ข้อความข้างต้นคือคำอธิบายแอ็กเคานต์ทวิตเตอร์ @BadStudent_ หรือ ‘นักเรียนเลว’ กลุ่มนักเรียนที่รวมตัวกันเพื่อตีแผ่ปัญหาของระบบการศึกษาไทยโดยเฉพาะปัญหาสิทธิมนุษยชนในสถานศึกษาอย่างการลงโทษนักเรียนผ่านการกล้อนและตัดผม รวมถึงการคุกคามนักเรียนที่แสดงออกทางการเมือง

ด้วยลีลาการสื่อสารอันแสบสันประกอบกับไอเดียการแสดงออกที่แปลกใหม่ สังคมจึงจับตามองว่ากลุ่มนักเรียนเลวจะหยิบยกประเด็นอะไรในระบบการศึกษามาเคลื่อนไหวให้เราได้ฉุกคิดทบทวนและตั้งคำถาม

ไม่ว่าจะเป็นแคมเปญ ‘เลิกบังคับหรือจับตัด’ ที่นักเรียนหญิงคนหนึ่งแขวนป้ายเชื้อเชิญให้คนที่เดินสัญจรบริเวณสยามสแควร์เข้ามาตัดผม เพื่อวิพากษ์ระเบียบวินัยในโรงเรียนที่ครูมักตัดผมของนักเรียนเกินกว่าเหตุ หรือม็อบ ‘เลิกเรียนไปกระทรวง’ ที่นักเรียนรวมตัวกันเป่านกหวีดไล่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการถึงหน้ากระทรวงฯ เพื่อเรียกร้องเสรีภาพเรื่องทรงผม การแสดงออกทางเพศ ฯลฯ ไปจนถึงม็อบ ‘หนูรู้หนูมันเลว’ กิจกรรมชุมนุมเพื่อเรียกร้องการปฏิรูปการศึกษา เหล่านี้เป็นตัวอย่างผลงานของพวกเขาภายในระยะเวลา 4 เดือนตั้งแต่เริ่มก่อตั้งเมื่อเดือนพฤษภาคม 2563

เราจึงชวน มิน–ลภนพัฒน์ หวังไพสิฐ, บอส–ภาณุพงศ์ สุวรรณหงษ์, นิ้ง–ธญานี เจริญกูล และ พลอย–เบญจมาภรณ์ นิวาส สี่แกนนำนักเรียนเลวมาเปิดวงสนทนาพาผู้อ่านไปทำความรู้จักพวกเขาให้มากขึ้นผ่านแนวคิด ความเชื่อ บทเรียนที่ได้รับจากการลุกขึ้นต่อสู้กับสิ่งที่ใหญ่กว่าตัวเอง และภาพฝันที่พวกเขามุ่งหวังให้เกิดขึ้นจากพลังของนักเรียนรุ่นใหม่ที่ไม่ยอมจำนนต่อความไม่ปกติในสังคม

ทำไมเลือกพูดเรื่องทรงผมก่อนเรื่องอื่น

ลภนพัฒน์ : เราอินเรื่องผมเพราะมีประสบการณ์ตรง เราเคยเอากฎกระทรวงฯ ไปคุยกับครูที่โรงเรียนว่าจริงๆ แล้วกระทรวงศึกษาธิการให้นักเรียนไว้ผมยาวได้ เคยทำแคมเปญด้วยตัวเองในโรงเรียนประมาณ 1 ปี แต่สุดท้ายสิ่งที่โรงเรียนบอกเราคือ ถ้าจะไว้ผมยาวก็ไปเรียนที่อื่น หรือไม่ต้องมาเรียนอีกเลย เราเลยเลิกไปโรงเรียนแล้วเรียนโฮมสคูลแทน

ภาณุพงศ์ : สำหรับเรานี่คือการกดทับอย่างเป็นรูปธรรมที่สุดเลย

ธญานี : ถ้าเราเป็นผู้กดขี่ที่ต้องการทำให้คนคนหนึ่งเชื่องเราคงทำให้คนเหล่านั้นสูญเสียสิทธิในสิ่งใกล้ตัวเขาที่สุดซึ่งก็คือผมที่เป็นอวัยวะหนึ่งเช่นเดียวกับแขนขาตาหรือนิ้วมือ และด้วยค่านิยมไทยที่มองว่าหัวคือสิ่งที่สูงส่งที่สุดในร่างกาย ในมุมมองนี้ขนาดสิ่งที่สูงส่งที่สุดและใกล้ตัวที่สุดในร่างกายตัวเองเขายังไม่มีสิทธิเลย เรื่องอื่นเขาก็คงไม่มีสิทธิหรอก เราเลยรู้สึกว่าคนที่คิดกลยุทธ์นี้ฉลาดมากเพราะทำให้คนเชื่องได้จริงๆ

เบญจมาภรณ์ : การจะไว้ผมทรงอะไรเป็นสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานของทุกคน แต่สังคมกลับละเมิดสิทธินี้ไปง่ายๆ ผ่านการบังคับไว้ทรงผมและลงโทษคนที่ไม่ปฏิบัติตามด้วยการตัดหรือกล้อนผม แต่เรื่องพื้นฐานแบบนี้กลับยากต่อการตั้งคำถาม และสุดท้ายสังคมก็ไม่สนใจว่าคนที่ถูกกระทำรู้สึกยังไง

เรายังไม่เห็นว่าการบังคับตัดผมจะฝึกระเบียบให้นักเรียนได้ ไม่มีนักเรียนคนไหนได้เรียนรู้อะไรจากการบังคับตัดผมเลย

การตั้งคำถามกับเรื่องพื้นฐานแบบนี้สำคัญยังไง

ลภนพัฒน์ : การบังคับเรื่องทรงผมเป็นสิ่งหนึ่งที่กดทับนักเรียน ทำให้นักเรียนรู้สึกว่าร่างกายนี้ไม่ใช่ของเขาแต่เป็นของคนอื่น พอรู้สึกว่าร่างกายไม่ใช่ของตัวเองเขาก็จะไม่กล้าตั้งคำถาม ไม่กล้าเรียกร้อง และไม่กล้าแม้กระทั่งทำตามสิทธิของตัวเองจนกลายเป็นพลเมืองที่โอนอ่อนต่ออำนาจเผด็จการของประเทศไปโดยปริยาย

ภาณุพงศ์ : เรามองว่าเด็กที่ผู้ใหญ่ต้องการจากระบบการศึกษาคือเด็กเชื่อง เชื่อฟังผู้ใหญ่ทุกอย่าง ปฏิบัติตามที่บอกโดยไม่ตั้งคำถาม ดังนั้นการที่เด็กสักคนลุกขึ้นมาตั้งคำถามจึงถูกมองว่าเป็นเด็กเลว

เพราะแบบนี้พวกคุณเลยเป็น ‘นักเรียนเลว’

เบญจมาภรณ์ : นักเรียนเลวเป็นชื่อที่มินได้แรงบันดาลใจมาจากหนังสือ นักเรียนเลวในระบบการศึกษาแสนดี ของเนติวิทย์ โชติภัทร์ไพศาล เลยเอามาตั้งเป็นชื่อกลุ่ม

ลภนพัฒน์ : จริงๆ ตอนแรกไม่ได้คิดว่าทำเพื่อคนอื่น เราแค่อยากทำเพื่อตัวเองและโรงเรียนของเรา แค่นั้นเลย ถึงเราจะไม่เจอปัญหาเพราะลาออกจากโรงเรียนแล้ว ก็ไม่ได้แปลว่าคนอื่นจะไม่เจอ มีคนอีกเยอะมากที่ต้องรู้สึกแย่แบบเราเมื่อถูกเรียกเข้าห้องปกครอง โดนครูจับตัดผม จนไม่อยากไปโรงเรียนเลย

ภาณุพงศ์ : เราถูกมองว่าเป็นนักเรียนเลวก็เพราะความอยากรู้นี่แหละ เพราะถ้าเป็นนักเรียนดีก็จะรู้แค่เท่าที่เขาอยากให้รู้ ยังมีคนอีกมากที่อยากลุกขึ้นมาทำอะไรเหมือนเราแต่มีข้อจำกัด แต่เรามีทั้งโอกาส อุดมการณ์ และความอยากเปลี่ยนแปลง จึงลงมือทำเลย

ธญานี : เราเป็นคนบ้าอุดมการณ์มาก จะโดนจับหรืออะไรเราไม่กลัว นักเรียนเลวเลยตอบโจทย์สิ่งที่เราอยากทำมาโดยตลอด นั่นคือการเปลี่ยนโลก เปลี่ยนสังคมที่เราอยู่

แล้วนักเรียนเลวจะเปลี่ยนแปลงสังคมและแก้ไขปัญหาต่างๆ ยังไงบ้าง

ลภนพัฒน์ : เราว่าปัญหาที่แท้จริงของการบังคับตัดผมที่มีมานานขนาดนี้คือข้อผิดพลาดเชิงโครงสร้าง ทั้งที่โรงเรียนเป็นหน่วยงานในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการแต่ทำไมกระทรวงฯ ถึงไม่สามารถบังคับใช้คำสั่งได้ จนลามมาถึงการละเมิดสิทธิของนักเรียนในการไว้ทรงผม งานแรกของนักเรียนเลวจึงเป็นการรวบรวมรายชื่อโรงเรียนที่ยังไม่ปฏิบัติตามระเบียบทรงผมที่ออกมาใหม่ในปี 2563 ไปยื่นที่กระทรวงฯ เพราะเราไม่อยากให้นักเรียนโดนตัดผมอีก

วันที่เราไปพบปลัดกระทรวงฯ เขาส่งคนที่ดูแลเรื่องกฎหมายมาคุยกับเราซึ่งเขาพูดว่า ถ้าอยากให้รวดเร็วจริงๆ ก็ต้องทำให้เป็นข่าว พอนักข่าวไปสัมภาษณ์ปลัดเราก็จะใช้คำตอบของเขาเป็นหลักประกันให้นักเรียนได้ พวกเราเลยกลับไปคิดกันเย็นวันนั้น แล้ววันถัดมาก็ทำแคมเปญ ‘เลิกบังคับหรือจับตัด’ ให้คนที่เดินผ่านไปผ่านมาในสยามสแควร์เข้ามาตัดผมเรา

ภาณุพงศ์ : ผลตอบรับเป็นไปในทางที่ดีเพราะทำให้เราได้พื้นที่สื่อและเสียงของเราก็ดังขึ้นมาก แคมเปญนั้นทำให้คนเห็นว่าการตัดผมเด็กแบบนี้ไม่ถูกต้อง แต่คำถามคือถ้าคิดว่าไม่ถูกต้องแล้วทำไมเวลาเกิดขึ้นในโรงเรียนถึงไม่มองว่ามันไม่ถูกต้องล่ะ

หลังจากนั้นเราได้ขึ้นปราศรัยเรื่องความเหลื่อมล้ำในสังคมและปัญหาในระบบการศึกษาไทยบนเวทีของกลุ่มประชาชนปลดแอก จากนั้นก็มีม็อบ ‘เลิกเรียนไปกระทรวง’ ที่ชวนเพื่อนนักเรียนพกนกหวีดและโบขาวไปรวมตัวกันขับไล่รัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการ

ลภนพัฒน์ : ส่วนแคมเปญ ‘หนูรู้หนูมันเลว’ เกิดขึ้นเพราะรัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการอยากคุยกับเรา เราเลยจัดเวทีให้คุยเพราะต้องการให้นักเรียนคนอื่นมีส่วนร่วมด้วย ไม่ใช่ไปคุยในห้องปิดแล้วนักเรียนคนอื่นไม่มีสิทธิตั้งคำถามหรือโต้แย้งอะไรได้เลย

เสียงของนักเรียนสำคัญแค่ไหน

ลภนพัฒน์ : เรามองว่านักเรียนก็คือประชาชนคนหนึ่งที่มีความสำคัญเท่ากันในฐานะพลเมืองที่ออกมาเรียกร้องอะไรบางอย่าง ไม่จำเป็นต้องมองว่าใครมีความสำคัญมากกว่าใครเลย

แต่ที่ผ่านมาเสียงของเราไม่ได้ดังขนาดนั้น

ลภนพัฒน์ : เราไม่เคยรู้สึกแบบนั้นนะ ถ้ารู้สึกแบบนั้นคงไม่มีแรงทำกิจกรรมแบบทุกวันนี้ เรารู้มาตลอดว่าเสียงเราเบา แต่เราก็แค่ต้องรวบรวมเสียงเบาๆ ให้ได้จำนวนมากจะได้ดังเท่ากับเขา ถ้ามัวแต่คิดว่าเสียงเบาๆ ของเราทำอะไรไม่ได้ มันก็จะไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงหรอก

จริงๆ การชุมนุมหรือการจัดม็อบมันก็ยังเป็นวิธีการที่สันตินะ ในฐานะนักเรียนและประชาชนคนหนึ่งนี่เป็นสันติวิธีที่เราทำได้เพื่อกดดันให้รัฐทำตามข้อเรียกร้องของเรา เราดำเนินการตามกระบวนการอย่างปกติที่สุด ยื่นหนังสือตามระเบียบราชการของเขาและเชิญเขามาคุย

ภาณุพงศ์ : ปัญหาจะได้รับการแก้ไขก็ต่อเมื่อสังคมได้ยินเสียงเราจริงๆ อย่างตอนแรกเรายื่นหนังสือไปไม่รู้กี่รอบแต่ก็ไม่เคยเห็นผลจนเราต้องเอาม็อบไปกดดันกระทรวงฯ เพื่อเป็นข่าวให้คนสนใจ วันรุ่งขึ้นกระทรวงฯ ก็ออกมาตอบรับเลย ดังนั้นการเป็นกระบอกเสียงของเราจึงสำคัญ

เรากลัวจะหมดไฟอยู่ตลอด ทุกวันเสาร์–อาทิตย์เราต้องประชุมงาน ต้องติดต่อคน เคยคิดว่าถ้ามันเหนื่อยขนาดนี้แค่เราตัดสินใจยอมแพ้แล้วกลับบ้านก็จบแล้ว ถ้าเราเป็นเด็กทั่วไปที่อยู่บ้านเฉยๆ หรือไปดูหนัง ไปกินข้าวกับแฟน แบบนั้นดูจะเป็นชีวิตที่เรียบง่ายกว่าเยอะ

เบญจมาภรณ์ : แต่ส่วนตัวเราไม่ชอบชีวิตที่เรียบง่ายเพราะรู้สึกว่าชีวิตที่เรียบง่ายอย่างการดูหนังฟังเพลงมันจำกัดอยู่กับคนมีเงิน แต่ยังมีเด็กอีกมากที่ไม่มีโอกาสใช้ชีวิตเรียบง่าย เด็กที่ถูกการเมืองทำให้คุณภาพชีวิตเขาแย่ เราเลยอยากออกมาต่อสู้เพื่อให้คุณภาพชีวิตของประชาชนดีขึ้น

ตอนนี้เรายังมีไฟ มีแรง มีโอกาสทำก็ทำไป เพราะไม่รู้ว่าวันข้างหน้าเราจะได้ทำต่อไหมหรือจะหมดไฟหรือเปล่า แต่ตอนนี้คงยาก มาถึงจุดนี้เราคงไม่หันหลังกลับแล้ว

ตอนนี้เสียงของนักเรียนเลวเริ่มดังขึ้นแล้ว อยากพูดเรื่องอะไรอีก

ธญานี : เรื่องการลงโทษครูให้เด็ดขาด ยกตัวอย่างเรื่องครูที่ล่วงละเมิดทางเพศนักเรียน เขายังมีที่ยืนในสังคมแต่นักเรียนที่ถูกกระทำจะช้ำใจขนาดไหนที่ต้องเดินสวนกับคนที่ล่วงละเมิดทางเพศตัวเองแล้วยังต้องไหว้เขาอีก เราว่ามันเป็นอะไรที่โคตรเจ็บปวดเลย

เบญจมาภรณ์ : เรื่องระบบอุปถัมภ์ที่อนุญาตให้คนไร้ความสามารถแต่มีเส้นสายได้มีอำนาจในการตัดสินใจ ยังมีครูดีๆ อีกมากที่ไม่ได้เจริญก้าวหน้าในหน้าที่การงานเพราะไม่มีเส้นสาย หรือบางคนก็ต้องกดความสามารถตัวเองไว้ไม่ให้เด่นเกินหน้าเกินตาคนอื่น นี่คือความผิดพลาดที่ทำให้เราไม่พัฒนาไปไหนสักที

แปลว่าจะไม่หยุดอยู่ที่เดิม

ลภนพัฒน์ : ตอนนี้นักเรียนเลวเป็นเหมือนองค์กรที่ลอยตัวอยู่ในอากาศ อยู่แค่บนแพลตฟอร์มออนไลน์ แต่เราอยากอยู่บนโลกออฟไลน์ด้วย อยากมีฐานที่ตั้งซึ่งมั่นคงเหมือนกระทรวงศึกษาธิการ ถ้าในอนาคตการศึกษาไทยยังไม่ดีขึ้น เราก็คงอยากตั้งกระทรวงนักเรียนเลวขึ้นมาดำเนินการแทนให้

ภาณุพงศ์ : เราจะผลักดันเรื่องเสรีภาพในโรงเรียนและจะพยายามพัฒนาจนเป็นที่พึ่งให้นักเรียนได้จริงๆ ตอนนี้เราให้ได้แค่ความสบายใจ สิ่งที่พวกเราทำค่อนข้างเกินตัวไปมาก นักเรียนแค่ 4 คนจะพัฒนาองค์กรนี้ให้เป็นไปตามแบบที่เราต้องการภายใน 1-2 ปีมันยากเกินไป ทำทันทีไม่ได้ กระทรวงศึกษาธิการยังทำไม่ได้เลย

ธญานี : เรามีความฝันว่าอยากเป็นที่พึ่งพิงให้นักเรียน เป็นสถานที่ที่เขาสามารถทำอะไรก็ได้ในแบบของตัวเอง เป็นตัวของตัวเองได้ 

เบญจมาภรณ์ : เป็นสถานที่ที่ทุกคนสามารถมาได้เวลามีปัญหาโดยไม่ต้องเสียเงิน ถ้าบางคนมีปัญหาที่บ้านเราจะเป็นที่พักให้เขาเอง มีนักจิตวิทยา นักกฎหมายคอยซัพพอร์ต นั่นคือแผนระยะยาวของเรา

แล้วภาพสุดท้ายที่พวกคุณอยากเห็นเป็นยังไง

เบญจมาภรณ์ : อยากเห็นประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดี ทุกคนมีความสุข ไม่เสียใจที่เกิดมาในประเทศนี้ที่มีสิทธิเสรีภาพและมีประชาธิปไตยแบบเต็มใบ

ธญานี : อยากเห็นประเทศที่ไม่ว่าจะต้องเสียภาษีปีละเท่าไหร่ประชาชนก็รู้สึกคุ้มค่ากับเงินทุกบาททุกสตางค์ที่จ่ายไปเพราะประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดี มีสวัสดิการจากรัฐ และมีการศึกษาที่มีคุณภาพ

ภาณุพงศ์ : ภาพสุดท้ายที่อยากเห็นคือการเรียกร้องต่างๆ ไม่ว่าจะเล็กน้อยแค่ไหนกลายเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้ตลอด แม้กระทั่งการเรียกร้องเรื่องถังขยะในห้องน้ำก็ควรทำได้และไม่ถูกมองว่าไร้สาระ แต่ภาพที่อยากให้หมดไปคือการคุกคามนักเรียน ประชาชน หรือใครก็ตามที่เห็นต่าง 

เราเคยไปนั่งคุยกับคณะกรรมาธิการการศึกษา มี ส.ส.ฝั่งรัฐบาลท่านหนึ่งบอกว่าถ้าเด็กไว้ผมยาวเดี๋ยวก็รีบไปมีผัวแล้วก็ท้อง ไว้ผมยาวแล้วจะเป็นเด็กเหลือขอ ผู้ใหญ่ส่วนหนึ่งไม่ได้เงยหน้าดูโลกเลยว่าสิ่งที่เกิดขึ้นมันเกิดขึ้นเพราะอะไร เด็กมีผัวแล้วท้องเพราะไว้ผมยาวเหรอ แท้จริงแล้วมันเกี่ยวกับทรงผมเหรอ

ลภนพัฒน์ : เราอยากเห็นการศึกษาไทยมีคุณภาพและเคารพเรื่องสิทธิมนุษยชน มีระบบการตรวจสอบและมีการถ่วงดุลอำนาจที่ดี มีนักเรียนเข้าไปเป็นที่ปรึกษาในการออกแบบระบบการศึกษา และมีคนรุ่นใหม่เข้าไปบริหารระบบการศึกษาบ้าง เพราะตอนนี้เหมือนกระทรวงศึกษาธิการผูกขาดอยู่กับคนรุ่นเก่าเท่านั้น

เราอยากให้กระทรวงศึกษาธิการสามารถรับประกันสิทธิของนักเรียนได้ เพราะเราไม่รู้เลยว่าตอนเปิดเทอมจะมีนักเรียนโดนตัดผมไปอีกกี่คน จะเสียความรู้สึกมากขนาดไหน แม้ว่าผมที่เสียไปจะยาวขึ้นใหม่ได้ แต่สุดท้ายกระทรวงศึกษาธิการก็ไม่สามารถรับประกันสิทธิของนักเรียนได้เลย เรายังโดนบังคับตัดผมอยู่ดี

เรื่องทรงผมถือเป็นสิทธิของเรา ถ้าคนในสังคมยังไม่เข้าใจเรื่องนี้การจะพูดเรื่องใหญ่กว่านี้ก็คงยาก

อ่านบทสัมภาษณ์ของนักเรียนเลวและเรื่องราวเกี่ยวกับผม ขน และสิทธิเหนือเรือนร่างอื่นๆ ได้ใน a day 242 ฉบับ Hair สามารถสั่งซื้อได้ที่ godaypoets.com/product/a-day-242/

The post ‘กฎระเบียบ เกลียดระบบ’ คุยกับ 4 แกนนำนักเรียนเลวผู้เรียกร้องสิทธิเหนือร่างกายนักเรียน appeared first on a day magazine.

“ทำไมการที่เราโกนหัวคนต้องมองว่าเพราะผู้ชายหรือความรัก การที่ผู้หญิงโกนหัวมันบ้าเหรอ มันก็ไม่ได้บ้า มันแค่เป็นชอยส์หนึ่ง” พัดชา กิจชัยเจริญ

‘พัดชา กิจชัยเจริญ’ คือช่างภาพอิสระ เธอบอกว่าการเปลี่ยนทรงผมก็เหมือนกับการเปลี่ยนชุด แต่ทำไมการโกนหัวของ และเส้นผมที่มีความยาวไม่ถึงหนึ่งเซนติเมตรของผู้หญิง กลับมีถ้อยคำตัดสินต่างๆ ยาวลงไปถึงกลางหลังตามมา

ทรงผมที่ถูกต้องของผู้หญิงมีจริงๆ หรือ ผู้หญิงโกนหัวเพราะอกหักจริงไหม ให้พัดชาตอบ

_____

My hair,my choice คือวิดีโอซีรีส์โดย a team junior 16 ซีรีส์นี้จะพาคุณไปสำรวจจักรวาลเส้นผมผ่านตัวตนและสิทธิเหนือเส้นผมและขนของคนเรา

The post พัดชา กิจชัยเจริญ : ช่างภาพอิสระกับนิยามความเป็นหญิง | My hair, my choice appeared first on a day magazine.

