คนติดตามในเพจ Sina Wittayawiroj® มากกว่าสองหมื่นคน และภาพที่ถูกแชร์ออกไปมากกว่าพันครั้งเป็นเครื่องยืนยันได้ แม้บางผลงานจะมีกลิ่นความรุนแรงมากจนเฟซบุ๊กต้องรีพอร์ตออกไป แต่นั่นไม่ใช่เรื่องน่าเศร้าเท่ากับภาพนั้นวาดมาจากเรื่องจริงที่เกิดขึ้นในสังคม

นอกไปจากการวาดรูป สินายังริเริ่มสร้างกลุ่มนักวาดภาพประกอบประชาธิปไตยในเฟซบุ๊กเพื่อให้นักวาดหลากหลายสไตล์มาปล่อยผลงานเคลื่อนไหวทางการเมืองจนตอนนี้มีสมาชิกกว่าหมื่นคน ทั้งยังเป็นพื้นที่ที่ชวนนักวาดมาสร้างแคมเปญความเคลื่อนไหวไปพร้อมๆ กับสถานการณ์ทางสังคม 

เหล่านี้คือสิ่งที่คนเห็นบทบาทการเคลื่อนไหวทางการเมืองส่วนใหญ่ของสินา เมื่อได้นั่งจับเข่าคุยกับเจ้าตัวถึงที่มาของความสนใจการเมืองและแนวคิดการทำงานแล้ว จึงพบว่าช่วง 10 ปีที่ผ่านมาในภาวะที่การเมืองทำให้คนรุ่นใหม่รู้สึกเติบโตมากับความวุ่นวาย สินาเป็นคนหนึ่งที่ผ่านการเห็นความรุนแรงต่อคนเสื้อแดง ต้านการรัฐประหารในปี 2557 ด้วยความรู้สึกปลดแอกทางความคิด ตั้งคำถามกับความอยุติธรรมรอบตัว ในขณะเดียวกันก็รู้สึกเจ็บปวด หวาดระแวงกับความไม่ปลอดภัยในชีวิต และต้องจำใจห่างหายไปจากเรื่องการเมืองระยะหนึ่ง

แน่นอนว่าอะไรก็ตามที่ทำให้เขาต้องนิ่งเฉยก็หยุดได้เพียงความเคลื่อนไหว ไม่มีใครก้าวข้ามเข้ามาบังคับความคิดและจิตใจได้ สินายังคงหล่อเลี้ยงความเชื่อของตัวเองเสมอจนปล่อยให้มันปะทุออกมาอีกครั้งในวันที่คนออกมาเรียกร้องชีวิตที่ดีกว่าเดิมในประเทศนี้ 

และในตอนนี้ที่สังคมไทยตื่นขึ้นแล้ว สินาเชื่อว่าเรากำลังอยู่ในยุคของการเปลี่ยนแปลงที่จะไม่มีใครหันหลังให้ความอยุติธรรมอีก

1
นักเรียนศิลปะผู้ปลดแอกทางความคิด

ถ้าถามถึงที่มาที่ไปความสนใจการเมืองของสินา เรื่องทั้งหมดต้องย้อนกลับไปในช่วงที่เขาเป็นนักเรียนศิลปะจากคณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร สินาเข้าเรียนรุ่นเดียวกับวนะ วรรลยางกูร ลูกชายของ วัฒน์ วรรลยางกูร นักเขียนผู้ต้องลี้ภัยทางการเมือง และการรับรู้ข้อมูลการเมืองที่ต่างจากรัฐพยายามบอกกับเขาเริ่มจากตรงนี้

“เราอยู่หอเดียวกันกับเขา เวลาอยู่ในวงเหล้าเขาจะเป็นคนแอ็กทีฟเรื่องการเมืองมากกว่าคนอื่น เล่าทุกเรื่องให้ฟังตั้งแต่รัฐประหารปี ’49 จนกระทั่งมีม็อบเสื้อแดง” สินาย้อนความทรงจำ

แม้ในตอนนั้นเขายอมรับว่าตัวเองยังวางตัว ‘เป็นกลาง’ ท่ามกลางความขัดแย้งของสีเสื้อ จนปีที่เขาเรียนจบ และได้ฟังเรื่องราวคนเสื้อแดงจากเพื่อนมากมาย เขาคิดว่าเรื่องเล่าคงไม่เท่าตาเห็น วันหนึ่งช่วงเมษายน ปี 2553 สินาไปแยกคอกวัวและอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย แล้วบันทึกภาพสิ่งที่เห็นเอาไว้

“มันหวนให้เราคิดถึงตอนเด็กๆ ที่พ่อแม่พาไปงาน 6 ตุลาฯ แล้วได้รับรู้การใช้ความรุนแรง สิ่งที่เราได้เห็นที่แยกคอกวัวมันเป็นคนละเรื่องกับที่เรารับรู้จากสื่อกระแสหลักมากๆ หลังจากนั้นเราเลยอยากแอ็กทีฟการเมืองมากขึ้น ศึกษาข้อมูลจริงจัง ก่อนหน้านี้เราไปเจอวารสาร อ่าน ที่ตลาดในสนามหลวงก็ซื้อมาอ่าน หาข้อมูลเชิงลึก คลุกคลีอยู่กับคนในฝั่งประชาธิปไตยมากขึ้น” 

นับแต่นั้นเขาตัดสินใจว่าตัวเองจะไม่เป็นกลางทางการเมืองอีก และคิดว่าคุณภาพชีวิตเขากับคนเสื้อแดงก็ไม่ต่างกันในประเทศนี้

“ตอนแรกก็มีชั่งใจว่าจะเลือกอะไร เพราะองค์ความรู้ที่เรามีกับที่สื่อกระแสหลักบอกเรามาตลอดมันไม่ไปด้วยกันเลย เราลองเอาตัวเองไปเชื่อมโยงและมีส่วนร่วมกับข้อมูลรัฐ มันก็มีเรื่องที่ไม่เมคเซนส์ รู้สึกแค่ว่ารัฐกดทับเรา

“แต่พอเราเชื่อว่าประชาชนมีสิทธิมีเสียง สุดท้ายเราคิดว่าข้อมูลจากวารสาร อ่าน และที่เราลงพื้นที่เห็นคนเสื้อแดง เป็นข้อมูลที่สมเหตุสมผลกว่า เรารู้สึกว่าตัวเองเชื่อมโยงกับมวลชนเสื้อแดงได้

“พอคิดอย่างนี้แล้วมันเหมือนปลดแอกทางความคิด จากที่เคยเป็นเครื่องมือของรัฐ เรารู้สึกเติมเต็มว่าฉันเป็นประชาชนที่มีคุณค่านี่หว่า ไม่ต้องยอมให้รัฐกดทับอย่างเดียวก็ได้”

ไม่ใช่แค่เรื่องการเมืองระดับประเทศ สินาใช้แนวคิดนี้กับทุกเรื่องในชีวิตประจำวัน อย่างเช่น เรื่องการรับน้องในคณะจิตรกรรมฯ ที่เขาออกมาต่อต้านในช่วงที่กำลังเรียนปริญญาโท

“มันเกิดมูฟเมนต์เรื่องรับน้องที่คณะใกล้ๆ เช่น มัณฑนศิลป์ และโบราณคดี แต่มันไม่เกิดขึ้นในจิตรกรรม ซึ่งเป็นคณะที่เป็นสารตั้งต้นเรื่องการรับน้องในศิลปากร การที่เราออกมาพูดว่าไม่เห็นด้วยมันไปคัดง้างความเชื่อและโครงสร้างแบบศักดินาในคณะ จากนั้นมาเราโดนเพ่งเล็งทันที”  

สินาทบทวนความรู้สึกโดดเดี่ยวในตอนนั้น มีคนจ้องเล่นงานเขาในวิธีการต่างๆ จนเขาเป็นคนไม่ไว้ใจใคร  

“มันรวมกับว่าตอนนั้นเราเริ่มเคลื่อนไหวทางการเมือง ไปลงชื่อแก้ไข 112 คนเห็นเลยบอกว่าเราเป็นพวกล้มสถาบัน เป็นคนเสื้อแดง มีคนขู่ทำร้ายร่างกาย เรามีชื่อในคณะว่าโรสะรอย ก็มีคนไปตั้งเพจ ‘ชาวจิตรกรรมเกลียดโรสะรอย’ คนรู้จักไปกดไลก์ ตอนนั้นมันหนักหนาสาหัสเอาการเหมือนกัน เราหวาดระแวง กลัวว่าจะมีคนมาทำร้าย จนเราต้องเงียบหายไปจากคณะ มันกระทบกับชีวิตมากๆ เราไม่ไว้ใจใครที่มีความเชื่อแบบกลางๆ เลยจนเหมือนเป็นโรค PTSD ทางความสัมพันธ์ (โรคเครียดหลังผ่านเหตุการณ์ร้ายแรงที่กระทบกระเทือนจิตใจ)”

2 
ศิลปินผู้ใช้ศิลปะศึกษาสังคมการเมือง
และเสรีภาพ

ส่วนการแสดงออกผ่านงานศิลปะ การคลุกคลีกับการเมืองทำให้สินาหยิบเอาตัวละครสำคัญมาทำเป็นของเล่นตั้งแต่ตอนทำทีสิสปริญญาตรี เช่น ทักษิณ ชินวัตร หรือ สนธิ ลิ้มทองกุล แม้เจ้าตัวจะยอมรับตรงๆ ว่า “งานนั้นเราทำแบบ play safe มาก อยู่ตรงไหนก็รอด และไม่ได้เป็นกระบอกเสียงให้สังคมเลย” แต่ตอนนั้นเขาทำมันด้วยความรู้สึกว่าต้องทำ เพราะการเมืองเป็นส่วนหนึ่งในชีวิต และในฐานะประชาชนคนหนึ่งที่ต้องมีส่วนร่วมกับการเมือง 

ทั้งหมดนั้นเกิดขึ้นก่อนที่เขาจะลงพื้นที่ไปเจอคนเสื้อแดง และต่อจากนั้นสินาก็ไม่ได้ทำงานศิลปะที่เฉียดใกล้เรื่องการเมืองอีกเลย

“พอเราเลือกอุดมการณ์ทางการเมือง แล้วเห็นว่าคนที่เลือกแบบเราโดนยิงตาย ไม่ถูกจดจำในเหตุการณ์ ’53 มันรุนแรงจนเรารู้สึกว่าไม่ไหวว่ะ เจ็บช้ำ เหนื่อย ท้อ คนอื่นๆ ก็เงียบหาย เราเลยถอยออกมาไม่ได้ทำเรื่องการเมืองตรงๆ อยู่ 2-3 ปี”

จนกระทั่งทีสิสปริญญาโท สินาเลือกหัวข้อวิจัยที่เชื่อมโยงกับสังคม เขายอมรับว่าไม่สามารถเอาใจออกจากเรื่องนี้ได้แล้ว แต่ก็สำรวจความเป็นไปในระดับชุมชนมากกว่าพูดถึงการเมืองระดับประเทศ

“เราเอาศิลปะมาเป็นเครื่องมือในการศึกษาชุมชนหรือว่าขนบสังคมว่าเขามีทัศนคติยังไงกับเรื่องอะไร ซึ่งมันสนุกกว่าการทำศิลปะแบบเพียวอาร์ตมาก เพราะเราไม่ต้องสนใจศิลปะด้วยซ้ำ ประกอบกับตอนนั้นเราโดนล่าแม่มด ก็เข้ามหาวิทยาลัยบ้างไม่เข้าบ้าง เลยมีเวลาพอที่จะศึกษาไปกับหัวข้อนี้มากขึ้น”

จากนั้นมาสินาก็ใช้วิธีการแบบนี้สร้างสรรค์งานศิลปะมาโดยตลอด เพื่อศึกษาสังคมการเมือง และสำรวจความเป็นไปได้ของการทำงานศิลปะ

“มันมีหลายงานที่เราทำหลังจากเรียนจบปริญญาโท เช่น ตอนนั้นเราทำงานเป็นกราฟิกดีไซเนอร์ ก็คิดว่าจะแบ่งพาร์ตมาเป็นศิลปินด้วย เลยขอทางบริษัทว่าอยากวิดีโอคอลไปที่แกลเลอรีเพื่อที่จะคุยกับคนดูงานศิลปะทุกวันเป็นเวลา 1 เดือน ซึ่งบริษัทก็โอเค

“ทุกๆ วันได้คุยประมาณร้อยคน บางคนก็งงๆ เหมือนกันว่านี่คืองานศิลปะเหรอ สุดท้ายเราได้ข้อมูลที่เซอร์ไพรส์เยอะมาก เช่น เขาไม่เคยคิดเลยว่าศิลปะมันมาไกลขนาดนี้ ความเห็นหลากหลายมาก แต่มันคือการแลกเปลี่ยนทางตรง จากตัวเราที่เป็นศิลปินกับคนดู แล้วมันทำให้รู้ว่าผู้ชมก็เป็นส่วนหนึ่งในการเติบโตของศิลปิน การทำงานศิลปะไม่ใช่แค่เอางานไปวางอย่างเดียว ตัวศิลปินอาจจะต้องเข้าไปมีส่วนร่วมกับโจทย์แล้วผลิตงานออกมา” 

หลังจากนั้นเขาก็ขยับกลับมาทำงานการเมืองอีกครั้ง ด้วยความสนใจประวัติศาสตร์การสวรรคตของรัชกาลที่ 8 เขาจึงหยิบมาสร้างเป็นงานเตรียมแสดงในแกลเลอรีแห่งหนึ่ง แต่เพราะเป็นหัวข้อที่อ่อนไหวในสังคมประกอบกับเหตุการณ์สวรรคตของรัชกาลที่ 9 ทำให้แกลเลอรีขอยกเลิกงานสินาไป

“จริงๆ งานนี้มันก็มีข้อจำกัดหลายอย่าง เช่น 112 และเป็นประวัติศาสตร์ต้องห้าม วิธีเดียวที่จะพูดได้คือซ่อนในสัญญะ แต่พอเราทำงานแบบนี้ซ้ำๆ ในกระบวนการศิลปะ เรารู้สึกว่านี่เป็นปัญหา เพราะสื่อสารออกมาตรงๆ ไม่ได้ แล้วกว่าสารนั้นจะไปถึงผู้ชมอีก เราเลยเปลี่ยนใหม่ พยายามทำให้ใกล้เคียงสิ่งที่อยากสื่อสารมากที่สุด สุดท้ายเลยไม่ได้แสดง”

นี่จึงเป็นงานชิ้นแรกที่เขาถูกเซนเซอร์ สินาจึงนำบทสนทนาที่เจ้าของแกลเลอรีขอยกเลิกงานมาเซนเซอร์คำบางคำออก แล้วจัดแสดงในชื่อว่า This show IS Cancelled 

ดูเหมือนความเป็นไปในสังคมทำให้สินาผิดหวังกับการเป็นคนทำงานศิลปะซ้ำแล้วซ้ำเล่า ปีต่อมาเขาก็ยังไม่ได้แสดงงานประวัติศาสตร์การสวรรคตรัชกาลที่ 8 อีก สินาจึงตัดสินใจเอาผลงานตัวเองมาเผาทิ้ง 

และห่างหายออกไปจากการเป็นศิลปินการเมืองอีกครั้ง

3 
การกลับมาในฐานะคนที่ส่งเสียงเพื่อสังคม
ด้วยงานศิลปะ

หลังจากกระแสการเมืองและการลุกฮือของมวลชนเมื่อปีที่แล้ว สิ่งเหล่านี้กระตุ้นให้สินากลับมาส่งเสียงทางสังคมอีกครั้ง โดยใช้เครื่องมือศิลปะเบสิกที่สุด นั่นคือการวาดรูป เพื่อแสดงจุดยืนทางการเมือง รวมตัวนักวาดในกลุ่มนักวาดภาพประกอบประชาธิปไตยเพื่อสนับสนุนขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคม 

ต่อไปนี้คือบทสนทนาที่สินาพยายามสะท้อนมุมมองของเขาต่อการใช้ศิลปะขับเคลื่อนสังคม ณ เวลานี้ให้เราฟัง

คุณเป็นศิลปินที่ผ่านการทำงานศิลปะการเมืองมาหลากหลายแบบ ทำไมการกลับมาครั้งนี้ถึงเลือกใช้การวาดรูปสื่อสารเป็นหลัก

ในตอนแรกมันเกิดจากการเห็นคนมารวมตัวกันเยอะๆ แล้วเราคิดว่าต้องทำอะไรสักอย่าง ซึ่งก็กลับมาคิดว่าเราทำอะไรได้บ้าง เบสิกเลยคือวาดรูปได้ ทำไมไม่ใช้ให้เป็นประโยชน์กับคนอื่น ไปม็อบแล้วกลับมาวาดรูปเลย ตอนที่ทำไม่ได้คิดว่าตัวเองเป็นศิลปินด้วยซ้ำ คิดแค่ว่าอยากวาดรูปเกี่ยวกับขบวนการเคลื่อนไหวทางการเมืองในไทย แค่นั้นเอง

แต่ก็มีลองไปทำอย่างอื่นด้วยนะ ทำแอนิเมชั่น แต่งเพลง แต่ก็ยังรู้สึกว่าการวาดภาพการเมืองกลายเป็นความชอบของเราไปแล้ว นี่คือสิ่งที่เราอยากทำมาตลอด ใช้ศิลปะเป็นเครื่องมือในการมีส่วนร่วมกับสังคม  จนปัจจุบันงานมันก็ไหลทะลักออกมา วาดทุกวัน คือทำงานประจำเสร็จ ทำจ๊อบเสร็จ วาดรูปการเมืองตลอด มันกลายเป็นกิจวัตรไปแล้ว

อีกอย่างพอแพลตฟอร์มออนไลน์เป็นพื้นที่แสดงออกอีกทาง แล้ววิธีการเดียวที่สื่อสารกับชุมชนออนไลน์ได้เร็วที่สุดคือรูปวาด เราก็เลือกเทคนิคที่มันตอบโจทย์กับผู้ชม กับคนที่เราอยากสื่อสารด้วย 

เท่าที่สังเกตผลงานของคุณหลากหลายมาก อย่างที่เห็นในปัจจุบันก็ไม่ได้เหมือนกับตอนที่วาดขึ้นมาแรกๆ เลย

เราเปลี่ยนสไตล์เยอะมาก เราพยายามไม่ล็อกตัวเองไว้แบบใดแบบหนึ่ง ตอนแรกๆ เราวาดเป็นรูปบุคคลบนพื้นหลังสี แล้วก็เขยิบมาวาดภาพเหมือนคน จากนั้นก็พยายามสร้างคาแร็กเตอร์ของตัวเอง แต่ก็คิดว่ายังไม่เวิร์ก ตอนหลังที่ขบวนเดินทะลุฟ้ามาขอให้ช่วยวาดโปสเตอร์แล้วเขาส่งเรฟเฟอเรนซ์โปสเตอร์ญี่ปุ่นมาให้ เราเลยเริ่มพัฒนาจากงานนั้นมาจนเป็นภาพแบบปัจจุบัน

ตอนนี้วาดภาพแต่ละครั้งเราจะมีหมวดในหัวเลยว่าภาพนั้นจะสื่อสารอะไร เราจะแบ่งออกเป็น 3 หมวด คือ หมวดให้กำลังใจ จะวาดคนในขบวนประชาธิปไตยขึ้นมาแบบมีอำนาจ เปลี่ยนแปลงสังคมแล้ว หรือบางทีก็จะวาดคนมีอำนาจให้ไม่มีอำนาจ อีกหมวดคือหมวดสวยงาม จะวาดออกมาให้มีองค์ประกอบสวยงามแต่เต็มไปด้วยความรุนแรงให้มันคอนทราสต์กัน หมวดสุดท้ายคือบันทึกเหตุการณ์ จะเป็นแบบจินตนาการให้มันเกินจริงบางส่วน เช่น ภาพผู้พิพากษาที่มีข่าวลือมาว่ามีคนคอนโทรลผู้พิพากษาได้ เราก็เอามาวาดแบบเป็นตุ๊กตาหุ่นมีคนชักใย แล้วก็เติมถุงน้ำเกลือไว้ด้านล่าง สื่อถึงเพนกวิน มีภาพที่ถูกเผาด้านหลังซึ่งเป็นคดีของแอมมี่ ทั้งหมดรวมได้ว่าพูดถึงเรื่องอำนาจที่กำลังถูกท้าทาย ผู้พิพากษาที่กำลังถูกชักใย แล้วก็คนที่สู้ด้วยการทำร้ายตัวเองเพื่อให้ผู้พิพากษาเห็นว่าฉันไม่พอใจกับความอยุติธรรม 

จากการวาดภาพสื่อสารด้วยตัวเอง แล้วอะไรที่ทำให้คุณเริ่มตั้งกลุ่มนักวาดภาพประกอบประชาธิปไตย

จริงๆ มันเริ่มจากว่า ตอนเราต้านรับน้อง เรามารู้ว่าตัวเราเองทำคนเดียวไม่มีเครือข่ายเลย พอมาตอนนี้เลยคิดว่ามันต้องสร้างกลุ่ม สร้างเครือข่าย อีกอย่างคือเวลาเราเห็นใครทำแคมเปญอะไร พอคนมาร่วมแคมเปญด้วยเยอะๆ ภาพมันก็จะหายไป ไม่มีการ archive ไว้ แต่พอเราตั้งกรุ๊ปนี้ขึ้นมามันเป็นการ archive หลายๆ อย่าง และการทำแคมเปญผ่านกลุ่มทำให้ผลงานมันอยู่ในนั้นตลอดไป

ตอนแรกเราก็ไม่ได้คิดว่ามันต้องใหญ่ขนาดนี้นะ แค่คิดว่าอยากมีพื้นที่หนึ่งที่มีคนแบบเรามาอยู่รวมกันเฉยๆ แต่ปัจจุบันนี้มีสมาชิกหมื่นกว่า แล้วกลายเป็นกลุ่มที่จับต้องได้ขึ้นมา ช่วงแรกๆ เราแทบไม่ได้ทำอะไรเลย มีคนอัพโหลดงานลงทุกวัน กลุ่มมันรันไปเองแบบออร์แกนิก มันเกินความคาดหมายเรามากๆ 

ซึ่งทั้งหมดมันก็เกิดจากสังคมมีการเคลื่อนไหวตลอด มันเลยมีมูฟเมนต์ตลอดด้วย แล้วมูฟเมนต์แบบนี้ในออนไลน์ก็สำคัญ เราจะเห็นการถกเถียงกันเนอะว่าเราควรลงถนนหรือควรอยู่ในออนไลน์ แต่เราคิดว่ามันต้องไปด้วยกัน คือไม่ว่าพื้นที่ไหนก็ต้องแอ็กทีฟทางการเมืองได้ แล้วก็โดยอิสระด้วย ไม่ต้องมีแกนนำก็ได้ มันสามารถเกิดการเคลื่อนไหวด้วยประชาชนด้วยกันเองก็ได้ แล้วกลุ่มนี้มันก็ตอบโจทย์การเคลื่อนไหวที่มันเกิดขึ้นในสังคมจริงๆ 

พอเกิดการเคลื่อนไหวแบบนี้ คุณคิดว่าศิลปะมีส่วนช่วยสนับสนุนสังคมยังไงบ้าง

ต้องบอกก่อนว่างานศิลปะก็เป็นภาษาหนึ่งในการสื่อสาร ทีนี้ด้วยภาษาของศิลปะมันเต็มไปด้วยไวยากรณ์ที่มันเกินจริงได้ ไม่นานมานี้เพิ่งมีคนวาดประยุทธ์เป็นถังขยะ วาดให้คนมีอำนาจดูตลก ถูกวิพากษ์วิจารณ์เสียดสีล้อเลียนจนเขาดูเหมือนไม่มีอำนาจ

สิ่งพวกนี้มันทำให้การเคลื่อนไหวทางการเมืองมีความหลากหลายมากขึ้น เราจะไม่สามารถเคลื่อนไหวทางการเมืองได้โดยมีงานวิชาการเป็นธงนำอย่างเดียว สุดท้ายมันต้องมีเพลงแรป เสื้อยืดรณรงค์ โปสเตอร์ เข็มกลัด โลโก้ ป้าย ภาพประกอบ งานศิลปะ อะไรก็ได้ ภาพประกอบการเมืองหรือกรุ๊ปนักวาดภาพประกอบประชาธิปไตยก็เป็นส่วนหนึ่งของการเคลื่อนไหวนี้

แต่ถ้าดูจากสถานการณ์ตอนนี้ที่เสรีภาพในการพูดทุกอย่างที่คิดยังไม่เกิดขึ้นจริง ยังมีคนโดนจับกุมอยู่ คุณเองกลัวบ้างไหม

เราผ่านความกลัวนั้นไปแล้ว ก่อนหน้านี้คือกลัวจะโดนจับ จะโดน 112 โดนนู่นนี่นั่น ซึ่งเราเบื่อกับความรู้สึกแบบนี้ คือถ้ามาจับจริง สุดท้ายเราสามารถอธิบายได้ด้วยว่าสิ่งที่เราทำเราทำไปทำไม ไม่ได้คิดเพื่อให้เกิดการล้มล้าง เราแค่บันทึกปรากฏการณ์บางอย่าง แล้วต่อให้คุณจะอยู่ฝั่งไหน มองด้วยแว่นของรัฐแล้วพยายามเข้าใจเราก็ได้นะว่ามันเกิดปรากฏการณ์นี้ในสังคม และงานของเราตอนนี้มันได้สะท้อนปรากฏการณ์นั้น โดยที่ไม่ต้องพยายามทำให้เราเป็นคนผิด เพราะเราไม่ได้ทำอะไรผิด เราแค่วาดรูป 

แต่ถ้าคุณจะยัดเยียดความผิดให้เรา เราก็ไม่กลัวแล้ว เราได้ทบทวนกับตัวเองว่าสิ่งที่มีอยู่ตอนนี้ในตัวเราคืออุดมการณ์ทางการเมืองที่อยู่กับเราตลอด ต่อให้เราเปลี่ยนสถานะไปเป็นนักโทษ โดนจับ โดนสังคมลงโทษหรืออะไรก็แล้วแต่ สิ่งเหล่านี้มันไม่หายไป แม้เราต้องพัก เงียบ หรือจะเหนื่อย พอคิดได้แบบนี้ความกลัวไม่ใช่ตัวเรา ความกลัวไม่ได้เป็นเครื่องมือที่เราจะเอามาใช้ทำงาน 

แล้วในมุมการถูกทำให้เป็นผู้แพ้ ผู้ผิดหวังต่อการเรียกร้องประชาธิปไตยมาตลอด คุณรู้สึกยังไง อะไรที่ทำให้คุณยังอยากสู้เพื่อความเปลี่ยนแปลงอยู่

จริงๆ เราคิดว่าการเปลี่ยนแปลงมันเกิดขึ้นไปแล้ว เรากำลังอาศัยอยู่ในสังคมไทยที่เปลี่ยนแปลงแล้ว แต่รัฐไม่ยอมเปลี่ยนแปลงต่างหาก มันไม่ใช่คำพูดที่หลอกตัวเองนะ เวลาผู้ปราศรัยพูดว่าเราชนะแล้ว คือเราชนะแล้วจริงๆ ในทางวัฒนธรรม ประชาชนตื่นแล้ว และรู้แล้วว่าตัวเองถูกรัฐใช้มาตลอดชั่วโคตร เราแค่ยังไม่มีกฎหมายที่ชอบธรรมที่มาจากประชาชน 

แล้วเราคิดว่าถ้ามองแบบรัฐ คืออยากให้เราแผ่ว ท้อ แล้วถ้าตัวเองท้อจริงๆ นั่นแปลว่าเราตกเป็นเครื่องมือของรัฐ เขาชนะเลย โอเค อาจจะมองได้ว่ามีคนออกไปประท้วงกันน้อยลง เพราะหลายๆ คนหมดเงินที่จะไปม็อบ ต้องกลับไปทำงาน กลับไปต่างจังหวัด จำนวนคนที่ตาเห็นมันน้อยลง แต่ถ้าลองคิดในมุมมองคนคนหนึ่งที่ตื่นแล้ว เราว่าเขาจะไม่กลับไปหลับอีก 

ลองถามคนไม่ไปม็อบตอนนี้ เขาเลิกอุดมการณ์ทางการเมืองหรือเปล่า เขาคิดว่ารัฐนี้ดีที่สุดหรือเปล่า ก็ไม่ พอคิดแบบนี้ทำให้เราสบายใจว่าคนแบบนี้ต่อให้เขากลับไปนิ่งๆ เงียบๆ เหมือนจะเป็นอิกนอแรนต์ แต่ถ้าเขามีลูก เขาจะไม่ให้ลูกเป็นเหมือนที่ผ่านมา เขาจะคิดเปลี่ยนมันยังไงในระดับที่เล็กที่สุด กับเพื่อน กับครอบครัว กับที่ทำงาน การเผชิญหน้ากับปัญหาเล็กๆ น้อยๆ แบบนี้ อุดมการณ์ทางการเมืองมีส่วนหมดเลย คุณจะเป็นคนไม่ยอมต่ออำนาจที่ไม่เป็นธรรม หรือว่าเจ้านายมาขอลดเงินเดือนโดยที่คุณไม่ยินยอม คุณก็ฟ้องร้องได้ คุณจะรู้ว่าเรามีพลังในตัวเอง เราสามารถสู้ได้ภายใต้กฎหมายที่มีตอนนี้ด้วยซ้ำ

ดังนั้นเราคิดว่าตอนนี้ในขบวนเราอาจจะต้องให้กำลังใจกันเยอะๆ ว่าเราชนะแล้ว เราชนะในทางวัฒนธรรมได้แล้ว

The post “ความกลัวไม่ได้เป็นเครื่องมือทำงานของเรา” สินา วิทยวิโรจน์ นักวาดภาพประกอบประชาธิปไตย appeared first on a day magazine.

