“การรักตัวเอง” ช่างเป็นคำที่ทรงพลังและเต็มไปด้วยความหมาย บางครั้งเราพูดคำนี้กับคนที่เรารักเพื่อให้กำลังใจกันและกัน หรือแม้แต่พูดให้กำลังใจตัวเอง หลายครั้งที่เหมือนจะเข้าใจและรู้สึกไปกับมัน และหลายครั้งที่เราเหมือนยังไม่เข้าใจความหมายจริง ๆ ของมัน 

การที่เราจะพูดกับเด็ก ๆ โดยตรงเลยว่ามารักตัวเองกันเถอะ เรามายอมรับตัวเองกันนะ หากเน้นแค่ให้เด็กท่องตามคงไม่ยาก แต่ถ้าอยากให้เด็กรู้สึกและสัมผัสพลังของการรักตัวเอง จนพัฒนาเป็น self-esteem ที่แข็งแรงจากภายในได้นั้น เราควรจัดสิ่งแวดล้อมและกิจกรรมต่าง ๆ ที่เอื้อให้เด็กภูมิใจกับการได้เป็นตัวเอง กล้าที่จะยอมรับตัวเองในมุมต่าง ๆ ไม่ใช่แค่มุมใดมุมหนึ่ง 

หากคุณไม่มั่นใจว่าจะเริ่มจากตรงไหน วันนี้เรามีนิทานมาแนะนำ 2 เรื่อง โดยทั้ง 2 เรื่องนี้มีจุดเริ่มต้นเหมือนกัน คือเริ่มจากการที่นักเขียนและนักวาดภาพประกอบล้วนอยู่ในบทบาทพ่อแม่และอยากทำหนังสือให้กำลังใจลูกของตนเองมีความสุขกับการได้เป็นตัวเอง ถึงแม้บางครั้งเราอาจจะไม่เหมือนคนอื่น และการเหมือนคนอื่นก็ไม่ได้ทำให้เรามีความสุขเสมอไป

เรื่องแรกนิทานเรื่อง The Perfect Fit เรื่องโดย Naomi Jones ภาพประกอบโดย James Jones มีการแปลเป็นภาษาไทยชื่อว่า “ถึงแตกต่างก็อยู่ร่วมกันได้นะ” เมื่อดูหน้าปกและปกหลังก็พอจะเดาเกมได้เล็กน้อยว่านิทานเรื่องนี้มี สามเหลี่ยม เป็นพระเอก การผจญภัยของสามเหลี่ยมเริ่มจากความชอบที่มักจะเล่นกับเพื่อนรูปทรงต่าง ๆ ทั้ง เพื่อนวงกลม เพื่อนสี่เหลี่ยม เพื่อนหกเหลี่ยม เมื่อได้เล่นด้วยกันสามเหลี่ยมรู้สึกสนุกไปพร้อมเพื่อน ๆ และเพื่อน ๆ เองก็ล้วนยอมรับสามเหลี่ยม แต่หลายครั้งก็เกิดอุปสรรคในการเล่นจนสามเหลี่ยมเริ่มไม่มั่นใจในตัวเอง เขาจึงออกเดินทางอีกครั้งจนในที่สุดก็ได้เจอเพื่อนสามเหลี่ยมด้วยกัน หันไปทางไหนก็ล้วนเป็นสามเหลี่ยม ถ้าจบตรงนี้ก็ดูเหมือนจะแฮปปี้เอนดิ้ง เราประทับใจที่นิทานเรื่องนี้เลือกที่จะขยายความประเด็นเรื่องความเหมือนหรือต่างให้เดินเรื่องต่อไปอีกด่าน โดยสามเหลี่ยมเริ่มคิดถึงเพื่อนรูปทรงต่าง ๆ และพบว่าช่วงเวลาเหล่านั้นมันสนุกมาก เขาจึงเริ่มชักชวนเพื่อนสามเหลี่ยมทั้งหมดออกเดินทางไปทักทายเพื่อนใหม่จากรูปทรงต่าง ๆ พร้อม ๆ กัน 

สามเหลี่ยมพูดขึ้นมาว่า “ฉันเคยคิดว่า ฉันไม่เข้ากับรูปทรงอื่น ๆ ที่ไม่เหมือนกับฉัน แต่แล้วฉันก็นึกขึ้นได้ว่า พวกเราทุกคนพลาดความสนุกไปมากมายเพียงใด จากการที่เราไม่ได้เล่นด้วยกัน . . . . . และแม้ว่าฉันจะไม่ได้เหมือนรูปทรงอื่น ๆ ทุกประการแต่มันกลับเป็นความพอดีที่สมบูรณ์แบบ” 

เรื่องที่ 2 นิทานเรื่อง Minty Mae Gray and the Strangely Good Day Book เรื่องโดย Fifi Box ภาพประกอบโดย Freda Chiu หน้าปกพื้นสีม่วงเข้มกับตัวอักษรสีชมพูสด บวกกับภาพสาวน้อยหน้าตายิ้มเเย้มแสนน่ารักกำลังอ้าแขน เมื่อเปิดมาหน้าแรกพบว่าสาวน้อยหน้าตาสดใสคนนั้นกลับเดินหน้าเศร้าขึ้นบันได หลังจากเลิกเรียนเพราะเพื่อนล้อจมูกของเธอว่าตลก เธอสำรวจจมูกตัวเองในกระจกอีกครั้งและเห็นด้วยกับคำพูดของเพื่อนว่าจมูกมันแปลก ๆ 

ทันใดนั้นเองยูนิคอร์นตรงฝาผนังของเธอได้กลับมามีชีวิต มันมีลักษณะพิเศษมากมายทั้งสีชมพู จุดรอบตัว แตรตัวหัว แต่มันกลับไม่ชอบตัวเองเอาซะเลยจนอยากให้สาวน้อยช่วยระบายสีน้ำตาลให้เหมือนม้าในหนังสือศิลปะ 

หนังสือเล่มนี้ยังชวนเธอและม้ายูนิคอร์นเดินทางไปหาเพื่อน ๆ เริ่มจากเรื่องราวของโมนาลิซ่า ที่อยากทาลิปสติกแบบมันวาวและฟันขาว สาวน้อยก็ได้ให้กำลังใจว่าเธอดูดีมากแล้ว หรือ การเดินทางไปหาแวนโก๊ะ ที่ไม่มั่นใจผมสีทองของตัวเอง สาวน้อยจึงรีบชื่นชมว่าผมของคุณสีสวยเหมือนดอกทานตะวัน หรือ เทพวีนัสแสนขี้อายกับการต้องเปลือยกาย สาวน้อยไม่รอช้าที่จะชื่นชมเทพวีนัสว่าร่างกายของเขาช่างมีพลังและดูศักดิ์สิทธิ์ หรือ การได้ไปเยี่ยมฟรีด้า ที่บ่นเรื่องคิ้วหนา ๆ ของเธอ สาวน้อยรีบตะโกนกลับทันทีว่าคุณล้อเล่นรึเปล่า นี่มันช่างไรที่ติ หลังจากเธอได้ให้กำลังใจเพื่อน ๆ มามากมาย เธอไม่รอช้าที่จะปรับสียูนิคอร์นเพื่อนรักให้กลับมาเป็นตัวเองอีกครั้งโดยไม่จำเป็นต้องเป็นม้าสีน้ำตาลตามขนบ

ยูนิคอร์นดีใจเหลือเกินที่ได้กลับมาเป็นตัวเองในแบบที่ชอบคือการมีตัวสีชมพูและลักษณะพิเศษอีกมากมาย เขารีบขอบคุณสาวน้อยและชื่นชมเธอกลับเช่นกันว่าเธอช่างพิเศษเหลือเกิน  ตอนนี้เธอเข้าใจแล้วว่าหากเพื่อน ๆ หัวเราะร่างกายเธออีก เธอจะจำได้ว่าเราควรยิ้มไปกับมัน เพราะเราล้วนมีความงดงามอยู่ภายในเสมอและความแตกต่างช่วยทำให้ทุกคนยอดเยี่ยม

The post นิทานที่ชวนให้เด็กรักความแตกต่างของตัวเองเพราะเป็นสิ่งที่ทำให้ทุกคนพิเศษขึ้น appeared first on a day magazine.

