนที่ผ่านมาก็ล้วนเป็นสิ่งที่มีคุณค่า ซึ่งจะช่วยให้การทำงานในครั้งต่อไปเกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ก่อนที่จะโบกมือลาสัปดาห์แห่งการดีไซน์นี้ไปอย่างถาวร พวกเราจึงเก็บเรื่องราวและกระบวนการที่เกิดขึ้นระหว่างการทำงานในครั้งนี้มาแบ่งปันกับทุกคน

Shop Makeover

จากการระดมไอเดียมากมายนับครั้งไม่ถ้วน ‘Shop Makeover’ คือสิ่งที่เราเลือกหยิบขึ้นมาใช้ในการทำงานครั้งนี้ เพราะเจริญกรุงเป็นพื้นที่ซึ่งเต็มไปด้วยร้านค้าและร้านอาหารมากมาย ทั้งร้านค้าเก่าแก่ฉบับดั้งเดิมและคาเฟ่ทันสมัยที่กำลังแทรกตัวขึ้นทุกหัวมุมถนน และเพื่อทำให้ร้านค้าดั้งเดิมเหล่านี้สามารถปรับตัวให้เท่าทันกับค่านิยมและสภาพแวดล้อมที่กำลังเปลี่ยนแปลงไป Trawell จึงอยากนำ ‘งานดีไซน์’ เข้าไปจับกับการพัฒนาระบบและกายภาพของร้านค้าใน 3 หัวข้อคือ การสื่อสาร อย่างป้ายร้าน เมนู หรือโลโก้  การใช้งาน อย่างระบบหน้าและหลังร้าน โต๊ะ เก้าอี้ ระบบครัว และความสวยงามทางกายภาพอื่นๆ เพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลงที่จะเหลือทิ้งไว้ให้กับร้านค้าอย่างยั่งยืน

จากเจริญกรุงสู่ฮารูณ

เมื่อได้ไอเดียในการทำงานมาแล้ว ชาว Trawell ก็แยกย้ายกันไปลงพื้นที่ตามตรอกซอยซอยต่างๆ ของถนนเจริญกรุง บริเวณโดยรอบไปรษณีย์กลาง ตั้งแต่ห้างโรบินสัน บางรัก ไล่มาจนถึง River City Bangkok ทั้งสองฝั่งถนน เพื่อตามหาความเป็นไปได้ของร้านค้าหรือพื้นที่ที่น่าสนใจ และจากการลงพื้นที่มาตลอดหลายอาทิตย์ พื้นที่ที่เราพบว่าเต็มไปด้วยทั้งเสน่ห์ของอาหารและวัฒนธรรมแบบดั้งเดิม ความมุ่งมั่นที่จะพัฒนาท้องถิ่นของคนรุ่นใหม่ในชุมชน และการเปิดรับความเป็นไปได้ใหม่ๆ ก็ไม่ใช่ที่ไหน แต่เป็น ‘ชุมชนมัสยิดฮารูณ’ ซึ่งซ่อนตัวอยู่ในซอยเจริญกรุง 36 หรือซอยสถานทูตฝรั่งเศส ห่างจาก TCDC ไม่ไกล ถัดไปแค่หนึ่งซอยเท่านั้นเอง

ฮาลาลดีไซน์สไตล์ฮารูณ

หลังจากได้ชุมชนมัสยิดฮารูณมาเป็นหมุดหมายในใจแล้ว พวกเราก็ไม่รอช้าที่จะเข้าไปทำความรู้จักกับพี่ๆ น้องๆ ชาวชุมชน เพื่อแนะนำตัวและบอกเล่าจุดมุ่งหมายของกิจกรรมที่วางแผนไว้ รวมไปถึงรวบรวมข้อมูลพื้นฐาน ข้อเด่น ข้อด้อย และปัญหาที่เกิดขึ้นกับชุมชน ผ่านการเข้าร่วมประชุมกับ ‘ชมรมเยาวชนฮารูณ’ กลุ่มคนรุ่นใหม่ชาวฮารูณที่รวมตัวกันเพื่อพัฒนาบ้านเกิดของพวกเขา และตัวแทนจาก ‘มัสยิดฮารูณ’ ซึ่งเปรียบเสมือนหัวใจของชุมชนที่รวมผู้คนเข้าด้วยกันเป็นหนึ่ง และโครงการ ‘Shop Makeover ฮาลาลดีไซน์สไตล์ฮารูณ’ จึงได้ถือกำเนิดขึ้นมาอย่างเป็นทางการในที่สุด

ตามหาผู้กล้า

อีกหนึ่งส่วนผสมที่จะขาดไปไม่ได้เลยของโครงการนี้ก็คือ เหล่าผู้กล้าจากทั่วทุกสารทิศ หรือน้องๆ ดีไซเนอร์อาสาสมัครจากมหาวิทยาลัยต่างๆ ที่เสนอตัวมาเป็นหน่วยรบแนวหน้าที่พร้อมจะบุกตะลุยฝ่าฟันทุกสถานการณ์ และพร้อมที่จะเอาชนะใจพี่ๆ ชาวฮารูณด้วยความคิดสร้างสรรค์และความมุ่งมั่นตั้งใจ โดยน้องๆ อาสาสมัครทั้ง 8 คน ได้แบ่งออกเป็นสองกลุ่มดูแลสองพื้นที่ในชุมชน คือบริเวณร้านอาหารด้านหน้าและบริเวณทางเดินด้านใน โดยทำงานร่วมกับพี่ๆ ดีไซเนอร์มืออาชีพอย่าง พี่เหนือ–จักรกฤษณ์ อนันตกุล กราฟิกดีไซเนอร์ ศิลปินนักวาดภาพประกอบ เจ้าของ Hello I Am JK และ พี่เม–กมลา จิตตรุทธะ นักเขียน สไตลิสต์ เจ้าของร้าน Method to My Madness และ Everything goes vintage ที่ช่วยดูแลให้งานของน้องๆ สามารถเกิดขึ้นได้จริงและตอบโจทย์ความต้องการของชุมชน

ผู้กล้าผจญภัย

ช่วงเวลาที่เหล่าผู้กล้าของเราต่างก็พูดเป็นเสียงเดียวกันว่าสนุกและประทับใจที่สุดในการทำงานตลอดทั้งเดือนก็คือ ‘การลงชุมชน’ นั่นเอง เพราะนอกจากน้องๆ จะเทียวไปเทียวมา แวะเข้าแวะออกชุมชนราวกับเป็นบ้านหลังที่สอง กินโรตี ผัดไทย ข้าวหมกไก่ และชาร้อนบ่อยจนสนิทสนมกับพี่ๆ ชาวชุมชนแบบสุดๆ แล้ว ในกระบวนการออกแบบ พวกเขายังไม่ลืมที่จะสอบถามความคิดเห็นชาวชุมชนทุกขั้นตอน ตั้งแต่การเลือกสีสันและรูปทรง ไปจนถึงการเอาชิ้นงานที่จะถูกใช้ตกแต่งร้านอาหารมาให้น้องๆ ชาวฮารูณได้ช่วยกันแต่งแต้มสีสันในงานวันเด็ก เพื่อสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของและการมีส่วนร่วมกับชุมชนอีกด้วย

บางกอกดีไซน์วีคแล้วไป…ฮารูณ!

ในสัปดาห์ที่ทั่วทั้งกรุงเทพฯ คึกคักไปด้วยงานดีไซน์สนุกสนานหลากหลายสีสัน อีเวนต์สนุกๆ และกิจกรรมน่าเช็กอินมากมาย โครงการ ‘Shop Makeover ฮาลาลดีไซน์สไตล์ฮารูณ’ ซ่อนตัวอยู่อย่างกลมกลืนในซอยเล็กๆ เคียงข้างเหล่าบ้านเรือนและร้านอาหารของพี่ๆ น้องๆ ชาวฮารูณ อาจดูเรียบง่าย มากมายไปด้วยข้อบกพร่อง หรือไม่หวือหวาเท่างานชิ้นอื่นๆ แต่ถ้าหากกำแพงต้นไม้ ป้ายร้านค้า และงานออกแบบเล็กๆ ที่เหล่าอาสาสมัครของเราสร้างขึ้นเป็นประโยชน์ต่อชุมชนได้ในระยะยาว โครงการฮาลาลสไตล์ฮารูณนี้ก็ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่น่ายินดีไม่น้อยเลยทีเดียว

ในวันนี้เทศกาล Bangkok Design Week 2019 จบลงไปกว่าสองเดือนแล้ว แต่งานดีไซน์ที่ชุมชนฮารูณและการทำงานของพวกเราชาว Trawell ยังคงดำเนินต่อไป ทุกคนยังสามารถแวะเข้ามาเดินเล่นในชุมชนได้เสมอ และถ้าหากมีความคิดเห็นหรือคำติชมอะไรก็แวะมาบอกกับพวกเราโดยตรงผ่านทางเฟซบุ๊ก Trawell Thailand ได้เลย!

The post “บางกอกดีไซน์วีคแล้วไปไหน?” ส่องเบื้องหลังงานดีไซน์ที่ไม่ต้องรื้อถอนในงาน BKKDW 2019 appeared first on a day magazine.

ถ้อยคำที่เรียงตัวกันเป็นประโยคเหล่านี้ เป็นคำคุ้นตาที่ไม่ว่าจะไปที่ไหนก็พบเจอได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเดินเข้าไปในย่านชุมชนที่มีคนอาศัยอยู่หนาแน่นก็จะยิ่งเห็นคำทำนองนี้แปะติดอยู่เต็มไปหมด ตอนแรกก็รู้สึกสนุกดี เหมือนได้เห็นการระเบิดอารมณ์ ที่เคยเก็บไว้อยู่ภายในใจเป็นหมื่นล้านคำก็กลั่นกรองออกมาเป็นประโยคสั้นๆ ที่สั่นสะเทือนความรู้สึกให้เกิดความเจ็บแสบหรือขำก๊ากจนต้องยกกล้องขึ้นมาบันทึกเก็บไว้ เวลาผ่านไป จำนวนภาพในกล้องก็มากขึ้นเรื่อยๆ

เราเริ่มมองหาป้ายเหล่านี้เพื่อสังเกตอย่างจริงจัง แล้วก็ได้พบว่าแพตเทิร์นของคำเหล่านี้ซ้ำกันมากขึ้นเรื่อยๆ ทำให้เรามองเห็นอะไรบางอย่างที่แฝงอยู่ระหว่างตัวอักษรเหล่านี้ จนอดรนทนไม่ไหวต้องมาชวนให้คุณมามีดวงตาเห็นคำเหล่านี้ไปด้วยกัน

หวงห้าม

ความเป็นเมืองใหญ่อันมีพื้นที่จำกัด ทำให้เกิดการปะทะกันระหว่างพื้นที่สาธารณะและพื้นที่ส่วนตัวไม่เว้นแต่ละวัน โดยเฉพาะปัญหาการจอดรถริมถนนหน้าบ้านตึกแถว จนคนในบ้านเข้า-ออกไม่ได้ ทำให้แต่ละบ้านมีกลยุทธ์ในการแสดงความหวงแหนหวงห้ามกันแบบสุดเหวี่ยง ตั้งแต่ประนีประนอมยอมให้จอดได้แต่ถ้ารถของฉันมาเมื่อไหร่เธอต้องถอยให้ด้วยนะ ไล่ระดับความเดือดไปจนถึงขั้นใช้ศัพท์ที่อ่านแล้วก็รู้ว่าคนเขียนกำลังชี้หน้าด่ากราดอย่างโกรธเกรี้ยว หรือไม่ก็บอกอย่างตรงไปตรงมาไม่มีการอ้างกฎหมายห้ามจอดใดๆ แต่ที่ไม่ให้จอดตรงนี้ เพราะฉันจะจอดเองย่ะ!

ส่งเสริมการขาย

ร้านค้าริมทางเป็นอีกหนึ่งจุดที่เรามักจะได้พบเห็นป้ายชวนอมยิ้มจากพ่อค้าแม่ค้าอยู่เรื่อยๆ เพื่อการเคลื่อนที่ การจัดเก็บที่คล่องตัว ป้ายจึงต้องทำขึ้นอย่างง่ายๆ เขียนกันแบบฉับพลันเดี๋ยวนั้นเลย เพื่อบอกราคา บอกชนิดสินค้า ฟังก์ชั่นการใช้งาน หรือสรรพคุณที่พลาดไม่ได้ วัสดุส่วนใหญ่มักเป็นของหาง่ายอย่างกระดาษลังเขียนด้วยปากกาเคมี ถ้าเป็นตลาดสดก็มักจะเปลี่ยนมาใช้ถาดโฟมแทน ความสนุกของป้ายแบบนี้คือการจัดการพื้นที่เล็กจิ๋วให้บรรจุข้อมูลลงไปได้ครบถ้วนแถมยังต้องช่วยส่งเสริมการขายได้ด้วยลีลาการใช้ถ้อยคำอันเป็นเลิศ ขอคารวะให้เป็นมาสเตอร์ออฟถ้อยคำอย่างแท้จริง

พบกันใหม่

“อีกครั้งแล้วสินะ ที่ฉันต้องโยกย้าย”

ร้านค้าในเมืองใหญ่มีความผันแปร ไม่แน่นอนสูงในเรื่องของกรรมสิทธิ์ที่ดิน เราจึงมักได้เห็นป้ายเจ้าเก่าบางลำภูแต่ร้านอยู่ปิ่นเกล้า หรือเจ้าเก่าคลองถมแต่ร้านอยู่คลองหก ป้ายแจ้งให้ลูกค้าได้รับรู้ว่าการโยกย้ายได้เวียนมาถึงแล้ว จึงเป็นหนึ่งในขั้นตอนอันสำคัญมากที่จำเป็นต้องบอกลาที่อยู่เก่า ให้ข้อมูลที่อยู่ใหม่ให้ได้มากที่สุด ด้วยแผนที่ หรือพิกัดร้านใหม่อย่างง่ายที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ความน่ารักคือบางร้านขยับไปอีกไม่กี่คูหาแต่ก็ต้องทำป้ายบอกด้วยเหมือนกันว่าเลยร้านโจ๊กไปหน่อยก็ถึงแล้ว รูปแบบภาษาที่ง่ายๆ สบายๆ ไม่เป็นทางการพวกนี้แหละที่เข้าใจได้ทันทีทำให้ลูกค้ากลับมาพบกันใหม่ได้อีกครั้ง