หากไล่ดูหนังสือของเพณิญ ไม่ว่าจะเรื่องราวใน Ultramarine ทะเลมีสะอื้นเล็กน้อยถึงปานกลาง,  Cobalt Blue และเรื่องสั้นอื่นๆ, Summer พายุ ฤดู ร้าย และ ทำลาย, เธอกล่าว หลายคนอาจมองว่าเพณิญคือหญิงสาวเกรี้ยวกราดที่พร้อมฟาดคนที่เข้ามาทำร้ายเธอทั้งทางวาจาและร่างกาย เป็นหญิงสาวคลั่งรักที่พร่ำก่นด่าความรักอยู่ร่ำไป และเป็นหญิงสาวผู้เฝ้าหาตัวตนและความหมายของชีวิตในทุกๆ ความสัมพันธ์ 

แต่คงไม่ใช่กับ Pregnancy Test นิยายแชตขนาดสั้นในโปรเจกต์ AFTER SEX CONVERSATION ที่ a day ชวนเธอมาเล่าบทสนทนาระหว่างแก๊งเพื่อนสาว 5 คนที่มีคาแร็กเตอร์และเรื่องน่ากลุ้มใจแตกต่างกัน ประกอบด้วยหญิงสาวผู้อยากอยู่คนเดียว หญิงสาวที่อ่อนโยนขึ้นเพราะความเป็นแม่ คนบ้างานที่ไม่ปฏิเสธการมีลูกแต่ดันท้องขึ้นมาง่ายๆ กระทั่งคนที่พยายามแทบตายลูกก็ไม่มาเสียที 

เหตุใดเพณิญผู้แข็งกร้าวคนนั้นถึงเล่าเรื่องธรรมดาสามัญของกลุ่มเพื่อนหญิงโดยไร้สำเนียงฟาดงวงฟาดงาที่เธอถนัด เพณิญแล้วการเขียนบทสนทนาของกลุ่มเพื่อนในรูปแบบแชตครั้งแรกของเธอนั้นยาก-ง่ายขนาดไหน 

บทสนทนาระหว่างเราและอดีตสาวเกรี้ยวกราดด้านล่างนี้มีคำตอบ

คำแนะนำในการอ่าน

1. ถ้าอ่านผ่านโทรศัพท์มือถือ แนะนำให้อ่านในแอพพลิเคชั่น readAwrite
2. เนื้อหาเหมาะสำหรับผู้มีอายุมากกว่า 18 ปี
3. อ่านเรื่องสั้นก่อนอ่านบทสัมภาษณ์ จะได้อรรถรสมากขึ้นนะ

คุณเคยอ่านนิยายแชตมาก่อนไหม

อ่านบ้างเพราะเราอยากรู้ว่านิยายแชตคืออะไร เขียนยังไง ตอนเริ่มอ่านก็คิดว่ามันสนุกดีนะ เหมือนเราได้แอบอ่านแชตของคนอื่น ได้เป็นนักสืบปะติดปะต่อเรื่องราวที่นักเขียนหย่อนไว้ให้คิดต่อ แต่อ่านๆ ไปก็มีคำถามกับนิยายแชตบางเรื่องเหมือนกันว่าประเด็นนั้นเอามาเล่าในรูปแบบนิยายแชตได้จริงไหม เพราะบางสถานการณ์ในเรื่องอาจจะเหมาะกับการพูดคุยต่อหน้ามากกว่าคุยในแชต

คุณมีไอเดียอะไรในใจบ้างกว่าจะได้ไอเดียเรื่อง Pregnancy Test 

ตอนที่ได้รับโจทย์ AFTER SEX CONVERSATION เราพยายามคิดว่านักเขียนคนอื่นในโปรเจกต์เดียวกันน่าจะเขียนงานแนวไหน เพราะเราอยากให้งานหลากหลาย ไม่ซ้ำกัน ตอนแรกเราเขียนเรื่องแซ่บกว่านี้คือเป็นเรื่องของสามีภรรยาคู่หนึ่งที่รักกันมาก เป็นคู่ชีวิตที่เกื้อหนุนกัน แต่คนหนึ่งไม่พร้อมที่จะมีเซ็กซ์เลยยินยอมให้อีกคนไปมีเซ็กซ์กับคนอื่นอย่างเต็มใจ เพราะเรามองถึงปัญหาที่สังคมคาดหวังว่าผู้ชายต้องเก๋าในเรื่องเซ็กซ์ทั้งๆ ที่มันเป็นเรื่องที่คนสองคนต้องไปด้วยกัน แต่เขียนยังไงก็เขียนไม่ได้ เพราะอย่างที่บอกว่าบางประเด็นมันไม่ควรจะคุยในแชตเลยล้มเลิกไป

แล้วทำไมอยู่ๆ เพณิญถึงหันมาเขียนเรื่องธรรมดาสามัญในกลุ่มเพื่อนอย่าง Pregnancy Test

ด้วยวัยและประสบการณ์ที่เปลี่ยนไป เราพบว่าตัวเองนิ่งขึ้น โกรธน้อยลง ที่ผ่านมาเราเขียนงานฟาดๆ เหวี่ยงๆ เพราะเราอยู่ในภาวะโกรธกับบางสิ่งแต่ลงที่ใครไม่ได้ก็ต้องลงที่การเขียน บวกกับก่อนหน้านี้เราพยายามถามหาความสำคัญของตัวเองในความสัมพันธ์ แต่ความสัมพันธ์ปัจจุบันของเราไม่ได้ทำให้เราสูญเสียความมั่นใจในตัวเองเหมือนเมื่อก่อน เลยเริ่มหันมามองเรื่องความก้าวหน้าในชีวิตการทำงานมากขึ้น สนใจว่าในอีก 5 ปีเราจะเป็นยังไง และคิดว่าไม่น่าจะกลับไปเขียนงานเหวี่ยงๆ ขนาดนั้นได้อีก

พอคิดแบบนี้เราเลยหันกลับมามองบทสนทนาในกลุ่มเพื่อนทั้งหมด 11 คนของเราที่จะคุยเรื่องปัญหาผู้หญิงกันเสมอๆ ตอนสาวๆ เราจะคุยเรื่องอกหัก ทำยังไงให้ได้คนนั้น หรือไปปาร์ตี้ มีเซ็กซ์แล้วเมนส์ไม่มา แต่ช่วงนี้เราไม่ค่อยมองความสัมพันธ์และการมีเซ็กซ์เพื่อความบันเทิงเท่าเดิม แต่มองในเชิงฟังก์ชั่นคือมีเซ็กซ์เพื่อมีลูก เรากับเพื่อนเริ่มคุยกันเรื่องค่าเทอม ค่าคาร์ซีต ค่ารถเข็น จนมาเรื่องเพื่อนที่อยากท้องแต่ไม่ท้องสักทีทั้งๆ ที่ทำทุกวิธีตั้งแต่ไปหาหมอจีน ดูดวง กินยาบำรุง ยกขาหลังมีเซ็กซ์ นับวันไข่ตก จึงเป็นที่มาว่าแล้ว after sex ของคนที่พยายามมีลูกเป็นยังไง ทำไมคนที่พร้อมถึงไม่ท้อง หรือทำไมอัตราการเกิดน้อยลง ซึ่งไม่ใช่ปัญหาที่เกิดแค่ในประเทศไทยแต่เป็นปัญหาใหญ่ทั่วโลก

จากเรื่องจริงในแชตแก๊งเพื่อนนำมาสู่การสร้างพล็อตในเรื่องยังไงบ้าง 

เราเริ่มจากมองว่านิยายแชตมันต้องมีเวลากำกับจึงนำไปเชื่อมกับเวลาในการมีเซ็กซ์และเวลาการตรวจครรภ์ที่มันสัมพันธ์กัน เช่น เราควรจะตรวจครรภ์ตอนเช้าเพราะเป็นช่วงที่ปัสสาวะเข้มข้นที่สุด หรือมีเซ็กซ์ล่าสุดวันไหน กี่โมง เลยเปิดเรื่องด้วยการให้ตัวละครที่อยากมีลูกที่กำลังยกขาหลังมีเซ็กซ์ตามความเชื่อว่าจะช่วยให้มีลูกง่ายขึ้นเป็นคนทักมาในแชต โดยมีเพื่อนที่เพิ่งกล่อมลูกเสร็จมาตอบขณะที่เพื่อนคนอื่นหลับไปแล้ว 

ด้วยความเป็นนิยายแชตที่ต้องทำให้คนติดตามตลอดเรื่อง จึงไม่จำเป็นต้องมีจุดพีคจุดเดียวเหมือนงานเขียนในขนบแต่มันควรหยอดไปเรื่อยๆ ในเรื่องจึงมีจุดพีคหลายจุด ทั้งเรื่องวิธีการทำให้ท้องบ้าง การป้องกันไม่ให้แท้งบ้าง การบอกผลตั้งครรภ์บ้าง 

พอลองเขียนจริงๆ คิดว่าความยากของนิยายแชตคืออะไร 

ทำยังไงให้บทสนทนานั้นเหมือนคนคุยกันจริงๆ และคุยกันได้อย่างผ่อนคลาย ไม่ซีเรียสเกินไป เพราะจริงๆ ประเด็นนี้มันซีเรียสในหมู่คนที่เขาอยากมีลูก และทำยังไงให้ตัวละครมีบุคลิกชัดเจนผ่านคำพูดที่ใช้เพราะเราไม่สามารถอธิบายบุคลิกลักษณะเขาเหมือนงานเขียนในขนบได้ อาจต้องจดไว้ว่าคนที่มีลักษณะแบบนี้จะชอบพูดแบบไหนเพื่อให้คนอ่านไม่ต้องเลื่อนไปดูว่าคนนี้คือใคร แต่มันไม่ได้ยากมากเพราะเราชอบแชตอยู่แล้ว พอคิดพล็อต หาข้อมูลเรียบร้อยก็เขียนเลย แล้วก็เริ่มสนุกกับการเขียนนิยายแชต  

จากที่ฟังมา สงสัยว่าคุณต้องรีเสิร์ชข้อมูลเยอะแค่ไหนถึงจะเริ่มเขียนจริงจังได้

หลักๆ เรารีเสิร์ชจากเพื่อนในกลุ่มนี่แหละ อย่างเพื่อนคนหนึ่งของเราเคยทำงานในคลินิกผู้มีบุตรยากมาก่อนก็จะมีข้อมูลว่าคนเป็นแม่ต้องห้ามอยู่ใกล้ความร้อนช่วงตั้งท้องแรกๆ เพราะตัวอ่อนจะเซนซิทีฟมาก หรือควรจะปั๊มลูกช่วงไข่ตกอย่างน้อย 3 วันและมากสุด 4 วันเพื่อเพิ่มโอกาสให้อสุจิและไข่ได้ผสมกัน ซึ่งมันเหนื่อยนะการมีเซ็กซ์เพื่อหวังผลเนี่ย กระทั่งเรื่องการกินโฟลิก เราก็รู้มาว่ามันจะช่วยเรื่องพัฒนาการของเด็กในช่วง 3 เดือนแรก แต่ไม่ใช่ว่าท้องแล้วค่อยกินแต่ต้องกินสะสมไว้ เห็นได้ว่าตัวละครที่อยากมีลูกมากๆ ก็บอกว่ากินหลายเดือนแล้วยังไม่เห็นจะมีเลย

นอกจากนั้นก็รีเสิร์ชจากอินเทอร์เน็ตด้วย อย่างเรื่องการยกขาหลังเสร็จกิจก็ไปเจอมาในเพจคลินิกผู้มีบุตรยากหลายเพจ ซึ่งมันไม่ได้มีงานวิจัยรับรองว่าได้ผล แต่แม่ๆ ก็มาคอนเฟิร์มว่าคุณหมอแนะนำวิธีนี้และตอนนี้มีลูกแล้ว และอาการเหมือนคนท้องของตัวละครที่มีลูกยากก็มาจากที่เราไปเจอว่ามันคือภาวะท้องหลอกที่ผู้หญิงเครียดมากจนร่างกายหลั่งฮอร์โมนไปกระตุ้นให้มีอาการเหมือนคนท้อง 

การพยายามมีลูกมันไม่ควรเป็นหน้าที่ของผู้หญิงอย่างเดียวแล้วใช่ไหม

มีคนบอกว่าการเป็นผู้หญิงถูกลิดรอนสิทธิไปมากแล้ว แต่การเป็นผู้หญิงที่เป็นแม่มันถูกลิดรอนสิทธิไปมากกว่า ด้วยความเชื่อว่าที่ไม่มีลูกสักทีมันเป็นเพราะผู้หญิงบกพร่อง ทั้งที่บางครั้งภาวะมีบุตรยากก็อาจมาจากสเปิร์มที่ไม่แข็งแรงจากการสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ ไม่ใช่หน้าที่ของผู้หญิงอย่างเดียวที่จะต้องนับวันไข่ตก กินอาหารบำรุงตัวเอง ฉีดยาที่หน้าท้องกระตุ้นไข่ แล้วสะกิดให้ผู้ชายมาทำเหมือนตัวละครในเรื่อง แต่มันควรเป็นกระบวนการที่คนสองคนช่วยกัน

นอกจากประเด็นทางเลือกของชีวิตและหน้าที่การเลี้ยงลูกที่สัมพันธ์กับเพศ เรื่องนี้ยังพูดถึงค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงลูกบ่อยมาก คุณคิดว่าการมีลูกสัมพันธ์กับเรื่องเศรษฐกิจและการเมืองไหม

การมีลูกในประเทศเราต้องแลกด้วยค่าใช้จ่ายที่ค่อนข้างสูง ทั้งค่ารักษาพยาบาล ค่าคลอดลุก ค่าเทอม ค่าบ้าน ค่ารถ ไหนจะเรื่องวันลาของแม่หลังคลอดที่ลาได้แค่ 3 เดือน แล้วเดือนที่ 4 เด็กจะไปอยู่ไหน โฮมแคร์ดีๆ ก็ไม่มี คือคุณต้องสร้างสภาพแวดล้อมที่ดีเพื่อสร้างคนที่พร้อมจะเป็นประชากรที่มีคุณภาพ หรือกระทั่งถ้าคุณทำงานแถวสีลมแต่บ้านอยู่บางบัวทอง กว่าจะถึงบ้านก็สี่ทุ่ม หมดอารมณ์ ทำให้กว่าจะพร้อมจริงๆ ร่างกายก็เลยวัยเจริญพันธุ์ไปแล้ว ดังนั้นการมีลูกกับการเมืองมันจึงสัมพันธ์กันทั้งหมดจนเริ่มกลายเป็นประเด็นสำคัญในการคบหากับใครด้วยซ้ำ เพราะไม่อย่างนั้นมันอาจเป็นปัญหาชีวิตคู่ได้ 

จากบทสนทนาในกลุ่มเพื่อนที่พบเจอจนเป็นนิยายแชตเรื่องนี้ คุณคาดหวังให้คนอ่านได้อะไร

เราว่าสังคมกดดันผู้หญิงค่อนข้างหนักจากการที่เรามีมดลูก หลายคนรู้สึกว่าการมีมดลูกมันเป็นภาระตั้งแต่เรื่องปวดท้องเมนส์แล้วลาไม่ได้ ต้องเสียค่าผ้าอนามัยอีก แถมยังถูกคาดหวังว่าจะต้องเป็นแม่คน สังเกตว่าผู้หญิงจะถูกถามตลอดตั้งแต่ตอนเรียนว่ามีแฟนหรือเปล่า เมื่อไหร่จะแต่งงาน พอแต่งงานก็ถูกถามว่าเมื่อไหร่จะมีลูก ทั้งที่การเป็นแม่มันควรเป็นแค่ทางเลือกหนึ่งของชีวิต ผู้หญิงทุกคนไม่ควรถูกตีตราจากสังคมด้วยเรื่องนี้ นั่นคือเหตุผลที่เราสร้างตัวละครหลากหลายเพราะเราอยากให้คนอ่านเข้าใจว่าคุณจะเลือกเป็นใครก็ได้

ความใฝ่ฝันสูงสุดของผู้หญิงสมัยนี้คือการประสบความสำเร็จในหน้าที่การงาน การมีเงินเก็บ การได้ไปท่องเที่ยว การได้เลือกทางเดินชีวิตของตัวเอง ซึ่งสำคัญกว่าความใฝ่ฝันที่จะเป็นแม่บ้านและมีครอบครัวที่อบอุ่นเหมือนรุ่นแม่ ดังนั้นไม่ว่าคุณจะเป็นแม่หรือไม่ได้เป็นคุณก็ภูมิใจในตัวเองได้ และสามารถส่งต่อคุณค่าเหล่านี้ให้เพื่อนในกลุ่มได้ 

อีกอย่างคือจริงๆ แล้วผู้ชายที่รักงานบ้าน ทำอาหาร และอยากเลี้ยงเด็กมันก็มีอยู่นะ สังคมยุคใหม่ไม่ได้ผูกติดหน้าที่กับเพศอีกต่อไปแล้ว แต่มันขึ้นอยู่กับว่าใครพอใจที่ตรงไหน ทั้งหมดนี้มันเป็นการตกลงระหว่างคู่ว่าเราอยากทำแบบนี้ เธออยากทำแบบไหน 

สุดท้าย คุณคิดว่าตัวเองเป็นตัวละครตัวไหนใน Pregnancy Test 

เมื่อก่อนเราอาจเป็นคนที่จะเลือกใส่ชุดไหนไปหาผู้ชายดี หลังๆ ก็อาจเป็นตัวละครที่ไม่ได้อยากมีลูก แต่ก็ไม่ได้ปฏิเสธ แต่พอเห็นว่าเพื่อนมีลูกยากเลยเริ่มถามตัวเองว่าอยากมีลูกหรือเปล่า หลังจากเราแต่งงานเมื่อปีที่แล้ว (2563) ก็เริ่มปล่อยให้ทุกอย่างเป็นไปตามธรรมชาติ ถ้าผ่านไป 6 เดือนแล้วไม่มีลูกก็คงเหมือนตัวละครที่มีภาวะมีบุตรยากแต่คงไม่ได้เครียดขนาดเขา เพราะเราไม่ได้ซีเรียสว่าจะมีหรือไม่มี ถ้าไม่มี เราเลี้ยงหลานก็ได้ แต่ถ้ามีขึ้นมาก็อาจเป็นตัวละครที่มีลูกไปแล้วซึ่งก็น่าสนใจว่าอะไรทำให้คนคนหนึ่งที่เคยแซ่บๆ ไปปาร์ตี้กลายเป็นคนที่ใส่ใจกับการดูแลลูกจนให้ข้อมูลเรื่องการมีลูกกับเพื่อนได้

เมื่อเราโตขึ้นและผ่านช่วงเวลาต่างๆ เราอาจเป็นตัวละครได้ทุกตัวในเรื่องนี้

The post ‘Pregnancy Test’ AFTER SEX CONVERSATION ของเพณิญ appeared first on a day magazine.

คือสเตตัสที่มียอดไลก์ยอดแชร์ถล่มทลายเมื่อหลายปีก่อน จนทำให้ใครหลายคนรู้จักชื่อ ‘ปอ เปรมสำราญ’ นามปากกาของ นัทธมน เปรมสำราญ เป็นครั้งแรก

จากกระแสช่วงนั้น ส่งผลให้หนังสือรวมเรื่องสั้น Abstract Bar ความจริงเพียวเพียว ที่ปอออกกับสำนักพิมพ์ P.S. เมื่อปี 2559 ขายหมดเกลี้ยง ก่อนปอจะออกหนังสืออีกเล่มชื่อ ไม่มีใครเป็นเจ้าของดวงอาทิตย์ (I’ve never met a SUNSET I didn’t like.) หลังจากนั้นเธอใช้วิชาการละครที่เรียนมาเขียนบทละครเวทีเรื่อง Make Love, Not War รักและ/หรือรบ ซึ่งต่อมาบทละครเรื่องนี้ได้ตีพิมพ์เป็นหนังสือของสำนักพิมพ์ P.S. ด้วยเช่นกัน

จุดเด่นของงานเขียนเธอคือบทสนทนายาวๆ ของตัวละครที่ชวนคิดและติดตาม บ้างเป็นเรื่องความสัมพันธ์ บ้างเป็นเรื่องการเมือง บ้างเป็นเรื่องชีวิต ซึ่งทุกครั้งที่เราอ่านงานของเธอก็มักได้ไตร่ตรองทบทวนมุมมองของตัวเองไม่มากก็น้อยเสมอ

3-4 ปีที่ผ่านมาปอขยับไปทำงานศิลปะและละครเวทีจนวางมือไปจากวงการหนังสือชั่วคราว ทว่าครั้งล่าสุดที่เราได้สนทนากัน ปอบอกกับเราว่าช่วงนี้เธอกำลังซุ่มเขียนนิยายเล่มใหม่อยู่ ถ้าไม่ผิดพลาดอะไรปีนี้ก็อาจออกมาให้อ่านกัน

แต่กว่าจะไปถึงตอนนั้น เราอยากชวนคุณมาอ่านเรื่องสั้นในโปรเจกต์ AFTER SEX CONVERSATION ที่เราชวน 5 นักเขียนสุดร้อนแรงจากสำนักพิมพ์ P.S. มาบันทึกบทสนทนาหลังจากมีเซ็กซ์ และปอคือหนึ่งในนั้น

La Petite Tristesse คือชื่อเรื่องสั้นของเธอ ปอนิยามกับเราว่ามันคือบทสนทนาว่าด้วยภาวะร้องไห้หลังมีเซ็กซ์ ซึ่งเป็นพล็อตของนิยายแชตเรื่อง La Petite Tristesse ที่กลุ่มเพื่อนสาวคุยกันถึงภาวะนี้ของ ‘ภูเขา’ เพื่อนในกลุ่มที่เพิ่งมีความสัมพันธ์อย่างจริงจังครั้งแรกกับชายหนุ่มอายุน้อยกว่า 

ความพิเศษคือนี่เป็นโปรเจกต์เรื่องสั้นที่นำเสนอในรูปแบบนิยายแชต ซึ่งไม่ต่างจากนักเขียนคนอื่นในโปรเจกต์–นี่เป็นครั้งแรกที่ปอได้จับงานแนวนี้ 

และเราคงเสียดายถ้าได้อ่านนิยายแชตเรื่องแรกในชีวิตของเธอแต่ไม่ได้คุยถึงเบื้องหลังของมัน นั่นคือที่มาของบทสนทนาในบรรทัดถัดไป

คำแนะนำในการอ่าน

1. ถ้าอ่านผ่านโทรศัพท์มือถือ แนะนำให้อ่านในแอพพลิเคชั่น readAwrite
2. เนื้อหาเหมาะสมกับผู้มีอายุมากกว่า 18 ปี
3. อ่านเรื่องสั้นก่อนอ่านบทสัมภาษณ์ จะได้อรรถรสมากขึ้นนะ

หลังจากได้ยินบรีฟโปรเจกต์ AFTER SEX CONVERSATION ในหัวคุณคิดอะไรอยู่

น่าสนใจ เพราะปกติเราไม่เขียนเรื่องเซ็กซ์ อาจจะเมนชั่นว่าตัวละครบางตัวมีเซ็กซ์บ้างแต่เราไม่ได้เขียนฉากอีโรติก แล้วโดยคอนเซปต์ AFTER SEX CONVERSATION มันดูกว้างพอที่จะลองคิดลองเล่น ก็ถือว่าท้าทายเราเหมือนกัน

คิดนานไหมกว่าจะมาเป็น La Petite Tristesse

ตอนแรกเราคิดถึง La petite mort (อาการสำเร็จความใคร่) ซึ่งเป็นวลีที่หลายคนอาจจะคุ้นเคย แต่เราก็คิดว่าถ้าไม่เป็น La petite mort แล้วจะเป็นอะไรได้อีก เลยไปคุยกับเพื่อนในกลุ่ม ซึ่งสิ่งที่สนุกคือบทสนทนากับเพื่อนนี่แหละ เพราะมันเป็นเรื่องส่วนตัวที่เขายอมเล่าให้เพื่อนฟัง พอมาเขียนเลยต้องผสมผสานระหว่างสิ่งที่ได้จากเพื่อนกับมุมมองที่อยากบอกว่าภาวะหลังมีเซ็กซ์สามารถเป็นไปในรูปแบบไหนได้บ้าง

ความท้าทายของการเขียนนิยายแชตเรื่องนี้คืออะไร

พอเป็น La petite mort เราคิดถึงความรู้สึกเศร้า เพราะเป็นความรู้สึกที่เรารีเลตได้อยู่แล้วแต่ไม่รู้จะเล่าออกมายังไง ก็คุยกับเพื่อนๆ ว่ามีประสบการณ์แบบไหนบ้างจนออกมาเป็นนิยายแชตแบบที่เห็น 

ตอนแรกเพื่อนบอกเราว่ามันดูไม่น่าจะเขียนยาก เพราะถ้าดูจากลักษณะงานที่เราเคยเขียน มันก็เป็นเรื่องของคนสองคนกับบทสนทนาในพื้นที่ที่ค่อนข้างปิด แต่เราบอกว่าไม่สิ มันยากเพราะมันเป็นแชต เพราะมันแปลกถ้าคุณกับพาร์ตเนอร์มีเซ็กซ์แต่ไม่คุยกันตั้งแต่ตอนนั้น แต่ดันมาคุยในแชต มันทำให้เกิดคำถามว่าทำไมไม่คุยกันไปเลย ซึ่งเพื่อนเราก็คิดเหมือนกันว่าจะคุยในแชตทำไมวะ (หัวเราะ)

ทีนี้ก็ต้องมาคิดพล็อตว่าจะเป็นไปในรูปแบบไหนได้บ้างโดยที่แชตยังดูสมจริง แต่ในขณะเดียวกันต้องไม่ใช่เชิงแชตหลุด ให้อ่านแล้วเชื่อมโยงได้ว่าถ้าเป็นเราก็คงเอาไปปรึกษาเพื่อนเหมือนกัน

แล้วกลายเป็นบทสนทนาในกลุ่มเพื่อนถึงภาวะร้องไห้หลังมีเซ็กซ์ได้ยังไง

เพราะเราเคยเป็น เพื่อนเราก็เคยเป็น แต่ไม่ใช่ทุกครั้งนะ 

เราเลือกเขียนประเด็นนี้เพราะเป็นเรื่องที่คุยกับใครยาก แหล่งสืบค้นข้อมูลที่เป็นภาษาไทยก็ไม่ค่อยมี เอาเข้าจริงต่อให้เรากับเพื่อนที่เป็นสายลิเบอรัลหน่อยก็ยังไม่เคยคุยกันถึงประเด็นนี้ ถ้าไม่มีอะไรจุดประกายมันก็ไม่มีใครถามว่า ‘หลังมีเซ็กซ์มึงร้องไห้เปล่าวะ’ ขึ้นมาหรอก

แต่เราคิดว่านอกจากเรากับเพื่อน มันน่าจะเคยเกิดขึ้นกับคนอื่นด้วย แล้วพอมันไม่ได้เกิดขึ้นบ่อยๆ หรือทุกครั้งก็อาจคิดว่ามันเกิดขึ้นเฉพาะเวลาที่เศร้าหรือเจอเรื่องหนักๆ ในชีวิตมา แต่พอไปรีเสิร์ชข้อมูลที่เป็นภาษาอังกฤษก็พบว่ามันเป็นเรื่องปกติ บางคนเป็นทุกครั้งด้วยซ้ำ เราคิดว่ามันน่าสนใจดี ถ้าใครมาอ่านนิยายแชตเรื่องนี้จะได้รู้สึกว่าเขาไม่ได้เป็นคนเดียว

ที่เขียนเรื่องนี้เพราะคุณอยากสื่อสารว่าภาวะนี้มันไม่ใช่โรคหรือความผิดปกติด้วยหรือเปล่า

ใช่ แต่มันก็มีเลเวลของความเศร้านะ บางคนรู้สึกเศร้าหลังจากมีเซ็กซ์เป็นชั่วโมง ซึ่งค่อนข้างคาบเกี่ยวกับภาวะทางจิตนิดนึง หรือบางคนอาจโดนหล่อหลอมด้วยค่านิยมบางอย่างมาทั้งชีวิต ยกตัวอย่างค่านิยมห้ามมีอะไรก่อนแต่ง แล้วมันฝังไปในตัวเรา ทำให้เราจำไปแบบนั้น ทีนี้พอมีเซ็กซ์ความรู้สึกที่เหมือนว่าเราทำอะไรผิดไปก็ตีขึ้นมาตอนหลัง โดยคนที่มีภาวะนี้อาจไม่ได้คิดถึงจุดนั้น หรืออย่างบางคนเศร้าเพราะตีความว่าตอนมีเซ็กซ์กันคือการที่สองร่างกายรวมเป็นหนึ่ง พอเสร็จแล้วมันแยกจากกัน ทำให้อาจเกิดความรู้สึกว่าบางส่วนของเราหายไปก็ได้ มันมีหลายประเภทอยู่

มีตัวละครหรือฉากไหนในเรื่องที่เขียนมาจากตัวเราหรือเรื่องจริงไหม

เอาเข้าจริงมันใกล้กับเรื่องจริงมาก แต่เรามักจะบิด เพราะต่อให้เป็นเรื่องของเพื่อนหรือเรื่องของเราเองก็ตาม มันก็ถือว่าเป็นเรื่องส่วนตัว ดังนั้นเวลาหยิบมาใช้ก็จะไม่ได้เขียนตรงๆ เพื่อรักษาความเป็นส่วนตัวนั้นไว้ มันเลยเป็นการบวกสองคนมาเป็นคนเดียว หรือผสมเสี้ยวของคนนั้นกับคนนี้เข้าด้วยกันมากกว่า

แต่คาแร็กเตอร์จะมีตัวที่ชัดไปเลยอย่างตัว ‘สวนดอกไม้’ ที่มีแฟนเป็นจิตแพทย์ชาวต่างชาติ ซึ่งจะมีมุมมองโลกแบบหนึ่ง ส่วน ‘น้ำตก’ ที่ชอบการมีเซ็กซ์และ ‘ชายหาด’ ที่คบกับผู้หญิงก็จะเป็นอีกแบบหนึ่ง และตัวละคร ‘ภูเขา’ ที่อาจไม่ค่อยมีประสบการณ์ด้านนี้มาก พอมีความสัมพันธ์ครั้งใหม่ก็เลยพยายามสำรวจมิติต่างๆ ซึ่งที่ต้องสร้างคาแร็กเตอร์ตัวละครให้ชัดเพราะคนอ่านจะได้แยกออกง่ายๆ ด้วย ไม่งั้นจะสับสนว่าตกลงอันนี้ใครพูดนะ

คุณคาดหวังอะไรกับนิยายแชตเรื่องนี้

อยากทำให้คนอ่านที่เคยมีประสบการณ์แบบเดียวกันรู้สึกว่าไม่ได้อยู่คนเดียว ต่อให้เป็นการร้องไห้หรือภาวะแบบอื่นก็ตาม เข้าใจว่ามันมีความซับซ้อนของอารมณ์ทำนองว่าทำไมตัวเองถึงรู้สึกแบบนี้ ซึ่งเราคิดว่าบางทีเขาอาจโทษตัวเองอยู่ก็ได้ เราอยากให้เขาคิดได้ว่ามันก็มีมุมอื่นให้มอง

กลุ่มเพื่อนในเรื่องมีการคุยเรื่องเซ็กซ์กันอย่างตรงไปตรงมา คุณว่าคนในสังคมปัจจุบันเป็นแบบนั้นไหม

ตอบไม่ได้ เพราะเพื่อนเราค่อนข้างเป็นลิเบอรัลกันเยอะแล้วมันคุยกันปกติอยู่แล้ว แต่โดยทั่วไปเราคิดว่าเซ็กซ์ก็ยังเป็นเรื่องที่คนไม่ค่อยคุยกันอยู่ดี ยกเว้นใครจะเปิดประเด็นมาแล้วก็ค่อยๆ คุยกัน ขณะเดียวกันก็ต้องมีกลุ่มเพื่อนที่พร้อมฟังแบบไม่ตัดสิน ซึ่งอาจจะยาก เพราะหลายคนก็จะเอาเราไปเปรียบเทียบกับประสบการณ์ตัวเอง แล้วพอคุณไม่ได้เป็นแบบเขา เขาก็จะคิดว่าคุณแปลกหรือมีอะไรผิดปกติ

แล้วในความสัมพันธ์ล่ะ เราจะปฏิบัติต่ออีกฝ่ายยังไงให้เขาไม่รู้สึกว่าโดนตัดสิน โดยเฉพาะเรื่องเซ็กซ์

เราว่ามันต้องคุยกัน อย่าไปคาดหวังมากว่ามันจะเหมือนภาพในหนังที่ดูมา แต่เราเข้าใจว่าทุกคนเรียนรู้เรื่องนี้จากสื่อก่อนโดยที่ยังไม่รู้ว่าความจริงเป็นยังไง ความคาดหวังเลยอาจจะเยอะ ทีนี้พอคู่ของเราหรือแม้แต่ตัวเราไม่ได้เป็นแบบที่คิดก็จะรู้สึกว่ามันผิดหรือเปล่า แม้กระทั่งช่วงหลังจากมีเซ็กซ์หรือช่วงไหนๆ ก็ตาม การสื่อสารเป็นเรื่องสำคัญ เราก็เลยเขียนให้ตัวเอกไม่กล้าบอกแฟนเรื่องภาวะร้องไห้หลังมีเซ็กซ์ แต่สุดท้ายก็เลือกแล้วว่าต้องคุยกัน

ในเรื่องมีการเมนชั่นถึงการเมืองและการไปม็อบ ทำไมคุณถึงจับมันมาเชื่อมโยงกับเรื่องสั้นเกี่ยวกับความสัมพันธ์และเซ็กซ์

ก่อนหน้านี้หลายปีที่เหตุการณ์ยังไม่รุนแรงขนาดนี้ เราคิดว่ามันแยกกันได้ เราสามารถเขียนเรื่องความสัมพันธ์โดยที่ไม่เกี่ยวกับการเมืองได้ แต่ในปัจจุบันเรารู้สึกว่าไม่ได้แล้ว ไม่ใช่แค่ความสัมพันธ์แบบแฟน แต่ต่อให้เป็นเพื่อนกัน ครอบครัวเดียวกัน หรือกระทั่งคนรู้จัก มันก็ไม่สามารถแยกการเมืองออกไปได้ อาจเพราะต้องเลือกแล้วว่าเราโอเคกับสิ่งไหน แล้วเราก็คิดว่าความสัมพันธ์ในสังคมที่มีภาวะแบบนี้มันต้องมีจุดยืนทางการเมืองชัดเจน แต่ขณะเดียวกันก็มีความซับซ้อนอยู่

อย่างตัวละครในเรื่องที่เราเขียนมีจุดยืนทางการเมืองเหมือนกัน ไปม็อบเดียวกัน แต่ก็มีความซับซ้อนของความสัมพันธ์อีกว่าแล้วภาวะทางการเมืองมันกระทบกับคู่ของเขาเท่ากันไหม เพราะถึงแม้จะคิดเห็นเหมือนกันแต่ไม่ได้หมายความว่าสิ่งที่เกิดขึ้นในม็อบจะส่งผลกระทบต่อความรู้สึกเหมือนกัน อย่างภูเขาที่นึกถึงคนอื่นที่ได้รับความเดือดร้อนจากม็อบ ในขณะที่คู่ของเขาอาจไม่คิดถึงขั้นนั้น

เรารู้สึกว่าตอนนี้มันมีบรรยากาศบางอย่างที่ครอบทุกคนอยู่ ซึ่งมันทำให้ทุกคนรู้สึกไม่ค่อยจะโอเคอยู่แล้ว และมันก็จะส่งผลกระทบเล็กๆ น้อยๆ ไปจนถึงระดับรุนแรงในบางวันโดยรู้ตัวหรือไม่รู้ตัวก็ตาม เราเลยคิดว่าความสัมพันธ์ในปัจจุบันมันแยกการเมืองออกไปไม่ได้หรอก

The post ‘La Petite Tristesse’ AFTER SEX CONVERSATION ของปอ เปรมสำราญ appeared first on a day magazine.