ใกล้ฮาโลวีนอีกครั้ง ด้วยความที่ตอนนี้เราทำงานกับเด็กวัยจิ๋วขึ้นอายุตั้งแต่ 2 – 5 ขวบ และอยากให้เด็กๆ ทุกคนมีประสบการณ์ที่ดีในวันฮาโลวีนไปพร้อมกัน เราจึงวางแผนการเล่านิทาน โดยเลือกนิทานที่ค่อยๆ จุดประกายเกี่ยวกับผีพร้อมปูอารมณ์เชิงบวกและความสนุกเกี่ยวกับความกุ๊กกุ๊กกู่แสนน่ารักของผีน้อยมา 4 เล่ม ดังนี้

I Want My Light On! โดย Tony Ross

ใจความนิทานเริ่มจากความในใจของเจ้าหญิงที่ชอบกลัวความมืด คืนหนึ่งพระราชามาอ่านนิทานให้เจ้าหญิงฟังก่อนนอนแต่เจ้าหญิงไม่ยอมนอนและต้องเปิดไฟนอนเท่านั้น เพราะกลัวผีออกมา ไม่ว่าพระราชา ทหารองครักษ์ พี่เลี้ยง จะมาให้กำลังใจเท่าไหร่ คืนนั้นก็ช่างยาวนานเหลือเกินเพราะเจ้าหญิงยืนยันว่าจะเปิดไฟ วิ่งไปมารอบวัง จนในที่สุดสาวน้อยใจอ่อนยอมปิดไฟนอน แต่เธอกลับได้ยินเสียงแปลกๆ เมื่อก้มลงไปดูใต้เตียงจึงพบกับผีน้อยและตุ๊กตาโครงกระดูกตัวโปรดของเขา ทั้งคู่ตกใจกันมาก ผีน้อยกลัวมากจนต้องรีบลอยลงไปในปราสาทมืดเพื่อหาแม่ผีที่กำลังทำซุปแมงมุม แล้วเล่าว่าแม่จ๋า หนูกลัวมาก หนูไปเจอเด็กมา แม่ผีปลอบใจว่าไม่เป็นไร พร้อมกล่อมผีน้อยให้หลับฝันดี ผีน้อยพูดส่งท้ายว่า “I WANT MY LIGHT ON ANYWAY”

No Ghost Under My Bed โดย Guido Van Genechten

นิทานเกี่ยวกับการนอนคนเดียวของเพนกวินน้อย ก่อนนอนเธอมักได้ยินเสียงแปลกๆ เช่น เสียงจากหน้าต่าง ผ้าม่าน เสียงจากตู้เสื้อผ้า เสียงจากใต้เตียง เสียงจากกล่องของเล่น ทุกครั้งที่ได้ยินเธอจะเรียกคุณพ่อทันที เมื่อคุณพ่อมาถึงจะคอยเช็กเสียงจากมุมต่างๆ ว่าเป็นเสียงของอะไร เช่น เสียงลมที่มาจากหน้าต่าง เสียงไม้จากตู้ที่ปิดไม่สนิท พร้อมยืนยันกันเพนกวินน้อยทุกครั้งว่าไม่มีผี ก่อนจะแยกย้ายกันไปนอนจริงจัง เพนกวินน้อยเรียกคุณพ่อเสียงดังอีกครั้ง ไม่ใช่เพราะกลัวผี แต่เพราะต้องการกอดอุ่นๆ จากคุณพ่อ

Skeleton hiccups โดย Margery Cuyler

เด็กทุกคนล้วนเคยสะอึก พี่ผีโครงกระดูกก็เช่นกัน วิธีแก้พื้นฐานเมื่อเด็กสะอึกคือการกินน้ำ หายใจลึกๆ มีบางความเชื่อที่บอกว่าชวนให้ตกใจแล้วจะหายสะอึก แต่เมื่อเป็นผีโครงกระดูกตื่นมาแล้วสะอึก เขามีวิธีการแก้ปัญหาอย่างไรบ้าง ไปอาบน้ำ? ขัดเงาโครงกระดูก? แกะฟักทอง? กินน้ำตาล? เมื่อกินเข้าไปน้ำตาลก็ร่วงหล่นลงมาหมด รอบต่อมาเขาจึงตีลังกาเพื่อกินน้ำ แต่น้ำก็ไหลออกมาทางตาหมดเช่นกัน เขาจึงไปกวาดใบไม้เพื่อให้หยุดสะอึก ระหว่างนั้นเพื่อนผีแวะมาจึงชวนกันไปเล่นเบสบอล ไม่ว่าจะใช้วิธีการใด ผีโครงกระดูกก็ยังคงสะอึกต่อเนื่อง จนเพื่อนผีไปหาของในกล่องสมบัติมา 1 สิ่ง นั่นก็คือ กระจก เมื่อโครงกระดูกได้ดูกระจกก็ตกใจจนหายสะอึกทันที

There’s a Ghost In This House โดย Oliver Jeffers

โอลิเวอร์คือนักแต่งนิทานชื่อดัง มีเทคนิคการวาดและเรื่องราวกวนๆ ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว ความพิเศษสำหรับนิทานเล่มนี้เริ่มจากการออกแบบหน้าปกด้วยกระดาษแก้วเนื้อขุ่น มีลูกเล่นในการตัดให้เด็กๆ สังเกตผีน้อยที่แอบอยู่ในบ้านหลังนี้ เมื่อเปิดมาผู้อ่านจะเจอกับประตูบ้านสมจริง ด้วยโทนสีของภาพที่เน้นสีขาวเทาดำตลอดเรื่อง ยิ่งทำให้การเปิดหน้าต่อไปดูลึกลับยิ่งขึ้น สาวน้อยตาสีฟ้า ผมสีฟ้าเปิดประตู มาต้อนรับเข้าบ้าน เธอเล่าว่านานมากแล้วที่ไม่มีใครมาหาเธอเลย เธออยากให้พวกเราช่วยตามหาผีในบ้านหลังนี้เพราะเธอมักได้ยินเสียงประหลาดออกมาจากห้องโถง ห้องใต้บันได ห้องนั่งเล่น ห้องสมุด ห้องนอน

ผู้เขียนตั้งใจให้เด็กๆ สนุกกับการตามหาผีในหน้าต่างๆ ซึ่งมีการใช้เทคนิคกระดาษแก้วเนื้อขุ่นและพิมพ์ภาพผีลงไป ทำให้การเปิดมาอ่านในครั้งแรกเด็กๆ ต้องช่วยตามหาผีที่พยายามเล่นซ่อนแอบให้เจอ เมื่อเปิดกระดาษแก้วเนื้อขุ่นคั่นอยู่ในทุกๆ หน้า เด็กๆ ก็จะเจอความลับว่าเหล่าผีแอบอยู่ตรงไหน กำลังทำอะไรกันอยู่

เราหวังว่านิทานเหล่านี้พอจะเป็นเพื่อนใจให้เด็กๆ ทุกคนสนุกไปกับงานฮาโลวีนพร้อมๆ กัน และส่งเสริมแรงใจให้เด็กๆ กล้าที่จะนอนปิดไฟ มีความสุขกับกลางคืนมากยิ่งขึ้น เพราะเหล่าผีกุ๊กกุ๊กกู่ไม่มีจริง หรือถ้ามี พวกเขาก็น่ารักเหมือนเด็กๆ ที่สำคัญ พวกเหล่าผีก็กลัวเด็กๆ มากเช่นกัน เหมือนที่แม่ผีจากนิทานเรื่อง I Want My Light On! กล่าวไว้

The post นิทานที่เล่าเรื่องผีเพื่อให้เด็กมีความสุขในคืนวันฮาโลวีน appeared first on a day magazine.

สบู่กลิ่นดอกไม้ รองเท้าสีดำ นิทานเจ้าหญิง นิทานการต่อสู้ การ์ตูนที่มีตัวละครเท่ๆ ฯลฯ

ใครกันนะ ที่เป็นคนกำหนดสิ่งเหล่านี้

เรามักเผลอแปะป้ายเพศลงไปในสิ่งของ ของใช้ ความชื่นชอบต่างๆ ทั้งโดยตั้งใจและไม่ตั้งใจ งานวิจัยชิ้นหนึ่งเคยสำรวจความคิดเห็นของเด็กอเมริกัน วัย 9-12 ขวบ พบว่าเด็กผู้หญิงส่วนใหญ่ไม่ค่อยมั่นใจในตนเองเมื่อต้องเรียนรู้วิชาวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ ส่งผลให้เด็กผู้หญิงไม่กล้าคิดว่าโตขึ้นแล้วอยากเป็นนักบินอวกาศ ในทางกลับกันเด็กผู้ชายส่วนใหญ่สนุกกับสองวิชานี้

เมื่อมองในรายละเอียด ไม่ใช่เพราะ IQ ของเด็กทั้ง 2 เพศต่างกัน หากเป็นภาพจำและมายาคติมากมายที่ส่งต่อความคิดและความเชื่อผ่านนิทาน ของใช้ ของเล่น สื่อการเรียนรู้ และนิทาน เราแปะป้ายเพศลงไปในสิ่งเหล่านี้ เช่น เลโก้เหมาะสำหรับเด็กผู้ชาย เด็กผู้หญิงไม่จำเป็นต้องเล่นสร้างบ้าน สร้างเมือง เล่นเพียงตุ๊กตาหรือทำอาหารก็พอ