เด็กสาวที่เข้าวงการเดินแบบตั้งแต่อายุ 13 ปี นักร้องเจ้าของเพลงฮิตที่มีวลีเด็ดอย่าง ‘บุ๋ง บุ๋ง’ และ ‘เก็บโต๊ะก่อนนะ’ นางงามจักรวาลเจ้าของตำแหน่ง Miss Universe Thailand 2017 ผู้ได้เข้ารอบชิง 5 คนสุดท้ายของเวที Miss Universe ในปีเดียวกัน ‘ประชาชน’ คนหนึ่งที่เรียกร้องสิทธิขั้นพื้นฐานจากประเทศที่อาศัยอยู่ หรือ ‘มนุษย์’ ทั่วไปที่ต่อสู้เพื่อ ‘เพื่อนมนุษย์’ ด้วยกัน อย่างที่เห็นว่าในช่วงปีที่ผ่านมาเธอเดินหน้าทำงานด้านสิ่งแวดล้อมในนาม SOS Earth และในช่วงเวลาเดียวกันเธอเริ่มออกมาแสดงความเห็นทางการเมืองผ่านทางโซเชียลมีเดีย ทั้งยังร่วมการชุมนุมครั้งใหญ่ของกลุ่มเยาวชนปลดแอกที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตยเมื่อวันที่ 16 สิงหาคม 2563 เพื่อถามหาความเป็นธรรมให้ประชาชนในสถานการณ์บ้านเมืองที่เต็มไปด้วยความอยุติธรรม

“ความไม่ยุติธรรมเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นเรื่อยๆ ถ้าเราไม่ทำอะไรกับมัน มันก็จะเกิดขึ้นตลอด ทุกคนเลือกได้ว่าจะปล่อยผ่านหรือจะทำอะไรสักอย่าง สำหรับเราเราเชื่อว่าควรทำอะไรสักอย่าง” มารีญาบอกเราก่อนหน้าการชุมนุมดังกล่าวเพียง 5 วัน และการไปร่วมชุมนุมครั้งนั้นก็เป็นการยืนยันความเชื่อของเธอ

น่าสนใจว่ามุมมองความคิดต่อสถานการณ์บ้านเมืองของมารีญาเป็นเช่นไร เธอจึงกล้าออกมาแสดงความคิดเห็นโดยไม่กลัวถูกยกเลิกงานหรือได้รับผลกระทบที่ร้ายแรงกว่านั้น

มากกว่าสถานการณ์บ้านเมือง ภายใต้มงกุฎของนางงามจักรวาลเธอมีจักรวาลเล็กๆ น้อยๆ อะไรบ้างที่หลอมรวมเป็นจักรวาลมารีญาผู้กล้าแสดงออกในวันนี้ ต่อไปนี้คือจักรวาลทั้งหมดในชีวิตของมารีญา พูลเลิศลาภ ที่อยากชวนทุกคนไปค้นหา

จักรวาลยามเด็ก

หลายคนมองว่าคุณเป็นคนกล้าแสดงความคิดเห็นมาก ตอนเด็กๆ คุณเป็นคนยังไง 

ตอนยังอยู่เวียดนามเราเป็นคนกล้ามาก กล้าแสดง กล้าพูด จำได้ว่าทุกครั้งที่พ่อแม่พาเราไปทานอาหารกับผู้ใหญ่ เราจะเป็นคนเอนเตอร์เทน ชวนทุกคนคุยนู่นนี่นั่นได้ ไม่รู้สึกอาย จนอายุ 8 ขวบเรากลับมาอยู่ไทย อยู่ดีๆ ก็เริ่มคิดว่าคนอื่นจะคิดยังไง เริ่มกลัวและอายมากขึ้น เริ่มเปรียบเทียบตัวเองกับสิ่งที่เห็นในโทรทัศน์หรือนิตยสาร ทำให้เราเริ่มเก็บตัว ไม่อยากให้คนเห็นความเก้งก้างของเรา พลอยทำให้ความกล้าพูดของเราน้อยลงไปด้วย

แสดงว่าคุณเริ่มไม่กล้าแสดงออกตอนย้ายกลับมาอยู่ไทย

ใช่เลย (นิ่งคิด) ตอนอยู่เวียดนามเรารู้สึกมีอิสระมากกว่า แต่พอกลับมาอยู่ไทยมันเหมือนมีอะไรสักอย่างคุมเราจนเราไม่กล้าไปหมดเลย

แล้วมารีญาที่กล้าแสดงออกเริ่มกลับมาตอนไหน

เราเริ่มกลับมากล้าแสดงความคิดเห็นมากขึ้นช่วง ม.ต้น เพราะเราตั้งใจเรียนมากจึงรู้ข้อมูลต่างๆ และกล้าตอบครู กล้าเถียงคนอื่นว่าสิ่งนี้ไม่ใช่ สิ่งที่ใช่ต้องเป็นแบบไหน แต่เรายังอายเรื่องรูปร่างที่เก้งก้างอยู่นะ เวลาโดนทักเรื่องหุ่นว่า “อากาศข้างบนเป็นยังไงบ้าง” ถึงภายนอกเราจะหัวเราะแต่ภายในเราไม่โอเคเลย

ตอนเริ่มเป็นนางแบบคุณยังอายเรื่องรูปร่างอยู่ไหม

เรายังอายเรื่องหุ่นอยู่แต่ก็พยายามสร้างความมั่นใจให้ตัวเองตลอด จนตอนนี้ไม่แคร์และยอมรับได้แล้วว่าเราเป็นคนตัวสูงและผอม สิ่งที่เราต้องทำคือหาวิธีทำให้ตัวเองรู้สึกแข็งแรงขึ้น อาจใช้เวลาแต่ต้องหาวิธีนั้นให้ได้ หาข้อดีของมันแล้วโฟกัสที่จุดนั้น

แต่ถ้าไม่อยากปรับหรือปรับไม่ได้ ก็ไม่ต้องไปปรับนะ เราคิดว่าบางวันเราก็ยอมรับเรื่องแบบนี้ได้ง่าย บางวันก็ยาก ความมั่นใจของเรามันขึ้นๆ ลงๆ แล้วแต่ช่วงเวลาและความรู้

นอกจากการเป็นนางแบบ เห็นว่าตอนเด็กๆ คุณยังทำกิจกรรมอื่นๆ ด้วย

ใช่ เราทำกิจกรรมเยอะมาก เคยเรียนทั้งเปียโน วาดรูป ว่ายน้ำ เทนนิส และเทควันโด กิจกรรมเหล่านี้มีทั้งที่เราอยากเรียนเองและแม่ให้เรียน

เราว่าเราโชคดีมากที่พ่อแม่บอกว่าอยากทำอะไรก็ทำ มีคำพูดหนึ่งที่พ่อบอกเราตั้งแต่เด็กว่า “Have no regrets and you only regret the things you don’t do.” ตอนนั้นเราไม่ค่อยเข้าใจเท่าไหร่ แต่ยิ่งโตแล้วยิ่งรู้สึกว่าใช่เลย อยากทำอะไรก็ทำ อยากเข้าใจอะไรก็ต้องศึกษาให้เต็มที่แล้วไปลอง เราจะผิดหวังถ้าไม่ได้ทำหรือไม่ได้พูด ถ้าเราทำแล้วไม่เวิร์ก
ก็ไม่เป็นไรเพราะเราได้ลองแล้ว

การลองทำกิจกรรมเยอะๆ คือการค้นหาตัวเองหรือเปล่า

แน่นอน บางทีเราไม่รู้ตัวเลยว่ากิจกรรมหรือสิ่งที่กำลังทำคือการค้นหาตัวตนของเรา บางทีเลยรู้สึกไม่ดีเท่าไหร่ที่บางคนบอกว่าเราต้องเลือก เพราะเราคิดว่าคนคนหนึ่งทำได้หลายอย่าง การโฟกัสแค่หนึ่งอย่างนั้นดีเพราะได้ทุ่มเทกับมันเต็มที่ แต่เราก็สามารถทำอย่างอื่นไปพร้อมๆ กันได้ ถ้าต้องเลือกสิ่งที่อยากทำเพียงหนึ่งอย่าง เราเลือกไม่ได้จริงๆ

แล้วตอนนี้คุณตามหาตัวตนของคุณเจอแล้วหรือยัง

คิดว่าเจอแล้วในระดับหนึ่ง แต่เรายังเดินต่อไปข้างหน้าเพราะเราสร้างตัวตนขึ้นใหม่ตลอดเวลา ตัวตนของเราเป็นอะไรที่ไม่สิ้นสุดจนกว่าเราจะตาย

จักรวาลวงการบันเทิง

คุณมาทำงานในวงการบันเทิงได้ยังไง

ตอนนั้นเราอายุ 13 เป็นช่วงปิดเทอมฤดูร้อนที่ไปเรียนเทควันโด แล้วมีคนขอถ่ายรูปเราส่งไปให้แฟนที่อยู่ในวงการดู เขาเลยชวนมาแคสต์งานเดินแบบของ Bangkok Fashion Week จากนั้นเราก็ได้เดินแบบมาเรื่อยๆ แต่ช่วงนั้นเราไม่ได้สนใจเรื่องแฟชั่นเลย แค่คิดว่าเป็นการลองอะไรใหม่ๆ เท่านั้น

ต่อมาเราได้มีโอกาสไปถ่ายมิวสิกวิดีโอให้วง Lemon Soup ของค่ายสมอลล์รูม พี่รุ่ง (รุ่งโรจน์ อุปถัมภ์โพธิวัฒน์) เจ้าของค่ายเลยชวนไปเทสต์เสียงและทำเพลงด้วยกัน

การเป็นนักร้องคือตัวตนของคุณแล้วหรือยัง

ถ้าพูดถึงการเป็นนักร้อง เราชอบร้องเพลงแต่เราไม่ชอบเป็นนักร้อง เพราะการเป็นนักร้องทำให้เรารู้สึกเครียดและกดดันมาก เราต้องเป็นจุดศูนย์กลางความสนใจเพื่อเอนเตอร์เทนคนดู ต้องบอกเขาว่าเรามีอะไรมาแสดงบ้าง แต่เราอยากอยู่หลังเวทีมากกว่า เลยได้เรียนรู้ว่าสิ่งที่ชอบอาจไม่ใช่สิ่งที่ทำเป็นอาชีพได้ หรือตอนนั้นเราอาจยังไม่พร้อมก็ไม่รู้นะ เพราะพออัลบั้มออกก็ไปเรียนต่อเลย เราไม่ได้อยู่โปรโมตและลองแบบจริงจัง คิดว่าถ้าอยู่ต่ออาจได้ฝึกจนเริ่มชินมากขึ้น ถ้ามีเวลาสร้างผลงานเพลงในแบบของตัวเองเราอาจกลับมาร้องเพลงอีกก็ได้

แล้วงานในวงการบันเทิงทั่วไปใช่ตัวตนของคุณแล้วหรือยัง

ณ ตอนนี้รู้สึกว่าใช่ ถ้าเราไปในทางที่ถูกต้อง เพราะวงการบันเทิงเป็นช่องทางที่ดีในการสื่อสารบางอย่าง คนในวงการบันเทิงมีผลต่อแฟนคลับและคนทั่วไปมากๆ เราจึงระวังตลอดเวลาว่าเราสวมใส่อะไร ต้องดูว่าทำจากอะไร ส่งเสริมการล่าสัตว์ไหม และเราไม่ค่อยรับงานขายสินค้าฟาสต์แฟชั่นแบบเมื่อก่อนแล้ว

เหมือนคุณคิดว่า beauty privilege ของคนในวงการมีผลต่อสังคมไทย

ใช่เลย เราว่าคนในวงการควรมีความรับผิดชอบต่อข้อมูลต่างๆ ที่สื่อสารออกไป เพราะคนในสังคมจะให้ความสนใจกับพวกเรามาก ถ้ายกตัวอย่างเราจะยกละครไทยที่ยังคงสื่อสารเรื่องผิดๆ ออกสู่สังคม เช่น ฉากผู้หญิงตบตีกันเพื่อแย่งผู้ชาย เราแค่สงสัยว่าทำไมไม่คุยกับแฟนเขาเอง ทำไมถึงไปทะเลาะกับคนอื่น

เราอยากให้คนในวงการเลิกรับบทแบบนี้ แต่เข้าใจว่าหลายคนไม่ได้อยู่ในจุดที่เลือกรับงานได้เพราะเขาต้องทำเพื่อรายได้ แต่ถ้าทุกคนเลิกรับบทพร้อมกันคนที่มีอำนาจควบคุมบทจะยอมเปลี่ยน 

เราก็เป็นคนหนึ่งที่ไม่ยอม เราเคยปฏิเสธบทที่ต้องทำงานใต้ผู้ชาย ต้องเรียกเขาว่านาย แล้วยังต้องไปตบตีกับผู้หญิงคนอื่นอีก เราไม่รู้ว่าเรามีสิทธิบอกว่าอะไรถูกอะไรผิดไหม แต่เราว่าบทแบบนี้มันไม่ดีต่อสังคมและแสดงให้เห็นว่าประเทศไทยยังต้องปรับอีกหลายอย่างมาก

แสดงว่าคนมีชื่อเสียงควรมีส่วนร่วมกับประเด็นต่างๆ ในสังคม

แน่นอน เราเชื่อว่าแต่ละคนมีความคิดเห็นของตัวเอง และยังเชื่อว่าความคิดเห็นของคนในวงการสำคัญต่อสังคม จึงอยากให้ศิลปินไทยกล้ามากขึ้นและพยายามมองว่านี่คือทางเดินของเขา อาจต้องใช้เวลาสักหน่อยเพราะทุกคนมีเวลาเป็นของตัวเองและต้องเจอกับตัวเองถึงจะเข้าใจ เราไม่สามารถบังคับใครได้ 

แต่เราเข้าใจนะว่าทำไมศิลปินไทยถึงไม่กล้าออกมาพูด เพราะเราออกมาพูดประเด็นการเมืองก็โดนยกเลิกงาน ตอนนั้นได้แต่คิดว่าทำไมแบรนด์เลือกอยู่ฝั่งที่ผิด ฝั่งที่พูดไม่จริง ฝั่งที่กำลังสร้างอะไรลบๆ 

สุดท้ายแล้ว เราต้องถามตัวเองว่าเราอยู่บนโลกใบนี้เพื่ออะไร สำหรับเราเราไม่ได้อยู่เพื่อตัวเอง ไม่ได้อยู่เพื่อให้คนมาซื้อของตามเรา ให้คนมาใช้ของหรือทำเหมือนเรา แต่เราอยากสร้างคอมมิวนิตี้ที่เรา สังคม และสิ่งแวดล้อมจะอยู่ร่วมกันได้ แต่เราก็ไม่อยากบอกให้ใครทำอะไร ใครอยากทำตามเราก็ได้ ไม่เห็นด้วยก็ไม่เป็นไร เพราะนี่คือเรา

จักรวาลนางงาม

ตอนนั้นคุณคิดอะไรถึงตัดสินใจประกวด Miss Universe Thailand

ช่วงนั้นเราเรียนปริญญาโทใกล้จบแล้วอยากเปลี่ยนอาชีพ อยากเก็บสิ่งที่เราเคยทำมาใช้ให้เป็นประโยชน์ เราไม่อยากกลับไปเป็นนางแบบทั่วไปที่ต้องเสนอขายสิ่งของให้คนมาซื้อ แต่เราอยากทำอะไรที่จะอิมแพกต์สังคมมากที่สุด การเป็นนางงามซึ่งทุกคนเข้าใจว่าต้องช่วยสังคมจึงน่าจะเป็นช่องทางที่ดีที่เราจะใช้ทักษะการเดินแบบที่มีมาผสมกับสิ่งที่เราอยากทำได้ 

อีกอย่างเราควรพูดในที่สาธารณะได้ถ้าเราอยากเปลี่ยนสังคม แต่เรากลับกลัวสิ่งนั้นมากจนมือสั่นและพูดไม่ออกอยู่หลายครั้ง การประกวดนางงามที่ต้องพูดกับคนจำนวนมากในที่สาธารณะจึงเป็นเรื่องท้าทายที่น่าจะช่วยฝึกเราได้ เลยคิดว่าน่าจะต้องลองงานนี้

คุณคิดว่านางงามมีเสียงที่ดังกว่าคนอื่น

แน่นอนอยู่แล้ว ความคิดแรกของเราคือเราทำเพื่อสังคมด้วยช่องทางของตัวเองได้แต่อาจไม่ได้เกิดอิมแพกต์ในวงกว้างเท่านางงาม ซึ่งจริงแบบที่คิดไว้เพราะการเป็นนางงามทำให้เราได้รู้จักคนมากขึ้น คนสนใจสิ่งที่เราพูดและสิ่งที่เราทำจนชวนเราไปทำงานด้านต่างๆ ครั้งหนึ่งเคยพูดเรื่องคุณแม่วัยใสแล้ว UNFPA (กองทุนประชากรแห่งสหประชาชาติ) ก็ติดต่อให้เราไปร่วมงานเลย แต่เมื่อได้พื้นที่ตรงนั้นแล้วเราก็พยายามสร้างพื้นที่ของตัวเองต่อ เเละเริ่มกลับมาทำสิ่งที่เราต้องการทำบ้าง

คุณต้องแลกอะไรในชีวิตบ้างเพื่อให้ได้โอกาสในการเปลี่ยนแปลงสังคม

แลกความเป็นส่วนตัว ทั้งๆ ที่เราเป็นคนต้องการความเป็นส่วนตัวมาก จนช่วงแรกเรารู้สึกเศร้าและหดหู่เพราะเหมือนถูกจับตามองตลอดเวลา เช่น สังคมมีภาพจำว่านางงามต้องแต่งตัว แต่เราเป็นคนไม่ชอบแต่งตัว บางคนเห็นเราเขาก็จะรู้สึกว่า เฮ้ย นี่ไม่ใช่นางงาม แต่เราเพิ่งคิดได้เมื่อต้นปีนี้เองว่าเราเป็นของเราแบบนี้ ถ้าคนอื่นไม่โอเคก็เรื่องของเขาแล้ว ตอนนี้เราเลยไม่แคร์ว่าคนจะมองยังไงถ้าเราใส่รองเท้าขาดๆ ไปไหนมาไหน (หัวเราะ) เพราะนี่คือตัวตนของเรา

เหมือนคุณต้องระมัดระวังตัวเองตลอดเวลา

ใช่ โดยเฉพาะเรื่องคำพูด แต่เป็นการระมัดระวังในทางที่ดีนะ เราต้องคิดก่อนพูด ไม่พูดด้วยอารมณ์ เพราะบางเรื่องมีเบื้องลึกเบื้องหลังมากกว่านั้น ถ้าพูดออกไปโดยไม่หาข้อมูลให้ดี คนที่ติดตามเราก็จะรู้แบบผิดๆ ไปด้วย

เราระวังเรื่องคำหยาบที่สุด เราจะไม่ใช้คำหยาบสื่อสารความคิดของเราเลยเพราะมันอาจลดความน่าเชื่อถือ แต่บางทีเราก็อยากใช้กับประเด็นแรงๆ นะ เช่น What the fuck! (หัวเราะ) มันเป็นอะไรที่อะไรวะจริงๆ แต่สุดท้ายเราก็หาวิธีอื่นที่สามารถสื่อความหมายนี้ได้เหมือนกัน

คุณมักเรียกร้องสิทธิต่างๆ รวมถึงสิทธิเหนือเรือนร่างของผู้หญิง แล้วคุณไม่คิดว่าการประกวดนางงามเป็นการลดทอนคุณค่าของผู้หญิงเหรอ

เราว่ามันเป็นเพียงมุมมองหนึ่งเท่านั้น เรามองว่าการประกวดนางงามจะลดทอนคุณค่าผู้หญิงหรือไม่นั้นขึ้นกับกองประกวดว่าต้องการผู้หญิงแบบไหน ถ้าต้องการแบบเดิมๆ เราก็คิดว่ามันสร้างกรอบให้ผู้หญิงนะ แต่ใน Miss Universe 2017 ที่ Miss South Africa ได้ตำแหน่ง ถือเป็นการเปลี่ยนโฉมของนางงามและผู้หญิงทั่วโลกเลย เพราะเป็นนางงามจักรวาลผิวดำคนแรกๆ แสดงให้เห็นว่ากองประกวดเริ่มเปิดรับความหลากหลายมากขึ้น

อีกอย่างเราว่ามันขึ้นอยู่กับคนที่ได้ตำแหน่งด้วยว่าเขาต้องการจะสื่อสารอะไรออกไปและพยายามเปิดวงสนทนาให้ผู้หญิงในสังคมยังไงบ้าง จากสองประเด็นนี้เราจึงคิดว่าการประกวดสมัยนี้ส่งเสริมผู้หญิงให้พร้อมสู้กับสิ่งที่บีบพวกเธอได้ อย่างน้อยกลุ่มผู้เข้าประกวดก็ได้ทำตามเป้าหมายที่อยากทำ

คุณพยายามเปิดวงสนทนาที่ว่ายังไงบ้าง

เราไม่เคยบอกใครว่าต้องทำอะไร เราแค่เป็นตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือเราต้องรู้สึกดีกับตัวเองก่อนถึงจะเป็นตัวอย่างได้โดยเฉพาะช่วงนี้ สิ่งที่เราทำลงไปคือตัวเรา เราไม่ได้พูดไม่ดีกับคนอื่น แค่เวลาใครทำอะไรที่เรารู้สึกว่ามันไม่ยุติธรรมและไม่ถูกต้องต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม เราจะบอกเขา เช่น ถ้ามีคนจอดรถยนต์ทิ้งไว้แต่ยังติดเครื่องอยู่ เราจะเป็นคนที่เคาะกระจกแล้วบอกเขาว่า พี่คะ มีคนอยู่ตรงนี้เต็มไปหมดเลย ช่วยดับเครื่องหน่อยได้ไหม ไม่จำเป็นต้องไปสู้กับเขา แค่บอกดีๆ บางคนเขาไม่รู้จริงๆ แต่ถ้าเขายังทำตามใจก็อีกเรื่องหนึ่ง

จักรวาลเพื่อสังคม

ที่บอกว่าประกวดนางงามเพราะอยากทำเพื่อสังคม คุณอยากทำงานเพื่อสังคมมาตั้งแต่เด็กเลยหรือเปล่า

ตั้งแต่จำความได้วันเกิดทุกปีแม่จะพาเราไปมูลนิธิดวงประทีปที่เป็นองค์กรช่วยเหลือเด็กและผู้ยากไร้ และโรงเรียนทุกโรงเรียนของเราก็ให้ความสำคัญกับ community service มาก สอนให้เราทำสิ่งต่างๆ ตอบแทนสิ่งแวดล้อมและชุมชนที่อยู่รอบข้าง เพราะสิ่งเหล่านั้นมีผลต่อเราจึงต้องทำอะไรตอบแทนด้วย เราเลยคิดว่าการทำเพื่อสังคมเป็นเรื่องปกติและเป็นเรื่องที่ควรจะทำ

คุณคิดว่าทุกคนควรทำอะไรบางอย่างเพื่อสังคม

เราอยู่ในสังคม การไม่คิดจะทำเลยมันก็ผิดธรรมชาติ แต่การทำเพื่อสังคมไม่ได้เจาะจงว่าต้องดีต่อสังคมเท่านั้น เราทำเพื่อตัวเองก็ได้ ทำเพื่อครอบครัวก็ได้ แต่ต้องระลึกเสมอว่าเรากำลังทำอะไรอยู่และควรรู้ว่าผลของสิ่งที่ทำคืออะไร ถ้าส่งผลเสียต่อสังคมก็ไม่โอเคแน่นอน

ถ้าคุณชอบทำเพื่อสังคม ทำไมถึงเรียนปริญญาตรีด้านธุรกิจและปริญญาโทด้านการตลาด

เพราะครูเศรษฐศาสตร์กับธุรกิจตอนมัธยมสอนสนุกมาก มีเรื่องให้คุยและถกกันในทางที่ดีตลอด อีกอย่างคือครอบครัวเรามาทางธุรกิจ ตอนนั้นเราเลยรู้สึกว่ามันอาจอยู่ในสายเลือดเลยไปเรียนมหาวิทยาลัยที่เชี่ยวชาญด้านเศรษฐศาสตร์ที่เนเธอร์แลนด์ แต่พอไปเรียนจริงๆ กลับรู้สึกว่าเราเลือกผิด

ทำไมถึงรู้สึกว่าเลือกผิด

พอคิดดูดีๆ แล้ว เราชอบด้านฟิสิกส์และจิตวิทยามากกว่าเลยเรียนต่อปริญญาโทด้านการตลาดเพราะคิดว่ามันเกี่ยวกับจิตวิทยามากขึ้นโดยไม่ต้องเริ่มใหม่มาก แต่ก็คิดว่าเลือกผิดอีกแล้วเพราะเราไม่ได้อยากเข้าไปทำงานบริษัทแล้วพยายามทำให้คนซื้อของของเขามากขึ้น

แต่สุดท้ายคุณก็ได้ทำงานด้านจิตวิทยาจากงานวิจัยเกี่ยวกับคนในคุก

ใช่ เป็นช่วงก่อนไปเรียนต่อ ตอนนั้นเราอยากช่วยกลุ่มคนในคุก เราสนใจว่าทำไมเขาต้องเข้าไปอยู่ในนั้น และวัตถุประสงค์ของคุกคืออะไร เรากลับมามองคุกที่ไทยเพราะรู้มาว่าที่นี่โหดมากและจัดการไม่ดี ได้รู้ว่าคุกไทยให้คนที่มีคดีฆาตกรรมอยู่ร่วมกับคนที่มีคดีลักทรัพย์ อย่างนั้นจะแบ่งข้อมูลกันยังไง พอออกมาเขาจะไม่แย่กว่าเดิมเหรอ แล้วก็เป็นอย่างที่เราคิดจริงๆ นั่นคือ 60-80 เปอร์เซ็นต์ของคนที่ออกจากคุกต้องกลับเข้าไปใหม่ เราเลยพยายามดูว่ามีอะไรที่ช่วยสร้างพฤติกรรมใหม่ให้เขาได้บ้าง เช่น การสอนมวยไทย ศิลปะ และกิจกรรมอื่นๆ ซึ่งตอนนี้ทางเรือนจำก็จัดกิจกรรมเหล่านี้มากขึ้น 

เรารู้สึกว่าคนกลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่สังคมไม่แคร์และผลักไสให้พวกเขาอยู่อย่างทรมาน เพราะทุกคนไม่คิดว่าเขาเป็นมนุษย์ที่มีชีวิตเช่นเดียวกัน หลายคนมองว่าให้คนเหล่านี้อยู่สบายกว่าได้ยังไงในเมื่อพวกเขาไม่ได้จ่ายภาษี แต่เราว่าคนคุกเขาไม่มีสิทธิหลายอย่างและไม่มีทางเลือกอะไรเลย ลองคิดดูว่าถ้าให้เขาอยู่ในกล่อง เขาจะออกมาเป็นคนยังไง จะดีกว่าไหมถ้ามีอะไรที่สร้างสรรค์ให้เขาฝึกทำ เราว่าสร้างคนดีดีกว่าสร้างคนที่ต้องทนทุกข์ทรมานนะ

คุณเชื่อเรื่องความเท่าเทียม 

ความเท่าเทียมสำคัญแต่ความเสมอภาคก็สำคัญด้วย ทุกคนเก่งคนละด้าน เกิดมาคนละระดับ เราว่าคนบางกลุ่มอาจต้องได้รับการช่วยเหลือมากกว่ากลุ่มอื่น