แช่งบ่นก่นด่า

เมื่อมีคนมากกว่า 1 คนขึ้นไปอยู่ด้วยกัน ก็ย่อมตามมาด้วยความขัดแย้งนานัปการ หลักฐานอันเด่นชัดก็คือ ข้อความประกาศกร้าวตัดญาติขาดมิตร สาปแช่งดุด่าแบบไม่ไว้หน้า อัญเชิญเทพยดาฟ้าดินสิ่งศักดิ์สิทธิ์มาเข้าข้างอย่างเต็มที่ หรือไม่ก็จะประชดประชันแดกดันด้วยการตั้งคำถามลอยๆ เอียงคอทำมุม 45 องศาแล้วถามว่า “อ่านภาษาไทยออกไหม” “ยังเป็นคนอยู่หรือเปล่า” “เป็นหมาเหรอถึงมาฉี่ตรงนี้” ได้อินเนอร์แบบการต่อปากต่อคำในละครไทยเป็นอย่างยิ่ง

ตามหา

การใส่คุณสมบัติของบุคลากรที่ต้องการภายในป้ายเดียวนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย ในยุคที่ร้านค้าเล็กๆ ต่างบ่นกันเป็นแถวว่าลูกจ้างนั้นหายากเป็นที่สุด วิธีการบอกความต้องการให้ตรงจุดภายในพื้นที่อันจำกัดจึงเป็นความท้าทายระดับที่ก๊อบปี้ไรเตอร์ต้องกุมขมับ แต่ไม่ใช่ปัญหาของร้านค้าเหล่านี้แต่อย่างใด เพราะนอกจากจะบอกได้แล้วว่าอยากได้อะไรแล้วยังบอกได้อีกต่างหากว่าแบบไหนที่ไม่เอา ใช้คำกระชับ สั้น แต่เข้าใจทันที ปังในสามวิฯ สื่อสารกับกลุ่มเป้าหมายอย่างตรงจุดไม่เยิ่นเย้อ

สั่งอาหาร

ประเทศไทยล้มไปตรงไหนก็ไม่ถึงพื้น เพราะหน้าของเราจะคะมำไปเจอกับรถเข็นขายอาหารก่อนเสมอ แต่ไม่ใช่ทุกร้านที่เราจะสามารถสั่งอาหารได้อย่างที่คุ้นเคย ด้วยความเป็นร้านชื่อดัง ร้านเก่าแก่ หรือเพียงแค่เป็นร้านที่คนขายขี้รำคาญ เราก็ต้องศึกษาทำความเข้าใจวิธีการสั่งเสียก่อนที่จะถูกดุ ต้องรู้ว่าเวลาสั่งอาหารใช้วิธีจดลงกระดาษเท่านั้น หรือพูดปากเปล่าก็ได้ บางร้านไม่กินอะไรต้องบอก บางร้านบอกแค่ที่จะกิน แถมยังต้องอ่านอย่างละเอียดว่าร้านนี้ไม่ถูกกับร้านข้างๆ ฝั่งไหนหรือเปล่า จะได้ไม่เผลอสั่งอาหารอีกร้านมากินให้ขุ่นเคืองใจ เป็นการจัดการระบบภายในร้านอาหารผ่านถ้อยคำอันเต็มไปด้วยอำนาจที่เราไม่มีสิทธิ์โต้แย้ง เพราะปากท้องของเราตั้งใจมาฝากไว้ในมือของพวกเขาอย่างเบ็ดเสร็จสมบูรณ์

ในเมื่อคุณผู้อ่านได้เบิกเนตรกับบรรดาป้ายริมทางกันไปหลากหลายหมวดหมู่แล้ว ก็น่าจะมองเห็นความเชื่อมโยงของคำกับชีวิตประจำวันของเราได้อยู่หลายเรื่อง เมื่อมองลึกลงไปมากกว่าความตลกหรือความโกรธขึ้ง เราก็จะได้เห็นถึงความเป็นมนุษย์ที่แฝงอยู่ในถ้อยคำเหล่านี้เต็มไปหมดไม่ต่างจากการได้อ่านนวนิยายสักเล่มที่ทำให้เราได้เห็นรัก โลภ โกรธ หลง ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าที่เราต้องอยู่กับมันไปอีกนานแสนนาน

The post อย่าจอดรถขวางประตู กรุณาอ่านก่อนสั่ง เมื่อ ‘ดวงตาเห็นคำ’ มีอะไรในบรรดาป้ายริมทาง appeared first on a day magazine.

เมื่อพูดถึงชายแดนกัมพูชา หลายคนอาจจะนึกถึงเขาพระวิหารหรือตลาดโรงเกลือ

และเมื่อพูดถึงชื่อเมืองที่ขึ้นต้นด้วยคำว่า ‘หาด’ ก็คงไม่ใช่เรื่องง่ายเลยที่ใครสักคนจะนึกถึงสิ่งอื่นที่ไม่ใช่หาดใหญ่

แต่หมู่บ้านชาวประมงริมทะเลตะวันออก ติดชายแดนกัมพูชาที่เราอยากพามาแนะนำให้ทุกคนได้รู้จักกันในวันนี้เป็นตำบลเล็กๆ ชื่อน่ารักๆ ที่ถูกตั้งตามลักษณะภูมิประเทศว่า ‘หาดเล็ก’

เมื่อมุ่งหน้าจากตัวเมืองตราดมาทางชายแดนกัมพูชาราว 90 กิโลเมตร จนบรรยากาศตลอดสองข้างทางที่เคยเป็นตึกรามบ้านช่องค่อยๆ แปรเปลี่ยนเป็นถนนเส้นเดี่ยวที่วิ่งขนานไปกับภูเขาและทะเล จนเกิดเป็นแผ่นดินส่วนที่เล็กที่สุดของประเทศไทย เมื่อนั้นเราก็ได้เดินทางมาถึง ‘หาดเล็ก’ ชุมชนประมงพื้นบ้านที่ซ่อนตัวอยู่ระหว่างเทือกเขาบรรทัดและทะเลอ่าวไทยเป็นที่เรียบร้อย

และเมื่อหมู่บ้านริมทะเลของเรา Hidden ขนาดนี้ Trawell เองก็คงไม่มีวันได้รู้จักกับหาดเล็ก ถ้าไม่ใช่เพราะมีโอกาสได้เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ City Wide ร่วมกับสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน เข้าไปทำกระบวนการมีส่วนร่วมกับชาวชุมชนหาดเล็ก เพื่อสร้าง ‘หาดเล็กโมเดล’ ที่จะเป็นต้นแบบในการพัฒนาชุมชนพร้อมทั้งสร้างหาดเล็กให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมที่อยู่ได้ด้วยตัวเองอย่างยั่งยืน

ตลอด 4 วันที่พวกเราได้ลงไปคลุกคลีกับพี่ๆ น้องๆ ชาวหาดเล็ก นอกจากทำงานร่วมกันแล้ว เรายังได้เก็บเกี่ยวประสบการณ์และเรื่องราวดีๆ ที่หาไม่ได้จากที่ไหนกลับบ้านมาจนเต็มกระเป๋า วันนี้เราจึงอยากนำของฝากจากหาดเล็กที่บันทึกความสุขไซส์ใหญ่ ทั้ง 5 ชิ้นนี้มาเป็นของขวัญให้แก่ทุกคน

สีสันของหมู่บ้านชาวประมง

สิ่งแรกที่โดดเด่นสะดุดตาและเป็นเสน่ห์ที่ไม่ว่าใครได้มาเยือนหาดเล็กก็หลงรักคือ สีสันสดใสสะดุดของเรือประมงพื้นบ้านที่จอดเรียงรายกันอยู่ใน ‘คลองมะขาม’ คลองเล็กๆ ที่ไหลลงสู่ทะเล นอกจากสีส้มสดใสที่ถูกทาเอาไว้ใต้ท้องเรือจะตัดกับสีฟ้าของท้องฟ้าและสีเขียวของน้ำทะเลเป็นอย่างดีแล้ว ยังเป็นสีกันเพรียงช่วยปกป้องแนวเรือที่อยู่ใต้น้ำให้ปลอดภัยจากเพรียงทะเลอีกด้วย ไม่ใช่แค่เรือประมงเท่านั้น เพราะอุปกรณ์ต่างๆ ในการทำมาหากินตลอดจนบ้านเรือนของชาวหาดเล็กก็ยังเต็มไปด้วยสีสันที่ทำให้ชุมชนริมน้ำแห่งนี้เต็มไปด้วยความสดใสไม่แพ้กัน

อาหารทะเลสดๆ จากเรือประมง

เมื่อเราได้มีโอกาสมาพักอาศัยในหมู่บ้านชาวประมงแบบนี้ แน่นอนว่าทุกมื้อย่อมอิ่มหมีพีมันไปด้วยกองทัพอาหารทะเลสดใหม่นานาชนิดอย่างแน่นอน แต่มื้อที่เราประทับใจสุดกลับเกิดขึ้นด้วยความบังเอิญที่แสนเรียบง่าย อย่างการที่พี่จิ๋ม พี่สาวชาวหาดเล็กซึ่งเพิ่งกลับจากออกทะเล กวักมือเรียกให้เราที่เดินเล่นอยู่ใกล้ๆ เข้ามาชิมกั้งและปูสดๆ ส่งตรงจากเรือประมงที่ต้มด้วยน้ำทะเล บอกเลยว่านอกจากความน่ารักของพี่จิ๋มที่แกะกั้งให้เรารัวๆ แบบไม่อั้นแล้ว กั้งต้มสดๆ ก็ทั้งหวานทั้งเค็ม อร่อยกลมกล่อมแบบไม่ต้องพึ่งน้ำจิ้มใดๆ

พระอาทิตย์ตกทะเลที่ไม่ขี้อาย

มนุษย์เงินเดือนอย่างเราๆ กว่าจะเลิกงานแต่ละวัน พระอาทิตย์ก็หนีไปเข้านอนซะแล้ว โอกาสที่จะได้เห็นพระอาทิตย์ตกลับขอบฟ้าของจากในเมืองหลวงจึงน้อยพอๆ กับการถูกล็อตเตอร์รี่ แต่ที่หาดเล็ก ไม่ว่าเราจะทำงานอยู่มุมไหน เพียงแค่เดินไม่กี่ก้าว วิวพระอาทิตย์ริมทะเลที่แสนจะอบอุ่นและดีต่อใจก็รอเราอยู่เสมอ ยิ่งดูไปกินเบียร์เขมรเย็นๆ ไปหลังจากที่ทำงานเหนื่อยมาทั้งวันนะ บอกเลยว่าสุดยอด!

การจัดการขยะด้วยความร่วมมือของทุกคน

เมื่อมีผู้คนอาศัยอยู่ริมทะเล สิ่งหนึ่งที่มักตามมาเสมอก็คือขยะที่เกิดขึ้นจากการอุปโภคและบริโภคของมนุษย์ แต่สิ่งที่เราพบที่หาดเล็กกลับเป็นชายทะเลใสสะอาดและมีขยะน้อยจนแทบนับช้ินได้ และความลับของความสะอาดนี้ก็เกิดขึ้นมาจากนโยบายการจัดการขยะด้วยน้ำพักน้ำแรงของชาวชุมชนทุกคนนั่นเอง เพราะชาวหาดเล็กจะนัดกันมาเย็บสวิงตักขยะจากอวนเหลือใช้ เพื่อแจกจ่ายไปยังแต่ละบ้านให้ช่วยกันรักษาความสะอาดในบริเวณที่แต่ละคนอาศัยอยู่เป็นประจำ การเย็บสวิงและตักขยะจึงกลายเป็นหนึ่งในกิจวัตรประจำวันคุ้นชินของชาวหาดเล็ก เพราะอยากดูแลรักษาบ้านของพวกเขาให้สะอาดอยู่เสมอนั่นเอง

ผู้สร้างงานศิลปะเคลื่อนที่ได้

อีกหนึ่งเสน่ห์ที่ไม่ว่าเห็นกี่ครั้งก็ทำให้เราอดหยุดมองไม่ได้ก็คือ ‘ตัวอักษรชื่อเรือ’ ที่ปรากฏอยู่บริเวณด้านข้างของเรือประมงทุกลำ ล้วนถูกรังสรรค์ขึ้นโดยฝีมือของช่างเขียนฟ้อนต์ชาวหาดเล็กแท้ๆ ที่ทำงานกันอย่างขยันขันแข็ง ณ ลานซ่อมบำรุงเรือ หรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่า ‘คานเรือ’

พี่ๆ เล่าให้ฟังว่าการเขียนชื่อเรือนั้นจะแตกต่างกันตามขนาดของเรือที่เขียน หากเป็นเรือลำเล็กก็จะเน้นใช้ตัวบรรจงเพื่อให้อ่านง่าย แต่ถ้าเป็นเรือที่มีขนาดใหญ่กว่าก็จะเล่นลวดลายให้สวยงามแตกต่างกันออกไป และไม่ใช่แค่ตัวอักษรวิจิตรแบบไทยๆ เท่านั้นที่เขียนขึ้นด้วยมือ แม้กระทั่งฟ้อนต์ภาษาอังกฤษสุดเนี้ยบก็ยังผ่านฝีแปรงของพี่ๆ มาแล้วแทบทั้งนั้น

เวลา 4 วัน ที่พวกเราใช้คลุกคลีกับชาวหาดเล็กอาจไม่ได้มากมายนัก แต่ก็มากพอที่จะทำให้เมื่อถึงเวลากลับบ้าน เราก็พบว่าตัวเองรู้สึกผูกพันกับหมู่บ้านริมทะเลแห่งนี้มากกว่าที่คิด และการทำกระบวนมีส่วนร่วมกับชาวชุมชนในครั้งนี้ก็มอบอะไรให้พวกเรามากมายกว่าที่พวกเราได้ให้ไว้ซะอีก

รอติดตามความคืบหน้าและผลของโครงการ City Wide ได้ทาง Trawell Thailand หรือถ้าหากใครพอมีเวลา จะแวะมาสัมผัสเสน่ห์ของกับชุมชนริมทะเลแห่งนี้ด้วยตัวเองก็ได้เหมือนกันนะ

The post ของฝากจาก ‘หาดเล็ก’ หมู่บ้านชาวประมงลับริมชายแดนตะวันออก appeared first on a day magazine.