มันเกิดขึ้นทั้งทางออฟไลน์ (ม็อบชนม็อบ) และออนไลน์ (ช่องคอมเมนต์ตามเพจต่างๆ) ซึ่งต้นเหตุของการปะทะไม่ว่าเล็กหรือใหญ่ล้วนมาจากความไม่เข้าใจและไม่เปิดใจให้กัน ดังนั้นคงจะดีไม่น้อยหากข้อสงสัยมากมายจะได้รับการไขความเข้าใจอย่างตรงไปตรงมา

ด้วยเหตุนี้เราจึงชวน มายด์–ภัสราวลี ธนกิจวิบูลย์ผล นักกิจกรรมและแกนนำราษฎร มานั่งตอบคอมเมนต์และคำถามที่เธอมักเจอจากคนรอบตัวด้วยตัวเอง

อันที่จริงเรานัดคุยกับมายด์ตั้งแต่ช่วงเดือนที่แล้วแต่เพราะเธอถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจแจ้งข้อหาจนต้องไปรายงานตัวทำให้มายด์เราไม่สามารถเจอกันได้ กระทั่งถึงตอนนี้ที่เจอกัน มายด์ยังต้องระมัดระวังตัวเป็นพิเศษและดูเหน็ดเหนื่อย นั่นทำให้เราตระหนักได้ว่าถ้าตัดเรื่องบทบาทการเป็นนักเคลื่อนไหวทางการเมืองออกไป เธอก็ยังเป็นแค่คนวัย 25 ปีที่ควรจะได้ใช้ชีวิตในแบบที่ต้องการภายใต้สภาพสังคมที่ดี

แม้ว่ามายด์จะเพิ่งก้าวเข้าสู่แวดวงนักกิจกรรมทางการเมืองอย่างเต็มตัวเมื่อต้นปีที่ผ่านมา แต่หากย้อนไปในปี 2558 หนึ่งปีหลังการรัฐประหารโดยพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา ครอบครัวของเธอคือหนึ่งในผู้ได้รับความเดือดร้อนจากเศรษฐกิจที่ดิ่งลงเรื่อยๆ และเมื่อได้รู้ว่ามีกลุ่มนักศึกษาถูกจับกุมเพียงเพราะไปทำกิจกรรมยืนรอเวลาครบรอบรัฐประหารที่หน้าหอศิลป์กรุงเทพฯ ก็ทุบสะเทือนให้เธอเริ่มตั้งคำถามและทำความเข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้นกับการเมืองไทย

“ทั้งที่เราบอกว่าบ้านเราเป็นประชาธิปไตยแต่ในฐานะประชาชนคนหนึ่ง เรามีอำนาจมากน้อยแค่ไหนกันในประเทศนี้ คำถามมันเกิดขึ้นมาเองเลยว่าแค่ยืนมองเวลาเฉยๆ ยังทำไม่ได้แล้วเราจะทำอะไรได้บ้าง” เธอเล่าด้วยน้ำเสียงหนักแน่น

ข้อเรียกร้องของม็อบ สิทธิเสรีภาพในการชุมนุม หน้าที่ของรัฐบาลและประชาชน และหลากหลายความเป็นไปได้ในประเทศไทยหากเพียง #ถ้าการเมืองดี เหล่านี้คือตัวอย่างข้อสงสัยที่เราคัดเลือกมาจากชาวเน็ตเพื่อให้มายด์ตอบในบรรทัดต่อไปนี้

เธอไม่ได้คาดหวังอะไรมากมาย อย่างน้อยแค่อยากให้คุณเข้าใจจุดประสงค์ของการเคลื่อนไหวครั้งนี้มากขึ้นสักนิดก็พอ

สรุปแล้ว 3 ข้อเรียกร้องของกลุ่มผู้ชุมนุมคืออะไรกันแน่

เรามีข้อเรียกร้องทั้งหมด 3 ข้อ คือ 1. ประยุทธ์ จันทร์โอชา ต้องลาออก 2. ต้องมีการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่มีความยึดโยงและสะท้อนเจตจำนงของประชาชนอย่างแท้จริง 3. ต้องมีการปฏิรูปสถาบันพระมหากษัตริย์ ข้อนี้เป็นข้อที่มีคนถกเถียงเยอะ บางคนไม่ค่อยเข้าใจคำว่าปฏิรูป ต้องบอกว่าการปฏิรูปไม่ใช่ล้มล้าง ตามความหมายของคำว่าปฏิรูปคือทำให้ดีขึ้นเหมาะสมขึ้น ไม่ใช่คำที่มีความหมายในแง่ลบ แต่เป็นคำในแง่บวกที่เรามีความปรารถนาจะทำให้ดีขึ้น

ใน 3 ข้อเรียกร้อง การร่างรัฐธรรมนูญใหม่กับการปฏิรูปสถาบันพระมหากษัตริย์เป็นประเด็นที่ต้องขยายความให้เข้าใจตรงกัน แต่เรื่องที่ทุกคนเข้าใจอยู่แล้วทำได้แน่นอน และทำได้เร็วคือประยุทธ์ต้องลาออก เขาควรต้องรู้ถึงศักยภาพของตัวเอง รู้ว่าประชาชนรู้สึกยังไงกับการที่คุณเป็นนายกรัฐมนตรีมาตลอด 6 ปี รู้ว่าตอนนี้ประชาชนที่เป็นเจ้าของประเทศและอำนาจอธิปไตยอย่างแท้จริงทนไม่ไหวแล้ว เขาไม่ต้องการให้นายกฯ คนนี้มาผลักดันประเด็นใดๆ ต่อจากนี้ แต่ต้องการนายกคนใหม่ที่มีศักยภาพ มีความสามารถมากพอที่จะมาผลักดันการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่และการปฏิรูปสถาบันพระมหากษัตริย์อย่างจริงใจ

ประเทศก็ใช้ระบอบประชาธิปไตยอยู่นี่ พวกคุณจะมาเรียกร้องประชาธิปไตยอะไรกันอีก

การปกครองบ้านเราเป็นระบอบประชาธิปไตยก็จริง แต่ตอนนี้เหมือนเป็นแค่ชื่อ การบริหารจัดการจริงมันไม่ได้เป็นประชาธิปไตย คุณประยุทธ์ จันทร์โอชา ก่อการรัฐประหารเข้ามาเมื่อปี 2557 ใช้อำนาจและกำลังยึดอำนาจประชาชน ฉีกรัฐธรรมนูญ นั่นคือเขาทำลายความเป็นประชาธิปไตยไปแล้ว ทั้งเขายังบริหารประเทศด้วยวิธีแบบเผด็จการ มีการใช้มาตรา 44 จับกุมผู้เห็นต่างทางการเมือง อุ้มคนเข้าไปในค่ายทหาร นี่เหรอเป็นประชาธิปไตย

เขาอาจจะปรับเปลี่ยนตัวเองโดยให้มีการเลือกตั้ง แต่การเลือกตั้งนั้นเราทุกคนต่างสงสัยว่าทำไมถึงมีบัตรที่งอกเงยในกล่อง มีการนับคะแนนที่งงๆ ยังไม่ค่อยเข้าใจกันด้วยซ้ำ ทำไมคนที่ไม่ได้มาจากประชาชนถึงได้เป็นนายกฯ หลายๆ อย่างตอบด้วยตัวของมันเองว่าการบริหารจัดการในปัจจุบันไม่ใช่ประชาธิปไตย ประชาชนไม่ได้เป็นคนสำคัญในการกำหนดโครงสร้างอำนาจตั้งแต่เริ่ม

อีกอย่างที่บอกได้ชัดเจนคือในประเทศที่เป็นประชาธิปไตย รัฐธรรมนูญต้องกำหนดไว้อย่างชัดเจนว่าคนที่มีอำนาจสูงสุดในประเทศนั้นคือใคร ซึ่งตามระบอบประชาธิปไตยต้องเป็นประชาชน แต่ในกรณีของประเทศไทย รัฐธรรมนูญปี 2560 มาตรา 256 บอกว่าหากจะมีการแก้ไขรัฐธรรมนูญต้องมีเสียงยืนยันจาก ส.ว.จำนวน 1 ใน 3 แต่ ส.ว.ชุดนี้ไม่ได้มาจากประชาชน

ส.ว.ไม่ได้มาจากประชาชนได้ยังไง ในเมื่อเขาผ่านประชามติมา

คราวนี้เราต้องย้อนกลับไปดูรัฐธรรมนูญ​ปี 2560 มาตรา 269 ระบุไว้ว่าที่มาของ ส.ว. 250 คน มาจากการแต่งตั้งของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ชัดเจน ส.ว.มาจากคณะรัฐประหารไม่ได้มาจากประชาชน แต่มีอำนาจเกินขอบเขตของประชาชน ดังนั้นหากจะมีการแก้ไขรัฐธรรมนูญ เราต้องเปลี่ยนระบบให้รัฐธรรมนูญต้องมาจากคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญหรือสภาร่างรัฐธรรมนูญ (ส.ส.ร.) ที่มาจากประชาชนหรือการเลือกตั้งทั้งหมด นี่คือการยึดโยงกับประชาชน

เราต้องการรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่สะท้อนความเป็นประชาธิปไตยจริงๆ รัฐธรรมนูญที่กำหนดไว้อย่างชัดเจนว่าอำนาจในการแก้ไขกฎหมายและเลือกคนมาบริหารบ้านเมืองต้องมาจากประชาชน เอาให้ชัดกว่านั้นอีกคือ การแสดงออกทางความคิดของประชาชนต้องไม่ถูกปิดกั้นหรือจำกัดด้วยกฎหมาย แต่ทั้งนี้ทุกคนต้องมีขอบเขต ในเมื่ออยากแสดงความคิดเห็นของตัวเองเราก็ควรเคารพและให้เกียรติความคิดเห็นของผู้อื่นด้วยเช่นเดียวกัน ไม่ว่าจะคิดเห็นเหมือนหรือต่างจากเราก็ตาม

ก่อนจะเรียกร้องให้ประเทศทำอะไรให้ น้องทำอะไรให้ประเทศบ้างหรือยัง

ประชาชนทุกคนไม่สามารถเข้าไปนั่งในสภาแล้วทำหน้าที่บริหารประเทศได้ แต่สิ่งที่ประชาชนทำได้คือเข้าใจถึงกลไกการทำงานและการบริหารประเทศ แล้วเลือกคนที่คิดว่าเหมาะสมเข้าไปทำงานแทน นี่คือหน้าที่ของประชาชน ถ้าจะถามว่าเราทำให้ประเทศหรือยัง เราอาจจะเกิดมาบนโลกนี้แค่ 20 กว่าปี แต่การที่เราตื่นตัวทางการเมือง ออกมาบอกให้ทุกคนตระหนักถึงสิทธิของตัวเอง มันสำคัญมากในการขับเคลื่อนและปกป้องประชาธิปไตย เพราะถ้าหากประชาชนไม่เข้าใจและตระหนักถึงสิทธิของตัวเอง ไม่รู้ว่าเขาทำอะไรในประเทศนี้ได้บ้าง เขาจะไม่รู้เลยว่าเมื่อไหร่ที่รัฐบาลเอาเปรียบหรือลิดรอนสิทธิเสรีภาพอยู่

การทำให้ทุกคนเข้าใจถึงสิทธิของตัวเองว่าเราทำอะไรได้บ้างในประเทศนี้ก็เป็นช่องทางหนึ่งในการทำอะไรให้ประเทศอย่างที่เขาว่า

เรียกร้องจะให้รัฐทำให้ทุกอย่าง ทำไมไม่เริ่มที่ตัวเองก่อน เป็นคนดีก่อนสิ

ในฐานะพลเมืองของประเทศ หน้าที่อย่างหนึ่งคือการจับตาดูการทำงานของรัฐบาล และหน้าที่หนึ่งของรัฐบาลคือการบริหารงานเพื่อประเทศ เพื่อประชาชน

บางคนอาจจะมองว่าให้ทำตัวเองให้เป็นคนดีก่อน แล้วแบบไหนถึงเรียกว่าดี ดีคืออะไร เราจำกัดความคำว่า ‘คนดี’ ให้เป็นรูปธรรมไม่ได้ การที่เราพยายามทำงานหาเงินมาดำรงชีพด้วยตัวเองในทุกวันๆ มันก็คือหน้าที่ที่ต้องทำอยู่แล้ว แต่สิ่งที่ไม่ควรละเลย ไม่ควรลืมไปคือหน้าที่การเป็นพลเมืองของประเทศ เราต้องตระหนักตลอดเวลาว่าเราไม่ควรปล่อยให้รัฐบาลทำอะไรตามอำเภอใจโดยที่เราไม่เข้าไปดูอะไรเลย จะหวังพึ่งแค่รัฐบาลหรือทำหน้าที่ของตัวเองอย่างเดียวไม่ได้ เราต้องทำหน้าที่ในฐานะประชาชนคนหนึ่งเพื่อปกป้องสิทธิของคนส่วนรวมด้วย

แล้วไปชุมนุมในรูปแบบที่ไม่เดือดร้อนคนอื่นไม่ได้เหรอ

ต้องเรียนว่าการชุมนุมเป็นสิทธิสากล หมายความว่าประเทศที่มีการปกครองตามระบอบประชาธิปไตย การชุมนุมบนท้องถนนสามารถทำได้ หนูอยากให้มองอย่างนี้ วันที่มีคนออกมาเยอะมากๆ จนสามารถปิดถนนได้ นั่นสะท้อนให้เห็นว่าประชาชนส่วนหนึ่งทนไม่ไหว อึดอัดใจ ยอมที่จะสละเวลาส่วนตัวออกมาแสดงจุดยืนบนถนน ว่าเขาต้องการเรียกร้องอะไร ไม่พอใจอะไร และสิ่งไหนในสังคมที่ต้องแก้ไขบ้าง หนูว่ามันสำคัญมากกว่าการที่เราไปปิดถนน เราไม่ได้มีเจตนาสร้างความเดือดร้อน แต่เราต้องการส่งเสียงให้รัฐบาลที่เมินเฉยกับเสียงของเรามานานมากๆ ได้ยินว่าเราต้องการอะไร พวกเขาทำผิดอะไรบ้าง

การลงถนนอาจมีผลกระทบกับประชาชนคนอื่นบ้าง โดยส่วนตัวก็ต้องขออภัยจริงๆ แต่การเคลื่อนไหวเพื่อเรียกร้องประชาธิปไตยในปัจจุบัน หนูมองว่าหลายคนรู้วินัยของตัวเอง เรามีเวลาเริ่ม-เลิก ไม่กี่ชั่วโมงต่อวัน แล้วก็แยกย้ายกลับบ้าน เราขอรบกวนเวลาบางส่วนในบางวันปิดพื้นที่เพื่อเรียกร้องให้รัฐบาลได้ฟังเสียงของเราบ้าง อยากให้ทุกคนมองว่าไม่มีใครที่อยากจะสร้างความเดือดร้อนหรือความปั่นป่วนให้สังคมหรอก แต่เมื่อรัฐบาลไม่ยอมฟังเสียง ไม่ยอมตอบสนองต่อข้อเรียกร้อง ไม่ยอมแสดงความจริงใจในการแก้ไขปัญหาต่อประชาชน เราจึงต้องใช้วิธีการกดดันและเรียกร้องกับรัฐบาลอย่างจริงจังว่าเขาต้องเปลี่ยนเพื่อเราได้แล้ว

เอาเงินจัดม็อบมาจากไหน มีใครอยู่เบื้องหลังหรือเปล่า

คนถามเยอะมากว่ามีใครอยู่เบื้องหลังไหม มีท่อน้ำเลี้ยงหรือเปล่า มุมหนึ่งก็คิดว่าทำไมดูถูกพวกเราจังวะ ทำไมพวกคุณถึงดูถูกประชาชนด้วยกันเองได้ขนาดนี้ ทำไมถึงไม่คิดว่าพวกเราสามารถเรียกร้องแบบนี้ได้ มันไม่ได้ยากเย็นวุ่นวายอะไรมากเลย แค่มีการจัดการบ้าง แล้วเราก็เป็นคนจัดการเองด้วยนะ ไม่ได้จ้างใครมา ในตอนแรกเราต้องการแค่เครื่องเสียงและเวที แต่ตั้งแต่รัฐบาลได้มีการจับกุมผู้ชุมนุมและเจ้าหน้าที่ยึดเครื่องเสียงเราไปหมด ตอนนี้ก็เลยไม่มีเครื่องเสียงใช้แล้ว เครื่องเสียงที่เอามาทดแทนก็เป็นแค่เครื่องเสียงอันเล็กๆ ถ้าเรามีคนอยู่เบื้องหลังป่านนี้เราก็คงมีเวทีเบิ้มๆ ไปตลอดแล้วไม่ว่ารัฐบาลจะขัดแข้งขัดขาเราแค่ไหนก็ตาม

ผู้ชุมนุมก็แค่เด็กที่โดนล้างสมองโดยคนอีกพวกที่ต้องการมีอำนาจ

เอาจริงๆ อย่าดูถูกกันเลย คนที่ออกมาเป็นปากเป็นเสียงมีเยอะแยะ ตอนนี้เราอาจจะเห็นคนที่ออกมาพูดเป็นคนรุ่นใหม่ซะเยอะ แต่ถ้าดูจริงๆ ก็มีคนหลายวัยปะปนกัน มีทั้งคนอายุเยอะที่ต่อสู้มาก่อนหน้านี้และยังมีอุดมการณ์ หรือคนที่เด็กมากๆ อย่างเด็กมัธยมต้นที่มองว่าต้องออกมาเรียกร้องเพื่ออนาคตของตัวเอง ทั้งหมดไม่ได้เรียกร้องเอามันแต่เขากำลังเรียกร้องอนาคตที่ดี บางคนก็คิดว่าถ้าไม่ทำแบบนี้แล้วจะฝากฝังอนาคตของตัวเองไว้กับประเทศนี้ได้ยังไง เพราะเห็นอยู่ว่าการบริหารงานของรัฐบาลมันไม่เวิร์ก ซึ่งมันเป็นหน้าที่ของเราที่ต้องออกมาเรียกร้อง

ทั้งนี้ไม่ใช่เพื่ออะไรเลยแต่เพื่ออนาคตของประเทศชาติ พวกเขาต้องอยู่กับประเทศนี้ไปอีกนานซึ่งปัจจุบันมันยังดูไม่มั่นคงและบิดเบี้ยวอยู่ แล้วเราจะส่งต่อสังคมแบบนี้ให้ลูกหลานเราจริงเหรอ อย่าไปปิดกั้นและดูถูกพวกเขาด้วยคำที่ว่า “คนพวกนี้มีคนชักใยหรือเปล่า” มันลดทอนกำลังใจและยิ่งทำให้พวกเราอยากออกมาแสดงให้เห็นเลยว่าเราไม่ได้ถูกชักจูงโดยใคร นี่คือความคิดของพวกเราเองจริงๆ พวกเรามีความปรารถนาดีที่อยากจะเห็นสังคมนี้ดีขึ้น ไม่ใช่แค่เพื่อพวกเราแต่เพื่อคนรุ่นหลังเราด้วย

เด็กสมัยนี้อ่อนไหว โดนอะไรนิดหน่อยก็ต้องออกมาร้องแรกแหกกระเชอ

หนูว่ามันเป็นเพราะคนยุคนี้เริ่มตื่นตัวทางการเมืองมากกว่า เริ่มเข้าใจถึงสิทธิของตัวเองมากขึ้น เริ่มรู้แล้วว่าจริงๆ ฉันไม่จำเป็นต้องโดนตีในโรงเรียนก็ได้นะ เริ่มตั้งคำถามว่าทำไมเด็กในโรงเรียนต้องตัดผมสั้น หรือในเมื่อเราเห็นว่าทางม้าลายมันไม่ใช่ที่ที่เราจะเดินข้ามได้อย่างที่ควรจะเป็น ทำไมเราถึงจะเรียกร้องไม่ได้ มีหลายเรื่องในสังคมที่คนเริ่มเห็นแล้วว่ามันไม่เมคเซนส์ ไม่ถูกต้อง และคนก็เริ่มเข้าใจว่าในฐานะประชาชนคนหนึ่งที่อยู่ในประเทศที่บอกว่าเป็นประชาธิปไตย เรามีสิทธิพูดในสิ่งที่เห็นและไม่พอใจได้ ทั้งนี้ทั้งนั้นต้องพูดอยู่ในกรอบที่ไม่ไปละเมิดสิทธิของคนอื่น

ไม่ใช่ว่าทุกคนต้องยอมจำนนกับสิ่งที่เคยเจอ ค่านิยมหรือวัฒนธรรมที่เป็นสิ่งดีควรดำรงไว้ แต่หนูว่าค่านิยมหรือวัฒนธรรมบางอย่างที่ปิดกั้น ลิดรอน หรือละเมิดสิทธิเสรีภาพของคนอื่นต้องปรับเปลี่ยนให้เข้ากับบริบทสังคมมากขึ้น สังคมหนึ่งไม่สามารถใช้กฎเกณฑ์เดิมๆ ไปตลอดกาลได้ ต้องมีการปรับปรุงให้เหมาะสมตามกาลเวลา

ปัญหาเรื่องความเหลื่อมล้ำทุกรัฐบาลก็เป็นเหมือนกันหมด ทำไมเพิ่งมาเดือดร้อน

ที่ว่าเหลื่อมล้ำมาตั้งนานแล้ว ถูกต้อง ทุกการชุมนุมที่เคยเกิดขึ้นก็มีการพูดถึงปัญหาความเหลื่อมล้ำมาโดยตลอด คำถามคือทำไมถึงไม่มีการแก้ไขให้ช่องว่างความความเหลื่อมล้ำตรงนี้มันลดลงสักทีต่างหาก ประยุทธ์ จันทร์โอชา มีโอกาสทำงานมาตั้ง 6 ปีแต่ไม่ทำ สิ่งนี้เราไม่ได้เห็นแค่ภาพแต่เห็นจากข้อมูลจากสภาพัฒน์ที่บอกว่าตั้งแต่ช่วงปี 2553-2563 ช่องว่างความเหลื่อมล้ำระหว่างคนมีเงินกับคนจนห่างกันถึง 20 เท่า ซึ่งเพิ่มขึ้นจากช่วงเมื่อสิบปีก่อน ประยุทธ์ จันทร์โอชา มีเวลาทำงานตั้ง 6 ปี ทำไมช่องว่างความเหลื่อมล้ำขยายไปเป็น 20 เท่า ดังนั้นม็อบจะไม่พูดถึงปัญหาความเหลื่อมล้ำไม่ได้เพราะมันเห็นชัดในสังคม

คนที่เป็นชนชั้นกลาง คนในเมืองที่มีเงินเดือนประจำ มีรายรับอย่างมั่นคง คนส่วนนี้ควรจะเป็นกลุ่มคนส่วนใหญ่ของประเทศแต่กลับไม่ใช่ คนส่วนใหญ่ในประเทศนี้เป็นคนชนชั้นแรงงานที่คนไทยเรียกติดปากว่าคนรากหญ้าซึ่งมีจำนวนเยอะมาก บางคนอดอยากถึงขนาดที่เงินค่าแรงขั้นต่ำ 300 บาทต่อวันไม่เพียงพอต่อการเลี้ยงครอบครัว บางคนต้องเจียดเงินซื้อข้าวสาร 5 กิโลกรัมมาหุงให้คน 10 คนในบ้านกิน ทำไมถึงยังมีภาพบรรยากาศแบบนั้นอยู่

เราไม่อยากเห็นภาพแบบนั้นแล้ว เราไม่ควรให้มันเกิดขึ้นด้วย ทุกคนควรมีความสามารถในการยืนได้ด้วยรายรับของตัวเอง ประเด็นคือถ้ามีการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจและโครงสร้างความเหลื่อมล้ำนี้ในอนาคต เราต้องทำยังไงก็ได้ให้ช่องว่างระหว่างชนชั้นลดลงมาหรือขยับเข้าใกล้กันให้ได้มากที่สุด คนส่วนใหญ่ของประเทศควรเป็นชนชั้นกลางที่สามารถดำรงชีพได้ด้วยตนเอง คนจนที่เป็นคนส่วนใหญ่ในประเทศตอนนี้ก็ต้องมีจำนวนลดลงและได้รับการเยียวยาด้วยสวัสดิการที่ทั่วถึงอย่างการช่วยเหลือในเรื่องรักษาพยาบาล การศึกษา และคุ้มครองสิทธิต่างๆ ทั้งหมดนี้จะช่วยทำให้ปัญหาความเหลื่อมล้ำลดลงมาได้และจำเป็นต้องแก้ไขอย่างรวดเร็วด้วย

ไม่เกี่ยวกับประชาธิปไตยหรือการเมืองหรือเปล่า คนจนจนเพราะไม่ยอมขยันทำงานเก็บเงินเอง

การมาตัดสินคนว่าจนเพราะเขาไม่ทำงานมันผิดมากเลยนะ เราไม่รู้ว่าแต่ละคนมีลักษณะในการหารายได้ยังไง ทำงานเหนื่อยยากยังไงในแต่ละวัน ดังนั้นจะไปตัดสินว่าคนที่จนอยู่ตอนนี้คือคนที่ไม่พยายามหาเงินไม่ได้ แต่สิ่งที่ทำได้คือการบอกรัฐบาลว่าตอนนี้มีปัญหาความเหลื่อมล้ำในสังคม มีปัญหาเรื่องเศรษฐกิจ มีปัญหาเรื่องการกระจายสวัสดิการที่ไม่เท่าเทียมกัน เราบอกคนที่จะเป็นคนแก้ปัญหาให้ส่วนรวมได้ โดยไม่จำเป็นต้องไปบอกคนอื่นว่า “เธอต้องทำงานเยอะๆ สิ เธอถึงจะรวย” อันนั้นคุณนั่นแหละที่ไม่ถูกต้อง

บางคนอาจยังมองว่าไม่ว่าใครก็รวยได้ อันนั้นไม่ผิด แต่สภาพสังคมตอนนี้มันเอื้อให้คนเราได้โชว์ศักยภาพของตัวเองอย่างเต็มที่มากพอหรือเปล่า การจัดการตรงนี้มันไม่ได้อยู่ที่ประชาชน มันอยู่ที่รัฐบาลที่ต้องอำนวยความสะดวก เปิดพื้นที่เสรีให้ประชาชนได้โชว์ความสามารถ โชว์ศักยภาพของตัวเอง แล้วเขาจะได้ใช้ความสามารถตรงนั้นหารายได้มาดำรงชีพของตัวเองได้มากขึ้น

ถ้าไม่พอใจนายกฯ แล้วออกมาไล่ได้ อีกหน่อยก็วนลูปแบบนี้ ไม่พอใจใครก็ต้องออกมาไล่

การชุมนุมที่มาจากความไม่พอใจหรือการออกมาเรียกร้องของประชาชนเป็นเรื่องที่ต้องมองว่าปกติ เพราะบ้านเราเป็นประชาธิปไตย ประชาชนมีสิทธิเสรีภาพที่จะเรียกร้องได้ จะมองว่ามันวนลูปก็ได้นะ แต่สิ่งที่สำคัญกว่าคือจะทำยังไงให้มันไม่วนลูปล่ะ ดังนั้นเราต้องเรียกร้องให้มีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่ยึดโยงกับประชาชนให้ได้มากที่สุด ส่วนตัวเรามองว่ารัฐธรรมนูญที่มาจากประชาชนและสะท้อนเจตจำนงของประชาชนอย่างแท้จริงจะเป็นรัฐธรรมนูญที่มีความเข้มแข็งพอในการเป็นเครื่องมือบริหารประเทศต่อไปและมันจะส่งผลให้การเมืองไทยเข้มแข็งขึ้น ทั้งนี้รัฐบาลชุดต่อไปที่จะเข้ามาบริหารในกรอบของรัฐธรรมนูญที่มาจากประชาชนต้องเข้าใจและตระหนักถึงหน้าที่ของตัวเองตลอดเวลาว่าเข้ามาทำเพื่อประชาชน จุดประสงค์และผลประโยชน์สูงสุดต้องเป็นไปเพื่อประชาชน รัฐธรรมนูญที่ดีและรัฐบาลที่รู้หน้าที่ของตัวเองจะส่งเสริมให้การเมืองมั่นคงมากขึ้น

เมื่อการเมืองมั่นคงแล้วจะทำให้การบริหารงานประเทศในส่วนอื่นพัฒนาได้อย่างเต็มศักยภาพ รัฐบาลที่เข้ามาไม่ต้องมัวเสียเวลากับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอำนาจทางการเมืองอีกต่อไป สามารถเอาเวลาไปปรับปรุงเรื่องอื่นๆ ในประเทศ เช่น การศึกษา การคมนาคม การนำเข้า แล้วประเทศเราจะเดินหน้าต่อไปได้ โดยไม่ต้องวนอยู่ในลูปเดิมๆ แบบที่เคยเกิดขึ้นอีก ซึ่งจริงๆ จะหวังพึ่งแค่รัฐบาลอย่างเดียวก็ไม่ได้เพราะกระบวนการทั้งหมดนี้ถ้าจะเกิดขึ้น ประชาชนต้องตระหนักถึงสิทธิของตัวเองตลอดเวลาและคอยบำรุงดูแลกระบวนนี้ให้มั่นคงเพื่อส่งต่อให้ลูกหลานเราในอนาคต

โตไปเดี๋ยวก็รู้ว่าอุดมการณ์มันกินไม่ได้ ผู้ใหญ่เขาผ่านกันมาก่อน เปลี่ยนแปลงอะไรไม่ได้หรอก

เราจะคิดว่า​ “ยังไงก็เปลี่ยนแปลงไม่ได้” เลยจะไม่ทำอะไรเหรอ หนูว่ามันไม่ใช่ ในเมื่อเรารู้แล้วว่าเรามีสิทธิแค่ไหนในประเทศนี้ เรามีอำนาจมากพอในการเรียกร้อง รู้ว่าอะไรถูกไม่ถูก อะไรควรไม่ควร เมื่อยึดมั่นในหลักตรงนี้เราก็ต้องเชื่อว่าวันหนึ่งต้องเกิดการเปลี่ยนแปลงได้ ดังนั้นเราต้องเริ่มสร้างการเปลี่ยนแปลงจริงๆ เริ่มขยับตัวเพื่อให้สังคมได้รับรู้ว่ามีปัญหาเกิดขึ้นและเราร่วมกันแก้ไขมันได้

ถ้าไม่เริ่มทำก็จะไม่มีอะไรเกิดขึ้นเลย เพราะฉะนั้นอย่าไปมองว่าเราไม่สามารถทำอะไรได้ แต่ให้มองว่าความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นได้ถ้าเราเริ่มสร้างมันก่อน

The post มายด์ ภัสราวลี : ถามได้ ตอบได้ ไขข้อข้องใจเรื่องการเมืองและการม็อบจากชาวเน็ต appeared first on a day magazine.