ครั้งหนึ่งเด็กผู้หญิงคนหนึ่งเคยเขียนจดหมายถึงบริษัทผลิตเลโก้ว่า ทำไมตัวละครหลักๆ ของเลโก้เป็นผู้ชายในอาชีพที่ดูมั่นคง งานมีความซับซ้อน เช่น วิศวกร พนักงานดับเพลิง คุณหมอ ช่างซ่อมต่างๆ แม้จะมีตัวละครผู้หญิงอยู่บ้าง แต่ตัวละครเหล่านั้นจะทำงานสบายๆ ง่ายๆอยู่ในบ้าน เลี้ยงลูก ไปซื้อของ เปิดร้านทำผม เรื่องนี้เป็นข่าวดังจนทำให้เลโก้กลับมาทบทวนการออกแบบของเล่นและเริ่มตั้งข้อสังเกต ลงมือวิจัยการเล่นของเด็กผู้หญิงกับเด็กผู้ชายมากขึ้น

ปัจจุบันเลโก้เริ่มออกแบบชุดของเล่นที่เอื้อให้ตัวละครเพศหญิงขึ้นมามีบทบาทในการทำงานอาชีพต่างๆ มากขึ้น แต่หลายคนยังคงสะท้อนว่า เลโก้ทำไปเพื่อยอดขายในการเจาะตลาดของเล่นสำหรับเด็กผู้หญิง ซึ่งทำสำเร็จอย่างไม่เคยมีมาก่อน แต่สุดท้ายเลโก้ก็กลับมาติดกับเรื่องการใช้สีในการแบ่งเพศอีกเช่นเคย เช่น ชุดเลโก้สำหรับเด็กผู้หญิงจะเน้นโทนชมพู และใช้สีโทนฟ้ากับชุดเลโก้ของผู้ชาย เป็นต้น

นิทานที่ฉันอยากแนะนำ และเชื่อมโยงกับเรื่องเพศคือ PINK IS FOR BOYS เรื่องโดย ROBB PEARLMAN ภาพโดย EDA KABAN นิทานเล่มนี้เหมาะกับเด็ก พ่อแม่ และครูทุกคน ไม่จำเป็นว่าลูกเราจะอยากมีเพศสภาพอย่างไร อย่างน้อยนิทานเล่มนี้เป็นมิตรกับผู้อ่านชวนให้เราวางแว่นของการแบ่งแยกเพศลง ฉันผู้หญิง! เธอผู้ชาย! เพราะไม่ว่าจะเป็นเพศไหน พวกเราต่างเป็นเพื่อนมนุษย์เหมือนกัน

นิทานเปิดเรื่องด้วยสีชมพู ‘PINK is for boys and girls’ ตามมาด้วยสีฟ้า ‘BLUE is for girls and boys’ ทุกๆ สีจะมีตัวอย่างที่ช่วยให้ผู้อ่านเห็นความไปได้มากขึ้นว่า สีเหล่านี้จะอยู่ในสิ่งของหรือกิจกรรมใดได้บ้าง

เฉดสีต่างๆ ทยอยเดินทางมาทักทายผู้อ่าน ความน่ารักของนิทานเล่มนี้คือการยกตัวอย่าง ช่วยให้เด็กๆ ที่กำลังอ่านนิทานไม่แบ่งแยกเพศว่า พฤติกรรมหรือการเล่นเหล่านี้ควรเป็นหญิงหรือชาย ผู้เขียนมีการยกตัวอย่างสีขึ้นมามากมายทั้ง ส้ม เหลือง ม่วง ขาว ดำ น้ำตาล และจบลงด้วยประโยคที่เป็นเหมือนใจความสำคัญของนิทานเล่มนี้ว่า All colors are for EVERYONE

The post PINK IS FOR BOYS นิทานที่สลายอคติทางเพศสภาพด้วยการเล่าเรื่อง appeared first on a day magazine.

ประโยคคุ้นหูที่พวกเรามักได้ยินซ้ำๆ จากเด็กๆ คือคำตอบหรือคำถามที่เต็มไปด้วยจินตนาการไม่รู้จบ

เขาไม่ได้ถามตอบเล่นๆ แววตาของเด็กแต่ล่ะคนเป็นประกายราวกับเรื่องที่พูดออกมาคือความจริงหนึ่งเดียว ยิ่งถ้าผู้ใหญ่บางคนเริ่มคิ้วขมวด บางคนเริ่มหัวเราะ บางคนอยากแก้ไขด้วยการเติมข้อมูลที่ถูกต้องลงไป เด็กๆ กลับยิ่งพยายามยืนยันข้อมูลด้วยเหตุผลมากมายเพื่อโน้มน้าวให้ผู้ฟังตัวใหญ่อย่างเราๆ ยอมฟังและเชื่อเขาเถอะ เพราะมันคือความจริงในแบบที่เขาเลือกจะเชื่อในวันนี้ วัยนี้เท่านั้น เมื่อเขาโตมากพอเขาจะย่อยความจริงต่างๆ ได้ด้วยตนเอง

ยกตัวอย่างเช่น

ระหว่างที่เด็กๆ เล่นทรายอย่างอิสระ เด็กๆ เลือกที่จะเล่นบทบาทสมมติหลากหลาย มีทั้งแม่ครัว เชฟโอมากาเสะ คนสร้างสะพาน นักดับเพลิง คนขุดหาฟอสซิลไดโนเสาร์ ฯลฯ การเล่นของเด็กๆ สมจริงขั้นที่ว่าเอาทรายมาทำเป็นเมนูอาหารพร้อมวัตถุดิบมากมาย เหมือนในอาหารของจริง เช่น ข้าวผัดกุ้ง เม็ดทรายเล็กๆ เหล่านั้น สามารถแปลงร่างเป็นข้าว เป็นกุ้ง เป็นผัก เป็นน้ำปลาได้ทันที ปรุงเสร็จแล้วแม่ครัวตัวจิ๋วจะตั้งใจเดินนำจานทรายมาเสิร์ฟคุณครูและเพื่อนๆ ยิ่งถ้าเป็นเมนูเผ็ด แม่ครัวบางคนใจดีหน่อยก็จะนำน้ำทรายมาให้ดื่มแก้เผ็ด

หรือแม้แต่ก้อนหินธรรมดา เด็กๆ ก็สามารถชุบชีวิต ให้กลายเป็นสัตว์เลี้ยงตัวโปรด และ เพื่อนๆ ในจินตนาการได้ทันที

หากมองเผินๆ อาจคิดว่าพวกเขาเล่นอะไรกัน เด็กหนอเด็ก ถ้าคิดในใจไม่บ่นออกมาคงไม่กระทบเท่าไหร่ เพราะถึงคุณจะทำหน้าไม่เชื่อเรื่องเล่าตรงหน้า เด็กๆ เขาไม่สนใจพวกเราเช่นกัน ฮ่า ยังคงมุ่งมั่นเล่นมันต่อไป แต่ถ้าเริ่มมีเสียงของการตัดสินขึ้นมา เช่น

“เล่นอะไรไร้สาระ” “นี่มันดินกินไม่ได้” “ก้อนหินมันไม่มีชีวิตหรอก”
ไม่ว่าจะมองในมุมครู มุมพัฒนาการ มุมความเป็นมนุษย์ ประโยคเหล่านั้นเป็นประโยคทำลายจินตนาการที่รุนแรงเหลือเกิน

เราไม่รู้เลยว่าเด็กแต่ละคนมีภูมิต้านทานแค่ไหนในการรับมือกับเรื่องนี้ เด็กบางคนอาจจะปล่อยผ่านแล้วชิลล์กับการเล่นต่อ แต่มีเด็กอีกไม่น้อยที่ต้องเดินเข้ามาสู่โลกความจริงเร็วเกินไปจนทำให้ไม่มีความสุขสมวัยเท่าที่ควร ต้องรีบโตเพื่อให้ผู้ใหญ่รอบข้างพึงพอใจว่าลูกโตแล้ว

นิทานเรื่อง NOT A BOX โดย Antoinette Portis เราได้นิทานเล่มนี้ในเวอร์ชั่นที่หน้าปกใช้กระดาษลังมาเป็นวัสดุหลักในการพิมพ์ เมื่อได้สัมผัสครั้งแรกรู้สึกประทับใจมากๆ รับรู้ถึงการใส่ใจในรายละเอียดของผู้จัดทำ ภาพในแต่ละหน้ามีความชัดเจนของเนื้อหา รายละเอียดในภาพน้อยแต่กลับมีพลังในการสื่อสารกับผู้อ่านวัยเด็กได้เต็มๆ

ใจความหลักของนิทาน คือ การที่เจ้ากระต่ายหูยาวผู้มาพร้อมกล่อง 1 ใบ เขายืนยันกับผู้อ่านในทุกๆ หน้าว่านี่ไม่ใช่กล่องนะ มันพร้อมแปลงร่างเป็นรูปแบบต่างๆ ได้มากมาย ทั้งรถ ภูเขาที่สูงที่สุดในโลก หุ่นยนต์ พลังของจินตนาการแข็งแรงมากจนช่วยให้เจ้ากระต่ายกับกล่องใบน้อยขึ้นไปในอวกาศได้

