‘คำพูด’ อาจเป็นเพียงแค่ลมปาก แต่ต้องยอมรับว่า มันก็มีอิทธิพลไม่น้อยที่ทำให้คนฟังรู้สึกเจ็บปวดหรือมีความสุขได้เช่นเดียวกัน บางถ้อยคำคล้ายหนามที่แหลมคม ไม่เพียงทำให้คนฟังรู้สึกเสียใจที่ได้ยิน แต่ยังสร้างบาดแผลหนักลึกในใจไปยาวนาน ในขณะที่บางถ้อยคำเป็นเหมือนน้ำทิพย์ชโลมจิตใจ สร้างความหวังและแรงบันดาลใจให้คนฟังมีแรงฮึกเหิมอยากเดินหน้าต่อ ทั้งสองสถานการณ์นี้สามารถเปลี่ยนความรู้สึกของคนๆ หนึ่งได้เพียงแค่วาจาจากปากของเรา

ว่าด้วยเรื่องคำพูดมีผลต่อความรู้สึก ทำให้ย้อนนึกถึงตอนเด็กๆ ในภาพจำของคุณครูประจำชั้นมักมองฉันว่าเป็นคนเรียนหนังสือไม่เก่ง จนกระทั่งวันหนึ่งฉันแข่งขันทางวิชาการจนติดท็อปในชั้นเรียน เพื่อนๆ ต่างเข้ามาแสดงความยินดี แตกต่างจากครูประจำชั้นที่บอกกับฉันว่า ‘ก็แค่ฟลุกเหมือนถูกหวยเท่านั้นแหละ’ และนั่นก็ทำให้น้ำตาของฉันอยากจะเอ่อล้นออกมา แต่ก็ต้องแสร้งทำเป็นรู้สึกขำๆ ไม่คิดอะไร

ฉันในตอนนั้นคิดดูถูกตัวเองว่า มันเป็นคงเรื่องบังเอิญอย่างที่คุณครูพูดและรู้สึกไม่มั่นใจในความสามารถของตัวเองหนักมากกว่าเดิม กว่าจะฟื้นฟูความเชื่อมั่นในตัวเองให้กลับมาเต็มร้อยก็ผ่านเวลามานานหลายปี ล่าสุดฉันไปอ่านเจอหนังสือเล่มหนึ่งที่เล่าเรื่องราวตรงกับชีวิต ประโยคหนึ่งในหนังสือที่ช่วยปลอบประโลมจิตใจต่อเหตุการณ์อดีตฝังใจดังกล่าวไว้ว่า

ความพยายามในการกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้สำเร็จไม่มีคำว่า ‘บังเอิญ’ แม้กระทั่งการถูกลอตเตอรี่ ก็ต้องผ่านความมุ่งมั่นหรือความพยายามลองผิดลองถูกมากมายจนชนะรางวัล ซึ่งมันก็คือ ‘ความสามารถ’ ไม่ต่างจากการขยันอ่านหนังสือจนได้ที่หนึ่งเช่นเดียวกัน ดังนั้นไม่มีความสำเร็จใดที่ได้มาเพราะ ‘ฟลุก’ หากมีคนพูดจาเช่นดังกล่าวขอให้รู้ว่า เขาไม่ได้เห็นคุณค่าของตัวเรา และอย่าได้ยึดติดกับคำพูดคนอื่นจนมาทำร้ายจิตใจ

หนังสือที่เยียวยาจิตใจเราเล่มนั้นคือ ‘ไม่ต้องทำเหมือนว่าโอเคทุกวันก็ได้’ เขียนโดย ‘โช ยูมี’ (Jo Yumi) จากสำนักพิมพ์ Springbooks ก่อนหน้านี้เธอเคยเขียนหนังสือเชิงให้กำลังใจอย่าง ‘ฉันชอบตัวเองที่เป็นแบบนี้ละ’ และ ‘ในโลกนี้มีคนแบบเราได้แค่คนเดียวเท่านั้น’ ซึ่งเล่มใหม่ล่าสุดของ โช ยูมี จะเล่าเกี่ยวกับ ‘คำพูด’ ว่าส่งผลต่อความรู้สึกในแง่บวกและแง่ลบอย่างไรได้บ้าง บางทีเราอาจเผลอพูดจาไม่ดีต่อคนรอบข้างโดยไม่รู้ตัวหรือไม่ เราจะรับมือและเปลี่ยนมุมมองต่อคำพูดเหล่านี้ได้อย่างไร โดยเล่าผ่านเรื่องราวชีวิตจริงของคุณนักเขียนและสอดแทรกความรู้เชิงวิชาการและทฤษฎีไปพร้อมกัน

“ฉันไม่มีคุณค่าเหมือนวัชพืช”

แต่ละตอนในหนังสือ ส่วนใหญ่จะเล่าเกี่ยวกับคำพูดที่ได้ยินในชีวิตประจำวัน ทั้งคำพูดที่ดีและไม่ดีปะปนกัน มีตอนหนึ่งในหนังสือที่เราชื่นชอบเป็นพิเศษคือ ‘สิ่งที่เหลือรอดอยู่บนภูเขาเรื่อยมากลับกลายเป็นพวกวัชพืชไร้ชื่อ’ เล่าเกี่ยวกับการมองเห็นคุณค่าในตัวเอง แม้ว่าคนอื่นจะมองไม่เห็นอย่างวัชพืช

คนส่วนใหญ่ถ้าให้เปรียบตัวเองเป็นพืชพันธุ์ชนิดใดชนิดหนึ่ง ทุกคนคงรีบตอบอยากเป็นต้นไม้ที่คนนิยมชมชอบหรือดอกไม้แสนสวย น้อยคนนักที่จะตอบว่าเป็น ‘วัชพืช’ เพราะภาพจำใครหลายคนมองว่ามันเป็นพืชที่ไร้ประโยชน์ 

วัชพืชชอบแย่งสารอาหารจากพื้นดินรอบข้างและเติบโตกินพื้นที่อย่างรวดเร็ว จึงทำให้ถูกคิดว่า มันเป็นภัยคุกคามจำเป็นต้องกำจัดทิ้ง ซึ่งความเป็นจริงวัชพืชช่วยกักเก็บความชื้นให้กับดินไม่ให้แห้งแล้ง และรากของมันยังช่วยป้องกันไม่ให้ดินแตกระแหงด้วย ดังนั้นหากมองอีกมุม วัชพืชก็เป็นสิ่งที่มีประโยชน์ต่อสภาพแวดล้อมไม่แพ้พืชชนิดไหนแต่สาเหตุที่มันโดนดูถูกว่าไร้คุณค่านั้น เพราะคนอื่นเองนั้นแหละที่ไปตัดสินคุณค่าให้กับมัน

หากเปรียบเปรยกับชีวิตคน เมื่อมีภาพติดลบกับตัวเองเหมือนวัชพืชที่คนอื่นตัดสิน และนั่นทำให้เราต้องขวนขวายเปลี่ยนตัวเองให้เป็นดอกไม้แสนสวยในสายตาคนอื่น กลายเป็นว่าเรากำลังไม่พึงพอใจในตัวเองมากขึ้นกว่าเดิม 

“ความเป็นจริงไม่ใช่ทุกคนต้องอยู่ในระดับสูง แต่ยังมีระดับกลางหรือระดับล่างอยู่ด้วย คนเราหากไม่มีพรสวรรค์ติดตัวมาตั้งแต่เกิดหรือไม่พยายามดิ้นรนสู้ยิบตา บางทีการยอมรับชีวิตธรรมดาๆ ให้ได้อาจดีต่อหัวใจเช่นเดียวกัน ถ้าเรารู้สึกพึงพอใจกับตัวเอง”

“แต่ถ้าเราหมกหมุ่นมองโลกในแง่ร้าย ชีวิตในแต่ละวันก็จะดำเนินไปอย่างโชคร้ายในฐานะตัวละครที่เราแต่งขึ้นว่า ชีวิตต้องเติบโตเป็นอัญมณีให้ได้ ทว่าการใช้ชีวิตอย่างราบเรียบตามที่เกิดมาและทำหน้าที่ของตัวเองได้อย่างดีเยี่ยม ไม่จำเป็นต้องฝืนเป็นบางสิ่งที่คนอื่นรู้จักเพราะเราคือตัวเรา ก็มีความสุขในการใช้ชีวิตได้ไม่ต่างกัน” ประโยคในหนังสือที่สรุปเรื่องการมองเห็นคุณค่าผ่านวัชพืช

“ทำไมเราต้องหัวเสียขนาดนั้น”

มีอีกตอนที่รู้สึกพบเห็นบ่อยในชีวิตคนทำงาน นั่นคือการหัวเสียมากเกินไปกับคำพูดและการกระทำของคนอื่น เช่น เพียงแค่คนอื่นพูดจาไม่เข้าหูเราหรือไม่ปฏิบัติตามสิ่งที่บอก ทำให้เกิดอารมณ์ฉุนเฉียวมากขึ้น รวมถึงเผลอใช้ความรุนแรงทางวาจาและทางกายใส่คู่สนทนาโดยไม่รู้ตัว

ยกตัวอย่างเรื่องน่าปวดหัวที่เหล่าคุณแม่ต้องเผชิญ เวลาเรียกลูกๆ มากินข้าว เด็กส่วนใหญ่จะเนียนๆ ทำเป็นหูทวนลมและเล่นมือถือต่อไป นั่นจึงทำให้ฝ่ายคุณแม่บางคนโมโหจัด วิ่งเข้าไปดุด่าอย่างเย็นชาเหมือนกับพูดกับผู้ใหญ่ สิ่งที่น่าสนใจคือทำไมคุณแม่ต้องโมโหขนาดนั้นด้วย

ในเนื้อหาเล่าเชิงวิชาการว่า หากสังเกตสิ่งที่คุณแม่โมโหคือ ‘การเมินเฉย’ ของลูกบ่อยๆ นั่นอาจสะท้อนว่าเธอให้ความสำคัญในเรื่อง ‘การยอมรับ’ มากทีเดียว เนื่องจากรู้สึกว่าการไม่เชื่อฟังของลูกเป็นการเมินเฉยตัวเอง เพราะมีช่องว่างในจิตใจที่ฝังลึกชื่อว่า ‘การขาดการยอมรับ’ ที่ไม่เคยได้รับการเติมเต็มในอดีต หากมีใครสะกิดช่องว่างนั้น ก็ทำให้รู้สึกถูกกระตุ้นการไม่เป็นที่ยอมรับและเกิดอารมณ์โมโหหนักขึ้นมา

พฤติกรรมนี้ไม่เกี่ยวว่าเราจะอายุน้อยหรือมาก ในตัวของทุกคนต่างมีช่องว่างในจิตใจที่ไม่ได้รับการเยียวยา หากวันหนึ่งเราเกิดความคิดขึ้นว่าสิ่งที่เกิดขึ้นมันไม่น่าใช่เรื่องหัวเสียมากมาย แล้วทำไมเราถึงหัวเสียเกินไปจนทำร้ายจิตใจคนอื่น เราควรยอมรับกับช่องว่างของตัวเอง และไม่ใช้ความรุนแรงทางอารมณ์กับทุกคน มันคงจะดีกว่าถ้าเลือกใช้คำพูดที่มีเหตุผลมากกว่าการใช้อารมณ์นำการตัดสินใจ

“เรา (ไม่) โอเค”

หนังสือไม่ต้องทำเหมือนว่าโอเคทุกวันก็ได้ สำหรับเราเป็นหนังสือที่ช่วยเยียวยาจิตใจในคำพูดต่างๆ ทั้งในมุมคนพูดและคนฟัง แต่ไม่ได้บอกเชิงฮาวทูการแก้ไขเป็นข้อๆ ส่วนใหญ่เป็นแนวปลอบประโลมจิตใจจากผลกระทบของคำพูดที่ไม่ดีต่อจิตใจเราที่ช่วยทำให้เรามองโลกในแง่ดีกับคำพูดของคนอื่นมากยิ่งขึ้น

นอกจากนั้นยังทำให้กลับมาทบทวนตัวเอง ทั้งการยอมรับความรู้สึกตัวเองที่หลายครั้งเรามักจะพูดว่า ‘เราโอเค’ หรือ ‘เดี๋ยวก็ดีขึ้น’ แต่ภายในใจไม่ได้เป็นเช่นนั้นเลย ซึ่งเราไม่ควรหลอกความรู้สึกของตัวเองและปล่อยผ่านไปในระยะยาว เพราะวันหนึ่งมันอาจสะสมจนเกิดช่องว่างในจิตใจที่ไม่ได้รับการเยียวยา และอาจเผลอแสดงคำพูดและการกระทำไม่ดีใส่คนอื่นตามมาในภายหลัง

The post ไม่ต้องทำเหมือนว่าโอเคทุกวันก็ได้: หนังสือปลอบโยนใจจากคำพูด Toxic อย่าฝืนหากรู้สึกไม่โอเค appeared first on a day magazine.