ช่างทำขลุ่ย อาจดูเป็นอาชีพที่เราจินตนาการไม่ออกว่าพวกเขาใช้ชีวิตกันอย่างไร มีความท้าทายในอาชีพอย่างไรบ้าง เราจึงอยากชวนทุกคนไปพบปะช่างทำขลุ่ยบ้านลาว ชุมชนบางไส้ไก่ ในฝั่งธนบุรี ซึ่งปักหลักอยู่ที่นี่มาตั้งแต่เมื่อราว 200 ปีที่แล้ว เมื่อชาวลาวเวียงจันทน์อพยพมาพร้อมกับทักษะความชำนาญในการทำเครื่องดนตรีอย่างขลุ่ยและแคน ขลุ่ยบ้านลาวขึ้นชื่อว่าเป็นขลุ่ยชั้นดี เป็นที่ยอมรับในระดับสากล 

เรามีโอกาสพูดคุยเรื่องชีวิตช่างทำขลุ่ยกับ พี่ช้าง–สุนัย กลิ่นบุปผา ช่างทำขลุ่ยรุ่นที่ 4 ของตระกูลกลิ่นบุปผา ผู้คลุกคลีกับการทำขลุ่ยมาตั้งแต่จำความได้ และหากวันไหนไม่ได้จับไม้มาเหลาเกลากลึงทำขลุ่ยก็ถึงกับทำให้กระวนกระวายอยู่ไม่สุขเลยทีเดียว

รู้จักไม้ เข้าใจเสียง

ขลุ่ยสามารถทำขึ้นมาจากไม้ไผ่หรือไม้เนื้อแข็งได้ทุกชนิด ขอเพียงแค่เป็นไม้ที่ไม่มียางก็ใช้ได้ทั้งนั้น ไม่ว่าจะเป็นไม้ชิงชัน ไม้พะยูง ไม้มะเกลือ ไม้งิ้วดำ ไม้ดำดง ไม้มะริด ฯลฯ โดยไม้แต่ละชนิดจะให้เสียงที่แตกต่างกันไป ให้ความกังวาน หวาน ใส ไม่เท่ากัน

“สมัยก่อนบ้านเราทำแต่ขลุ่ยเพียงออจากไม้รวกเพียงอย่างเดียว แต่ทุกวันนี้มีขลุ่ยพลาสติก ขลุ่ยไม้เนื้อแข็ง ขลุ่ยเสียงสากลที่เล่นกับเครื่องดนตรีสากลได้ด้วย เพราะเราเข้าใจว่าแต่ละส่วนมันทำยังไง รู้ว่าจะต้องซ่อม ต้องคว้าน ต้องแกะตรงไหน ขลุ่ยมีมาตรฐานของมันอยู่” พี่ช้างบอก

ช่างทำขลุ่ยที่ดีจึงจำเป็นที่จะต้องรู้จักธรรมชาติของไม้แต่ละชนิดอย่างถ่องแท้ เข้าใจเสียงของขลุ่ยจริงๆ เพื่อที่จะตรวจสอบ เปรียบเทียบได้ว่าแต่ละเลาได้มาตรฐานหรือไม่

ใจเย็นเป็นดี

เมื่อคัดเลือกไม้ที่ต้องการได้แล้ว ช่างทำขลุ่ยจะค่อยๆ ตัดให้เป็นแท่งทรงสี่เหลี่ยมก่อน นำมาเหลาให้เป็นทรงกระบอก กลึงจนผิวเรียบเนียนเสมอกัน จากนั้นใช้สว่านเจาะรูตรงกลางทะลุตลอดปล้อง

“ทุกขั้นตอนของการทำขลุ่ยยากหมด ต้องอาศัยความแม่นยำมาก พลาดนิดเดียวก็เสียเลย” พี่ช้างย้ำว่าช่างทำขลุ่ยนั้นมีแค่ใจรักอย่างเดียวไม่ได้ ต้องเป็นคนใจเย็นเป็นพื้นฐาน เพราะแต่ละขั้นตอนต้องอาศัยความเป๊ะระดับมิลลิเมตร เริ่มตั้งแต่การคว้านขลุ่ยที่ต้องคอยสังเกตให้สว่านมีความมั่นคง แกนไม่สั่น ค่อยๆ เจาะเข้าไปในไม้เนื้อแข็งทีละนิด จากนั้นเจาะรูกลมๆ ในระยะห่างที่พอเหมาะ แกะปากนกแก้ว (ส่วนที่เป็นสี่เหลี่ยมมีด้านหนึ่งโค้ง) เพื่อตั้งเสียง ใส่ไม้เนื้อแข็งชิ้นเล็กๆ อุดรูด้านบน เรียกว่าการ ‘ดากขลุ่ย’ เว้นช่องเล็กๆ ให้ลมเป่าผ่านได้

เล่ามาเท่านี้ดูเหมือนจะมีเพียงไม่กี่ขั้นตอน แต่ความยากของการทำขลุ่ยก็คือความพอดิบพอดีของระยะต่างๆ ที่หากเคลื่อนไปจากที่ควรแม้เพียงเล็กน้อยก็จะทำให้เสียงผิดเพี้ยนไปทันที 

ลวดลายที่หายไป

ไม่เพียงแต่ช่างทำขลุ่ยที่ล้มหายตายจากไปเท่านั้น ความรู้ในการทำขลุ่ยก็ค่อยๆ เลือนรางหายไปตามกาลเวลาด้วย จากที่แทบทุกบ้านในชุมชนบางไส้ไก่เคยมีอาชีพทำขลุ่ย ปัจจุบันเหลือเพียง 5-6 บ้านเท่านั้นที่ยังผลิตขลุ่ยอยู่ และไม่อาจอยู่ได้ด้วยการทำขลุ่ยไม้คุณภาพดีพรีเมียมเพียงอย่างเดียว แต่ต้องผลิตขลุ่ยพีวีซีด้วย เพื่อตอบรับกับความต้องการขลุ่ยราคาถูก เสียงดีพอใช้สำหรับการเรียนเป่าขลุ่ยตามหลักสูตรของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ซึ่งนับเป็นรายได้หลักที่สำคัญของช่างทำขลุ่ยในปัจจุบัน

ในอดีตช่างทำขลุ่ยจะอวดฝีมือการสร้างสรรค์ขลุ่ยกันสุดฤทธิ์ นอกจากตัวขลุ่ยที่ไม้ดี เสียงดนตรีเพราะแล้ว ยังมีการทำลวดลายขลุ่ยด้วยตะกั่ว โดยใช้ช้อนตักตะกั่วเหลวค่อยๆ ราดลงบนขลุ่ยให้ตะกั่วร้อนๆ กัดไม้จนเป็นลวดลาย โดยลวดลายหลักๆ มีจำนวน 7 ลาย ได้แก่ ลายดอกพิกุล ลายรดน้ำ ลายรมดำ ลายหิน ลายกระจับ ลายหกคะเมน ลายตลก 

แต่ในปัจจุบันไม่มีการทำลวดลายขลุ่ยอีกแล้วเนื่องจากตะกั่วเป็นสารเคมีที่อันตรายต่อสุขภาพ 

ปรับเปลี่ยนเพื่อความอยู่รอด

ความนิยมดนตรีไทยที่ลดลงทำให้พี่ช้างและช่างทำขลุ่ยหลายๆ คนลุกขึ้นมาปรับตัวให้ทันกับความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นด้วยการผลิตขลุ่ยที่เล่นกับวงดนตรีสากลได้ จุดสังเกตง่ายๆ ก็คือ ขลุ่ยสำหรับดนตรีไทยจะมีรูเท่ากันหมด ส่วนขลุ่ยเสียงสากลจะมีรูขนาดเล็กใหญ่ไม่เท่ากัน

“ผมเองเคยเล่นดนตรีสากลมาก่อน จึงรู้ว่าระบบโน้ตสากลเป็นยังไง ทำให้เราได้เปรียบตรงนี้ ผมถือว่าเป็นหน้าที่ของช่างทำขลุ่ยที่ต้องพัฒนาขลุ่ยให้ร่วมสมัยและดีขึ้นต่อไป” ช่างทำขลุ่ยรุ่นที่ 4 บอก

นอกจากนี้ พี่ช้างเล่าว่าระหว่างทดลองหาเสียงใหม่ๆ ของขลุ่ย เขาจะเจาะท่อพีวีซีเพื่อทดสอบเสียงที่ถูกต้องก่อนที่จะลงมือกับไม้จริง ทดลองซ้ำแล้วซ้ำเล่าจนกว่าจะได้ระยะของรูขลุ่ยที่พอดีเป็นตัวต้นแบบ

สำคัญจึงส่งต่อ

ด้วยความรักและผูกพันจนการทำขลุ่ยกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต พี่ช้างจึงไม่คิดจะเกษียณ แต่ตั้งใจจะพัฒนาขลุ่ยในแบบของตัวเองไปเรื่อยๆ เพื่อหารูปลักษณ์ที่เป็นเอกลักษณ์ไม่เหมือนใคร “ผมกำลังคิดว่าจะให้ลูกทดลองวาดลวดลายบนตัวขลุ่ย เพราะยังไม่เคยเห็นมีการวาดลวดลายมาก่อน ซึ่งต้องหาทางทำให้ลายที่เพิ่มขึ้นมาไม่มีผลต่อเสียงขลุ่ยด้วย”

คงเป็นเรื่องน่าเสียดายหากวิชาความรู้การทำขลุ่ยที่สืบทอดกันมายาวนานถึงสองศตวรรษจะหายไปเพียงเพราะว่าคนในตระกูลไม่รับช่วงต่อ พี่ช้างจึงยินดีเป็นอย่างยิ่งที่จะสอนให้ฟรีๆ หากใครสนใจ ตั้งใจที่จะเรียนรู้วิธีการทำขลุ่ยอย่างจริงจัง ร้านขลุ่ยลุงจรินทร์ของพี่ช้างก็พร้อมเปิดประตูต้อนรับเสมอ 

ร้านขลุ่ยลุงจรินทร์
ติดต่อสอบถาม โทร. 086 772 2204

The post สุนัย กลิ่นบุปผา : ช่างทำขลุ่ยรุ่นที่ 4 จากชุมชนบางไส้ไก่ที่ทำขลุ่ยกันมากว่า 200 ปี appeared first on a day magazine.

และบนโลกที่ศาลยุโรปอนุญาตให้นายจ้างออกคำสั่งให้หญิงมุสลิมถอดฮิญาบระหว่างทำงาน ดูเหมือนว่านิยามของแฟชั่นมุสลิมที่คนต่างศาสนาเข้าใจนั้นคับแคบเหลือเกิน

แต่บนโลกใบเดียวกันนี้ก็มีแบรนด์เสื้อผ้าญี่ปุ่นอย่าง Uniqlo ที่จับมือกับดีไซเนอร์ชาวอังกฤษอย่าง HANA TAJIMA เพื่อทำคอลเลกชั่นเสื้อผ้ามุสลิมโดยเฉพาะออกวางจำหน่ายทั่วโลก 

หรือถ้ามองใกล้ตัวหน่อย ในประเทศไทยก็มีกลุ่มแฟชั่นมุสลิมที่ตั้งใจออกแบบเสื้อผ้ามุสลิมให้ร่วมสมัยกว่าเดิม ท่ามกลางความแตกต่างของแนวคิดและสถานการณ์โลกที่เกิดขึ้น เราจึงถือโอกาสนี้คุยกับ ดา–รติยา วงศ์เสงี่ยม และ นุ้ย–ชุลีกร จันทรทวีกุล แฟชั่นดีไซเนอร์และกราฟิกดีไซเนอร์แห่ง HEART CRAFT เพื่อค้นหาตัวตนและความหมายของแฟชั่นแบบฉบับมุสลิม

การรวมตัวกันของความแตกต่าง

HEART CRAFT คือการรวมตัวของชาวมุสลิมที่ชื่นชอบหรือทำงานเกี่ยวกับแฟชั่น ไม่ว่าจะเป็นแฟชั่นดีไซเนอร์ เจ้าของแบรนด์เสื้อผ้า กราฟิกดีไซเนอร์ ช่างปัก ช่างทำแพตเทิร์น และช่างตัดเย็บ โดยทุกคนจะแชร์ความถนัดและความเชี่ยวชาญของแต่ละคนเพื่อเป้าหมายเดียวกัน นั่นคือการพัฒนาวงการแฟชั่นมุสลิมในประเทศไทยให้เติบโตและก้าวไกลกว่าเดิม

นุ้ยเล่าว่า พวกเขามาเจอกันเมื่อราว 6 ปีก่อนในคลาสอบรมเรื่องการแต่งกายมุสลิมที่จัดขึ้นโดยกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม “พอเรียนจบเขาให้พวกเราออกแบบเสื้อผ้าส่งประกวด แล้วเกิดชนะรางวัลที่ 1 ขึ้นมา เราก็เลยสนิทกันแล้วทำงานด้วยกันมาตั้งแต่ตอนนั้น”

เพราะสมาชิกส่วนใหญ่ภายในกลุ่มมีอาชีพหรืองานประจำทำกันอยู่แล้ว การทำงานของ HEART CRAFT จึงเป็นการรวมตัวกันแบบเฉพาะกิจเพื่อทำแฟชั่นโชว์ปีละ 1 ครั้ง โดยทางกรมส่งเสริมอุตสาหกรรมจะมีการกำหนดโจทย์กว้างๆ อย่างหน้าร้อน ความสงบ ทุ่งหญ้า ฯลฯ เพื่อให้ทางกลุ่มนำไปทำงานต่อ ตั้งแต่ในกระบวนการคิดคอนเซปต์ รีเสิร์ช ออกแบบ จนกระทั่งจัดทำออกมาเป็นแฟชั่นโชว์ หลังจากจบงานก็จะนำชุดไปจัดแสดงและขายตามอีเวนต์ต่างๆ ส่วนลิขสิทธิ์ของงานก็จะตกเป็นของสมาชิกในกลุ่ม HEART CRAFT ทุกคน สามารถนำไปดัดแปลงหรือผลิตขายในแบรนด์ของตัวเองต่อไปได้

งานฝีมือที่ทำด้วยหัวใจ

ดาอธิบายว่าชื่อกลุ่ม HEART CRAFT มีที่มาจากทักษะด้านงานฝีมือและงานปักอันโดดเด่นของช่างมุสลิม อย่างการตัดเย็บชุดแต่งงาน ชุดราตรี หรือชุดไทย ที่มักประดับประดาด้วยเลื่อมหรือปักลูกปัดเยอะๆ นั้นก็เป็นฝีมือของช่างมุสลิมแทบทั้งสิ้น “เราก็เลยดึงคำว่า craft ขึ้นมา แล้วผสมกับคำว่า heart เพื่อสื่อความหมายถึงงานฝีมือที่ทำด้วยหัวใจ”

แฟชั่นดีไซเนอร์อธิบายต่อด้วยว่า เหตุที่ชาวมุสลิมในไทยนิยมแฟชั่นที่มีการปักเยอะๆ ก็เพราะได้รับอิทธิพลมาจากแฟชั่นมุสลิมทางมาเลเซียและอินโดนีเซีย ในทางกลับกัน การแต่งกายของชาวมุสลิมในยุโรปหรืออเมริกาก็จะต่างออกไป เพราะส่วนใหญ่จะไม่มีการปัก และเน้นความเรียบง่ายร่วมสมัยตามสไตล์แฟชั่นตะวันตกมากกว่า