เล่ามาถึงตรงนี้เผลอเรียกกล่องไปหนึ่งครั้ง ถ้าเจ้ากระต่ายได้ยินคงน้อยใจแย่ : )

เมื่อได้เล่านิทานพร้อมเด็กๆ พบว่ามีผู้ฟังอยู่ 2 กลุ่มใหญ่ ได้แก่ เด็กที่ตาแป๋ว เอาใจช่วยเจ้ากระต่ายตลอดเวลาและเมื่อได้ลงมือทำงานศิลปะกับกล่องใบหนึ่ง พวกเขาจะมีความสุขมากๆ กับการได้ปล่อยให้จินตนาการออกมาวิ่งเล่นอย่างอิสระ คำตอบก็มีสีสันจนครูผู้ถามอมยิ้มไปด้วย

ส่วนเด็กอีกกลุ่ม เขาจะหงุดหงิดและเบื่อเจ้ากระต่ายตัวนี้เหลือเกินว่าทำไมถึงเล่นเหมือนเด็กๆ นี่มันกล่องงงงงงง!!! จะเป็นจรวดไปนอกโลกได้อย่างไรก็แค่กล่อง แน่นอนว่าตอนได้ลงมือประดิษฐ์กล่องตรงหน้า เขาจะเหนื่อยล้า เบื่อ และยืนยันคำตอบเดิมเสมอไม่ว่าครูจะพลิกแพลงประโยคคำถามอย่างไร คำตอบที่ได้คือ กล่อง

เช่นเดียวกันเมื่อเล่าให้ผู้ใหญ่ฟังในบทบาทการใช้หนังสือนิทานบำบัด (Bibliotherapy) นิทานเล่มเดียวกันนี้ก็พอจะช่วยแบ่งผู้ฟังออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ ได้แก่ ผู้ฟังที่รู้ว่าคือกล่องนั่นแหละ แต่ยอมเปิดใจชวนเด็กน้อยในตัวเราออกมาวิ่งเล่นไปตามจินตนาการของเจ้ากระต่ายจนเชื่อมโยงกับจินตนาการของตัวเองได้อีกครั้ง พวกเขาเริ่มกลับมายิ้มกับความสุขง่ายๆ ที่เกิด กับผู้ฟังอีกกลุ่มที่หงุดหงิดและเบื่อเจ้ากระต่ายตัวนี้เหลือเกินว่าทำไมถึงเล่นเหมือนเด็กๆ นี่มันกล่องงงงงงง!!! พวกเขายิ้มแห้งๆ

บทความนี้คงเหมือนนิทานที่ไม่มีการเฉลยตอนจบว่าแบบไหนดีกว่ากัน และดีกว่ากันอย่างไร เพราะกล่องความจริงในใจของแต่ละคนไม่มีทางเหมือนกัน ทั้งรูปทรง วัสดุ การใช้งาน

คงจะดีไม่น้อยถ้าเด็กๆ มีโอกาสได้ให้พื้นที่กับกล่องธรรมดาใบหนึ่งเดินทางไปกับจินตนาการของเขานานมากพอและเขาเป็นคนตัดสินใจได้ด้วยตนเองว่าจะพักจินตนาการจุดตรงไหนเมื่อก้าวเข้ามาในโลกความจริง ไม่ใช่การชี้นำหรือการตัดสินจากคนอื่น

The post NOT A BOX นิทานที่เตือนให้เราไม่ลืมจินตนาการในตัวเอง appeared first on a day magazine.

ในส่วนของคำตอบก็หลากหลายไม่แพ้คำถาม มีรูปแบบคำตอบตายตัว คำตอบปลายเปิด และคำตอบที่ไม่ใช่คำตอบ แต่เป็นเพียงการแสดงออกให้ผู้ถามรับรู้ว่าเราอยู่ด้วยกันตรงนี้ แล้วปล่อยให้ตัวคำถามดำเนินต่อไปในความสงสัยอันบริสุทธิ์

หลายต่อหลายครั้งเรามักได้ยินคำเปรียบเปรยคำถามของเด็กๆ ว่าเป็นคำถามที่ไร้สาระ และตามมาด้วยเสียงหัวเราะราวกับคำถามนั้นมันช่างตลกจนไม่ต้องใส่ใจ หากมองโลกมุมกลับในสายตาเด็กๆ พวกเขาคงฉงนสงสัยเหมือนกันว่าพฤติกรรมและการกระทำหลายอย่างที่มนุษย์ตัวใหญ่หรือที่พวกเรานิยามตัวเองว่าเป็นผู้ใหญ่ล้วนมีเรื่องไร้สาระ และบางเรื่องเป็นเรื่องไร้สาระที่ไม่ควรจะเกิดขึ้นเลยแม้แต่น้อย

นิทานเรื่อง Why? หรือ ทำไม โดย Nikolai Popov มีชื่อเรื่องที่ทำให้เราคาดเดาว่า เอ๊ อาจจะเป็นนิทานเชิงความรู้ ชวนเด็กๆ หาคำตอบกับเรื่องต่างๆ หรือเปล่านะ แต่ด้วยหน้าปกราบเรียบ ใช้โทนสีเน้นเขียวสบายตา องค์ประกอบในภาพน้อย และดึงสายตาด้วยเจ้ากบหน้ายิ้ม ดูราวกับทุกอย่างนิ่ง เย็น และสงบสุข ทำให้รู้สึกว่าภายใต้คำถามจากชื่อเรื่องนี้คงมีคำตอบอะไรบางอย่างรอเราอยู่แน่ๆ

เมื่อเปิดอ่านไปทีละหน้ากลับพบว่าใจเต้นแรงขึ้นๆ นิทานเรื่องนี้นำเสนอในรูปแบบไร้ตัวอักษร (Wordless Picture Books) ตั้งแต่ต้นจนจบเรื่องไม่พบตัวอักษรแม้แต่ตัวเดียว เป็นการเปิดพื้นที่ให้ภาพเล่าเรื่องทั้งหมด และภาพเหล่านั้นได้เฉลยคำตอบแก่ผู้อ่านได้อย่างละเอียดอ่อนจนน้ำตาเอ่อ

นิทานเรื่องนี้นำเสนอประเด็นเรื่องสงคราม นับเป็นหัวข้อที่ละเอียดอ่อนมาก การอธิบายว่าสงครามคืออะไรช่างง่ายสำเร็จรูป แต่ถ้าชวนให้คนเกิดความเข้าใจจนเกิดการตระหนักรู้ว่าสงครามไร้สาระเพียงใด เกิดผลกระทบมากมายแค่ไหน สิ่งนี้ไม่ง่ายเลย

จุดกำเนิดของสงครามในเรื่องนี้เกิดขึ้นจากการที่กบตัวหนึ่งได้ครอบครองดอกไม้แสนธรรมดาเพียง 1 ดอก รอบตัวเจ้ากบยังคงมีกอดอกไม้พันธุ์นี้มากมายหลายดอก หลายกอ แต่กลายเป็นว่าหนูตัวหนึ่งอยากได้ดอกไม้ในมือเจ้ากบเท่านั้น การปะทะจึงเริ่มเกิดขึ้น จาก 1 : 1 กลายเป็นว่ากบและหนูเริ่มเรียกเพื่อนๆ ฝ่ายตนเองมาช่วย การต่อสู้ในช่วงแรกเป็นการสู้โดยไม่ใช้อาวุธ ความรุนแรงเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ พร้อมอาวุธ สิ่งแวดล้อมที่เคยสวยงามรอบตัวค่อยๆ ถูกพิษสงครามกลืนหายไป เพื่อนๆ ของทั้งสองฝ่ายที่มาช่วยรบต่างล้มตายไปจนหมดเช่นกัน การสู้รบจบลงด้วยภาพกบกับหนู 2 ตัวบนก้อนหินที่เต็มไปด้วยความว่างเปล่า กอดอกไม้มากมายที่ทุกคนเคยชื่นชมและอยากครอบครองหายไปหมด เหลือเพียงร่องรอยของความเสียหายและความทรงจำที่หดหู่จากการสูญเสีย

ความประทับใจที่มีต่อนิทานเล่มนี้ คือการที่ภาพในแต่ละหน้า ทำหน้าที่ส่งสารถึงผู้อ่านได้อย่างมีอรรถรส ไม่ว่าคุณจะโตมาในวัฒนธรรมแบบใด ภาษาใด อ่านตอนอายุเท่าไหร่ ด้วยความชัดเจนและการใส่ใจรายละเอียดของภาพ โดยไม่ชี้นำจากภาษาตัวอักษร ผู้อ่านจึงสัมผัสได้ถึงการเคลื่อนไหวในการกระทำต่างๆ ว่าการต่อสู้เริ่มรุนแรงขึ้น ได้ยินเสียงความน่ากลัวของสงครามขึ้นมาในหัว และรับรู้ถึงอารมณ์ที่เจ็บปวดจากผลกระทบของสงคราม 