ใครๆ ต่างต้องเคยรู้สึกกังวลใจในการเริ่มต้นทำบางสิ่ง รู้สึกท้อแท้กับปัญหาที่ถาโถมเข้ามาในชีวิต หรือเหนื่อยกับสิ่งที่ทำผิดพลาดมาแล้วหลายครั้งจนนับไม่ถ้วน แต่ทุกความผิดพลาดก็ใช่ว่าจะเสียเวลาไปเปล่าประโยชน์เสียเมื่อไหร่

หากมองอีกมุม ความล้มเหลวนั้นก็คือการเริ่มต้นเรียนรู้ข้อผิดพลาดต่างๆ เพื่อเป็นบทเรียนแก้ไขให้ทุกอย่างราบรื่นในวันข้างหน้า เช่น ถ้าครั้งแรกเรารู้แล้วว่าพลาดตรงไหน ครั้งต่อไปก็จะไม่ทำอีก และหาหนทางอื่นๆ นำไปสู่เป้าหมายที่ตั้งใจไว้ แม้จะไม่รู้ว่าตัวเองต้องใช้ระยะเวลานานเท่าไหร่ หรือต้องล้มลุกคลุกคลานอีกสักกี่ครั้ง แต่สิ่งที่ขับเคลื่อนระหว่างทางไปถึงเส้นชัยนั้นต้องมีแรงใจสำคัญที่ว่า ‘อย่ายอมแพ้ต่อความผิดพลาดที่เกิดขึ้น’  

สิ่งที่กล่าวมาข้างต้น เราได้แรงบันดาลใจจาก ‘กัมบัตเตะ: ล้มเจ็ดครั้ง ลุกแปดครั้ง’ หนังสือจากสำนักพิมพ์อมรินทร์ How to เขียนโดย ‘โนบูโอะ ซูซูกิ’ นักเขียนชาวญี่ปุ่น ที่เล่าความหมายของคำว่า ‘​กัมบัตเตะ’ ผ่านเรื่องราวใกล้ตัวของชาวญี่ปุ่น เช่น บุคคลสำคัญ วัฒนธรรม หรือสิ่งของในชีวิตประจำวันของประเทศญี่ปุ่น ทุกอย่างเหล่านี้ต่างมีหลักปรัชญากัมบัตเตะแทรกซึมในการขับเคลื่อนดำเนินชีวิตทั้งสิ้น

สู้ชีวิตแบบกัมบัตเตะ

คำว่า ‘กัมบัตเตะ’ นั้นมาจากคำว่า ‘กัมบารุ’ เป็นคำกริยาภาษาญี่ปุ่นแปลว่า ‘ทำให้ดีที่สุด’ ‘อย่ายอมแพ้’ ‘ยืนหยัดไว้’ ‘พยายามปรับปรุงแก้ไข’ หรือ ‘บากบั่นอดทน’ ซึ่งปรับให้เป็นคำสรรพนามบุรุษที่สอง นั่นคือ ‘กัมบัตเตะ’ แปลว่า ‘ทำให้ดีที่สุดและอย่ายอมแพ้’ หากเปรียบเป็นสุภาษิตไทยอาจจะสอดคล้องประโยคที่ว่า ‘ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น’ ถ้าเราได้เราลองพยายามอย่างเต็มที่ ก็ต้องมีสักวันหนึ่งที่เป็นของเรา เพียงแค่อย่าย่อท้อไปก่อน

ยกตัวอย่างเรื่องราวของ ยาโยอิ คุซามะ ศิลปินที่มีภาพจำเป็นผลงานลายจุดต่างๆ เบื้องหลังของเธอไม่ได้ราบรื่นและประสบความสำเร็จได้รวดเร็ว ตลอดชีวิตของเธอไม่เพียงกับเจ็บปวดกับปัญหาครอบครัว แต่ยังต้องเผชิญกับโรคร้ายที่เห็นภาพหลอนเป็นลายจุดและดอกไม้ อย่างไรก็ตามเธอก็ยังฝึกฝนวาดรูปด้วยความยากลำบากกว่าคนอื่นไปหลายสิบปีจนกลายเป็นศิลปินที่มีชื่อเสียงโด่งดัง สิ่งหนึ่งที่ทำให้เธอยืนจุดสูงสุดถึงวันนี้ ส่วนหนึ่งก็มาจาก ‘ความไม่ยอมแพ้’ ในตัวของเธอเอง

เพราะชีวิตคนเราต่างต้องผิดพลาดอยู่เสมอ การไม่ยอมแพ้ในตัวเองและลุกขึ้นสู้จึงเป็นสิ่งสำคัญในการเดินหน้าต่อ เหมือนกับประโยคที่ว่า ‘ล้มเจ็ดครั้ง ลุกแปดครั้ง’ หมายถึง หากล้มเจ็ดครั้ง ก็ขอให้ลุกยืนแปดครั้ง ไม่สำคัญว่าเราจะต้องล้มอีกสักกี่หน แต่ประเด็นมันอยู่ที่ว่าเราลุกขึ้นยืนหยัดสู้ใหม่ได้อีกครั้งหรือไม่ ซึ่งมันเป็นประโยคที่แสดงถึงการไม่ยอมแพ้ให้กับความผิดพลาดมาทำลายชีวิตหรอกนะ 

ชีวิตลิขิตด้วยการกระทำ

เนื้อหาจากหนังสือเล่มนี้ที่เราชอบและทำให้ต้องเอากลับมาคิดตามนั่นคือ ส่วนใหญ่เวลาคนให้กำลังใจใครสักคน เรามักจะกล่าวกับเขาว่า “โชคดีนะ” ซึ่งเป็นคำพูดที่ใครๆ ต่างก็ใช้กันบ่อยๆ แต่ในวัฒนธรรมญี่ปุ่นนั้น เขากลับมองคำนี้แตกต่างจากบ้านเรา โดยคนญี่ปุ่นจะใช้คำว่า “กัมบัตเตะ” แทน เพราะคำว่า ‘โชคดี’ เป็นเรื่องของโชคชะตา ไม่ใช่เรื่องของตัวเราที่จะควบคุมได้ ทั้งที่ความเป็นจริงแล้ว ทุกสิ่งที่เผชิญก็มาจากเราเองทั้งนั้นที่เลือกลงมือกระทำ ทั้งๆ ที่เราต่างหากเป็นคนกำหนดชะตาชีวิตตัวเองด้วยเช่นกัน แล้วทำไมเราถึงไปเชื่อโชคชะตามากกว่าการเชื่อมั่นในตนเองล่ะ

มีประโยคหนึ่งในหนังสือที่น่าสนใจ ซึ่งสอดคล้องกับการเชื่อมั่นในตนเองมากกว่าโชคชะตา โดยเขากล่าวว่า “ในเชิงปรัชญา คำว่ากัมบัตเตะ หมายความว่า จงทำทุกสิ่งที่คุณทำได้ ทำดีที่สุดเท่าที่พอจะรู้วิธี แต่ถ้าสิ่งต่างๆ ไม่ลงเอยอย่างที่ต้องการก็ไม่เป็นไร ไม่ต้องรู้สึกแย่ เพราะสิ่งที่คุณทำทุกอย่างอยู่ในอำนาจของตัวเองแล้ว รวมถึงยังเป็นการยอมรับว่า สิ่งต่างๆ อาจไม่สำเร็จอย่างสมบูรณ์ แม้ผลลัพธ์จะไม่เป็นไปตามที่หวังก็ไม่สำคัญเลย เพราะคุณรู้อยู่แก่ใจว่า ตัวเองไม่ได้ทำให้โอกาสที่ได้มานั้นสูญเปล่า”

กำลังใจคือเชื้อไฟให้เราฮึดขึ้นมาลุยต่อ

ในหนังสือมีบอกถึงการพูดให้กำลังใจสไตล์กัมบัตเตะ เช่น ทำให้ดีที่สุดนะ มีเท่าไหร่ใส่ไปให้หมด อย่ายอมแพ้ อย่ารู้สึกหดหู่ใจไปเลยหรือก้าวต่อไปข้างหน้านะ สิ่งเหล่านี้สามารถใช้ได้ในทุกบริบทในชีวิตประจำวัน เช่น ส่งกำลังใจให้ครอบครัวก่อนไปทำงาน ปลอบใจเพื่อนฝูง หรือเมื่อมีเหตุการณ์สะเทือนใจต่อคนในสังคม ก็สามารถใช้คำนี้ปลุกกำลังใจของพวกเขาให้ฟื้นขึ้นมาได้เช่นกัน

อีกหนึ่งบทเรียนที่ตกผลึกจากแนวคิดกัมบัตเตะ ทำให้เราค้นพบว่า คำชมหรือการให้กำลังใจกันก็เป็นสิ่งสำคัญในการให้คนๆ หนึ่งรู้สึกสู้ต่อไป สังเกตได้ว่า หากเราท้อแท้ในการทำบางสิ่ง หากมีใครสักคนที่คอยอยู่เคียงข้างเรา และคอยพูดจาให้กำลังใจกันที่เราเห็นผ่านตากันบ่อยๆ ในโซเชียลมีเดีย เช่น เราทำได้ พรุ่งนี้ต้องดีกว่าเสมอ ไม่เป็นไร เรามาสู้กันใหม่ หรือ เรามันเลือดนักสู้! แน่นอนว่า มันคงรู้สึกอุ่นใจกว่าการอยู่โดดเดี่ยวไม่มีใครสนับสนุน

สุดท้ายนี้กัมบัตเตะ ไม่ได้เป็นเพียงแค่ถ้อยคำให้กำลังใจผู้อื่นเพียงอย่างเดียว แต่มันยังเป็นกรอบความคิดที่จะช่วยให้ตัวเองก้าวไปข้างหน้าเสมอ ไม่ว่าจะเผชิญอุปสรรคอะไรก็ตาม รวมถึงมันเป็นแนวคิดที่ทำให้เราไม่จมปลักกับความสิ้นหวังจนเกิดเป็นความท้อแท้ในการดำเนินชีวิตต่อไป

“อย่ากลัวที่จะทะยานไปข้างหน้าพร้อมรอยยิ้มและความเชื่อมั่นในตนเอง”

สู้ต่อไป กัมบัตเตะ!