การออกแบบโดยเคารพข้อบัญญัติ

เสื้อผ้าของ HEART CRAFT ทำขึ้นเพื่อให้สาวๆ ชาวมุสลิมสามารถสวมใส่ได้อย่างสบายใจ โดยให้ความสำคัญกับทั้งความสวยงามและข้อกำหนดทางศาสนา ในขั้นตอนการออกแบบ ดีไซเนอร์จึงต้องคำนึงถึงบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับการแต่งกายซึ่งระบุไว้เพื่อความปลอดภัยของผู้หญิง เช่น การแต่งกายให้มิดชิด เสื้อแขนยาวที่คลุมถึงข้อมือ การปิดบังเส้นผม และการใส่เสื้อผ้าที่ไม่รัดรูป

ส่วนลายของเสื้อก็มีข้อจำกัดว่า จะต้องไม่เป็นลวดลายของสัตว์ หรือลวดลายที่เกี่ยวข้องกับศาสนา ความเชื่อ และรูปเคารพ เช่น ไม้กางเขน ดาวห้าแฉก ไฟ ฯลฯ สาเหตุที่ห้ามเป็นลายสัตว์นั้นเป็นเพราะศาสนาอิสลามเคร่งครัดเรื่องการไม่เชื่อสิ่งใดนอกจากพระเจ้า ซึ่งรูปสัตว์ก็สามารถสื่อความหมายให้คนเกิดความเชื่อหรือคล้อยตามได้ เช่น เสือที่ให้ความรู้สึกเข้มแข็ง นอกจากนี้ในบางกลุ่มยังเชื่อว่าพระเจ้าเป็นผู้สร้างสิ่งมีชีวิต ดังนั้นมุสลิมจึงไม่อาจเลียนแบบและจำลองฝีมือของพระเจ้าได้อีกด้วย โดยนอกจากเรื่องของความปลอดภัยและสัญลักษณ์ที่สื่อถึงความเชื่ออื่นแล้ว อีกสิ่งหนึ่งที่เป็นหลักการของเสื้อผ้าแบบมุสลิมก็คือ ‘ความพอดี’

“จริงๆ แล้วเสื้อผ้าของมุสลิมคือความพอดี สวยพอดีๆ งามพอดีๆ หลักพื้นฐานก็คือ ผู้หญิงมุสลิมจะไม่เปิดเผยในส่วนที่ต้องปกปิด เสื้อผ้านั้นต้องไม่บางไป ไม่รัดรูปเกินไป ไม่ลากยาวเกินไป ไม่สมถะจนดูเก่าเกินไป หรือหรูหราจนดูเป็นการโอ้อวด นั่นก็คือใส่เสื้อผ้าอย่างไรให้มีความเหมาะสมกับตัวเองนั่นแหละ”

ในเมื่อ HEART CRAFT เป็นแบรนด์แฟชั่นที่ตั้งอยู่บนข้อกำหนดทางศาสนา เราจึงสงสัยว่าภายใต้ข้อจำกัดต่างๆ ที่มีอยู่มากมาย ดีไซเนอร์จะสามารถปรับปรุง เปลี่ยนแปลง และสร้างเอกลักษณ์ให้กับเสื้อผ้าของตัวเองได้อย่างไร

นุ้ยให้คำตอบว่า “ในการออกแบบส่วนมากเราจะนำเสนอนวัตกรรมหรือการสร้างสรรค์เทคนิคใหม่ๆ เช่น การทำลวดลายผ้า การผลิตผ้าด้วยเทคโนโลยีนาโนเพื่อให้ได้ผ้าที่มีสารพิเศษป้องกันการเกิดเชื้อราหรือแบคทีเรีย เราจะเน้นการเพิ่มคุณค่าที่ตัวสินค้ามากขึ้น เพราะในส่วนที่ทำไม่ได้ เราก็ต้องมีจุดยืนของตัวเอง เช่น รูปสิ่งมีชีวิตต่างๆ บนเสื้อผ้า ถึงแม้ว่าตอนนั้นจะเป็นที่ต้องการของตลาดเราก็จะไม่ผลิตขาย เพราะเราไม่ต้องการเป็นส่วนหนึ่งในการส่งเสริมหรือสนับสนุนเรื่องที่ขัดกับจุดยืนของเราเอง”

สีสันและดีไซน์ที่ก้าวผ่านเส้นแบ่งทางศาสนา

ถึงแม้เสื้อผ้าของ HEART CRAFT จะคำนึงถึงข้อกำหนดทางศาสนาในการออกแบบ แต่เมื่อลองมองจริงๆ แล้ว จะพบว่าเสื้อผ้าของที่นี่มีความร่วมสมัยและหลากหลาย ตั้งแต่ชุดทำงานที่เรียบง่ายสีเอิร์ทโทน ไปจนถึงชุดราตรีสีสันสดใส ลูกค้าของ HEART CRAFT จึงไม่ได้จำกัดอยู่แค่ชาวมุสลิมเท่านั้น ไม่ว่าใครก็ซื้อไปใส่ได้ จนในบางคอลเลกชั่นลูกค้าส่วนใหญ่ที่ซื้อกลับเป็นชาวไทยพุทธและชาวต่างชาติมากกว่าชาวมุสลิมเสียอีก

นุ้ยยกตัวอย่างว่า “มีคอลเลกชั่นหนึ่งที่ได้แรงบันดาลใจมาจากผ้าแอฟริกา สีสันก็เลยฉูดฉาดแล้วก็แฟชั่นมากๆ คนส่วนใหญ่ที่ซื้อจึงไม่ใช่ชาวมุสลิมเลย เพราะต้องพูดตรงๆ ว่าชาวมุสลิมยังไม่ได้เปิดขนาดนั้นกับการแต่งตัวด้วยสีสันจัดๆ คือจริงๆ สามารถใส่ได้นะ เพราะเราออกแบบมาเพื่อให้ชาวมุสลิมใส่ได้อย่างถูกต้องตามข้อกำหนดอยู่แล้ว แต่ระดับการแต่งตัวมันเป็นเรื่องที่เฉพาะตัวมาก เพราะบางคนหรือบางประเทศที่เคร่งๆ เขาอาจจะปิดทั้งตัวเหลือแค่ตา และใส่สีดำล้วนเท่านั้น” 

ในปัจจุบันนอกจาก HEART CRAFT แล้ว ทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศต่างก็มีแบรนด์แฟชั่นมุสลิมเกิดขึ้นมากมาย และแม้กระทั่งแบรนด์แฟชั่นระดับโลกอย่าง Dolce & Gabbana, Uniqlo และ H&M ก็หันมาทำเสื้อผ้าสำหรับมุสลิมมากขึ้น เราจึงสงสัยว่าคนที่ทำงานอยู่ในวงการแฟชั่นมุสลิมอย่างชาว HEART CRAFT มองโลกแฟชั่นมุสลิมในปัจจุบันเป็นยังไงบ้าง

“ในโลกแฟชั่น เส้นแบ่งระหว่างเสื้อผ้าทั่วไปกับเสื้อผ้ามุสลิมเริ่มจะบางลงจนแทบมองไม่เห็นแล้วนะ” นุ้ยตอบ “เราคิดว่าคนสมัยนี้เปิดกว้างทางความคิดกว่าเดิมมาก จากที่เราไม่เคยเห็นคนใส่ฮิญาบตามสื่อต่างๆ ตอนนี้ก็เริ่มมีบิวตี้บล็อกเกอร์ชาวมุสลิมใส่ฮิญาบแล้ว (Saira Mirror) ในวงการนางแบบก็มีนางแบบที่ใส่ฮิญาบขึ้นปก Vogue แล้ว (Halima Aden) นักฟันดาบโอลิมปิกใส่ฮิญาบ (Ibtihaj Muhammad) นักวิ่งมาราธอนใส่ฮิญาบ (Rahaf Khatib) เรามีแม้กระทั่งนักการเมืองหญิงมุสลิมอเมริกันเชื้อสายโซมาเลียคนแรกที่ได้เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของสหรัฐฯ อย่าง Ilhan Omar ก็ใส่ฮิญาบ

“การที่ศาสนาอิสลามถูกรับรู้มากขึ้นในอุตสาหกรรมแฟชั่นถือเป็น social movement อย่างหนึ่งที่เราในฐานะผู้หญิงมุสลิมได้แสดงสิทธิ และสำหรับ HEART CRAFT เราตั้งใจตั้งแต่แรกว่าจะผลิตสินค้าเพื่อให้ทุกคนสวมใส่ได้ เป็น universal design ที่ทุกคนเข้าใจและเข้าถึงได้ แต่เราก็ชัดเจนในตัวตนของเรา อย่างเช่น เกือบทุกคอลเลกชั่นก็จะมีการออกแบบผ้าฮิญาบขายด้วย แต่คนทั่วๆ ไปก็สามารถซื้อไปคลุมไหล่หรือพันคอได้”

เสรีภาพในการเลือกและการแสดงออก

ก่อนจากกัน เราหยิบยกข่าวซึ่งพูดถึงเหตุการณ์ที่ศาลยุโรประบุว่าการห้ามไม่ให้ผู้หญิงมุสลิมสวมใส่ฮิญาบในที่ทำงานนั้นไม่ผิดกฎหมาย มาสอบถามถึงมุมมองของ HEART CRAFT ทั้งในฐานะที่เป็นชาวมุสลิมและเป็นบุคคลที่ทำงานอยู่ในวงการเครื่องแต่งกาย นุ้ยเป็นตัวแทนให้ความเห็นว่า

“เอาจริงๆ ฮิญาบมันไม่ได้เป็นปัญหาในการทำงานหรอก หรืออย่างคนไว้หนวดเครา เราเคยรู้จักกับคุณหมอในโรงพยาบาลแห่งหนึ่ง เขาดังมากๆ มีคนไข้ทั่วโลกบินมารอรับการรักษาจากเขา ท่านไว้เครายาวเลย คุณหมอก็บอกว่าช่วงแรกๆ ก็มีคนที่รู้สึกว่าเขาสกปรก แต่ด้วยผลงานและระยะเวลา ผลลัพธ์มันจะแสดงออกมาเอง

“อย่างตัวเราเองก็เคยไม่คลุมผ้ามาก่อน เพราะเราไม่ได้เป็นมุสลิมมาตั้งแต่เกิด ช่วงแรกญาติๆ ก็รู้สึกแปลกไป แต่เราก็คือเรา แค่คลุมผ้ามันไม่ได้ทำให้เราเสียตัวตนไป สถานะในครอบครัวเราก็เป็นญาติพี่น้องแม่ลูกเหมือนเดิม ถ้ามองว่ามันแปลกแยกด้วยผ้าผืนเดียว มันก็จะแบ่งแยกจากกันไปทุกอย่าง

“ในยุคที่เราทุกคนพูดกันถึงเสรีภาพการแสดงออก ทุกคนน่าจะมีสิทธิในการพูดหรือแสดงความคิดเห็นได้อย่างเสรี โดยชอบธรรมและเสมอภาคด้วย นี่คือกติกาสากลของหลักสิทธิมนุษยชน

“ฮิญาบของเราก็อาจถือได้ว่าเป็น freedom of choice เราไม่ได้ถูกบังคับให้ใส่ แต่เราเลือกที่จะใส่เอง ก็เป็นความโชคดีที่ในประเทศไทย เสรีภาพการแสดงออกได้บรรจุไว้ในรัฐธรรมนูญอย่างชัดเจน

“แต่สำหรับกฎหมายของประเทศอื่นๆ เราไม่สามารถไปก้าวก่ายอะไรได้นอกจากแสดงความห่วงใยต่อพี่น้องมุสลิมที่ประสบเหตุ เพราะในทางปฏิบัติแล้ว กฎหมายหรือกติการะหว่างประเทศก็เป็นเพียงหลักปฏิบัติเท่านั้น สุดท้ายหากรัฐบาลเลือกที่จะจำกัดเสรีในการแสดงออกของประชาชน ต่อให้นานาชาติร่วมกันประณามสักเท่าไหร่มันก็ไม่เกิดการเปลี่ยนแปลงใดๆ อยู่ที่ว่าประชาชนจะแสดงจุดยืนด้วยความเข้มแข็งและเรียกร้องสิทธิโดยชอบธรรมของเขาอย่างไรเพื่อให้รัฐบาลคุ้มครองสิทธิของการเป็นพลเมืองของพวกเขา”

ขอบคุณภาพจาก HEART CRAFT

ประเภทธุรกิจ : กลุ่มธุรกิจแฟชั่น
คอนเซปต์ : การรวมกลุ่มชาวมุสลิมที่ทำงานอยู่ในวงการแฟชั่นเพื่อพัฒนาวงการแฟชั่นมุสลิมในไทย
เจ้าของ : สมาชิก HEART CRAFT ทุกคน
facebook : HEART CRAFT

The post HEART CRAFT กลุ่มแฟชั่นมุสลิมที่เชื่อในความหลากหลายและเสรีภาพในการแสดงออก appeared first on a day magazine.

การเข้ามาของศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ หรือ TCDC ขอนแก่น ทำให้มีการร่วมมือกันปลุกย่านเก่าแก่บนถนนศรีจันทร์ที่หลับใหลหยุดนิ่งมาเนิ่นนานหลายสิบปี ให้กลับมาเป็นย่านเมืองเก่าแก่ที่คึกคักดังเดิม เพิ่มเติมคือความคิดสร้างสรรค์ของคนรุ่นใหม่ที่จะมารับช่วงต่อดูแลเมืองแห่งการเปลี่ยนแปลงนี้ต่อไป Trawell มีโอกาสไปสัมผัสเสน่ห์ความเป็นศรีจันทร์ พูดคุยกับผู้คนในย่านนี้มาด้วยตัวเอง จึงอยากชวนทุกคนตามไปเดินเล่นพร้อมกัน

สองฝั่งถนนศรีจันทร์ยังคงมีตึกเก่าอายุครึ่งค่อนศตวรรษหลงเหลืออยู่ประปราย พอสัมผัสได้ถึงกลิ่นอายอดีตอันเรืองรองของย่านที่เคยคลำคล่ำด้วยผู้คนที่สัญจรไปมา ร้านค้าใกล้ๆ กับโรงหนังขอนแก่นรามาที่เคยขายดิบขายดี ทำให้การเดินเท้าไปตามถนนสายนี้สร้างความตื่นตาตื่นใจให้เราได้ตลอดทั้งวัน

มุ้ยจิน 

ร้านกาแฟเก่าแก่ที่สุดร้านหนึ่งในขอนแก่น เปิดมาตั้งแต่ พ.ศ. 2497 โดยอาแปะยนป่วน แซ่เส็ง ผู้โล้สำเภามาจากเกาะไหหลำเมื่ออายุได้ 18 ปี มาอาศัยอยู่กับคุณพ่อและคุณอา ซึ่งเปิดร้านกาแฟอยู่ใกล้ๆ โรงหนัง เมื่อหนังฉายจบแต่ละรอบ ผู้ชมก็จะกลายมาเป็นลูกค้านั่งจิบกาแฟกันเต็มร้าน ต่อมาย้ายมาที่ห้องแถวไม้สองชั้นติดกับสี่แยกถนนหลังเมือง ตั้งชื่อร้านว่า ‘มุ้ยจิน’ ซึ่งกลายเป็นสภากาแฟของขอนแก่นมาจนทุกวันนี้ ซึมซับบรรยากาศเก่าๆ ที่เรียบง่ายในราคาย่อมเยาได้ตั้งแต่ราวหกโมงเช้า แต่เท่าที่เราเห็น เวลาเปิด-ปิดค่อนข้างตามใจคุณป้าเจ้าของร้านอยู่สักหน่อย แต่ใครมาช่วงสายๆ ไม่เกินสิบโมงเช้าก็ยังมีโอกาสได้ชิมแน่นอน