View this post on Instagram

A post shared by Young Designer For Democracy (@ydfd.2020) on Sep 30, 2020 at 5:44am PDT

โพสต์ของ YDFD ไหลมาในไทม์ไลน์ทวิตเตอร์ โผล่มาในหน้าฟีดและสตอรีอินสตาแกรม บางทีก็อยู่ในเฟซบุ๊ก ทั้งหมดเห็นแล้วต้องหยุดไถหน้าจอเพราะกราฟิกจี๊ดๆ คู่สีสดเตะตา และเนื้อหาปังๆ เกี่ยวกับการเคลื่อนไหวทางสังคมการเมืองในปัจจุบันที่ย่อยมาแล้วอย่างกระชับ เข้าใจง่าย แถมแปลเป็นภาษาอังกฤษให้ด้วย แค่กดแชร์ก็ส่งข่าวถึงเพื่อนร่วมฟีดได้เลย

ภายในเวลาไม่ถึง 2 เดือน นักออกแบบรุ่นใหม่กลุ่มนี้ทำเนื้อหาไปแล้วนับสิบเรื่อง ตั้งแต่การสรุปข้อเรียกร้องของผู้ประท้วง, วิธีรับมือกับน้ำสีฟ้า (ที่ปล่อยออกมาทันทีในคืนที่ประชาชนโดนสลายการชุมนุมด้วยรถฉีดน้ำแรงดันสูง), คู่มือ 101 ต้านรัฐประหาร, ข่าวการจับกุมผู้ประท้วง ไปจนถึงการเรียกร้องของชาวบ้านในจังหวัดต่างๆ ที่เสียงมาไม่ถึงคนเมืองสักที

ที่ดีงามคือทุกภาพเซฟไปแชร์ไปแจกได้ฟรี หรือถ้าจะนำไปปรินต์ YDFD ก็มีไฟล์ความละเอียดสูงแจกให้โดยมีเงื่อนไขแค่ห้ามนำไปใช้เชิงพาณิชย์เท่านั้น

View this post on Instagram

A post shared by Young Designer For Democracy (@ydfd.2020) on Oct 16, 2020 at 6:27am PDT

พวกเราควรจะมีสิทธิและบทบาทเป็นนักออกแบบอนาคตของตนเอง มีสิทธิที่จะออกแบบเส้นทางข้างหน้าโดยไร้ผ้าบังตา มีสิทธิที่จะร่วมกันสร้างประชาธิปไตยอย่างแท้จริงโดยอำนาจอธิปไตยของประชาชนไม่ใช่รัฐเผด็จการ

ออกแบบอนาคตที่จะไม่ถูกลิดรอนอีกต่อไป

ข้อความเปิดตัว YDFD กล่าวไว้เช่นนี้ ส่วนขั้นตอนในการออกแบบอนาคตที่พวกเขาอยากเห็นจะเป็นยังไง ดีไซเนอร์สาววัย 20 ผู้ก่อตั้งกลุ่ม มีไอเดียมาเล่าให้ฟังอย่างละเอียด

View this post on Instagram

A post shared by Young Designer For Democracy (@ydfd.2020) on Sep 14, 2020 at 7:10am PDT

ก่อนจะก่อตั้งกลุ่ม YDFD คุณทำอะไรมาก่อน

เราเคยเป็นนักเรียนออกแบบแต่เรียนได้ไม่นานก็ลาออก ตอนนี้ทำงานเป็นฟรีแลนซ์กราฟิกดีไซเนอร์เต็มตัว

อดีตนักเรียนออกแบบคนนี้สนใจเรื่องราวสังคมการเมืองมาตั้งแต่เมื่อไหร่

เราสนใจการเมืองมาตั้งแต่ช่วงประถมปลายเพราะเป็นช่วงที่มีเหตุการณ์กลุ่มพันธมิตรและทุกคนที่บ้านก็ตื่นตัวทางการเมืองมาก แม่เราเองเป็นกลุ่มพันธมิตรเราเลยได้ซึมซับข่าวการเมืองคุกรุ่นมาตั้งแต่ตอนนั้น จนช่วง ม.ต้นเราก็ได้รู้เรื่องเกี่ยวกับกลุ่มกปปส.และกลุ่ม นปช. ตอนนั้นการเมืองในบ้านก็ร้อนแรงเหมือนกันเพราะว่าพ่อเป็น นปช. แต่แม่เป็นกลุ่ม กปปส. ส่วนเราก็เป็นเด็กที่อยากรู้ว่าผู้ใหญ่เขาคุยอะไรกันก็เลยเริ่มเอาคีย์เวิร์ดไปเสิร์ชหาข้อมูลอ่านว่ามันเกิดอะไรขึ้นกันแน่เพราะภาพที่เราเห็นผ่านสื่อ ผ่านสิ่งที่เขาพูดกันมันดูรุนแรงมาก แต่ทำไมเรากลับไม่รู้เรื่องอะไรเลย ทำไมทุกคนที่โรงเรียนถึงใช้ชีวิตปกติ คนก็จะเรียกเราว่าเป็นพวกบ้าการเมืองตั้งแต่มัธยม

ตอนนั้นเราแค่อ่านข้อมูลแล้วเก็บไว้กับตัวเองเรื่อยๆ มาจนถึงช่วงใกล้รัฐประหารนี่แหละที่รู้สึกว่าเราต้องแสดงออกแล้วก็เริ่มพูดความเห็นของตัวเองให้ที่บ้าน ให้เพื่อนฟังบ้างว่ามันเกิดอะไรขึ้น หลังจากช่วงรัฐประหารก็เรียกว่าเกาะขอบการเมืองตลอดเลยแต่ยังไม่ได้ทำอะไรเป็นชิ้นเป็นอัน ยังไม่รู้ว่ามีกลุ่มคนที่เคลื่อนไหวเรื่องอะไรบ้างและเขาทำอะไรได้บ้าง

View this post on Instagram

A post shared by Young Designer For Democracy (@ydfd.2020) on Oct 24, 2020 at 7:12am PDT

ที่บอกว่าหาข้อมูลอ่านเพิ่มจากบทสนทนาของพ่อแม่ ไปอ่านข้อมูลอะไรบ้าง

จุดเบิกเนตรตอนนั้นคือข้อมูลเรื่อง 6 ตุลา คือในวงสนทนาที่บ้านนอกจากพ่อแม่แล้วก็ยังมีพี่ด้วย ซึ่งตอนนั้นเขาเพิ่งได้รู้เรื่อง 6 ตุลาก็เลยเอามาพูดในครอบครัว พอเราได้ฟังก็ลองไปเสิร์ชหาข้อมูลจนเจอชุดข้อมูลที่ไม่เคยรู้มาก่อน เราก็ตามไปอ่านหนังสือเกี่ยวกับ 6 ตุลาต่อ มีเล่มที่จำได้คือ 6 ตุลา ลืมไม่ได้ จำไม่ลง ของอาจารย์ธงชัย วินิจจะกูล

ทำไมเรียก 6 ตุลาว่าเป็นจุดเบิกเนตร

6 ตุลาเหมือนเป็นจุดที่ทำให้เรารู้ว่ารัฐไม่ได้อยู่ข้างเราแต่ใช้ความรุนแรงกับประชาชน ระบบของรัฐหลายอย่างก็ค่อนข้างเละเทะ ช่วงเวลาที่เรารับรู้เรื่อง 6 ตุลาค่อนข้างใกล้กับช่วงการสลายการชุมนุมเสื้อแดงพฤษภา 53 ด้วย เราเลยได้เห็นอีกครั้งว่ามีการนองเลือดเกิดขึ้นกับประชาชนจริงๆ 

สิ่งที่ทำให้เราต่อต้านรัฐประหารก็มีส่วนมาจากข้อมูลเรื่อง 6 ตุลาและการสลายการชุมนุมเสื้อแดงเช่นกัน เพราะเราได้เห็นอำนาจรัฐที่มากเกินประชาชนอย่างเห็นได้ชัดและเห็นรู้สึกว่าการที่ทหารเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องทางการเมืองนั้นไม่น่าไว้ใจ 

จากจุดที่รู้สึกว่าตัวเองทำอะไรไม่ได้เลย อะไรทำให้ได้ไอเดียทำ YDFD

ก่อนหน้านี้เราได้รู้จักคนที่เคลื่อนไหวทางการเมืองและองค์กรเพื่อประชาธิปไตยทำให้ได้รู้ว่าชุดข้อมูลที่คนทั่วไปยังไม่รู้มันมีเยอะมากและปริมาณงานกราฟิกที่ต้องทำเพื่อสื่อสารให้คนทั่วไปยังมีไม่มากพอ เพราะกราฟิกในองค์กรเพื่อประชาธิปไตยมีไม่กี่คน ไม่นับว่าองค์กรเหล่านี้ก็มีไม่เยอะอยู่แล้วเพราะเพดานเสรีภาพสื่อก็ถูกกด ​

ยิ่งในช่วงที่การเคลื่อนไหวทางการเมืองไต่ระดับขึ้นไปเรื่อยๆ การสื่อสารก็ยิ่งต้องมากขึ้น ยิ่งต้องมีประสิทธิภาพมากๆ ด้วย เราเลยลองคุยกับเพื่อนๆ ดูว่าพวกเราจะช่วยอะไรได้บ้างกลายเป็นความคิดจะตั้งกลุ่มที่นักออกแบบอย่างพวกเราจะมาช่วยองค์กรหรือกลุ่มเคลื่อนไหวทางการเมืองทำกราฟิกกัน

แค่เราลงในไอจีสตอรีปั้งเดียวว่าจะทำ YDFD ทุกคนก็กรูกันมาทัก ทั้งคนที่รู้จักและไม่รู้จักกันเหมือนทำอะไรได้เขาก็จะช่วย แม้กระทั่งเด็กมัธยมก็ทักมา บางคนติดสอบอยู่ก็ทักมาบอกว่าถึงไม่ว่างแต่ถ้ามีอะไรก็ทักมาได้นะเผื่อจะแอบมาทำให้ได้ 

View this post on Instagram

A post shared by Young Designer For Democracy (@ydfd.2020) on Sep 23, 2020 at 7:06am PDT

View this post on Instagram

A post shared by Young Designer For Democracy (@ydfd.2020) on Sep 24, 2020 at 1:42am PDT

ชุดข้อมูลที่คุณรู้สึกว่าคนทั่วไปไม่ค่อยรู้แต่ควรรู้คืออะไร

ถ้าเป็นช่วงนี้คิดว่าเป็นเรื่องข้อกฎหมายที่รัฐมักจะนำมาใช้กับคนที่เห็นต่าง เช่น ม.116 ที่พูดถึงการยุยงปลุกปั่น ก่อนยุครัฐประหารปี 2557 มีการใช้ข้อกฎหมายข้อนี้น้อยมากเพราะมันเป็นข้อกฎหมายที่มีคำจำกัดความที่กว้างมากแต่พอเข้ายุครัฐประหารปุ๊บข้อกฎหมายข้อนี้ก็ถูกใช้บานเลย 

ตัวกฎหมาย ม.116 วรรค 2 มันบอกว่า กระทำให้เกิดความปั่นป่วนหรือกระด้างกระเดื่องในหมู่ประชาชนถึงขนาดที่จะก่อความไม่สงบในราชอาณาจักร ซึ่งตีความได้กว้างมากเลยว่าความปั่นป่วนกระด้างกระเดื่องในหมู่ประชาชนหมายถึงอะไร แต่วิธีการที่รัฐนำข้อกฎหมายนี้มาใช้คือใช้กับประชาชนที่เห็นต่างกับรัฐทหาร มันชัดเจนมากว่าคำว่าปั่นป่วนกระด้างกระเดื่องมันคือความกระด้างกระเดื่องต่อรัฐบาลไม่ใช่ในหมู่ประชาชน

นอกจากคอนเทนต์เรื่องหลักการ กฎหมาย งานหลายชิ้นของ YDFD เรียลไทม์มาก เช่น วิธีรับมือน้ำสีฟ้าซึ่งคุณทำออกมาในคืนที่มีการสลายการชุมนุมด้วยรถน้ำแรงดันสูง ทำได้ยังไง

เรามีคนที่มอนิเตอร์อยู่หน้าคอมฯ ที่บ้านและคนที่ไปชุมนุม ทุกคนจะช่วยกันมอนิเตอร์ข่าวและส่งหากันว่ามีอะไรเกิดขึ้นบ้าง เช็กกับคนที่อยู่ในพื้นที่จริงว่าเรื่องนี้จริงไหม อยากให้ช่วยบอกอะไรใครบ้างก็เลยสามารถทำงานเรียลไทม์ได้

View this post on Instagram

A post shared by Young Designer For Democracy (@ydfd.2020) on Oct 17, 2020 at 4:34am PDT

นอกจากม็อบ จะเห็นว่า YDFD ทำคอนเทนต์ประเด็นสังคมอื่นๆ ด้วย เช่น เรื่องเหมืองดงมะไฟ หรือเรื่องการเรียกร้องของชาวบ้านในจังหวัดต่างๆ ช่วยอธิบายหน่อยว่าประเด็นทางสังคมการเมืองแบบไหนที่ YDFD สนใจบ้าง

เราค่อนข้างเจาะไปที่คำว่าประชาธิปไตย ซึ่งสำหรับเราคือความเท่าเทียม เราพยายามทำข้อมูลให้ครอบคลุมการเรียกร้องของทุกคนให้ได้มากที่สุด เพียงแต่ว่าช่วงนี้มีเรื่องม็อบเราก็เลยไปโฟกัสที่ม็อบก่อน แต่ก่อนหน้านี้สิ่งที่คุยกันไว้คือเราจะทำทั้งเรื่องข้อกฎหมาย ช่วยขยายเสียงของชาวบ้าน ขยายเสียงของกลุ่มคนที่เป็นคนชายขอบ ปัญหาแรงงาน ทำให้เรื่องที่คนไม่เคยรับรู้เลยเป็นที่รับรู้ผ่าน YDFD

YDFD ไปรู้เรื่องเหล่านั้นได้ยังไง

เป็นความสนใจของพวกเราหลายๆ คน เช่น เราสนใจเรื่องแรงงานประมง หรือมีคนที่สนใจเรื่องสิ่งแวดล้อม ฟาสต์แฟชั่น เราก็จะไปรวบรวมข้อมูลเอามาช่วยกันกรอง มาคัดแล้วทำกราฟิก ซึ่งตอนนี้นอกจากเรา คนที่ช่วยกรองข้อมูลก็มีศูนย์ทนายคอยเช็กข้อมูลเรื่องการจับกุมต่างๆ เพราะข่าวมาเร็วมากและมีเฟคนิวส์เยอะ และมีพี่ๆ NGO ที่ทำงานกับชาวบ้านกลุ่มต่างๆ มาช่วยให้ข้อมูลด้วย

View this post on Instagram

A post shared by Young Designer For Democracy (@ydfd.2020) on Sep 16, 2020 at 8:04am PDT

YDFD ใช้ทวิตเตอร์กับอินสตาแกรมเคลื่อนไหวเป็นหลัก เป็นเพราะคนรุ่นใหม่ใช้สื่อเหล่านี้เยอะหรือเปล่า

ใช่ คนรุ่นใหม่เล่นอินสตาแกรมกันเยอะมากๆ อีกอย่าง จุดประสงค์ของพวกเราคือตั้งใจทำอินโฟกราฟิกเพื่อให้คนเอาไปลงต่อโดยไม่ต้องขออนุญาต จะนำไปแจกจ่าย นำไปปรินต์​ นำไปทำอะไรก็ได้ยกเว้นเอาไปใช้ในเชิงพาณิชย์ ดังนั้นแพลตฟอร์มอินสตาแกรมเลยเหมาะมากเพราะใครๆ ก็กดแชร์รูปจากหน้าไอจีของเราได้เลยแล้วมันก็ไปขึ้นที่สตอรีของเขา เพื่อนๆ เขาก็กดเข้ามาดูโปรไฟล์ของเราได้และแชร์ไปได้ง่ายๆ อีก

คนชอบพูดกันว่าที่คนรุ่นใหม่ออกมาเรียกร้องเพราะมองไม่เห็นอนาคตของตัวเอง คุณกับเพื่อนๆ ก็ออกมาด้วยเหตุผลนี้ไหม

คิดว่าทุกคนเป็นแบบเดียวกันหมด เพื่อนรอบตัวเราจะชอบพูดกันเป็นมุกว่ารีบเรียนแล้วรีบย้ายออกจากประเทศกันเถอะเพราะทุกคนที่รู้จักกันก็จะเรียนเกี่ยวกับศิลปะและดีไซน์ แต่ freedom of expression ในประเทศของเรามันต่ำมากและคนในประเทศก็ไม่ได้ให้ค่ากับงานศิลปะขนาดนั้น เวลาทำงานเงินก็ถูกกด พวกเรารู้กันหมดเลยว่าถ้าเราไปประเทศอื่น ค่าตัว ค่าแรงเราเยอะขึ้นกว่าเดิมแน่นอนแต่ก็ยังย้ายออกไปไม่ได้ หนึ่ง คือยังเรียนไม่จบ สอง คือบางคนที่บ้านก็ไม่ได้พร้อมจะส่งไปเรียนเมืองนอก

View this post on Instagram

A post shared by Young Designer For Democracy (@ydfd.2020) on Sep 18, 2020 at 3:42am PDT

View this post on Instagram

A post shared by Young Designer For Democracy (@ydfd.2020) on Oct 18, 2020 at 8:58pm PDT

ปัญหาหลักๆ ที่อดีตนักเรียนออกแบบอย่างคุณเจอคืออะไร

ขอพูดตั้งแต่รากเลยแล้วกัน คือวิชาศิลปะ สมัยอนุบาลหรือประถมทุกคนมักถูกบอกว่าท้องฟ้าต้องเป็นสีฟ้า พระอาทิตย์ต้องสีแดง ดาวต้องสีเหลือง หญ้าต้องสีเขียว ถ้าระบายสีอื่นคือผิด หรือถ้าระบายสีไม่เต็มกระดาษก็ถือว่าผิด โดนหักคะแนน จินตนาการหรือการแสดงออกของพวกเราถูกจำกัดแม้กระทั่งแค่เรื่องระบายสีทั้งที่ความจริงแล้วมันไม่มีผิดไม่มีถูก ท้องฟ้าสีชมพูหมายถึงพระอาทิตย์ตกไม่ได้เหรอ 

พอโตมาเรื่อยๆ เราก็ไม่ได้ถูกสอนว่าศิลปะมีคุณค่ากับชีวิตคนยังไง สามารถใช้ในชีวิตประจำวันยังไงได้บ้าง เราเพิ่งรู้ว่าคณะทางศิลปะมีคณะอื่นนอกจากจิตรกรรมก็ตอนมัธยมต้น เพิ่งรู้ว่ามีสิ่งที่เรียกว่ามัณฑนศิลป์ ทั้งที่สิ่งเหล่านี้มันอยู่รอบตัวเราตลอด ถ้าไม่มีก็แปลว่าบ้านเมืองล่มสลายทางวัฒนธรรมนะ

นอกจากนี้ศิลปะมีแขนงต่างๆ ให้เลือกเรียนก็จริงแต่เราจะไม่มีทางรู้ได้เลยว่าเราถนัดอะไร เหมาะกับแขนงอะไรถ้าเราไม่ได้ไปเรียนติว ปัญหานี้มันเกี่ยวข้องกับเรื่องเศรษฐกิจด้วยเพราะบางบ้านไม่ได้มีเงินมากพอที่จะส่งลูกเรียนติวศิลปะ มันยิ่งขยายช่องว่างความเหลื่อมล้ำเข้าไปอีกเพราะเด็กที่ไม่มีเงินไปติวก็ต้องถอย ทิ้งความฝันของตัวเองไป ไปเข้าสนามสอบก็อาจจะแพ้ให้คนที่มีอภิสิทธิ์ที่ได้ลองทำงานแนวต่างๆ มาแล้ว ได้รู้แนวโจทย์ล่วงหน้า หรือต่อให้เข้ามหาวิทยาลัยก็ต้องเจอค่าเทอมแพงๆ เจอค่าอุปกรณ์ซึ่งถ้าเราซื้ออุปกรณ์ที่คุณภาพไม่ดีมันก็มีผลกับคุณภาพของงานของเราโดยตรงอยู่แล้ว

แล้วในฝั่งของการทำงานล่ะ ถ้าการเมืองดี การทำงานดีไซน์จะเป็นยังไง

เราคิดว่ามันจะปลดแอกตั้งแต่ก้าวแรกๆ ของพวกเราคือเรื่องการศึกษาไปจนถึงเรื่องเศรษฐกิจ อีกอย่างคือถ้าเกิดเราได้รัฐบาลที่พวกเราเลือกจริงๆ เขาจะต้องฟังเสียงของประชาชนที่เลือกมา ฟังเสียงของดีไซเนอร์ กลุ่มคนที่ทำงานศิลปะ ให้ความช่วยเหลือที่พวกเราไม่เคยได้ ทั้งผ่านการให้งบสนับสนุน โครงการสนับสนุนต่างๆ อีกอย่างคือถ้าเราปลดเพดานที่กดเสรีภาพทางการแสดงออกได้เราอยากสร้างสรรค์อะไรเราก็สามารถทำได้ ดังนั้นเราเชื่อว่าหลังจากการเคลื่อนไหวครั้งนี้สำเร็จ งานดีไซน์วีค เทศกาลดีไซน์ งานนิทรรศการจะเป็นที่สนใจมากยิ่งขึ้น มันจะกระตุ้นเศรษฐกิจ กระตุ้นการส่งเสริมศิลปะ เศรษฐกิจดี ศิลปะก็ดี มันจะไปด้วยกันได้หมดเลย

ประเทศไหนที่คุณคิดว่าเป็นตัวอย่างการสนับสนุนด้านศิลปะและดีไซน์ที่ดี

ที่พูดแล้วคนไทยจะเก็ตเลยคิดว่าน่าจะเป็นโซล เกาหลี ที่นั่นมีมิวเซียมกับแกลเลอรีเข้มแข็งมากๆ การคิวเรตงานก็มีคุณภาพมากๆ องค์กรด้านศิลปะที่ไม่แสวงหาผลกำไรก็มีหลากหลาย เช่น ดีไซเนอร์เฟมินิสต์ที่ช่วยโปรโมตงานดีไซเนอร์ผู้หญิง เขามีทั้งเวิร์กช็อป รีวิวพอร์ตโฟลิโอ เป็นกลุ่มที่ร่วมกันทำงานออกแบบสังคมไปด้วย ซึ่งองค์กรเหล่านี้ได้รับการสนับสนุนจากรัฐเต็มที่ ประเทศเขามีอุตสาหกรรมบันเทิงที่เติบโตมากๆ อยู่แล้วและเขามองว่าวัฒนธรรมและศิลปะก็ต้องเติบโตควบคู่ไปด้วยกัน กระทั่งไอดอลเกาหลีเองก็ยังวาดรูปและถูกยกมาพูดถึง ชื่นชมในทีวีอยู่บ่อยๆ ด้วยซ้ำไป

View this post on Instagram

A post shared by Young Designer For Democracy (@ydfd.2020) on Oct 13, 2020 at 8:41pm PDT

จากชื่อกลุ่ม คำว่าประชาธิปไตยที่ YDFD อยากเห็นเป็นยังไง

จากที่ติดตามข่าวมาตลอดและจากที่ทำงานมา เราคิดว่าปัญหาของประเทศเกิดจากอำนาจที่ไม่ถูกคานและประชาชนไม่ถูกรับฟังเสียง คนมักจะมองว่าคนที่ออกมาเรียกร้องเรื่องมากหรือทำตัวเยอะ แต่ไม่ได้มองว่าปัญหาของเขาคือเรื่องอะไรและปัญหานั้นสร้างผลกระทบให้ใครบ้าง ดังนั้นต่อให้ไม่มีเรื่องม็อบแล้วเราก็คิดว่าอยากเคลื่อนไหวในเรื่องการขยายเสียงคนชายขอบต่อไป 

เราอยากได้ประชาธิปไตยเต็มผืนที่ไม่ทิ้งใครออกไป อยากได้รัฐที่เห็นประชาชนทุกคนเท่าเทียมกัน ปัญหาของทุกคนได้รับการใส่ใจและพูดถึงไม่ว่าคุณจะเป็นใครก็ตาม แม้กระทั่งว่าคุณจะเป็นผู้อพยพ เป็นแรงงานต่างชาติ คุณก็อยู่ในประชาธิปไตยของเราเหมือนกัน ทุกคนอยู่ในระบอบนี้เท่ากัน

The post Young Designer For Democracy กลุ่มนักออกแบบอนาคต ประชาธิปไตย และความเท่าเทียม appeared first on a day magazine.

ทว่าช่วงสายของวันเดียวกันนั้น เราได้รับข้อความว่าเธอไม่สามารถมาได้แล้ว เนื่องจากหลังเกิดเหตุสลายการชุมนุมบริเวณแยกปทุมวันเมื่อวันที่ 16 ตุลาคมที่ผ่านมา ทำให้เธอจำเป็นต้องรีบเตรียมพื้นที่ปลอดภัยให้แก่ผู้ชุมนุมที่จะเดินทางมารวมตัวกันบริเวณห้าแยกลาดพร้าว

ภายใต้ภาวะทางการเมืองที่เข้มข้นที่สุดครั้งหนึ่งในรอบหลายปี ในที่สุดเราก็ได้พบกับมายมิ้นหลังจากการชุมนุมวันที่ 17 ตุลาคมยุติลงอย่างสงบเรียบร้อย 

นอกจากสถานะแกนนำกลุ่มเคลื่อนไหวทางการเมืองแล้ว มายมิ้นกำลังศึกษาอยู่ที่คณะครุศาสตร์ เอกสังคมศึกษาและการศึกษานอกระบบ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เราสงสัยว่าทำไมนักเรียนครูอย่างเธอถึงกระโดดเข้ามามีส่วนร่วมทางการเมืองอย่างเต็มตัวขนาดนี้

บทสนทนาต่อไปนี้มีคำตอบ

ทำไมคุณถึงเลือกเรียนครุศาสตร์

เราเป็นคนคิดนอกกรอบ ชอบตั้งคำถาม ในช่วงมัธยมเราไม่เคยได้คำตอบเกี่ยวกับสิ่งที่ถามไปเลย แต่กลายเป็นการใช้อำนาจนิยมในโรงเรียนมาจัดการกับเรามากกว่า ซึ่งเป็นวิธีผลิตซ้ำคนที่เป็นอิกนอแรนต์ หรือคนที่ไม่สนใจเรื่องในสังคมออกไปเรื่อยๆ เราเชื่อว่าอาชีพครูสามารถสร้างคนและปลูกฝังแนวคิดที่ถูกต้องให้เด็กได้ เราจึงตัดสินใจเลือกเรียนครุศาสตร์ มาเป็นครูสังคมเพื่อที่จะปลูกฝังประชาธิปไตยให้พลเมืองในอนาคต

พอเข้ามาเรียนแล้วก็มีทั้งตรงตามความคาดหวังและผิดหวัง จริงๆ ไม่ใช่ความผิดหวังเสียทีเดียว แต่เป็นความเข้าใจที่เพิ่มขึ้นว่ามันเกิดอะไรขึ้นในระบบบ้าง ทำไมผลลัพธ์ถึงออกมาเป็นแบบนี้ ทำไมสังคมที่เราเติบโตมาถึงเป็นแบบนี้ ทำไมครูที่เราไม่ชอบถึงเป็นแบบนี้ เพราะเราเห็นแล้วว่าทั้งหมดของระบบการศึกษาตั้งแต่สถาบันผลิตครูที่เราได้เข้ามาอยู่มันมีปัญหา แต่ก็ยังได้เจออาจารย์ที่มีอุดมการณ์แล้วสอนให้เรามีอุดมการณ์ต่อไป แล้วก็เห็นว่าถ้าเราตั้งมั่นในอุดมการณ์ เราก็จะสร้างพลเมืองต่อไปได้ 

สนใจคำว่าผลิตซ้ำคนที่เป็นอิกนอแรนต์ กระบวนการนี้เป็นยังไง

อำนาจนิยมในสถาบันครูค่อนข้างเข้มข้นกว่าคณะอื่นๆ มีกฎที่จะต้องทำตามโดยไม่มีการตั้งคำถาม ด้วยความที่เป็นมนุษย์แล้วเราก็จะสงสัยว่า ทำไมล่ะ ทำไมต้องทำแบบนี้ แต่พอวิ่งไปแล้วชนกำแพงคำตอบที่บอกว่าเพราะมันเป็นกฎซ้ำแล้วซ้ำเล่า คนเหล่านี้ก็จะค่อยๆ เปลี่ยนไปเดินเลียบกำแพงแทนที่จะพุ่งชน การตั้งคำถามก็จะน้อยลงเมื่อไม่ได้รับคำตอบ แต่ก็ยังใช้ชีวิตอยู่ได้ปกติ ไม่มีใครทำอะไร แล้วอยู่อย่างนี้ก็ไม่เสียหายอะไร จากนั้นจะเริ่มรู้สึกว่ากฎหรืออำนาจที่กำลังกดทับอยู่ไม่ได้กระทบต่อชีวิตอีกแล้ว

เมื่อมาสอนเด็กในโรงเรียน ครูก็จะเผลอเอากฎเหล่านี้ไปใช้ พอมีเด็กตั้งคำถาม ก็จะเกิดการเปรียบเทียบว่า ตอนนั้นฉันไม่ถาม ฉันก็อยู่ได้ ทำไมพวกเธอจะอยู่ไม่ได้ มันคือการถ่ายทอดซ้ำไปเรื่อยๆ สถาบันผลิตให้ครูออกมาเป็นแบบนี้ ครูก็จะไปผลิตนักเรียนออกมาเป็นแบบนี้ แล้วนักเรียนก็จะไปสร้างสังคมแบบนี้ ทุกอย่างมันวนเวียน

คณะครุศาสตร์ จุฬาฯ ยังมีโซตัสอยู่ไหม

รุ่นเราเป็นรุ่นแรกที่ไม่มีห้องเชียร์แล้ว โซตัสถูกยกเลิกอย่างเด็ดขาด เพราะว่ามีคนเริ่มตั้งคำถาม มีคนที่ไม่ยอมเดินเลียบกำแพงแล้วเปลี่ยนมาออกแรงทุบแทน พอคนเห็นก็จะรู้สึกว่า เออ ทำไมต้องมีกำแพง เมื่อมาช่วยกันทุบเยอะขึ้นๆ วันหนึ่งกำแพงก็จะพังลง เป็นการลดทอนวัฒนธรรมที่มีการพิสูจน์แล้วว่ามันไม่จำเป็น

แม้การรวมกันหรือการรู้จักกันภายในคณะจะน้อยลง แต่มันคือความสัมพันธ์ในรูปแบบใหม่ ความสัมพันธ์ที่ไม่จำเป็นต้องมีอำนาจมาบังคับให้เรารู้จักกัน ทุกคนยังมีกิจกรรมอื่นๆ ทำร่วมกันได้ ถึงแม้จะไม่ได้รวมตัวกันพับกระทงถึงตีสามที่คณะก็ไม่ได้แปลว่าพวกเราจะไม่ใช่ครุศาสตร์ ไม่ใช่คนที่อยู่คณะเดียวกัน หรือถ้ามีปัญหาแล้วเราจะไม่ช่วยกัน 

ได้ยินมาเยอะว่าคนที่เรียนเก่งๆ ไม่อยากมาเป็นครูเพราะทนต่อระบบไม่ได้

จริง (พยักหน้า) คนเก่งมักจะไปเรียนอย่างอื่น เรียนแพทย์ เรียนวิศวะ เพราะค่านิยมของสังคมให้คุณค่าต่ออาชีพอื่นมากกว่า แล้วก็โครงสร้างการทำงานของข้าราชการครูทำให้ทุกอย่างมารวมอยู่ที่ศูนย์กลาง ซึ่งคือกรุงเทพฯ ทุกอย่างเป็นการสั่งมาจากข้างบน รวมถึงความไม่มีประสิทธิภาพในการกระจายครูในประเทศ ปัจจุบันยังมีภาพครูที่อยู่ในพื้นที่ลำบาก ครูที่เงินเดือนตกเบิก ครูที่เงินเดือนเริ่มต้นที่แปดพัน 

งบประมาณที่ให้ในแต่ละสถาบันก็ไม่เท่ากัน อาจารย์เก่งๆ ก็มาอยู่ในมหาวิทยาลัยใหญ่ๆ กันหมด ระดับภูมิภาคก็ไม่ได้ให้ความสำคัญกับตรงนี้มาก เมื่อไม่มีการให้ความสำคัญคุณภาพก็ตามมีตามเกิด กลายเป็นการศึกษาตามยถากรรม สถาบันผลิตครูจึงไม่มีมาตรฐาน

ในขณะเดียวกันเราเห็นประเทศที่ให้ความสำคัญมากๆ กับสถาบันผลิตครูแล้วก็อาชีพครู ครูมีสวัสดิการเต็มที่ เพราะเขาเชื่อว่าเด็กนักเรียนคือสิ่งสำคัญที่จะใช้ในการพัฒนาประเทศ

คิดยังไงกับคำว่าแม่พิมพ์ของชาติ 

ครูเรียกตัวเองว่าแม่พิมพ์ มองว่าทุกอย่างต้องเป็นไปตามพิมพ์เดียวกันหมด กรณีที่โรงเรียนหนึ่งเอาถุงดำคลุมเด็ก โดยก่อนที่จะทำไปบอกว่า ครูรักหนูนะ เพราะครูไม่ได้คิดว่าตัวเองผิด ครูคิดว่าตัวเองทำไปด้วยความรัก ซึ่งสิ่งที่ทำมันไม่ถูกต้องเลย แต่เพราะทุกอย่างมันหลอมให้เขาเชื่อว่า ไม่ว่าเขาจะทำอะไร เขาทำด้วยความรักและมันไม่ผิด ทุกวันนี้ยังมีการตีในโรงเรียนอยู่เลย เพราะเชื่อว่ารักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี การดูแลนักเรียนต้องเป็นไปตามกฎ