แล้วนอกจากงานพัฒนามนุษย์ เห็นว่าตอนนี้คุณกำลังสนใจงานพัฒนาสิ่งแวดล้อม

ใช่ เรากำลังทำ SOS Earth ร่วมกับ co-founder ตั้งแต่ปลายปีที่แล้ว ตอนแรกที่ทำเราเริ่มจากกิจกรรมที่พาน้องๆ ไปเรียนรู้ระบบนิเวศในป่าเพราะอยากให้คนใกล้ชิดธรรมชาติมากขึ้น แต่หลังจากนั้นเราก็หันมาทำคอนเทนต์เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมทั้งที่ทำเองและทำร่วมกับน้องหลิง (นันทิชา โอเจริญชัย) จาก Climate Strike Thailand พวกเราพูดถึงภาวะโลกร้อนและภูมิอากาศที่กำลังเปลี่ยนแปลงเพื่อให้คนเข้าใจว่าทำไมต้องอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เพราะถ้าทุกคนรู้ว่าเขาทำอะไรให้โลกได้บ้าง ทำเพื่ออะไร หรือทำไปทำไม เขาก็จะทำ เราเลยอยากให้คนเข้าใจมากขึ้น

ทำไมอยู่ๆ ถึงหันมาสนใจเรื่องสิ่งแวดล้อม

เราใกล้ชิดธรรมชาติตั้งแต่เด็กๆ เพราะพ่อพาเข้าป่า ดำน้ำ หรือทำกิจกรรมเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมตลอด แต่ตอนนั้นยังไม่รู้สึกรักธรรมชาติแค่รู้สึกสนุก หรือบางครั้งก็คิดว่าลำบากเวลาต้องออกไปที่ต่างๆ 

แต่หลังจากไปเรียนมหาวิทยาลัยที่ต่างประเทศซึ่งทำให้เราได้ไปอยู่ในที่ที่มีธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ เราจึงรู้สึกถึงพลังของธรรมชาติและเริ่มเข้าใจว่าทุกอย่างเชื่อมโยงถึงกันเสมอ เช่น มลพิษในเมืองย่อมมีผลต่อระบบนิเวศในป่า หรือแม้กระทั่งน้ำที่สะอาดจนดื่มจากก๊อกได้ก็สะท้อนให้เห็นว่าธรรมชาติกับคนเชื่อมโยงกัน ถ้ารอบข้างแย่ เราก็แย่ เลยคิดว่าเราต้องตระหนักถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างจริงจังแล้ว

นอกจากเชื่อในพลังของธรรมชาติแล้ว คุณเชื่อในอะไรอีกบ้าง

ไม่รู้ว่าใช้คำว่า ‘เชื่อ’ ได้ไหม แต่เรารู้สึกถึงพลังของมนุษย์ ตอนแรกเราคิดว่าการทำงานกับคนมันยากมาก เราเลยหันมาทำเรื่องสิ่งแวดล้อมจะได้ไม่ต้องยุ่งกับคนมากมาย (หัวเราะ) แต่ว่ายิ่งทำก็ยิ่งเข้าใจว่าจริงๆ แล้วคนเป็นพลังสำคัญของสังคมที่ทำอะไรได้หลายอย่าง เช่น คนทำให้สิ่งแวดล้อมเสียได้แต่ก็ทำให้ดีขึ้นได้ด้วย

แล้วคุณทนได้ไหมถ้าไม่ได้ทำเพื่อสังคม

เราว่าเป้าหมายสูงสุดของทุกคนคือการมีความสุข แต่ความสุขของแต่ละคนนั้นแตกต่างกัน สำหรับเราเราไม่สามารถมีความสุขได้ถ้ารู้ว่าคนรอบข้างไม่มีความสุข

จักรวาลมนุษยธรรม

ตอนนี้คุณรู้สึกยังไงบ้างที่คำตอบของคุณบนเวที Miss Universe 2017 ที่ว่า การเคลื่อนไหวทางสังคมที่สำคัญที่สุดคือการเคลื่อนไหวโดยเยาวชน กำลังเป็นเรื่องจริง 

เราเคยบอกแล้ว ทำไมไม่ฟัง (หัวเราะ) ที่ตอนนั้นตอบไปแบบนั้นเพราะเรากำลังศึกษาเรื่องประชากรในแต่ละประเทศ พบว่าเมื่อคนมีการศึกษามากขึ้นก็จะมีลูกช้าลง จะมีช่วงหนึ่งเสมอที่คนแก่มีจำนวนเยอะและเด็กมีจำนวนน้อย เลยคิดว่าน่าจะส่งผลอะไรสักอย่างต่ออนาคต แล้วเราคิดว่าเยาวชนคือความหวังและเป็นกลุ่มที่แคร์ว่าอนาคตจะเป็นยังไง ตอนนั้นเลยตอบว่าเราต้องให้ความสำคัญกับเด็กรุ่นใหม่

เด็กรุ่นใหม่ขับเคลื่อนสิ่งต่างๆ อย่างสร้างสรรค์ จริงๆ คิดว่าไม่ใช่แค่เด็กรุ่นใหม่ด้วยซ้ำแต่เป็นคนสมัยนี้เกือบทุกคน เพราะเขาไม่ได้ออกมาพูดอย่างเดียวแต่เขามีเหตุผล มีวิธีสร้าง และมีวิธีแสดงความคิดให้ออกมาเหมือนศิลปะ

ไม่นานมานี้มีเด็กคนหนึ่งไปนั่งแถวสยาม ใส่ชุดนักเรียนไทยพร้อมแขวนป้ายที่เขียนว่า ฉันกำลังไว้ทรงผมผิด กรุณาช่วยตัดและสอนฉันหน่อย เรารู้สึกว่ามันคือวิธีที่ไม่ได้ลบหลู่หรือทำให้ใครเดือดร้อนแต่เขาแค่แสดงให้เห็นสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น คุณอยากจะร่วมตัดผมเขาไหมหรือจะปล่อยให้เขาเป็นตัวของตัวเอง เรารู้สึกว่านี่แหละคือการเคลื่อนไหวที่สร้างสรรค์ สิ่งที่พวกเขาทำเป็นแรงบันดาลใจให้เรากลับไปทบทวนและฝึกฝนตัวเองเหมือนกัน

ทำไมความคิดสร้างสรรค์ถึงสำคัญกับการแสดงออก

เพราะทำให้เราได้เปิดกรอบบางอย่าง เป็นการสื่อสารที่ให้คนคิดต่อเองโดยไม่ได้บอกตรงๆ

มองย้อนกลับไป คุณตอนวัยรุ่นเป็นยังไงบ้างเมื่อเทียบกับวัยรุ่นสมัยนี้

ตอนนั้นเราไม่ได้แคร์เรื่องสังคมและการเมืองมาก ขนาดตอนเราอยู่ ม.6 ซึ่งเป็นช่วงที่มีการประท้วงของกลุ่มคนเสื้อแดง เราเพียงรับรู้ว่าอะไรเกิดขึ้นแต่ไม่ได้พาตัวเองเข้าไปอยู่ในสถานการณ์นั้น ไม่ได้แสดงความคิดเห็นเพราะเราไม่ได้ศึกษาเรื่องนั้น พอเห็นเด็กสมัยนี้ใส่ใจเรื่องสังคมและการเมืองมากขึ้นเราก็ดีใจ เพราะการเมืองมีผลต่อชีวิตประจำวันของเราทุกคน การที่เขาออกมาเคลื่อนไหวหมายความว่าเขาแคร์สิทธิและอนาคตของเขา ถ้าเขาไม่แคร์เขาก็ไม่ออกมาพูด ไม่ออกมาขับเคลื่อนอะไร

คุณคิดว่าการเคลื่อนไหวและการเรียกร้องสิทธิต่างๆ ในช่วงนี้สะท้อนอะไร

เราว่าที่พวกเขาออกมาแสดงความคิดเห็นเพราะพยายามจะเดินไปข้างหน้าแต่ระบบยังไม่คืบหน้าไปไหน พวกเขาเลยอึดอัดและต้องการการเปลี่ยนแปลง ในเมื่อการเปลี่ยนแปลงมันเป็นสิ่งที่เป็นธรรมชาติ ถ้าพยายามเก็บเอาไว้เราน่าจะอยู่ไม่ได้

การเปลี่ยนแปลงเป็นเรื่องที่ดี

Change can be good. Change is a nice thing. Change is available.

แล้วการเคลื่อนไหวเหล่านี้จะเปลี่ยนแปลงสังคมได้มากน้อยแค่ไหน 

เราว่ามันเปลี่ยนแปลงสังคมอยู่นะ การที่น้องๆ ออกมาแสดงความคิดเห็นทำให้คนเริ่มคิดและเริ่มตั้งคำถามว่าทำไมถึงเกิดสิ่งเหล่านี้ขึ้น เพราะทุกสิ่งที่เกิดขึ้นล้วนมีเหตุผล ถ้าคนในสังคมไม่ถามคำถาม เขาอาจไม่แคร์ แต่เราเชื่อว่าคนที่แคร์เขาจะถาม เขาจะรู้ และเขาจะรู้สึกว่า เฮ้ย มีคนอื่นที่รู้สึกเหมือนเรา 

การที่คนออกมาพูดสิ่งที่คิด แสดงสิ่งที่รู้สึก มันทำให้คนที่รู้สึกแบบเดียวกันกล้าออกมาทำอะไรบางอย่าง

ในฐานะที่คุณเติบโตในหลายประเทศ คุณคิดว่าแต่ละประเทศให้ค่าสิทธิพื้นฐานของประชาชนแตกต่างกันมากไหม

ต่างกันมาก เรื่องสิทธิเป็นเรื่องพื้นฐานที่คนสวีเดนให้ความสำคัญ ทุกคนต้องรู้จักสิทธิของตัวเองเพื่อทำตัวให้ถูกต้องตามกฎเกณฑ์ของสังคม ถ้าเราไม่รู้สิทธิเราอาจไม่รู้ว่าเราก็เป็นพลเมืองที่ดีได้ เมื่อไหร่ก็ตามที่เรารู้สึกว่าสิทธิที่มีอยู่ไม่รอบคอบพอ เราต้องพยายามคุยกับคนที่ตั้งกฎเกณฑ์ขึ้นมาเพราะมันเป็นเรื่องที่คุยกันได้ เหมือนได้เลือกอาหารที่จะกิน เรารู้ว่าเราไม่ชอบอะไรแต่ก็พยายามทำให้ตัวเองพอใจมากที่สุด ถ้าปรุงได้ก็ปรุง ปรุงไม่ได้ก็หาวิธีอื่น โดยเฉพาะเรื่องการศึกษา ทุกคนจะได้สิทธิเรียนฟรีจนถึงระดับมหาวิทยาลัย เรื่องนี้สำคัญมากเพราะเมื่อทุกคนมีการศึกษาพวกเขาก็จะมีความคิดเห็นเป็นของตัวเองและทำหน้าที่ตามที่ตนถนัด รัฐบาลไม่สามารถบอกหรือบังคับให้ใครทำอะไรได้ ขณะที่นักเรียนไทยโดนกดและไม่สามารถถามคำถามอะไรได้เลย เรียกว่าต้องอยู่ในกรอบมากๆ

สิทธิทางการศึกษาคือสิทธิหนึ่งที่คุณให้ความสำคัญ

ใช่ แต่ไม่ใช่แค่การศึกษาอย่างเดียวและไม่ใช่การศึกษาระบบเก่าที่ให้คนไปทำงานในระบบแรงงาน แต่เป็นการศึกษาแบบใหม่ที่ลื่นไหลซึ่งมีการสอน spiritual reality เพราะถ้าสอนเด็กๆ แค่การศึกษาแต่ไม่สอน spiritual reality เขาจะเป็น evil genius แต่ถ้าเราสอนเรื่องนั้นด้วยเขาจะเข้าใจธรรมชาติและตัวเองมากขึ้น

แสดงว่าการเติบโตในครอบครัวไทย-สวีเดนส่งผลต่อมุมมองเรื่องสิทธิเสรีภาพของคุณพอสมควร

แน่นอน ตอนเด็กเรารู้สึกว่าเราไม่เข้ากับที่ไหนเลย ตรงนี้ก็ไม่ใช่ ตรงนั้นก็ไม่ใช่ ตอนนั้นค่อนข้างเศร้า แต่ยิ่งโตยิ่งรู้สึกดีเพราะจริงๆ แล้วเราเข้าได้กับทุกที่ เราว่าตัวเองเป็นคนไทยแต่ความคิดออกแนวตะวันตกนิดหนึ่ง

นอกจากสิทธิทางการศึกษาคุณคิดว่าสิทธิพื้นฐานที่คนไทยกำลังถูกลิดรอนมากที่สุดในตอนนี้คืออะไร

ทุกคนแค่อยากมีสิทธิที่จะพูดความคิดของเขา แล้วยิ่งมีการศึกษามากขึ้นคนยิ่งเข้าใจมากขึ้น มีโซเชียลมีเดียที่ทำให้คนรับรู้เรื่องต่างๆ เร็วขึ้น คนก็ต้องมีคำถามอยู่แล้ว คำถามคือ ทำไมเราถึงถามไม่ได้ ทำไมเราไม่ได้คำตอบจากคนที่ควรจะตอบเรา ทั้งๆ ที่ประเทศอยู่ได้เพราะทุกคน ไม่ใช่แค่เพราะรัฐบาลไม่กี่คน 

เราปิดหูกันอยู่ได้ยังไงถ้าอยากเดินไปข้างหน้า เราต้องรับฟังทุกความเห็น แม้กระทั่งความเห็นที่อาจไม่เข้ากับความคิดของตัวเองก็ต้องฟังว่าทำไมเขาคิดแบบนั้น เมื่อเข้าใจเราจะเดินต่อไปได้ ถ้าเราไม่เข้าใจก็เหมือนเราเพิกเฉยต่อสิ่งต่างๆ

หลายคนบอกว่าคุณกล้ามากที่ออกมาแสดงความคิดเห็นทางการเมืองในช่วงนี้

ตอนนั้นมีกระแส Black Lives Matter พอดีกับที่ในไทยมีแฮชแท็ก #SaveWanchalerm เราเลยไปสืบดูว่าใครกำลังป่วนอะไรหรือเปล่า วันแรกผ่านไปไม่มีสื่อไทยไหนเขียนถึงเรื่องนี้ วันที่สองก็ยังไม่มี วันที่สามก็ยังคงเงียบอยู่ เราเลยเริ่มสงสัยว่าเป็นเรื่องจริงเหรอ แล้วทำไมเงียบขนาดนี้

จริงๆ ตอนแรกเรากลัวนะ แต่ก็คิดว่าถ้าสิ่งที่เราทำและพูดคือสิ่งที่ถูกต้องเราจะกลัวไปทำไม เราไม่อยากตกอยู่ภายใต้ความกลัวนั้น เพราะมันเป็นคำถามที่เราอยากรู้และเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นกับใครก็ได้เลยตัดสินใจเขียนออกไป ซึ่งเราดีใจมากที่ได้เขียนออกไปแบบนั้น แต่ก็ยังไม่เข้าใจอยู่ดีว่าทำไมมาตอบเราคนเดียว ทำไมถึงไม่ไปตอบประชาชนที่กำลังถามและประท้วงอยู่

แล้วแม่เห็นด้วยกับการแสดงความเห็นของคุณไหม

แม่ไม่ได้ว่า แม่ได้ยินจากเพื่อนๆ ของเขาเลยมาถามเราว่าเกิดอะไรขึ้น พอเล่าให้ฟังเขาก็บอกว่าโอเค เป็นตรรกะที่ดี เพราะถ้ามันเกิดขึ้นกับเราเราก็อยากให้คนอื่นถามคำถามนี้เหมือนกัน

มีคนมาเตือนคุณบ้างไหม

มีหลายคนมาเตือนจนเรานอนไม่หลับเลย แต่เราก็กลับมาถามตัวเองเหมือนเดิมว่าทำไมถึงกลัว ทำไมเรายังอยู่ในยุคที่ต้องกลัวการตั้งคำถาม แปลว่ามันมีอะไรสักอย่างที่ผิดปกติหรือเปล่า

เราไม่ควรใช้ชีวิตด้วยความกลัว

ใช่ การใช้ชีวิตด้วยความกลัวมันน่ารำคาญมาก มันทำให้ชีวิตเรายาก และเป็นกำแพงกีดกั้นให้เราไม่สามารถเป็นตัวของตัวเองได้เต็มที่ เลยคิดว่าถ้าเรากลัวอะไรก็ควรพิสูจน์ตัวเองว่าเราทำได้ ปีนี้เป็นปีที่เรากำลังผจญกับความกลัวของตัวเองจริงๆ ไม่ใช่แค่เรื่องการแสดงความคิดเห็น เช่น เรากลัวความสูงมากเลยตัดสินใจไปปีนเขา พอไปปีนแล้วเรารู้สึกถึงพลังของตัวเองเลย เพราะเป็นการพิสูจน์ว่าเราทำได้ เราเอาความกลัวนั้นออกไปได้

แล้วคนที่กำลังกลัวควรก้าวข้ามความกลัวต่างๆ ยังไง

ถ้ารู้สึกอะไรอยู่เราน่าจะไม่ใช่คนเดียวที่รู้สึกแบบนั้น สมัยนี้มีโซเชียลมีเดียที่สามารถหาคนที่คิดแบบเราได้ เราสามารถไปเข้าร่วมกลุ่มต่างๆ เพื่อศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับสิ่งที่เราคิดแล้วใช้เวลากับมันเพื่อให้เข้าใจตัวเองมากขึ้น เพื่อที่จะแสดงความคิดเห็นได้อย่างสร้างสรรค์และถูกต้อง

เราอยากให้ทุกคนทำความเข้าใจความกลัวของตัวเอง แล้วจะเข้าใจว่าเราสามารถก้าวข้ามความกลัวด้วยวิธีไหนได้บ้าง เพราะถ้าเรากลัวแสดงว่าเราอยากทำอะไรสักอย่างแต่ไม่กล้า เราก็ต้องหาช่องทางเพื่อเลิกกลัวให้ได้

คุณพูดในฐานะคนคนหนึ่งหรือในฐานะนางงาม

เราพูดในฐานะคนคนหนึ่งซึ่งอยู่ในสังคมที่กำลังเผชิญปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้น เราคิดว่ามันถึงเวลาแล้วที่เราควรมีพื้นที่ที่ปลอดภัยให้ทุกคนได้แสดงความคิดเห็นของตัวเอง ทั้งตัวเราและทุกๆ คน

The post จักรวาลการสนทนาว่าด้วยวงการบันเทิง นางงาม สังคม และการยืนหยัดเพื่อสิทธิเสรีภาพของ มารีญา พูลเลิศลาภ appeared first on a day magazine.

“ร้อนของ” ซิงเกิลเผาหัวจากอัลบั้มเรือนแพ ชุดที่ 6 จาก 4 หนุ่ม TATTOO COLOUR วงดนตรีระดับโลกจากค่าย Smallroom ที่กลับมาพร้อมความแปลกใหม่ ดุเดือด ร้อนแรง แผดเผาและคาดเดาไม่ได้

ไม่ว่าคุณจะหัวร้อนกับอะไรมา live in a day อยากชวนไปเผาหัวกับเพลงร้อนของ ก่อนออกไปจิบอะไรเย็นๆ ในยามค่ำคืนก่อนวันหยุดยาว

The post TATTOO COLOUR – ร้อนของ | Live in a day appeared first on a day magazine.

เพื่อให้บทสัมภาษณ์นี้คล้ายบทเพลงของ YONG BONG คงไม่มีสิ่งไหนเหมาะสมในการเปิดเท่าประโยคข้างต้น

เป็นเวลาเกือบ 10 ปีแล้วที่ NGAZ (เอ็นก๊าซ, ไบรอัน–มารุต เมนสารท) และ JXHMXN (จาห์มาร, เจม–สกล สงวนพัฒน์) เริ่มต้นเล่าเรื่องราวชีวิตของพวกเขาผ่านไรม์ในเพลงแรป จากแรปเปอร์หน้าใหม่ในวงการ ปัจจุบันพวกเขาคือศิลปินมืออาชีพที่เพิ่งปล่อยอัลบั้มเต็มอัลบั้มแรกออกมา 

18 บทเพลงในอัลบั้ม DEVIL BOYZ ANIME GIRLZ ของ YOUNG BONG ล้วนบ่งบอกความเป็นพวกเขา และแนวดนตรีที่หลากหลาย ไรม์ที่เล่าตั้งแต่เรื่องชีวิตไปถึงความรัก ไปจนถึงความหมายที่พวกเขาซ่อนไว้ในแต่ละเพลงนี้เองคือจุดเริ่มต้นที่พาให้เรามาสนทนากับ NGAZ และ JXHMXN ในวันนี้

แต่จากตรงนั้น ถ้อยคำของเราไปไกลกว่านั้น

เราเริ่มต้นด้วยการพูดคุยถึงเรื่องอัลบั้ม ก่อนจะนำไปสู่เรื่องราวในชีวิตของพวกเขาในอดีต ความเป็นตัวเอง ความหลากหลาย ความแตกต่าง การแปะป้ายที่พวกเขาเคยโดน และความ ‘real’ ในสิ่งที่พวกเขาทำ คำตอบที่เป็นดั่งไรม์ของทั้ง NGAZ และ JXHMXN เกิดขึ้นตลอดหนึ่งชั่วโมงที่เราคุยกัน และนี่เป็นเหมือนหลักฐานที่พิสูจน์กับเราว่าทำไม YOUNG BONG ถึงมาอยู่จุดนี้ในวันนี้

ดังนั้นเพื่อไม่ให้เป็นการเสียเวลา 

ก็ Esketit!

Music On

ฟรีสไตล์แรปในแบบฉบับ YB พร้อมเอื้อนเอ่ยคำตอบในบรรทัดถัดไป

อัลบั้มแรกในชีวิตที่เพิ่งปล่อยออกมาเป็นหนึ่งในหมุดหมายที่พวกคุณตั้งใจไว้แต่แรกไหม

JXHMXN : ถ้านับจากตอนแรก พวกเราไม่เคยคิดว่าต้องมีอัลบั้มเลยครับ เราแค่ทำและสะสมเพลงมาเรื่อยๆ ตลอดช่วงเวลาที่ผ่านมา แต่ทำไปแล้วหลายเพลงก็ไม่ได้ปล่อย เราเลยคุยกันว่าน่าจะเอาเพลงที่ดีที่สุดของที่ดองไว้มาคัดเลือกและรวมกันเป็นอัลบั้มดู

NGAZ : โดยส่วนตัวผมว่าแรปเปอร์หรือศิลปินทุกคนบนโลกอยากมีผลงานที่เป็นรูปแบบเป็นของตัวเองอยู่แล้ว พวกเราก็เป็นส่วนหนึ่งในนั้น เราเลยมาคุยกันว่าจะทำไงกับของที่มีในสต็อกดี สุดท้ายก็รวมมันและปล่อยออกมา บางเพลงอาจทำไว้นานแล้ว แต่เราก็มองว่าเพลงเหล่านั้นเป็นเหมือนตัวแทนแต่ละช่วงเวลาของ YB มากกว่า

ถ้าบางเพลงกลายเป็นอดีตไปแล้ว ไม่กลัวว่ามันจะไม่สดหรือไม่จริงสำหรับเราในตอนนี้เหรอ

JXHMXN : ผมกลับมองว่ามันจริงนะ เพราะมันจริงจริงๆ ในช่วงเวลาหนึ่งของผม

NGAZ : อย่างเพลง ‘ปังป่าว’ พวกเราแต่งกันตอนที่ไปทำเพลงบ้านเพื่อน ช่วงนั้นเราไม่ได้มีเงินเยอะ ดังนั้นเวลาไปเราต้องรวมเงินกันซื้อมาม่ากับขนมปังไว้กินเพื่อให้อยู่ได้นานที่สุด เหตุการณ์นั้นก็ออกมาเป็นเพลงนี้ ซึ่งตอนนี้พวกเราอาจไม่ได้เป็นแบบนั้นแล้ว แต่ครั้งหนึ่งพวกเราก็เป็นแบบนั้นจริงๆ

ฟังดูเหมือนอัลบั้มนี้ทำหน้าที่เป็นบทบันทึกชีวิต

NGAZ : ใช่ๆ ซึ่งพอกลับมาฟัง ผมก็ได้ทบทวนว่าตอนนั้นตัวเองคิดอะไรบ้าง ซึ่งก็มีทั้งเรื่องดีและเรื่องระยำตำบอน (หัวเราะ)

JXHMXN : แต่ถึงจะหลายช่วงเวลา กลับมาฟังแล้วผมก็ยังมั่นใจในทุกคำที่เขียนไปนะ ผมไม่ได้เขินกับมัน แค่เป็นอีกความรู้สึกหนึ่งที่ก็ปั่นๆ ดีเหมือนกัน

ทำไมถึงเลือกมาปล่อยมาตูมเดียวเป็นอัลบั้มมากกว่าปล่อยเป็นซิงเกิล

JXHMXN : ผมว่าการปล่อยทีละเพลงเป็นเหมือนการสร้างไวรัลอะไรสักอย่างแค่ในช่วงเวลานั้น แต่เวลาผมอยากฟังเพลงจากศิลปิน ผมฟังเป็นอัลบั้มมากกว่า เพราะผมอยากรู้ว่าเขาคิดอะไร ทำไมเขาถึงทำเพลงเป็นอัลบั้ม เขาพูดเรื่องเดียวกันในทุกเพลงไหม เขาร้องอะไรบ้าง แนวเดิมทั้งหมดหรือเปล่า ทั้งหมดนี้ทำให้ผมรู้สึกว่าเราได้รู้จักศิลปินมากกว่าเดิม ไม่ใช่แค่ผิวเผิน พวกเราเลยอยากทำอัลบั้มเพราะเหตุนี้ และอีกเหตุผลคือเป็นเรื่องของแนวเพลงด้วย YB ไม่อยากจำกัดตัวเอง เราอยากทำเพลงหลายแนว เพราะเราคิดว่าถ้าทำแนวเดียวกับตลาดที่เคยดัง อัลบั้มคงมีเหลี่ยมเดียวเหมือนกันไปหมด พวกเราอยากทำให้ลึกซึ้งกว่านั้น 