เอกชัยเบเกอรี่

พายอบใหม่จากเตาส่งกลิ่นหอมกรุ่นอวลมาตั้งแต่เดินผ่านหัวมุมถนน ขนมปังร้อนๆ เค้กเนื้อนุ่มฟูสีสดใสวางเรียงรายอยู่ในตู้กระจกพร้อมเสิร์ฟทุกวันมานานกว่า 50 ปี เอกชัยเบเกอรี่เริ่มต้นจากความรักของอากู๋เอกชัยที่ทำอาหารพ่อครัวให้แก่สายการบินระดับชาติ ออกมาเปิดร้านเบเกอรี่ที่นี่เป็นเจ้าแรกของขอนแก่นมาตั้งแต่เค้กปอนด์ละ 5 บาท ของเด็ดที่ทุกคนรู้จักดีคือ ขนมปังลูกเกด หมูหยอง ขนมไข่ เค้กสูตรโบราณ ขนมปังรถไฟ ฯลฯ ซึ่งอบคราวละไม่มาก หมดแล้วทำใหม่ได้เรื่อยๆ เพื่อที่จะได้ไม่เหลือทิ้ง ตอนนี้ดำเนินการโดยพี่อัญชลีเป็นรุ่นที่ 5 แล้ว แต่ไม่มีลูกหลานสืบทอดต่อ ใครสนใจส่งต่อรสชาติแห่งความผูกพันของชาวขอนแก่นก็ติดต่อได้ที่เบอร์ 081-717-7129 ได้เลย ร้านทยอยอบขนมปังกันตั้งแต่เช้าตรู่หกโมงเช้าไปจนถึงสองทุ่มเลยทีเดียว

ทิพสมุนไพรไทย

ร้านขายยาสมุนไพรที่จัดร้านสไตล์มินิมอล ตั้งโหลแก้วใสวางเรียงโชว์ให้เห็นตัวยาสมุนไพรกันแบบชัดๆ เจ้าของร้านเป็นสามีภรรยาผู้มีประสบการณ์เกี่ยวกับสมุนไพรมากว่า 15 ปี และทำงานร่วมกับสถาบันการแพทย์แผนไทยที่มหาวิทยาลัยขอนแก่นมาตลอด ร้านต้องการแสดงให้ทุกคนได้สัมผัสถึงความความสะอาดสะอ้านเป็นระเบียบเรียบร้อย พร้อมให้คำแนะนำ แบ่งปันความรู้เกี่ยวกับการใช้สมุนไพรรักษาโรคต่างๆ อย่างเต็มที่ เราเองที่ไม่ค่อยเข้าใจวิธีการรักษาแบบนี้สักเท่าไหร่ จึงได้นั่งพูดคุยกันยาวๆ อย่างเพลิดเพลิน พร้อมกับฝากข้อคิดในการรักษาสุขภาพบนความพอดี “ไม่มีอะไรที่กินแล้วหายดีมีแต่ประโยชน์ ทุกอย่างมีโทษหมด แม้แต่ข้าวหรือน้ำก็มีโทษถ้ากินเยอะเกินไป ทุกอย่างมีข้อจำกัดทั้งนั้น ของที่ปลอดภัยร้อยเปอร์เซ็นต์ไม่มีหรอก เพียงแค่เราต้องรู้วิธีการใช้มันให้เหมาะสม”

ระหว่างเดินเล่นอย่าลืมสังเกตสตรีทอาร์ตตามกำแพงในตรอกซอกซอยเล็กๆ ที่จะชวนให้คุณอมยิ้มไปตลอดทางด้วยนะ เพราะขอนแก่นก็เป็นอีกหนึ่งเมืองที่ขึ้นชื่อเรื่องสตรีทอาร์ต มีศิลปินชื่อดังหลายคนมาฝากผลงานไว้เพียบ ตามเก็บภาพสวยๆ กันได้เลย 

ชื่นจิตต์ 

ร้านก๋วยเตี๋ยวเนื้อน้ำใสที่เปิดมาตั้งแต่ พ.ศ. 2502 ตั้งแต่ย่านนี้ยังเป็นห้องแถวไม้ จนปัจจุบันเป็นห้องแถวโล่งกว้าง หลังคาสูงโปร่ง แม้จะเห็นร่องรอยของกาลเวลาอยู่บ้างแต่ก็ดูสะอาดสะอ้านไม่เลอะเทอะ เมนูในร้านมีทั้งเนื้อหมูและเนื้อวัว มีทั้งเนื้อเปื่อย เนื้อสด ลูกชิ้นรสดีเลิศ จะสั่งก๋วยเตี๋ยวน้ำก็ดีงาม จะสั่งเป็นก๋วยเตี๋ยวแห้งก็เหมาะสม ทุกชามจะมีน้ำจิ้มแจ่วที่ทางร้านทำเองใส่มาในถ้วยเล็กๆ ให้เราลองคีบลูกชิ้นจิ้มกินเพิ่มรสชาติด้วย ตลอดเวลาที่เรานั่งที่ร้านมีคนเดินเข้าออกอยู่ตลอด บางคนเข้ามานั่งเฉยๆ ก็มีก๋วยเตี๋ยวไปเสิร์ฟถึงที่ คุณป้าเจ้าของร้านหันมายิ้มให้แล้วบอกว่า “ลูกค้าของร้านเราส่วนใหญ่จะเป็นขาประจำทั้งนั้น ไม่สั่งก็ได้กิน เพราะคนขายจำได้หมดว่าใครชอบกินอะไร” แน่นอนว่าพอเราได้ลองกินแล้วก็อยากจะสมัครเป็นลูกค้าประจำตลอดกาลของร้านนี้เดี๋ยวนั้นเลย แต่ใครอยากแวะมาต้องทำเวลาสักหน่อยเพราะร้านเปิดเป็นช่วงเวลาสั้นมากๆ ตั้งแต่เที่ยงถึงบ่ายสี่โมงของทุกวันเท่านั้นนะ

น้ำเต้าหู้ร้อยปี

ความสนุกของการมาซื้อน้ำเต้าหู้ที่ร้านนี้อยู่ที่ความตื่นตาตื่นใจที่มีต่อพื้นที่ในร้านที่เต็มไปด้วยความขลังทุกจุด สืบต่อกันมาเป็นรุ่นที่ 3 นับแล้วก็กว่าร้อยปี ตั้งแต่หน้าร้านที่มีกาบมะพร้าว กะลามะพร้าวกองอยู่เต็มหน้าร้าน เพื่อนำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงแทนถ่านเพื่อให้มีแรงดันให้ไฟลุกพอที่จะต้มถั่วเหลืองได้เดือดปุดๆ เตาไฟที่ก่อขึ้นไปเป็นปล่องสูง เครื่องโม่หินสำหรับบดถั่วเหลืองแบบโบราณที่ทุกวันนี้หาดูได้ยากราวกับเป็นสิ่งของที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ที่ยังใช้งานอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน จุดเด่นคือน้ำเต้าหู้ร้านนี้จะเข้มข้นกว่าร้านทั่วไป เพราะใส่ถั่วเหลืองเยอะ แต่ว่าในแต่ละวันทำไม่เยอะ กรอกใส่ขวดเอง ทำเองในครัวเรือนทั้งหมดทุกกระบวนการ

แม้จะเป็นเวลาสั้นๆ แต่เราก็สัมผัสได้ถึงความมีชีวิตชีวาของบรรยากาศสบายๆ ในย่านศรีจันทร์ ที่ยังคงอัดแน่นด้วยเรื่องราวน่าสนใจอีกนับไม่ถ้วนซึ่งซุกซ่อนอยู่ เพื่อสนับสนุนให้ร้านค้าเล็กๆ คนที่รักในงานที่ทำอย่างที่กล่าวมายังคงไว้ซึ่งความน่ารักแต่ก็พร้อมตั้งหลักรับมือกับความเปลี่ยนแปลงที่กำลังเคลื่อนเข้ามาหาอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน

The post เดินเล่นที่ศรีจันทร์ ว่าที่ย่านสร้างสรรค์แห่งแรกของขอนแก่น appeared first on a day magazine.

แน่นอนว่าเรากำลังพูดถึง ‘เรือโดยสารคลองแสนแสบ’ ซึ่งเป็นทางออกของใครหลายคนผู้อยากหนีจากท้องถนนอันแออัดราวปลากระป๋อง ใครหลายคนที่ว่ารวมถึงเราด้วยเช่นกัน ไม่นานมานี้ เราได้ทดลองเป็นผู้โดยสารประจำของเรือแสนแสบเป็นเวลาเกือบสองเดือน เมื่อเบื่อจะจับจ้องวิวข้างทางที่ถูกกั้นด้วยผ้าใบขุ่นๆ ตลอดการนั่งเรือเกือบสุดสายเป็นเวลาหนึ่งชั่วโมงทั้งเช้าเย็น เราจึงละสายตาไปมองวิถีชีวิต วิธีการทำงานของเหล่า ‘กระเป๋าเรือ’ แทน

วันแล้ววันเล่าที่เห็นพวกเขาเดินบนกราบเรือแคบๆ และเก็บเงินไปพร้อมกัน ไหนจะการก้าวเท้าอย่างรู้จังหวะและพันเชือกเส้นหนายึดเรือไว้เมื่อเทียบท่า แม้หลายคนจะมองว่าการเดินทางด้วยเรือโดยสารคลองแสนแสบนั้นสุดแสนลำบากที่ต้องรับมือกลิ่นอันตลบอบอวล คอยระวังทั้งน้ำกระเด็นใส่ หรือระวังตกน้ำเสียเอง แต่สำหรับพวกเขาผู้เป็นกระเป๋าเรือแล้วต้องพบกับสิ่งเหล่านี้มากกว่า 12 ชั่วโมงต่อวัน ในการต้องทำงานพร้อมรับมือน้ำ แดด และกลิ่นเหล่านี้ทุกวัน พวกเขาต้องมีสกิลที่ซ่อนเร้นเป็นพิเศษมากกว่าการเป็นเพียงคนคอยเก็บเงินบนเรือแน่นอน

เป็นนักว่ายน้ำ
หนึ่งความสุ่มเสี่ยงที่เกิดขึ้นได้เป็นอันดับต้นๆ สำหรับการใช้บริการณเรือคลองแสนแสบก็คือ การพลัดตกน้ำ ความเสี่ยงนี้ไม่ได้เกิดขึ้นกับผู้โดยสารเพียงฝ่ายเดียว แม้ผู้ที่ทำงานจนชำนาญอย่างกระเป๋าเรือก็เสี่ยงไม่แพ้กันเลย

‘ว่ายน้ำเป็น’ จึงเป็นคุณสมบัติแรกเริ่มที่ไม่ว่าคุณจะเป็นใครมาจากไหน หากจะประกอบอาชีพนี้ ก็ต้องว่ายน้ำได้จริงๆ ไม่ใช่การบอกเพียงปากเปล่าเท่านั้น เพราะมีการสอบว่ายน้ำที่ท่าเรือวัดศรีบุญเรืองข้างออฟฟิศครอบครัวขนส่งกันเดี๋ยวนั้นเลย

เพราะการทำงานของกระเป๋าเรือนั้นก็มีส่วนที่เสี่ยงเกิดอันตรายเหมือนกัน อย่างการเดินบนกราบเรือแสนแคบ พร้อมเก็บเงินไปด้วยนั้นก็ไม่ใช่เรื่องง่ายๆ ยิ่งเรือแล่นไปด้วยความเร็วสูงยิ่งต้องทรงตัวให้ดี ไม่เช่นนั้นก็อาจพลัดตกน้ำได้ รวมถึงการก้าวขึ้นท่าเรือตามจังหวะเรือ จังหวะคลื่นที่โคลงเคลงไปมาก็ทำให้สุ่มเสี่ยงพลัดตกน้ำเช่นกัน

นอกจากจะดูแลผู้โดยสารแล้ว พวกเขาก็ต้องดูแลตัวเองไปพร้อมๆ กัน การว่ายน้ำเป็นจึงเป็นพื้นฐานความปลอดภัยที่ดีในระดับหนึ่งเลย อย่างน้อยถ้าพลาดตกเรือก็ไม่จมน้ำก็แล้วกันเนอะ

เป็นนักเพาะกล้าม
หากผ่านการทดสอบว่ายน้ำมาแล้ว ก็จะเริ่มเข้าสู่ช่วงทดลองงานเป็นเวลา 3 วัน แม้แต่กระเป๋าเรือก็มีช่วงทดลองงานไม่ต่างจากบริษัทเลยนะเนี่ย

โดยวันแรกจะได้เป็นนักสังเกตการณ์คอยจับตาดูการทำงานของรุ่นพี่ ไม่ว่าจะคอยเก็บเงิน ดูแลความปลอดภัยผู้โดยสาร ซึ่งจะเน้นไปที่การสังเกตท่วงท่าการเกี่ยวเชือกผูกเรือเมื่อเทียบท่าเป็นหลักมากหน่อย เพราะเป็นส่วนที่มีรายละเอียดค่อนข้างเยอะ ก่อนจะนำเรือเทียบท่าได้ต้องคอยดูจังหวะเรือ จังหวะคลื่น จังหวะตัวเอง เพื่อพร้อมก้าวไปพันเชือกยึดกับเสาที่ท่าเรือไว้ให้มั่น

ตวัด เกี่ยว พันสัก 4-5 รอบ ใช้ความไวและความแข็งแรงของกำลังแขนกำลังขาพอสมควรที่จะยึดเรือที่บรรจุคนจำนวนมากให้อยู่ชิดท่าเรือ และให้ผู้โดยสารก้าวขึ้นลงได้อย่างปลอดภัยที่สุด ทำซ้ำๆ ตั้งแต่เช้าจรดค่ำเช่นนั้นเรื่อยไป

อีกทั้งเมื่อเรือเริ่มแล่นออก กระเป๋าเรือก็ต้องเปลี่ยนหน้าที่ยึดเรือมาเก็บเงินด้วยวิถีการเดินบนกราบเรือ มือหนึ่งเก็บเงิน มือหนึ่งคล้องเชือกบนลำเรือไว้ไปพร้อมกัน เพื่อช่วยในการทรงตัวไม่ให้ตกเรือ เรียกว่ากำลังแขนที่แข็งแกร่งและร่างกายที่แข็งแรงเป็นสิ่งที่ต้องอยู่คู่กระเป๋าเรือเลย

เป็นสาย (รหัส) ลับ
หลังจากวันแรกเป็นนักสังเกตการณ์ วันต่อมาจะได้เป็นนักปฏิบัติ ได้ลองตวัด พันเชือกกับเสาท่าเรือจริงๆ จนพอรู้จังหวะ รู้ท่วงท่า วันที่สามจะได้ฝึกการเก็บค่าโดยสาร ซึ่งนอกจากจะต้องเรียนรู้จากรุ่นพี่กระเป๋าเรือและจดจำราคาให้ได้ทั้งหมดแล้ว จะมีการสอบเล็กๆ เรื่องราคาค่าโดยสารอีกด้วย หากผ่านก็สามารถเป็นกระเป๋าเรือได้อย่างสมบูรณ์

หากคุณเป็นผู้โดยสารขาจรก็คงต้องการบอกชื่อท่าที่ขึ้นและลงแก่กระเป๋าเรือเพื่อให้คิดราคาได้ถูกตามระยะ แต่บางครั้งถ้าคุณได้ลองใช้บริการเรือก็อาจจะสังเกตว่าบางคนแทบไม่ต้องเอื้อนเอ่ยกันสักคำ เพียงชูนิ้วพร้อมยื่นเงินก็เป็นอันเรียบร้อยแล้ว!