เรื่อง: จารุจรรย์ ลาภพานิช

The post กัมบัตเตะ: ล้มเจ็ดครั้ง ลุกแปดครั้ง หนังสือให้กำลังใจคนท้อ อย่ายอมแพ้และลุกขึ้นสู้สิ! appeared first on a day magazine.

คุณไม่ต้องรักพวกเขาก็ได้ จะชิงชังก็ตามสบาย 

แต่กฎหมายไม่ได้อนุญาตให้คุณฆ่าพวกเขาตายในนามของการไม่ให้ประกัน

ข้างต้นคือบทอภิปรายส่วนหนึ่งของ ไอดา อรุณวงศ์ ในวงเสวนา “โควิดในเรือนจำ กับชีวิตเสี่ยงของผู้ต้องขัง: คืนสิทธิประกันตัวเดี๋ยวนี้ ก่อนจะมีใครตาย” บนทางเท้าหน้าศาลอาญา รัชดาฯ ตั้งแต่ปี 2564 และถูกบันทึกไว้ในหนังสือ “แม่ง โคตรโฟนี่เลย”

บทอภิปรายนี้ทำให้เรานึกถึงข่าวการถอนประกันและอดอาหารเรียกร้องของ ‘ตะวัน-ทานตะวัน ตัวตุลานนท์’ และ ‘แบม-อรวรรณ ภู่พงษ์’ ผู้บริสุทธิ์ที่แสดงจุดยืนเรียกร้องให้ศาลปล่อยผู้ต้องขังการเมือง โดยไร้เสียงตอบรับจากผู้มีอำนาจ จนในที่สุดทั้งสองสภาพอิดโรยและต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล

ใช่-ไม่ว่าเวลาจะผ่านไปกี่ปี แต่เรื่องโฟนี่เดิมๆ ในสังคมไทยยังถูกแช่แข็งไว้ไม่ถูกแก้ไข ถึงแม้ว่าคนรุ่นใหม่อยากให้หลายๆ อย่างในประเทศนี้ดีขึ้นก็ตาม

“แม่ง โคตรโฟนี่เลย” คือหนังสือที่รวมบทความและปาถกฐาว่าด้วยการเมืองและวรรณกรรม ของ ไอดา อรุณวงศ์ บรรณาธิการของของสำนักพิมพ์อ่าน และนายประกันของกองทุนราษฎรประสงค์ของมูลนิธิสิทธิอิสรา อย่างที่รู้กันว่าไอดาอยู่ทั้งในแวดวงวรรณกรรมและกระบวนการยุติธรรม ทำให้เรื่องราวถูกถ่ายทอดออกมาสะเทือนใจและกินใจโดยเฉพาะนักอ่านคนรุ่นใหม่

“แม่ง โคตรโฟนี่เลย” ประโยคที่หลุดออกมาเป็นพักๆ ในหนังสือจนหลายคนอาจจะสงสัยว่าคืออะไรกันแน่ หนังสืออธิบายว่า

*pho·ney /ˈfōnē/

[adj.] ปลอม [n.] คนหลอกลวง

See also: เสแสร้ง, จอมปลอม, ระยำอัปรีย์

เพราะเพียงแค่เห็นหน้าปกและชื่อเรื่องที่จั่วมา สารภาพว่าผู้เขียนดึงดูดเราด้วยภาษาที่จัดจ้านถึงใจ ทำให้เราใช้เวลาอ่านหนังสือขนาดความยาว 279 หน้าแบบรวดเดียวจบ

ไม่ใช่เพียงแค่ภายนอกที่ดูแสบสัน แต่ภายในเนื้อหาก็เข้มข้นไม่แพ้กัน เพราะหนังสือเล่มนี้เต็มไปด้วยน้ำเสียงกราดเกรี้ยว โศกเศร้า และสะเทือนใจ แบ่งออกเป็นบทต่างๆ รวมทั้งหมด 12 บท ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความปิตาธิปไตย ความพยายามของรัฐไทย ระบบอุปถัมภ์ค้ำชู การยึดมั่นถือมั่นในระบบชนชั้น การสะท้อนเสียงผู้หญิงที่มักจะถูกเบียดเบียด ในขณะเดียวกันทุกบทในหนังสือก็อัดแน่นไปด้วยอารมณ์ของไอดาที่หยัดยืนในอุดมการณ์ทิ้งท้ายประโยคชวนให้เราคิดต่อ 

ยกตัวอย่างความโฟนี่ไทยๆ ด้วยการพูดถึงชั้นเรียนวรรณคดีที่ได้นำนวนิยายคลาสสิกอเมริกันเรื่อง The Catcher in the Rye มาตีความเล่าถึงความย้อนแย้งที่จะต้องมานั่งเรียนนวนิยายที่ว่าด้วยการขบถ ไม่รอมชอมกับระบบและบรรทัดฐานอย่างที่เป็นอยู่ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ระบบการศึกษาไทยล้มเหลว

ส่วนประเด็นต่อมาเรื่องภาพลักษณ์ จิตร ภูมิศักดิ์ กับการเคลื่อนไหวของนักศึกษา ที่สะท้อนว่าการเกิดใหม่ของ จิตร ภูมิศักดิ์ ไม่ใช่การเกิดแบบเชิดชูให้เป็นวีรบุรุษในตำนาน แต่มันคือการทำให้เกิด จิตร ภูมิศักดิ์ ขึ้นมาเองในตัวของทุกคน      

บทหนึ่งที่เราชอบมากคือไอดาเล่าถึงปัญหาความเหลื่อมล้ำของการเข้าถึงหนังสือ และการเป็นคนทำหนังสือของปัญญาชนในประเทศที่ปกครองด้วยระบบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข นั่นจึงเป็นจุดยืนของวารสาร ‘อ่าน’ คือการเห็นหัวสามัญชนและให้ความสำคัญกับความสามัญ 

แน่นอนว่าหลังจากปิดหนังสือ เรามีความรู้สึกอัดอั้นเต็มหัวไปหมด

อย่างแรก–สารภาพว่าตอนแรกก็กลัวอ่านไม่เข้าใจ แต่เมื่อเปิดอ่านเราก็พบว่าตัวเองคิดผิด เพราะตัวบริบทไม่ใช่เรื่องไกลตัวที่เข้าใจยาก แต่เป็นเรื่องของคนธรรมดาสามัญอย่างเราๆ บทพูดก็ใช้ภาษาเรียบง่าย ชัดเจน ตรงประเด็น ถึงแม้ผู้เขียนจะใช้ประสบการณ์และวิธีเขียนที่เน้นการถ่ายทอดความรู้สึกตัวเองในการอธิบาย แต่เราก็สามารถอ่านตัวอักษรของเธอได้อย่างลื่นไหล ไม่ติดขัดใดๆ

อย่างที่สอง–ในขณะที่การตื่นตัวทางการเมืองเบ่งบาน จากหนังสือการเมืองแนววิชาการที่เคยเงียบเหงา กลายเป็นหนังสือขายดีที่พบได้ในมือวัยรุ่นหรือคนทั่วไป แต่ขณะเดียวกันกลับมีข่าวตำรวจบุกเข้าไปยังสำนักพิมพ์ เพื่อยึดหนังสือที่อ้างว่ามีเนื้อหาผิดกฎหมาย ในฐานะนักเขียน ไอดาทำให้เรารู้สึกว่าควรจะใช้อาวุธที่มีอยู่ตรงปลายปากกาต่อสู้กับความโฟนี่ต่างๆ ในสังคมที่เป็นอยู่ 

และอย่างสุดท้าย–เราค้นพบว่าหนังสือเล่มนี้ทำงานกับเรามากๆ เพราะหนังสือเล่มนี้ไม่เพียงแค่เป็นหนังสือรวมปาฐกฐา แต่ถือเป็นหนังสือที่บันทึกเรื่องราวประวัติศาสตร์ในหลายแง่ๆ มุม และอยากขับเคลื่อนให้ประเทศไทยไปในทางที่ดีขึ้น เพราะเราคงไม่อยากอยู่ในประเทศที่ไม่เห็นทางสว่างจนสุดท้ายก็ต้องพูดว่า

“แม่ง โคตรโฟนี่เลย”

The post “แม่ง โคตรโฟนี่เลย” เสียงจากปลายปากกาคนธรรมดาว่าด้วยสังคมที่บิดเบี้ยวและปลอมเปลือก appeared first on a day magazine.

“การรักตัวเอง” ช่างเป็นคำที่ทรงพลังและเต็มไปด้วยความหมาย บางครั้งเราพูดคำนี้กับคนที่เรารักเพื่อให้กำลังใจกันและกัน หรือแม้แต่พูดให้กำลังใจตัวเอง หลายครั้งที่เหมือนจะเข้าใจและรู้สึกไปกับมัน และหลายครั้งที่เราเหมือนยังไม่เข้าใจความหมายจริง ๆ ของมัน 

การที่เราจะพูดกับเด็ก ๆ โดยตรงเลยว่ามารักตัวเองกันเถอะ เรามายอมรับตัวเองกันนะ หากเน้นแค่ให้เด็กท่องตามคงไม่ยาก แต่ถ้าอยากให้เด็กรู้สึกและสัมผัสพลังของการรักตัวเอง จนพัฒนาเป็น self-esteem ที่แข็งแรงจากภายในได้นั้น เราควรจัดสิ่งแวดล้อมและกิจกรรมต่าง ๆ ที่เอื้อให้เด็กภูมิใจกับการได้เป็นตัวเอง กล้าที่จะยอมรับตัวเองในมุมต่าง ๆ ไม่ใช่แค่มุมใดมุมหนึ่ง 

หากคุณไม่มั่นใจว่าจะเริ่มจากตรงไหน วันนี้เรามีนิทานมาแนะนำ 2 เรื่อง โดยทั้ง 2 เรื่องนี้มีจุดเริ่มต้นเหมือนกัน คือเริ่มจากการที่นักเขียนและนักวาดภาพประกอบล้วนอยู่ในบทบาทพ่อแม่และอยากทำหนังสือให้กำลังใจลูกของตนเองมีความสุขกับการได้เป็นตัวเอง ถึงแม้บางครั้งเราอาจจะไม่เหมือนคนอื่น และการเหมือนคนอื่นก็ไม่ได้ทำให้เรามีความสุขเสมอไป