NGAZ : คนส่วนใหญ่ชอบเข้าใจผิดว่าถ้าอยากดัง มึงต้องทำเพลงที่ตลาดชอบ แต่ผมว่าจริงๆ แล้วคนที่ทำเพลงที่ตลาดชอบออกมาได้ เขาไม่ได้มานั่งคิดว่าต้องทำเพลงตลาดหรอก เขาแค่ทำตัวเองเป็นตลาดให้คนมาซื้อของเท่านั้นเอง นอกจากนั้นคือการตกแต่งร้าน

JXHMXN : เปรียบเทียบง่ายๆ คือว่าในขณะที่ทุกคนบอกว่าเปิดร้านก๋วยเตี๋ยวแล้วจะขายดี หลายคนเปิดร้านก๋วยเตี๋ยว แต่เราอยากทำตัวเองให้เป็นอีกตัวเลือกหนึ่ง คุณเบื่อก๋วยเตี๋ยวเหรอ ผมมีต้มยำให้นะ และคุณจะกินมันตอนไหนก็ได้ ผมอยากให้เป็นแบบนั้น มากกว่าการที่คิดถึงฮิปฮอปแล้วเป็นเหลี่ยมเดียวเหมือนกันหมด

NGAZ : นั่นรวมถึงความหมายของเพลงด้วย

JXHMXN : ใช่ๆ

NGAZ : ก่อนหน้านี้ในประเทศเรา เพลงจะอิงกับความรักเพราะชีวิตวัยรุ่นโหยหาความรัก เพลงรักเลยอยู่ในตลาดได้นานที่สุด แต่ตอนนี้ปี 2020 ผมว่าคนไทยเริ่มเปิดมากขึ้น ทุกคนเริ่มได้เห็นมากขึ้นว่าชีวิตมีอะไรมากกว่านั้น ยังมีความรู้ที่รอให้เราไปค้นหา มีประวัติศาสตร์รอให้เราไปเรียนรู้ ทีนี้พอคนเปิดมากขึ้น เพลงก็เปิดมากขึ้นเช่นกัน เราเลยสามารถใช้เพลงพูดถึงหลายเรื่องได้มากขึ้น  

JXHMXN : อย่างพวกเราก็ใช้เพลงเพื่อเล่าเรื่องชีวิต ความเมา ความเท่าเทียม ไปจนถึงการบอกกับคนฟังว่าเราจะอยู่ในสังคมเหี้ยๆ แบบนี้ยังไงให้มีความสุข เราสื่อสารมันออกมาโดยแทบไม่ต้องเค้นเพราะออกมาโดยจิตวิญญาณจากสิ่งที่เจอทุกวัน 

บางคนอาจแย้งว่าในช่วงแรกหรืออัลบั้มแรก ศิลปินควรทำเพลงและพูดแต่ละเรื่องให้ชัดหรือเปล่า ซึ่งตรงกันข้ามกับ YB ที่ทำเพลงหลายแนวและพูดหลายเรื่อง

NGAZ : แต่ผมเห็นต่างว่านั่นแหละคือจุดเด่นของพวกเรา YB อยากโชว์ความหลากหลายและผมก็อยากให้คนจำแบบนั้น เพราะถ้าเรามองเข้าไปในแก่น เพลงมีการเล่าเรื่องได้หลายแบบมาก ศิลปินก็สามารถเล่าเรื่องได้หลายแบบเช่นกัน การจะไปคาดหวังให้ศิลปินพูดเรื่องเดียวหรือแบบเดียวตลอดชีวิตคงไม่ถูกนัก ดังนั้นโดยส่วนตัวผมอยากเห็นศิลปินทำลายขีดจำกัดของตัวเองนะ ผมอยากเห็นเขาไปไกลกว่าที่เคยและทำอะไรที่ผมไม่เคยเห็นมากกว่า และความอยากเห็นอะไรใหม่ๆ นี่แหละ YB เลยอยากทำให้คนเห็นว่าเราทำได้ทุกอย่าง 

อย่างจากเมื่อก่อนที่หลายคนอาจมองว่า YB ดูดิบเถื่อน พวกเราก็ทำให้เห็นว่า YB ทำเพลงน่ารักได้ เพียงแต่ความน่ารักนั้นก็น่ารักแบบ YB และผมต้องชอบมัน นี่คือสิ่งที่พวกผมรู้สึกว่าเป็นกลางที่สุด เพราะผมไม่ได้เปลี่ยนแปลงตัวเอง โอเค ผมรู้ว่ามันไม่ได้ดีเลิศ แต่อย่างน้อยผมถือว่าสิ่งที่ชัดที่สุดก็คือตัวเรา คาแร็กเตอร์เรา อุดมการณ์เรา เราอยากให้คนรู้ว่าพวกเราใช้ชีวิตกันแบบนี้ อยู่กันแบบนี้ ไม่ได้มีแต่คำว่ามั่วสุมอย่างที่ทุกคนมอง พวกเราไม่ได้เอาแต่เล่นยา

พวกคุณเห็นข้อความพวกนี้อยู่เหมือนกัน

JXHMXN : (พยักหน้า) คือพวกเราก็เคยผ่านมา แต่คนที่เล่นยาจะมี 2 ประเภท คือเล่นยา กับ ยาเล่น อย่างพวกเราแค่เคยลองแต่ไม่ติด ยังไม่ถูกยาเล่น เพราะสุดท้ายเราก็รู้ว่ามันไม่ดี อย่างเพลง YETI GANG ก็มาจากช่วงเวลาหนึ่งที่พวกเรากินยาน้ำกัน เมากันจัดๆ แต่พอผ่านมาแล้ว พวกเราก็ทำเพลงออกมาเพื่อบอกคนอื่นว่ามันไม่ดีนะ ซึ่งบางคนอาจบอกว่าพวกผมยุยง แต่ผมกลับคิดอีกมุมหนึ่งว่าเพลงนี้คือการบอกว่าในสังคมมันมีสิ่งนี้ แต่พวกผมสามารถหนีและจัดการมันได้

NGAZ : เหมือนเพลงที่เราทำคือการบอกตัวเองด้วยซ้ำว่าเราจะไม่กลับไป และอีกอย่างคือศิลปินไม่เคยเดินไปป้อนยาใคร ทุกอย่างมันอยู่ที่เราเลือก สำหรับผม คนเราไม่ควรโทษใครเลยกับเรื่องนี้ ควรโทษจิตใต้สำนึกของตัวเองมากกว่าที่เห็นทุกอย่างแล้วแต่ก็ยังทำ อย่างผมเองก็ไม่เคยโทษ Wiz Khalifa นะ 

JXHMXN : ผมผ่านมาทุกอย่างเลยครับ แต่สุดท้ายอะไรที่ไม่ดีจริงๆ ผมก็ไม่เอา เพราะมันทำให้ผมทำงานไม่ได้ ตอนนี้ผมเลยอยู่ที่ตรงนี้ แค่ smoke weed เพราะมันช่วยให้ผมนิ่งขึ้น มีสมาธิและทำงานได้

เพลงมีหน้าที่บอก แต่การตัดสินใจเป็นเรื่องปัจเจก

NGAZ : ใช่ เพลงพวกเราเป็นเหมือนสารมากกว่าที่อยากให้คนที่เจออะไรเหมือนกันได้เข้าใจ เพราะการที่เราจะไปพูดกับคนไม่รู้จักว่า ‘เฮ้ย พี่ ช่วยฟังผมหน่อยว่าโลกใบนี้เป็นยังไง’ ก็คงไม่ได้ แต่ถ้าผมทำเพลง คนที่มีเรื่องราวตรงกับเรา เขาจะฟัง

สิ่งที่พวกคุณทำต้องใช้ความกล้าอยู่เหมือนกัน อะไรเหล่านี้มาจากไหน

JXHMXN : ผมว่าในทุกแขนงที่เราก้าวเข้าไป มันจะมีคำถามตลอดแหละ ว่าที่นี่ใช้ที่ของเราหรือเปล่า งานแบบนี้ใช่สำหรับเราไหม แต่อย่างพวกเรา ถึงยังตั้งคำถามแต่พวกเราจะเชื่อไปก่อนว่ามันใช่ เชื่อไหม สุดท้ายหลายครั้งมันก็จะใช่ แต่ถ้าเริ่มด้วยความไม่มั่นใจ โห่ แล้วใครจะมามั่นใจกับคุณ สมมติอย่างงาน MC ถ้าคุณมาแบบ ‘ขอเสียงหน่อยครับ’ (เสียงอ่อยๆ) คนดูคงเขินที่จะตะโกนกับคุณ แต่ถ้าคุณ ‘ขอเสียงหน่อยยยย!’ คนดูจะยกมือและตะโกนตามคุณแน่ๆ 

ถ้าเทียบกับวันแรก พวกคุณว่าตัวเองยังมีแรงและพลังเท่าเดิมไหม

พูดพร้อมกัน : น่าจะมากกว่า

NGAZ : เหมือนเราเห็นภาพมากขึ้น กว้างขึ้น แล้ววันหนึ่งเราก็รู้สึกว่าถอยไม่ได้แล้ว พวกเรามาไกลเกินกว่าจะถอยแล้วเพราะตอนนี้มีผลงานตั้งอยู่ข้างหน้าแล้ว เราไม่สามารถหนีได้ เพราะจะมีคนประนามเราแน่ๆ ว่าท้อเหรอ หนีเหรอ คำพวกนี้คอยจี้ตูดพวกเราอยู่

JXHMXN : พวกเราลำบากกันมาตั้งเยอะ ถ้าจะมาแผ่ว มันไม่เมคเซนส์สำหรับผม ด้วยวัย เราไม่ใช่วัยรุ่นที่ทำเพลงไปวันๆ แล้ว ตอนนี้พวกเรามีแผนมากขึ้น เป็นมืออาชีพมากขึ้น ดังนั้นไม่ว่าจะเกิดอะไร ผมก็อยากผ่านมันไปให้ได้ 

มุมมองแบบนี้ทำให้กดดันไหม

NGAZ : ตั้งแต่ทำเพลงมา ผมกดดันแค่ครั้งเดียวคือช่วงก่อนปล่อยอัลบั้มนี่แหละ ตอนนั้นผมกลัวว่าปล่อยออกมาแล้วจะมีปัญหานู่นนี่ มันกังวลเพราะผมคาดหวังมากว่าต้องไม่มีอะไรผิดพลาด แต่พอถึงจุดหนึ่งก็เริ่มคิดได้ว่าตอนนี้มากเกินไปแล้ว ผมเริ่มไม่เป็นตัวเอง ก่อนหน้านี้ไม่เคยต้องมานั่งคิดแบบนี้ ปล่อยให้ทุกอย่างเป็นไปอย่างอิสระ ให้ทุกอย่างเป็นไปตามธรรมชาติ อะไรจะเกิดก็ต้องเกิด พอนึกได้แบบนี้ก็เริ่มปล่อยวาง แม้ปล่อยอัลบั้มแล้วเจอโควิดก็ช่างมัน เพราะผมได้ทำทุกอย่างแล้ว ไม่ได้คิดด้วยซ้ำว่าจะต้องดัง เพราะถึงไม่ดัง พวกเราก็ทำเพลงต่ออยู่ดี 

ถ้าอย่างนั้นสำหรับอัลบั้มนี้ ดอกไม้สำหรับคุณคืออะไร

NGAZ : แค่ได้ร้องเพลงจากอัลบั้มนี้ในคอนเสิร์ตให้คนอื่นฟัง นั่นก็ดีมากแล้ว

ก้อนหินล่ะ อย่างคอมเมนต์ต่างๆ ในโซเชียล คุณให้ค่ามากแค่ไหน

JXHMXN : ถ้าคอมเมนต์แย่ๆ แบบด่า ผมไม่ให้ราคาเลย เพราะหลายครั้งคนเหล่านี้ก็ไม่แสดงตัวด้วยซ้ำ ดังนั้นจะไปให้ราคากับคนที่ไม่แสดงตัวตนทำไม เพราะมึงยังไม่ให้ราคาตัวเองเลย จะมาใช้วาจาสถุลถ่อย มึงพูดไปเถอะ

NGAZ : วิจารณ์พวกเราได้นะครับ แต่มันจะมีมากกว่านั้นคือคนที่สนุกกับการทำให้คนอื่นหัวร้อนจากสิ่งที่ตัวเองพูด ซึ่งสำหรับพวกเรา สิ่งที่น่าตลกกว่าคือการเห็นคนพวกนี้พยายามทำให้พวกเราหัวร้อนนี่แหละ กูขำมึงมากกว่าอีก 

แล้วคิดยังไงกับบางคอมเมนต์ท่ีนิยามแรปเปอร์ว่า ‘real’ หรือ ‘ไม่ real’ 

NGAZ : (นิ่งคิด) ถึงผมจะโตมากับแรปแบบโอลด์สคูล และตอนนี้ก็ทำเพลงหลายแบบ แต่ผมว่าเราไม่ได้เป็นเจ้าของอะไรสักอย่างจริงๆ เลยนะ ดังนั้นผมว่าเราควรปล่อยตัวไหลไปตามน้ำเพื่อได้รู้ว่าเราทำอะไรได้บ้างและมีขีดจำกัดอะไรบ้างมากกว่า โลกใบนี้หมุนไปตลอด ทุกอย่างไม่ได้หยุดอยู่กับที่ ดังนั้นถ้ามีใครที่อยากสอนเรื่องนี้กับเด็กรุ่นใหม่ ผมว่าเขาไม่ควรใช้คำว่า ‘สไตล์พวกมึงไม่ได้เรื่อง พวกมึงไม่จริง ออกไปเถอะ’ ผมว่าคุณควรใช้วิธีอธิบายดีกว่าว่า ‘ในยุคสมัยผม แรปเป็นแบบนี้ ถ้าเป็นไปได้ ยุคสมัยน้องก็อย่าให้มันหายไป’ ผมว่าแบบนี้ดีกว่า ไม่ใช่มารังแกกัน ขัดขากัน

JXHMXN : ซึ่งสุดท้ายแล้วผมว่าไม่มีอะไรถูก-ผิดนะ เพราะถูก-ผิดมันก็ขึ้นอยู่กับแต่ละคน ของคุณกับของผมอาจไม่เหมือนกันก็ได้ เพราะอย่างนั้นแหละเราถึงควรจะหมุนตามคนอื่นบ้างเพื่อได้เจอสิ่งใหม่ ไม่ใช่ให้ทุกคนหมุนตามเราอย่างเดียว

ดูพวกคุณชัดเจนกับตัวเองมาก 

JXHMXN : แฮปปี้กับชีวิตนะ แต่ก็ไม่ใช่ว่าเป็นแบบนี้มาตลอด พวกเราเคยเป็นคนที่ไม่รับอะไรอยู่เหมือนกัน เราผ่านกันมาหมดแล้วในช่วงวัยรุ่น คิดว่ากูน่ะเฟี้ยวสุด และแนวเพลงที่กูชอบก็เฟี้ยวสุด แต่พอโตมา เราจะรู้เองแหละว่ายังมีอีกหลายอย่างนี่หว่าที่เฟี้ยวได้ และมันทำให้ชีวิตสนุกขึ้น พอเราไม่ได้แอนตี้กับทุกสิ่ง เราได้รู้ว่าความชอบไม่ได้จำเป็นต้องจำกัดตัวอยู่แค่อย่างเดียว เราเปลี่ยนหีบห่อข้างนอกโดยที่ข้างในยังเหมือนเดิม เพราะสุดท้ายผมเชื่อว่าเนื้อแท้จะเป็นเนื้อแท้อยู่วันยังค่ำ 

NGAZ : ชีวิตไม่ได้มีแค่อย่างเดียว และเราไม่รู้ด้วยซ้ำว่าจะอยู่ถึงเมื่อไหร่ ดังนั้นเราก็อยากใช้ชีวิตให้คุ้มก่อนตาย ทุกคนล้วนมีอิสระ และเราก็เลือกมีอิสระแบบนี้ 

ถ้ามีใครสักคนกำลังพยายามทำงานของตัวเองอยู่ท่ามกลางคำครหา จากประสบการณ์ของคุณ คุณอยากฝากอะไรถึงคนเหล่านั้นไหม 

NGAZ : ทุกวงการมีการวิจารณ์อยู่แล้ว ทุกวงการมีการบูลลี่ แต่ถ้าคุณทำงานของตัวเองได้ดีและนานพอ วันหนึ่งคนที่ด่าจะมายกย่องคุณเอง แต่ที่คุณโดนในช่วงแรกๆ นั่นเป็นเพราะสังคมกลัวคนที่แตกต่างเท่านั้นเอง

JXHMXN : และถ้าคุณไม่ได้ไหลตามเขา เขาจะได้แค่มองคุณ ใครจะพูดอะไรคุณก็ทำไป ใครจะฉุดลงมายังไงคุณทำต่อไป แล้วมันจะมีแต่ขึ้นๆๆ

สุดท้าย เชื่อเถอะ สิ่งที่คุณทำมันจะไปจบที่คำว่า ‘ไอดอล’ 

The post ไรม์ จังหวะ และจิตวิญญาณอิสระของ NGAZ และ JXHMXN แห่ง YOUNG BONG appeared first on a day magazine.

จนมาถึงเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา พวกเขาก็ปล่อยเพลงเข้าใจความรู้สึกของคนที่อยู่ในสถานะแฟนเก่าอย่าง ฝันถึงแฟนเก่า จนได้รับกระแสตอบรับเป็นอย่างดี ก่อนจะหยิบเพลง นอนไม่หลับ ของ Zaza มารีเมคใหม่ด้วยการใส่ดนตรีป๊อปๆ และปล่อยออกมาให้แฟนเพลงได้ฟังกันไม่นานนี้  

ระยะเวลา 8 ปี คือสิ่งที่ กิต–กฤตย์ จีรพัฒนานุวงศ์ (นักร้องนำ), ตูน–พีรพล เอี่ยมจำรัส (กีตาร์), โอม–กิจฎิเมธ ชาญพานิช (เบส), เต–เตธนันท์ วงศ์ปรีชาโชค (กลอง) และ เส็ง–วิศรุต ปฐมสิริไพศาล (คีย์บอร์ด) ได้พาความฝันที่ชื่อว่า Three Man Down มายืนอยู่ตรงหน้าผู้คน พวกเขาเริ่มจากวงดนตรีของเด็กมหาวิทยาลัยสู่เวทีประกวดมากมาย จนมาถึงรายการ Band Lab ที่ทั้ง 5 คนโชว์ความสามารถจนได้รางวัลรองชนะเลิศและป๊อปปูลาร์ โหวตไปครอง และในที่สุดก็ได้ก้าวเข้ามาเป็นศิลปินเต็มตัวในค่าย Gene Lab ภายใต้การดูแลของ โอม–ปัณฑพล ประสารราชกิจ

เรามีโอกาสพูดคุยกับพวกเขาทั้ง 5 คนในช่วงที่เพลง ฝันถึงแฟนเก่า คว้ายอดผู้ชมกว่าล้านวิว หลังเพิ่งปล่อยเพลงออกมาได้ไม่นาน เรื่องราวในเส้นทางสายดนตรีของ Three Man Down ที่มีทั้งรอยยิ้ม น้ำตา และความเชื่อมั่นบนเส้นทางตัวเอง บรรจุอยู่ในบทสนทนาต่อจากบรรทัดนี้แล้ว

ขอย้อนไปตั้งแต่จุดเริ่มต้นของวง พวกคุณเคยให้สัมภาษณ์ว่ารวมตัวกันครั้งแรกช่วงมหาวิทยาลัย แต่สมาชิกบางคนเรียนกันคนละที่เลย แล้วพวกคุณมาเจอกันได้ยังไง  

เส็ง : พวกเรา 4 คน (เส็ง เต ตูน และโอม) คุ้นเคยกันอยู่แล้วเพราะอยู่โรงเรียนเดียวกันตอนมัธยม พอเข้ามหา’ลัยต้องแยกย้าย โชคดีที่ผมกับโอมอยู่คณะและมหา’ลัยเดียวกัน แล้วอยากทำวงเหมือนกันเพราะยังอยากเล่นดนตรีอยู่

โอม : แล้วเตก็โทรมาพอดี บอกว่ามีงานประกวดไปเล่นด้วยกันไหม ผมก็โอเคอยากเล่น เลยชวนเส็งไปที่ห้องซ้อมด้วย ไปเจอเต ตูน และกิต เราก็รวมตัวกัน แล้วก็ไปเริ่มประกวดดนตรีด้วยกันตั้งแต่ตอนนั้น

กิต : งานนั้นคือ 5 GUM Presents a day live house เป็นงานประกวดดนตรีที่นิตยสาร a day ทำร่วมกับ believe records ในปี 2556 ถือว่าเป็นเวทีแรกที่ทำให้ Three Man Down รวมตัวกัน ผมขอเล่าเหตุการณ์ตอนส่งคลิปไปออดิชั่นหน่อย จำได้ว่าวันนั้นเรา 5 คนนัดรวมตัวกันที่สยาม แล้วเอาโทรศัพท์อัดคลิปส่งไป วันต่อมาต้องไปอัดคลิปอีกในห้องซ้อมที่คลองเตย ผมเองต้องไปทำธุระก่อนแล้วฝนตกลงมาพอดีเลยต้องนั่งวินมอเตอร์ไซค์ตากฝนจากธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ไปคลองเตย พอมาถึงห้องซ้อมเราก็ถ่ายคลิปส่งประกวด ผลปรากฏว่าได้เข้ารอบ หลังจากนั้นผมคิดเสมอว่าอะไรที่ทำให้เราลำบากเดี๋ยวได้ดีแน่นอน

เส็ง : ซึ่งเป็นความเชื่อที่ผิดๆ (หัวเราะ)

ได้ยินมาว่าคุณมี 5 คนก็จริง แต่ตอนนั้นตั้งชื่อว่า Three Man down เพราะสมาชิกอีก 3 คนเคยมีวงดนตรีมาก่อน 

กิต : ผมขอสารภาพที่มาของชื่อตรงนี้เลยละกัน (หัวเราะ) เรื่องมันมีอยู่ว่าวันนั้นพวกเรานั่งอยู่บนรถ เตถามว่าวงเราชื่อว่าอะไรดี ผมเลยเสนอว่าชื่อ Crew แปลว่าทีม และมีอีกชื่อที่คิดไว้คือ White Line แต่มีวงต่างประเทศใช้ไปแล้ว สักพักตูนโปรยมาคำเดียวอยู่หมัดเลยว่า ‘Three Man Down ปะ’ ตอนนั้นเอามาจากไหนนะตูน (หันไปถามตูน)

ตูน : เกม (หัวเราะ)​

กิต : เราเลยตกลงกันว่าจะใช้ชื่อนี้เป็นชื่อวง ทีนี้ตอนไปประกวดแข่งขันดนตรี พิธีกรจะถามว่า Three Man Down มีที่มาจากอะไร ด้วยความที่ผมเรียน Storytelling จากสาขาภาพยนตร์มา ถ้าจะตอบว่ามาจากเกมคงไม่ได้ เราจำเป็นต้องหาเบื้องหลังการตั้งชื่อมาใส่ ตอนนั้นผมเลยผุดเรื่องขึ้นมาในหัวเป็นฉากๆ จนกลายเป็นเรื่องผู้ชาย 3 คนที่เคยมีวงของตัวเอง แล้วมารวมตัวกันใหม่ในวงนี้ อย่างที่ทุกคนได้ยินมาจากสื่ออื่นๆ ตั้งแต่นั้นมาผมก็อยู่บนหลังเสือแล้ว ลงไม่ได้ (หัวเราะ)

ตอนรวมตัวกันครั้งแรก ทำไมถึงตัดสินใจไปประกวดดนตรีกันเลย 

กิต : มันเป็นเรื่องของยุคสมัยด้วย ยุคนั้นวิธีเดียวที่จะทำให้เราได้เล่นดนตรีคือการประกวด ถ้าจะอัพโหลดคลิปลงยูทูบแบบยุคนี้ เรายังไม่รู้วิธีทำเลยด้วยซ้ำ คงทำได้ยาก เราเลยเดินสายประกวดกัน ล้มลุกคลุกคลาน ชนะบ้าง แพ้บ้าง เวทีแรกที่ชนะคือ 5 GUM นี่แหละ หลังจากนั้นเราก็แพ้มาตลอดเลย (หัวเราะ)

จนเดินทางมาถึงเวที Melody Of Life Music Festival ของ SpicyDisc ตอนนั้นวงที่มาประกวดด้วยคือวงที่เฉิดฉายในวงการเพลงทุกวันนี้ มีทั้ง Safeplanet, Zweed n’ Roll และ Whal & Dolph จำได้ว่าตอนนั้นเรายังมีความคิดอยู่เลยว่าจะเอาเพลงที่เล่นคัฟเวอร์เจ๋งๆ มาโชว์ แต่ตอนอยู่ข้างล่างมองดูวง Zweed n’ Roll เขามีพลังมากเลย

ตูน : เพราะวงอื่นๆ เขามีเพลงเป็นแนวทางของตัวเอง แต่พวกเราแม้จะประกวดมาหลายเวทีแต่ก็ยังไม่มีสไตล์เป็นของตัวเองเลย หลังจากงานแข่งดนตรีครั้งนั้น เราจึงตัดสินใจเลิกประกวดแล้วเริ่มหาสไตล์ที่เป็นเอกลักษณ์ ลงมือทำเพลงของตัวเองบ้าง

แนวคิดในการทำงานเพลงของพวกคุณเป็นยังไง

เส็ง : ด้วยความที่พวกเราส่วนใหญ่เรียนภาพยนตร์กัน ทำให้วิธีคิดแบบนักดนตรีน้อยมาก เวลาทำเพลงเราจะคิดจากภาพก่อนแล้วถึงเอาดนตรีและรายละเอียดมาใส่ทีหลัง มันเลยเป็นการเขียนเพลงจากคอนเซปต์ 