ทั้งๆ ที่ในปัจจุบันสังคมเต็มไปด้วยความแตกต่างหลากหลาย มันคือการ unlearn และ relearn คือการยอมรับว่าข้อมูลที่เรามีมันไม่เพียงพอแล้ว ยกเลิกข้อมูลชุดเก่า ทำความเข้าใจว่ามันเกิดอะไรขึ้นแล้วเรียนรู้ใหม่ ถ้ายังมีแนวคิดแบบอำนาจนิยม ครูสูงกว่า ผู้ใหญ่ผู้น้อย มันจะไปต่อกันไม่ได้ ก็เป็นที่มาของหลายๆ อย่างที่ทำให้ภาพลักษณ์ของครูไม่ดีเท่าที่ควร

หัวใจสำคัญของการเป็นครูคืออะไร

การเคารพในความเป็นมนุษย์อย่างเท่าเทียมกันระหว่างเรากับนักเรียน มีคำสอนในคณะว่าเราเป็น ‘teacher as a learner’ เราเป็นครูเราก็ต้องเรียนรู้จากนักเรียน ในขณะที่เราสอน นักเรียนก็เป็นครูของเราเหมือนกัน ดังนั้นสิ่งสำคัญของการเป็นครูคือการเคารพในความแตกต่าง เคารพในความเป็นมนุษย์ว่านักเรียนมีความแตกต่าง และเราจะต้องช่วยให้เขาเรียนรู้ได้ดีที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ 

อยากให้ลองยกตัวอย่างนโยบายของรัฐที่มองแล้วไม่เวิร์กเลย

อย่างลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้ สั่งมาอย่างเดียวว่าต้องลดเวลาเรียน แล้วหลักสูตรที่มีอยู่ล่ะ ครูคนหนึ่งกว่าจะสอนหนึ่งคาบต้องทำแผนการสอน ต้องดูว่าเทอมนี้จะสอนอะไรบ้าง แล้วต้องทำเป็นรายคาบเลย สมมติว่าคาบละ 50 นาที เขาต้องบริหารให้คุ้มค่าที่สุดเพื่อให้นักเรียนทุกคนได้รับข้อมูลนี้ แต่เมื่อถูกลดเหลือคาบละ 40 นาที นี่คือการบีบครูให้ลดคุณภาพการสอนของตัวเอง โดยที่ไม่ได้ถามว่าเขาพร้อมหรือเปล่าที่จะลดตรงนี้ เป็นการบังคับใช้นโยบายแบบศูนย์กลาง ก็คือสั่งโดยที่ไม่ได้ถาม

สิ่งสำคัญที่ระบบการศึกษาขาดมากๆ โดยเฉพาะผู้บริหาร คือไม่ฟังเสียงครู ไม่ฟังเสียงเด็ก เข้าใจว่าอาจจะมีการทดลองบริหารประเทศ ทดลองบริหารระบบการศึกษา แต่นักเรียนไม่ได้ทดลองเรียนนะ นักเรียนบางคนมีเวลาเรียนบางเรื่องในชีวิตแค่คาบเดียว 

มีความหวังในการเปลี่ยนแปลงระบบการศึกษาบ้างไหม

เราเชื่อมากในประโยคที่ว่า “เวลาอยู่ข้างเรา” กระแสธารแห่งกาลเวลามันพัดพามาแบบอะไรก็เบรกไม่ได้ ต่อให้นโยบายห่วย แต่เด็กกับครูในเจเนอเรชั่นนี้ทนไม่ได้แล้ว เขาก็ออกมาแหก มีที่ไหนที่ไปตั้งม็อบหน้ากระทรวงแล้วลากรัฐมนตรีออกมาตบกบาลข้างหน้า นี่คือเครื่องยืนยันว่าเรามีความหวัง เพราะว่าเด็กพวกนี้ไม่ทนแล้ว คิดดูว่าเมื่อไม่กี่ปีก่อน เรายังมองว่าเนติวิทย์หัวรุนแรงเลย แต่ทุกวันนี้เด็กเอารัฐมนตรีมาแกงคือเรื่องปกติ คือเรื่องที่ว้าว เก่งมากลูก ข้อมูลข่าวสารมันเกิดขึ้นแล้ว ทุกอย่างมันไปรวดเร็วมาก เพราะฉะนั้นความหวังก็ยังมีอยู่ เพราะว่าคนรุ่นใหม่กล้าที่จะสู้ ทั้งครูทั้งนักเรียน

ครูที่อยู่ในระบบจะสู้ยังไง

คนเมื่อก่อนเขาอาจจะมีตัวเลือกไม่มาก เพราะมีข้อมูลชุดเดียว มีลักษณะการบังคับใช้อำนาจแบบเดียว พอข้อมูลข่าวสารไปไกลมากขึ้นก็จะเห็นแล้วว่าประเทศอื่นที่เจริญเขาทำยังไงกัน ถ้าเราไม่ทำแบบนี้ เราทำแบบไหนได้ ครูก็ยังไม่สยบยอมเสียทีเดียว แต่ระบบครูอันตรายมาก พอเข้าไปแล้วมันจะดับไฟของทุกคน แม้แต่ในกลุ่มครูขอสอนซึ่งเป็นเครือข่ายครูที่มีทีมครูกับคนที่ทำงานการศึกษาช่วยกันทำ

ครูต้องพยายามเติมไฟให้ตัวเองมากที่สุด ไม่งั้นมันจะมอด แล้วสุดท้ายเขาจะกลายเป็นคนในระบบ และต่อให้ไม่โดนระบบหลอมไปก็จะเป็นคนที่ไม่มีแรงสู้ โชคดีที่ข้อมูลข่าวสารในอินเทอร์เน็ตทำให้เรามีคอมมิวนิตี้ ไม่ทำให้เรารู้สึกว่าอยู่คนเดียว อีกทั้งเด็กทุกวันนี้กล้าคิดนำครูไปอีก กล้าตั้งคำถาม ครูก็จะรู้ว่าเขาต้องสอนใคร และพอเห็นว่าสอนได้เขาก็จะยังยืนหยัดอยู่

นอกจากการยืนหยัดในฐานะครูแล้ว คุณยังยืนหยัดในฐานะแกนนำการเคลื่อนไหวทางการเมืองด้วย 

เราเป็นแกนนำที่ทำหลังบ้านเยอะกว่าทำหน้าบ้าน เป็นคนออกแบบ กำหนดทิศทาง และลำดับงาน เลยไม่ค่อยได้ขึ้นเวทีมากนัก แต่สิ่งหนึ่งที่เราเห็นในกระบวนการ เริ่มจากเราที่ทำม็อบไม่มุ้งมิ้งแต่ตุ้งติ้งค่ะคุณรัฐบาล คือชนชั้นกลางชอบเสพความหลากหลาย แล้วการเป็นผู้หญิงหรือเป็น LGBTQ+ ถูกตีตราให้เป็นความหลากหลายในการขึ้นม็อบ เพราะที่ผ่านมามันคือเวทีของผู้ชาย หลายๆ ครั้งจึงเห็นว่ามีการพยายามจงใจใช้ผู้หญิงเป็นความชอบธรรมบางอย่าง ใช้ผู้หญิงในกระบวนการประชาธิปไตย ขนาดคำว่า ‘การให้พื้นที่’ มันก็แปลว่าเราไม่เท่ากันแล้ว

มีความแตกต่างไหมระหว่างเสียงของผู้หญิงกับเสียงของผู้ชายในกลุ่มแกนนำ

จริงๆ ตอนนี้แกนนำเป็นผู้หญิงกับ LGBTQ+ เยอะมาก แต่สิ่งที่กำหนดทิศทางหรือภาพที่ออกมามันไม่ใช่เพศไหนเป็นคนทำ แต่คือวัฒนธรรมไหนเป็นคนทำ ต่อให้ผู้หญิงทำแต่ถ้าเป็นผู้หญิงที่เสพความเป็น masculine ไว้แล้วถูกสิ่งนั้นกดทับมาจนเคยชิน วัฒนธรรมของม็อบนั้นจะออกมาแบบชายเป็นใหญ่อยู่ดี เพราะวัฒนธรรมส่งผ่านตัวบุคคล ความเป็นผู้หญิง ความเป็นผู้ชาย หรือความเป็น LGBTQ+ ไม่ค่อยมีผลเท่าไหร่ 

คิดยังไงกับการเอาผู้หญิงมาเป็นแนวหน้า

มันขึ้นอยู่กับว่าคนที่ตั้งใจทำแบบนั้น ทำด้วยแนวคิดแบบไหนหรือวิธีการอะไร ตอนเราจะตั้งชื่อม็อบไม่มุ้งมิ้งแต่ตุ้งติ้งค่ะคุณรัฐบาล เราเถียงกับแรปเตอร์ (สิรภพ อัตโตหิ) นานมาก เพราะเราไม่อยากให้มีคำว่าตุ้งติ้ง ถ้าเราพูดชื่อม็อบนี้ออกไปโดยไม่มีเหตุผลรองรับ มันจะสูญเปล่า แต่แรปเตอร์ก็มีเหตุผล โดยบอกว่าตั้งชื่อนี้เพื่อให้ยั่วล้อกับสิ่งที่ถูกแปะป้ายไว้ ซึ่งถ้าถามถึงกรณีที่เลือกให้ผู้หญิงออกไปยื่นดอกไม้ สำหรับเรา เราว่ามันไม่มีตรรกะที่ถูกต้องรองรับ เพราะทั้งหมดมันแสดงให้เห็นว่ามีการใช้คนเป็นเครื่องมือจริงๆ

ในขณะเดียวกันผู้หญิงปลดแอกก็มีการสร้างการ์ดผู้หญิงขึ้นมา โดยทำด้วยความเข้าใจว่าผู้หญิงกลุ่มที่จะไปเป็นโล่นั้นรู้จักสันติวิธี มีการเทรนเป็นเรื่องเป็นราว คือเจตนาในการทำไม่ใช่เพราะเป็นผู้หญิงถึงต้องมาอยู่ตรงนี้ แต่เพราะความเชื่อว่าเป็นผู้หญิงก็ทำได้

มีมาตรการในการแก้ปัญหา sexual harassment ในม็อบบ้างไหม

เรากำลังทำงานกับกลุ่มผู้หญิงปลดแอกและภาคีเครือข่ายเพื่อความเป็นธรรมทางเพศ สิ่งสำคัญคือการให้ข้อมูลเพื่อให้คนที่ไปชุมนุมได้ระมัดระวังตัว รวมถึงคนที่อยู่รอบๆ ก็ต้องคอยเป็นหูเป็นตาในพื้นที่นี้ แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้วเราจะมีการเยียวยาโดยนักจิตวิทยาหรือคนที่ทำงานด้านนี้ ก็ต้องทำงานกันหนักขึ้น เรามองว่าตอนนี้อาจจะต้องถอยออกมาจากการเป็นแกนนำ เพราะการดูแลคนเป็นเรื่องสำคัญ เราต้องดูแลคนให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ 

เวลาจัดม็อบมีวิธีการเลือกคนปราศรัยยังไง

วิธีการสื่อสารคือการที่เราต้องไม่คิดแทนคนอื่น เราเชื่อว่าไม่มีใครพูดแทนใครได้ การที่จะพูดถึงผู้หญิง ต่อให้เป็นเฟมินิสต์ผู้ชายแต่เขาก็พูดในฐานะผู้หญิงไม่ได้ เราคงพูดเรื่องผู้พิการได้ไม่เต็มปากถ้าเราไม่ได้เจอจริงๆ ประสบการณ์เป็นสิ่งสำคัญ และเป็นความชอบธรรมอย่างหนึ่งที่เขาควรจะได้พูด มันไม่ใช่การให้พื้นที่ด้วยซ้ำ ถ้าม็อบที่เราเป็นคนจัดเราจะพยายามรวบรวมคนให้หลากหลายที่สุด ถึงขนาดที่เราอยากให้มีจอโปรเจกเตอร์แล้วมีภาษามืออยู่ข้างๆ ด้วยซ้ำ หนึ่งอย่างที่มาเรียนครูก็เพราะต้องเข้าใจความหลากหลายของบุคคลมากๆ

แล้วมองเห็นตัวเองในอนาคตไหมว่าอยากเป็นครูแบบไหน

เราไม่รู้ว่าโครงสร้างในอนาคตจะเป็นยังไง แต่เราคงยังกลับไปเป็นครูไม่ได้ เราต้องพยายามเปลี่ยนระบบก่อน อีกอย่างคือเราเรียนสาขานอกระบบด้วย เราไม่เชื่อในการอยู่ในระบบโรงเรียนอย่างเดียว การศึกษานอกระบบคือทุกอย่างที่อยู่นอกโรงเรียน ทุกอย่างที่ไม่มีหลักสูตรบังคับ เราเลยอยากเป็นนักการศึกษามากกว่าที่จะเป็นครู คำว่า facilitator ในภาษาทางการศึกษาคือ ผู้อำนวยความสะดวกทางการเรียนรู้ คือทำยังไงก็ได้ที่ทำให้คนไม่ว่าจะเป็นวัยไหนและไม่จำเป็นต้องเป็นนักเรียน ได้เรียนรู้ในเรื่องที่ตัวเองอยากเรียน 

เราคิดว่าสถาบันผลิตครูหรือระบบการศึกษาไม่ได้อัพเดตมากขนาดนั้น มันยังต้องการคนที่ป้อนข้อมูลชุดใหม่ๆ ให้ คิดว่าถ้าเราเป็นคนสอนครู ให้ข้อมูลกับครู ข้อมูลชุดนั้นจะถูกส่งไปไกลกว่า ปกติเราหนึ่งคนคุยกับนักเรียน 40 คน สมมติว่าเราเปลี่ยนเขาได้หมด ก็จะได้แค่ 40 คน แต่ถ้าเราเป็นครูที่สอนครูอีกที ครูหนึ่งคนก็จะเป็นขาที่กว้างขึ้น รู้สึกว่าถ้าทำแบบนั้น สังคมที่เราอยากสร้างจะเกิดขึ้นได้เร็วกว่า

ภาพระบบการศึกษาในฝันเป็นยังไง

คนอื่นอาจจะคิดว่าเป็นแบบฟินแลนด์ แต่สำหรับเราคือทุกคนได้เรียนอย่างเท่าเทียมกันในระบบการศึกษาที่มีมาตรฐาน ทุกคนสามารถเข้าถึงการศึกษาได้ การศึกษาต้องไม่ใช่สิ่งสวยหรู ระบบการศึกษาต้องไม่ใช่โรงงานที่ผลิตหุ่นยนต์ออกมา เด็กต้องได้เรียนในสิ่งที่อยากเรียน อยากเป็นอะไรต้องได้เป็น อยากทำอะไรต้องได้ทำ ระบบการศึกษาต้องสร้างสังคมที่มีตลาดรองรับความฝันของเด็กๆ 

ถ้าบอกว่าความฝันสูงสุดคืออยากให้เด็กทำตามในสิ่งที่อยากทำ แล้วสิ่งที่กำลังทำอยู่นี้คือสิ่งที่คุณอยากทำหรือเปล่า

(นิ่งคิด) เรารู้สึกว่าเราไม่สามารถมีชีวิตอยู่เพื่อตัวเองได้ เราไม่รู้ว่าคนเราเกิดมาเพื่ออะไร เกิดมาแล้วยังไงต่อ เป้าหมายในชีวิตก็คงแล้วแต่คน แต่เรารู้สึกว่าเราไม่ต้องการอะไรเลย การมีชีวิตอยู่คือความทุกข์ ดังนั้นการสร้างความสุขให้คนอื่นคือเหตุผลเดียวที่เรายังมีชีวิตอยู่

เรามาทำการเมืองเพราะถ้าไม่ทำตอนนี้ ในอนาคตเด็กก็จะต้องสู้ต่ออีก แล้วเราจะไม่ได้สอนเขาอย่างที่เราอยากจะสอน เรามาสู้ก่อน เพื่อที่ในอนาคตเด็กจะได้เรียนอย่างที่เขาอยากเรียน ถ้าระบบการเมืองมันเป็นแบบนี้เด็กก็ไปไหนไม่ได้ ทุกคนจะไม่มีสิทธิทำตามความฝันของตัวเอง มันคงจะทรมานมากถ้าในอนาคตเด็กยังต้องออกไปเรียกร้องสิ่งเดียวกับที่เราไม่ได้รับมาตลอด ถึงแม้ว่าจะยังมองไม่เห็นนักเรียนในอนาคตของตัวเอง แต่เราเชื่อว่าเรากำลังทำเพื่อพวกเขาอยู่

The post “เราคงทรมานมากถ้าในอนาคตเด็กยังต้องเรียกร้องสิ่งเดียวกันกับเรา” มายมิ้น ศุกรียา appeared first on a day magazine.

stay updated 

stay updated

เหล่านี้คือข้อความส่วนหนึ่งจากสตอรีอินสตาแกรมของแอ็กเคานต์ tishashast ของ ชาช่า–ทิชา วงศ์พิมลพร อินฟลูเอนเซอร์สาววัย 20 ต้นๆ ผู้โด่งดังจากการมิกซ์แอนด์แมตช์เสื้อผ้าในสไตล์ของตัวเองจนกลายเป็นอินฟลูเอนเซอร์ที่มียอดผู้ติดตามถึง 120,000 คน

หากไล่ดูไฮไลต์สตอรีของเธอจะเห็นว่าอัลบั้ม ‘dear haters’ นั้นว่าด้วยการอธิบายขยายความเรื่องฟาสต์แฟชั่นหรือโมเดลธุรกิจแฟชั่นที่ผลิตอย่างไม่ได้มาตรฐาน รวดเร็ว จนส่งผลเสียต่อสิ่งแวดล้อมและลดทอนสิทธิมนุษยชน 

ส่วนไฮไลต์ชื่อ ‘stay updated’ ทั้งสองคือการชักชวนผู้ติดตามนับแสนคนมาทำความเข้าใจปัญหาที่กำลังเกิดขึ้นในระดับโลก ตั้งแต่การเรียกร้องความเท่าเทียมให้คนดำอย่าง Black Lives Matter การเรียกร้องความเท่าเทียมทางเพศ ประเด็นแรงงานที่ถูกลิดรอนสิทธิมนุษยชน ไปจนถึงปัญหาร้อยแปดพันเก้าในสังคมไทยอย่างปัญหานิคมอุตสาหกรรมจะนะ, พ.ร.บ.คู่ชีวิต, แคมเปญ Save Thai Wear Thai สนับสนุนธุรกิจสิ่งทอไทยกระทั่งประเด็นการเมืองที่กำลังร้อนแรง

ไม่เพียงแค่ในอินสตาแกรม ชาช่ายังเคลื่อนไหวทั้งในเฟซบุ๊กและทวิตเตอร์ที่มีผู้ติดตามจำนวนไม่น้อย–นั่นทำให้เราสนใจว่าอะไรทำให้อินฟลูเอนเซอร์ผู้มีอิทธิพลด้านแฟชั่นลุกขึ้นมาสร้างอิทธิพลด้านอื่นๆ 

และถ้าแพทย์ ครู และอาชีพอื่นๆ ต่างมีจรรยาบรรณ แล้วจรรยาบรรณของอินฟลูเอนเซอร์คืออะไร

เตรียมมือถือให้พร้อม กดติดตามชาช่าในช่องทางโซเชียลมีเดีย แล้วมาฟังเหตุผลของเธอกัน

หลายคนอาจยังไม่รู้ว่าอาชีพที่คุณทำอยู่เรียกว่าอะไรและมีหน้าที่อะไรบ้าง

ลูกค้าเรียกเราว่าอินฟลูเอนเซอร์ซึ่งมีความสามารถในการโน้มน้าวคนอื่น เหมือนว่าเราโพสต์อะไรแล้วคนจะรู้สึกอยากซื้อตาม

คุณมาเป็นอินฟลูเอนเซอร์ได้ยังไง

ตอนอายุ 17 เราเล่นอินสตาแกรมไปเรื่อยๆ พี่คนหนึ่งก็มาชวนไปเป็นนางแบบถ่ายเสื้อผ้า พอดีเราชอบดูรูปสวยๆ และรูปนางแบบอยู่แล้ว บวกกับตอนนั้นอยากทำงานเป็นอาร์ตไดเรกเตอร์แต่ยังทำไม่ได้ก็เลยรับเพราะอยากเข้าไปทำงานในแวดวงนั้นก่อน จากนั้นก็มีคนติดตามเราเพิ่มขึ้นเราก็เลยเริ่มรับงานรีวิวเสื้อผ้า โปรโมตสินค้า และถ่ายเอ็มวี

รับงานรีวิวเพื่อโน้มน้าวให้คนซื้อเสื้อผ้าอยู่ดีๆ ทำไมถึงมาสนใจการรณรงค์เรื่องฟาสต์แฟชั่น ที่ในทางหนึ่งก็ดูเหมือนว่าจะสนับสนุนให้คนซื้อเสื้อผ้าน้อยลง

ไม่นานมานี้เพื่อนเล่าให้ฟังถึงประเด็นฟาสต์แฟชั่นว่ามีแรงงานของโรงงานผลิตเสื้อผ้าแห่งหนึ่งถูกเจ้านายคุกคามทางเพศ เขาพูดอะไรไม่ได้เพราะถ้าพูดก็โดนไล่ออกและถ้าโดนไล่ออกเขาจะกินอะไรเพราะเขามีเงินแค่พอกินวันต่อวันเท่านั้น เรารู้สึกไม่ดีมากๆ ก็เลยไปศึกษาต่อเอง

พอศึกษาแล้วรับรู้ว่าฟาสต์แฟชั่นคืออะไร

เท่าที่ศึกษา ประเด็นเรื่องฟาสต์แฟชั่นเป็นสเปกตรัมที่ไม่ได้มีแค่ขาวกับดำแต่คือโมเดลธุรกิจของนายทุนทั้งแบรนด์ใหญ่ แบรนด์เล็ก ที่จะออกเสื้อผ้าคอลเลกชั่นใหม่ทุกสัปดาห์ทั้งๆ ที่ตามปกติวงการแฟชั่นจะออกคอลเลกชั่นใหม่แค่ปีละ 2 คอลเลกชั่นเท่านั้น ถามว่าเขาออกบ่อยขนาดนั้นได้ยังไงเพราะเขาก๊อปเสื้อผ้าจากดีไซเนอร์แล้วเอามาผลิตใหม่โดยไม่ผิดกฎหมาย เพราะกฎหมายคุ้มครองลิขสิทธิ์แค่งานศิลปะเท่านั้นแต่เสื้อผ้าเป็นสิ่งที่อยู่ตรงกลางระหว่างศิลปะกับของใช้ 

หรือบางครั้ง ฟาสต์แฟชั่นก็คือการผลิตเสื้อผ้าครั้งละมากๆ ลดต้นทุนการผลิตจนขายได้ในราคาที่ถูก และโฆษณาให้คนรู้สึกว่าต้องมีสิ่งนี้เพื่อชีวิตที่ดีขึ้น คนก็แห่ไปซื้อของที่ถูกกว่าซึ่งไม่ได้ทำร้ายแค่วงการดีไซเนอร์แต่ยังทำลายทรัพยากร

หมายถึงทำให้โลกร้อนเหรอ

ใช่ เพราะหนึ่ง กระบวนการผลิตผ้าแต่ละครั้งใช้สารเคมีและน้ำจำนวนมาก สอง เมื่อต้นทุนถูกลงนายทุนก็อาจบำบัดน้ำอย่างไม่ได้มาตรฐาน สาม ของพังง่ายขึ้น แทนที่คนจะเลือกซ่อมแต่คนเลือกโยนทิ้งแล้วซื้อใหม่เพราะถูกกว่า แล้วมันไม่ใช่แค่เรื่องโลกร้อนแต่ฟาสต์แฟชั่นยังเป็นเรื่องสิทธิมนุษยชนด้วย อย่างเคส Rana Plaza ที่เป็นตึกผลิตเสื้อผ้าแบรนด์ดังๆ ที่เราใส่กันถล่มเพราะสร้างไม่ได้มาตรฐานทำให้คนเสียชีวิตเป็นพันคน หรือมีข้อมูลบางส่วนอ้างว่ามีค่ายกักกันและบังคับใช้แรงงานเพื่อผลิตผ้าฝ้ายจำนวนมาก

หลังจากนั้นพอเราเห็นเสื้อผ้าของแบรนด์เหล่านี้หรือเสื้อผ้าที่ผลิตขึ้นมาจำนวนมากๆ เราก็รู้สึกไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป มันทำให้เราคิดว่าฟาสต์แฟชั่นอยู่ใกล้ตัวกว่าที่เราคิด เสื้อผ้าที่เราใส่อยู่อาจเป็นเลือดเนื้อของใครสักคนก็ได้ และสุดท้ายต่อให้เราเลิกใช้แก้วพลาสติกทั้งชีวิต ก็อาจไม่เท่านายทุนปล่อยน้ำเสียจากการบำบัดที่ไม่ได้มาตรฐานลงไป 1 ครั้ง

อย่างนี้เรายังควรรักษ์โลกอยู่ไหม

ไม่ได้บอกให้เลิกรักษ์โลกแต่เราอยากให้รู้ว่าอย่าไปหลงเชื่ออะไรจากการที่นายทุนและรัฐบาลปัดความรับผิดชอบให้แต่ประชาชน เขาบอกเราว่าโลกร้อนเพราะเราไม่ปิดน้ำ ปิดไฟ เพราะเราขับรถ ทั้งๆ ที่ธุรกิจใหญ่ๆ ปล่อยควัน ปล่อยน้ำเสีย รุกล้ำพื้นที่ป่า 

ความรู้เหล่านี้คือสิ่งที่ทำให้คุณออกมาเคลื่อนไหวเรื่องฟาสต์แฟชั่นหรือเปล่า

เราเป็นส่วนหนึ่งของวงการแฟชั่นไปแล้วจากการป้อนโฆษณาให้คนมาซื้อของ พอเรารู้ปัญหาเลยอยู่เฉยไม่ได้ อยากออกมาพูดเรื่องนี้ ตอนแรกก็กลัวคนจะบอกว่าเราย้อนแย้งเพราะเมื่อก่อนเรารีวิวเสื้อผ้าอยู่ดีๆ ทำไมออกมาสนับสนุนให้คนไม่ซื้อเสื้อผ้าบ่อยเกินไป หรือเลิกซื้อเสื้อผ้าจากแบรนด์ที่การผลิตไม่ดี แต่เรากลับคิดว่าก็เพราะเมื่อก่อนเราผิดไงเราถึงต้องรับผิดชอบด้วยการออกมาพูดเรื่องนี้ 

ในฐานะอินฟลูเอนเซอร์ที่รับงานรีวิวเสื้อผ้า ทำยังไงให้งานยังเดินหน้าไปพร้อมกับอุดมการณ์ได้

เมื่อก่อนเวลาร้านเสื้อผ้าติดต่อมาเรารับตามความสะดวกและคิดว่าเป็นการช่วยธุรกิจขนาดเล็ก แต่พอรู้ว่าฟาสต์แฟชั่น ไหลไปเร็วมากจากการโฆษณาและการโปรโมตต่างๆ ซึ่งเราเป็นส่วนหนึ่งที่โยนโฆษณาใส่หน้าคน เราเลยกำหนดลิมิตของตัวเองว่าจะรีวิวเสื้อผ้าเดือนละไม่เกินกี่ชิ้น

ทำไมถึงไม่เลิกรีวิวไปเลย

เพราะวงการแฟชั่นก็ยังต้องเคลื่อนไปข้างหน้า แต่เราจะทำให้เคลื่อนไปอย่างช้าลงได้ยังไงบ้าง จริงๆ การผลิตทุกอย่างไม่ว่าจะในวงการศิลปะหรือวงการอะไรก็ตามล้วนใช้ทรัพยากรอยู่แล้ว เราจึงต้องโฟกัสว่าทรัพยากรเหล่านั้นถูกใช้ไปอย่างคุ้มค่าแค่ไหน ดังนั้นเวลาเราสร้างอะไรออกมาควรจะมั่นใจว่ามีคุณค่าพอที่จะแลกกับทรัพยากรที่เราใช้ไป

คนอื่นที่ไม่ใช่อินฟลูเอนเซอร์จะช่วยเปลี่ยนแปลงอะไรเพื่อช่วยเรื่องฟาสต์แฟชั่นได้ไหม

ตอนที่เรารู้ตัว เราก็ตกใจว่าฉิบหายแล้ว เสื้อผ้าเต็มบ้านไปหมด เลยทยอยขายเสื้อผ้ามือสองไปสู่คนที่ใส่บ่อยกว่าเรา ถึงอย่างนั้นเราก็ไม่ได้บอกว่าการซื้อเสื้อผ้าของทุกคนเป็นตัวร้ายที่ทำให้เกิดฟาสต์แฟชั่นนะ แต่เราอยากให้รู้ว่าตัวร้ายจริงๆ คือรัฐบาลกับนายทุนมากกว่า 

ดังนั้นใครหยุดซื้อเสื้อผ้าได้ก็ดีเลย เก่งมากๆ ส่วนใครที่ทำไม่ได้ก็อาจจะเริ่มด้วยการซื้อน้อยลง ทั้งใส่เสื้อผ้าที่มีอยู่แล้ว ใส่เสื้อผ้าวินเทจ หรือถ้าต้องซื้อจริงๆ ก็ให้สนับสนุนแบรนด์ที่ออกแบบเอง สร้างคุณค่าให้วงการแฟชั่น และแบรนด์ที่ตรวจสอบได้ เลือกแบรนด์ที่ใช้ mono material (วัสดุชนิดเดียว) ที่รีไซเคิลต่อได้ ทั้งหมดนี้ขึ้นกับว่าคุณใส่คุ้มแค่ไหนด้วย ส่วนที่อยากให้หลีกเลี่ยงการซื้อแบรนด์ฟาสต์แฟชั่นเพราะคุณภาพที่ไม่ได้มาตรฐานมันทำให้ใส่ได้ไม่นานสร้างนิสัยให้คนซื้อบ่อยโดยไม่รู้ตัว

อุดมคติของเราคือเราอยากให้คนมองเสื้อผ้าเป็นศิลปะต้นทุนแพงมากขึ้น คือยังมีการผลิตเพื่อสร้างสรรค์ได้แต่ในปริมาณที่น้อยลงและใส่ใจในด้านคุณค่ามากขึ้น

เห็นว่าคุณเคยรับงานจากแบรนด์ที่มารู้ทีหลังว่าเป็นแบรนด์ฟาสต์แฟชั่นด้วย ตอนนั้นคุณทำยังไง

เราอาจเล่ามากไม่ได้ แต่เราเคยดีลงานหนึ่งไว้แล้วไม่ได้ตรวจสอบให้ดีว่าธุรกิจเขาไม่ได้น่าสนับสนุนขนาดนั้น เราเลยลงรูปตามสัญญาแล้วนำเงินจากงานนั้นไปบริจาคเข้าองค์กรที่ช่วยเหลือด้านฟาสต์แฟชั่น นอกจากนี้ก็พยายามผลักดันให้อินฟลูเอนเซอร์คนอื่นสอบถามบรีฟงานและแจ้งเงื่อนไขต่างๆ แก่ลูกค้าก่อนรับงานให้เป็นปกติ เพื่อให้มั่นใจว่าเราไม่ได้กำลังหลอกลวงหรือโปรโมตแบรนด์ที่ไม่ควรสนับสนุนแก่ผู้บริโภค

นอกจากจะพูดเรื่องฟาสต์แฟชั่นเห็นว่าคุณออกมาเคลื่อนไหวประเด็นทางสังคมอื่นๆ ด้วย

ใช่ ก่อนหน้านี้เราเคยออกมาพูดหลายเรื่อง เช่น ระบบโซตัส คราฟต์เบียร์ไทย และการคุกคามทางเพศ อย่างเรื่องการคุกคามทางเพศ เราพูดเพราะอยากให้คนรู้ว่าสังคมเรามีเรื่องแบบนี้อยู่จริงๆ เราเองก็เคยโดน กว่าจะกล้าออกมาพูดก็ใช้เวลานานมากเพราะกลัวคนหัวเราะ หาว่าทำเป็นเดือดร้อนแต่จริงๆ แล้วชอบ หาว่าแต่งตัวไม่ดี หรือกลัวโดนทำร้ายอีก แต่เราก็คิดว่าถ้าไม่พูดเลยสังคมก็จะไม่รู้ว่ามีปัญหานี้อยู่ ขนาดเราออกมาพูดยังมีคนบอกว่าเป็นเรื่องธรรมชาติของผู้ชายเลย 