เรื่องแรกนิทานเรื่อง The Perfect Fit เรื่องโดย Naomi Jones ภาพประกอบโดย James Jones มีการแปลเป็นภาษาไทยชื่อว่า “ถึงแตกต่างก็อยู่ร่วมกันได้นะ” เมื่อดูหน้าปกและปกหลังก็พอจะเดาเกมได้เล็กน้อยว่านิทานเรื่องนี้มี สามเหลี่ยม เป็นพระเอก การผจญภัยของสามเหลี่ยมเริ่มจากความชอบที่มักจะเล่นกับเพื่อนรูปทรงต่าง ๆ ทั้ง เพื่อนวงกลม เพื่อนสี่เหลี่ยม เพื่อนหกเหลี่ยม เมื่อได้เล่นด้วยกันสามเหลี่ยมรู้สึกสนุกไปพร้อมเพื่อน ๆ และเพื่อน ๆ เองก็ล้วนยอมรับสามเหลี่ยม แต่หลายครั้งก็เกิดอุปสรรคในการเล่นจนสามเหลี่ยมเริ่มไม่มั่นใจในตัวเอง เขาจึงออกเดินทางอีกครั้งจนในที่สุดก็ได้เจอเพื่อนสามเหลี่ยมด้วยกัน หันไปทางไหนก็ล้วนเป็นสามเหลี่ยม ถ้าจบตรงนี้ก็ดูเหมือนจะแฮปปี้เอนดิ้ง เราประทับใจที่นิทานเรื่องนี้เลือกที่จะขยายความประเด็นเรื่องความเหมือนหรือต่างให้เดินเรื่องต่อไปอีกด่าน โดยสามเหลี่ยมเริ่มคิดถึงเพื่อนรูปทรงต่าง ๆ และพบว่าช่วงเวลาเหล่านั้นมันสนุกมาก เขาจึงเริ่มชักชวนเพื่อนสามเหลี่ยมทั้งหมดออกเดินทางไปทักทายเพื่อนใหม่จากรูปทรงต่าง ๆ พร้อม ๆ กัน 

สามเหลี่ยมพูดขึ้นมาว่า “ฉันเคยคิดว่า ฉันไม่เข้ากับรูปทรงอื่น ๆ ที่ไม่เหมือนกับฉัน แต่แล้วฉันก็นึกขึ้นได้ว่า พวกเราทุกคนพลาดความสนุกไปมากมายเพียงใด จากการที่เราไม่ได้เล่นด้วยกัน . . . . . และแม้ว่าฉันจะไม่ได้เหมือนรูปทรงอื่น ๆ ทุกประการแต่มันกลับเป็นความพอดีที่สมบูรณ์แบบ” 

เรื่องที่ 2 นิทานเรื่อง Minty Mae Gray and the Strangely Good Day Book เรื่องโดย Fifi Box ภาพประกอบโดย Freda Chiu หน้าปกพื้นสีม่วงเข้มกับตัวอักษรสีชมพูสด บวกกับภาพสาวน้อยหน้าตายิ้มเเย้มแสนน่ารักกำลังอ้าแขน เมื่อเปิดมาหน้าแรกพบว่าสาวน้อยหน้าตาสดใสคนนั้นกลับเดินหน้าเศร้าขึ้นบันได หลังจากเลิกเรียนเพราะเพื่อนล้อจมูกของเธอว่าตลก เธอสำรวจจมูกตัวเองในกระจกอีกครั้งและเห็นด้วยกับคำพูดของเพื่อนว่าจมูกมันแปลก ๆ 

ทันใดนั้นเองยูนิคอร์นตรงฝาผนังของเธอได้กลับมามีชีวิต มันมีลักษณะพิเศษมากมายทั้งสีชมพู จุดรอบตัว แตรตัวหัว แต่มันกลับไม่ชอบตัวเองเอาซะเลยจนอยากให้สาวน้อยช่วยระบายสีน้ำตาลให้เหมือนม้าในหนังสือศิลปะ 

หนังสือเล่มนี้ยังชวนเธอและม้ายูนิคอร์นเดินทางไปหาเพื่อน ๆ เริ่มจากเรื่องราวของโมนาลิซ่า ที่อยากทาลิปสติกแบบมันวาวและฟันขาว สาวน้อยก็ได้ให้กำลังใจว่าเธอดูดีมากแล้ว หรือ การเดินทางไปหาแวนโก๊ะ ที่ไม่มั่นใจผมสีทองของตัวเอง สาวน้อยจึงรีบชื่นชมว่าผมของคุณสีสวยเหมือนดอกทานตะวัน หรือ เทพวีนัสแสนขี้อายกับการต้องเปลือยกาย สาวน้อยไม่รอช้าที่จะชื่นชมเทพวีนัสว่าร่างกายของเขาช่างมีพลังและดูศักดิ์สิทธิ์ หรือ การได้ไปเยี่ยมฟรีด้า ที่บ่นเรื่องคิ้วหนา ๆ ของเธอ สาวน้อยรีบตะโกนกลับทันทีว่าคุณล้อเล่นรึเปล่า นี่มันช่างไรที่ติ หลังจากเธอได้ให้กำลังใจเพื่อน ๆ มามากมาย เธอไม่รอช้าที่จะปรับสียูนิคอร์นเพื่อนรักให้กลับมาเป็นตัวเองอีกครั้งโดยไม่จำเป็นต้องเป็นม้าสีน้ำตาลตามขนบ

ยูนิคอร์นดีใจเหลือเกินที่ได้กลับมาเป็นตัวเองในแบบที่ชอบคือการมีตัวสีชมพูและลักษณะพิเศษอีกมากมาย เขารีบขอบคุณสาวน้อยและชื่นชมเธอกลับเช่นกันว่าเธอช่างพิเศษเหลือเกิน  ตอนนี้เธอเข้าใจแล้วว่าหากเพื่อน ๆ หัวเราะร่างกายเธออีก เธอจะจำได้ว่าเราควรยิ้มไปกับมัน เพราะเราล้วนมีความงดงามอยู่ภายในเสมอและความแตกต่างช่วยทำให้ทุกคนยอดเยี่ยม

The post นิทานที่ชวนให้เด็กรักความแตกต่างของตัวเองเพราะเป็นสิ่งที่ทำให้ทุกคนพิเศษขึ้น appeared first on a day magazine.

ใกล้ฮาโลวีนอีกครั้ง ด้วยความที่ตอนนี้เราทำงานกับเด็กวัยจิ๋วขึ้นอายุตั้งแต่ 2 – 5 ขวบ และอยากให้เด็กๆ ทุกคนมีประสบการณ์ที่ดีในวันฮาโลวีนไปพร้อมกัน เราจึงวางแผนการเล่านิทาน โดยเลือกนิทานที่ค่อยๆ จุดประกายเกี่ยวกับผีพร้อมปูอารมณ์เชิงบวกและความสนุกเกี่ยวกับความกุ๊กกุ๊กกู่แสนน่ารักของผีน้อยมา 4 เล่ม ดังนี้

I Want My Light On! โดย Tony Ross

ใจความนิทานเริ่มจากความในใจของเจ้าหญิงที่ชอบกลัวความมืด คืนหนึ่งพระราชามาอ่านนิทานให้เจ้าหญิงฟังก่อนนอนแต่เจ้าหญิงไม่ยอมนอนและต้องเปิดไฟนอนเท่านั้น เพราะกลัวผีออกมา ไม่ว่าพระราชา ทหารองครักษ์ พี่เลี้ยง จะมาให้กำลังใจเท่าไหร่ คืนนั้นก็ช่างยาวนานเหลือเกินเพราะเจ้าหญิงยืนยันว่าจะเปิดไฟ วิ่งไปมารอบวัง จนในที่สุดสาวน้อยใจอ่อนยอมปิดไฟนอน แต่เธอกลับได้ยินเสียงแปลกๆ เมื่อก้มลงไปดูใต้เตียงจึงพบกับผีน้อยและตุ๊กตาโครงกระดูกตัวโปรดของเขา ทั้งคู่ตกใจกันมาก ผีน้อยกลัวมากจนต้องรีบลอยลงไปในปราสาทมืดเพื่อหาแม่ผีที่กำลังทำซุปแมงมุม แล้วเล่าว่าแม่จ๋า หนูกลัวมาก หนูไปเจอเด็กมา แม่ผีปลอบใจว่าไม่เป็นไร พร้อมกล่อมผีน้อยให้หลับฝันดี ผีน้อยพูดส่งท้ายว่า “I WANT MY LIGHT ON ANYWAY”

No Ghost Under My Bed โดย Guido Van Genechten

นิทานเกี่ยวกับการนอนคนเดียวของเพนกวินน้อย ก่อนนอนเธอมักได้ยินเสียงแปลกๆ เช่น เสียงจากหน้าต่าง ผ้าม่าน เสียงจากตู้เสื้อผ้า เสียงจากใต้เตียง เสียงจากกล่องของเล่น ทุกครั้งที่ได้ยินเธอจะเรียกคุณพ่อทันที เมื่อคุณพ่อมาถึงจะคอยเช็กเสียงจากมุมต่างๆ ว่าเป็นเสียงของอะไร เช่น เสียงลมที่มาจากหน้าต่าง เสียงไม้จากตู้ที่ปิดไม่สนิท พร้อมยืนยันกันเพนกวินน้อยทุกครั้งว่าไม่มีผี ก่อนจะแยกย้ายกันไปนอนจริงจัง เพนกวินน้อยเรียกคุณพ่อเสียงดังอีกครั้ง ไม่ใช่เพราะกลัวผี แต่เพราะต้องการกอดอุ่นๆ จากคุณพ่อ

Skeleton hiccups โดย Margery Cuyler

เด็กทุกคนล้วนเคยสะอึก พี่ผีโครงกระดูกก็เช่นกัน วิธีแก้พื้นฐานเมื่อเด็กสะอึกคือการกินน้ำ หายใจลึกๆ มีบางความเชื่อที่บอกว่าชวนให้ตกใจแล้วจะหายสะอึก แต่เมื่อเป็นผีโครงกระดูกตื่นมาแล้วสะอึก เขามีวิธีการแก้ปัญหาอย่างไรบ้าง ไปอาบน้ำ? ขัดเงาโครงกระดูก? แกะฟักทอง? กินน้ำตาล? เมื่อกินเข้าไปน้ำตาลก็ร่วงหล่นลงมาหมด รอบต่อมาเขาจึงตีลังกาเพื่อกินน้ำ แต่น้ำก็ไหลออกมาทางตาหมดเช่นกัน เขาจึงไปกวาดใบไม้เพื่อให้หยุดสะอึก ระหว่างนั้นเพื่อนผีแวะมาจึงชวนกันไปเล่นเบสบอล ไม่ว่าจะใช้วิธีการใด ผีโครงกระดูกก็ยังคงสะอึกต่อเนื่อง จนเพื่อนผีไปหาของในกล่องสมบัติมา 1 สิ่ง นั่นก็คือ กระจก เมื่อโครงกระดูกได้ดูกระจกก็ตกใจจนหายสะอึกทันที

There’s a Ghost In This House โดย Oliver Jeffers

โอลิเวอร์คือนักแต่งนิทานชื่อดัง มีเทคนิคการวาดและเรื่องราวกวนๆ ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว ความพิเศษสำหรับนิทานเล่มนี้เริ่มจากการออกแบบหน้าปกด้วยกระดาษแก้วเนื้อขุ่น มีลูกเล่นในการตัดให้เด็กๆ สังเกตผีน้อยที่แอบอยู่ในบ้านหลังนี้ เมื่อเปิดมาผู้อ่านจะเจอกับประตูบ้านสมจริง ด้วยโทนสีของภาพที่เน้นสีขาวเทาดำตลอดเรื่อง ยิ่งทำให้การเปิดหน้าต่อไปดูลึกลับยิ่งขึ้น สาวน้อยตาสีฟ้า ผมสีฟ้าเปิดประตู มาต้อนรับเข้าบ้าน เธอเล่าว่านานมากแล้วที่ไม่มีใครมาหาเธอเลย เธออยากให้พวกเราช่วยตามหาผีในบ้านหลังนี้เพราะเธอมักได้ยินเสียงประหลาดออกมาจากห้องโถง ห้องใต้บันได ห้องนั่งเล่น ห้องสมุด ห้องนอน