เต : อีกอย่างวงเราใช้ระบบไดเรกเตอร์ในการคิดและผลิตผลงาน แบ่งกันว่าใครมีจุดเด่นหรือถนัดเรื่องไหนก็ดูแลเรื่องนั้น การทำงานของพวกเราจึงคล้ายๆ การทำหนัง อย่างตูนจะเป็นคนทำเพลงเขียนเพลง เราจะเชื่อมั่นในสิ่งที่ตูนทำ ในเรื่องของภาพหรือ MV กิตก็จะเป็นคนนำ หรืออย่างการ management ผมจะดูแลเป็นหลัก

 

ดูโพสต์นี้บน Instagram

 

โพสต์ที่แชร์โดย Three Man Down (@threemandown) เมื่อ ก.ย. 7, 2019 เวลา 8:08am PDT

หลังจากผ่านการประกวดมาหลายเวที จนมาถึงรายการ Band Lap และก้าวเข้าสู่ครอบครัวค่ายใหญ่อย่าง Gene Lab ตอนนี้วิธีการทำงานของคุณเปลี่ยนไปบ้างไหม

กิต : มันก็เปลี่ยนไปนะ ด้วยความที่ Gene Lab เป็นค่ายเพลงที่ค่อนข้างให้อิสระกับนักดนตรี มีระบบไทม์ไลน์ที่แน่นอน แต่เราต้องจัดการเวลาเหล่านี้ด้วยตัวเอง คือค่ายให้อิสระเราว่าจะทำวิธีไหนก็ได้ แต่พอถึงเวลาต้องมีงานส่งค่าย

เต : ในยุคนี้ถ้าไม่ผลักดันตัวเองก่อน ผมคิดว่าเราก็ไม่เหมาะที่จะเป็นศิลปิน ดังนั้นอย่างแรกต้องเริ่มต้นด้วยตัวเองก่อน อย่างที่พี่โอมเคยพูดว่าเขามีน้ำมันให้เราแต่เราต้องจุดไฟเอง จะจุดได้นานแค่ไหนก็อยู่ที่ตัวเรา

อย่างช่วงที่ปล่อยเพลงออกมาแล้วกระแสตอบรับไม่เป็นไปตามคาด ทั้งเพลง ไปเถอะเธอ และเพลง ทีมรอเธอ ซึ่งมันมีผลต่อการโชว์เล่นดนตรีสดที่ไม่ค่อยเข้ามาด้วย ช่วงนั้นเราเริ่มเปลี่ยนวิธีการทำงานแล้วมาคุยกันว่าต้องทำอะไรสักอย่างแล้ว 

กิต : ประชุมกันหนักมาก ข้อดี-ข้อเสียของวงคืออะไร แล้วพอเราไม่มีงานโชว์มันส่งผลยังไง นั่นก็คือคนไม่เห็นภาพว่า Three Man Down เล่นโชว์เป็นยังไง เชื่อมโยงไปอีกว่าทำให้ไม่มีงานโชว์

เต : ทีนี้ดูว่าร้านไหนว่างอยู่ เราลงเงินกัน เอาเครื่องเสียงไปในร้าน บอกเจ้าของร้านว่าถ้าพี่อยากขายบัตรพี่ขายเลย แต่ผมไม่ขอค่าตัว ขอแค่ค่าเครื่องเสียงจากทีมงานของผมพอ

เส็ง : ก็เรียกคนรู้จักมาช่วยถ่ายวิดีโอเป็น live session ให้เลย แล้วเอาลงเพจของเรา ทำให้เป็นคลิปแรกๆ ที่คนเห็นว่า Three Man Down เล่นดนตรีสดได้ ก็เริ่มมีลูกค้าติดต่อมามากขึ้น 

 

ดูโพสต์นี้บน Instagram

 

ขอบคุณทุกคนที่ออกจากบ้านมาในวันที่ฝนตกครับ #tuktukfestival2020 #changmusicconnection #amazingthailand photoby : @oatjiww

โพสต์ที่แชร์โดย Three Man Down (@threemandown) เมื่อ ส.ค. 8, 2020 เวลา 6:29am PDT

พอกระแสตอบรับเพลงของเราดีขึ้นเรื่อยๆ รู้สึกกดดันขึ้นบ้างไหม 

ตูน : หลังจากที่เพลง ฝนตกไหม ดังก็กดดันนะ เหมือนกับว่าทุกคนได้ฟังเพลงที่ดีไปแล้ว หลังจากนั้นถ้าเราทำเพลงไม่ดีก็จะทำให้คนฟังผิดหวัง ทางค่ายเพลงเองก็ผิดหวัง เรารู้สึกกดดันขึ้นเยอะเหมือนกัน

กิต : พี่โอมเคยบอกว่าถ้าเพลงคือช็อกโกแลตแล้วให้เราเรียงลำดับความหวาน เพลง ฝนตกไหม อาจจะเป็นช็อกโกแลตรสหวานจนติดปากคนฟังไปแล้ว แต่ไม่ได้หมายความว่าเพลง เลือกคนที่เขารักเรา จะไม่ดี มันแค่มีความหวานน้อยกว่า พอมาถึงเพลง ฝันถึงแฟนเก่า อาจมีรสชาติที่หวานกว่าเพลงที่แล้ว ความจริงแล้วเราชอบทุกเพลงที่ทำ แต่รสนิยมของคนฟังไม่เหมือนกันเพราะบางคนอาจจะชอบหรือไม่ชอบกินหวานก็ได้

 

ดูโพสต์นี้บน Instagram

 

ในภาพนี้มีสองคนที่อู้งาน #ฝนตกไหม #threemandown #genelab

โพสต์ที่แชร์โดย Three Man Down (@threemandown) เมื่อ พ.ย. 26, 2019 เวลา 4:09pm PST

หลังจากเป็นที่รู้จักมากขึ้น ตัวตนของคุณมีความเปลี่ยนแปลงมากแค่ไหน

กิต : ในด้านภาพลักษณ์เปลี่ยนตรงที่เราต้องทำให้ตัวเองดูดีขึ้น ซึ่งความจริงแล้วไม่เกี่ยวกับการแต่งตัวซะทีเดียว แต่สิ่งที่เราจะเสียสละและทำออกมาเป็นรูปธรรมได้มากที่สุดคือการทำให้ตัวเองดูดีเพื่อให้เกียรติแฟนๆ ที่มาดูพวกเรา 

เต : เรื่องความคิดก็เปลี่ยนด้วย ก่อนหน้านี้อยากพูดอะไรเราพูดได้เลย แต่ตอนนี้ต้องคิดมากขึ้นว่าใครจะได้รับผลกระทบไหม ทั้งพี่โอมค่าย Gene Lab และแฟนคลับ ทุกคนได้รับผลกระทบหมด เราก็ต้องไตร่ตรองมากขึ้นด้วย

กิต : ส่วนเรื่องการใช้ชีวิตก็ไม่เปลี่ยนนะ เรายังกินก๋วยเตี๋ยวเหมือนเดิม กินข้าวมันไก่ร้านเดิม แต่อาจจะกินก๋วยเตี๋ยวเสียงดังไม่ได้แล้ว (หัวเราะ)

ถ้านับตั้งแต่วันแรกที่รวมตัวกันไปประกวดดนตรีจนถึงตอนนี้ ระหว่างทางเคยรู้สึกเหนื่อยบ้างไหม

กิต : ถ้ายอมรับตรงๆ มีเหนื่อยครับ แล้วพวกเราทั้ง 5 คนเคยพูดกันว่าถ้า 25 แล้วพวกเรายังไม่มีอะไรเป็นเป็นชิ้นเป็นอันจะแยกย้าย แต่พูดตามความจริงเราก็ยังไม่อยากเลิกหรอก อยากทำมันต่อไปเรื่อยๆ พยายามหาสิ่งต่างๆ มาหล่อเลี้ยงจิตใจ แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือการที่เรายังอยู่ด้วยกันทั้ง 5 คน

บังเอิญที่เพลง ฝนตกไหม ปล่อยออกมาตอนเราอายุ 25 พอดี เรามีโอกาสได้ไปเล่นครั้งแรกที่สยาม ผมขอเล่าถึงเหตุการณ์นี้ มันอะเมซิ่งมาก เราเป็นวงที่ 6 ในค่าย Gene Lab ที่ขึ้นไปเล่น ผมบอกตูนว่าเดี๋ยวมีเซอร์ไพรส์ให้ เพราะเราจะเปิดตัวเพลง ฝนตกไหม ครั้งแรก ทีมงานก็เตรียมเอฟเฟกต์เป็นไฟ LED ที่คล้ายๆ ฝนอยู่หลังเวที พอเริ่มเล่นเพลงปุ๊ป ผมมองไปข้างหน้า ปรากฏว่าฝนตกจริงๆ ตกหนักเลย พอเราเล่นเพลงจบฝนก็หยุดตกพอดีเลย

เส็ง : ผมกับกิตร้องไห้เลยตอนเห็นฝนตก แต่ตูนหันหน้ามาหาพวกเราแล้วพูดว่า ‘เจ๋งว่ะ’ เพราะคิดว่ากิตเป็นคนทำเอฟเฟกต์ฝนมาเซอร์ไพรส์เพื่อน (หัวเราะ)   

กิต : ลงจากเวทีพวกเราก็ร้องไห้กันแล้วพูดว่าขอสักทีเถอะ ถ้าเพลงที่จะดังก็ขอให้เป็นเพลงนี้ แล้วหลังจากนั้นอีกหนึ่งเดือนก็ได้ฟีดแบ็กที่ดีกลับมา

 

ดูโพสต์นี้บน Instagram

 

เล่น #ฝนตกไหม ครั้งแรก ฝนก็ตกลงมาจริงๆ ตกแค่เพลงเดียวด้วยนะ พรุ่งนี้เจอกัน #melodyoflife 16.00 #threemandown #GeneLabCon #genelab

โพสต์ที่แชร์โดย Three Man Down (@threemandown) เมื่อ ต.ค. 19, 2019 เวลา 9:52am PDT

หรือนี่จะเป็นอย่างที่กิตบอกตอนแรกว่าต้องลำบากก่อนถึงจะได้ดี

กิต : เห็นไหมอะไรที่ต้องลำบากก่อนได้ดีเสมอ (หัวเราะ)

ต่อจากนี้คุณมองการเติบโตของ Three Man Down เอาไว้ยังไง

เส็ง : ผมมองว่า Three Man Down ไม่มีจุดที่ตกฮวบลงเลย เราสัมผัสได้ว่าวงจะค่อยๆ โตขึ้น ไม่ว่าช้าหรือเร็ว แต่เราโตขึ้นมาโดยตลอด แล้วคาดหวังว่ามันจะขึ้นแบบนี้ไปเรื่อยๆ

เต : อีกอย่างการเติบโตของเรามาในจังหวะที่ถูกต้อง อย่างเช่นเพลง ฝนตกไหม ก็ปล่อยในช่วงที่วงเล่นโชว์ดี แต่ถ้าหากเราปล่อยออกมาก่อนหน้านี้สัก 2-3 ปี ก็อาจจะรับมือกับเพลงที่ดังขนาดนี้ไม่ได้ เพราะฉะนั้นคำว่าค่อยๆ โตจึงเป็นสิ่งที่สำคัญกับ Three Man Down มากๆ

สุดท้ายแล้ว จากการเดินทางล้มบ้าง ชนะบ้าง จนมาเป็นศิลปินในค่ายใหญ่เต็มตัว พวกคุณคิดว่า Three Man Down ประสบความสำเร็จหรือยัง

กิต : เราคิดว่าวงเราเป็นวงกลางๆ ไม่ได้เป็นสีสันของยุคขนาดนั้น เราเลยทำอะไรก็ได้ เป็นตัวของตัวเอง เลยสบายใจที่จะอยู่ตรงนี้ ต่อให้ดังหรือยังไม่ดังกว่านี้ อันนี้คือความสำเร็จสำหรับเราแล้ว เรานึกเสมอว่ามีทุกวันนี้เพราะแฟนคลับ สุดท้ายแล้วถ้าแฟนคลับชอบตัวตนของเราผมว่าก็ประสบความสำเร็จมากๆ แล้ว

The post “การเป็นตัวของตัวเองคือความสำเร็จของเราแล้ว” Three Man Down กับ 8 ปีในดนตรีที่รัก appeared first on a day magazine.

“เดินขึ้นมาเหนื่อยๆ ดื่มชาก่อนไหมคะ” เธอเอ่ยทักทายเราพร้อมถ้วยชาขนาดจ้อยแล้วอธิบายต่อว่า “ตัวนี้คือชาไม่มีคาเฟอีนที่ดื่มได้ตลอดทั้งวัน ชาวตะวันตกชอบดื่มแก้แฮ้ง มีกลิ่นส้มและวานิลลาอ่อนๆ เพราะเป็นชาที่เบลนด์กับเปลือกส้ม ถ้าเสิร์ฟแบบเย็นจะมีเนื้อส้มผสมลงไปด้วย” ชาที่ไม่เพียงมีสีส้มแต่ยังหอมส้มอ่อนๆ ช่วยให้รู้สึกหายเหนื่อยขึ้นได้ไม่เบา

เราไม่ได้มาหาแป้งเพื่อชาแสนอร่อยถ้วยน้อยเท่านั้น แต่ยังเพื่อทำความรู้จักบริการชาที่ไม่เน้นเสิร์ฟชาพร้อมบรรยายสรรพคุณร้อยแปดพันเก้า แต่เน้นดีไซน์บรรยากาศของการดื่มชาเพื่อให้คนได้ ‘พัก’ และ ‘เชื่อมโยง’ กันผ่านดนตรี ศิลปะ และบรรยากาศมวลรวมของสถานที่

เราขอชาอีกถ้วยเพื่อรีเฟรชตัวเองก่อนเริ่มบทสนทนา “ดื่มแล้วเหมือนจุดพลุเลยใช่ไหม” เธอบอก แล้วหยิบแก้วเราไปเติมให้ตามคำขอ

จักรวาลในร้านชา

ย้อนกลับไปเมื่อ 10 ปีที่แล้ว ครอบครัวของแป้งเปิดร้านชา Tea Tales ที่เชียงใหม่ อันมีจุดเด่นคือการเป็นแหล่งรวมชากว่า 80 ประเภททั้งจากในและนอกประเทศให้เลือกสรร แป้งเล่าว่าร้านชาแห่งนั้นเป็นจุดเริ่มต้นการเรียนรู้จักรวาลชาของเธอ

“เราไม่รู้ว่าชอบชาจริงจังตอนไหน แต่ถ้าช่วงที่เห็นชัดที่สุดน่าจะเป็นตอนที่เพิ่งทำงานเอเจนซีโฆษณาแล้วรู้สึกเหนื่อยและล้นจนไม่รู้ว่าตัวเองเป็นอะไร รู้แค่อยากกดปุ่มหยุดและถีบตัวเองออกจากชีวิตเดิมๆ เราเลยหนีไปเก็บตัวที่ร้าน ก่อนหน้านั้นเวลาปวดหัวเราจะกินยา แต่พอไปอยู่ที่ร้าน คุณแม่จะคอยบอกว่ากินชาตัวนี้สิ มันไม่มีคาเฟอีน หรือดื่มชาอู่หลงตัวนี้สิเพราะมันช่วยร่างกายแบบนี้ๆ การกินชาแทนยากลายเป็นชีวิตประจำวันของเรา” 

แป้งเล่าต่อว่าการหลีกหนีความวุ่นวายครั้งนั้นทำให้เธอเริ่มเข้าสู่จักรวาลชาระดับเบื้องต้น นั่นคือได้เรียนรู้วัฒนธรรมการดื่มชาที่ไม่คุ้นเคยมาก่อน สรรพคุณของชา ระยะเวลาการชงชาที่เหมาะสม และอุปกรณ์ที่ถูกต้องในการชงชาแต่ละชนิด

“เราได้รู้ว่าสภาพแวดล้อมที่ต่างกันเพียงนิดเดียวสามารถเปลี่ยนใบชาที่เก็บมาจากต้นเดียวกันให้เป็นชาประเภทที่ต่างกันได้ เช่น ถ้าเราคั่วยอดชาเขียวด้วยเวลาไม่นานจะเรียกว่าเซ็นฉะที่กินง่ายๆ แต่ถ้าคั่วไหม้หน่อยจะกลายเป็นชาชื่อโฮจิฉะ เราเลยชอบชาเพราะมันละเอียดอ่อนมาก” นอกจากความละเอียดที่ว่า แป้งยังตกหลุมรักชาในฐานะเครื่องดื่มที่เข้าได้กับหลายบรรยากาศและวัตถุดิบ เธอยกตัวอย่าง Tea Tales ของที่บ้าน ว่าตอนกลางวันที่นี่คือ Tea Bar ที่เน้นเสิร์ฟเครื่องดื่มชา แต่เมื่อตกกลางคืนจะแปลงโฉมเป็น Wine and Wisky Bar ที่เน้นเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ แต่เธอก็ไม่วายนำชาดำไปเบลนด์จนเข้ากัน 

นอกจากบทเรียนเรื่องชาระดับเบื้องต้น Tea Tales ยังสอนให้แป้งเรียนรู้การจัดการความหลากหลายของผู้คน ทั้งลูกค้าและคู่ค้าสารพัดชาติที่แวะเวียนมาเที่ยวท่องเมืองหลวงแห่งล้านนา “ร้านชาเป็นจุดรวมทั้งลูกค้าต่างชาติและคู่ค้าชาที่มาติดต่อ แต่ละคนมาจากหลากหลายที่ เราจึงได้เห็นว่าคนตะวันตกชอบชาแบบนี้ คนจีนชอบชาอีกแบบหนึ่ง ทำให้เราเรียนรู้การจัดการความหลากหลายซึ่งเป็นสิ่งที่ส่งต่อมาถึง Work Tea People ด้วย”

ความผ่อนคลายจากการดื่มชา ความละเอียดอ่อน และความลื่นไหลของชาที่เข้าได้กับทุกบรรยากาศ ค่อยๆ หลอมรวมจนเป็นหลุมรักที่ทำให้เธอตกลงไปว่ายวนในจักรวาลชาอย่างช่วยไม่ได้ ประกอบกับวิชาการจัดการกับความหลากหลายดังกล่าวทำให้แป้งเกิดไอเดียเล็กๆ ที่ค่อยๆ ต่อยอดเป็นบริการชาในแบบปัจจุบัน

แตกยอดต้นชา

จากดื่มชาคนเดียว กลายเป็นว่าความอินทำให้แป้งเริ่มนำชาไปเป็นของฝากให้เพื่อนพ้องน้องพี่ที่กรุงเทพฯ ขยายไปถึงลูกค้าที่แป้งเป็นที่ปรึกษา แต่การเลือกชาไปเป็นของฝากแต่ละครั้งเธอไม่ได้เลือกจากสรรพคุณของชาตัวนั้นๆ แต่เลือกจากเพลงที่เพื่อนชอบ ไลฟ์สไตล์ของคนคนนั้น กระทั่งลักษณะการทำงานของแต่ละกลุ่มคน

“เราไม่ได้หยิบเอาสิ่งที่ที่บ้านทำมาขายแบบตรงๆ แต่เอามาเบลนด์กับโลกของเราโดยไม่ต้องคำนึงถึงพิธีการกิน แค่ให้เขาได้ใช้เวลากับชาก็พอ เช่น เพื่อนชอบฟังเพลงของ The Beatles เราก็คิดว่าชาแบบไหนเข้ากับเขา หรือชาแบบไหนที่เหมาะสำหรับลูกค้าแต่ละคนซึ่งมีสไตล์การทำงานที่แตกต่างกัน ที่น่าสนใจคือเวลาเอาชาไปฝากผู้ใหญ่เขาจะชวนเราคุยเรื่องชา ทำให้เราทำงานง่ายขึ้น เหมือนเป็นจุดที่เราได้พูดคุยกันเพื่อไปต่อ มันยิ่งทำให้เรามองว่าการเติมเต็มการทำงานไม่จำเป็นต้องดันทุรัง ต้องไปต่อเร็วๆ เราคิดว่ามันควรจะหยุด แล้วทำใจให้ช้าๆ” 

จุดนี้เองที่แป้งคิดอยากเสิร์ฟชาในบรรยากาศใหม่ๆ ที่ไม่ใช่การดื่มชาเพียวๆ เพื่อสรรพคุณทางกายในบรรยากาศสงบเงียบ แต่เป็นการดื่มชากับอะไรก็ได้แม้กระทั่งเพลงร็อก หากมันจะช่วยสร้างบรรยากาศให้ผู้ดื่มกลับมาอยู่กับตัวเองหรือเชื่อมโยงกับคนข้างกายอีกครั้ง

ชาที่เวิร์กของ Work Tea People

หลังสนทนาถึงแนวคิดเบื้องต้นของแป้งได้สักพัก เธอหันมาหยิบจับขวดชาตรงหน้าที่เธอตั้งใจออกแบบ ชาเหล่านี้เป็นชาที่แป้งเสิร์ฟในอีเวนต์และขายให้ลูกค้าที่สนใจ และเพราะจุดเริ่มต้นของ Work Tea People เกิดจากการที่เจ้าของแบรนด์ใช้ชาเป็นเครื่องมือหนีความวุ่นวายจากการงาน ชาของเธอจึงเเบ่งเป็น 4 ชนิดตามโมเมนต์การทำงาน ในแต่ละชนิดก็มีชารสชาติหลากหลายขึ้นอยู่กับผลผลิตในแต่ละฤดู

“ชาประเภทแรกคือ Inspire In-a-cup เหมาะกับคนที่อยากได้สมาธิหรือรีบูตตัวเองเมื่อต้องไปประชุม ชาที่อยู่ในกลุ่มนี้ เช่น ชาดำ ชาแดง หรือชาซีลอนเข้มๆ ช่วยเรื่องการไหลเวียนของเลือด กระตุ้นให้เรารู้สึกตื่น มีสมาธิ และได้ล้างปากไปในตัว แต่ยังสามารถควบคุมตัวเองได้ต่างจากกาแฟที่จะรู้สึกตื่นจนควบคุมตัวเองไม่ได้ในบางครั้ง” แป้งอธิบายไปพร้อมเปิดขวดแก้วใบจิ๋วให้เราสูดกลิ่น

“ประเภทที่สองคือ My Sanctuary สื่อถึงช่วงเวลาที่แต่ละคนต้องการดูแลตัวเองด้วยความรักอันบริสุทธิ์ ชาประเภทนี้จึงละมุนละไม เช่น ชาเขียว ชามะลิ”

“ประเภทที่สามชื่อว่า Be Blissful เป็นชาที่เกิดจากการนึกถึงการหลีกหนีความวุ่นวายไปผจญภัยในความฝัน ชากลุ่มนี้จึงมีกลิ่นรสแนวดอกไม้หรือผลไม้ ดื่มแล้วรู้สึกสดชื่น”

“ประเภทสุดท้ายคือ The Unexpected หรือชาที่เราคิดว่าน่าจะหาดื่มยาก สำหรับคนที่รู้สึกว่าอยากได้ความพิเศษเหมือนจุดพลุ เช่น ชาส้มที่เราให้ดื่มในตอนแรก หรือ Masala Chai Tea ที่หากคนที่เคยดื่มชาเครื่องเทศที่อินเดียแล้วรู้สึกว่าแสบเผ็ดเกินไป สูตรของเราจะปรับให้ดื่มง่ายขึ้น” เธออธิบายให้เราฟังแล้วขอเวลาไปทำชา Masala ที่เล่าให้ลองชิม

ไม่นานแป้งก็กลับมาพร้อมชาแบบเย็นแต่งหน้าด้วยอบเชยผ่าซีกและผงมาซาล่าด้านบน สารภาพว่าตอนแรกเราเกรงว่าจะต้องปรับลิ้นให้ชินกับเครื่องเทศอินเดียที่ไม่คุ้นเคย แต่เมื่อได้ลองดื่มก็กลายเป็นว่าชอบเสียอย่างนั้น เพราะผงมาซาล่าที่โรยมาเข้ากันได้ดีกับชาเครื่องเทศสุดๆ

ก่อร่างสร้างยอด

“เราอยากให้ชาเป็นเครื่องมือเชื่อมคนใน 2 ระดับ ระดับแรกคือเชื่อมโยงคนกลับมาอยู่กับตัวเอง ระดับสองคือเชื่อมโยงคนให้เข้าใจกัน โดยเอาชาไปผสมกลมกลืนกับวัฒนธรรมของแต่ละชุมชนหรือพื้นที่ด้วยการจัดนิทรรศการหรือกิจกรรม” 

จากการแบ่งชาออกเป็น 4 ประเภทผสมผสานกับแนวคิดดังกล่าว แป้งจึงผุดไอเดียบริการชาขึ้นในชื่อ Work Tea People

คำว่า work หมายความถึงผลงานหรือกิจกรรมที่แป้งทำร่วมกับศิลปินคนอื่น tea คือบริการชาที่เชื่อมโยงงานเหล่านั้นให้เข้ากับผู้คนหรือ people ที่ทั้งแป้งและเพื่อนร่วมโปรเจกต์ต้องการสื่อสารด้วย 

เมื่อนำ 3 คำมารวมกันจึงเกิดเป็น pop-up tea experience service จัดกิจกรรมที่มีชาเป็นตัวหลัก ผสมกับดนตรีหรือศิลปะ ผันแปรไปตามคอนเซปต์ของกิจกรรม กลุ่มผู้เข้าร่วม หรือแม้แต่บรรยากาศของสถานที่จัดงาน