รหัสไม่ลับซึ่งเป็นอันรู้กันระหว่างขาประจำกับกระเป๋าเรือนั้นมีดังนี้ ชู 1 นิ้ว หมายถึง 11 บาท ชู 3 นิ้ว หมายถึง 13 บาท ถ้าชูนิ้วโป้งและนิ้วชี้ทำเป็นเลขเจ็ดนั่นแปลว่า 17 บาท และสุดท้ายหากชู 4 นิ้วก็เท่ากับ 19 บาทนั่นเอง เพื่อจะได้ไม่ต้องตะโกนแข่งกับเครื่องยนต์สุดดัง ก็ใช้ความเงียบนี่แหละสื่อสารกันแทนซะเลย

หากจำเป็นจะต้องสื่อสารกับผู้โดยสารตอนเก็บเงิน เราก็อดสงสัยไม่ได้เหมือนกันว่าพวกเขาจะได้ยินกันได้อย่างไร พี่อนุสรณ์ กระเป๋าเรือคนหนึ่งบอกว่า “นอกจากสัญลักษณ์แล้ว บางทีก็อ่านปากไปด้วย” คราวหน้าคราวหลังหากไม่อยากตะโกนสู้เครื่องยนต์สุดดังก็ลองชูนิ้วตามราคากันดูได้ ไม่ต้องพูดมากให้เจ็บคอ หรือถ้าคุณเป็นนักสู้ผู้ไม่เคยยอมแพ้ก็ออกเสียงให้ดังฟังชัดกันไปเลย

เป็นคนในเครื่องแบบ
ทดลองงานผ่านแล้ว สอบผ่านแล้ว ขั้นต่อไปก็เริ่มงานได้ พวกเขาต้องมีเสื้อสีน้ำเงินสกรีนโลโก้ครอบครัวขนส่งไว้เป็นชุดประจำการทำงาน และต้องมีกระเป๋าประจำตัวด้วย

ซึ่งถ้าลองสังเกตให้ดี กระเป๋าสะพายข้างของแต่ละคนที่ใช้เก็บตั๋ว เก็บเงิน จะมีจำนวนช่องเล็กช่องน้อยเต็มไปหมด ซึ่งก็แล้วแต่ว่าใครอยากจะใส่เหรียญ ใส่แบงก์ ใส่ตั๋ว ช่องไหนก็ได้ตามถนัด โดยทั่วไปจะนิยมซื้อแบบที่เย็บจากผ้าใบกันน้ำ เพราะตลอดการทำงานก็เสี่ยงต่อการเปียกน้ำเสมอ หากตั๋วเปียกจนหยิบติดกันไปสองใบสามใบพวกเขาก็ต้องรับผิดชอบจ่ายเงินส่วนเกินนั้นเองด้วย

เสื้อชูชีพสีส้มสดใส เป็นสิ่งที่ต้องสวมตลอดเวลาการทำงานตามกฎเหล็กของครอบครัวขนส่งเพื่อความปลอดภัยในการทำงาน แม้จะผ่านการทดสอบว่ายน้ำมา แต่กันไว้ก็ดีกว่าแก้จริงไหม

หมวกกันกระแทกสุดทน หมวกพลาสติกสุดแกร่งนี้ไม่ได้ใส่เอาเท่ เอาคูล แต่ใส่เพื่อป้องกันศีรษะกระแทกกับท้องสะพาน จะปล่อยให้หัวชนปูนแข็งๆ ไม่น่าจะสนุกใช่ไหมล่ะ

รองเท้าตามใจฉัน เราจะสังเกตเห็นว่าบ้างก็ใส่รองเท้าแตะตราช้างดาวสุดอึด รองเท้ารัดส้นกันน้ำ ไปจนถึงรองเท้าผ้าใบที่อาจไม่ค่อยนิยมนักเพราะอยู่กับน้ำตลอดทั้งวัน เรียกว่ารองเท้าแบบไหนก็ได้ที่ถนัดและคล่องตัว มีดอกยางมากพอที่จะไม่ทำให้ลื่นเป็นพอ

เป็นทุกอย่างให้เธอแล้ว แม้ว่าเธอไม่เคยเป็นอะไรกับฉันเลย
เรือโดยสารคลองแสนแสบเริ่มออกให้บริการตั้งแต่เวลา 5.30 น. หากวันไหนเรือใครถูกจัดคิวเป็นลำแรกของวัน กระเป๋าเรือก็ต้องตื่นเช้ากันหน่อย จากนั้นก็ต้องเซ็นชื่อ เบิกตั๋วและเหรียญไว้สำหรับทอนเงิน นั่งรอตามคิวที่นายท่าจดไว้ ซึ่งในช่วงเวลาเร่งด่วนตั้งแต่ 5.30-10.00 น. เรือจะวิ่งจากท่าเรือวัดศรีบุญเรืองอย่างน้อยลำละ 2-3 เที่ยว กระเป๋าเรือจึงจะได้พักกินข้าวเช้า โดยรวมแล้วเรือแต่ละลำจะวิ่งประมาณ 5-6 เที่ยวต่อวัน พวกเขาทำงานตั้งแต่เช้าจนถึงมืดค่ำเช่นนี้ทุกวัน

ตามคำร่ำลือจากใครหลายคนถึงความแสบซ่าของเรือคลองแสนแสบ ทั้งกลิ่นเอย น้ำคลองกระเด็นใส่เอย ความปลอดภัยเอย อาจทำให้หลายคนไม่กล้าและไม่ค่อยชอบการนั่งเรือคลองแสนแสบนัก แต่ผู้ปฏิบัติหน้าที่อย่างพวกเขาก็เชื่อว่าตนเองได้ทำหน้าที่บริการอย่างเต็มความสามารถที่สุดแล้ว

หากกลัวที่จะเปียกขอให้รู้ว่าไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น ข้อแนะนำที่พอช่วยได้คือดึงผ้าใบกันน้ำสุดแรง หากกลัวที่จะตกน้ำก็ตั้งมั่นเหยียบกราบเรือ ดูจังหวะเรือ จับเชือก ก้าวขาไปพร้อมกัน หากไม่รู้ว่าถึงสถานีที่จะลงเมื่อไหร่ก็บอกพวกเขาให้บอกเมื่อใกล้ถึงได้เสมอ

“เป็นกระเป๋าเรือแสนแสบต้องนึกถึงทุกอย่างเลย ทั้งความปลอดภัยของผู้ใช้และตัวเราเอง ทุกอย่างต้องปลอดภัย ทั้งเราและเขา เราทำงานก็ต้องระวังด้วยเหมือนกัน” พี่นุ่นทิ้งท้ายกับเราถึงสิ่งที่ต้องนึกถึงเสมอก่อนจะโบกมือลาและวิ่งขึ้นเรือไปทำหน้าที่ของเธอต่อไป

ตลอดสองเดือนที่พบกันแทบทุกวัน เรามองเห็นพวกเขาเป็นมากกว่าแค่พนักงานเก็บเงินค่าโดยสาร สกิลอันเหลือล้นของพวกเขาทำให้เห็นได้ชัดว่าอาชีพนี้ไม่ใช่ใครก็จะเป็นได้ง่ายๆ แต่ต้องเป็นนักว่ายน้ำที่แข็งแกร่ง ตกคลองแล้วจะไม่จมหายไป เป็นคนร่างกายแข็งแรงเพราะได้ออกกำลังแขนกำลังขาสม่ำเสมอ เป็นนักสื่อสารที่ใช้ประสาทสัมผัสร่างกายหลายส่วนในการเก็บเงิน เป็นคนในชุดยูนิฟอร์มสุดคูลในแบบของตัวเอง พวกเขาเป็นในหลายสิ่งอย่าง ก็เพื่อพร้อมที่จะเป็นคนเก็บเงิน และดูแลผู้โดยสารในทุกๆ วัน

ขอบคุณข้อมูลจากพี่กระเป๋าเรือโดยสารคลองแสนแสบ พี่นุ่น พี่สุพรรณ พี่อนุสรณ์ และคนอื่นๆ

The post ส่องสกิล ‘กระเป๋าเรือเมล์แห่งคลองแสนแสบ’ ผู้เป็นทุกอย่างให้เธอแล้ว appeared first on a day magazine.

คำเชิญชวนอาจมาจากปากพ่อแม่ปู่ย่าน้าอาของใครหลายคน จนทำให้นั่นกลายเป็นครั้งแรกที่คำว่า ‘ดิโอลด์สยาม’ เล็ดลอดผ่านเข้าหู เรื่องราวต่างๆ เกิดขึ้นหลังได้รับคำเชื้อเชิญจากคนใกล้ตัว บ้างไปซื้อของเป็นเพื่อนแม่ บ้างไปตัดผมเป็นเพื่อนยาย บ้างไปซ่อมของเป็นเพื่อนพ่อ แล้วการไปเหยียบพื้นที่กว่า 14 ไร่ ใจกลางเมืองเก่าก็เริ่มต้นขึ้น!

ภาพสถาปัตยกรรมสีเหลืองอ่อนที่ผสมผสานความเป็นตะวันตกเข้าไปถูกฉายขึ้นอยู่ตรงหน้า ตึกสูงที่สร้างขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2536 บนพื้นที่ที่ห้อมล้อมไปด้วย 4 ย่านพาณิชย์อย่างพาหุรัด เจริญกรุง วังบูรพาฯ และบ้านหม้อ ที่นี่จึงได้ชื่อว่าเป็น ‘ห้าง’ แหล่งรวมร้านค้าหลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นร้านเสื้อผ้า เครื่องประดับ เครื่องใช้ไฟฟ้า ซีดีเพลง ของตกแต่ง ปืน ซุ้มพระเครื่อง ซุ้มดูดวง ไปจนถึงร้านอาหารทั้งเล็กและใหญ่ก็มีที่นี่จบครบครัน

ทว่าที่แห่งนี้ยังขึ้นชื่อลือชาเรื่องสินค้าแบบไทยๆ เพราะมีทั้งผ้าไหมเอย ชุดไทยเอย ขนมไทยเอย สินค้าที่มีกลิ่นอายความเป็นไทยอยู่ จึงกลายเป็นเอกลักษณ์ประจำห้างไปโดยปริยาย ทำให้มักถูกจินตนาการว่าเป็นห้างไทยโบราณหรือค้าขายแต่สินค้าเพื่อคนวัยใกล้ร่วงโรย โดยมีวัยรุ่นอย่างเราๆ นี่แหละมีหน้าที่เป็นคู่หูพาผู้ใหญ่ใกล้ตัวไป

“ดิโอลด์สยามก็ไม่ต่างจากสยามพารากอนเท่าไหร่หรอก”

อาจจะจริงอย่างที่ใครต่อใครมองว่าเป็นห้างเพื่อคนสูงอายุ เพราะที่นี่เป็นสถานที่ในความทรงจำอันโด่งดัง ซึ่งรุ่นเก่ารุ่นเก๋าต่างพากันมาเดินเล่นเมื่อ 20 กว่าปีที่แล้ว ด้วยคาแร็กเตอร์ที่ค่อนข้างชัดเจน ยิ่งทำให้ขาประจำมั่นใจในคุณภาพและสไตล์ที่ตรงใจดังที่เคยเป็นมาเสมอ

TRAWELL อยากชวนทุกคนมาไล่ดูพื้นที่ดิโอลด์สยามทีละชั้น เดินกันช้าๆ และสำรวจว่าอะไรทำให้ที่นี่ยังคงความมีเสน่ห์ครองใจคนรุ่นเก่าที่เราอยากให้คนรุ่นใหม่มาเดินดูสักครั้ง

ไม่ได้มียูนิโคล่ ไม่ได้มีซาร่า แต่มีผ้าไหม

ว่ากันด้วยเรื่องเสื้อผ้าในที่แห่งนี้ ไม่ได้มีแบรนด์ดังจากต่างประเทศ แต่เต็มไปด้วยร้านไทย ฝีมือคนไทยด้วยกันเอง

พื้นที่เดิมของดิโอลด์สยามนั้นเคยเป็น ‘ตลาดมิ่งเมือง’ ศูนย์รวมร้านรับตัดเสื้อผ้ามาก่อน จึงไม่แปลกที่จะมีจำนวนร้านค้าเสื้อผ้าหนาตาพอสมควร ทั้งเสื้อผ้ามือหนึ่ง มือสอง จัดเป็นโซนๆ ไป พระเอกของที่นี่ก็หนีไม่พ้นผ้าไหม ชุดไทย ซึ่งจะมีโซนชั้น 2 อย่าง ‘ตรอกผ้าไหม’ เป็นแหล่งรวมผ้าไหมไทยแท้ ทั้งสำเร็จรูปและผ้าให้เลือกกันมากมาย โดยความพิเศษของร้านผ้าไหมที่นอกจากจะเป็นแหล่งอนุรักษ์อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมไทยชั้นดีแล้ว แต่ละร้านยังใส่ใจรายละเอียดในการสอดเข็มร้อยด้ายอย่างพิถีพิถัน ประกอบร่างจนเป็นชุดที่ออกมางดงามล้ำค่า