ปัจจัยหลักที่ทำให้นิโกไลผู้เขียนถ่ายทอดความเจ็บปวดของสงครามได้ลึกซึ้งขนาดนี้ เนื่องจากเขาโตมาในเมืองชนบทที่เก่าแก่และสวยงามของรัสเซีย จนวันหนึ่งสงครามเข้ามาในเมือง วัยเด็กของเขาจึงเต็มไปด้วยประสบการณ์หลบภัยใต้ดิน พร้อมเสียงเตือนภัยอันโหยหวนเพื่อให้หลบกับระเบิด วันหนึ่งเขาและเพื่อนๆ เล่นกันบนท้องถนนที่เต็มไปด้วยเศษละเอียดของกับระเบิดที่วาววับ เด็กคนหนึ่งหยิบมันขึ้นมา มันระเบิดบนมือทั้งสองข้างของเด็กน้อยจนทำให้เขาพิการไปตลอดชีวิต

นิโกไลเล่าว่า “ผมสร้างหนังสือเล่มนี้เพราะผมคิดว่า ถ้าหากเด็กๆ ได้เข้าใจความไร้สาระของสงคราม ถ้าหากพวกเขาได้เห็นว่าคนเราอาจถูกดูดเข้าสู่วงจรของความรุนแรงได้ง่ายดายเพียงไหน พวกเขาอาจจะกลายเป็นพลังแห่งสันติสุขในอนาคต และผมยังหวังด้วยว่าพวกผู้ใหญ่ที่แบ่งปันหนังสือเล่มนี้ร่วมกับเด็กๆ จะได้ย้อนทบทวนความคิดของตัวเองเกี่ยวกับความไร้ประโยชน์ของสงคราม” 

The post Why? โดย Nikolai Popov นิทานไร้ตัวอักษรที่อยากให้เราตระหนักว่าสงครามไร้สาระเพียงใด appeared first on a day magazine.

ถ้าในโรงเรียนมักใช้คำว่า วันจบการศึกษา เเต่ในเมื่อทุกชีวิตควร Long Life Learning ไม่ว่าโตเเค่ไหนเราต่างต้อง learn relearn unlearn วนลูปเสมอ วันดังกล่าวจึงเป็นวันแห่งการนัดหมายคนที่รักเพื่อมารวมพลังก้อนโต ส่งรักให้กันเเละกันอีกครั้ง สำหรับการเดินทางครั้งใหม่ที่กำลังจะเกิดขึ้น

ด้วยความคิดถึง เรากับสหายจิ๋ววัย 4 ขวบ จึงติดต่อกันเป็นระยะ เล่าสู่กันฟังว่าโรงเรียนใหม่เป็นอย่างไร จากการได้ฟังประสบการณ์ของเด็กๆ ว่าในช่วงนี้ เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้าง

ทำให้นึกถึงนิทานเรื่อง ‘เด็กชายผมดอกไม้’ 

ภาพหน้าปกที่ระบายด้วยสีน้ำสดใสกับชื่อหนังสือที่สะดุดตาชวนให้อยากหยิบขึ้นมาอ่านทันที นิทานเดินเรื่องด้วยตัวละครหลักคือ ‘เดวิด เด็กชายผู้มีเส้นผมเป็นดอกไม้’ ความโดดเด่นที่แตกต่างส่วนนี้ ไม่ได้ทำให้เดวิดรู้สึกแตกต่างกับคนอื่นๆ เพราะเพื่อนๆ และคุณครูให้การยอมรับความเป็นตัวเองของเดวิดอย่างเต็มที่ แม้คุณครูจะแพ้เกสรดอกไม้ก็ตาม

จนวันหนึ่งกลีบดอกไม้บนผมของเดวิดค่อยๆ ร่วงจนหมด ความมั่นใจที่มีหายไป เขาเริ่มใส่หมวกไปโรงเรียน เพื่อนๆ ต่างตกใจกับเส้นผมกิ่งไม้ที่แห้งเปราะและแหลมคมบนหัวของเขา มันไร้ซึ่งชีวิตชีวา ในช่วงเวลานั้นเพื่อนหลายคนเริ่มถอยห่างเพราะกลัวว่ากิ่งไม้เหล่านั้นจะทำให้บาดเจ็บ เดวิดเสียใจกับสิ่งที่เกิดขึ้น 

แต่มีเพื่อนคนหนึ่งพูดว่า       

“แต่ถึงผมจะโดนกิ่งก้านของเขาเกี่ยวและข่วนอยู่บ้างนั่นก็ไม่ใช่ความผิดของเดวิดสักหน่อย”                       

 เพื่อนคนนี้ ยังจำได้ว่าตอนเดวิดมีเส้นผมเป็นดอกไม้ เขาเป็นเด็กน่ารัก ใจดี อ่อนโยนและสุภาพเหมือนกลีบดอกไม้ เขาจึงลงมือตัดดอกไม้กระดาษมาติดบนผมของเดวิด เพื่อนๆ เริ่มรวมพลังมาช่วยตัดดอกไม้กระดาษเพื่อเดวิด จนเขากลับมามีดอกไม้เต็มผมดังเดิม ความสดใสกลับมาทักทายเขาอีกครั้ง 

“วันหนึ่ง ผมสังเกตเห็นดอกไม้ดอกหนึ่งที่ต่างไปจากดอกอื่นๆ ไม่ใช่ดอกไม้กระดาษ แต่เป็นดอกไม้ของเดวิดเอง นี่คือดอกไม้จริงๆ ดอกไม้ที่ผลิดอกเบ่งบานและสวยงามกว่าที่เคยมีมา” 

อ่านจบเล่มแล้วรู้สึกดีใจกับ ‘เดวิด’ ที่เขามีคนรอบข้างที่เข้าใจคอยเกื้อกูลให้คงไว้ซึ่งการเป็นตัวเอง และผ่านช่วงเวลาที่ท้าทายเพื่อกลับมาเป็นตัวเองที่แข็งแรงขึ้นได้อีกครั้ง

เราตั้งใจเลือกเล่มนี้เพราะอยากชวนคุณพ่อคุณแม่หรือคุณครูที่ทำงานกับเด็กๆ มาปรับใจลดความคาดหวังลงอีกนิด หลายคนมีภาพในใจว่าเด็กต้องน่ารัก สดใส เบิกบาน ยิ้มแป้นตลอดเวลา เมื่อเด็กเจอสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนไป จากการปรับตัวเข้ากับโรงเรียนใหม่ ปรับตัวกับเพื่อนใหม่ ครูใหม่ หรือแม้แต่ตัวคุณพ่อคุณแม่และคุณครูก็เกิดการเปลี่ยนแปลงเอง เช่น การย้ายงาน เปลี่ยนหัวหน้า เปลี่ยนลูกน้อง และปัจจัยภายนอกอีกมากมายที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภายใน เด็กๆ ย่อมรับรู้สิ่งเหล่านี้ได้เสมอ ซึ่งการแสดงออกของเด็กแต่ละคนย่อมแตกต่างกัน 

เด็กบางคนเลือกวิธีการร้องไห้ เด็กบางคนเลือกการเก็บตัว เด็กบางคนเลือกใช้วิธีต่อต้านกฎ คงดีไม่น้อยถ้าเราจะเป็นเพื่อนที่คอยสนับสนุนและยอมรับพวกเขาในทุกช่วงเวลา ไม่ว่าเขาจะเป็นเด็กที่สดใสราวกับมีดอกไม้บานบนผม  หรือเด็กที่กำลังเศร้าเสียใจจนกลายเป็นดอกไม้ร่วงเหลือเพียงกิ่งไม้แห้ง เด็กๆ คงรู้สึกดีมากๆ หากพวกเราในฐานะผู้ดูแลได้เป็นพื้นที่อบอุ่นที่คอยดูใจให้เด็กๆ ก้าวข้ามช่วงเวลาที่ยากลำบากเหมือนมิตรภาพที่เกิดขึ้นกับเดวิดและเพื่อนๆ

เกี่ยวกับ นิทานเรื่อง เด็กชายผมดอกไม้ (The Boy With Flower In His Hair) เรื่องและภาพโดย Peter Jarvis 

ในบทสัมภาษณ์หนึ่ง Peter Jarvis พูดถึงนิทานเรื่องนี้ซึ่งสามารถตีความได้หลากหลายว่า เขารู้สึกยินดีที่แต่ละคนตีความมันแตกต่างกันออกไป สำหรับตัวเขา ตอนเขียน เขานึกถึงการที่เดวิดต้องสูญเสียดอกไม้บนผมในแง่ของความหดหู่หรือความเจ็บป่วย เป็นเรื่องที่ยากจะอธิบายหรือแก้ไข บางครั้งปัญหาใหญ่ๆ ก็ใช่ว่าจะแก้ไขได้เสมอไป ซึ่งนั่นเป็นเหตุผลที่ทำให้เขาชอบประโยคในหนังสือที่ว่า “เดวิดกลับมาสดใสขึ้นอีกครั้ง เกือบจะเป็นเดวิดคนเดิมแล้วล่ะ” มากที่สุด