ผู้เขียนตั้งใจให้เด็กๆ สนุกกับการตามหาผีในหน้าต่างๆ ซึ่งมีการใช้เทคนิคกระดาษแก้วเนื้อขุ่นและพิมพ์ภาพผีลงไป ทำให้การเปิดมาอ่านในครั้งแรกเด็กๆ ต้องช่วยตามหาผีที่พยายามเล่นซ่อนแอบให้เจอ เมื่อเปิดกระดาษแก้วเนื้อขุ่นคั่นอยู่ในทุกๆ หน้า เด็กๆ ก็จะเจอความลับว่าเหล่าผีแอบอยู่ตรงไหน กำลังทำอะไรกันอยู่

เราหวังว่านิทานเหล่านี้พอจะเป็นเพื่อนใจให้เด็กๆ ทุกคนสนุกไปกับงานฮาโลวีนพร้อมๆ กัน และส่งเสริมแรงใจให้เด็กๆ กล้าที่จะนอนปิดไฟ มีความสุขกับกลางคืนมากยิ่งขึ้น เพราะเหล่าผีกุ๊กกุ๊กกู่ไม่มีจริง หรือถ้ามี พวกเขาก็น่ารักเหมือนเด็กๆ ที่สำคัญ พวกเหล่าผีก็กลัวเด็กๆ มากเช่นกัน เหมือนที่แม่ผีจากนิทานเรื่อง I Want My Light On! กล่าวไว้

The post นิทานที่เล่าเรื่องผีเพื่อให้เด็กมีความสุขในคืนวันฮาโลวีน appeared first on a day magazine.

สบู่กลิ่นดอกไม้ รองเท้าสีดำ นิทานเจ้าหญิง นิทานการต่อสู้ การ์ตูนที่มีตัวละครเท่ๆ ฯลฯ

ใครกันนะ ที่เป็นคนกำหนดสิ่งเหล่านี้

เรามักเผลอแปะป้ายเพศลงไปในสิ่งของ ของใช้ ความชื่นชอบต่างๆ ทั้งโดยตั้งใจและไม่ตั้งใจ งานวิจัยชิ้นหนึ่งเคยสำรวจความคิดเห็นของเด็กอเมริกัน วัย 9-12 ขวบ พบว่าเด็กผู้หญิงส่วนใหญ่ไม่ค่อยมั่นใจในตนเองเมื่อต้องเรียนรู้วิชาวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ ส่งผลให้เด็กผู้หญิงไม่กล้าคิดว่าโตขึ้นแล้วอยากเป็นนักบินอวกาศ ในทางกลับกันเด็กผู้ชายส่วนใหญ่สนุกกับสองวิชานี้

เมื่อมองในรายละเอียด ไม่ใช่เพราะ IQ ของเด็กทั้ง 2 เพศต่างกัน หากเป็นภาพจำและมายาคติมากมายที่ส่งต่อความคิดและความเชื่อผ่านนิทาน ของใช้ ของเล่น สื่อการเรียนรู้ และนิทาน เราแปะป้ายเพศลงไปในสิ่งเหล่านี้ เช่น เลโก้เหมาะสำหรับเด็กผู้ชาย เด็กผู้หญิงไม่จำเป็นต้องเล่นสร้างบ้าน สร้างเมือง เล่นเพียงตุ๊กตาหรือทำอาหารก็พอ

ครั้งหนึ่งเด็กผู้หญิงคนหนึ่งเคยเขียนจดหมายถึงบริษัทผลิตเลโก้ว่า ทำไมตัวละครหลักๆ ของเลโก้เป็นผู้ชายในอาชีพที่ดูมั่นคง งานมีความซับซ้อน เช่น วิศวกร พนักงานดับเพลิง คุณหมอ ช่างซ่อมต่างๆ แม้จะมีตัวละครผู้หญิงอยู่บ้าง แต่ตัวละครเหล่านั้นจะทำงานสบายๆ ง่ายๆอยู่ในบ้าน เลี้ยงลูก ไปซื้อของ เปิดร้านทำผม เรื่องนี้เป็นข่าวดังจนทำให้เลโก้กลับมาทบทวนการออกแบบของเล่นและเริ่มตั้งข้อสังเกต ลงมือวิจัยการเล่นของเด็กผู้หญิงกับเด็กผู้ชายมากขึ้น

ปัจจุบันเลโก้เริ่มออกแบบชุดของเล่นที่เอื้อให้ตัวละครเพศหญิงขึ้นมามีบทบาทในการทำงานอาชีพต่างๆ มากขึ้น แต่หลายคนยังคงสะท้อนว่า เลโก้ทำไปเพื่อยอดขายในการเจาะตลาดของเล่นสำหรับเด็กผู้หญิง ซึ่งทำสำเร็จอย่างไม่เคยมีมาก่อน แต่สุดท้ายเลโก้ก็กลับมาติดกับเรื่องการใช้สีในการแบ่งเพศอีกเช่นเคย เช่น ชุดเลโก้สำหรับเด็กผู้หญิงจะเน้นโทนชมพู และใช้สีโทนฟ้ากับชุดเลโก้ของผู้ชาย เป็นต้น

นิทานที่ฉันอยากแนะนำ และเชื่อมโยงกับเรื่องเพศคือ PINK IS FOR BOYS เรื่องโดย ROBB PEARLMAN ภาพโดย EDA KABAN นิทานเล่มนี้เหมาะกับเด็ก พ่อแม่ และครูทุกคน ไม่จำเป็นว่าลูกเราจะอยากมีเพศสภาพอย่างไร อย่างน้อยนิทานเล่มนี้เป็นมิตรกับผู้อ่านชวนให้เราวางแว่นของการแบ่งแยกเพศลง ฉันผู้หญิง! เธอผู้ชาย! เพราะไม่ว่าจะเป็นเพศไหน พวกเราต่างเป็นเพื่อนมนุษย์เหมือนกัน

นิทานเปิดเรื่องด้วยสีชมพู ‘PINK is for boys and girls’ ตามมาด้วยสีฟ้า ‘BLUE is for girls and boys’ ทุกๆ สีจะมีตัวอย่างที่ช่วยให้ผู้อ่านเห็นความไปได้มากขึ้นว่า สีเหล่านี้จะอยู่ในสิ่งของหรือกิจกรรมใดได้บ้าง

เฉดสีต่างๆ ทยอยเดินทางมาทักทายผู้อ่าน ความน่ารักของนิทานเล่มนี้คือการยกตัวอย่าง ช่วยให้เด็กๆ ที่กำลังอ่านนิทานไม่แบ่งแยกเพศว่า พฤติกรรมหรือการเล่นเหล่านี้ควรเป็นหญิงหรือชาย ผู้เขียนมีการยกตัวอย่างสีขึ้นมามากมายทั้ง ส้ม เหลือง ม่วง ขาว ดำ น้ำตาล และจบลงด้วยประโยคที่เป็นเหมือนใจความสำคัญของนิทานเล่มนี้ว่า All colors are for EVERYONE

The post PINK IS FOR BOYS นิทานที่สลายอคติทางเพศสภาพด้วยการเล่าเรื่อง appeared first on a day magazine.

ประโยคคุ้นหูที่พวกเรามักได้ยินซ้ำๆ จากเด็กๆ คือคำตอบหรือคำถามที่เต็มไปด้วยจินตนาการไม่รู้จบ

เขาไม่ได้ถามตอบเล่นๆ แววตาของเด็กแต่ล่ะคนเป็นประกายราวกับเรื่องที่พูดออกมาคือความจริงหนึ่งเดียว ยิ่งถ้าผู้ใหญ่บางคนเริ่มคิ้วขมวด บางคนเริ่มหัวเราะ บางคนอยากแก้ไขด้วยการเติมข้อมูลที่ถูกต้องลงไป เด็กๆ กลับยิ่งพยายามยืนยันข้อมูลด้วยเหตุผลมากมายเพื่อโน้มน้าวให้ผู้ฟังตัวใหญ่อย่างเราๆ ยอมฟังและเชื่อเขาเถอะ เพราะมันคือความจริงในแบบที่เขาเลือกจะเชื่อในวันนี้ วัยนี้เท่านั้น เมื่อเขาโตมากพอเขาจะย่อยความจริงต่างๆ ได้ด้วยตนเอง

ยกตัวอย่างเช่น

ระหว่างที่เด็กๆ เล่นทรายอย่างอิสระ เด็กๆ เลือกที่จะเล่นบทบาทสมมติหลากหลาย มีทั้งแม่ครัว เชฟโอมากาเสะ คนสร้างสะพาน นักดับเพลิง คนขุดหาฟอสซิลไดโนเสาร์ ฯลฯ การเล่นของเด็กๆ สมจริงขั้นที่ว่าเอาทรายมาทำเป็นเมนูอาหารพร้อมวัตถุดิบมากมาย เหมือนในอาหารของจริง เช่น ข้าวผัดกุ้ง เม็ดทรายเล็กๆ เหล่านั้น สามารถแปลงร่างเป็นข้าว เป็นกุ้ง เป็นผัก เป็นน้ำปลาได้ทันที ปรุงเสร็จแล้วแม่ครัวตัวจิ๋วจะตั้งใจเดินนำจานทรายมาเสิร์ฟคุณครูและเพื่อนๆ ยิ่งถ้าเป็นเมนูเผ็ด แม่ครัวบางคนใจดีหน่อยก็จะนำน้ำทรายมาให้ดื่มแก้เผ็ด

หรือแม้แต่ก้อนหินธรรมดา เด็กๆ ก็สามารถชุบชีวิต ให้กลายเป็นสัตว์เลี้ยงตัวโปรด และ เพื่อนๆ ในจินตนาการได้ทันที

หากมองเผินๆ อาจคิดว่าพวกเขาเล่นอะไรกัน เด็กหนอเด็ก ถ้าคิดในใจไม่บ่นออกมาคงไม่กระทบเท่าไหร่ เพราะถึงคุณจะทำหน้าไม่เชื่อเรื่องเล่าตรงหน้า เด็กๆ เขาไม่สนใจพวกเราเช่นกัน ฮ่า ยังคงมุ่งมั่นเล่นมันต่อไป แต่ถ้าเริ่มมีเสียงของการตัดสินขึ้นมา เช่น

“เล่นอะไรไร้สาระ” “นี่มันดินกินไม่ได้” “ก้อนหินมันไม่มีชีวิตหรอก”
ไม่ว่าจะมองในมุมครู มุมพัฒนาการ มุมความเป็นมนุษย์ ประโยคเหล่านั้นเป็นประโยคทำลายจินตนาการที่รุนแรงเหลือเกิน

เราไม่รู้เลยว่าเด็กแต่ละคนมีภูมิต้านทานแค่ไหนในการรับมือกับเรื่องนี้ เด็กบางคนอาจจะปล่อยผ่านแล้วชิลล์กับการเล่นต่อ แต่มีเด็กอีกไม่น้อยที่ต้องเดินเข้ามาสู่โลกความจริงเร็วเกินไปจนทำให้ไม่มีความสุขสมวัยเท่าที่ควร ต้องรีบโตเพื่อให้ผู้ใหญ่รอบข้างพึงพอใจว่าลูกโตแล้ว