อีกเคสหนึ่งคือมีช่วงหนึ่งที่ผู้ชายหลายๆ คนแชร์รูปผู้หญิงพร้อมแคปชั่นที่ส่อไปทางคุกคามทางเพศแล้วขำคิกคักกันเองเพราะมองว่าสิ่งนี้แหละคือความเป็นชายโดยไม่สนใจว่าคนในรูปมีตัวตนอยู่จริง หรือผู้อื่นจะรู้สึกไม่ปลอดภัย เรารู้สึกว่าต้องทำอะไรสักอย่างเลยเขียนว่าถ้าใครไม่อยากเห็นสิ่งนี้ให้แชร์สเตตัสของเราเพื่อบอกคนในไทม์ไลน์ให้หยุดทำ ซึ่งก็มีคนแชร์จริงๆ หลังจากนั้นเราก็เห็นโพสต์แบบนี้น้อยลงเรื่อยๆ จนตอนนี้ไม่ค่อยเห็นแล้ว มันทำให้เรารู้สึกว่าเราสามารถเปลี่ยนแปลงอะไรได้จริงๆ และการเคลื่อนไหวในอินเทอร์เน็ตก็ไม่ได้ไร้ประโยชน์เพราะเราเองก็ได้รับข้อมูลจากการที่หลายคนในอินเทอร์เน็ตออกมาพูดและให้ความรู้

รวมถึงเรื่องการเมืองด้วย

ใช่ เราพยายามพูดประเด็นหลายๆ อย่างในสังคมโดยเฉพาะเรื่องการเมือง พยายามชี้ให้คนรู้ว่าการเมืองเป็นเรื่องของทุกคนเพราะหลายคนอาจเห็นภาพการเมืองเป็นเรื่องการแข่งขันและไม่ได้มองว่าใกล้ตัวทั้งที่เอาเข้าจริง แค่การที่เรารู้สึกว่าต้องมีรถยนต์เพราะขนส่งสาธารณะไม่ดีก็เป็นการเมือง หรือกระทั่งการศึกษาไทยที่แย่ๆ ก็การเมืองทั้งนั้น 

คิดว่าจรรยาบรรณของอินฟลูเอนเซอร์คืออะไรถึงทำให้คุณออกมาเคลื่อนไหวประเด็นต่างๆ ทางสังคมขนาดนี้
ปฏิเสธไม่ได้ว่าเราอยู่ในจุดนี้ได้เพราะเรามีพริวิเลจมาเกี่ยวข้อง เราหากินจากการรับใช้ทุนนิยม ป้อนโฆษณาให้คนดูไปเรื่อยๆ เลยรู้สึกว่ามันเป็นหน้าที่ของเราที่จะใช้พริวิเลจที่มีให้เป็นประโยชน์เพื่อทำให้สังคมดีขึ้น 

พริวิเลจสำหรับคุณคืออะไร

พริวิเลจมีหลายด้านมากทั้งหน้าตา ฐานะ กระทั่งความสามารถเพราะบางทีความสามารถก็มาจากการมีพรีวิเลจทางฐานะ 

ถ้าหลายคนยังนึกไม่ออกว่าตัวเองมีพริวิเลจไหมให้ลองจินตนาการว่าคุณเกิดมาในท้องแรงงานที่ขยันแทบตายก็ไม่มีวันรวยหรืออาจไม่ได้รับการศึกษาด้วยซ้ำ หรือการที่เราไปม็อบได้มันก็คือพริวิเลจแล้วเพราะชนชั้นแรงงานบางคนก็อยากมาม็อบแต่ทำได้แค่ชู 3 นิ้วจากรถเมล์ฟรีเราเลยอยากสนับสนุนรัฐสวัสดิการให้คนได้รับทุกอย่างอย่างเท่าเทียม

คุณเชื่อในความเท่าเทียม

เชื่อสิ ถ้ามันไม่มีเราก็ต่อสู้ไปเรื่อยๆ ลองคิดดูว่ากว่าเราจะมาถึงจุดที่ผู้หญิงสามารถเรียนและทำงานได้ก็ต้องผ่านการต่อสู้ในอดีตนะ ดังนั้นเราเลยไม่อยากยอมแพ้หรือปลงกับปัญหาความไม่เท่าเทียมที่เกิดขึ้น

คุณรู้ตัวตอนไหนว่ามีพริวิเลจ 

ตอนที่มีกระแสกีฬาเฟรชชี่ของจุฬาฯ คนออกมาพูดว่าการมีอยู่ของเชียร์ลีดเดอร์หรือการประกวดดาวเดือนต่างๆ ถือเป็นบิวตี้พริวิเลจเพราะคนที่มีหน้าตาดีกว่าได้รับโอกาสที่ดีกว่า ได้เป็นหลีด มีพื้นที่ทางสังคม ขณะที่คนอื่นต้องไปทำงานส่วนอื่นอย่างสแตนด์เชียร์

ถึงเราจะขายคอนเทนต์ ขายไลฟ์สไตล์ แต่หลายครั้งคนก็บอกว่าชอบหน้า ชอบลุคของเรามาก ขณะที่หลายคนที่ขายไลฟ์สไตล์ซึ่งน่าติดตามกว่าเรามากได้รับโอกาสน้อยกว่าเพราะรูปลักษณ์ภายนอกไม่ตรงกับมาตรฐานความงามในปัจจุบันเราเลยเริ่มคิดว่าอาชีพที่เราทำมีพริวิเลจทั้งๆ ที่เราไม่ได้รู้สึกว่าเราหน้าตาดีเลย

ทำไมถึงคิดว่าตัวเองหน้าตาไม่ดี

เมื่อก่อนสังคมจะนิยมคนปากบาง ตัวเล็ก ผิวขาว ตาโต แต่เราหน้าตาไม่ตรงตามมาตรฐานความงามของสังคม ตอนเด็กๆ เรามักโดนบอกว่าตาเล็กเกินไป มีกระบนหน้าแล้วไม่สวย จนแม่ยังบอกว่าต้องทากันแดด ต้องไปเลเซอร์ และฟันเหยินมากๆ  ปากหนาจนพยายามทำปากให้เล็กลงและไม่อยากยิ้ม เรียกได้ว่าโดนล้อมาตลอดแต่อยู่ๆ มาตรฐานความงามก็เริ่มขยายมากขึ้นจนเรากลายเป็นคนที่ได้อยู่ในกรอบความงามนั้น เราเห็นชัดมากๆ ว่าเราได้รับการปฏิบัติที่ต่างกันแค่ไหน เราเลยรู้สึกว่ามันคงจะดีถ้ากรอบนี้มันขยายออกไปจนทุกคนสามารถได้รับการปฏิบัติที่เท่าเทียมและรู้สึก comfort กับรูปลักษณ์ภายนอกของตัวเองมากขึ้น

ถ้าเลือกเกิดได้ยังอยากเกิดเป็นคนมีพริวิเลจไหม

ตอนแรกเราเอ็นจอยกับการมีคนมาติดตามเพราะเมื่อก่อนเราเคยโดนคนป๊อปในโรงเรียนมองด้วยสายตาเหยียด แต่ตอนนี้เราอยากให้กรอบมาตรฐานความงามของสังคมหายไปเพราะเราก็อยากเป็นคนธรรมดาคนหนึ่งที่สามารถสื่อสารคอนเทนต์ต่างๆ ไปยังคนจำนวนมากอยู่ 

เราไม่ได้อยากเติบโตในด้านอินฟลูเอนเซอร์ขนาดนั้น หลายครั้งแอบรู้สึกว่าถ้าเราไม่ได้มีรูปลักษณ์แบบนี้ ยอดเอ็นเกจเมนต์ของเราคงเกิดจากคอนเทนต์ของเราจริงๆ ไม่ใช่เรื่องของรูปลักษณ์ภายนอก เราอยากเป็นคนเก่งที่ได้รับการยอมรับจากคนในวงการกราฟิก แต่พอมีคนติดตามเยอะซึ่งมีผลต่อยอดแชร์งานของเราบางครั้งเลยรู้สึกว่าความสำเร็จของเรามันไม่ได้มาจากความสามารถเพียวๆ แต่จะไปศัลยกรรมให้หน้าเปลี่ยน หรือลบความจำทุกคนก็ไม่ได้ เราหลวมตัวเข้ามาแล้วดังนั้นเราต้องใช้มันให้เป็นประโยชน์

ในฐานะอินฟลูเอนเซอร์คุณคิดยังไงกับกระแสการ call out

บางคนจะบอกว่าอย่ามารุกล้ำสิทธิที่จะไม่พูดของเขา แต่ตอนนี้มีคนที่โดนรุกล้ำสิทธิแบบจริงๆ จังๆ ด้วยกฎหมายที่เป็นลายลักษณ์อักษร เราอยากให้ทุกคนชั่งน้ำหนักให้ดีกว่านี้ 

คิดว่าทำไมคนอื่นไม่กล้าออกมาพูด

มันมีปัญหาตั้งแต่เรื่องการศึกษาของไทยที่สอนให้เราอยู่ในกรอบ ไม่ตั้งคำถาม รับมาแบบไหนจำแบบนั้น ต้องพินอบพิเทาคนที่อายุมากกว่า เหล่านี้แทรกอยู่ทุกที่ ทั้งองค์กร บริษัท มันคืออาวุธของรัฐที่เลี้ยงให้เราเชื่องตั้งแต่ในโรงเรียน

แล้วคุณไม่กลัวเหรอ 

แล้วจะไม่ให้เราพูดได้ยังไง เราจะยอมอยู่อย่างนี้เหรอ ทำไมคนที่เชื่อในความถูกต้องต้องหลบๆ ซ่อนๆ พวกเขามากกว่าหรือเปล่าที่ต้องเป็นคนหลบๆ ซ่อนๆ ตอนนี้ถ้าเห็นว่าคนแบบเรามีน้อยเราก็ยิ่งต้องออกมาแสดงออกกันเยอะๆ ทำให้เขารู้สึกว่าเขานั่นแหละต้องละอายใจที่เชื่อว่าทุกคนไม่เท่ากัน

คิดว่าการออกมาพูดของอินฟลูเอนเซอร์หรือสื่อต่างๆ สามารถเปลี่ยนแปลงสังคมได้จริงๆ ไหม

เราไม่รู้ว่าเปลี่ยนไปมากน้อยแค่ไหน แต่เราดีใจเวลามีคนมาขอบคุณที่เราแชร์เรื่องต่างๆ เพราะเขาไม่เคยรู้มาก่อน นั่นหมายความว่าถึงเราอาจไม่ได้เป็นคนไปเปลี่ยนสังคม แต่เราอาจเป็นคนกระจายให้คนอื่นต่อได้ซึ่งสักวันหนึ่งเขาเองก็อาจเป็นคนที่ไปเปลี่ยนอะไรสักอย่างก็ได้ การกระทำเล็กๆ น้อยๆ ของแต่ละคนอาจจะจุดประกายให้อีกคนทำอะไรที่ใหญ่กว่า เราเองก็รู้สึกขอบคุณทุกคนที่ออกมาพูดปัญหาต่างๆ ในสังคมเพราะเราเองก็ได้รับข้อมูลจากคนในทวิตเตอร์ที่เขาย่อยมาเล่าต่อ

คุณอยากบอกอะไรกับทุกคนที่มีสื่ออยู่ในมือ 

อินฟลูเอนเซอร์ดังด้วยตัวเองไม่ได้แต่ดังได้ด้วยการมีคนติดตามและซัพพอร์ต บางคนโพสต์ 1 รูปก็ได้เงินมากกว่าคนทำงานทั้งเดือนแล้ว ดังนั้นทำไมเมื่อคนที่ติดตามคุณหรือสังคมต้องการความช่วยเหลือถึงไม่ออกมาพูดอะไรเลย ขนาดธุรกิจยังต้องทำ CSR แล้วอินฟลูเอนเซอร์หรือคนในวงการจะไม่ทำอะไรหน่อยเหรอ คุณอาจเสียแฟนคลับ ได้รับเงินน้อยลง แต่คุณห่วงเงินมากกว่าห่วงชีวิตของคนหลายๆ คนเหรอ ในเมื่อเราได้รับพริวิเลจ สิ่งที่ควรทำจึงคือการเอาสปอตไลต์ที่มีไปมอบให้คนที่เสียงเบากว่าพูด นี่คือสิ่งที่คนเป็นสื่อไม่ว่าจะสื่อหลัก ดารา หรืออินฟลูเอนเซอร์ควรทำอยู่แล้ว เพราะคุณเข้าถึงประชาชนได้ง่ายที่สุด 

ขณะที่คนอื่นไม่ออกมาเคลื่อนไหวเพราะกลัวสูญเสียหลายๆ อย่าง แล้วมีอะไรที่คุณสูญเสียไปบ้าง

เรากลับมองว่ามันคุ้ม อย่างน้อยเราคงไม่เสียดายหรือรู้สึกแย่กับความขี้ขลาดของตัวเอง แต่ภูมิใจที่เราเชื่อในความถูกต้องและความเท่าเทียมของมนุษย์โดยที่เราเปิดใจรับความรู้ใหม่ๆ และคอยเช็กตัวเองอยู่เสมอว่าสิ่งที่เชื่อนั้นถูกต้องจริงหรือไม่เพื่อให้แน่ใจว่าเราจะไม่นำสังคมไปทางที่ผิด พอถึงจุดนี้ เราคิดว่าคงตายตาหลับเพราะรู้ว่าเราได้พยายามเปลี่ยนสังคมไปในทางที่ดีขึ้นอย่างสุดกำลังแล้ว

The post คุยกับ ‘ชาช่า–ทิชา วงศ์พิมลพร’ ในวันที่อินฟลูเอนเซอร์ต้องขับเคลื่อนสังคม appeared first on a day magazine.

คอนเทนต์ว่าด้วยเฟมินิสต์และความเท่าเทียมทางเพศ ถ่ายทอดออกมาเป็นอัลบั้มภาพสีฉูดฉาด ใช้คำบรรยายอ่านง่าย และอยู่ในแพลตฟอร์มยอดนิยมอย่างอินสตาแกรม เหตุผลเท่านี้ก็เพียงพอที่จะทำให้คอนเทนต์ถูกแชร์ต่อบนโลกออนไลน์อย่างล้นหลาม แต่มากกว่านั้น การหยิบยกประเด็นทางสังคมซึ่งกำลังเป็นที่พูดถึงอย่าง sexual harassment, toxic masculinity หรือเพศศึกษาที่โรงเรียนไม่ได้สอน มาบอกเล่าด้วยน้ำเสียงละมุนละม่อม ประนีประนอมที่สุด อาจเป็นจุดเด่นที่ทำให้ยอดผู้ติดตามพุ่งสูงกว่า 20,000 คนภายในเวลาไม่ถึงเดือน

View this post on Instagram

A post shared by THAT MAD WOMAN (@thatmadwomann)

น้ำว้า–ยี่หวา ไชยศิลป์ และ เมล–เมลดา ฉัตรวิสสุตา คือแอดมินของเพจที่เรากำลังพูดถึง ไม่ต่างจากเด็กสาวหลายคนที่เติบโตมาในสังคมไทย ทั้งคู่ถูกสอนให้อยู่ในกรอบของความเป็นกุลสตรีเพศอันดีงาม กิน นั่ง เดิน หรือแม้แต่หายใจ สิ่งที่แตกต่างจากเด็กผู้หญิงทั่วไปคือพวกเธอตั้งคำถาม และยิ่งโตขึ้น ชุดคำถามที่มีมากขึ้นภายในใจก็ยิ่งทำให้อัดอั้น จำเป็นต้องระบายออก

เพจ That Mad Woman คือการส่งเสียงเพื่อตัวเธอเองและทุกคนที่โดนกดขี่

เฟมินิสต์ในความหมายของคุณคืออะไร

เมลดา : เฟมินิสต์คือการขับเคลื่อนที่ต้องการความเท่าเทียมของทุกคน จะส่งเสียงให้กับเพศทุกเพศ ไม่ว่าจะเป็นเพศอะไรก็ตาม ผู้ชาย ผู้หญิง LGBTQ+

ชื่อเพจของคุณมาจากเพลง mad woman ของ Taylor Swift หรือเปล่า

เมลดา : เปล่า จริงๆ ชื่อ That Mad Woman มาจากภาพลักษณ์ของเฟมินิสต์ที่คนมักจะบอกว่าเรางี่เง่า เป็นบ้า overreact หรือเรียกร้องเยอะเกินไป เราก็เลยเคลมตัวเองว่า เออ เราเป็น That Mad Woman คนนั้น เราเป็นผู้หญิงบ้าคนนั้นเอง แล้วเราก็จะพูดต่อ เราไม่แคร์ (หัวเราะ)

แล้วเป็นไงมาไงคุณถึงมาตั้งเพจนี้ได้

ยี่หวา : เราสนใจเรื่องสิทธิ ชอบอ่านสื่อและคอนเทนต์ต่างประเทศที่พูดเกี่ยวกับเรื่องนี้ ด้วยความที่เรายังไม่ค่อยเห็นคนทำคอนเทนต์แบบนี้ในไทย เราก็เลยอยากพูดเรื่องนี้ อยากอินฟอร์มให้คนรู้เยอะๆ ว่าเรื่องสิทธิมันเป็นเรื่องที่ซีเรียสนะ บวกกับก่อนหน้านี้เราไม่กล้าเรียกตัวเองว่าเป็นเฟมินิสต์เพราะคนในสังคมชอบมองว่าเฟมินิสต์คือคนที่เกลียดผู้ชาย เฟมินิสต์อยากมีอำนาจเหนือกว่า มันยังมีความเข้าใจผิด

เราเคยคุยกับเพื่อนผู้ชายคนหนึ่งที่เล่นมุกเหยียดผู้หญิง พอเราออกตัวไปว่าแบบนี้ไม่ได้นะ เขาตอบกลับมาว่า เฮ้ย มึงเป็นเฟมินิสต์เหรอ ซึ่งเรารู้สึกว่าการเรียกร้องสิทธิมันไม่ควรที่จะเป็นคำด่า คำเหยียดหยามหรือเปล่า เราจึงอยากพูดแทนคนอื่นว่าจริงๆ แล้ว เฟมินิสต์ไม่ใช่แบบนั้น เราไม่อยากอายที่จะต้องบอกว่าตัวเองเป็นเฟมินิสต์อีกแล้ว

โมเมนต์ไหนที่บันดาลใจให้คุณอยากเป็นเฟมินิสต์

ยี่หวา : จริงๆ เราทั้งสองคนมีจุดที่ทำให้อยากเรียกตัวเองว่าเฟมินิสต์ต่างกัน อย่างเราตอนแรกก็ไม่รู้ตัวหรอก เพราะตั้งแต่เด็กเราเป็นคนที่ไม่ค่อยอยู่ในกรอบ ก๋ากั่น นั่งก็ไม่ค่อยหุบขา พอเริ่มโตขึ้นมันก็จะมีคนมาบอกเราว่าต้องทำตัวยังไงถึงจะอยู่ในสังคมได้ จะต้องเรียบร้อย ทำตัวให้เป็นผู้หญิง สิ่งที่ทำให้เราตั้งคำถามกับตัวเองมาตลอดคือ แล้วผู้หญิงมันต้องเป็นยังไงล่ะ

เรามีพี่ชายด้วย มันจึงเกิดการเปรียบเทียบอย่างชัดเจน เอ๊ะ ทำไมพี่ชายไม่เห็นเคยโดนสอนแบบเราเลย ทำไมเราถึงจะต้องถูกห้ามใส่เสื้อผ้าโป๊หรือเปิดเผยสัดส่วน ทำไมขีดจำกัดแบบนี้ถึงมีแค่กับผู้หญิง ในขณะเดียวกันเราก็เห็นสิ่งที่ผู้ชายโดนสอน อย่างเป็นผู้ชายแล้วห้ามร้องไห้ ผู้ชายต้องเสียสละให้ผู้หญิง ก็ยิ่งทำให้คิดว่าจริงๆ แล้วทุกคนกำลังถูกกดขี่จากค่านิยมของสังคมอยู่หรือเปล่า

เมลดา : ส่วนของเราไม่เหมือนของน้ำว้า ตั้งแต่เด็กเราจะเป็นคนที่ insecure ตลอดเวลา รู้สึกว่าเราจะต้องลดน้ำหนักเพื่อจะได้ถูกมองเห็นมากขึ้น ตอนเข้ามหา’ลัยเรามักเห็นคนผอม คนสวย ได้รับโอกาสต่างๆ ทำให้รู้สึกว่าเราต้องเป็นแบบนั้นถึงจะมีที่ยืน จนช่วงหนึ่งเราเป็น eating disorder เพราะเราไดเอตกับเทรนเนอร์ที่ตั้งกฎเกณฑ์ว่าต้องกินคลีน ห้ามกินขนมเลย แต่เราก็จะตบะแตกตอนกลางคืนตลอด พอรู้ตัวก็จะร้องไห้ ช่วงนั้นแยกตัวเองออกมาจากเพื่อน นั่งกินข้าวคนเดียวทุกวัน รู้สึกว่าไม่ไหวแล้ว ทำไมฉันต้องแคร์สายตาคนอื่นมากขนาดนี้ เราทำเพื่อใครกันแน่ ที่เราแคร์การลงรูปในไอจีมันใช่ความสุขจริงๆ หรือเปล่า

View this post on Instagram

A post shared by THAT MAD WOMAN (@thatmadwomann)

ตอนนั้นตั้งใจว่าจะฟื้นฟูตัวเอง รู้สึกว่าเรามาเริ่ม self-love journey ดีกว่า ไม่ต้องเอาคุณค่าของตัวเองไปยึดติดกับสิ่งภายนอก ช่วงนั้นรู้ตัวด้วยว่าที่เราอยากผอม เพราะเรากำลังให้ค่าความผอมว่าคือความสวย และนี่ไม่ใช่สิ่งที่เราคิดกับตัวเอง แต่ไปจำกัดคนอื่นด้วย เมื่อก่อนเราเจอคนอ้วนเราอาจจะคิดว่าไม่ค่อยสวยเลย และเราไม่อยากเป็นคนที่คิดแบบนั้น

หลังจากปลดล็อกแล้วเป็นยังไง

เมลดา : รู้สึกรักตัวเองมาก รู้สึกดีมาก มีความสุขขึ้นเยอะมากๆ ความรักที่เรามีให้ตัวเองเป็นความรักที่ดีที่สุดแล้ว

การเปิดเพจเกี่ยวกับเฟมินิสต์เปิดมุมมองใหม่ๆ ให้คุณบ้างไหม

ยี่หวา : พอเราออกมาจากกรอบแล้วเรายิ่งเห็นปัญหามากขึ้น เรายิ่งรู้สึก mad กับทุกอย่าง มันหนักตรงนี้ สิ่งหนึ่งที่ทำให้เรารู้สึกว่าต้องออกมาพูดเรื่องนี้เลยคือประเด็นการตีตรา เช่น สมมติมีผู้ชายคนหนึ่งไปมีเพศสัมพันธ์กับผู้หญิงคนอื่นที่ไม่ใช่แฟนตัวเอง คนมองว่าเป็นเรื่องปกติ แต่พอผู้หญิงทำบ้างกลับโดนตราหน้าว่า you’re a slut. เรารู้สึกว่า ทำไมอะ ก็เซ็กซ์เหมือนกัน เรื่องนี้ทำให้เราต้องออกมาพูด แล้วพอยิ่งมาพูด มันยิ่งเห็นปัญหาที่ใหญ่ขึ้น และทำให้อยากพูดไปทุกเรื่อง

เมลดา: ใช่ ตอนอยู่ในกรอบเรารู้สึกว่าเป็นคนตัวเล็ก พอเริ่มออกจากกรอบ รักตัวเอง รู้สึกว่าตัวเองมีพลัง รู้สึก powerful และรู้สึกโกรธทุกอย่าง เหมือน feminism ruins my life in the most possible way.

ยี่หวา : (หัวเราะ)

View this post on Instagram

A post shared by THAT MAD WOMAN (@thatmadwomann)

เอกลักษณ์ของ That Mad Woman ที่แตกต่างจากเพจเกี่ยวกับเฟมินิสต์เพจอื่นคืออะไร

ยี่หวา : เราอยากให้มันเข้าถึงวัยรุ่น จึงเลือกทำในไอจีเพื่อให้เข้าถึงง่าย แชร์ง่าย มีวิชวลที่สวยงามสะดุดตา เราใช้กราฟิกสไตล์เรโทร-สตรีทนิดๆ โดยเลือกสีให้เข้ากับคอนเทนต์ที่อยากสื่อ ส่วนต่างจากเพจอื่นยังไง ด้วยความที่ยังไม่ค่อยมีเพจแบบนี้ในไทยก็จะไม่ค่อยเห็นความแตกต่างมาก

สิ่งที่เป็นเอกลักษณ์แน่ๆ คือชื่อเพจที่เหมือนเกรี้ยวกราด แต่คอนเทนต์ในเพจเราค่อนข้าง compromise อยู่นะ เนื้อหาที่ลงในเพจจะเป็น facts พุ่งตรงเข้าไปยังเรื่องใกล้ตัวที่คนยังไม่ค่อยรู้หรือมองข้าม ให้คนได้คิดตาม ตั้งคำถาม และจะไม่ค่อยมี opinions เพราะเราจะไม่เอาอารมณ์ไปสาดใส่ใคร หรือบางทีอาจเป็นคอนเทนต์ที่เกี่ยวข้องกับดราม่าที่กำลังเกิดขึ้น แต่ทำออกมาเป็นแนว informative เชิงให้ความรู้มากกว่า อย่างเช่น ประเด็น ห อ ม ที่เราจะไม่พูดถึงโดยตรง แต่ตอนนี้จะทำคอนเทนต์เกี่ยวกับเรื่อง sexual harassment ไปเลย

พูดถึงกรณี ห อ ม ที่เป็นกระแสบนโซเชียลฯ อยู่พักใหญ่ คุณมีความเห็นยังไงกับเรื่องนี้

ยี่หวา : ตอนแรกที่เห็นเลยคือร้อง ew คือมันไม่ควร มันเป็นการดีเฟนด์ตัวเองด้วยการสร้างคำคำหนึ่งขึ้นมาเพื่อปิดบังจุดประสงค์จริงๆ เหมือนเอาไว้ดีเฟนด์ว่าไม่ได้ผิดอะไร ซึ่งจริงๆ มันผิด

เมลดา : เราคิดว่าคนที่เขาเขียนคำว่า ห อ ม หรือแม้กระทั่ง ข อ บ คุ ณ ค รั บ เขาก็น่าจะรู้อยู่แก่ใจว่าเจตนาของเขาคืออะไร ในเมื่อคนที่ถูกกระทำเขาก็ออกมาพูดแล้วว่าเขาไม่สบายใจ เขาก็ควรที่จะปรับปรุงตัว ไม่ใช่ดีเฟนด์ตัวเอง

ยี่หวา : แล้วจริงๆ เรารู้สึกว่า sexual harassment มันไม่ได้จำกัดแค่ผู้ชายทำเท่านั้น เราก็เห็นเหมือนกันว่ามีผู้หญิงหลายคนไปคอมเมนต์เชิง harass ในรูปไอดอลเกาหลี ซึ่งก็ไม่ถูกต้อง เราไม่เห็นด้วยไม่ว่าเพศไหนเป็นคนทำ

ในฐานะเจ้าของเพจ That Mad Woman สิ่งที่คุณ mad มากที่สุดคืออะไร

ยี่หวา : เรื่อง sexual harassment นี่แหละ เพราะในตอนนี้เห็นบ่อยมากในโซเชียลฯ สิ่งที่ทำให้เรา mad คือการที่คนไม่รู้ว่า (สิ่งที่เขาทำ) กำลังทำร้ายคนอื่นอยู่ บางทีเขากำลังสร้าง internalized misogyny หรือสร้างความเกลียดชัง มีอคติต่อผู้หญิง เราเคยไปเห็นผู้ชายคนหนึ่งทวีตว่า ผู้หญิงเป็นแค่เครื่องผลิตลูก เป็นที่ระบายอารมณ์ นี่แหละที่ทำให้ mad มากๆ

เมลดา : ในฐานะผู้หญิงเอง เวลาเห็นผู้ชายว่าผู้หญิงคนอื่น เราก็รู้สึกหัวเสียเหมือนกัน มันเหมือนสิ่งที่ทำกันมานานจนกลายเป็นเรื่องปกติไปแล้ว ทั้งที่ความจริงแล้วมันไม่ควรเป็นอย่างนั้น เขาไม่ควรคิดว่าตัวเองมีอำนาจในตัวผู้หญิงมากเกินกว่าความเป็นจริง หรือแม้กระทั่งผู้หญิงที่ตีตราผู้หญิงด้วยกันเองด้วยประโยค I’m not like the other girls ฉันไม่เหมือนผู้หญิงคนอื่นนะ อย่างนี้แปลว่าคุณ assume ว่าผู้หญิงคนอื่นเป็นยังไงเหรอ

ตั้งแต่เปิดเพจมา เคยเจอคนที่ไม่เห็นด้วยเข้ามาโจมตีบ้างไหม

เมลดา : (หัวเราะ) เคย

ยี่หวา : โห มีแบบเขียนเป็น essay เลย มีเคสหนึ่งที่รู้สึกตลกมากคือ พอเพจเราพูดถึงเรื่องปิตาธิปไตย ระบอบชายเป็นใหญ่ที่บอกว่าผู้หญิงควรเป็นยังไง ห้ามสูบบุหรี่ ห้ามกินเหล้า ผู้หญิงไม่ควรไปเที่ยวกลางคืน แต่เราอยากจะบอกว่า ผู้หญิงจริงๆ จะเป็นอะไรก็ได้ แล้วมีคนคนหนึ่งมาคอมเมนต์ว่า อ้าว แล้วผมจะต้องชอบผู้หญิงที่กินเหล้า สูบบุหรี่ ผู้หญิงที่เที่ยวผับ แต่งตัวโป๊เหรอ คือเขาก็ยังไม่เก็ตพอยต์ของเราอยู่ดี สุดท้ายแล้วเขาก็ยังยึดโยงว่าความเป็นผู้หญิงมันต้องสนองนี้ดความเป็นชาย

เมลดา : ใช่ และเพราะเราอยากให้เพจเป็นพื้นที่เปิดรับการถกเถียง แลกเปลี่ยนความคิดกันได้อย่างอิสระ หลังจากนั้นเราจึงแคปเจอร์คอมเมนต์นั้นลงสตอรี แล้วเปิดให้คนมา discuss กันว่ารู้สึกยังไงกับคอมเมนต์นี้

เคยเจอคอมเมนต์ประเภท ‘ก็เพราะเรียกร้องเยอะแบบนี้ไงเลยไม่อยากสนับสนุน’ บ้างไหม

ยี่หวา : เห็นเยอะเหมือนกันที่บอกว่าเฟมินิสต์เซนซิทีฟ mad ไปกับทุกเรื่อง อ่อนไหวง่าย เรารู้สึกว่าคุณก็พูดได้นี่ เพราะคุณไม่ได้โดนกดทับเหมือนที่เราโดนมา เหมือนเขาพยายามทำให้สิ่งที่เราพบเจอมาทั้งชีวิตไม่ใช่เรื่องสำคัญ

View this post on Instagram

A post shared by THAT MAD WOMAN (@thatmadwomann)

คิดว่าอะไรกดทับผู้หญิงไทยจนทำให้เขาไม่ได้เป็นตัวของตัวเอง

เมลดา : เริ่มจากปิตาธิปไตยของไทย สังคมชายเป็นใหญ่ ที่เขาสอน ตั้งกฎเกณฑ์ ตีกรอบความเป็นหญิงว่าต้องอ่อนน้อมถ่อมตน ทำให้ไม่สามารถเป็นตัวของตัวเองได้ อีกเรื่องหนึ่งที่เราคิดว่าส่งผลกระทบคือ male gaze เพราะผู้ชายได้ครอบครองสื่อมาตั้งแต่ไหนแต่ไรแล้ว แล้วเขาก็ได้กำหนดว่าอะไรคือความสวย อะไรคือสิ่งที่ดูดี เหมือนได้กำหนดมาตรฐานความงามว่าผู้หญิงจะต้องเป็นยังไง แล้วมันกลายเป็นว่าผู้หญิงก็ซึมซับสิ่งนั้นโดยที่ไม่รู้ตัว กลายเป็นว่าความสวยเป็นสิ่งที่สำคัญมากของผู้หญิง

แล้วลองคิดถึงผู้หญิงกลุ่มชายขอบที่เป็นคนอ้วน คนดำ หรือคนที่เขาไม่ได้เป็นไปตาม beauty standard เขาต้องตั้งคำถามกับตัวเองว่า เพียงเพราะรูปลักษณ์หน้าตาของฉัน ฉันจึงมีค่าน้อยกว่าคนที่เป็นผู้หญิงที่ตรงตาม beauty standard เหรอ