Jarvis ยังมีผลงานนิทานมากมาย เช่น Tropical Terry, Follow Me, Flo!, Mrs Mole, I’m Home!, Mary Had a Little Lamb, This Little Piggy, Fred Forgets, Lazy Dave และนิทานที่ได้รับการแปลเป็นภาษาไทยอีก  1 เรื่อง ได้แก่ ความลับของอลัน (Alan’s Big, Scary Teeth) ที่เดินเรื่องด้วยจระเข้แสนดุร้ายที่พยายามขู่เพื่อนสัตว์ไปทั่ว แต่ใครจะรู้ว่าฟันแหลมคมเหล่านั้นคือฟันปลอม เมื่ออลันต้องถอดฟันปลอมแล้วพบว่าฟันหายไป อำนาจที่เคยมีจึงเปลี่ยนไป ความสนุกและการปรับตัวจึงเกิดขึ้นอีกครั้ง ด้วยคาแรกเตอร์การวาดที่อบอุ่นและเนื้อเรื่องที่ชวนผู้อ่านมองความแตกต่างให้เป็นเรื่องปกติ สิ่งเหล่านี้ทำให้นิทานของ Jarvis ได้รับความนิยมและเข้าไปนั่งในใจผู้อ่านได้เสมอ

The post เด็กชายผมดอกไม้ นิทานที่บอกว่าเด็กไม่ได้สดใสราวกับมีดอกไม้บานบนผมตลอดเวลา appeared first on a day magazine.

โดยส่วนตัวฉันหลงรักวรรณกรรมเยอรมัน เริ่มจากประสบการณ์การอ่านหนังสือเรื่อง “โต๊ะก็คือโต๊ะ” ถือเป็นวรรณกรรมเรื่องแรกๆ ที่อ่านจบเเล้วเต็มไปด้วยความรู้สึกมากมาย ทั้งประหลาดใจ ตื่นเต้น ตลกจนขำออกมา รู้สึกว้าวกับความเป็นไปไม่ได้และการหักมุมมากมายที่นักเขียนพยายามจะสื่อ เรียกว่าเป็นหนังสือเล่มแรกๆ ที่เราคาดเดาเหตุการณ์ต่อไปไม่ถูก ที่น่าสนใจคือบนหน้าปกเขียนระบุไว้ว่า “ วรรณกรรมสำหรับเด็ก” ตอนนั้นอ่านตอนอายุ 20 ยังรู้สึกว้าวและรับรู้ได้ว่าต่อมกระบวนการคิดเชิงวิพากษ์ (critical thinking) ทำงานเต็มกำลัง สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นภาพว่าวัฒนธรรมการอ่านของเยอรมันแข็งแรงมาก จึงทำให้เชื่อสนิทใจไปว่านิทานที่นี่คงไม่ธรรมดาเช่นกัน

เสน่ห์ของนิทานในที่นี่คือการนำเสนอเนื้อเรื่องที่เหมือนจะดาร์กๆ แต่เเสนจะจริงใจในความเป็นมนุษย์มานำเสนอให้เด็กๆ รับสารได้ เพราะหลายๆ ครั้งที่ “นิทาน” ความดีงามออกมาจนล้นตลาด เมื่อเด็กๆ ถูกป้อนด้วยสื่อเเบบนี้เยอะๆ เด็กๆ จึงตั้งคำถามเเละสับสันกับตัวเองว่า ฉันโกรธมากฉันผิดไหม ฉันโมโหได้ไหม ฉันกรี๊ดได้ไหม ฉันเป็นเด็กไม่น่ารักหรือเปล่า หน้าที่ของพวกเราคงต้องช่วยให้เด็กๆ รับรู้ว่าในโลกกว้างใบนี้มีไม้บรรทัดได้หลายอัน เเละไม่มีอันไหนตรงที่สุดหรือเบี้ยวที่สุด เหมือนที่เยอรมันเลือกสอนประวัติศาสตร์เรื่องกำเเพงเบอร์ลินเเละความโหดร้ายในสงครามกับเด็กๆ โดยไม่บิดเบือน

เมื่อได้รับนิทานเยอรมันเป็นของขวัญเรื่อง “Was fressen monster?” โดย Constanze von Kitzing & Johannes  Büchs เริ่มจากหน้าปกที่ชวนให้ผู้อ่านสงสัยและสะดุดตากับเจ้ามอนสเตอร์ตัวใหญ่นั่งแลบลิ้นบนเก้าอี๋ตัวจิ๋ว ด้วยความที่ยังเดาชื่อเรื่องไม่ออก เดาว่าคงเกี่ยวกับมอนสเตอร์แน่ๆ เมื่อเปิดหน้ารองปกก็พอจะคลำทางได้ว่า ใช่แล้ว นิทานเหล่ามอนสเตอร์ เมื่อเปิดอ่านจนจบเล่มพบว่านิทานเล่มนี้เป็นนิทานภาพรูปแบบไม่มีตัวอักษร (Wordless Picture Books)

“Was fressen monster?” หรือ “เจ้ามอนสเตอร์กินอะไรนะ?” นิทานภาพจากเยอรมันที่มาชวนเด็กๆ สนุกกับการคาดเดาเหตุการณ์ในหน้าต่อไปได้เรื่อยๆ ซึ่งเป็นการคาดเดาเเบบปลายเปิด โดยให้เด็กๆ ลองตัดสินใจร่วมกับเจ้ามอนสเตอร์นับสิบตัวว่า “จะกินอะไรดีนะ” เมื่อเปิดหน้าถัดไปกลับพบคำตอบเเบบหักมุมในทุกๆ หน้าตลอดทั้งเล่ม

ตัวอย่างเช่น

เจ้ามอนสเตอร์ที่เดินอยู่ในสวน เขาตัดสินใจว่าจะกินอะไรดีนะ? ระหว่างต้นแอปเปิ้ล ต้นลูกแพร ต้นบลูเบอรี่……….เจ้ามอนสเตอร์ขอกินต้นไม้เข้าไปทั้งต้นเลยละกัน

เจ้ามอนสเตอร์ที่เดินเข้าไปในเมือง เขาตัดสินใจว่าจะกินอะไรดีนะ? มีทั้งร้านไอศกรีม ร้านพิซซ่า ร้านขนมปัง ร้านขายปลา ต้นลูกแพร ต้นบลูเบอรี่……….เจ้ามอนสเตอร์ตัดสินใจกินหลังคาร้านพิซซ่า

เบบี้มอนสเตอร์อารมณ์ไม่ดีที่ถูกคุณพ่อคุณแม่บังคับกินขนม เช่น ไอศกรีม เยลลี่ ชอคโกแลต เค้ก ลูกอม บนโต๊ะเต็มไปด้วยเมนูโปรดของเด็ก เขาตัดสินใจว่าจะกินอะไรดีนะ?……….เจ้ามอนสเตอร์น้อยแอบปีนบันได้เพื่อไปกินผลไม้ ซึ่งเป็นของต้องห้ามในเมืองนี้

เจ้ามอนสเตอร์ที่ตัวใหญ่ สีแดงสด ฟันแหลมน่ากลัว เดินเล่นในสวนที่มีแกะ เขาตัดสินใจว่าจะกินอะไรดีนะ?……….จากรูปลักษณ์น่ากลัวภายนอก เด็กๆ มักเดาว่าเขาจะกินแกะ พี่ๆ ที่โตขึ้นมาหน่อยประมาณ 5 -7 ขวบจะเริ่มเดาทางได้แล้วว่าเขาต้องไม่กินธรรมดา บางคนบอกกินรั้ว บางคนบอกกินหญ้า เมื่อเปิดมาพบว่าเจ้ามอนสเตอร์ตัวนี้กระโดดเข้ามาในรั้วของครอบครัวแกะเพื่อกินดอกหญ้าเล็กจิ๋วสีชมพู

เจ้ามอนสเตอร์ตัวสุดท้ายของเล่ม กำลังตัดสินใจว่าจะกินอะไรในตู้เย็นดี ซึ่งมีของกินอยู่เต็มตู้เย็น……….เมื่อเปิดมาอีกหน้าพบว่าตู้เย็นและของกินทั้งหมดยังคงอยู่ตามเดิม กลายเป็นว่ามอนสเตอร์ตัวใหญ่หายไป เมื่อดูดีๆ พบว่ามีเพราะมอนสเตอร์ถังขยะกินเจ้ามอนสเตอร์ยักษ์เข้าไป