หากยังนึกภาพไม่ออก แป้งลองยกตัวอย่างงานที่เคยทำให้เราฟังสั้นๆ 

HiTea Ceremony

โปรเจกต์ร่วมมือกับ Tea Master ชาวญี่ปุ่นจัดพิธีชงชาที่คนรุ่นใหม่เข้าถึงได้ ณ The Shophouse 1527 บริเวณสามย่านอันเป็นพื้นที่เก่าแก่เหมาะแก่การจัดกิจกรรมที่ผูกโยงกับความดั้งเดิม

“เรามีเพื่อนเป็นเชฟอาหารมังสวิรัติ เป็นดีเจใต้ดินที่ใส่รองเท้าสีชมพู กางเกงขาสั้น แต่มีงานหลักเป็น Tea Master เขาทำให้เราคิดว่าคนทำชาไม่จำเป็นต้องมีวิถีสโลว์ไลฟ์แต่เป็นคนที่แค่อยากหยุดชีวิตด้านหนึ่งเพื่อพัก เราเลยอยากทำกิจกรรมร่วมกัน

“กิจกรรมนี้เน้นให้คนรู้จักพิธีชงชา ถึงอย่างนั้นเราก็ไม่ได้อยากสอนให้คนเชี่ยวชาญเรื่องการชงชา แค่คิดว่ามันคือกิจกรรมเปิดโสต เปิดประสบการณ์มากกว่า เราจึงไม่ดัดแปลงส่วนของพิธีชงชาเพื่อเคารพวัฒนธรรม แต่ขอดีไซน์บรรยากาศรอบๆ เช่น เลือกเปิดเพลงของเพื่อนศิลปินญี่ปุ่นที่ทำเพลงในไร่ชาซึ่งฉีกแนวทางเดิมของพิธี ในขณะเดียวกันก็ยังเคารพบรรยากาศของพิธีอยู่ และมันยังเข้ากับความเก่าแก่ของ The Shophouse 1527 ที่อยู่ในสามย่านด้วย และเพราะเราไม่ได้ดัดแปลงพิธีชงชาเลย แขกจึงได้ชมพิธีชงชาในราคาเพียง 200 บาทและได้ดื่มชาพรีเมียม ทั้งๆ ที่ในความเป็นจริงพิธีนี้มีมูลค่าสูงมาก”

No Pain Gain Tea On Weekend 

นี่คืออีเวนต์ที่แป้งชวนคนมาดื่มชาในบรรยากาศที่เธอดีไซน์​ (แต่ละครั้งก็ไม่เหมือนกัน) ให้คนได้กลับมาใช้เวลากับตัวเองเช่นเดียวกับช่วงเวลาที่แป้งหลีกตัวไปพักกายพักใจที่ร้านชาของครอบครัว

“เราอยากสื่อสารว่าทุกคนควรมีโมเมนต์ที่ได้หยุดพักก่อนใช้ชีวิตต่อ แทนที่จะหายใจเข้า-ออกช้าๆ อย่างการนั่งสมาธิเราก็ชวนคนมานั่งใช้เวลากับตัวเองกับชาและศิลปะที่เราเตรียมให้ เช่น ในกิจกรรมครั้งที่ผ่านมาชื่อว่า Transquil Transporting เราให้คนที่เข้าร่วมนั่งแยกกัน ใส่หูฟังดูฟิล์มฟุตเทจวิวที่อังกฤษที่เพื่อนเราถ่าย สิ่งนี้ถือเป็นส่วนของศิลปะ ส่วนดนตรีเราดีไซน์ให้มีการแสดงสดไวโอลินและเเซ็กโซโฟน เข้ากับสถานที่คือบาร์แจ๊ส York by Dumbo 

“ไอเดียของงานครั้งนี้มาจากช่วงโควิด-19 ที่เราสนใจเรื่องการเคลื่อนที่ของจิตใจคนที่ออกไปไหนไม่ได้ เสพข่าวเครียดๆ ทุกวัน แต่เราคิดว่าจริงๆ เรามีทางเลือกนะ เราไม่จำเป็นต้องเสพอะไรแบบนั้นตลอดเวลา”

ในงานครั้งนี้ ผู้ที่เข้าร่วมงานจะได้เลือกชา 1 จาก 4 ประเภท ทำให้แต่ละคนได้ฟิล์มฟุตเทจและการพักผ่อนที่แตกต่างกันตามอารมณ์ของชาที่เลือกด้วย

Tea x Exhibition

กิจกรรมแบบที่สามคือการจัดนิทรรศการร่วมกับสเปซและองค์กรต่างๆ ในการเชื่อมโยงชาเข้ากับศิลปะและเชื่อมโยงผู้คนเข้าด้วยกัน

แป้งยกตัวอย่างช่วง Bangkok Design Week 2020 ที่ผ่านมาที่แป้งจับมือกับกลุ่มนักจัดดอกไม้ PHKA และอาร์ตสเปซ The Shophouse 1527 จัดแสดงผลงานในชื่อว่า Phala (ผล) โดยมีหัวใจคือการทำให้คนมองเห็นผลกระทบที่เมืองมีต่อธรรมชาติและผู้คน ในขณะที่มุมหนึ่ง ทีมผกาจัดดอกไม้เพื่อสื่อถึงมลภาวะในเมือง ในอีกมุม หญิงสาวนักปรุงชาเลือกตั้งเคาเตอร์จัดเป็นเวิร์กช็อปดื่มชาสื่อถึงมลภาวะในใจ 

งานนี้ แป้งนำชา 4 ประเภทของเธอมาจัดเรียงชื่อใหม่ให้เข้ากับคอนเซปต์สนุกๆ อย่างเรื่องมลภาวะทางจิตใจ และเปิดโอกาสให้คนได้เลือกชาที่ตรงกับสภาะวะจิตใจช่วงนั้น เช่น คนที่กำลังเจออารมณ์ Fucking Meeting แป้งจะจัดชาประเภท Inspire In-a-cup ให้เพื่อบูสต์พลังและรวบรวมสติก่อนการทำงาน คนที่กำลังเครียดหรือแป้งเรียกว่า Dept. Therapy จะได้ชากลุ่ม My Sanctuary เพื่อบำบัด คนที่กำลังกล่อมตัวเองว่า I’m Okay แป้งจัดชาประเภท Be Blissful ให้ ช่วยตัดความพะวงในจิตใจด้วยความหอมหวานของกลิ่นดอกไม้ ส่วนกลุ่มสุดท้าย ใครต้องเจอ The Brief From Hell จะได้ชา The Unexpected ที่เข้มข้นและคาดเดาไม่ได้เป็นการปลอบประโลม

ที่สำคัญ แป้งย้ำกับเราว่าเธอไม่ได้เจาะจงว่าชาต้องเป็นพระเอกหลักของงานเสมอไป แค่ชาได้ทำให้คนได้พักและเปิดโสตประสาทก็เพียงพอ

“เราไม่ได้บังคับว่ามาดื่มชาเถอะ แต่เราพยายามจะเอาชาเข้าไปเบลนด์กับสถานการณ์ต่างๆ อย่างตอนที่จัดงานร่วมกับผกา ตอนกลางคืนเขาเสิร์ฟแอลกอฮอล์เราก็แนะนำให้คนดื่มชามินต์ที่มีกลิ่นพิเศษ ช่วยทำให้ตื่นหรือแก้แฮ้งและยังมีประโยชน์อื่นๆ ที่ต่อร่างกายอีก รวมๆ เลยคือเราคิดว่าแค่คนดื่มชาแล้วรู้สึกดีขึ้นก็พอแล้ว”

Tealasionship

นอกจากนำชาไปร่วมกับโลกศิลปะร่วมสมัย แป้งยังจัดกิจกรรมเชื่อมโยงคนในองค์กรต่างๆ ด้วยเช่น กิจกรรม Tealasionship ที่เธอร่วมจัดกับ HUBBA เพื่อให้ผู้คนที่มาใช้โคเวิร์กกิ้งสเปซได้ทำความรู้จักกันในช่วงเวลาพักกลางวัน

“เราเป็นที่ปรึกษาให้ HUBBA เลยรู้ว่าช่วงบ่ายเขาไม่มีกิจกรรมสร้างปฏิสัมพันธ์ให้คนใน co-working space ทั้งๆ ที่ที่นี่มีธรรมชาติความเฟรนด์ลี่เเบบพี่น้อง เราเลยนั่งคุยกันว่าอยากจัดกิจกรรมสนุกๆ ในช่วงบ่าย ให้คนมาทำไอศครีมร่วมกับการดื่มชาเพื่อใช้เวลาร่วมกัน” 

ในทุกกิจกรรมที่เล่า นัยน์ตาของแป้งเป็นประกายยามพูดถึงบรรยากาศที่เธอออกแบบเสมอจนเราสงสัยว่าทำไมบรรยากาศถึงสำคัญกับเธอเป็นพิเศษ 

“ถ้าถามเรา การดื่มชาแบบ Work Tea People นั้นขึ้นกับบรรยากาศ ณ ตอนนั้นว่าเข้ากับชาหรือเปล่า ถ้ามีคนติดต่อมาว่าเขากำลังจะเปิดพื้นที่ใหม่แล้วอยากให้เราไปจัด tea service เราต้องขอไปนั่งดูก่อนว่าคนที่ใช้พื้นที่ตรงนั้นเป็นคนยังไง เราต้องรู้บริบท มวลอารมณ์ ถึงจะรู้ว่าชาตัวไหนเข้ากับพื้นที่ใด”

คอชาดื่มดี ไม่ใช่คอชาก็ดื่มได้ เพราะจุดหมายคือการพักผ่อน

ตลอดการสนทนาเรื่องจักรวาลชากับแป้ง เธอไม่ค่อยเอ่ยถึงชื่อชาอย่างเฉพาะเจาะจงหรือบอกสรรพคุณของชาตรงหน้าเว้นแต่เราจะถามเพื่อทำความเข้าใจ เพราะสุดท้ายแล้วเธออยากให้คอชาดื่มแล้วรู้สึกดี ส่วนคนที่เเวะเวียนมาลองก็ดื่มได้ โดยไม่จำเป็นต้องมีความรู้เรื่อง

“เรามองว่าการดื่มชาไม่มีอะไรผิดไม่มีอะไรถูก ขึ้นอยู่กับว่าเขาจะตีความชายังไงมากกว่า สิ่งที่ได้จากเราจึงไม่ใช่แค่รสชาติชา ไม่ต้องยึดติดกับคอนเทนต์ที่เรานำเสนอก็ได้ด้วยซ้ำ แต่คือมวลรวมของบรรยากาศที่เกิดขึ้น”

คำว่า ‘พัก’ ที่แป้งกล่าวออกมาหลายครั้งไม่ใช่เพราะความบังเอิญแต่เป็นสิ่งที่เธอได้รับจากประสบการณ์การดื่มชาส่วนตัวจนอยากส่งต่อความรู้สึกดีๆ เหล่านั้นให้ทุกคน

“สมัยก่อนเรายังไม่ได้เห็นคุณค่าของชาและธุรกิจชาของครอบครัวขนาดนั้น แต่เมื่อเรามีประสบการณ์การทำงานตรงนี้ ทำให้เรายิ่งโหยหาและเข้าใจในที่สุดว่าชาเติมเต็มเรายังไงบ้าง” แป้งตอบปิดท้ายคล้ายเป็นการจบอีเวนต์เล็กๆ ระหว่างเรา

The post พักสายตาเถอะนะคนดี จิบชาตรงนี้ ที่บริการชารูปแบบใหม่ Work Tea People appeared first on a day magazine.

เราค่อยๆ สูดกลิ่นน้ำหอมจากขวดปริศนาในมือ พลางปิดตา ปิดหู ปิดทุกผัสสะอื่นๆ เพื่อให้จมูกส่งข้อมูลไปสู่สมองอย่างชัดเจนที่สุด น่าฉงนที่น้ำหอมไม่กี่หยดกลับสามารถสร้างโลกเสมือนในความนึกคิดของเราได้ทั้งใบ มันปรุงแต่งผู้หญิงคนหนึ่งขึ้นในความทรงจำ ผู้หญิงที่โอบอ้อมอารีแต่ก็มีเสน่ห์ เธออยู่ในคฤหาสน์โอ่อ่าหลังเก่า ล้อมรอบไปด้วยต้นไม้สูงใหญ่ เธออาจจะกำลังนั่งรออะไรบางอย่างหรือใครสักคน

เมื่อลืมตาขึ้นเราพบว่าตัวเองนั่งอยู่ที่เดิม อยู่บนชั้นสองของคาเฟ่ย่านทองหล่อ เบื้องหน้าเรามีรอยยิ้มของ ต๋อม–ศิริรัตน์ เหล่าทัพ นักปรุงกลิ่นสุดเท่ในชุดยูนิฟอร์มสีดำประจำตัว เธอเป็นเจ้าของ Patchouli.scent.design แบรนด์น้ำหอมที่ทำงานกับกลิ่นในหลายรูปแบบ ตั้งแต่การจัดเวิร์กช็อปปรุงกลิ่นไปจนถึงการออกแบบกลิ่นเฉพาะตัวให้แบรนด์ต่างๆ ตั้งแต่ร้านชาไปจนถึงแบรนด์รถยนต์ BMW

ในช่วงที่รู้สึกถูกรุมล้อมด้วยความเครียดจากหลากหลายปัจจัย เราจึงพยายามขวนขวายหาสิ่งที่ ‘ดีต่อใจ’ มาบำบัดตัวเองมากมาย สุคนธบำบัดหรือการบำบัดด้วยกลิ่น (อโรม่าเทอราพี) ถือเป็นหนึ่งในสิ่งต้นๆ ที่เราเลือกลองด้วยความที่เริ่มต้นได้ง่ายและใกล้ตัว โชคดีที่เราได้รับเชิญมาเปิดประตูเข้าสู่โลกของกลิ่นในเวิร์กช็อปการปรุงน้ำหอมของ Patchouli.scent.design พอดี ซึ่งเอกลักษณ์ของการสอนที่นี้นั้น นอกจากจะสอนให้ใช้จมูกแล้วยังให้ใช้หัวใจในการดมด้วย

วันเวิร์กช็อปต๋อมสอนเราเรื่องความแตกต่างของกลุ่มในกลิ่นแต่ละชนิดจากน้ำมันหอมระเหยหลายสิบขวดที่เรียงรายอยู่บนโต๊ะ เธอขอให้ผู้เข้าร่วมแต่ละคนอธิบายภาพซึ่งโผล่ขึ้นมาในหัวจากกลิ่นที่เพิ่งดมไป เราอดตกใจไม่ได้ที่หลายๆ คนพรรณนาถึง ‘ผู้หญิง’ ในลักษณะที่คล้ายกันโดยไม่ได้นัดหมาย “นี่แหละความน่าอัศจรรย์ของกลิ่น มันทำงานกับความทรงจำของเราที่ยึดโยงอยู่กับมันอย่างรวดเร็ว เร็วกว่าความนึกคิด เกือบจะเป็นสัญชาตญาณ” ต๋อมกล่าวแล้วเฉลยว่ากลิ่นที่เราเพิ่งดมไปคือ Ylang Ylang หรือ กระดังงา 

“พวกเราอาจถูกหล่อหลอมมาด้วยความทรงจำที่คล้ายกันมากกว่าที่คิด”   

ความทรงจำที่ทำให้ปัจจุบันต๋อมใช้ชีวิตอยู่กับกลิ่นหอมคืออะไร สูดเมล็ดกาแฟสักหนึ่งฟอดเพื่อรีเซตประสาทการรับกลิ่น แล้วเชิญรับฟังเรื่องราวจากนักปรุงกลิ่นมืออาชีพได้เลย

คุณเริ่มสนใจเรื่องกลิ่นได้ยังไง

ชีวิตการทำงานที่ผ่านมาพาเราไปค่ะ โดยพื้นฐานเราเป็นนักออกแบบ ทำงานด้านออกแบบบรรจุภัณฑ์และแบรนดิ้งซึ่งโปรดักต์เกือบทั้งหมดที่เราร่วมงานอยู่ในกลุ่มจำพวกสกินแคร์ สปา และโรงแรม ทำให้งานทั้งหมดเชื่อมโยงกับกลิ่นมาตลอด คล้ายๆ ว่าหน้าที่ของเราเหมือนคนแต่งตัวให้กับ ‘ของที่มีกลิ่นหอม’ 

พอโตขึ้นเรื่อยๆ เราก็เริ่มรู้สึกว่าควรศึกษาเรื่องกลิ่นไว้บ้างนะ เราจึงเริ่มต้นด้วยการเรียนปรุงน้ำหอมที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ภายใต้การสอนของสถาบัน PerfumersWorld บอกตามตรงตอนแรกเรามองในมุมการเรียนเพื่อส่งเสริมการขาย แต่พอได้เรียนเท่านั้นแหละ โอ้โห มันเข้าไม้เข้ามือเหมือนเจอเพื่อนที่จะสนิทด้วยง่ายๆ ตั้งแต่วันนั้นมาเราก็อยู่กับงานกลิ่นมาตลอด ตอนนี้เลยทำแบรนด์ของตัวเองชื่อ Patchouli.scent.design และกำลังเรียนเรื่องสุคนธบำบัดเพิ่มเติม

กลิ่นในโลกนี้มีมากมาย ทำไมคุณถึงเลือกใช้กลิ่น Patchouli หรือพิมเสนมาตั้งชื่อแบรนด์

ในส่วนของชื่อแบรนด์มันเกิดขึ้นเองจากความสุขระหว่างทางที่เราฝึกฝนงานกลิ่น เราชอบรูปถ่ายของในหลวงรัชกาลที่ 9 ช่วงที่ท่านมีพระชนมพรรษาสัก 18-19 พรรษามากๆ เช่น รูปท่านทรงเรือใบ รูปเหล่านั้นมักมีความรู้สึกของ ‘ลม’ ปลิวอยู่ในรูป ซึ่งเป็นลมแบบในอดีตด้วยนะ การตามหากลิ่นลมนี่แหละทำให้เราได้เจอกับกลิ่น Patchouli ที่ประจวบพอดีกับลมของวันวานในจินตนาการ เราจึงรักกลิ่นนี้มาตลอด 

พอเริ่มศึกษาคาแร็กเตอร์ของกลิ่นนี้มากขึ้น เราก็ค้นพบว่าความเป็น base note (กลิ่นน้ำหอมที่จมูกรับรู้เป็นกลิ่นสุดท้ายหลังกลิ่นอื่นๆ ก่อนหน้าจางไปแล้ว) มีคุณสมบัติตรึงกลิ่นอื่นได้ ความไม่แสดงตัวแบบโฉ่งฉ่างมันตรงประเด็นกับแบรนด์ที่เราอยากทำจึงเกิดเป็นชื่อนี้ขึ้นมา

แบรนด์ Patchouli.scent.design เกี่ยวข้องกับกลิ่นในแง่มุมไหนบ้าง

ก่อนทำ Patchouli.scent.design เราเป็นผู้สอนเวิร์กช็อปปรุงกลิ่นที่ชามเริญ สตูดิโอ ช่วงเวลานั้นทำให้ได้เรียนรู้ว่าการสอนเป็นกระบวนการแลกเปลี่ยนประสบการณ์และความรู้ที่ดีมากๆ โดยเฉพาะเรื่องกลิ่นที่เชื่อมโยงกับความทรงจำของคนแต่ละคน ประสบการณ์ที่ชามเริญ สตูดิโอ ทำให้คำสอนของอาจารย์ศิลป์ พีระศรี พุ่งเข้ามาในหัว เป็นคำกล่าวที่ว่า “ทุกคนมีความงาม นายต้องค้นให้พบ แม้แต่คนขี้ริ้วขี้เหร่ที่สุดก็อาจจะมีความงามซ่อนอยู่”

จากนั้นเรามีความตั้งใจอยากให้กลิ่นเป็นเรื่องที่ใกล้ตัวทุกคน งานหลักของเราจึงเป็นคลาสเวิร์กช็อปชื่อว่า Perfume Language สอนคนให้รังสรรค์กลิ่นขึ้นเองโดยไม่จำเป็นต้องมีพื้นฐานมาก่อน วิธีการคือเราใช้หลัก design thinking สอนให้คนดีไซน์การถ่ายทอดความทรงจำ ความรู้สึก และความอยากผ่านกลิ่น นอกจากนี้เรายังมีเวิร์กช็อปย่อยๆ อีกด้วย พอเราเรียนรู้ไปเรื่อยๆ ขาอีกข้างของแบรนด์ก็เริ่มรับงานออกแบบ signature scent และ customized product ให้แบรนด์ต่างๆ พูดง่ายๆ คืองานทุกอย่างที่ว่าด้วยเรื่องกลิ่น

เล่าให้ฟังได้ไหมว่าเวิร์กช็อปการปรุงกลิ่นของ Patchouli.scent.design เป็นยังไง

วัตถุประสงค์หลักของเวิร์กช็อปคือสอนให้คนปรุงกลิ่นได้เอง พร้อมๆ กับการมอบความรู้เรื่องกลิ่นหอมและการสร้างประสบการณ์เฉพาะคน คลาสจึงถูกแบ่งเป็น 3 ส่วน

ส่วนแรกคือการพาให้ทุกคนรู้จักกลุ่มกลิ่นและเรียนรู้ตนเองผ่านกลิ่น การเรียนส่วนนี้สำคัญมาก ขาดไม่ได้ เพราะจะเกิดการแชร์ระหว่างผู้ที่นั่งเรียนอยู่ด้วยกัน หลายครั้งที่เราได้ฟังคำตอบที่เหมือนเราหรือต่างจากเราโดยสิ้นเชิง กลุ่มกลิ่นในคลาสจะมีอยู่ 14 กลุ่ม ยกตัวอย่างเช่น กลุ่ม woody กลิ่นหอมจากไม้ต่างๆ ที่มักพาให้เราคิดถึงความห้าวหาญแต่อบอุ่น พึ่งพาได้ เหมือนไม้ยืนต้น กลุ่ม citrus กลิ่นหอมแกมเปรี้ยวที่ปลุกความสดชื่น ถ้าเปรียบกับธรรมชาติหลายคนก็มักจะคิดถึงแดดอ่อนๆ จากแสงอาทิตย์ในยามเช้า หรือกลุ่ม smoky ท็อปปิ้งอย่างหนึ่งของงานกลิ่นที่มักจะพาให้สาวๆ นึกถึงภาพชายหนุ่มที่มีเสน่ห์แต่ซับซ้อนและเข้าถึงยาก

จากนั้นขั้นตอนที่สองคือแบบฝึกหัดปรุงกลิ่นเพื่อให้คนได้ลองควบคุมการดีไซน์กลิ่นผ่านโจทย์ที่เราไม่ได้บอกล่วงหน้า ในแต่ละครั้งจะมีโจทย์ที่แตกต่างกันไป เช่น ปรุงกลิ่นห้องสักห้อง เพลงสักท่อน ปรุงกลิ่นที่เล่าคาแร็กเตอร์ในเรื่องแต่ง หรือตีความกลิ่นจากไพ่ทาโรต์สักใบ

สุดท้ายคือการปรุงกลิ่นเฉพาะตัวตามที่ต้องการ (personal scent) ซึ่งแต่ละคนจะผสมขึ้นจากกลุ่มกลิ่นที่ทำงานกับความรู้สึกของตัวเองจริงๆ แล้วนำมาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ง่ายๆ อย่างน้ำหอมส่วนตัว สเปรย์ฉีดห้อง หรือก้านหอมปรับอากาศ 

เห็นว่าคุณเคยต่อยอดการปรุงกลิ่นไปเชื่อมโยงกับหลายสิ่งตั้งแต่ชายันรถ BMW ทำไมถึงเริ่มผสมผสานกลิ่นกับศาสตร์อื่นๆ

เรามองกลิ่นเป็นงานออกแบบประสบการณ์แบบหนึ่งบวกกับมีคนหยิบยื่นโอกาสดีๆ​ มาให้เลยได้นำงานกลิ่นไปเชื่อมโยงกับโปรดักต์อื่นๆ เช่น ร้าน TE Time and Space ซึ่งสอนปรุงชาทั้งเพื่อเป็นสินค้าและเพื่อสื่อสารความรู้สึกผ่านกลิ่น กลุ่มลูกค้าของเราค่อนข้างตรงกันเลยได้ร่วมงานกันบ่อย ที่ผ่านมาเราปรุงกลิ่นสถานที่จากกลิ่นชาของเขา หรือไปหยิบชาของเขามาทำเป็นเซตของขวัญที่มีเฉพาะที่นี่ หรือการได้โอกาสร่วมงานกับ BMW Millennium Auto ทำเวิร์กช็อปสเปรย์ฉีดในห้องที่ออกแบบและปรุงกลิ่นเอง 

ต้องอย่าลืมว่าจมูกของเราทำงานและหายใจเอากลิ่นเข้าไปตลอดเวลา ดังนั้นการทำงานกับกลิ่นสามารถทำได้กับทุกอย่างรอบตัวเลย

ความรู้อะไรคือสิ่งจำเป็นสำหรับการปรุงกลิ่นด้วยตนเอง 

โดยพื้นฐานแล้วจะมีเรื่องของ top note, middle note และ base note ซึ่งคือการเปลี่ยนกลิ่นของน้ำหอมที่เรารับรู้ได้ (top คือกลิ่นแรกที่ร่างกายรับรู้เมื่อดมและมักจะจางไปอย่างรวดเร็ว ส่วน base คือกลิ่นที่ติดทนนานสุด บางกลิ่นสามารถติดนานถึง 24 ชั่วโมง มักจะเป็นกลิ่นที่ไม่ฉูดฉาดและเปลี่ยนแปลงไปตามกลิ่นธรรมชาติของร่างกายแต่ละคน) แต่สำหรับเราสิ่งสำคัญคือความสร้างสรรค์ ตามมาด้วยความเป็นไปได้และความถูกต้อง เช่น สัดส่วนที่เหมาะสมสำหรับการผลิตทั้งกลิ่นหัวเชื้อและการสร้างเป็นผลิตภัณฑ์