น้อยนักที่คนรุ่นหลังจะนิยมชมชอบงานผ้าไหม ฉะนั้นการทำให้ผ้าไหมไทยไปได้ไกลและเข้าถึงคนไทยง่ายขึ้นจึงน่าสนใจไม่น้อย อย่างร้าน ‘เด่นดารา’ ที่ตั้งอยู่ชั้น 2 เกิดขึ้นด้วยความมุ่งมั่นตั้งใจของคนรุ่นใหม่ที่สนใจในงานผ้าไหม โดยผสมผสานผ้าลายดั้งเดิมเข้ากับรูปแบบการตัดเย็บที่ร่วมสมัย ทำให้แต่ละชุดมีรายละเอียดที่น่าสนใจ โดดเด่น ดึงดูดสายตาคนทุกเพศทุกวัย แถมยังสนับสนุนผ้าไหมจากช่างทอผ้าจากชุมชนต่างๆ และมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถอีกด้วย เรียกว่าอุดหนุนงานผ้าไหมร้านนี้ก็เท่ากับสนับสนุนงานประณีตศิลป์ของคนไทยได้ตั้งแต่ต้นจนจบ

ไม่ได้มีสวารอฟสกี้ ไม่ได้มีแพนดอร่า แต่มีเครื่องประดับทอง

เครื่องประดับเป็นส่วนประกอบที่ขับเรือนร่างของเราให้ดูสง่างามและน่าสนใจยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเพชรน้ำเอก พลอยน้ำดี อัญมณีน้ำงาม ดิโอลด์สยามก็มีร้านเครื่องประดับหลากหลายให้เดินเลือกจนเพลินตาเช่นกัน ซื้อเสื้อผ้าที่นี่ก็สามารถซื้อเครื่องประดับคู่กันไปได้ในคราวเดียว

ที่เราอยากแนะนำเป็นพิเศษก็คือ เครื่องทองชั้นสูง ซึ่งมักมีกลุ่มลูกค้าที่เฉพาะเจาะจงในการใช้สอย ด้วยกระบวนการทำที่ยากและใช้เวลานาน ทำให้การเลือกซื้อสินค้าที่มีคุณภาพดีสมราคานั้นหาได้ไม่ง่าย แต่ร้าน ‘กรุช่าง’ ได้ฝากผลงานผ่านฝีมือผู้ชำนาญการเฉพาะด้านจากผู้ที่เคยเป็นช่างทองหลวงในพระราชวังมาถึง 22 ปี เครื่องประดับแต่ละชิ้นถูกทำขึ้นด้วยความประณีต พิถีพิถันตั้งใจในทุกรายละเอียด ที่พลาดไม่ได้คือเครื่องประดับทองเหลือง อันเป็นเครื่องประดับไทยโบราณที่น้อยคนจะได้เห็น หากมีโอกาส เราอยากให้ลองแวะเข้าไปชมความงดงามของเครื่องประดับที่เปี่ยมไปด้วยมูลค่าและคุณค่าเหล่านี้กัน

ไม่ได้มีอาฟเตอร์ยู ไม่ได้มีโซลบิงซู แต่มีขนมไทย ขนมโบราณ

ใช่ว่าจะขายแต่เสื้อผ้า เครื่องประดับ เพราะบริเวณชั้น 1 จะมี ‘ลานเฟื่องนคร’ เปิดโล่งอยู่ใจกลางตึก ซึ่งรวบรวมร้านอาหาร ขนม เครื่องดื่มแบบไทยๆ มาให้พวกเราได้เลือกกินกันตามใจปากอีกด้วย แต่ละร้านมีความอร่อยเฉพาะตัวซึ่งเป็นรสชาติตามสูตรดั้งเดิมรุ่นเก่าแก่กันเลยทีเดียว และยังมีขนมไทยโบราณที่หากินไม่ค่อยได้แล้วมาให้ลองทำความรู้จักและซื้อกลับไปชิมกันอีกด้วย

จากความตั้งใจที่อยากให้รสชาติแห่งขนมไทยแท้ส่งต่อให้คนรุ่นหลังได้รู้จักจริงๆ และไม่สูญหายไปพร้อมกับคนทำที่ลดลง เรียกว่าทุกร้านใส่ใจที่จะทำขนมและถ่ายทอดความอร่อยสืบต่อไป ทั้ง ‘ร้านขนมเบื้องวังเดิม’ ขนมเบื้องสูตรดั้งเดิมอันเลื่องชื่อที่เคยส่งเข้าประกวดในงานฉลองเปิดสะพานพุทธเมื่อ 86 ปีก่อน

‘ร้านบ้านมะละกอ’ ที่เปิดเคียงคู่มาพร้อมกับดิโอลด์สยาม เดินหน้าสรรหาเมนูขนมโบราณหากินยาก อย่างหรุ่ม ล่าเตียง ไส้กรอกปลาแนม ข้าวตังหน้าตั้ง เมี่ยงลาว ม้าฮ่อ ซึ่งเป็นสูตรของคุณทวดที่เคยเป็นถึงต้นเครื่องในวังสวนจิตรลดา เพราะหวังว่าคนรุ่นเก่าจะได้รำลึกถึงรสชาติที่คุ้นเคยและคนรุ่นใหม่จะได้รู้จักมากยิ่งขึ้น ปิดท้ายด้วย ‘ร้านขนมหวานแม่นิด’ ที่ผลิตขนมไทยสดใหม่ทุกวัน ยกเตากระทะทองเหลืองมาตั้งทำกันให้ดูสดๆ ตลอดทั้งวัน เพื่อให้คนที่ผ่านไปมาได้เห็นขั้นตอนการทำขนมไทยด้วยตาของตัวเอง แสดงให้เห็นวิธีการทำขนมไทยอย่างจริงจังและใส่ความตั้งใจรังสรรค์ของร้านจนเป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมา แถมยังปรับขนาดให้เล็กพอดีคำและกินง่ายอีกด้วย ใครต่อใครที่เดินเล่นรอบดิโอลด์สยามสามารถเพิ่มความอิ่มให้พุงกันที่ลานนี้ได้เลย

วันวานยังหวานเสมอ

หากมีโอกาสได้ไปเดินดิโอลด์สยามในเร็ววันนี้ เราอยากให้ลองสังเกตผู้คนที่เดินสวนทางไปมา จะเห็นได้ว่าส่วนมากจะเป็นวัยกลางคนเป็นต้นไป ซึ่งหากย้อนเวลาไปสัก 10-20 ปี ห้างนี้เกิดขึ้นสมัยพ่อแม่ปู่ย่าเรายังเป็นวัยรุ่น ผู้คนหลั่งไหลเข้ามาเดินขวักไขว่กันหนาตา หนึ่งในนั้นอาจมีพ่อแม่ปู่ย่าน้าอาเรารวมอยู่ด้วยก็เป็นไปได้

เมื่อเวลาล่วงเลยมาจนถึงปัจจุบัน สถานที่แห่งนี้ยังคงเป็นสถานที่ในความทรงจำของพวกเขาที่สามารถย้อนกลับมาสัมผัสบรรยากาศที่เคยเป็นได้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า พวกเขายังคงมาซื้อเสื้อผ้าไหมหรือชุดไทยเพื่อไปงานแต่ง งานบวชลูกหลาน ซื้อขนมไทยเจ้าอร่อยเจ้าประจำ มาเดินเล่นตากแอร์เพลินๆ ให้คลายเหงา หรือจะนั่งกินข้าวที่ฟู้ดคอร์ต พร้อมฟังดนตรีสดอันไพเราะจากนักร้องรุ่นเก๋าไปด้วยให้อิ่มไปทั้งท้องทั้งใจ

แม้สำหรับเราในวัย 20 ต้นๆ จะได้ไปเยือนดิโอลด์สยามเป็นครั้งแรกเมื่อไม่นานมานี้ แต่ภาพผู้ใหญ่วัยกลางคนที่กำลังทักทายกอดคอกันเดินออกมาราวกับนี่คือวันนัดเจอเพื่อนร่วมชั้นเรียน ยิ่งทำให้รู้สึกว่าที่นี่คือสถานที่แห่งความทรงจำของใครหลายคน ไม่ต่างจากที่ทุกวันนี้วัยรุ่นนัดเจอกันที่สยาม ถือเป็นเสน่ห์ที่ไม่เหมือนใครของห้างแห่งนี้ วันวานของพวกเขายังคงชัดเจนเสมอ

ต่อไป ลองเป็นฝ่ายชวนและพาพวกเขาไปยังสถานที่ในความทรงจำดูบ้าง คงเป็นภาพที่น่ารักดีนะ : )

The post เดิน (ดิโอลด์) สยามกัน : นั่งไทม์แมชชีนไปคืนสู่เหย้าชาวดิโอลด์สยาม appeared first on a day magazine.

unconscious design เป็นศาสตร์ที่ว่าด้วยการออกแบบที่มุ่งไปยังการใช้งานจริงเป็นหลัก เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วโดยที่ผู้ออกแบบเองก็อาจไม่ทันรู้ตัว แค่หยิบจับข้าวของในชีวิตประจำวันหรือสิ่งของเหลือใช้มาปรับแต่ง ผูก มัด ดัด รวมกันจนกลายเป็นสิ่งประดิษฐ์ใหม่ งานออกแบบที่ไม่ได้ตั้งใจแบบนี้แหละที่ดึงดูดสายตาจนเราต้องเก็บมาคิดทบทวนทั้งคืน วุ่นวายว่ามันแฝงเรื่องราวอะไรไว้บ้าง

นี่คือ 8 สิ่งประดิษฐ์ริมทางในประเทศไทยที่โดราเอมอนยังต้องร้องว้าว

01 เข็นเด็กขนผัก

ข้าวของสำหรับเด็กเล็กเป็นปัญหาสำหรับหลายบ้านที่เมื่อลูกโตแล้วก็ไม่รู้จะเอาไปไว้ที่ไหน ไม่รู้จะส่งต่อให้ใคร แต่ไม่ใช่กับบ้านนี้ เพราะพวกเขานำลังพลาสติกที่ใส่ผลไม้มาต่อกับล้อเลื่อนรถเข็นเด็กได้อย่างพอเหมาะพอดี ใช้ขนข้าวของเวลาไปจ่ายตลาดหรือขนของต่างๆ เนื่องจากบ้านในย่านชุมชนริมคลองแสนแสบบางส่วนมีทางเข้า-ออกจากทางเดินริมคลองที่กว้างเพียงเมตรกว่าๆ จึงเหมาะแก่การเดินเท้าหรือการขับรถมอเตอร์ไซค์เท่านั้น การมีรถเข็นขนย้ายสิ่งของ ไม่ต้องหอบหิ้วให้พะรุงพะรัง จึงตอบโจทย์วิถีชีวิตชนิดที่ว่าขาดกันไม่ได้เลยทีเดียว

02 เติมร่มในช่องว่าง

ตลาดคลองเตยที่คึกคักคลาคล่ำไปด้วยผู้คนตั้งแต่ฟ้ายังไม่สางและเริ่มวายเมื่อหลังเคารพธงชาติ ทำให้อุปกรณ์กันแดดกันฝนของตลาดนี้ไม่ตอบโจทย์ในทุกช่วงเวลานัก บางจุดที่แดดส่องยามสาย ฝนรั่วใส่คนที่มาช้อป พ่อค้าแม่ขายก็ไม่ได้นิ่งนอนใจ หยิบร่มคันใหญ่ขึ้นไปครอบปิดช่องว่างระหว่างผ้าใบของแต่ละร้านไว้อย่างพอดี ถ่วงน้ำหนักด้วยถุงใส่มะนาว ถุงพลาสติกใส่น้ำ เป็นวิธีการง่ายๆ ที่ได้ผลสุดๆ นอกจากกันแดดแล้วยังเป็นการดิสเพลย์สินค้าได้เนียนสุดๆ แต่ถ้าใครเดินไม่ระวัง อาจจะถูกถุงเหล่านี้ฟาดหน้าเอาได้เหมือนกัน

03 ขวดไปรษณีย์

เราทุกคนรู้ดีว่าพลาสติกมีอายุยืนยาวหลายชั่วอายุคน ในเมื่อเราต่างพยายามลดละแล้ว แต่ยังเลิกไม่ได้ อะไรที่ใช้แล้วก็จับมาใช้ซ้ำให้คุ้มกับทรัพยากรที่ผลิตมันขึ้นมา ของนอกบ้านที่เสี่ยงต่อการหายอย่างกล่องรับจดหมายจึงเป็นทางออกที่น่าสนใจที่จะนำขวดพลาสติก แกลลอนพลาสติกเก่ามาใช้ ขวดที่ขนาดพอเหมาะก็จับมาตัดปากออกแล้วขลิบริมให้เรียบร้อย ป้องกันขอบคมที่จะเป็นอันตรายยามหยิบฉวย ตัวขวดที่ยังมีพื้นที่เหลือก็เขียนบ้านเลขที่ พร้อมกำกับไว้ชัดๆ ว่า ‘กล่องไปรษณีย์’ หรืออย่างแกลลอนขนาดที่ตรงใจก็ใช้คัตเตอร์กรีดเป็นช่องใส่จดหมายได้แบบไม่ต้องเสียเงินซื้อกล่องไปรษณีย์สีแดงทรงพื้นฐานตามขนบบ้านเรือนทั่วไป

04 ผ้าใบใส่ของ

กระเป๋าผ้าใบสีเขียวขี้ม้าใบนี้เป็นของคุณลุงช่างนักประดิษฐ์คนหนึ่งที่เราบังเอิญได้พบกันย่านศาลเจ้าพ่อเสือ ไม่ไกลจากเสาชิงช้า คุณลุงเป็นคนเย็บกระเป๋าใบนี้ขึ้นเองจากผ้าใบคลุมรถสิบล้อ เลือกขนาดกระเป๋าที่พอเหมาะ เย็บด้วยฝีจักรละเอียดยิบ ร้อยหูจับด้วยสายสลิงโลหะเพื่อความคงทน แล้วหุ้มด้วยสายยางพลาสติกอีกชั้นให้หยิบจับง่ายไม่บาดมือ เราหลงรักในดีไซน์ที่เรียบง่ายแต่ลงตัว ตอบโจทย์การใช้งานของช่างสุดๆ เพราะทั้งทนทาน หยิบของเข้า-ออกได้ง่าย เมื่อจับหูหิ้วพร้อมกันทั้งสองข้างก็รวบปิดปากกระเป๋าได้พอดิบพอดี ความยาวของสายสะพายก็ custom-made กับช่วงไหล่ของคุณลุงเป๊ะๆ ยามเปลี่ยนมาคล้องแขนก็เหมาะเจาะคล่องตัว