นิทานเรื่อง NOT A BOX โดย Antoinette Portis เราได้นิทานเล่มนี้ในเวอร์ชั่นที่หน้าปกใช้กระดาษลังมาเป็นวัสดุหลักในการพิมพ์ เมื่อได้สัมผัสครั้งแรกรู้สึกประทับใจมากๆ รับรู้ถึงการใส่ใจในรายละเอียดของผู้จัดทำ ภาพในแต่ละหน้ามีความชัดเจนของเนื้อหา รายละเอียดในภาพน้อยแต่กลับมีพลังในการสื่อสารกับผู้อ่านวัยเด็กได้เต็มๆ

ใจความหลักของนิทาน คือ การที่เจ้ากระต่ายหูยาวผู้มาพร้อมกล่อง 1 ใบ เขายืนยันกับผู้อ่านในทุกๆ หน้าว่านี่ไม่ใช่กล่องนะ มันพร้อมแปลงร่างเป็นรูปแบบต่างๆ ได้มากมาย ทั้งรถ ภูเขาที่สูงที่สุดในโลก หุ่นยนต์ พลังของจินตนาการแข็งแรงมากจนช่วยให้เจ้ากระต่ายกับกล่องใบน้อยขึ้นไปในอวกาศได้

เล่ามาถึงตรงนี้เผลอเรียกกล่องไปหนึ่งครั้ง ถ้าเจ้ากระต่ายได้ยินคงน้อยใจแย่ : )

เมื่อได้เล่านิทานพร้อมเด็กๆ พบว่ามีผู้ฟังอยู่ 2 กลุ่มใหญ่ ได้แก่ เด็กที่ตาแป๋ว เอาใจช่วยเจ้ากระต่ายตลอดเวลาและเมื่อได้ลงมือทำงานศิลปะกับกล่องใบหนึ่ง พวกเขาจะมีความสุขมากๆ กับการได้ปล่อยให้จินตนาการออกมาวิ่งเล่นอย่างอิสระ คำตอบก็มีสีสันจนครูผู้ถามอมยิ้มไปด้วย

ส่วนเด็กอีกกลุ่ม เขาจะหงุดหงิดและเบื่อเจ้ากระต่ายตัวนี้เหลือเกินว่าทำไมถึงเล่นเหมือนเด็กๆ นี่มันกล่องงงงงงง!!! จะเป็นจรวดไปนอกโลกได้อย่างไรก็แค่กล่อง แน่นอนว่าตอนได้ลงมือประดิษฐ์กล่องตรงหน้า เขาจะเหนื่อยล้า เบื่อ และยืนยันคำตอบเดิมเสมอไม่ว่าครูจะพลิกแพลงประโยคคำถามอย่างไร คำตอบที่ได้คือ กล่อง

เช่นเดียวกันเมื่อเล่าให้ผู้ใหญ่ฟังในบทบาทการใช้หนังสือนิทานบำบัด (Bibliotherapy) นิทานเล่มเดียวกันนี้ก็พอจะช่วยแบ่งผู้ฟังออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ ได้แก่ ผู้ฟังที่รู้ว่าคือกล่องนั่นแหละ แต่ยอมเปิดใจชวนเด็กน้อยในตัวเราออกมาวิ่งเล่นไปตามจินตนาการของเจ้ากระต่ายจนเชื่อมโยงกับจินตนาการของตัวเองได้อีกครั้ง พวกเขาเริ่มกลับมายิ้มกับความสุขง่ายๆ ที่เกิด กับผู้ฟังอีกกลุ่มที่หงุดหงิดและเบื่อเจ้ากระต่ายตัวนี้เหลือเกินว่าทำไมถึงเล่นเหมือนเด็กๆ นี่มันกล่องงงงงงง!!! พวกเขายิ้มแห้งๆ

บทความนี้คงเหมือนนิทานที่ไม่มีการเฉลยตอนจบว่าแบบไหนดีกว่ากัน และดีกว่ากันอย่างไร เพราะกล่องความจริงในใจของแต่ละคนไม่มีทางเหมือนกัน ทั้งรูปทรง วัสดุ การใช้งาน

คงจะดีไม่น้อยถ้าเด็กๆ มีโอกาสได้ให้พื้นที่กับกล่องธรรมดาใบหนึ่งเดินทางไปกับจินตนาการของเขานานมากพอและเขาเป็นคนตัดสินใจได้ด้วยตนเองว่าจะพักจินตนาการจุดตรงไหนเมื่อก้าวเข้ามาในโลกความจริง ไม่ใช่การชี้นำหรือการตัดสินจากคนอื่น

The post NOT A BOX นิทานที่เตือนให้เราไม่ลืมจินตนาการในตัวเอง appeared first on a day magazine.

ในส่วนของคำตอบก็หลากหลายไม่แพ้คำถาม มีรูปแบบคำตอบตายตัว คำตอบปลายเปิด และคำตอบที่ไม่ใช่คำตอบ แต่เป็นเพียงการแสดงออกให้ผู้ถามรับรู้ว่าเราอยู่ด้วยกันตรงนี้ แล้วปล่อยให้ตัวคำถามดำเนินต่อไปในความสงสัยอันบริสุทธิ์

หลายต่อหลายครั้งเรามักได้ยินคำเปรียบเปรยคำถามของเด็กๆ ว่าเป็นคำถามที่ไร้สาระ และตามมาด้วยเสียงหัวเราะราวกับคำถามนั้นมันช่างตลกจนไม่ต้องใส่ใจ หากมองโลกมุมกลับในสายตาเด็กๆ พวกเขาคงฉงนสงสัยเหมือนกันว่าพฤติกรรมและการกระทำหลายอย่างที่มนุษย์ตัวใหญ่หรือที่พวกเรานิยามตัวเองว่าเป็นผู้ใหญ่ล้วนมีเรื่องไร้สาระ และบางเรื่องเป็นเรื่องไร้สาระที่ไม่ควรจะเกิดขึ้นเลยแม้แต่น้อย

นิทานเรื่อง Why? หรือ ทำไม โดย Nikolai Popov มีชื่อเรื่องที่ทำให้เราคาดเดาว่า เอ๊ อาจจะเป็นนิทานเชิงความรู้ ชวนเด็กๆ หาคำตอบกับเรื่องต่างๆ หรือเปล่านะ แต่ด้วยหน้าปกราบเรียบ ใช้โทนสีเน้นเขียวสบายตา องค์ประกอบในภาพน้อย และดึงสายตาด้วยเจ้ากบหน้ายิ้ม ดูราวกับทุกอย่างนิ่ง เย็น และสงบสุข ทำให้รู้สึกว่าภายใต้คำถามจากชื่อเรื่องนี้คงมีคำตอบอะไรบางอย่างรอเราอยู่แน่ๆ

เมื่อเปิดอ่านไปทีละหน้ากลับพบว่าใจเต้นแรงขึ้นๆ นิทานเรื่องนี้นำเสนอในรูปแบบไร้ตัวอักษร (Wordless Picture Books) ตั้งแต่ต้นจนจบเรื่องไม่พบตัวอักษรแม้แต่ตัวเดียว เป็นการเปิดพื้นที่ให้ภาพเล่าเรื่องทั้งหมด และภาพเหล่านั้นได้เฉลยคำตอบแก่ผู้อ่านได้อย่างละเอียดอ่อนจนน้ำตาเอ่อ

นิทานเรื่องนี้นำเสนอประเด็นเรื่องสงคราม นับเป็นหัวข้อที่ละเอียดอ่อนมาก การอธิบายว่าสงครามคืออะไรช่างง่ายสำเร็จรูป แต่ถ้าชวนให้คนเกิดความเข้าใจจนเกิดการตระหนักรู้ว่าสงครามไร้สาระเพียงใด เกิดผลกระทบมากมายแค่ไหน สิ่งนี้ไม่ง่ายเลย

จุดกำเนิดของสงครามในเรื่องนี้เกิดขึ้นจากการที่กบตัวหนึ่งได้ครอบครองดอกไม้แสนธรรมดาเพียง 1 ดอก รอบตัวเจ้ากบยังคงมีกอดอกไม้พันธุ์นี้มากมายหลายดอก หลายกอ แต่กลายเป็นว่าหนูตัวหนึ่งอยากได้ดอกไม้ในมือเจ้ากบเท่านั้น การปะทะจึงเริ่มเกิดขึ้น จาก 1 : 1 กลายเป็นว่ากบและหนูเริ่มเรียกเพื่อนๆ ฝ่ายตนเองมาช่วย การต่อสู้ในช่วงแรกเป็นการสู้โดยไม่ใช้อาวุธ ความรุนแรงเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ พร้อมอาวุธ สิ่งแวดล้อมที่เคยสวยงามรอบตัวค่อยๆ ถูกพิษสงครามกลืนหายไป เพื่อนๆ ของทั้งสองฝ่ายที่มาช่วยรบต่างล้มตายไปจนหมดเช่นกัน การสู้รบจบลงด้วยภาพกบกับหนู 2 ตัวบนก้อนหินที่เต็มไปด้วยความว่างเปล่า กอดอกไม้มากมายที่ทุกคนเคยชื่นชมและอยากครอบครองหายไปหมด เหลือเพียงร่องรอยของความเสียหายและความทรงจำที่หดหู่จากการสูญเสีย

ความประทับใจที่มีต่อนิทานเล่มนี้ คือการที่ภาพในแต่ละหน้า ทำหน้าที่ส่งสารถึงผู้อ่านได้อย่างมีอรรถรส ไม่ว่าคุณจะโตมาในวัฒนธรรมแบบใด ภาษาใด อ่านตอนอายุเท่าไหร่ ด้วยความชัดเจนและการใส่ใจรายละเอียดของภาพ โดยไม่ชี้นำจากภาษาตัวอักษร ผู้อ่านจึงสัมผัสได้ถึงการเคลื่อนไหวในการกระทำต่างๆ ว่าการต่อสู้เริ่มรุนแรงขึ้น ได้ยินเสียงความน่ากลัวของสงครามขึ้นมาในหัว และรับรู้ถึงอารมณ์ที่เจ็บปวดจากผลกระทบของสงคราม 

ปัจจัยหลักที่ทำให้นิโกไลผู้เขียนถ่ายทอดความเจ็บปวดของสงครามได้ลึกซึ้งขนาดนี้ เนื่องจากเขาโตมาในเมืองชนบทที่เก่าแก่และสวยงามของรัสเซีย จนวันหนึ่งสงครามเข้ามาในเมือง วัยเด็กของเขาจึงเต็มไปด้วยประสบการณ์หลบภัยใต้ดิน พร้อมเสียงเตือนภัยอันโหยหวนเพื่อให้หลบกับระเบิด วันหนึ่งเขาและเพื่อนๆ เล่นกันบนท้องถนนที่เต็มไปด้วยเศษละเอียดของกับระเบิดที่วาววับ เด็กคนหนึ่งหยิบมันขึ้นมา มันระเบิดบนมือทั้งสองข้างของเด็กน้อยจนทำให้เขาพิการไปตลอดชีวิต

นิโกไลเล่าว่า “ผมสร้างหนังสือเล่มนี้เพราะผมคิดว่า ถ้าหากเด็กๆ ได้เข้าใจความไร้สาระของสงคราม ถ้าหากพวกเขาได้เห็นว่าคนเราอาจถูกดูดเข้าสู่วงจรของความรุนแรงได้ง่ายดายเพียงไหน พวกเขาอาจจะกลายเป็นพลังแห่งสันติสุขในอนาคต และผมยังหวังด้วยว่าพวกผู้ใหญ่ที่แบ่งปันหนังสือเล่มนี้ร่วมกับเด็กๆ จะได้ย้อนทบทวนความคิดของตัวเองเกี่ยวกับความไร้ประโยชน์ของสงคราม” 

The post Why? โดย Nikolai Popov นิทานไร้ตัวอักษรที่อยากให้เราตระหนักว่าสงครามไร้สาระเพียงใด appeared first on a day magazine.