ความสนุกจึงไต่ระดับขึ้นเรื่อยๆ หน้ารองปกหลังจบด้วยการรวมตัวของเหล่ามอนสเตอร์กำลังอ้าปากอย่างอารมณ์ดีและทำท่าเรอออกมาพร้อมกันจากการกินอิ่มที่ผ่านมา

เมื่อเล่าไป 2-3 หน้า เด็กๆ เริ่มจับหัวใจหลักของหนังสือภาพเล่มนี้ได้ว่า ลูกเล่นที่ซ่อนอยู่คืออะไร จนท้ายที่สุดเด็กๆ กล้าตอบคำตอบที่ไร้กรอบมากขึ้น คำตอบที่ไม่มีทางเป็นไปได้ในโลกความจริง เเต่มีความเป็นไปได้เสมอในโลกของนิทาน สำหรับเราหนังสือนิทานเล่มนี้กำลังพูดเรื่อง การคิดเชิงวิพากษ์ (critical thinking) กับเด็กโดยตรง ผ่านสถานการณ์ต่างๆ ที่เจ้ามอนสเตอร์เผชิญ เน้นเรื่องใกล้ตัวที่เด็กๆ ทุกคนเคยมีประสบการณ์ร่วม เช่น การกินขนม การเเปรงฟัน การเป่า bubble การถูกคุณพ่อคุณแม่บังคับกินอาหารที่ตนไม่ชอบ เป็นต้น เเต่ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นในนิทานกลับห่างไกลความเป็นจริงยาวไปถึงโลกจินตนาการเเบบไร้ขอบเขต

สื่อที่ดีมีความสำคัญ เเต่สิ่งที่สำคัญที่สุดคือทัศนคติของครู

หากครูชี้นกเป็นนก ชี้ไม้เป็นไม้ เมื่อเด็กคิดต่างหรือเสนอความคิดเห็นไม่ตรงกลับคำตอบในใจครู กลับกลายเป็นความผิด หรือถูกตีตราว่าแปลกเเยก เด็กจะปิดประตูความไว้ใจทันที หลังจากนั้นถึงเเม้เราจะพูดดังเเค่ไหนเขาก็จะไม้ได้ยินเราชัดเท่าเดิม

หลายครั้งที่ครูตั้งใจสอนเรื่องการคิดเชิงวิพากษ์ (critical thinking) ซึ่งเป็นประเด็นหนึ่งที่การศึกษาในศตวรรษที่ 21 ให้ความสำคัญ สาระสำคัญของทฤษฎีคงไม่ใช่เเค่การจำว่ามันคืออะไร เป็นอย่างไร เเต่คือการทำให้เด็กมีประสบการณ์ตรงในการคิดเชิงวิพากษ์ด้วยตัวเขาเอง จนเกิดความเข้าใจ เราในฐานะครูจึงเป็นเพียงกระบวนการที่จัดพื้นที่ให้ผู้เรียนได้อยู่ในห้องเรียนที่มีสิ่งเเวดล้อมที่ดี มีพื้นที่การเรียนรู้ที่ปลอดภัย เอื้อให้เด็กๆ ได้มีโอกาสเเสดงความคิดเห็นอย่างอิสระ เกิดการรับฟังอย่างเป็นมิตร จนสามารถยอมรับความแตกต่างของกันและกันให้ได้มากที่สุด 

เหมือนเหล่ามอนสเตอร์ทุกตัวในนิทานที่หลงใหลและสนุกกับการกิน แต่ไม่มีใครมีเมนูโปรดเหมือนกันเลยสักตัว

The post Was fressen monster? นิทานเยอรมันที่พูดเรื่องการคิดเชิงวิพากษ์กับเด็ก ผ่านการคาดเดาแบบปลายเปิดและคำตอบที่หักมุม appeared first on a day magazine.

ถ้าพวกเรามีพลังวิเศษรู้ล่วงหน้าว่าความเศร้าจะมาเมื่อไหร่ เราจะวางแผนรับมือกับมันได้ดีขึ้น … หรือเปล่านะ? แต่ในความเป็นจริงพวกเราต่างคาดเดาไม่ได้เลยว่าเจ้าก้อนความเศร้าจะมาเคาะประตูใจเมื่อไหร่ เพราะมันชอบออกมาเซอร์ไพรส์เเบบไม่ทันตั้งตัว

เดือนที่ผ่านมาเราเป็นโควิด ถึงแม้จะมีเวลาเตรียมตัว เตรียมใจ เตรียมข้อมูล ควบคู่กับการรับวัคซีน และยังรวมถึงการรับรู้ประสบการณ์การเป็นโควิดจากเพื่อนร่วมโลกและคนใกล้ตัวมาตลอด 2 ปีที่ผ่านมา เราคิดว่าเราน่าจะจัดการชีวิตช่วงป่วยเป็นโควิดได้ดีอยู่บ้าง อย่ากังวลใจไปก่อน แต่เมื่อเผชิญกับโควิดตรงหน้าจริงๆ พบว่าการคาดเดาเหตุการณ์ที่ผ่านมาช่างอุดมคติ ไม่ตรงปก

เริ่มจากอาการทางกาย ได้แก่ ไอมาราธอนแบบไม่เป็นจังหวะ ร่างกายร้อน นอนไม่หลับ หายใจไม่ค่อยออก กระบวนการคิดเชิงเหตุผลไม่มีประสิทธิภาพ เมื่อร่างกายอ่อนแอ สุขภาพใจจึงอ่อนกำลังลงทันที มีความเศร้าเป็นระยะ

ด้วยความเป็นผู้ใหญ่ ตัวเราเองมักคิดว่าฉันมีเครื่องมือมากมายที่จะรับมือกับความเศร้าได้ ไม่กลัวหรอก ไปสะสมวิชาทั้งภาคทฤษฎีผ่านการอ่านหนังสือ และภาคปฏิบัติผ่านการเวิร์กช็อปจากผู้เชี่ยวชาญสาขาต่างๆ มาเเล้ว มันก็แค่ส่วนหนึ่งของความรู้สึก

หากลองจัดลำดับความเศร้า เช่น

เศร้าเเบบที่ 1 ชิลล์ๆ สบายๆ เคยเจอมาเเล้ว 

เศร้าเเบบที่ 2 เข้าใจๆ เหมือนในหนังสือที่อ่านมา สบายมาก 

เศร้าเเบบที่ 3 อ้อๆ เหมือนที่ไปเวิร์กช็อปครั้งก่อน

เศร้าแบบที่ 4 ท้อแท้จากความเศร้าที่มาจากปัจจัยภายนอก

เศร้าแบบที่ 5 มึนงงกับความเศร้าจากประสบการณ์ใหม่

เศร้าแบบที่ 6 เศร้ากับการสูญเสีย แม้จะเข้าใจแต่ก็ยากจะทำใจ

ฯลฯ 

การลองจัดหมวดความเศร้าไม่ได้ช่วยให้อะไรดีขึ้น ฮ่า เพราะหลายครั้ง เจ้าก้อนความเศร้าก็มีพลังทำลายล้างสูงมาก ภาคทฤษฎีเเละภาคปฏิบัติสวนทางกันสุดๆ ชีวิตค่อยๆ เดินเซจนเกือบล้ม หรือล้มลงไปเลยก็มี เพราะความเศร้าไม่เคยขึ้นมาตะโกนบอกเราล่วงหน้าว่า ฉันมาแล้ว มันปลอมตัวมาหาพวกเราในรูปแบบต่างๆ ยากจะเดาเกมได้

มนุษย์ฐานหัวอาจเสนอว่าเอาอาวุธความคิดเข้าสู้ ต้องชนะแน่ๆ หากคุณออกคำสั่ง บังคับความคิดกับความรู้สึกได้ เรายินดีด้วย เราเป็นคนหนึ่งล่ะที่ทำไม่ได้ เมื่อดึงความคิดมาบวกกับอารมณ์เยอะๆ กลับพบว่าเรามักจะเดินวนไปวนมาในสนามอารมรณ์เหมือนไม่มีจุดสิ้นสุด

ไม่ว่าจะเป็นลุกขึ้นมาออกกำลังกาย กินเค้ก ดื่มชานม นอนใต้ต้นไม้ ซื้อของออนไลน์ อ่านหนังสือ พยายามปรนเปรอตัวเองด้วยความสุข แต่ก้อนความเศร้ายังคงอยู่ไม่ได้หายไปไหน โตเเค่ไหน เราต่างต้องใช้พลังชีวิตในการรับมือกับอารมณ์เศร้าไม่มากก็น้อย ใคร ‘ใจ’ เเข็งเเรงก็ผ่านได้ไวหน่อย

เเล้วเด็กๆ ล่ะ?