พูดถึงหัวเชื้อ หัวเชื้อกลิ่นที่สกัดจากวัตถุดิบในเมืองไทยมีความแตกต่างหรือจำเพาะมากกว่ากลิ่นจากเมืองนอกไหม

เมืองไทยเรามีวัตถุดิบดีๆ เยอะมาก โดยเฉพาะดอกไม้ แต่พอสกัดเป็นกลิ่นแล้วต้องยอมรับว่าเรานิยมใช้ของนำเข้ามากกว่า 

เมื่อนำวัตถุดิบแต่ละพื้นที่มาสกัดกลิ่น แม้จะเป็นกลิ่นชนิดเดียวกันก็ให้คาแร็กเตอร์และคุณสมบัติบางตัวที่แตกต่างกันได้ สองข้อมูลนี้ทำให้เห็นว่า ถ้าเราจริงจังเรื่องเพาะปลูกและการสกัดให้เกิดเป็นกลิ่นเฉพาะตัวที่ได้จากการผลิตในไทยอุตสาหกรรมนี้คงไปได้ไกลมากๆ ในอนาคต ส่วนตอนนี้ที่สตูดิโอใช้จากการผลิตในไทยแน่ๆ คือกลิ่นจำพวกตะไคร้ ขิง และมะกรูด

จากที่ทำเวิร์กช็อปมา เสียงตอบรับเป็นยังไง ช่วยเล่าเรื่องที่ประทับใจให้ฟังหน่อย

พอรู้ตัวว่าทุกๆ เช้าที่ตื่นมาเรายังได้จับงานกลิ่นขึ้นมาทำทุกวันเราก็มีความสุข นี่คือเสียงตอบรับจากตัวเราเองว่าจะจูงมือมันและไปต่อ ยิ่งรวมกับการได้เห็นคนอื่นภูมิใจและเพลิดเพลินกับงานกลิ่นที่เราสอนและออกแบบก็รู้สึกดีเข้าไปใหญ่ 

ส่วนในเวิร์กช็อปเราเจอเรื่องประทับใจหลายอย่าง อย่างมีครั้งหนึ่งนักเรียนปรุงกลิ่นจากความสับสนของบ้านเมืองด้วยการทดลองเอากลิ่นที่ออกฤทธิ์ตรงข้ามกันมาใช้ร่วมกัน เราชอบมาก ทำให้เห็นเลยว่าการสอนครั้งนี้สามารถเปิดความคิดสร้างสรรค์ของคนจริงๆ หรือผลงาน interactive showcase ที่ Chiang Mai Design Week เมื่อปลายปี 2562 มีชาวต่างชาติคนหนึ่งดมกลิ่นที่ปรุงจากความทรงจำในการปลูกสวนกุหลาบแล้วเขาร้องไห้ ร้องเยอะมาก บอกว่าคิดถึงคุณย่าที่เพิ่งเสียไป กลิ่นมันทำงานข้ามวัฒนธรรมเลยทีเดียว

เคยอ่านหนังสือว่าด้วยน้ำหอม เขาบอกว่าผัสสะการดมนั้นแตกต่างจากผัสสะอื่นๆ เพราะการดมเป็นมากกว่าการกระทบของสารต่อประสาทสัมผัส (เช่น สายตาคือการกระทบของแสง รสชาติคืออาหารที่กระทบต่อมรับรส) แต่การดมคือการหายใจเอามวลของสารนั้นเข้าไปในตัว เป็นเพราะสิ่งนี้หรือเปล่าที่ทำให้กลิ่นมีพลังและความฉับไวต่อตัวเรามาก

ใช่ ฉับไวและปลุกความรู้สึกอย่างโกหกไม่ได้ กลิ่นวิ่งแซงความคิดของเราด้วยซ้ำ มันดึงความทรงจำที่ซ่อนอยู่ที่ไหนสักแห่งในตัวเราออกมาทักทายแบบที่เราไม่ทันตั้งตัว นี่แหละคือพลังของมัน

กลิ่นเป็นเครื่องมือที่ทำหน้าที่ได้หลากหลาย ทั้งรื้อความทรงจำที่เราเองลืมไปแล้วหรือระบายไอเดียในหัวออกมา ระหว่างปรุงกลิ่นจึงมีกิจกรรมบำบัดเกิดขึ้นด้วยตัวมันเอง เราจึงรู้สึกดีขึ้นด้วยการได้ระบายออก เหมือนได้เจอเครื่องมือถ่ายทอด สร้างพื้นที่ให้เราได้ทำความเข้าใจกับความทรงจำหรือความรู้สึกนั้นๆ

กลิ่นอะไรที่คนมักจะมีปฏิกิริยากับมันมากที่สุด

ถ้าตอบให้โดนหยิกก็ตอบว่ากลิ่นเหม็น (หัวเราะ) ที่เหลือคือหลากหลายมาก ไร้ขอบเขตจริงๆ เพราะกลิ่นมันเชื่อมโยงกับความทรงจำ ซึ่งมันส่วนตัวมาก

กลิ่นอะไรที่หอมที่สุดสำหรับคุณ

สำหรับเราไม่มีกลิ่นที่คิดว่าหอมที่สุด แต่กลิ่นที่ชอบเสมอคือกลิ่นเปลือกส้ม กลิ่นพิมเสน กลิ่นไอน้ำ กลิ่นการหุงข้าว และกลิ่นผิวของคนที่หลากหลาย

มีกลิ่นไหนที่ช่วยป้องกันโควิด-19 ไหม

ยังไม่มีกลิ่นที่ถูกเคลมว่าฆ่าเชื้อโควิดได้​ (หัวเราะ) แต่ถ้าพูดว่ากลิ่นไหนเหมาะกับการทำความสะอาด ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย น้ำมันหอมระเหยหลายตัวทำหน้าที่นี้ได้ดี เช่น กานพลู อบเชย ไม้จันทน์ หรือการบูร

ตอนนี้คุณศึกษาเรื่องสุคนธบำบัดอยู่ด้วย กลิ่นทำงานยังไงถึงเยียวยาร่างกายได้

ถ้าเราลองนึกให้ลึกลงไปอีกนิด จะเห็นได้เลยว่าเราได้รับน้ำมันหอมระเหยเข้าไปในร่างกายอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน ง่ายๆ คือผ่านทางอาหาร ทุกพืชพันธุ์ที่มีกลิ่นแปลว่ามีน้ำมันหอมระเหย เมื่อเราทานเข้าไปย่อมได้รับประโยชน์จาก aromatic substance (สารที่มีกลิ่นหอม) ที่อยู่ในน้ำมันหอมระเหยนั้นๆ ฉะนั้นถ้าร่างกายรับอาหารที่ดีเข้าไปเราก็แข็งแรง

มองกลับมาที่อโรม่าเทอราพี ศาสตร์นี้ก็เป็นการนำพืชพันธุ์มาสกัดให้ได้น้ำมันหอมระเหยโดยเฉพาะ แปลง่ายๆ ก็คือเมื่อใช้น้ำมันหอมระเหยเราก็จะได้ aromatic substance มากขึ้น ร่างกายรับได้โดยตรงไม่ต้องไปทำหน้าที่แยกน้ำมันหอมระเหยออกจากกากใย และเราควบคุมปริมาณได้ เพราะฉะนั้นอโรม่าเทอราพีหรือการบำบัดด้วยกลิ่นมีผลต่อการเยียวยาร่างกายแน่นอน 

อโรม่าเทอราพีอาจถูกมองว่าเป็นการใช้กลิ่นในการรักษาร่างกายผ่านอารมณ์เพียงอย่างเดียว แต่ในความเป็นจริงแล้วน้ำมันหอมระเหยแต่ละชนิดมีองค์ประกอบของสารสำคัญที่สามารถทำปฏิกิริยากับองค์ประกอบทางเคมีของร่างกาย มีผลต่ออวัยวะและระบบต่างๆ ยกตัวอย่างเช่น การใช้น้ำมันหอมระเหยทาหรือนวดร่างกาย น้ำมันหอมระเหยจะซึมผ่านผิวหนังและระเหยผ่านการหายใจเข้าสู่เยื่อโพรงจมูกและกระแสเลือด ทำให้เกิดปฏิกิริยากับฮอร์โมน เอนไซม์ และอื่นๆ ซึ่งย่อมมีผลต่อการทำงานของอวัยวะในร่างกาย

ดังนั้นจริงๆ แล้วสรรพคุณของน้ำมันหอมระเหยมี 3 ทาง คือ ทางเภสัชวิทยา ทางกายภาพ และทางจิตวิทยา

ในช่วงนี้ที่คนมีความเครียดกันมาก เราสามารถบำบัดตัวเองด้วยกลิ่นแบบง่ายๆ ได้ไหม

เราแนะนำการสร้างบรรยากาศใหม่ๆ ตามหากลิ่นหอมใหม่ๆ ให้บ้าน ห้อง หรือออฟฟิศ มันช่วยปรับอารมณ์ได้ดีเยี่ยมเลย

เทคนิคการคลายเครียดของเราช่วงนี้คือการปรุงกลิ่นคลายร้อนและคลายใจในเวลาเดียวกันมาใช้ในห้อง เราลองแหกคอกโดยใช้แค่ top note กับ middle note มาปรุงกลิ่นเพื่อให้เกิดคาแร็กเตอร์ที่เบา รู้สึกสบายใจ และมีอิสระ เราแนะนำ top note กลิ่นโทนเย็น เช่น คาโมมายล์หรือการบูร ผสมกับ middle note มาดเท่ปนขี้เล่นนิดๆ อย่าง Juniper แล้วตบด้วยความเฟรนด์ลี่จากชาเขียว ให้กลิ่นที่ลอยๆ เป็นลูกโป่งพาเราลอยหลบความวุ่นวายระหว่างวันสักพักก่อนกลับมาลุยงานต่อ

The post Patchouli.scent.design แบรนด์ที่รับออกแบบกลิ่นเฉพาะตัวให้ทุกสิ่งอัน appeared first on a day magazine.

เซา ในภาษาอีสานแปล เซาเถอะ ว่าหยุด

ใครที่เจ็บช้ำจากความรักที่ทุ่มเทไปแล้วเขาไม่เห็นค่า เราขอชวน หยุด มาสลัดความเศร้า แล้วออกมาเซิ้งด้วยกัน ใน live in a day กับ เซาเถอะ ซิงเกิลใหม่ล่าสุดจาก 4 หนุ่ม Tattoo Colour

ครั้งนี้พวกเขากลับมาพร้อมกับเพลงป๊อปที่ผสมความเป็นอีสานได้อย่างลงตัวและจังหวะสนุกชวนลุกขึ้นเต้น บอกเล่าถึงเรื่องราวความรักที่เจ็บปวดซ้ำๆ จนสุดท้ายเราคงต้องบอกตัวเองว่าพอเถอะ

The post TATTOO COLOUR – เซาเถอะ | Live in a day appeared first on a day magazine.

บ่ายวันหนึ่งเรามีนัดพูดคุยกับ วนะ วรรลยางกูร

หลายคนคงคุ้นกับนามสกุลนี้ ใช่ เขาคือลูกชายของวัฒน์ วรรลยางกูร นักเขียนผู้มีผลงานสะท้อนการเมืองเป็นเวลากว่า 47 ปี และลี้ภัยอยู่ที่ฝรั่งเศสเพราะปฏิเสธอำนาจของคณะรัฐประหารด้วยการไม่ไปรายงานตัวตามคำสั่ง

แน่นอนว่าการเป็นลูกนักเขียนผู้โด่งดังย่อมทำให้กลายเป็นจุดสนใจ แต่สำหรับสิ่งที่วนะทำ เขาเป็นมากกว่านั้น ปัจจุบันเขาทำงานศิลปะที่พยายามสะท้อนปัญหาสังคมที่ยังไม่เปลี่ยนแปลงด้วยการถ่ายทอดผ่านฝีแปรงที่หนักแน่น

ทั้งหมดนี้เองคือสิ่งที่นำพาให้เรามาเจอกับเขา

วนะหลงรักการวาดรูปมาตั้งแต่เด็ก เมื่อโตขึ้นเขาจึงวาดรูปเพื่อสื่อสารประเด็นสังคมเรื่อยมาตั้งแต่สมัยเรียนจนถึงปัจจุบัน เขาเป็นอาจารย์สอนศิลปะพร้อมทั้งทำงานศิลปะของตัวเองควบคู่กันไป ผลงานส่วนใหญ่ของวนะมักสะท้อนเรื่องการเมืองผ่านการเทียบเคียงประวัติศาสตร์ 

ไม่แปลกที่ชายหนุ่มผู้เติบโตมาในครอบครัวศิลปินจะหลงใหลในศาสตร์แห่งความสุนทรีนี้ แต่สิ่งที่แปลกคือทุกวันนี้เขาไม่สามารถใช้ศิลปะสื่อสารความคิดและความรู้สึกได้อย่างที่เคยทำมาตลอด

ดังนั้นตอนนี้เขาจึงยืนอยู่บนเวทีของการต่อสู้

อาวุธที่มีไม่ใช่ปืน ไม่ใช่กระสุน แต่เป็นพู่กัน สี และเฟรมผ้าใบ

เขาสู้ในวันที่เสียงของศิลปะเบาเหมือนขนนก

และสู้ในวันที่ความไม่ปกติของสังคมค่อยๆ แปรเปลี่ยนเป็นความปกติ

 1

เรานัดกันที่แผนสำเร็จ Co-Creative Space & Gallery แกลเลอรีย่านเมืองเก่าในกรุงเทพฯ อันเป็นที่จัดแสดง Momentos/Monuments & reMinders นิทรรศการศิลปะว่าด้วยการตีความอนุสาวรีย์และวีรบุรุษผ่านวิธีคิดของวนะที่มีต่อประวัติศาสตร์ชาติสมัยใหม่

ด้วยความที่แกลเลอรีอากาศค่อนข้างร้อน เมื่อไปถึงวนะจึงเชิญชวนเราให้ไปนั่งสนทนากันที่ร้านกาแฟใกล้ๆ เราตอบรับคำชวนนั้นแล้วเดินไปตามคำแนะนำของเขา

“เรียกตัวเองว่าศิลปินไหม” หลังจากสั่งเครื่องดื่ม เราเอ่ยถามคำถามแรกที่อยากรู้

“ถ้าโดยอาชีพผมยังครึ่งๆ กลางๆ นะ เพราะผมหาเลี้ยงชีพจากการทำงานศิลปะทุกประเภทที่เป็นคอมเมอร์เชียลอาร์ต 

“งานหลักๆ ของผมคือการรับจ้างเพนต์ผนังทุกรูปแบบ งานศิลปะแบบอื่นก็ทำ ส่วนการจัดแสดงงานมีแค่เป็นครั้งคราว เดิมทีไม่เคยมีอยู่ในหัวด้วยซ้ำ แต่ด้วยความที่ผมวาดรูปเก็บไว้ตลอดเวลาว่าง กลายเป็นว่าพอวาดสะสมมาเรื่อยๆ การจัดแสดงงานจึงกลายเป็นอีกหนึ่งอย่างที่ทำควบคู่กับงานที่หากิน”

งานนิทรรศการครั้งนี้เป็นงานที่ต่อเนื่องจากการเรียนปริญญาโทสาขาวิชาศิลปะจินตทัศน์ คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เขาตั้งใจจับเอาเรื่องวีรบุรุษหลังสงครามเย็นมาเป็นแรงบันดาลใจ การถูก propaganda ด้านเดียวด้วยการสร้างชาติ วัตถุอย่างอนุสาวรีย์และรูปปั้นทำให้วนะเคลือบแคลงสงสัยในประวัติศาสตร์ว่าทำไมไม่มีใครพูดเหมือนกันเลยสักคน และงานนี้ก็ทำให้เขาได้นั่งจับผิดประวัติศาสตร์จนพบว่าวิธีคิดทางประวัติศาสตร์ไม่ได้มีเพียงวิธีเดียว

“เช่น เรื่องนโปเลียน ผมค้นเจอว่านโปเลียนมีลูกหลานที่ถูกส่งไปปกครองเมืองที่ตัวเองยึดได้ แต่ใช้ชื่อเดียวกันคือนโปเลียนที่ 1 ที่ 2 ที่ 3 สิ่งนี้เป็นแรงบันดาลใจให้ผมวาดนโปเลียนที่มี 3 ร่างแต่ใช้หัวเดียวกัน ยิ่งการมาถึงของช่วงล่มสลาย สิ่งที่สะท้อนออกมาชัดเจนจากเรื่องนี้คืออำนาจไม่ได้สืบทอดกันทางสายเลือด อำนาจมาจากความเป็นปัจเจกบุคคลจริงๆ มันพิสูจน์ว่าความยิ่งใหญ่ทั้งหมดมาจากนโปเลียนที่ 1 ผู้เก่งกาจด้านการสู้รบ ส่วนนโปเลียนที่ 2 และนโปเลียนที่ 3 ก็เก่งเหมือนกันแต่ไม่สามารถเทียบนโปเลียนที่ 1 ได้เลย 

“วิธีคิดเรื่องการเมืองของคุณมีผลกับงานยังไง” เราสงสัย

“ผมว่านานวันไปก็ยิ่งลงลึกมากขึ้น จากเมื่อก่อนที่ผมมองการเมืองเป็นเรื่องผิวเผิน เช่น ชนชั้น ทุนนิยม และแรงงาน งานในอดีตของผมจึงพูดเรื่องนี้ แต่ด้วยระยะเวลาทางการเมือง ผมก็เป็นเพียงคนหนึ่งในอีกหลายคนที่ไปเจอกับชุดความคิดที่ไม่ใช่ชุดความคิดหลัก ไปเจอโลกคู่ขนานทางประวัติศาสตร์ที่ประชากรส่วนใหญ่ของประเทศด้วยซ้ำที่คิดคล้ายๆ กันกับเรา 

“เขาได้เห็นว่าโครงสร้างทางสังคมบิดเบี้ยว ผิดเพี้ยน เขารู้ต้นตอว่าประเทศไทยไม่ได้มีปัญหาแค่นายทุน แต่ถูกทับซ้อนด้วยเรื่องของการเมืองการปกครองที่เปลี่ยนแปลงไม่สำเร็จ ทั้งหมดลากยาวมาถึงทุกวันนี้เพราะว่าคนกลัวที่จะต้องกลับไปถึงจุดนั้นอีก สิ่งนี้ค่อยๆ มีผลกับงานของผมจนออกมาเป็นอย่างที่เห็น”      

2

จากที่สังเกตงานของวนะ เรารู้สึกได้ถึงความดิบและความหนักแน่นในการลงสีและฝีแปรง ทั้งหมดช่างเข้ากับเรื่องราวที่เขาพยายามสื่อสาร ความรู้สึกในใจเขาส่งผลไปถึงตัวงานอย่างเห็นได้ชัด

“ทำไมถึงสนใจศิลปะ” ภาพทั้งหมดทำให้เราสงสัยเกี่ยวกับจุดเริ่มต้น

“ผมโตมากับพ่อที่เป็นนักเขียน ที่บ้านมีหนังสือเยอะ ส่วนใหญ่เป็นหนังสือที่มีภาพประกอบ ในวัยเด็กผมชอบงานภาพประกอบ ชอบการ์ตูน ก็เลยหัดวาด โตขึ้นมาก็เริ่มฝึกทักษะ พอจริงจังมากเข้าผมก็ตัดสินใจเรียนจิตรกรรมในมหาวิทยาลัยช่วงปี 2548”

การได้เรียนศิลปะอย่างที่ตั้งใจเป็นอีกภาพฝันหนึ่งที่วนะหวังไว้ ยิ่งเมื่อรู้ว่าจะได้เรียนสิ่งที่ชอบที่สุดในช่วงเวลานั้น เขาจึงคิดหวังว่าจะได้เจอกับสังคมและคนที่ไปในทางเดียวกัน นั่นคือการมีเสรีภาพทางความคิด แต่กลับกลายเป็นว่าพอได้เข้าไปเรียน ประโยคที่ว่า ‘มาเรียนศิลปะ เสรีภาพไปใช้ที่อื่น’ คือประโยคหนึ่งที่เขาต้องบอกกับตัวเองอยู่เสมอ

แล้วปี 2549 ก็เกิดเหตุการณ์รัฐประหาร

เหตุการณ์รัฐประหารปี 2549 ส่งผลต่อการเรียนของวนะมาก มีหลายเรื่องที่เขาไม่สามารถแสดงความคิดเห็นผ่านงานศิลปะได้ หรือเมื่อไหร่ที่แสดงออก วนะจะถูกมองว่าโง่ในสายตาของคนอีกกลุ่มหนึ่งที่มีความคิดว่าคนที่เรียนศิลปะมีพื้นฐานจิตใจสูงกว่าคนทั่วไป

“ผมไม่เห็นด้วยนะที่บอกว่าศิลปะยกระดับจิตใจคน ผมว่าอยู่ที่พื้นฐานความคิด สิ่งแวดล้อม และอีกหลายอย่างมากกว่าที่จะบอกว่าเรามีพื้นฐานจิตใจที่ดีกว่าเพื่อนมนุษย์คนอื่น ศิลปะไม่ใช่องคาพยพเดียว”

“แล้วตอนนั้นคุณได้แสดงความคิดเห็นไหม”

“มีครับ คือผมสนใจเรื่องสังคม แล้วตอนนั้นมีเรื่องม็อบการเมืองพอดี พอสังเกตการณ์มากเข้าผมก็ไปลงพื้นที่กับเขาด้วย 

“ผมไปพัทยาเพราะมีคดีเรื่องปิดประชุมอาเซียน ตอนนั้นผมไม่รู้จักใครสักคนแต่ก็ไป เพราะผมสงสัยว่า เฮ้ย เวลาที่เราไปเล่าเรื่องที่สงสัยให้คนอื่นฟังแล้วเขาบอกว่าเราถูกหลอก มันจริงไหม ผมตามไปดูจนได้เห็นที่เขาตีกัน ผมไปขอลังกระดาษนอนหน้าร้านสะดวกซื้อและเจอคนมาก่อกวนตลอดเวลาจนเช้า ถ้าดูทีวีผมคงไม่เห็นอะไรพวกนี้

“หลังจากวันนั้นความรู้สึกผมไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป ผมไม่ใช่ผู้ร่วมชุมนุมแล้ว ไม่ใช่แค่คนไปสังเกตการณ์ ผมเป็นส่วนหนึ่งของเหตุการณ์ เป็นส่วนหนึ่งของการถูกกระทำ เป็นส่วนหนึ่งที่ถูกวาทกรรมบางอย่างกลบไม่ให้ใครเห็น เพราะงั้นเวลาทำงานผมก็เริ่มสเกตช์ภาพงานที่เกี่ยวกับการเมืองมากขึ้น ใครจะว่าอะไรก็ช่าง อาจารย์จะว่าอะไรก็ช่าง

“แต่…” เขาทิ้งช่วง 

“อาจารย์ก็ไม่เห็นด้วย”

“ไม่เห็นด้วยในเชิงความคิด หรือไม่เห็นด้วยในการแสดงออก” เราถามให้เขาคิด

“ไม่เห็นด้วยในเชิงความคิดตั้งแต่แรกเลย เช่น เวลาต้องจับกลุ่มส่งสเกตช์ อาจารย์จะคว่ำชาร์ตของผม เอาด้านหลังออก คือไม่พูดถึงงานแบบนี้ ไม่ตรวจ และไม่ให้คนอื่นเห็นงานนี้ ตอนนั้นผมเกิดคำถามว่าทำไมทำอย่างนี้วะ

“ตอนเริ่มต้นเรียนศิลปะ ผมคิดว่าศิลปะเป็นเรื่องการสื่อสาร และการสื่อสารก็อยู่บนสิทธิเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญถ้าเราไม่ได้ไปล่วงล้ำใคร การทำงานศิลปะเป็นการพูดที่เสียงโคตรจะเบาอยู่แล้วเพราะคนดูต้องตีความ แต่นี่อาจารย์กลับไม่ให้ผมแสดงภาพด้วยซ้ำ แม้งานการเมืองของผมในตอนนั้นจะยังเป็นความไร้เดียงสา ผมยังมองโลกด้านเดียว คิดเรื่องสังคมชนชั้นธรรมดาทั่วไป เช่น การถูกกดทับของคนรวยคนจน แต่ถึงกระนั้นอาจารย์ก็ไม่ตอบสนองเลย ผมจึงดื้อด้วยการไม่เข้าเรียนแต่ส่งงาน สุดท้ายก็ได้เกรดมาเพราะตัดสินกันที่ตัวงาน”

“ตอนนั้นรู้สึกยังไง”

“อึดอัด เพราะถ้าพูดกันตรงๆ ม็อบช่วงปี 2548-2549 เป็นม็อบเสื้อแดงที่ไม่มีใครพูดอะไรได้อยู่แล้ว แต่นี่ผมยังไม่ทันพูดเรื่องสีทางการเมืองด้วยซ้ำ แค่พูดเรื่องการเมือง สังคม แรงงาน แต่อาจารย์ยังไม่ให้ผมพูดในห้องเรียน มันเลยทั้งโกรธและอึดอัด”

วนะเล่าว่างานที่ถูกอาจารย์คว่ำสเกตช์นั้นได้ reference มาจาก Diego Rivera ศิลปินเม็กซิกันที่เล่าเรื่องชนชั้นกรรมาชีพ ภาพของวนะจึงเป็นภาพชาวนาและชาวไร่ หรืออย่างภาพทีสิสของเขาก็เป็นภาพชนชั้นแรงงานในกรุงเทพฯ เสริมด้วยสัญลักษณ์อย่างนกพิราบ และมีแบ็กกราวนด์เป็นไซต์ก่อสร้างที่กำลังสู้กับเครื่องจักร