การ์ตูนที่รัก คือชื่อคอลัมน์หนึ่งของนายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์ จิตแพทย์และนักเขียนที่มีผลงานและชื่อเสียงในงานเขียนด้านจิตวิทยาการเลี้ยงเด็ก บอกเล่าเรื่องราวการ์ตูนในมุมมองของนักจิตวิทยา ผ่านแง่มุมการเติบโตของเด็กผ่านการ์ตูน ถูกเขียนมานานกว่า 25 ปี บนนิตยสาร ไลฟ์แอนด์แฟมิลี่ ปี 2539 จนถึง มติชนสุดสัปดาห์ ปี 2542 – ปัจจุบัน

ตัดภาพกลับมาในปัจจุบัน ยุคสมัยที่โลกกำลังเปลี่ยนแปลงไปสู่ความซับซ้อนและคุณค่าแบบใหม่ การกางปีกปกป้องสิ่งอันตรายให้เด็กๆ ของผู้ใหญ่ อาจไม่ใช่สิ่งที่ช่วยให้เขาเติบโตบนโลกนี้ได้มากเท่ากับการปล่อยให้เรียนรู้ด้วยวิธีของตัวเอง 

การ์ตูนที่รัก EP.1 PARENTING “ขอเพียงปล่อยให้เด็กๆ เติบโต” กลับมาอีกครั้งในรูปแบบหนังสือรวมบทความอ่านการ์ตูนที่เคยตีพิมพ์ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน และเล่มที่เรากำลังพูดถึงอยู่นี้คือ หนึ่งในซีรีส์ ‘การ์ตูนที่รัก’ จำนวนทั้งหมด 3 เล่ม โดยแต่ละเล่มจะมีธีมหลักที่พูดถึงเนื้อหาที่แตกต่างกันออกไป เรียงไปตามลำดับคือ EP.1 PARENTING “ขอเพียงปล่อยให้เด็กๆ เติบโต” EP.2 POLITICS “โลกใหม่มาแล้ว เราไม่ยอมอีกต่อไป” และ EP.3 PSYCHOLOGY “ปมอีดิปัส ดาบยักษ์ และหน้ากากเสือ” 

 ในเมืองไทยยังไม่มีการพูดถึงการ์ตูนในมุมมองเชิงลึกมากเท่าที่ควร จึงทำให้การ์ตูนกลายเป็นเพียงเวทมนตร์ที่มีเพียงแต่เด็กเข้าใจ และเพื่อให้ผู้ใหญ่รวมไปถึงเด็กๆ ได้เข้าใจเบื้องหลังการ์ตูนนอกเหนือไปจากความสนุกหรือเนื้อหารุนแรง ภายในเล่มจึงหยิบยกการ์ตูนหลากหลายแนว มาบอกเล่าและเชื่อมโยงต่อการพัฒนาการเด็ก ที่จำเป็นต่อการเติบโตในโลกที่ซับซ้อนใบนี้

ในเล่มเปิดของหนังสือชุดนี้ พูดถึงประเด็นด้วยทิศทางการเลี้ยงดูที่ผู้ปกครองรวมถึงการศึกษาสมัยใหม่ควรทำความเข้าใจ ผ่านการ์ตูนน่าดูและน่าอ่านทั้ง 29 เรื่อง หนังสือเล่มนี้จึงไม่ใช่เพียงการรวบรวมบทความที่เคยตีพิมพ์ไปแล้วเท่านั้น แต่เมื่อรวมเป็นหนังสือ บางบทความถูกนำมาจัดเรียงลำดับเนื้อหา เรียบเรียงขึ้นใหม่ เพื่อเชื่อมโยงไปถึงความหลากหลายและซับซ้อนมากขึ้นในสังคม ที่เด็กๆ เหล่านี้จะต้องรับมือในอนาคต

การ์ตูนคือเวทมนตร์ที่มีอยู่จริง

ในสายตาของเด็ก หนังสือการ์ตูนสามารถขยับได้ราวกับมีชีวิต 

การ์ตูนที่รัก “ขอเพียงปล่อยให้เด็กๆ เติบโต” นอกจากการถอดรหัสเรื่องราวของการ์ตูนและเบื้องหลังแรงจูงใจของตัวละครกับการเติบโตแล้ว ยังทำให้เห็นว่าตัวช่วยพัฒนากระบวนการคิดของเด็กที่สำคัญที่สุดก็คือ หนังสือการ์ตูนที่เด็กถืออยู่นั่นเอง 

หนังสือช่วยทำความเข้าใจการทำงานของหนังสือการ์ตูนกับเด็กตั้งแต่คำนำ นายแพทย์ประเสริฐอธิบายว่าการอ่านหรือการดูหนังสือการ์ตูนเป็นกลไกเดียวกับพัฒนาการด้านการคิดของเด็ก หลายคนที่เมื่อถึงอายุหนึ่ง การอ่านหนังสือการ์ตูนถือเป็นกิจกรรมที่แทบไม่ต้องใช้ความพยายามในการอ่านแม้แต่น้อย แต่สำหรับเด็กแล้วการอ่านหนังสือการ์ตูนที่ไม่ได้เคลื่อนไหวจริงๆ เป็นเรื่องที่ต้องอาศัยกระบวนการคิดของเด็กเล็ก ตามทฤษฎีของฌ็อง เพียเจต์ (Jean Piaget) 

ดังนั้นขณะที่เด็กอ่านหนังสือการ์ตูน สมองของพวกเขาจะเริ่มขยับไปมา เริ่มตั้งแต่การอ่านเรื่องราวการ์ตูนที่มีทั้งเวทมนตร์และปาฏิหาริย์ (magical thinking) ซึ่งจะเป็นฐานที่นำไปสู่การคิดอย่างเป็นเหตุเป็นผลภายหลังเมื่อเติบโตขึ้น ขณะเดียวกันเมื่ออ่านแล้วเด็กๆ ยังรู้สึกว่าสามารถสวมรอยเป็นใครก็ได้ เพราะทุกคนล้วนเกี่ยวข้องกับเขา (egocentrism) นอกจากนี้หนังสือการ์ตูนเหล่านี้ยังมีชีวิตขึ้นมาด้วยการใช้เส้นนำสายตาและเส้นการเคลื่อนไหว เด็กๆ จึงเห็นตัวละครเหล่านี้ขยับได้ในจินตนาการของพวกเขาเอง (animism) อีกทั้งยังสามารถอ่านการ์ตูนในแต่ละช่องอย่างต่อเนื่องไปได้ (phenomenalistic causality)

เด็กๆ เติบโตเองได้

เนื้อหาภายในจัดเรียงอย่างเรียบง่ายคล้ายแฟ้มผลงานรวมบทความอ่านการ์ตูน ขนาดไม่สั้นและไม่ยาวจนเกินไป เรื่องราวจบในตอน เอื้อให้ผู้อ่านสามารถเลือกอ่านสลับไปมาได้ตามความสนใจ 

แต่การเรียบเรียงเนื้อหาภายในเล่มไม่ได้ทำไปโดยไม่มีหลักการ เพราะถูกแบ่งไว้เป็นกลุ่มใหญ่ๆ แบบไม่จริงจังนัก โดยการไล่ไปตามลำดับพัฒนาการการเติบโตของเด็ก หลากหลายประเด็นที่น่าสนใจ ไม่ว่าจะเป็น การเติบโตของเด็กกำพร้า สำรวจปมปิตุฆาตและปมอิเล็กตร้าเพื่อการเลี้ยงดูอย่างเหมาะสม ความรู้เรื่องเพศสภาพและเพศวิถี จนถึงพัฒนาการน่าปวดหัวของวัยรุ่น ก่อนถึงการอ่านการ์ตูนผลงานโฮโซดะ มาโมรุ ผู้กำกับแอนิเมชั่นของญี่ปุ่นที่ชื่นชอบการเล่าเรื่องความสัมพันธ์ครอบครัวและชีวิตวัยรุ่น ตามด้วยการ์ตูนคลาสสิกของดิสนีย์ ก่อนปิดท้ายด้วยวรรณกรรม เจ้าชายน้อย

ด้วยการเดินทางยาวนานกว่า 25 ปีของคอลัมน์นี้ ผู้อ่านหลายคนอาจคุ้นเคยกับการเล่าเรื่องของผู้เขียนมาบ้าง โดยการเริ่มต้นด้วยเรื่องย่อ บางครั้งก็เพิ่มเหตุการณ์สังคมที่เกิดขึ้นขณะสร้างการ์ตูนเหล่านั้น แต่ยังคงทิ้งปมของเรื่องไว้ให้คนอ่านติดตามต่อ ด้วยการเล่าแบบนี้จึงทำให้คนที่แม้ไม่รู้จักการ์ตูนเรื่องนั้นมาก่อนก็ยังสามารถเข้าใจเหตุการณ์ภายในเรื่องได้ไม่ยาก ก่อนหยิบบางส่วนของการ์ตูนเหล่านั้นมาวิเคราะห์และเชื่อมโยงกับพัฒนาการของเด็กๆ ในตอนท้าย

การ์ตูนแต่ละเรื่องถูกหยิบมาเล่าพัฒนาการการเติบโตของเด็กได้อย่างพอดี การนำการ์ตูนทั้งเก่าและใหม่มาบอกเล่าทำให้เห็นว่าเด็กๆ ไม่ว่าอยู่ในยุคไหนต่างก็มีปัญหาที่อยากก้าวข้ามคือ การถูกยอมรับจากคนรอบข้าง ขณะเดียวกันความหลากหลายของการ์ตูนภายในเล่มยังเปิดโอกาสให้ผู้อ่านแต่ละคนจะได้เจอการ์ตูนที่ตัวเองชื่นชอบ และถูกนำมาบอกเล่าในมุมมองใหม่ๆ ที่ไม่เคยคาดคิดมาก่อน บางครั้งอาจนำไปสู่คำตอบว่าเหตุใด เราจึงเป็นเราอย่างทุกวันนี้ 

ไม่เพียงแต่การเรียบเรียงที่ทำให้คนที่ไม่เคยอ่านสามารถเข้าใจเนื้อเรื่อง รวมถึงการเลือกหยิบการ์ตูนหลากหลายแนวมาบอกเล่าแล้ว การ์ตูนที่ถูกหยิบมาพูดถึงภายในเล่ม ยังเป็นอีกหนึ่งเรื่องราวที่สามารถช่วยให้เด็กๆ ข้ามพ้นวัยได้อย่างสมบูรณ์ การ์ตูนละเรื่องล้วนทิ้ง conflict ที่ยิ่งใหญ่ไว้ให้กับตัวละคร หากมองเผินๆ คงเป็นการใส่ลงมาเพื่อความสนุกชวนให้ติดตามต่อจนวินาทีสุดท้าย แต่ในเมื่อการ์ตูนคือเวทมนตร์สำหรับเด็ก  conflict หรือจุดหักเหครั้งสำคัญของบรรดาตัวละครเหล่านี้ไม่ต่างอะไรกับบทเรียนที่เตรียมความพร้อมให้เด็กๆ ก่อนออกไปเผชิญโลกในชีวิตจริง พวกเขาจะคอยสะสมเรื่องราวเหนือธรรมชาตินี้ เพื่อนำมาจัดเรียงใหม่ในระบบความคิดที่เป็นเหตุเป็นผลอีกครั้งเมื่อโตขึ้น