05 ไม้ถูพื้นแขวนเสื้อ

ชุมชนเมืองมีข้อจำกัดเรื่องพื้นที่ใช้สอยอยู่แล้วเป็นทุนเดิม แต่ชีวิตต้องดำเนินต่อไปไม่ว่าข้อจำกัดจะมากแค่ไหนก็ตาม นั่นเป็นเหตุให้แม้ว่าจะไม่มีราวตากผ้า เราก็ยังต้องซักผ้าและผึ่งแดดกันอยู่ดี ไม้ถูพื้นแขวนเสื้อจึงถือกำเนิดขึ้น โดยชาวชุมชนสวนสมเด็จย่า ฝั่งธนบุรี เลือกหยิบเอาด้ามไม้ถูพื้นเก่าๆ มาปักเข้ากับรูเสียบขาตั้งร่มรถเข็น กางองศาออกให้พอดีกัน จากนั้นก็นำไม้แขวนเสื้อมาแขวนเรียงกันตามร่องรูที่ปลายด้ามให้ระยะห่างกันพอดี ไม่ติดเกินไป ไม่ห่างเกินพอดี แบบคิดมาแล้วว่าต่อให้ลมพัดก็ไม่มีปัญหาผ้าเทไปกองรวมอยู่มุมเดียวกันแน่นอน ไม่แน่ หากดีไซเนอร์คนไหนได้แรงบันดาลใจนำไปพัฒนาต่อ นี่อาจเป็นราวตากผ้าแห่งอนาคตก็ได้นะ

06 พัดลมตั้งพื้นติดเพดาน

ใครจะเชื่อว่าเราสามารถรวมสองฟังก์ชั่นความเย็นได้ในหนึ่งเดียว จากพัดลมตั้งพื้นขนาดเหมาะแก่การใช้งานในบ้าน เราก็จับมาห้อยหัว ยึดตัวฐานด้วยโครงเหล็ก ผูกเชือกมัดอย่างหนาแน่นขัดกับโครงหลังคา เพียงเท่านี้เราก็ได้พัดลมเพดานที่ตอบโจทย์การใช้งานสำหรับเพิงขายอาหารริมทางในซอยอารีย์ซึ่งค่อนข้างเตี้ย หากใช้พัดลมเพดานที่มีใบพัดแบนยาวก็อาจเกิดอันตรายต่อลูกค้าได้ แถมตัวพัดลมตั้งพื้นแบบนี้ยังไม่กินเนื้อที่ เป่าลมตรงจุด ปรับระดับความเย็น และหมุนไปยังองศาที่ต้องการได้อีกต่างหาก

07 พัดลมเก็บขยะ

เมื่อพัดลมชำรุดจนไม่อาจเยียวยา จุดหมายปลายทางต่อไปคงหนีไม่พ้นการนำไปแยกชิ้นส่วนเพื่อรีไซเคิล แต่ส่วนที่เป็นตะแกรงโลหะที่ครอบด้านหน้าด้านหลังนั้นมีหนทางที่จะผจญภัยและสร้างประโยชน์ให้โลกได้มากกว่านั้น เพราะมันยังช่วยทำความสะอาดคลองได้อีกด้วย! เจ้าหน้าที่ของสำนักการระบายน้ำ กรุงเทพมหานคร นำชิ้นส่วนนีี้มาประกอบเข้ากับแท่งไม้ยาว ผูกให้แน่นหนาด้วยเชือกหรือลวด เพื่อนำไปตักขยะในน้ำ ด้วยความโปร่งของตะแกรงทำให้น้ำไหลออกได้เร็ว แต่ทนทาน แข็งแรงกว่ากระชอนทั่วไป ไม่ว่าขยะจะชิ้นใหญ่แค่ไหนในลำคลองสายเล็กสายน้อยทั่วกรุงเทพฯ ก็ไม่หวาดหวั่น ทำงานอย่างแข็งขันได้ตลอดทั้งวันไม่มีบิดงอ

08 เครื่องตัดเหล็กบ้านบาตร

ลุงบึ้กเป็นช่างทำบาตรมาตั้งแต่ยังหนุ่มๆ เครื่องตัดเหล็กตัวนี้เป็นมรดกตกทอดจากคุณพ่อคุณแม่ ซึ่งไม่มีขายที่ไหน เพราะบ้านบาตรเป็นชุมชนเก่าแก่โบราณ สันนิษฐานกันว่าตีบาตรด้วยมือกันมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี เครื่องไม้เครื่องมือในการทำงานจึงมักมาจากของใกล้ตัวทั้งสิ้น เครื่องตัดเหล็กตัวนี้ก็ทำมาจากแหนบรถยนต์ ให้ช่างเหล็กย่านใกล้เรือนเคียงแถววรจักรช่วยดัดแปลงให้ตามความต้องการ จึงตัดแผ่นเหล็กได้อย่างคมกริบ ลุงบึ้กเล่าว่าเป็นเครื่องมือทำมาหากินที่พ่อแม่ทิ้งไว้ให้จึงเอาผ้าสามสีมาผูกไว้บูชาเสียเลย

The post Thai DIY : งานออกแบบจากสิ่งของใกล้ตัวโดยไม่ตั้งใจ แต่ใช้งานดีจริงๆ appeared first on a day magazine.

เพราะเราอยากให้ลองมองวัดในฐานะแหล่งรวมศิลปวิทยาการของผู้คนหลากหลายยุคสมัยไว้ด้วยกัน ทั้งงานวาด งานปั้น สถาปัตยกรรม วรรณกรรม และข้าวของเครื่องใช้ต่างบทบาทต่างที่มาซึ่งถูกนำมารวมไว้ด้วยกัน หนึ่งในสิ่งที่เราไม่อยากให้พลาดก็คือ ‘จิตรกรรมฝาผนัง’ ซึ่งปู่ย่าตายายของเราหยิบกาลเวลามาหยุดไว้บนผนังปูนเหล่านี้

ดูเผินๆ วัดไหนก็มีแต่พุทธประวัติเหมือนๆ กันไปหมด แต่หากโน้มตัวเข้าไปอีกนิด ชิดเข้าไปอีกหน่อย จะพบว่ามีเรื่องน่าสนใจซุกซ่อนอยู่ในฝีแปรงสีซีดๆ เหล่านั้นเต็มไปหมด เรามี 5 วิธีดูจิตรกรรมฝาผนังในวัดให้สนุกจาก ต้า-ธนภัทร์ ลิ้มหัสนัยกุล แฟนพันธุ์แท้วัดไทยที่จะมาฝึกวิชาให้เรา มาฝากกัน

1. จงจับจุด

เมื่อเข้าไปในพระวิหารหรือพระอุโบสถแล้ว เราอาจจะตาพร่างพรายด้วยรูปเขียนทั้งฝาผนังทั้งเพดานพร้อยไปหมด แต่ลองใจเย็นๆ ค่อยๆ ไล่สายตาจากด้านใน ซ้ายสุด ขวาสุด เพราะภาพเขียนที่เป็นเรื่องราวมักจะไล่เรียงจากด้านในออกมาเสมอ หรือไม่ก็เลือกสักจุดที่เราสนใจก่อนก็ได้แล้วจึงค่อยสืบสาวราวเรื่องต่อไป

บางวัดวาดเป็นทศชาติชาดก โดยช่างเขียนจะเลือกเฉพาะสถานการณ์เด่นๆ เท่านั้น เช่น พระมหาชนกตอนเรือแตก พระสุวรรณสามตอนถูกศรยิง บางวัดเป็นเรื่องของตำนานท้องถิ่น เช่น วัดประเสริฐสุทธาวาสมีภาพวาดสามก๊กด้วยหมึกจีน วัดหงส์รัตนารามมีเรื่องราวตำนานพระแก้วมรกต วัดโสมนัสราชวรวิหารมีเรื่องอิเหนา วัดปทุมวนารามมีเรื่องศรีธนญชัย มองหาตัวละครเอกให้เจอรับรองว่าไปต่อง่ายแน่นอน

2. จงมีสายตาซุกซน

ลองคิดถึงการเป็นช่างเขียนเมื่อ 200 ปีที่แล้ว ว่านอกจากเรื่องราวหลักที่ได้รับมอบหมายให้มาวาด เราอยากจะแต่งเติมหยอดอะไรลงไปในภาพอีกบ้าง แน่นอนว่าคนเราย่อมอยากถ่ายทอดความประทับใจจากสิ่งที่พบเห็นรอบตัวลงไปในผลงานของตนเอง เราจึงจะได้เห็นภาพสะท้อนของชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คนในสมัยนั้น พวกเขาแต่งตัวกันอย่างไร อยู่อาศัยในบ้านเรือนแบบไหน กิจกรรมในแต่ละวันมีอะไรบ้าง

วัดในสมัยอยุธยานั้นมักจะไม่มีภาพต้นไม้ บ้านเรือนคน เพราะโบสถ์มีขนาดเล็ก วาดเนื้อเรื่องให้พอก็ว่ายากแล้ว แต่จะพบมากในวัดสมัยรัตนโกสินทร์ เนื่องจากวิทยาการการสร้างโบสถ์วิหารสมัยใหม่ที่ขยายอาคารได้ใหญ่โตโอ่อ่าขึ้น ส่วนที่เรียกว่า ‘ห้อง’ ซึ่งเป็นช่องระหว่างหน้าต่างจึงมีพื้นที่ว่างเหลือเยอะให้เติมแต่งเรื่องราวอื่นๆ เข้าไปด้วย การเขียนจิตรกรรมฝาผนังวัดใหญ่ๆ จะแบ่งงานกันเป็นทีม นายช่างใหญ่จะคอยเก็บงานที่ต้องลงรายละเอียดหรือตัวละครสำคัญ ส่วนลูกมือก็รับหน้าที่วาดไพร่ฟ้าประชาชน เติมกิ่งก้านใบไม้ระบายสีท้องฟ้ากันไป สังเกตง่ายๆ ว่าใครฝีมือเก่งกาจจะได้อวดผลงานอยู่ข้างล่าง ใครยังเป็นมือสมัครเล่นก็จะต้องปีนนั่งร้านขึ้นไปวาดข้างบนแทน

3. จงสังเกตสีสัน

สีสันของจิตรกรรมฝาผนังก็น่าสนุกไม่แพ้กัน เมื่อลองหลับตาจินตนาการเล่นๆ สวรรค์ในภาพจำของเรามักเป็นสีขาวสว่างไสว แต่สวรรค์บนผนังโบสถ์ไทยมักใช้สีแดงมาระบายเป็นพื้นหลัง เพราะเป็นทั้งสีมงคล ดูศักดิ์สิทธิ์ แถมยังขับให้ทองที่ปิดทับลงไปดูเปล่งประกายสวยงามยิ่งขึ้นด้วย

สีไม่ได้เพียงตกแต่งภาพให้สวยงาม แต่ยังมีความหมาย มีที่มาที่ไปแฝงอยู่ เช่น รัศมีรอบกายของพระอินทร์ที่ปกติจะเป็นสีแดง หากกำลังพรางตัวอยู่ก็จะระบายสีรอบๆ เป็นสีดำแทน เป็นวิธีเล่าเรื่องด้วยภาพที่เรียบง่ายแต่เข้าใจได้ทันที หรือสีของเสาที่แตกต่างกันในโบสถ์จะค่อยๆ ไล่สีจากเข้มเข้าไปหาอ่อน เมื่อเราเดินเข้าหาพระประธานจึงให้ความรู้สึกเหมือนกับว่ายิ่งเข้าใกล้เท่าไหร่ก็ยิ่งพบแสงสว่างรออยู่

4. จงแกะรอยสัญลักษณ์

สิ่งที่เห็นอาจไม่ใช่สิ่งที่เป็นเสมอไป ทศชาติชาดกเรื่องภูริทัตชาดก พระพุทธเจ้าเกิดเป็นนาค ในบางฉาก ช่างจะไม่เขียนเป็นรูปนาคซึ่งเป็นสัตว์เลื้อยคลาน แต่จะวาดภาพคนสวมมงกุฎรูปนาคแทน

ตำแหน่งการจัดวางภาพแต่ละฉากแต่ละตอนก็มีความหมายซ่อนอยู่เช่นเดียวกัน ลองสังเกตให้ดีจะพบว่า ผนังฝั่งตรงข้ามพระประธานโดยมากมักวาดเป็นพุทธประวัติตอนมารผจญ ผนังหลังพระประธานนิยมวาดภาพจำลองไตรภูมิ เป็นปริศนาธรรมที่บอกว่าพระพุทธเจ้าทรงหันหลังให้การเวียนว่ายตายเกิดแล้วนั่นเอง แต่ไม่ได้เป็นกฎตายตัวเสมอไปนะ บางวัดก็สลับกันบ้าง หรือเป็นเรื่องราวอื่นๆ ไปเลยก็มีเหมือนกัน

5. ไม่ต้องหลบสปอยล์

ความสนุกของการดูจิตรกรรมฝาผนังไม่ได้อยู่ที่ความตื่นเต้นเร้าใจคาดเดาไม่ได้ของเนื้อเรื่อง (เพราะส่วนใหญ่ก็เป็นเรื่องคล้ายๆ กันทั้งนั้นแหละ) แต่ความสนุกอยู่ที่การนำเสนอเรื่องราวเดียวกันในรูปแบบที่ไม่เหมือนกันของช่างเขียนแต่ละวัดต่างหาก จะว่าไปก็เหมือนการดูบ้านทรายทองที่รู้อยู่แล้วว่าจะเกิดอะไรขึ้น แต่ก็ยังสนุกได้ทุกตอน แล้วแต่มุมมองและวิธีการนำเสนอของช่างเขียนแต่ละยุคแต่ละคนว่าจะถ่ายทอดฉากเหตุการณ์ต่างๆ ออกมาอย่างไร

เรายังสังเกตยุคสมัยของภาพเขียนจากคำอธิบายได้ด้วยเช่นกัน ภาพที่เขียนขึ้นตั้งแต่ก่อนสมัยรัชกาลที่ 3 จะมีแต่ภาพล้วนๆ เพราะฟังก์ชั่นของจิตรกรรมฝาผนังในอดีตมีไว้เพื่อให้พระสงฆ์ใช้ประกอบการเทศน์ให้ชาวบ้านฟัง การเขียนคำอธิบายภาพไว้ด้านล่างนิยมมากขึ้นตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 เป็นต้นมา เพราะจิตรกรรมไม่ได้มีฟังก์ชั่นเหมือนในอดีต จึงไม่มีเนื้อหาที่เป็นนิทานชาดกหรือตำนานปรัมปราสักเท่าไหร่ แต่เป็นประวัติศาสตร์หรือบันทึกเหตุการณ์ อย่างในสมัยรัชกาลที่ 4 มีจิตรกรรมพระราชประเพณีสิบสองเดือนที่วัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมาราม รวมทั้งการลอยกระทงและการบวชนาค โดยเฉพาะการบวชนาคซึ่งสะท้อนให้เห็นวิถีชีวิตของพระสงฆ์ในขณะนั้น แถมยังมีภาพของสถาปัตยกรรมยุคนั้นให้ชมเหมือนได้ย้อนเวลากลับไปด้วย ใครอยากเห็นภาพวัดสุทัศน์และวัดราชบพิธเมื่อร้อยกว่าปีก่อน ก็ตามไปดูได้เลย

The post HOW TO ดูจิตรกรรมฝาผนังยังไงให้สนุก appeared first on a day magazine.