ยี่หวา : รู้สึกเหมือนกัน norm ของไทยที่ได้รับผลกระทบมาจากสังคมชายเป็นใหญ่ทำให้ผู้หญิงหลายคนที่เขาอยากออกนอกกรอบความเรียบร้อย ความสุภาพ แต่พอกล้าออกจากกรอบมา กลับโดน judge โดน assume ไปต่างๆ นานาว่าเป็นคนยังไง ทำให้เขาไม่มีความมั่นใจในตัวเอง เลยต้องกลับไปอยู่ในกรอบของสังคม

กรอบแนวคิดแบบชายเป็นใหญ่ที่ฝังรากลึกจนทำให้ทุกคนไม่เท่าเทียมกันสักทีสามารถแก้ไขได้ไหม

เมลดา : แก้ไขได้ ถ้าเราเปิดใจรับฟังกันมากขึ้น

ยี่หวา : ในเจเนอเรชั่นใหม่ๆ เรายังมีความหวัง แต่เจนฯ เก่าๆ ก็…(หัวเราะ) เรายังหวังกับคนรุ่นใหม่ได้ เพราะเขาเริ่มรับฟังมากขึ้น เริ่มมีความคิดเป็นของตัวเอง เริ่มถกเถียง ตั้งคำถาม เพราะมันไม่ได้กดทับแค่เพศหญิง มันกดทับทุกๆ เพศเลย ถ้าวันหนึ่งมารู้ตัวว่ายังไม่สายไป มันก็ยังเปลี่ยนแปลงได้

View this post on Instagram

A post shared by THAT MAD WOMAN (@thatmadwomann)

ถ้าเราจะเริ่มเปลี่ยนแปลงหรือเริ่มแก้ไขอะไรเล็กๆ น้อยๆ เราจะเริ่มจากอะไรได้บ้าง

ยี่หวา : สำหรับคนที่โดนกดทับ การเปิดใจ educate ตัวเองและ educate คนอื่นจะช่วยได้มากเลย ส่วนคนที่กดทับอยู่ เราว่าต้องเริ่มจากการที่รู้ตัวก่อนว่าเรากำลังอยู่ในสังคมชายเป็นใหญ่ ต้องรู้ก่อนว่าปัญหาคืออะไร พอรู้ตัวมันก็ทำให้ง่ายต่อการเปิดใจรับข้อมูล

เมลดา : การเห็นคุณค่าในตัวเองด้วย พอเราเริ่มเห็นคุณค่าในตัวเองแล้ว เราจะเห็นคุณค่าในสิ่งอื่นๆ มากขึ้น เราก็จะแชร์มายด์เซตนี้ให้คนอื่นๆ ได้เหมือนกัน ก็จะช่วยกันไปด้วย

ภาพฝันสุดท้ายที่คุณอยากเห็นคืออะไร

เมลดา : เป็นสังคมที่สิทธิทุกสิทธิเท่าเทียมกัน เคารพซึ่งกันและกัน และไม่ต้องตีกรอบ gender role ว่าต้องเป็นแบบไหนถึงจะเป็นคนที่มีคุณค่า อยากให้ทุกคนเคารพกันและกัน เป็นตัวของตัวเอง และได้รับการปฏิบัติที่เท่าเทียมกัน

ยี่หวา : อยากให้ทุกคนรับรู้สิทธิของตัวเองและเคารพสิทธิของคนอื่นด้วย อยากให้มันไม่ต้องมาตีกรอบว่าเพศนี้จะต้องเรียนอะไร จบไปทำงานอะไร อยากให้เรื่องแบบนี้มันหมดไป อยากให้มีการเข้าถึงโอกาสทุกๆ อย่างเท่าเทียมกัน ทั้งของผู้หญิง ผู้ชาย และ LGBTQ+

ถ้าผู้หญิงหรือเพศใดก็ตามที่โดนกดทับอ่านมาถึงตรงนี้ คุณอยากบอกอะไรกับพวกเขา

เมลดา : อยากให้รักตัวเองให้มากๆ เห็นคุณค่าของตัวเองมากๆ ไม่ต้องเปรียบเทียบกันและกันว่าใครสวยกว่าหรือเก่งกว่า อันนี้ไม่ใช่คำปลอบใจนะ แต่อยากให้ทุกคนรู้สึกจริงๆ ว่าตัวเองก็มีดีในแบบของตัวเองได้ และก็ไม่ได้ทำเพื่อใคร ทำเพื่อตัวเองจริงๆ เพราะฉันรักตัวเอง พอเรารักตัวเอง มันทำให้เรารับรู้ถึงสิทธิของตัวเองด้วย เรารู้สึกว่าการรักตัวเองมันคือการนำไปสู่ความกระจ่างรู้ในทุกเรื่องเลย

ยี่หวา : อยากให้ผู้หญิงทุกคนรู้สึกว่ามันคือเวลาของเราที่จะต้องออกมาพูดถึงสิ่งที่ไม่เป็นธรรม อยากให้รู้สึกว่าเขาไม่ได้อยู่ตัวคนเดียว ไม่ใช่คนคนเดียวที่คิดแบบนี้ แล้วสิ่งที่เขาตั้งคำถามมันไม่ใช่เรื่องผิดเลย อยากให้เขาได้มีโอกาสทบทวนกับตัวเอง และเลือกชอยส์ของตัวเองได้

ติดตามเพจ That Mad Woman ต่อได้ทาง อินสตาแกรม

The post คุยกับ That Mad Woman เพจเฟมินิสต์และความเท่าเทียมทางเพศที่ออกมาส่งเสียงให้ทุกคนที่โดนกดขี่ appeared first on a day magazine.

ต้นปีก่อน เธอสละเวลาปีสุดท้ายในชีวิตการศึกษาระดับชั้นมหาวิทยาลัย ก่อตั้งกลุ่มและชักชวนให้คนออกมาประท้วง เรียกร้องหาสิ่งแวดล้อม พื้นที่สีเขียว และอากาศบริสุทธิ์สำหรับหายใจ

รวมทั้งยังใช้เวลาหลังเรียนจบ ขับเคลื่อนวงการสิ่งแวดล้อมต่อไปด้วยการนำความสามารถด้านการทำสื่อที่ตัวเองมี สื่อสารและทำงานร่วมกันกับมารีญา พูลเลิศลาภ ในองค์กรอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมที่ชื่อ SOS Earth 

หลังทดลองทำทุกอย่างที่จะช่วยสนับสนุนให้สิ่งแวดล้อมดีขึ้น ลดการใช้ถุงพลาสติก ไม่ใช้หลอด ปลูกต้นไม้ทดแทน ไปจนถึงการประท้วงเพื่อสิ่งแวดล้อม

เธอพบว่าทางเดียวที่จะทำให้สิ่งแวดล้อมของเราดีได้ คือการแก้ไขไปให้ถึงระดับโครงสร้าง

เริ่มรู้ตัวตอนไหนว่าสนใจด้านสิ่งแวดล้อม 

คงเริ่มจากการที่เราได้อยู่กับสิ่งแวดล้อมเยอะ ตอนเรียนไฮสคูลเราเรียนวิชาบังคับอันหนึ่งชื่อว่าวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม เป็นการเรียนวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับระบบนิเวศ ภาวะโลกร้อน ขยะ เคมีต่างๆ ที่รวมอยู่ในชีวิตเรา ไม่ใช่แค่ให้รู้ว่าหินเกิดมาได้ยังไง แต่ทำให้เข้าใจด้วยว่ามันสำคัญกับเราแค่ไหน เรามีอิทธิพลต่อกันยังไง นอกจากจะเรียนในห้อง เรายังได้ไปสัมผัสกับของจริง ไปเดินป่า ไปเก็บตัวอย่างน้ำมาเข้าแลบ เราเลยได้เห็นภาพจริงมากขึ้นด้วย บางอย่างเราอ่านในหนังสือ หรือดูแค่ในสารคดี ถึงเห็นว่าภาพมันสวยแค่ไหน แต่ถ้าเราไม่ได้ไปสัมผัสเอง มันก็ไม่รู้สึก 

เริ่มแรกความสนใจของเราน่าจะเกิดจากการเรียน แต่หลังจากนั้นพอได้มาสัมผัส เราถึงได้หลงรักจริงๆ 

เมื่อตระหนักได้แล้วว่าสิ่งแวดล้อมสำคัญกับเราผ่านการเรียนในห้องเรียน คุณลงมือทำอะไรบ้าง

ตอนนั้นไม่ได้คิด ไม่ได้ลงมือทำอะไรเป็นรูปธรรมมาก แต่ด้วยความที่เราเรียนมา เราเลยเข้าใจ พอเข้าใจแล้ว ตื่นมาเราก็จะเห็นความเชื่อมโยงกันของทุกอย่างรอบตัวไปโดยอัตโนมัติ น้ำไหลมาจากไหน ทิ้งขยะตรงนี้แล้วมันจะไปไหนต่อ มันคือความคิดที่เชื่อมโยงกัน

ประกอบกับเราอยากเป็นนักข่าว ช่วงมหาวิทยาลัยตอนปี 1-2 เราเลยพยายามไปฝึกงานกับองค์กรสื่อ องค์กรเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมต่างๆ ได้เขียนบทความเรื่องสิ่งแวดล้อมเยอะมาก ทำให้เราเก็บสะสมความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหานี้มากขึ้นว่ามีปัญหาอะไร ต้องแก้ไขยังไงบ้าง แล้วทำไมถึงไม่ได้รับการแก้ไข 

เราทำงานเรื่องสิ่งแวดล้อมโดยเริ่มมาจากการเขียนก่อน แต่เขียนไปเขียนมาก็รู้สึกเหมือนเรากำลังบ่นอย่างเดียว วันที่ตัดสินใจทำ Climate Strike เลยเหมือนมาจากพื้นฐานความคิดที่ว่าที่ผ่านมาเราก็ได้แต่บ่น ทำไมเราถึงไม่มาทำเองเลยล่ะ ทำไมต้องรอให้คนอื่นทำด้วย

ว่ากันว่าที่เริ่มทำ Climate Strike Thailand ขึ้น เพราะคุณมีเกรต้าเป็นแรงบันดาลใจ คำพูดไหนของเกรต้าที่ฮุกใจจนกระตุ้นให้คิดว่าถ้าอย่างนั้นก็ออกมาเรียกร้องด้วยเลยแล้วกัน

ที่กระชากใจมากๆ จนทำให้เราตัดสินใจลงมือทำเลยคือบทความของ The Guardian ที่บอกว่าเกรต้าเขาซึมเศร้า และรู้สึกโดดเดี่ยวมาก เราอ่านแล้วเข้าใจเขาเลย เพราะเรื่องสิ่งแวดล้อม ยิ่งอ่าน ยิ่งศึกษา มันจะยิ่งเครียด มันมีหลักฐานบอกทุกอย่างว่าถ้ายังทำพฤติกรรมแบบนี้อยู่โลกจะแตกแล้วนะ แต่ทำไมคนถึงไม่สนใจ เราอยู่กรุงเทพฯ เราไม่ได้มีสังคม ไม่ได้มีเพื่อนเยอะแยะอะไร และเราก็แทบไม่รู้จักคนที่แคร์เรื่องสิ่งแวดล้อมเลย ก่อนทำ Climate Strike Thailand เราก็รู้สึกโดดเดี่ยวมากอย่างเขา ยิ่งเขียนเรื่องสิ่งแวดล้อมให้กรีนพีซทุกวัน กลับบ้านมาก็เครียด นอนไม่หลับ ตื่นมาแล้วกลัวตาย (หัวเราะ) มันโดดเดี่ยว ชวนเศร้ามากๆ แต่พอได้อ่านเรื่องของเขาแล้วมันเหมือนกับว่า I can feel you เรารีเลตถึงเขาได้

สถานการณ์สิ่งแวดล้อมเรื่องอะไรที่เป็นชนวนให้คนในวัยคุณรู้สึกกลัวตายขึ้นมา

หลายอย่าง มันสะสมกัน อาจจะเพราะเราศึกษา เราอ่านอะไรมาเยอะมากด้วย ข้อมูลมันโอเวอร์โหลดไปหมด ถ้าให้ยกตัวอย่างเลยคือในปี 2050 หรืออาจจะก่อนนั้นด้วยซ้ำ มีข้อมูลว่าครึ่งหนึ่งของกรุงเทพฯ จะจมอยู่ใต้น้ำ มันเป็นปัญหาที่ใหญ่มากๆ แต่บ้านเรากลับทำเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น เราเป็นเหมือนกบอยู่ในน้ำร้อน ไม่รู้ตัวว่าตอนนี้ปัญหากำลังเกิดขึ้นแล้ว เราเลยเครียด มีอยู่ช่วงหนึ่งตื่นมาทุกวันก็จะรู้สึกเหมือนเรากำลังนับวันถอยหลังไปเรื่อยๆ ถ้าวันนี้เราไม่ทำอะไรก็จะเสียเวลาไปหนึ่งวัน ทุกวันเลยค่อนข้างสำคัญมากจนเรากดดัน 

ความกลัวตายนั้นมีส่วนทำให้คุณตัดสินใจออกมาประท้วง

ก็ด้วย ตอนเริ่มทำ Climate Strike ครั้งแรกคือช่วงมีนาคมปีที่แล้ว (พ.ศ. 2562) เราอ่านบทความแล้วอินมาก ประกอบกับช่วงสุดสัปดาห์ที่ต่างประเทศเขาจะมีจัด global climate strike กันอยู่แล้ว คืนนั้นเราเลยรู้สึกว่าต้องทำอะไรสักอย่าง รีบสร้างเฟซบุ๊กอีเวนต์ขึ้นมา คิดว่าจะให้คนขาดเรียนและหยุดงานกันเพื่อประท้วงกันที่บ้านได้เลย ไม่ต้องออกมารวมตัว ทำให้มันง่ายที่สุดเพราะเราก็ไม่เคยทำอะไรแบบนี้ ปรากฏคนเข้าใจว่าเราจะนัดให้มาเจอกันเพื่อออกไปประท้วงจริงๆ มีคนให้ความสนใจเยอะขึ้นเรื่อยๆ ถามว่าจะเจอกันวันไหน ที่ไหน เวลาอะไร กลายเป็นว่าจะแคนเซิลก็ไม่ได้แล้ว บวกกับพอคนยิ่งให้ความสนใจเยอะ เราเลยยิ่งมีกำลังใจ ก็เลยสรุปว่าถ้าอย่างนั้นก็นัดมาเจอกันวันศุกร์แล้วกัน 

การเจอกันวันนั้น ทำให้เราได้รู้ว่าจริงๆ แล้วมีคนอยากทำอะไรแบบนี้อยู่เยอะมากเลย แต่พวกเขาได้แต่คิดว่าอยากทำอยู่ในใจ กลัวว่าจะไม่มีใครมาทำด้วย คือคนอยากทำมีเยอะ แต่ยังไม่มีคนที่เริ่มทำให้เกิดก้าวแรกแบบนี้

ข้อเรียกร้องที่เราให้ไปในวันนั้นคืออะไรบ้าง

ครั้งแรกที่จัดเราไม่มีข้อเรียกร้องอะไรเลย (หัวเราะ) เหมือนไปโวยวายอย่างเดียว บอกเขาว่าเราอยากได้สิ่งแวดล้อมที่ดีขึ้น เราอยากได้พื้นที่สีเขียว เราต้องการต้นไม้ แต่ไม่ได้มีสิ่งที่ต้องการให้ทำแบบเฉพาะเจาะจง ดีที่ว่ามีคนยังอยากมาร่วมด้วยอีกเยอะ เลยตกลงกันว่าถ้าอย่างนั้นเราจะประท้วงต่อไปอีกในวันเสาร์ วันต่อมาเราเลยเขียนข้อเรียกร้องมาให้ชัด เรียกร้องว่าอยากมีระบบขนส่งที่ดี อยากมีพื้นที่สีเขียวมากขึ้น อยากมีอากาศที่หายใจได้ มันเป็นอะไรที่ฟังดูแล้วค่อนข้างซิมเปิลมากๆ แต่มันก็แค่นี้แหละที่เราต้องการจริงๆ 

ช่วงแรกจะเรียกร้องอะไรประมาณนี้ แล้วค่อยๆ พัฒนาให้เป็นรูปธรรมมากขึ้น นำข้อเรียกร้องของ global climate strike มาใช้ ยื่นจดหมายให้กระทรวงทรัพยากรสิ่งแวดล้อมและธรรมชาติว่าให้ประเทศออกประกาศวาระฉุกเฉินด้านภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง และเปลี่ยนมาใช้พลังงานหมุนเวียนร้อยเปอร์เซ็นต์ให้ได้ภายในปี 2030 แต่สิ่งที่เขาตอบรับมามันก็เท่านั้น ไม่มีอะไรเกิดขึ้นอยู่ดี

เอาจริงๆ ตอนนั้นเราคาดหวังไหมว่าออกไปประท้วงแล้วจะเกิดการเปลี่ยนแปลง

ตอนนั้นเรายังเรียนไม่จบเลย ยังเป็นเด็กไฟแรงมากๆ คิดว่าฉันต้องเปลี่ยนได้ ก็แค่เปลี่ยนกฎหมายไง แก้เลยสิ ง่ายเท่านี้เอง ขยะก็แยกแค่ 5 ถังเอง ทำไมต้องทำเหมือนว่ามันยุ่งยากเหลือเกิน แค่นักการเมือง ผู้ใหญ่ บริษัท ร่วมด้วยช่วยกันทำไมจะเปลี่ยนไม่ได้ เวลาออกไปประท้วงเราเลยเรียกร้องรัฐบาลด้วยมายด์เซตว่าโอเค พรุ่งนี้แหละ อาทิตย์นี้แหละ เขาต้องตอบรับข้อเรียกร้องของเรา เขาต้องเปลี่ยนกฎหมายแน่ๆ แต่มันไม่ใช่แบบนั้น หลังจากผ่านมาแล้วหนึ่งปีกว่า เราได้เรียนรู้แล้วว่าปัญหาเรื่องนี้มันไม่ได้แก้ไขได้ง่ายดายขนาดนั้น (หัวเราะ)

การเรียกร้องเรื่องพวกนี้มันมีกลไกซับซ้อน มีนักการเมือง มีคอร์รัปชั่นเต็มไปหมด มันไม่ได้ง่ายอย่างที่เราคิด เอาจริงๆ มีช่วงที่เราทำแล้วซึม ท้อ และอยากเลิกอยู่เหมือนกัน เพราะในเมื่อการเมืองมันแย่ขนาดนี้ โลกมันแย่ขนาดนี้ เราทำไปก็คงไม่มีผลอะไร แต่สุดท้ายเราก็อยู่เฉยไม่ได้ เรารู้เยอะเกินกว่าจะแกล้งทำมาเป็นไม่มีอะไรเกิดขึ้นแล้ว

ถ้าถามว่าตอนนี้เราจะกลับมาเรียกร้องอะไรได้ ก็คงต้องเป็นเรื่องประชาธิปไตยนี่แหละ เพราะจริงๆ แล้วปัญหาสิ่งแวดล้อม ปัญหาสังคมมันเชื่อมโยงกันอยู่ ปัญหาสิ่งแวดล้อมก็คือการคุกคามสิทธิมนุษย์อย่างหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นการที่เรามีน้ำสะอาดดื่มได้ หรือการที่เรามีอากาศบริสุทธิ์หายใจ

คิดง่ายๆ อย่างเรื่องความเท่าเทียม ความรวย ความจน ทำไมคนจนต้องอยู่ในพื้นที่ที่มีแต่ขยะที่คนรวยนำไปทิ้งให้ไกลหูไกลตา ทำไมคนจนต้องนั่งรถเมล์ เปิดหน้าต่างรับควันพิษจากถนน จากรถยนต์ของคนรวย ทำไมคนจนต้องปลูกข้าวให้คนรวยกิน ทั้งๆ ที่ตัวเองยังแทบไม่มีข้าวจะกินเลย มันมีความไม่เท่าเทียมอยู่สูงมาก

Climate Strike ไม่ได้ต้องการแค่ให้รัฐบาลแก้ไขปัญหาโลกร้อน แก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม แต่เราต้องการสิ่งที่เรียกว่า Climate Justice หรือความยุติธรรมในการแก้ไขปัญหาโลกร้อนด้วย คนที่สร้างมลพิษที่ใหญ่ที่สุดคือภาคเอกชน คือบริษัทใหญ่ๆ แต่คนพวกนี้กลับมีเงินมหาศาล ในขณะที่คนที่มีรายได้ต่ำ สร้างมลพิษน้อยที่สุดแท้ๆ แต่กลับมีหนทางที่จะหนีออกจากภาวะโลกร้อนได้น้อยที่สุด โดนผลกระทบจากภาวะโลกร้อนก่อนใคร แถมยังโดนหนัก เพราะไม่สามารถหลีกหนีไปไหนได้ ไม่มีที่ให้ไป

ถ้าว่ากันตามตรง คุณเองก็แทบจะไม่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากปัญหาความไม่เท่าเทียมที่ว่านี้ด้วยซ้ำ ทำไมถึงต้องออกมาสู้เพื่อพวกเขา

เพราะเรามีพริวิเลจเยอะนี่แหละ เราถึงยิ่งต้องทำมากขึ้น เรารู้สึกแย่มากๆ ด้วยซ้ำว่าทำไมเราถึงมีชีวิตที่สะดวกสบายอย่างนี้ แต่ก็คิดได้ว่าเราจะรู้สึกแย่ไปทำไม เราก็ใช้พริวิเลจที่มีไปทำให้ชีวิตคนอื่นดีขึ้นสิ 

จริงๆ ตอนแรกที่ทำ Climate Strike หรือกระทั่งตอนนี้ หลิงไม่ได้ทำเพื่อใครเลยนะ แต่กำลังทำเพื่อตัวเองอยู่ นี่คือโลกของเรา สังคมของเรา อนาคตของเรา เราไม่ได้ทำให้คนอื่นเลย เราทำเพราะเราอยากมีชีวิตที่ดี ทำเพราะคิดว่าถ้าทุกคนมีชีวิตที่ดี ตัวเราเองก็คงจะมีชีวิตที่ดีไปด้วย ถ้าหลิงอยากมีบ้านเมืองที่ดีสำหรับตัวเอง เราก็ต้องทำให้บ้านเมืองนี้ดี ไม่ใช่ว่า อ๋อ ฉันทำงานหนัก ฉันมีเงินเยอะ ฉันจะซื้อบ้านหลังใหญ่ๆ สักหลัง แล้วใช้ชีวิตอย่างสะดวกสบายอยู่ในบ้านหลังนั้น ชีวิตจริงมันเป็นไปไม่ได้ 

แต่บริษัทที่เขากำลังทำลายธรรมชาติอยู่ เขาคิดแค่ในระยะสั้นว่ามันทำให้เขาเสียผลประโยชน์ เสียกำไร ถ้าเธอดี ฉันก็ไม่ได้ แต่เขาไม่ได้คิดหรอกว่าในระยะยาวแล้ว ผลกระทบที่ตามมาในอนาคตยังไงก็ตกมาถึงลูกหลานของเขาอยู่ดี

สุดท้ายแล้วเราก็มีโลกแค่ใบเดียวนะคะ (หัวเราะ) เราอาจจะเด็กอยู่เลยไม่เข้าใจเรื่องผลประโยชน์ต่างๆ แต่คนคนหนึ่งมันจะกินได้มากขนาดไหนกันเชียว สิ่งที่เราเรียกร้องวันนี้ก็แค่อยากมีสิ่งแวดล้อมที่ดี มีสังคมที่ดี อย่างที่บอกเมื่อมันมีทุกอย่าง ถ้าเรามีความเท่าเทียม ทุกคนก็จะได้ประโยชน์ร่วมกันหมด วิน-วิน 

ประเทศที่พัฒนาแล้วอย่างนิวซีแลนด์ สแกนดิเนเวีย นักการเมืองทุกคนเขามีมายด์เซตเดียวกันว่าไม่ว่าฉันจะมาจากพรรคการเมืองไหน สุดท้ายเขาก็มีเป้าหมายเดียวกันว่าจะร่วมกันพัฒนาประเทศให้ดีขึ้น แต่มายด์เซตของนักการเมืองไทยมันไม่ใช่แบบนั้น เหมือนแค่อยากหาผลประโยชน์เข้าหาตัวเอง ถ้าฉันได้ เธอก็ต้องเสีย เศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมมันเลยพัฒนาควบคู่กันไปไม่ได้

แปลได้เลยไหมว่าถ้ารัฐบาลออกมา take action การแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมในประเทศเราจะมีหวังมากขึ้น 

มันก็มองตรงข้ามกันได้เหมือนกัน อย่างคนชอบบอกว่าทำไมรัฐบาลถึงไม่เปลี่ยน ไม่สนใจเรื่องนี้เลย แต่ตัวคนพูดเองก็ไม่เปลี่ยนพฤติกรรมเหมือนกัน บอกว่าเป็นหน้าที่ของรัฐที่ต้องรักโลกมากกว่านี้ แต่ตัวเองก็ใช้ชีวิตไปแบบไม่แคร์โลกเลย

หลิงมองว่าถ้าคนคนหนึ่งอยากเปลี่ยนโลก เขาต้องเริ่มเปลี่ยนที่ตัวเองก่อน แล้วค่อยเปลี่ยนคนรอบข้าง และคนรอบข้างเขาก็จะกระจายการเปลี่ยนแปลงนี้ไปเรื่อยๆ มันเป็น bottom-up change แต่ในทางกลับกันถึงแม้ว่าสังคมจะเปลี่ยน แต่ถ้าภาคเอกชนกับรัฐบาลไม่เปลี่ยน มันก็ไม่ได้ 

ก่อนหน้านี้เราเจาะจงไปกับความคิดว่าฉันไม่ใช้หลอด ฉันไม่ใช้ถุงพลาสติก ฉันปลูกต้นไม้ แล้วฉันจะเปลี่ยนโลกได้ แต่มันไม่จริง การทำแบบนั้นมันดี แต่มันต้องการคนอีกหลายๆ คน ให้ช่วยทำไปร่วมกัน คนคนเดียวมันไม่พอจริงๆ เราชอบไปโทษรายบุคคล ทั้งๆ ที่สิ่งที่ต้องเปลี่ยนจริงๆ คือระบบการเมือง ระบบเศรษฐกิจ ระบบอุตสาหกรรม คนคนเดียวไม่ได้มีพาวเวอร์ในเรื่องนี้ มันต้องการการล็อบบี้ ต้องการความคิดเห็นจากประชาชน จากสาธารณะ เพื่อที่จะไปกดดันภาครัฐ และภาคเอกชนต่อ

แล้วเรามีหวังไหม กับรัฐบาลที่ทั้งนำเข้าขยะ และแทบจะอนุมัติให้สร้างเหมืองอย่างนี้

(หัวเราะ) ไม่มีหวังกับรัฐบาลตอนนี้ค่ะ แต่เราไม่ได้คาดหวังตรงนั้นแล้ว เราทำงานของเราไปให้ดีที่สุดก่อนแล้วกัน และถ้าถามว่าความหวังของเราตอนนี้คืออะไร เราหวังว่ามันจะสามารถโกยทุกอย่างทิ้งให้หมดแล้วมาเริ่มใหม่ อันนั้นคือความหวังในใจลึกๆ ของเรา แต่ความหวังว่าคนเหล่านี้จะเปลี่ยนทัศนคติ เราไม่มี

ช่วงปีนี้เราเลยกลับมาทำเรื่องการสื่อสารให้มากขึ้น เน้นทำให้มีความสนุกสนาน ใส่ความเฮฮาลงไป ฮุกให้คนสนใจและเห็นว่าผลประโยชน์ที่ได้จากการอนุรักษ์คืออะไร พยายามจะสร้างเทรนด์ใหม่ว่าการที่เราแคร์สิ่งแวดล้อมมันคูลนะ โดยที่ในขณะเดียวกันเราก็พยายามจะแคร์เรื่องนโยบายและกฎหมายให้น้อยลงกว่าเก่า เพราะเราเห็นแล้วว่ามันคอร์รัปชั่นแค่ไหน จะเปลี่ยนตรงนี้ก็ไปโดนตรงอื่นต่อ เราพยายามจะทำความเข้าใจกับ human value ของเขา ว่าทำไมเขายังทำแบบนี้อยู่ ทั้งๆ ที่เขารู้ว่ามันไม่ดี

เราพยายามทำความเข้าใจว่าสุดท้ายแล้วอะไรเป็นสิ่งที่ขับเคลื่อนคนเหล่านี้ ทั้งๆ ที่เขาก็รู้ว่าสังคม สิ่งแวดล้อมที่เราอาศัยอยู่นี้เราต่างใช้คู่กัน ทุกคนไม่แฮปปี้ แต่ทำไมเขากลับยังแฮปปี้อยู่ ซึ่งทุกวันนี้พยายามคิดแค่ไหนเราก็ยังไม่เข้าใจ (หัวเราะ)

อะไรทำให้มายด์เซตเราเปลี่ยนไปเป็นแบบนั้น

หลักๆ เลยคือเรามองว่ามันเสียเวลาชีวิต เราจะดีลกับคนแย่ๆ เหล่านี้ไปเพื่ออะไร ในเมื่อสุดท้ายเราจะตายอยู่แล้ว เราอยากใช้ชีวิตนี้ให้มีความสุข และยังได้สร้างผลกระทบต่างๆ อยู่ เลยพยายามจะบาลานซ์ว่าต่อไปนี้เราจะทำงานด้านสิ่งแวดล้อมและสังคมยังไง ให้ควบคู่ไปกับการที่เรายังมีความสุขในชีวิตส่วนตัว 

อันที่จริงมันควรนะ เราควรไปโต้กับนักการเมืองที่ไม่ดีเหล่านั้น แต่หลิงขอห่างมาก่อนดีกว่า เน้นทำอะไรที่เราแฮปปี้กับตัวเอง และยังเกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อม เน้นเรื่องบวกให้มากกว่าเรื่องลบ 

เป็นเพราะมีรัฐบาลแบบนี้ด้วยหรือเปล่า ถ้าเรามีประชาธิปไตยแบบจริงๆ คุณอาจมีความหวังว่าการประท้วงแบบที่เคยทำจะช่วยเปลี่ยนแปลงอะไรได้ 

ก็ใช่ (ยิ้ม) ตอนแรกที่เราทำ Climate Strike เราเน้นไปที่การยื่นข้อเสนอ ยื่นข้อเรียกร้อง แบบมีหลักฐานสนับสนุนแทบทุกอย่าง ปีนี้น้ำจะท่วมเท่านี้ มูลค่าทรัพย์สินเสียหายที่เกิดจากภัยพิบัติธรรมชาติหรือภาวะโลกร้อน จะคิดเป็นมูลค่าเท่าไหร่ แต่พอเรายื่นไปทั้งหมดแล้วลองกลับมาคิดดูก็พบว่า อ้าว รัฐบาลเขาก็น่าจะมีคนที่ฉลาดประมาณนี้อยู่แล้วนะ แค่กูเกิลว่าภาวะโลกร้อนทำให้เสียหายแค่ไหนก็น่าจะเจอแล้ว แต่ละกระทรวงต้องมีผู้เชี่ยวชาญด้านนี้อยู่แล้วสิ แล้วทำไมเขาถึงไม่แคร์ ทำไมเขาถึงไม่ทำ เราเลยเข้าใจว่า อ๋อ สุดท้ายแล้วต่อให้เราใช้เหตุผลแค่ไหน แต่ด้วยรัฐบาลแบบนี้ก็ไม่มีทางเป็นไปได้อยู่ดี

จะพูดโดยมีเหตุผลยังไง ตราบใดที่เขาไม่ฟังมันก็ไม่เวิร์ก ตราบใดที่เรายังไม่มีประชาธิปไตยที่ดี มันก็ทำเรื่องสิ่งแวดล้อมไม่ได้ เพราะสุดท้ายมันก็เป็นเรื่องของระบบนี้อยู่ดี 

The post “ตราบใดที่เรายังไม่มีประชาธิปไตย สิ่งแวดล้อมที่ดีก็เกิดขึ้นไม่ได้” หลิง Climate Strike Thailand appeared first on a day magazine.