บทเรียนสำคัญของ การ์ตูนที่รัก EP.1 PARENTING คือการเรียนรู้ว่าโลกใบนี้ประกอบขึ้นจากความแตกต่างและหลากหลายของผู้คน ไม่เว้นแม้แต่เด็กเองที่สักวันจะต้องโตขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของสังคม 

เพื่อให้เขาเติบโตขึ้นอย่างเข้มแข็ง การเผชิญหน้าต่อสถานการณ์ความขัดแย้งจึงเป็นเรื่องสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นการเผชิญด้านทุกข์ยากของชีวิตที่ไม่มีใครหลีกพ้น (Mai Mai Miracle) การมองเห็นว่าเราทุกคนมีความดีและความเลวกันอยู่ในตัว (The Lego Movie) เรียนรู้ว่าโลกใบนี้ไม่ได้มีเพียงแค่พ่อที่เป็นผู้ชายและแม่ที่เป็นผู้หญิงเท่านั้น (My Brother’s Husband) การใช้กระบวนการสังเคราะห์แก้ปัญหา (Penguin Highway) การรับผิดชอบการกระทำของตัวเอง (The Girl Who Leapt Through Time) หรือการไม่หลงลืมว่าตัวเองเคยเป็นเด็กมาก่อน (เจ้าชายน้อย) และอีกหลายเหตุการณ์ที่อยากชวนให้ทุกคนได้อ่าน

ขณะเดียวกันสิ่งสำคัญไม่แพ้กันของการเผชิญหน้าต่ออุปสรรคเหล่านี้ คือการที่ผู้ใหญ่หรือผู้ปกครองจัดการสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมและยินดีปล่อยให้เขาได้ทดลองทำด้วยตัวเอง  เพราะความจริงแล้วเด็กๆ ไม่ได้อ่อนแออย่างที่เราคิด พวกเขาสามารถเรียนรู้และแก้ปัญหาได้ด้วยตัวเอง เพื่อให้เด็กๆ ก้าวข้าม conflict ของตัวเองและเติบโตไปเป็นผู้ใหญ่อย่างสมบูรณ์

The post การ์ตูนที่รัก “ขอเพียงปล่อยให้เด็กๆ เติบโต” หนังสือที่ชวนเข้าใจการเติบโตของเด็กในวันที่โลกซับซ้อนขึ้น appeared first on a day magazine.

ถ้าในโรงเรียนมักใช้คำว่า วันจบการศึกษา เเต่ในเมื่อทุกชีวิตควร Long Life Learning ไม่ว่าโตเเค่ไหนเราต่างต้อง learn relearn unlearn วนลูปเสมอ วันดังกล่าวจึงเป็นวันแห่งการนัดหมายคนที่รักเพื่อมารวมพลังก้อนโต ส่งรักให้กันเเละกันอีกครั้ง สำหรับการเดินทางครั้งใหม่ที่กำลังจะเกิดขึ้น

ด้วยความคิดถึง เรากับสหายจิ๋ววัย 4 ขวบ จึงติดต่อกันเป็นระยะ เล่าสู่กันฟังว่าโรงเรียนใหม่เป็นอย่างไร จากการได้ฟังประสบการณ์ของเด็กๆ ว่าในช่วงนี้ เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้าง

ทำให้นึกถึงนิทานเรื่อง ‘เด็กชายผมดอกไม้’ 

ภาพหน้าปกที่ระบายด้วยสีน้ำสดใสกับชื่อหนังสือที่สะดุดตาชวนให้อยากหยิบขึ้นมาอ่านทันที นิทานเดินเรื่องด้วยตัวละครหลักคือ ‘เดวิด เด็กชายผู้มีเส้นผมเป็นดอกไม้’ ความโดดเด่นที่แตกต่างส่วนนี้ ไม่ได้ทำให้เดวิดรู้สึกแตกต่างกับคนอื่นๆ เพราะเพื่อนๆ และคุณครูให้การยอมรับความเป็นตัวเองของเดวิดอย่างเต็มที่ แม้คุณครูจะแพ้เกสรดอกไม้ก็ตาม

จนวันหนึ่งกลีบดอกไม้บนผมของเดวิดค่อยๆ ร่วงจนหมด ความมั่นใจที่มีหายไป เขาเริ่มใส่หมวกไปโรงเรียน เพื่อนๆ ต่างตกใจกับเส้นผมกิ่งไม้ที่แห้งเปราะและแหลมคมบนหัวของเขา มันไร้ซึ่งชีวิตชีวา ในช่วงเวลานั้นเพื่อนหลายคนเริ่มถอยห่างเพราะกลัวว่ากิ่งไม้เหล่านั้นจะทำให้บาดเจ็บ เดวิดเสียใจกับสิ่งที่เกิดขึ้น 

แต่มีเพื่อนคนหนึ่งพูดว่า       

“แต่ถึงผมจะโดนกิ่งก้านของเขาเกี่ยวและข่วนอยู่บ้างนั่นก็ไม่ใช่ความผิดของเดวิดสักหน่อย”                       

 เพื่อนคนนี้ ยังจำได้ว่าตอนเดวิดมีเส้นผมเป็นดอกไม้ เขาเป็นเด็กน่ารัก ใจดี อ่อนโยนและสุภาพเหมือนกลีบดอกไม้ เขาจึงลงมือตัดดอกไม้กระดาษมาติดบนผมของเดวิด เพื่อนๆ เริ่มรวมพลังมาช่วยตัดดอกไม้กระดาษเพื่อเดวิด จนเขากลับมามีดอกไม้เต็มผมดังเดิม ความสดใสกลับมาทักทายเขาอีกครั้ง 

“วันหนึ่ง ผมสังเกตเห็นดอกไม้ดอกหนึ่งที่ต่างไปจากดอกอื่นๆ ไม่ใช่ดอกไม้กระดาษ แต่เป็นดอกไม้ของเดวิดเอง นี่คือดอกไม้จริงๆ ดอกไม้ที่ผลิดอกเบ่งบานและสวยงามกว่าที่เคยมีมา” 

อ่านจบเล่มแล้วรู้สึกดีใจกับ ‘เดวิด’ ที่เขามีคนรอบข้างที่เข้าใจคอยเกื้อกูลให้คงไว้ซึ่งการเป็นตัวเอง และผ่านช่วงเวลาที่ท้าทายเพื่อกลับมาเป็นตัวเองที่แข็งแรงขึ้นได้อีกครั้ง

เราตั้งใจเลือกเล่มนี้เพราะอยากชวนคุณพ่อคุณแม่หรือคุณครูที่ทำงานกับเด็กๆ มาปรับใจลดความคาดหวังลงอีกนิด หลายคนมีภาพในใจว่าเด็กต้องน่ารัก สดใส เบิกบาน ยิ้มแป้นตลอดเวลา เมื่อเด็กเจอสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนไป จากการปรับตัวเข้ากับโรงเรียนใหม่ ปรับตัวกับเพื่อนใหม่ ครูใหม่ หรือแม้แต่ตัวคุณพ่อคุณแม่และคุณครูก็เกิดการเปลี่ยนแปลงเอง เช่น การย้ายงาน เปลี่ยนหัวหน้า เปลี่ยนลูกน้อง และปัจจัยภายนอกอีกมากมายที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภายใน เด็กๆ ย่อมรับรู้สิ่งเหล่านี้ได้เสมอ ซึ่งการแสดงออกของเด็กแต่ละคนย่อมแตกต่างกัน 

เด็กบางคนเลือกวิธีการร้องไห้ เด็กบางคนเลือกการเก็บตัว เด็กบางคนเลือกใช้วิธีต่อต้านกฎ คงดีไม่น้อยถ้าเราจะเป็นเพื่อนที่คอยสนับสนุนและยอมรับพวกเขาในทุกช่วงเวลา ไม่ว่าเขาจะเป็นเด็กที่สดใสราวกับมีดอกไม้บานบนผม  หรือเด็กที่กำลังเศร้าเสียใจจนกลายเป็นดอกไม้ร่วงเหลือเพียงกิ่งไม้แห้ง เด็กๆ คงรู้สึกดีมากๆ หากพวกเราในฐานะผู้ดูแลได้เป็นพื้นที่อบอุ่นที่คอยดูใจให้เด็กๆ ก้าวข้ามช่วงเวลาที่ยากลำบากเหมือนมิตรภาพที่เกิดขึ้นกับเดวิดและเพื่อนๆ

เกี่ยวกับ นิทานเรื่อง เด็กชายผมดอกไม้ (The Boy With Flower In His Hair) เรื่องและภาพโดย Peter Jarvis 

ในบทสัมภาษณ์หนึ่ง Peter Jarvis พูดถึงนิทานเรื่องนี้ซึ่งสามารถตีความได้หลากหลายว่า เขารู้สึกยินดีที่แต่ละคนตีความมันแตกต่างกันออกไป สำหรับตัวเขา ตอนเขียน เขานึกถึงการที่เดวิดต้องสูญเสียดอกไม้บนผมในแง่ของความหดหู่หรือความเจ็บป่วย เป็นเรื่องที่ยากจะอธิบายหรือแก้ไข บางครั้งปัญหาใหญ่ๆ ก็ใช่ว่าจะแก้ไขได้เสมอไป ซึ่งนั่นเป็นเหตุผลที่ทำให้เขาชอบประโยคในหนังสือที่ว่า “เดวิดกลับมาสดใสขึ้นอีกครั้ง เกือบจะเป็นเดวิดคนเดิมแล้วล่ะ” มากที่สุด

Jarvis ยังมีผลงานนิทานมากมาย เช่น Tropical Terry, Follow Me, Flo!, Mrs Mole, I’m Home!, Mary Had a Little Lamb, This Little Piggy, Fred Forgets, Lazy Dave และนิทานที่ได้รับการแปลเป็นภาษาไทยอีก  1 เรื่อง ได้แก่ ความลับของอลัน (Alan’s Big, Scary Teeth) ที่เดินเรื่องด้วยจระเข้แสนดุร้ายที่พยายามขู่เพื่อนสัตว์ไปทั่ว แต่ใครจะรู้ว่าฟันแหลมคมเหล่านั้นคือฟันปลอม เมื่ออลันต้องถอดฟันปลอมแล้วพบว่าฟันหายไป อำนาจที่เคยมีจึงเปลี่ยนไป ความสนุกและการปรับตัวจึงเกิดขึ้นอีกครั้ง ด้วยคาแรกเตอร์การวาดที่อบอุ่นและเนื้อเรื่องที่ชวนผู้อ่านมองความแตกต่างให้เป็นเรื่องปกติ สิ่งเหล่านี้ทำให้นิทานของ Jarvis ได้รับความนิยมและเข้าไปนั่งในใจผู้อ่านได้เสมอ

The post เด็กชายผมดอกไม้ นิทานที่บอกว่าเด็กไม่ได้สดใสราวกับมีดอกไม้บานบนผมตลอดเวลา appeared first on a day magazine.