“ชีวิตมหา’ลัยเจอกับเหตุการณ์แบบนั้น ความรู้สึกเปลี่ยนไปไหมจากตอนแรกที่คาดหวัง”

 เขายิ้มแล้วเล่าต่อ

“เปลี่ยนไปมาก ตอนปีสุดท้ายเขาให้เขียนบทความขอทุน ช่วงนั้นผมรู้สึกอึดอัดที่ทำงานจิตรกรรมก็ไม่ได้ อาจารย์ไม่โอเค พอมีโอกาสให้เขียนบทความผมจึงเขียนส่งไป ปรากฏว่างานชิ้นนั้นทำให้ผมได้ทุน แต่อาจารย์ที่เขียนคำนิยมให้บอกว่านี่เป็นงานที่มีเสียงแบบเก่าที่ไม่ถูกพูดถึงนานแล้ว

“อาจารย์เขียนต่อไปว่า ‘งานเขียนของวนะก็เหมือนกับเสียงแมลงหวี่ตอมหู’”

แม้เจออุปสรรคในช่วงมหาวิทยาลัย แต่หลังเรียนจบวนะก็ยังยืนยันวิธีคิดแบบเดิม 

เขาออกไปรวมกลุ่มกับคนรู้จักเพื่อต่อต้านเหตุการณ์รัฐประหารปี 2549 และร่วมกันแสดงออกโดยตั้งคัตเอาต์ต้านเผด็จการกลางถนน งานชิ้นแรกที่วนะทำคือการนำบทกวีของทวีป วรดิลก มาวาดภาพประกอบ วนะเล่าว่านี่เป็นการแสดงออกที่ง่ายที่สุดเพราะแค่มีคนมายืนอ่านกวีและดูภาพก็เพียงพอแล้ว 

ในเวลานั้นเขาสนุกที่งานศิลปะได้ตอบสนองคนโดยไม่ต้องอยู่ในแกลเลอรี ไม่ต้องถูกประเมินค่าด้วยอาจารย์ที่มีคุณวุฒิทางศิลปะ แต่ศิลปะก็ได้ทำหน้าที่ของมันอย่างเต็มที่ 

“พ่อผมบอกเสมอว่า ถ้าเราทำงานที่พูดเรื่องคนอื่น พูดเรื่องคนในวงกว้าง เดี๋ยวจะมีคนที่พร้อมโอบกอดเรา คือคุณอาจจะไม่รวยแต่คุณไม่เดียวดายแน่ๆ”

เวลาผ่านไป หลังจากเหตุการณ์รัฐประหารปี 2549 สงบลง วนะกับกลุ่มคนที่รู้จักจึงแยกย้ายไปตามเส้นทางของตัวเอง แกนนำและมวลชนบางคนติดคุก บ้างถูกไล่ล่า บ้างสูญเสีย บ้างต้องมารับชะตากรรมกันต่อในช่วงที่ทุกอย่างเป็นสุญญากาศทางการเมือง ส่วนวนะเองตัดสินใจกลับไปเป็นครูสอนศิลปะที่โรงเรียนแถวบ้านด้วยคำสั่งเสียของแม่ก่อนตายว่าอยากให้เขาอยู่กับพ่อ และด้วยอีกเหตุผลคือลูกคนโตอย่างเขาอยากให้น้องสาวและน้องชายใช้ชีวิตอยู่ในกรุงเทพฯ ต่อ

วนะตัดสินใจเริ่มต้นชีวิตใหม่ที่บ้านเกิดภายใต้ชายคาเดียวกับพ่ออีกครั้ง ตอนนั้นเองที่เขาคิดว่าชีวิตตัวเองคงมั่นคงถาวรที่ตรงนี้ เขาอยู่ในที่ที่สบายใจแล้ว เขากำลังได้กลับไปอยู่กับคนที่เขารัก ได้ใช้ชีวิตปกติ กลางวันทำงาน ตกเย็นร่ำสุรา ย่ำค่ำคุยการเมืองกับบิดาของตัวเอง

วนะเล่าด้วยเสียงหัวเราะว่าเขาชอบชีวิตแบบนี้และคิดว่าการเดินทางของชีวิตคงจบลงตรงนี้

“ตอนอยู่บ้านผมไปเป็นครูและตั้งใจว่าจะไม่ทำกับใครแบบที่เคยโดนมา ผมพยายามอย่างที่สุดที่จะไม่ไปขีดกรอบเด็ก ตอนนั้นชีวิตผมโดยรวมถือว่าดีมาก ผมได้เป็นคนธรรมดาที่ใช้ชีวิตแบบที่อยากใช้ ไม่จำเป็นต้องเป็นศิลปินก็ได้เพราะบ้านนี้มีศิลปินคนเดียวก็พอแล้ว นั่นก็คือพ่อ 

“จนมารัฐประหารปี 2557”

3

เดือนสิงหาคมปีนั้น สน.ชนะสงคราม ออกหมายจับวัฒน์ วรรลยางกูร หลังจากมีหมายเรียกให้วัฒน์ไปรายงานตัวกับทางการ ไม่ถึง 2 สัปดาห์ก็มีคนมาที่บ้าน เวลาผ่านไปก็ยิ่งเริ่มมาถี่ขึ้น จากหมายเรียกกลายเป็นหมายจับ หรือแม้กระทั่งการเอาคนงานของบ้านไปตระเวนดูว่าพ่อเขาอยู่ที่ไหน สิ่งที่เกิดขึ้นพลิกทุกชีวิตในครอบครัววรรลยางกูร ทุกสิ่งทุกอย่างล่มสลาย บ้านที่กำลังปรับปรุงต้องค้างเติ่ง เช่นเดียวกับความฝันที่จะปักหลักชีวิต ณ บ้านหลังนี้ รวมถึงห้องเขียนหนังสือของพ่อและห้องวาดรูปของวนะ รัฐประหารทำให้พวกเขาแตกกระสานซ่านเซ็นราวผึ้งแตกรัง พ่อต้องหนีข้ามประเทศ ส่วนวนะเองก็ต้องหนีออกจากบ้านและไม่ได้กลับไปอาศัยอยู่ที่นั่นอีกเลย 

เขาทิ้งทุกอย่างไว้อย่างนั้น

ในวันที่พ่อของวนะลี้ภัยอยู่ในช่วงเดือนเดียวกับที่เขาสมัครเรียนปริญญาโทพอดี เขาเหลือเงินติดตัวเพียง 500 บาท และรถที่พ่อทิ้งเอาไว้หนึ่งคันที่มีงวดผ่อนอีก 4 ปี วนะหัวเราะเบาๆ เมื่อนึกย้อนไปถึงเหตุการณ์นั้น 500 บาทจะเอาไปจ่ายค่าเทอมและเติมน้ำมันได้ยังไง

“ตอนนั้นท้อไหม” เราถามไปโดยคิดภาพตามสิ่งที่เขาเจอ แต่คำตอบของเขาทำให้เราแปลกใจ

“มันไม่ได้ลำบากกายอะไรเลยนะ” วนะยิ้มก่อนอธิบายต่อ

“ผมไม่ได้ถูกควบคุมตัว ไม่ได้ถูกใครเอาไปสอบสวนเรื่องพ่อ อีกอย่างคือผมรู้อยู่แล้วว่าวันหนึ่งอาจต้องเจอแบบนี้ ก่อนหน้านี้มีตัวอย่างเยอะมาก นั่งอยู่ที่บ้านดีๆ แล้วโดนจับไป อยู่ดีๆ ติดคุกฟรี 2-3 ปี ผมไม่ต้องการอยู่ในสถานะนั้น แต่ก็ไม่ได้อยากอยู่เงียบๆ จึงเลือกเดินออกมาและใช้ชีวิตแบบนี้แทน อย่างการแสดงงานครั้งนี้ผมมีงานอยู่แค่ 7 ชิ้น แต่เมื่อมีโอกาสที่จะได้แสดงผมก็อยากพูดในสิ่งที่คิดและอัดอั้นเสมอมา 

“ทำไมในสังคมปัจจุบันคนที่พูดความจริงถึงอยู่ไม่ได้ ทำไมสังคมไทยไม่เคยเปลี่ยนเลย หมุนวนอยู่อย่างนี้ เพราะอำนาจของโครงสร้างเป็นแบบเดิม ผลักให้สังคมวนกลับไปอยู่ที่เดิมอยู่วันยังค่ำ คนรุ่นใหม่ก็เดินหน้าไม่ได้ เพราะถูกฉุดกระชากด้วยอำนาจโบราณ ดังนั้นถ้ามีโอกาสพูดเรื่องนี้ผมเอาคืนแน่นอน จะเป็นงานจิตรกรรมหรือบทกวีก็ได้ ผมสู้ในสาขาอาชีพ ผมสู้ด้วยความถนัดของตัวเอง”

 “สู้ด้วยเครื่องมือของเรา” เราสรุปตามที่ได้ยิน

 “ใช่ครับ ด้วยเครื่องมือของเรา”

4

“ยังเห็นความหวังไหม” ด้วยเหตุการณ์ที่เขาเจอ เราจึงเอ่ยถามไปแบบนั้น

“เห็นความหวังแน่นอน ผมเชื่อว่ามีสิทธิที่จะเปลี่ยนแปลงสังคมได้ในทางใดทางหนึ่ง ต่อให้เราไม่สามารถเปลี่ยนแปลงประวัติศาสตร์กระแสหลักได้ แต่เราก็สร้างโลกคู่ขนานไปด้วยกันได้ มันขึ้นอยู่กับการให้พื้นที่กัน

“ผมยังหวังแบบจับต้องได้ ความหวังเป็นเรื่องที่จับต้องยากมาก กับการเมืองไทยยิ่งแล้วใหญ่ มันแทบจับต้องไม่ได้อยู่แล้ว แต่ผมก็หวังให้มีเสรีภาพที่ไม่ทำร้ายร่างกายหรือชีวิตใคร ผมหวังให้สิ่งนี้ถูกผลักออกไปให้สุดทางเพราะสิ่งที่เป็นปกติควรจะเป็นปกติ ความจริงต้องเป็นความจริง ฆาตกรรมคือฆาตกรรม มันเป็นเรื่องที่ง่ายมากแต่ยาก (เน้นเสียง) เพราะตอนนี้สังคมเรากลับขัดแย้งในตัวเอง

“ผมขอแค่ความปกติคืนมา ขอความปกติให้ชีวิตผม ขอความปกติให้กับคนอื่นๆ ขอความปกติให้กับความจริง เท่านี้เองคือความหวัง ผมไม่ได้ขอให้ทุกคนคิดเหมือนผมด้วยซ้ำ เพราะผมมองว่าทุกสังคมถูกออกแบบมาให้ความเห็นต่างอยู่ได้อยู่แล้วตามหลักประชาธิปไตย”

 “เหมือนพื้นฐานคือการมองคนให้เท่ากันก่อน” เราถามกลับ

“ใช่ แล้วเราไปวัดกันด้วยวิทยาศาสตร์ เหตุผล หรือการนับเลข เราไม่ต้องมาประจานกันออกโซเชียลหรือไปหาพวก เราพึ่งวิทยาศาสตร์ พึ่งการเลือกตั้ง และพึ่งประชาธิปไตย เรามีกติกาอยู่แล้ว แต่เราเคารพมันไหม ทำไมเสรีภาพในตอนนี้กลายเป็นการห้ามพูดบางสิ่งบางอย่าง ซึ่งผมว่าไม่ใช่สามัญสำนึกของมนุษย์”

เมื่อไม่กี่วันก่อนที่เราจะพบกัน วนะได้เปลี่ยนสถานะเป็นคุณพ่อมือใหม่ ลูกสาวของเขายังมีอายุไม่ถึงเดือนดี ท่ามกลางเหตุการณ์ต่างๆ ของสังคมปัจจุบันกับคำพูดของคนส่วนใหญ่ที่บอกว่าไม่อยากมีลูกยุคนี้ เราถามวนะต่อถึงสถานะที่เขากำลังเผชิญ เขาคิดยังไงกับสภาพสังคมที่ต้องมีผลกับลูกน้อยที่เขารักแน่ๆ

“ผมคิดทุกวันตั้งแต่แฟนตั้งท้องจนตอนนี้ลูกเกิดมาเลยนะ ว่าถ้าผมมีความไม่พอใจในสังคม ผมก็ต้องพยายามทำอะไรบางอย่าง ไม่อย่างนั้นลูกผมต้องโตมาในสังคมที่เราไม่ชอบ เขาอาจโตมาเจอยุคที่กลับไปกลับมาแบบนี้ หรืออยู่ในยุคเดียวกันกับปู่ของเขา 

“พ่อผมเคยหนีเข้าป่า ทุกวันนี้ลี้ภัย ผมเป็นผู้ได้รับผลกระทบเต็มๆ ทำไมลูกผมยังต้องมาเสี่ยงเจออะไรอย่างนี้อยู่อีก ผมไม่เข้าใจเลย อีก 12 ปีข้างหน้าก็จะครบ 100 ปีการเปลี่ยนแปลงการปกครองแล้ว เราเปลี่ยนอะไรได้บ้างจากวันนั้น แล้ว 12 ปีที่เหลือจะมีอะไรเปลี่ยนแปลงไหม ดังนั้นผมต้องทำเท่าที่ทำได้”

“ตอนนี้ในฐานะพ่อ คุณเข้าใจพ่อของคุณมากขึ้นไหม”

“ผมว่าเข้าใจไม่เท่านะ พ่อผมเจอความรุนแรงทางการเมืองแบบถึงตัวมาหลายครั้ง เขาต้องเข้าป่าแบบหนัง Che Guevara ซึ่งเราไม่ได้อยู่ในสังคมแบบนั้นแล้ว ตอนนี้สิ่งที่เราทำได้คือหลบอยู่ในป่าทางความคิด ผมไม่ต้องหนีเข้าป่าจริง ไม่ถึงกับว่าต้องอยู่เป็น แต่ว่าในสังคมที่ความจริงพูดได้ไม่ถึงร้อยเปอร์เซ็นต์ ผมต้องหลบอยู่ภายใต้ต้นไม้ทางความคิดบางอย่างเพื่อรอบางวันที่จะได้ออกมา

“ส่วนความเป็นพ่อถามว่าเหมือนกันไหม ผมว่าต่างกันที่ยุคสมัยอยู่แล้ว เพียงแค่ว่าเรายังสู้กับปัญหาคล้ายๆ กัน แต่ผมอาจจะมองไม่เหมือนพ่อผม พ่อผมมองเรื่องการเปลี่ยนแปลงสังคมตลอดเวลา ผมขอแค่คืนความปกติเท่านั้นเอง อะไรก็ได้ที่ไม่ใช่แบบนี้

“ผมเป็นคนแพ้เป็น เพราะผมว่าความคิดผมไม่มีวันถูกตลอดหรอก ผมส่งเสียงดังตลอดไม่ได้หรอก แต่ก็ต้องส่งเสียง”

5

“เห็นคุณอัพสเตตัสว่าเพิ่งคุยกับพ่อเมื่อเช้านี้ อยากบอกอะไรกับพ่อไหม ถ้าเป็นความรู้สึก ณ ตอนนี้” เราชวนวนะคุยถึงพ่อที่อยู่แดนไกล

“กับพ่อในมุมโรแมนติกผมบอกรักเขาไม่รู้กี่ครั้งแล้วครับ ดังนั้นผมไม่ต้องบอกอะไรพ่อเลย แล้วยิ่งผมกับพ่อเป็นนักดื่มด้วยกันทั้งคู่ เราคุยกันเยอะมาก” คำตอบของวนะธรรมดาเสียจนผิดคาดไปจากที่เราคิด

“เมื่อไม่กี่สัปดาห์ก่อนเพิ่งมีข่าวการอุ้มหาย พูดได้ว่าคุณเป็นคนที่อาจเคยได้รับผลกระทบกับเรื่องนี้เต็มๆ รู้สึกยังไงที่เห็นว่ามันเกิดขึ้นอีกแล้ว”

“ให้จินตนาการตอนที่คนอื่นถูกอุ้มผมอาจจะไม่รู้ แต่ตอนที่ผมไปอยู่กับพ่อที่ลาวช่วงที่อาจารย์สุรชัย แซ่ด่าน โดนอุ้มและเป็นศพไป (สุรชัย แซ่ด่าน อดีตนักเคลื่อนไหวและนักโทษการเมืองคดีคอมมิวนิสต์คนสุดท้ายของประเทศไทย) ผมพอเข้าใจความกลัวว่าจะไม่มีชีวิตอยู่มันรู้สึกยังไง         

“ตอนนั้นผมถูกอัดด้วยข้อมูลว่าจะมีอะไรเกิดขึ้นกับพ่อตลอดเวลา บางวันที่คลับคล้ายคลับคลาว่าอาจจะใช่ ผมกลัวถึงขนาดที่ว่านั่งอยู่เฉยๆ ยังขนลุก มันขนลุกด้วยความรู้สึกที่ว่าถึงวันนี้แล้วเหรอ ถึงตัวเราแล้วเหรอ (นิ่งคิด) แต่ก็ยังดีว่าไม่ใช่ จนพ่อได้ลี้ภัย แต่ผมคิดว่าครอบครัวอื่นๆ ที่ถูกอุ้มหายคงรู้สึกหนักกว่านี้เป็นร้อยเท่าแน่ๆ พวกเขาเข้าสู่สุดทางของความกลัวแล้ว ญาติเขาสูญหายหรือเสียชีวิต แต่ผมโชคดีที่ยังรอดและได้มานั่งคุยกันแบบนี้ ผมยังกล้าพูดเรื่องนี้ในงานศิลปะเพราะเรายังไม่ถูกกระทำขนาดนั้น”

ท่ามกลางร้านกาแฟที่มีลูกค้าเข้ามานั่งไม่ขาดสาย แต่ถ้อยคำทุกประโยคของวนะชัดเจนจนทุกคนในร้านได้ยิน

“มีคำสอนไหนของพ่อที่เป็นแกนให้คุณดำเนินชีวิตมาถึงตอนนี้”

“อย่าเรียกว่าคำสอน เรียกว่าคำด่าดีกว่า (หัวเราะ) มีวันหนึ่งผมทะเลาะกับแฟนเก่าเรื่องความก้าวหน้าในชีวิต วันนั้นคุยกับพ่อแล้วก็ดื่มกันไป พ่อด่าผมว่ามึงมันกระจอก (เน้นเสียง) หัวใจมึงมันไม่ได้ ถ้ามึงจะทำงานศิลปะที่พูดเรื่องประชาชน หัวใจมึงต้องได้

“ตอนนั้นมีช่วงที่เขวเหมือนกันนะ พยายามไปเขียนนก เขียนก้อนหิน พ่อก็บอกว่าสวยนะ แต่ไปไม่รอดหรอก ไม่เชิงเป็นคำสอนแต่เขาเห็นอยู่แล้วว่ามันไม่ใช่ธรรมชาติของเรา”

“เหมือนพ่อให้คุณซื่อสัตย์กับความเป็นตัวเอง”

“ใช่ครับ ก็น่าจะอย่างนั้น (หัวเราะ)”

ตั้งแต่เราคุยกันมานี่คงเป็นหัวข้อบทสนทนาที่ทำให้วนะหัวเราะได้เต็มเสียงที่สุด

“คุณบอกว่าเวลาอยู่กับพ่อส่วนใหญ่จะเป็นวงดื่ม คุณคิดถึงช่วงเวลาแบบนั้นไหม”

“ชัดเจนเสมอ พ่อเป็นความทรงจำที่ชัดเจนสำหรับผมตลอดเวลา”

“ทุกวันนี้ยังคิดถึงบ้านอยู่ไหม ยังกลับไปบ้านอยู่หรือเปล่า” ก่อนจบการสนทนา เราตัดสินใจถามคำถามสุดท้าย

“ไปครับ อย่างตอนดู ไกลบ้าน (ภาพยนตร์สารคดีที่เล่าถึงความห่างไกลบ้านของวัฒน์ วรรลยางกูร หลังเหตุการณ์ลี้ภัยทางการเมือง) ผมได้เห็นบ้านตัวเองในสารคดี ผมยังรู้สึกถึงไอแดด รู้สึกถึงเสียงจักจั่นในไร่ เพราะผมก็อยู่อย่างนั้น รู้สึกถึงความร้อน รู้สึกถึงใบไผ่ รู้สึกถึงเสียงคางคกกระโดดอยู่ในกล่องไผ่

“ผมเขียนกวีเป็นงานอดิเรกด้วยนะ ผมเขียนถึงบ้านบ่อยมากเพราะสะเทือนใจ แต่พ่อก็บอกว่าเขียนน่ะดีแล้ว ดีกว่ามึงมาเล่าให้กูฟัง เขียนไปเลย อยากเขียนอะไรก็เขียน ผมก็เริ่มเขียนมาตั้งแต่ปี 2557 เขียนตั้งแต่พ่อไม่อยู่”

  “เบื้องหลังมองเห็นเพียงทางลูกรัง
  ข้าวของที่เก็บออกมาจากบ้านร่วงหล่นรายทาง
  ชิ้นแล้วชิ้นเล่า
  บนเกวียนหลังนี้จะเหลือสิ่งใดอีก
  เมื่อถึงที่หมาย

  ความหวังหรือ ยังรออยู่
  ความฝันหรือ ฉันคงลืมมันระหว่างทาง
  ทำได้เพียงจดจำใบหน้าของแม่ไว้
  แม้ไม่อาจพบอีก
  ส่วนพ่อนะหรือ เป็นสีน้ำมันที่เขียนไม่เสร็จ
  ตัวฉัน คนนั้นที่อยู่ในกระจก น้องๆ เป็นผีเสื้อและสายรุ้ง
   เขาไม่ได้อยู่ในภาพขาวดำ
  ภาพหมู่ของครอบครัวที่คิดถึง
  ภาพที่คุณลืมมันเป็นอย่างไร

(บทกวีที่วนะเขียนถึงพ่อ 16 มิถุนายน 2559)

“วันที่ออกมาจากบ้านผมไม่ได้เก็บอะไรไปเลยเพราะที่บ้านไม่มีของมีค่าแล้ว ผมแค่เอาหนังสือออกมาบางเล่ม เอาภาพสีน้ำมันที่วาดพ่อออกมาเพราะเป็นภาพเหมือนพ่อเพียงภาพเดียว และเอาภาพดรอว์อิ้งแม่ภาพเดียวออกมาด้วย ก็แค่นั้นเอง อาจไม่ได้มีคุณค่าอะไรแต่ผมก็เก็บออกมา หรืออย่างวันที่ว่างผมก็แอบเข้าไปที่บ้าน ยืมรถกระบะเพื่อนไปขนตู้หนังสือใบเก่าๆ ของพ่อออกมา 

“เพราะหนังสือเก่าๆ ยังไปหามือสองได้ แต่ผมหาตู้ใบนี้ไม่ได้แล้ว”

เกิดความเงียบขึ้นชั่วขณะสั้นๆ แล้ววนะจึงเล่าต่อ

“ตอนนี้เหมือนทุกคนออกจากบ้านไปเช้าวันนี้แล้วกลับเข้าบ้านอีกทีหลายปีต่อมา เราจะจำได้ว่าวันนั้น วันที่เราออกไป แก้วที่เราไม่ได้ล้างเรากินอะไรไว้ ตู้ปลาที่น้ำเต็มตู้กลับไปอีกทีน้ำแห้งหมด มันมีปลาอยู่ มีอะไรที่เราใส่ไว้ มันเคยเสียบไฟเอาไว้จนไฟโดนตัด ออกซิเจนในตู้ปลาไม่ทำงานแล้ว หรือรองเท้าเก่าๆ คู่นี้เราก็จำได้ว่าชอบใส่ มันมีภาพจำเกี่ยวกับหลายวัตถุ

“ทุกอย่างเหมือนถูกหยุดเวลาเอาไว้หมด มีอย่างเดียวที่โตขึ้นคือต้นไม้ ต้นไผ่แทงกิ่งสอดเข้าไปใต้หลังคาจนหลังคาแตกหมดแล้ว”

“ที่นั่นยังเป็นบ้านสำหรับคุณไหม”

“เป็นบ้านครับ แล้วผมก็ไม่คิดไปอยู่ที่อื่นด้วย เคยมีคนมาขอซื้อเป็นล้านผมก็ไม่ขาย เพราะถ้าผมอยากขายผมคงไม่เอาตู้หนังสือเก่าๆ ออกมาจากบ้านหรอก ทุกอย่างที่นั่นเป็นประวัติศาสตร์ส่วนตัว คนอื่นอาจไม่รู้แต่ผมรู้ และผมคิดว่ามันคงเศร้ามากเลยที่เรากลับไปบ้านแล้วเข้าไปในพื้นที่ของเราไม่ได้ 

“ผมมีความฝันตลอดเวลาคือการกลับไปอยู่บ้านครับ ผมอยากคืนความปกติให้ตัวเอง 

“และในความฝัน พ่อผมจะได้กลับมาอยู่ที่นี่”

ไม่มีน้ำตาจากชายตรงหน้า สิ้นสุดประโยคมีเพียงน้ำเสียงแผ่วๆ และหลังจากสนทนากันเสร็จ เรากับวนะเดินกลับมาชมผลงานของเขาที่แกลเลอรี พื้นด้านหน้ามีใบไม้แห้งร่วงหล่น เต็ม พื้นไปหมด

ตอนนั้นเองที่ทำให้เราคิดว่าความเปลี่ยนแปลงเดียวที่วนะไม่คิดจะต่อสู้

คงเป็นต้นไผ่ที่โตขึ้นในบ้านของเขานั่นเอง                                                           

The post “ในความฝัน พ่อผมจะได้กลับมาอยู่บ้าน” ศิลปะของวนะ ลูกชายของวัฒน์ วรรลยางกูร appeared first on a day magazine.