งานเขียนชิ้นนี้ทำให้เราได้รู้จักเด็กหญิงวัย 16 ปีคนนี้เป็นครั้งแรก

“I am one of them and I am ashamed.” เธอยอมรับอย่างตรงไปตรงมา ว่าเธอเองก็เป็นหนึ่งในเด็กอินเตอร์ที่เติบโตมาบนกองพริวิเลจ และนั่นทำให้เธอรู้สึกละอายใจ 

หลังจากนั้นไม่นาน เราได้สัมผัสน้ำเสียง สำเนียง และจังหวะการพูดอันฉะฉานของเธอจากเวทีเสวนา What’s wrong with Thailand’s education system ที่จัดโดยสมาคมผู้สื่อข่าวต่างประเทศ (FCCT) ซึ่งวิธีการที่เธอวิเคราะห์และวิพากษ์ระบบการศึกษาอย่างเข้าเป้าตรงประเด็น ก็เป็นจุดสำคัญที่สร้างความประทับใจจนสปีชถูกแปลและแชร์ต่ออย่างกว้างขวาง

ตลอดหนึ่งเดือนที่ผ่านมา ชื่อของอั่งอั๊งเริ่มถูกพูดถึงมากขึ้นเรื่อยๆ ภาพการให้สัมภาษณ์สดเป็นภาษาอังกฤษกลางพื้นที่ชุมนุมของเธอกลายเป็นคลิปที่ผ่านเข้ามาในนิวส์ฟีดของเรานับครั้งไม่ถ้วนในทุกแพลตฟอร์ม

แต่นอกเหนือจากพื้นที่บนหน้าสื่อที่กล่าวมาทั้งหมด ในอีกมุมหนึ่ง เธอยังมีบทบาทในฐานะสื่อรุ่นใหม่อีกด้วย

ย้อนกลับไปเมื่อเดือนเมษายนผ่านมา ก่อนที่เธอจะเริ่มเขียนบทความของตัวเอง อั่งอั๊งรวมกลุ่มกับเพื่อนอีก 3 คนเพื่อก่อตั้ง choosechange.co แพลตฟอร์มที่นำเสนอบทความว่าด้วยประเด็นสังคมและการเมืองไทยเป็นภาษาอังกฤษฉบับเข้าใจง่ายและไม่น่าเบื่อ ด้วยความตั้งใจที่อยากชวนเพื่อนๆ เด็กอินเตอร์ให้หันมาสนใจความเป็นไปในสังคมมากขึ้น 

“ตอนแรกเราทำกัน 3-4 คน ทั้งเขียน อีดิต และดีไซน์กราฟิก ทำเองกันหมดเลย แต่ผ่านมา 3-4 เดือนเราก็เริ่มเปิดรับสมัครทีมงานเพิ่ม ปัจจุบันเรามีนักเขียน 70 คนจาก 13 ประเทศ และกราฟิกดีไซเนอร์อีกประมาณ 20 คน” อั่งอั๊งเล่าพร้อมรอยยิ้มภูมิใจ

พริวิเลจ ระบบการศึกษา และบทบาทของเยาวชนในการเคลื่อนไหวทางการเมือง คือสามสิ่งที่อั่งอั๊งหยิบยกมาอธิบายซ้ำแล้วซ้ำอีกในทุกครั้งที่มีโอกาส และในบทสนทนาต่อไปนี้ก็เช่นกัน 

แต่ก่อนที่จะไปถึงประเด็นเหล่านั้น เราขอย้อนกลับไปสู่จุดเริ่มต้น สิ่งกระตุ้นให้เด็กอินเตอร์คนหนึ่งรู้สึกละอายใจเหลือเกินกับต้นทุนทางสังคมในมือ และเลือกที่จะทุ่มเททั้งแรงและเวลาเพื่อการเคลื่อนไหวทางการเมืองอย่างไม่หยุดหย่อน กระทั่งชื่อของเธอกลายเป็นที่คุ้นเคยของชาวเน็ตอย่างรวดเร็ว 

ตอนที่ยังเด็ก (กว่าตอนนี้) คุณเป็นเด็กแบบไหน

เป็นเด็กเงียบๆ อยู่แต่กับหนังสือ จนช่วง ป.5 ก็ถูกคุณแม่บังคับให้ไปแข่งสุนทรพจน์ภาษาจีน เพราะที่บ้านก็พูดภาษาจีนเป็นภาษาแม่อีกภาษาหนึ่ง

แล้วจากเด็กเงียบๆ ที่ถูกส่งไปแข่งสุนทรพจน์ คุณหันมาสนใจการเมืองได้ยังไง

หลังจากที่ไปแข่งแล้วแพ้ในปีแรก หนูก็ลงแข่งติดต่อกันทุกปี ชนะติดกันอยู่ 2-3 รอบโรงเรียนเขาก็ไม่ให้แข่งแล้ว เลยไปสมัครเข้าชมรมโต้วาที Model United Nations (MUN) หรือสหประชาชาติจำลอง ที่เป็นแหล่งรวมเด็กจากโรงเรียนนานาชาติให้มาถกเถียงกันเกี่ยวกับปัญหาสังคม ทำให้เราสนใจปัญหาสังคมมากขึ้น และได้อ่านหนังสือเกี่ยวกับการเมืองและกฎหมายมากขึ้น แต่ก็ยังไม่ใช่ปัญหาภายในประเทศ

จนเมื่อปีที่แล้ว ช่วงปิดเทอม ม.3 หนูได้ไปเรียนซัมเมอร์ที่อเมริกา คอร์สที่เลือกเรียนชื่อ Law Ethics and Democracy เนื้อหาก็จะเกี่ยวกับประชาธิปไตยกับกฎหมาย และวิธีการที่สองสิ่งนี้จะอยู่ควบคู่ไปด้วยกันได้

ทำไมถึงเลือกเรียนคอร์สนั้น

สิ่งที่เราสนใจที่สุดตอนนั้นคือกฎหมาย เพราะมีความฝันว่าโตขึ้นอยากเป็นทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน ก็เลยอยากรู้ว่ากฎหมายจะเชื่อมโยงกับการเมืองได้ยังไงบ้างในมุมที่จับต้องได้

ตอนไปเรียนที่นั่น เป็นครั้งแรกที่หนูเริ่มตั้งคำถามว่าทำไมในต่างประเทศเขาคุยเรื่องการเมืองกันอย่างเปิดเผยขนาดนั้น เพราะเราได้เห็นว่าเด็กที่นั่นเขามีความคิดเห็นที่เปิดกว้างกว่าเรามาก การเมืองเป็นเรื่องปกติสำหรับเขามากๆ แม้แต่เด็กที่ไม่ได้มาเรียนคอร์สการเมือง อย่างเด็กที่มาเรียนหมอ แต่ถ้าเราถามเรื่องปัญหาทางการเมืองเขาก็มีความคิดเห็นเหมือนกัน พอย้อนมองย้อนกลับมาที่ประเทศเราแล้ว ทำไมการเมืองถูกนิยามว่าเป็นเรื่องสกปรก ในหมู่เพื่อนๆ หนูเองก็ไม่เคยออกมาคุยกันเรื่องการเมือง หรือแม้แต่เรื่องความเท่าเทียม

การเปิดกว้างทางความคิดที่คุณได้ไปเห็นที่นั่นมันเป็นยังไง

โห จำได้แม่นเลยค่ะ คลาสที่หนูไปเรียนมันเหมือนเลกเชอร์ของมหา’ลัย ในห้องเรียนมีนักเรียนประมาณ 40 คน เรานั่งเรียนกันเป็นวงกลม ใช้เวลาเรียน 3 ชั่วโมงต่อวัน เราจะนั่งฟังอาจารย์สอนเรื่อง context ต่างๆ แค่ประมาณ 40 เปอร์เซ็นต์ของเวลาเรียน ส่วนเวลาที่เหลืออาจารย์จะใช้วิธีตั้งคำถามใหญ่ขึ้นมาคำถามหนึ่ง แล้วเปิดเวทีให้นักเรียนดีเบตกันเอง โดยที่เขาก็อาจเข้ามาร่วมแสดงความคิดเห็นของตัวเองบ้าง แต่ส่วนใหญ่เด็กทุกคนจะหันมาคุยกันเอง 

เทียบกับวิธีการเรียนที่ประเทศไทย ต่อให้เป็นโรงเรียนนานาชาติที่หนูเรียนอยู่ มันก็ไม่ใช่แบบนั้น เพราะจะมีแต่อาจารย์ที่สอนอย่างเดียว เราไม่ได้มีโอกาสแสดงความคิดเห็นของเรามากนัก เทียบกับตอนไปที่นั่น สิ่งที่หนูได้เรียนรู้กว่า 60 เปอร์เซ็นต์ มันมาจากเพื่อนๆ หมดเลย มันจึงแตกต่างมาก เด็กทุกคนกล้าพูดมาก อยู่ที่นี่หนูเป็นประธานชมรมโต้วาทีของโรงเรียน แต่ไปที่นู่นรู้สึกตัวเองกลายเป็นคนพูดไม่เก่งไปเลย มันขนาดนั้นเลยจริงๆ เบิกเนตรมากๆ

ผ่านมาหนึ่งปีนับจากตอนนั้น คุณยังอยากเป็นทนายอยู่ไหม

ก็ยังอยากอยู่นะคะ แต่พอเริ่มสนใจการเมืองมากขึ้นและได้เห็นปัญหาในระบบตุลาการของไทย ก็เลยทำให้ความเชื่อมั่นที่เคยมีเริ่มลดลง ภาพตัวเองในอนาคตที่เราเคยเห็นมันก็ไม่เหมือนเดิม แต่ก็ยังพยายาม explore ความเป็นไปได้ในด้านอื่นๆ อยู่ อย่างตอนนี้ก็เริ่มสนใจงานวารสารศาสตร์มากขึ้น เพราะเราก็มีโอกาสได้ทำงานเขียน ซึ่งตรงนี้ก็ยังคงเกี่ยวกับสังคมและการเมืองอยู่เหมือนเดิม

ในงานเขียนชิ้นแรก Young, rich and ignorant ว่าด้วยพริวิเลจของเด็กอินเตอร์ คุณเล่าว่าตัวเองก็เป็นหนึ่งในนั้น อยากรู้ว่าคุณเริ่มตระหนักถึงสิ่งนี้ตั้งแต่เมื่อไหร่

ครั้งแรกนึกถึงคำว่าพริวิเลจ คือหลังจากที่ได้อ่านหนังสือกฎหมายและปรัชญา อย่างเรื่อง Utilitarianism (ลัทธิประโยชน์นิยม) ของ John Stuart Mill หรือทฤษฎีของอริสโตเติล ซึ่งทำให้เราได้เรียนรู้เรื่องพริวิเลจผ่านระบบศักดินา แต่ ณ ตอนนั้นเรายังไม่เคยโยงเรื่องนี้สู่ตัวปัจเจกบุคคล

จนช่วงที่มีข่าวการตายของ George Floyd ซึ่งเกิดไล่เลี่ยกับข่าวการหายตัวไปของวันเฉลิม สัตย์ศักดิ์สิทธิ์ อย่างที่เขียนไว้ในบทความเลยว่า เด็กนานาชาติทุกคนออกมาพูดถึง จอร์จ ฟลอยด์ และการเหยียดสีผิวในสหรัฐฯ แต่ไม่มีใครออกมาพูดถึงการหายตัวไปของวันเฉลิมเลย มันทำให้เราเริ่มเข้าใจว่า เพราะเรามีพริวิเลจ เราจึงไม่ต้องออกมาพูดก็ได้ ยังไงเรื่องวันเฉลิมมันก็ไม่ได้ส่งผลกระทบอะไรต่อชีวิตอยู่ดี อีกอย่างคือครอบครัวของเพื่อนๆ หลายคนก็ทำธุรกิจที่ได้รับผลประโยชน์จากรัฐประหารครั้งนี้อีกด้วย ตั้งแต่ตอนนั้นก็เลยหันมาสนใจเรื่องความแตกต่างทางชนชั้นมากขึ้น ทำให้เข้าใจสิ่งที่คนอื่นเขาพูดกันในทวิตเตอร์ ว่าระหว่างชนชั้นกลางกับความพริวิเลจที่เรามีอยู่ มันแตกต่างกันขนาดไหน

คุณบอกว่า I’m one of them and I’m ashamed อะไรทำให้คุณละอายใจกับการมีพริวิเลจ

อย่างแรกคือ หนูก็เป็นคนไทยเหมือนกันกับทุกคน แต่ทำไมถึงรู้เรื่องการเมืองของอเมริกาดีกว่าการเมืองในประเทศบ้านตัวเองอีก มันเริ่มไม่ใช่แล้วไหม นั่นคือจุดแรกที่ทำให้รู้สึก ashamed 

อีกเรื่องคือ หลังจากที่เราได้เข้าไปลองเป็นผู้ประท้วงเอง ได้ฟังปราศรัยของพี่ๆ หลายคน ทำให้เราได้รู้ว่า ทุกอย่างมันเกี่ยวกับเรา การเมืองคือเรื่องของทุกคน แต่เราไม่เคยออกมา แค่เพราะเราเป็นกลุ่มคนที่มีต้นทุนทางสังคม ทั้งที่เราก็อยู่ในกลุ่มคนที่มีอำนาจในการสร้างความเปลี่ยนแปลง แต่ทุกคนกลับเงียบกันหมด ไม่มีใครออกมาพูดเลย หนูก็เลยรู้สึกละอายกับตัวเองมากๆ

แล้วคุณจัดการกับความรู้สึกนั้นยังไง

การออกไปม็อบก็เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยได้ ขณะเดียวกันก็หาความรู้ให้ตัวเองด้วย หนูรู้สึกว่าอย่างน้อยเราต้องเริ่ม aware ด้วยตัวเองก่อน แต่ช่วงหลังพอมีคนหันมาฟังเรามากขึ้น มีคนอ่านและรีทวีตในสิ่งที่เราพิมพ์ มันเป็นสิ่งที่ไม่เคยคิดมาก่อนเหมือนกันว่าวันหนึ่งตัวเองจะมาอยู่ในจุดนี้ แต่ในเมื่อเรามีพริวิเลจด้านนี้เพิ่มมาแล้ว เราก็ควรใช้มันให้เป็นประโยชน์เหมือนกัน

การมีพริวิเลจมันไม่ผิด ในเมื่อคนเราไม่สามารถเลือกเกิดได้ แต่เราสามารถเลือกได้ว่าจะทำยังไงกับต้นทุนทางสังคมที่เรามี เราจะใช้มันไปในทางที่ถูกต้องหรือเปล่า ทุกวันนี้หนูก็กำลังพยายามจะออกมาใช้ต้นทุนทางสังคมของหนูสร้างประโยชน์กับสังคมมากที่สุด ซึ่งมันก็ช่วยบรรเทาความรู้สึกนั้นได้ค่ะ

การตัดสินใจออกมาแสดงจุดยืนอย่างชัดเจนทำให้คุณกลัวบ้างไหม

ตอนแรกไม่ได้กลัวเลย เพราะหนูเริ่มจากการเขียนบทความเรื่องพริวิเลจกับเด็กอินเตอร์ ซึ่งก็ไม่ได้แตะต้องการเมืองตรงๆ และสำหรับตัวเอง รวมถึงเพื่อนๆ วัยรุ่นอีกหลายคน เราอยู่ในวัยที่ไม่ค่อยกลัวอะไร ด้วยความไฟแรงของเราในตอนนี้ และความฝันที่เรามี มันก็ทำให้รู้สึกว่าถ้าไม่ออกมาทำตอนนี้ ถ้ามันไม่ใช่หนู แล้วใครล่ะจะสู้เพื่ออนาคตของหนูเอง 

แต่ในอีกมุมหนึ่ง ความกลัวมันก็ต้องมีอยู่แล้ว และเราก็มีต้นทุนที่เราต้องจ่ายเหมือนกัน อย่างล่าสุดเลยคือ อยู่ๆ หนูก็เห็นประวัติของครอบครัวตัวเองไปโผล่อยู่ในโซเชียลมีเดีย ทั้งที่ก่อนหน้านี้เราก็ไม่เคยออกมาพูดถึงหรือเปิดเผยเรื่องนี้มาก่อนเลย แต่สมมติถ้าเราต้องเสีย privacy ของเราไปในตอนนี้ ในอนาคตถ้าเราจะได้ประชาธิปไตยและความเท่าเทียมกลับมาแทน คิดว่าก็ยอมเสียตรงนั้นได้ เพราะถ้าเรามีแต่ความกลัว เราก็คงจะไม่ได้ไปถึงจุดนั้นสักที 

หนึ่งในประเด็นที่คุณพูดถึงและผลักดันมาตลอดก็คือปัญหาในระบบการศึกษา ในฐานะที่ตัวคุณเองก็เป็นหนึ่งในนักเรียนที่ต้องเผชิญปัญหานั้น คุณคิดว่าอะไรคือสิ่งที่กระทบตัวคุณมากที่สุด

อำนาจนิยมในโรงเรียน (ตอบทันที) เมื่อครูและนักเรียนหลายท่านยังยึดถือในระบบศักดินา ซึ่งเป็นความเคารพแบบผิดๆ เพราะความเคารพที่แท้จริงคือเราเคารพเขาแล้ว เขาก็ต้องเคารพเราเหมือนกัน 

ณ ตอนนี้ในหลายโรงเรียนมันไม่ใช่ respect แต่มันคือ obedience หรือการจำยอม เป็นสังคมที่ปลูกฝังให้เราต้องเป็นฝ่ายยอม คนไทยจึงชอบพูดว่า ‘อะไรก็ได้’ แต่ถ้าเราเอาแต่อะไรก็ได้มากเกินไป ก็จะกลายเป็นการลดคุณค่าความเป็นคนของเราไปด้วย

การศึกษาแบบนี้สอนเราว่า เราควรจะรู้สึกโอเคและยอมรับเมื่อครูมาดุด่าว่าตีเรา แม้มันจะไม่สมเหตุสมผลก็ตาม ซึ่งมันไม่ใช่ เราไม่ควรจะรู้สึกโอเคกับการที่ใครจะมาลดคุณค่าความเป็นคนของเรา

ทุกวันนี้ปัญหาความรุนแรงในโรงเรียนเริ่มถูกพูดถึงมากขึ้นเรื่อยๆ เราควรแก้ปัญหานี้ยังไง

เรื่องนี้ถ้ามีแค่หนูคนเดียวก็คงทำอะไรไม่ได้ เพราะมันต้องเริ่มด้วยการ deconstruct ระบบโครงสร้างการศึกษาและอำนาจนิยม ทำให้ทุกคนเข้าใจว่าไม่ว่าคุณจะเป็นครูหรือนักเรียน คุณก็เป็นคนเหมือนกัน เป็นคนเท่ากัน และมีศักดิ์ศรีเท่ากัน ถ้าเกิดว่านักเรียนไม่สามารถตีครูได้ แล้วทำไมครูถึงจะมีสิทธิตีนักเรียนได้

แต่เรื่องนี้เราแก้แค่ครูไม่พอ ต้องแก้ที่นักเรียนด้วย ให้ทุกคนเข้าใจว่าหากคุณถูกกระทำแบบนี้คุณต้องลุกขึ้นและต้องไม่ยอม คุณห้ามยอม ถ้าคุณยอมนั่นแปลว่าเขาใช้การศึกษาเป็นเครื่องมือเพื่อกดขี่เราได้สำเร็จ

การถูกกดขี่หรือลิดรอนสิทธิในโรงเรียน นอกจากจะลดคุณค่าและศักดิ์ศรีของเราแล้ว ปัญหานี้ส่งผลต่อระบบโครงสร้างของสังคมอย่างไร

เพราะโรงเรียนคือสถานที่ที่หล่อหลอมความคิดของเรา ตั้งแต่ช่วงอนุบาลจนอายุ 18 ปีคือวัยที่สมองเราจะเติบโตและมีพัฒนาการมากที่สุด คนเราจึงมักยึดถือค่านิยมตามที่ได้เรียนจากในโรงเรียนนั้นไปตลอดชีวิต หลังจากพ้นวัยนี้ไปความคิดหรือค่านิยมของเรามันก็จะไม่ได้เปลี่ยนไปสักเท่าไหร่แล้ว 

เมื่อค่านิยมที่ถูกปลูกฝังผ่านโรงเรียนคือการสอนให้เราเงียบ ฟัง และมีหน้าที่แค่ทำตามไปอย่างเดียว ไม่กล้าโต้แย้ง คนในสังคมทุกวันนี้จึงกลายเป็นคนที่เงียบ เมื่อผู้มีอำนาจเบื้องบนกดขี่เรา เราก็ไม่กล้าพูดหรือตั้งคำถาม และกลายเป็นสังคมจำยอมในที่สุด ต่อให้เกิดคอร์รัปชั่น คนในสังคมก็ไม่กล้าพูดหรือตั้งคำถาม ซึ่งนั่นแปลว่าสังคมเราจะไม่มีทางจะพัฒนาไปข้างหน้าได้เลยหากคนยังไม่มี critical thinking อยู่แบบนี้

คุณเชื่อว่าการศึกษาคือรากฐานของปัญหาในสังคม

ใช่ เป็นหนึ่งในปัจจัยหลักเลย

นั่นแปลว่าถ้าการศึกษาดีแล้วทุกอย่างจะดีตามหรือเปล่า

ก็อาจจะ แต่มันก็ยังมีอีกหลายปัจจัย เช่น ครอบครัวและระบบการเมือง ที่จะต้องเอื้อและสนับสนุนความสามารถของเด็ก ถ้าทำตามนี้ได้ หนูคิดว่าประเทศเราก็จะดีขึ้นได้ในระดับก้าวกระโดดเลย

แต่เราคงไม่สามารถเปลี่ยนทุกโรงเรียนให้เป็นเหมือนโรงเรียนอินเตอร์ได้ในทันที แล้วการศึกษาไทยต้องดีแค่ไหนจึงจะเพียงพอ

เคยมีคนมาถามหนูเหมือนกันว่า จะทำยังไงให้เด็กๆ พูดภาษาอังกฤษได้เหมือนกับที่หนูพูดได้ โดยที่ไม่จำเป็นต้องมาเรียนอินเตอร์ฯ สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นความเหลื่อมล้ำอย่างชัดเจน เพราะการศึกษาที่ดีต้องเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของทุกคน ดังนั้นเราต้องเริ่มจากการ decentralize ไม่ให้ทุกอย่างกระจุกตัวอยู่ในกรุงเทพฯ ทำไมเด็กที่เรียนต่างจังหวัดถึงต้องหวังจะสอบติดมหา’ลัยท็อปๆ ในกรุงเทพฯ ทำไมพ่อแม่เขาต้องฝากความหวังกับลูก อยากให้ลูกสอบติดและทำงานในกรุงเทพฯ เพื่อที่จะได้ส่งเงินกลับบ้านไปให้พ่อแม่ 

อีกส่วนที่สำคัญคือหลักสูตรการศึกษาที่พัฒนา critical thinking ต้องทำให้เด็กรู้จักคิดได้เอง โดยการเปิดให้เด็กตั้งคำถามแทนการบอกให้เขาท่องจำ อย่าปิดกั้นเขาด้วยคำว่าไม่ได้ แต่ต้องหันมาอธิบายว่าทำไมถึงไม่ได้

ระบบการศึกษาทุกวันนี้เหมือนเครื่องจักรที่ผลิตเด็กออกมาเป็นล็อต แต่ละเครื่องก็จะผลิตเด็กคนละเกรด เกรดเอ เกรดบี เกรดซี ตามระดับโรงเรียนอินเตอร์ โรงเรียนเอกชน โรงเรียนรัฐบาล แต่แทนที่เราจะยึดติดกับระบบนั้น เราควรหันมาคิดว่า เด็กทุกคนคือเมล็ดพืชที่มีพันธุ์แตกต่างกัน พืชบางชนิดต้องการน้ำมากกว่า บางชนิดต้องการแสงแดดเยอะกว่า คุณไม่สามารถ one and done กับเด็กทุกคนได้ หน้าที่ของโรงเรียนคือหว่านเมล็ดพืชลงไป หล่อเลี้ยงเขาด้วยน้ำและแสงแดด แล้วปล่อยให้เขาเติบโตด้วยตัวเอง

สาเหตุที่คุณและเพื่อนๆ ตัดสินใจทำ choosechange.co เพราะก่อนหน้านี้เราไม่เคยมีพื้นที่สำหรับเยาวชนที่สนใจสังคมและการเมืองมาก่อนถูกไหม

ใช่ค่ะ มันไม่เคยมี เราไม่เคยมีอะไรที่เจาะจงเรื่องปัญหาสังคม ไม่เคยมีชมรมเกี่ยวกับการเมืองในโรงเรียนมาก่อน ซึ่งก็เป็นไปได้ว่าหลายโรงเรียนเขาไม่สนับสนุนเรื่องการเมือง ดังนั้นเราจึงตัดสินใจออกมาก่อตั้งเอง เราไม่ต้องรับการสนับสนุนจากโรงเรียน เราทำเองด้วยความฝันของตัวเองที่อยากให้วัยรุ่นเข้ามาอ่านข่าวพวกนี้ ข่าวที่เขียนโดยวัยรุ่น เพื่อวัยรุ่น มันคือความเข้าใจกันและกัน เรารู้กันอยู่แล้วว่าเพื่อนๆ เขาอยากอ่านอะไร

คิดว่าอะไรทำให้เด็กสมัยนี้ไม่อยากอ่านสื่อกระแสหลัก

หนูคิดว่ามันเป็นเพราะเทคโนโลยีด้วย ทุกวันนี้ใครอยากจะเขียนข่าวก็เขียนได้ เราถึงได้มีปัญหาเฟคนิวส์มากมาย จนคนไม่รู้ว่าควรจะเลือกเชื่อสื่อไหนเพื่อจะได้ข้อมูลที่ถูกต้องและเป็นกลาง แม้แต่ choosechange เองเราก็ไม่ใช่สื่อที่เป็นกลาง เพราะจุดยืนของเราไม่ใช่สำนักข่าว เราคือแพลตฟอร์มสำหรับ liberal progressive opinion 

ในฐานะคนทำสื่อคนหนึ่ง คุณคิดว่าความเป็นกลางมีอยู่จริงไหม

อันนี้พูดยากเนอะ (นิ่งคิด) หนูคิดว่าถ้าความเป็นกลางแบบ pure เลยมันก็คงไม่มีหรอก เพราะคนเราทุกคนก็เกิดมาพร้อม bias อยู่แล้ว แต่ที่สำคัญคืออยากสนับสนุนให้ทุกคนมีจุดยืนของตัวเอง มากกว่าที่จะบอกว่าตัวเองเป็นกลางและไม่สนับสนุนอะไรเลย 

สิ่งที่พยายามทำมาตลอดคือชวนให้คนหันมาสนใจการเมือง ให้คนออกมาเป็น active citizen อยากให้เขาสนใจว่า เขามีหน้าที่อะไรบ้างในฐานะคนคนหนึ่งในสังคม หรือในวันที่เขาอายุครบ 18 แล้วเพื่อนๆ จะเลือกพรรคอะไร ซึ่งเราไม่ได้บอกว่าคุณจะต้องเลือกพรรคเดียวกันกับเรา แต่เราบอกว่าคุณจะต้องมีจุดยืนของตัวเอง และรู้ว่าคุณจะเลือกอะไรที่คุณคิดว่าถูกและดีสำหรับสังคมมากกว่า

หลายคนถามหนูว่า ระหว่าง ignorance กับคนที่เขาเห็นต่างกับเรา อันไหนแย่กว่ากัน หนูตอบเลยว่า ignorance และ apathy แย่กว่า เพราะอย่างน้อยถ้าคุณมีจุดยืนทางการเมืองคุณก็ยังมีความหวังว่าอนาคตจะไปทางไหน แต่ถ้าคุณไม่มีจุดยืนมันเหมือนกับว่าประตูมันปิด มันมืดไปหมดทุกทางเลย 

ในขณะที่ผู้ใหญ่ก็จะบอกว่าหน้าที่ของเด็กคือการเรียน เด็กไม่ควรยุ่งกับการเมือง เอาเข้าจริงแล้วมันจำเป็นแค่ไหนที่นักเรียนในวัยแบบเราจะต้องออกมาเรียกร้องทางการเมือง

มันสำคัญมาก เพราะอนาคตในอีก 20-30 ปีข้างหน้าของเราจะอยู่ในมือของคนรุ่นใหม่ หากคุณไม่ออกมาแล้วคุณจะหวังพึ่งใครให้เขามาทำเพื่ออนาคตของคุณล่ะ ท้ายที่สุดแล้วทุกคนก็สู้เพื่ออนาคตของตัวเองทั้งนั้น หนูเชื่อว่า activist หลายคนรวมถึงตัวเอง ตอนที่ตัดสินใจออกมาพูดเรื่องปัญหาการเมืองในตอนแรก มันก็เป็นเพราะเราหวังที่จะมีอนาคตที่ดีกว่าเดิม 

หนูหวังว่าในอีก 10 ปีข้างหน้า หนูจะไม่ต้องกลัวว่าอะไรพูดได้พูดไม่ได้ หนูหวังว่าเราจะสามารถวิจารณ์อะไรหลายๆ อย่างได้อย่างเปิดเผย หนูอยากมีอนาคตที่ไม่ต้องมาหมกมุ่นเรื่องคุณภาพชีวิต และเอาเวลาไปทำตามฝันของตัวเองได้ นั่นคือเหตุผลที่เราออกมาสู้ 

ถ้าการเมืองดี และเราไม่ต้องออกมาเรียกร้องเรื่องทั้งหมดที่ว่ามานี้อีกแล้ว ความฝันของคุณคืออะไร

ความฝันของหนูตอนนี้คือสิทธิพื้นฐานและความเท่าเทียมของทุกคน เพราะที่ผ่านมาหนูเรียกร้องและฝันเห็นสิ่งเหล่านี้มามากจนไม่ได้เอาเวลามาคิดถึงความฝันของตัวเองจริงๆ เลยด้วยซ้ำ นี่แหละคือความฝันของหนู ซึ่งตรงนี้มันก็สะท้อนให้เห็นปัญหาของสังคมเนอะ กับการที่เด็กอย่างเราต้องมากังวลถึงปัญหาความไม่มั่นคงและคุณภาพชีวิตในอนาคต จนสุดท้ายเราไม่เหลือเวลามาคิดถึงความฝันของตัวเองจริงๆ 

หากสิทธิขั้นพื้นฐานและความเท่าเทียมเกิดขึ้นจริง แปลว่าพริวิเลจของ upper class ในวันนี้อาจลดลง พวกเขาควรรู้สึกกลัวไหม

หนูคิดว่าคนที่มีพริวิเลจเขาอาจกลัวในแวบแรก แต่อยากบอกเพื่อนๆ และทุกคนที่มีพริวิเลจว่า แทนที่คุณจะกลัว คุณควรจะมอบความหวังดีให้กับคนอื่นบ้าง เพราะพริวิเลจที่คุณยึดถือมาตลอดมันก็สามารถหายไปได้ในพริบตา ดังนั้นคุณต้องคิดเสมอว่าหากในอนาคตคุณไม่มีสิ่งที่เคยมีอีกต่อไป วันนี้เราต้องใช้สิ่งที่เรามีอยู่ให้ดีที่สุด 

เปิดกะลาของคุณออกมา และหันมองสิ่งที่มันเกิดขึ้นรอบๆ ตัวเราบ้าง ใช่ว่าคุณมีพริวิเลจ มีชีวิตที่ดี แล้วคุณจะเลิกสนใจสิ่งที่อยู่รอบข้างได้ ในฐานะที่เราเกิดมาเป็นคน เราก็ต้องเห็นความเป็นมนุษย์ เราต้องเห็นใจซึ่งกันและกัน

อีก 10 ปีข้างหน้า ถ้าหากสิ่งที่คุณเรียกร้องยังไม่เกิดขึ้นจริง คุณจะทำยังไงในวันที่ตัวเองมีภาระหน้าที่ในชีวิตมากขึ้น และมีสิ่งที่ต้องรับผิดชอบมากขึ้น

ต่อให้เป็นอีก 10 ปีข้างหน้า หนูก็ยังมองเห็นตัวเองออกมาต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยอยู่ ถึงตอนนั้นเราอาจจะไม่ได้ออกมาลงถนนด้วยตัวเอง แต่หัวใจของเราก็ยังเป็นหัวใจประชาธิปไตยอยู่ดี เรารู้ดีว่า civil resposibility คืออะไร เราเป็นคนไทย เราก็ต้องมีความหวังดีต่อเพื่อนคนไทย 

สำหรับอีกหลายคนที่รู้สึกว่า ยังมีหลายอย่างสำคัญมากกว่าการเมือง หนูก็อยากจะบอกว่า ท้ายที่สุดแล้วการเมืองมันก็คือทุกอย่าง ไม่ว่าโตขึ้นจะทำอาชีพอะไร สิ่งหนึ่งที่เรามองเห็นเสมอเมื่อออกจากบ้านไปที่ทำงาน นั่นก็คือการเมือง ท้องถนนของเราคือการเมือง บีทีเอสถึงจะเป็นรัฐวิสาหกิจมันก็คือการเมือง ทุกอย่างมันคือการเมือง คงไม่มีวันไหนที่เราจะเลิกสนใจมันได้หรอกเพราะการเมืองมันอยู่รอบตัวเรา

The post คุยกับ ‘อั่งอั๊ง–อัครสร โอปิลันธน์’ ในวันที่การเมืองดับฝันเด็กไทย appeared first on a day magazine.