นิทานเรื่อง When Sadness is at Your Door โดย Eva Eland

นิทานเปิดเรื่องด้วย ‘Sometimes Sadness arrives unexpextedly’ ชวนให้ผู้อ่านเดินเรื่องไปพร้อมกับตัวละครเด็กน้อยที่ต้องเจอกับเจ้าก้อนความเศร้าโดยไม่ได้นัดหมาย อยู่ติดหนึบไปด้วยกันทุกที่ ผลักเท่าไหร่ก็ไม่ไปไหน เด็กน้อยพยายามซ่อนมันไว้ในห้องเก็บของ แต่ออกแรงเยอะแค่ไหน เจ้าก้อนความเศร้าก็ออกมาติดหนึบเสมือนเงา ใกล้กันจนบางครั้งหายใจไม่ออก

วันหนึ่งเขาพยายามเผชิญหน้ากับมัน ทักทายกัน ทำความรู้จักกันมากขึ้น ว่าเจ้าก้อนความเศร้าที่กำลังพบเจอ มาจากไหน? ต้องการอะไร? ถึงแม้ยังไม่ได้คำตอบชัดเจน อย่างน้อยเขาได้ทดลองใช้ชีวิตอยู่กับก้อนความเศร้าด้วยวิธีของตัวเองได้ดีขึ้น ค่อยๆ โอบกอดมัน ตั้งใจฟังเสียงของความเศร้าที่เกิดขึ้น อยู่กับมันเป็น มันอาจจะเพียงพอเเล้วสำหรับการรับมืออารมณ์เศร้า เพราะหลายๆ ครั้งความเจ็บปวด อึดอัด จากความเศร้าถือเป็นวัคซีนชีวิตที่ดีที่ช่วยให้เราได้เรียนรู้เรื่องต่างๆ ได้ลึกซึ้งขึ้น เป็นของขวัญให้ชีวิตหลังจากผ่านด่านมาได้ให้เเข็งเเรงยิ่งขึ้น

หากให้จัดหมวดว่านิทานเล่มนี้เหมาะกับวัยใด ถ้าดูเเค่ภาพคงจัดหมวดไปเป็นหนังสือเด็ก เเต่พอได้อ่าน เราไม่กล้าระบุเลยว่าหนังสือเล่มนี้เป็นนิทานสำหรับเด็กถึงแม้ปกหลังจะระบุว่า ‘When sadness arrives, don’t be afraid of it. Here’s a thoughtful way to help children deal with this emotion’ เพราะสารสำคัญในเรื่องนี้ประกอบกับภาพที่ชัดเจนมันสื่อสารกับผู้อ่านทุกคน ทุกวัย ที่อยากทำความเข้าใจตัวเองเเละรับมือกับอารมณ์เศร้าของตัวเองให้ดีขึ้น

‘Maybe all it wants to know is that it is welcome’ บางทีสิ่งที่เจ้าก้อนความเศร้าก็อยากจะรู้ก็มีแค่นั้นนั่นแหละ

เกี่ยวกับนักเขียน

Eva Eland เป็นนักเขียน นักวาดภาพประกอบ ชาวดัตช์ ศึกษาการเขียนและการออกแบบภาพและเสียงที่ Gerrit Rietveld Academie ในอัมสเตอร์ดัม และภาพยนตร์วิดีโอที่ School of Visual Arts ในนิวยอร์ก หลังจากทำงานในร้านหนังสือและดูแลเด็กมาหลายปี เธอตัดสินใจที่จะไล่ตามความฝันและศึกษาภาพประกอบหนังสือเด็กระดับปริญญาโทที่ Cambridge School of Art ในอังกฤษ

หนังสือภาพเล่มแรกของเธอ When Sadness Comes to Call ได้รับความสนใจจนนำไปแปลเป็นภาษาต่างๆ กว่า 20 ภาษา ในปี 2020 นิทานเล่มนี้ได้รับรางวัล Klaus Flugge Prize และรางวัล V&A ในหมวดปกหนังสือ หนังสือของเธอยังเข้าชิงรางวัล Kate Greenaway Award และเข้าชิงรางวัล World Illustration Awards 

ต่อมา เธอออกหนังสือภาพเล่มที่ 2 ชื่อว่า ‘Where Happiness Begins’

The post When Sadness is at Your Door นิทานที่ชวนทุกคนโอบกอดความเศร้าและเป็นมิตรที่ดีต่อกัน appeared first on a day magazine.

คำตอบอาจมีทั้งการตอบแบบระบุอาชีพตามที่เคยรับรู้มา จากนิทานหรือสื่อต่างๆ อาชีพของพ่อแม่ หรือเป็นคำตอบที่มาจากจินตนาการ ความชื่นชอบ ความหลงใหลใคร่รู้ของเด็กๆ ในเวลานั้น

ทำไมผู้ใหญ่มักชื่นชมอาชีพที่เป็นรูปธรรมชัดเจนแสดงถึงความมั่นคงในหน้าที่การงาน และมักเผลอหัวเราะไปกับอาชีพที่ดูเป็นไปไม่ได้ หรือยากที่จะเป็นไปได้ของเด็กๆ? 

ฉันเป็นคนหนึ่งที่ไม่ได้สนุกกับคำถามนี้ บางครั้งประเมินแล้วว่าผู้ถามดูถามส่งๆ เป็นมารยาท ฉันก็มักจะตอบคำตอบส่งๆ กลับไปพอเป็นพิธี ส่วนความฝันจริงๆ นั้น ฉันมักเก็บไว้เม้าท์กับตุ๊กตาตัวโปรดและคนที่ฉันรัก นั่นคือคุณพ่อคุณแม่และอาก๋งของฉัน ซึ่งพร้อมจะฟังความฝันของฉันด้วยแววตาเชื่อมั่น โดยไม่รู้หรอกว่าฉันจะทำมันได้หรือไม่ พวกเขาแค่เชื่อในตัวฉัน 

ไม่มีใครรู้หรอกว่าคำตอบของเด็กๆ จะเป็นจริงหรือไม่จนกว่าจะถึงวัยทำงาน และแน่นอนว่ามีผู้ใหญ่ไม่กี่คนที่ยังคงจำคำตอบในวัยเด็กของตัวเองได้ และหล่อเลี้ยงความฝันนั้นจนกระทั่งได้ทำมันในชีวิตจริง วัยเด็กฉันเคยอยากเป็นแอร์โฮสเตส วันนี้ฉันไม่ได้เป็นแอร์โฮสเตสและไม่ได้อยากทำมันแล้ว แต่ก็ต้องขอบคุณคนรักรอบตัว ที่ไม่ตัดตอนความฝันของฉันในวัยเด็ก เพราะมันช่วยหล่อเลี้ยง growth mindset ของฉันให้แข็งแรง

นิทานภาพที่เขียนขึ้นจากเรื่องจริงเล่มนี้ เล่าเรื่องเกี่ยวกับความฝันและความเชื่อของสาวน้อยคนหนึ่ง ที่หล่อเลี้ยงความฝันนั้นมาจนโตและมุ่งมั่นทำมันให้เป็นจริงจนได้ หนังสือเล่มนี้มีชื่อว่า ‘ฉันชื่อ…เจน’ (Me…Jane) เขียนโดย Patrick McDonnell แปลโดย พัชร วัฒนศรีมงคล 

ความรู้สึกเเรกพบ: นิทานเล่มนี้น่ารักจังเลย ภาพหน้าปกดึงดูดใจ โทนสี ลีลาเส้น น่ารักละมุน เเต่ขณะเดียวกัน เเววตาเหล่าพี่สัตว์ก็มีความทะเล้นอยู่ในนั้น ชวนให้อยากเปิดอ่านต่อ อยากรู้จักว่าเจนคือใครกัน?

ตัวละครเจนดำเนินเรื่องไปพร้อมตุ๊กตาตัวโปรดชื่อจูบิลี การผจญภัยวัยเด็กของเธอเชื่อมโยงกับเหล่าสัตว์ ต้นไม้ จนกระทั่งวันหนึ่ง สาวน้อยจากลอนดอนได้เดินทางไปทำงานกับสัตว์ที่เธอรักยังอีกซีกโลกหนึ่ง นั่นคือประเทศแทนซาเนีย ทวีปแอฟริกา

ความรู้สึกระหว่างอ่าน: ชวนสงสัย อบอุ่น ตามมาด้วยความตื่นเต้น จบด้วยความตื้นตัน หลายครั้งที่ทำหน้าที่นักเล่านิทานอยู่ในคลาส ฉันพักหายใจ ก่อนจะเล่าหน้าสุดท้ายด้วยความอิ่มเอมยินดีที่มีให้ตัวละครเจนแบบเต็มร้อย ที่สามารถฝ่าฟันอุปสรรคจนได้ทำในสิ่งที่เชื่อ

แน่นอน ความฝันของเจนไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ เมื่อครึ่งศตวรรษก่อนในยุคปี 1960 ผู้หญิงยังคงถูกกีดกันจากวงการวิทยาศาสตร์ เจน ต้องใช้ความรักและความพยายามอย่างต่อเนื่องในการพิสูจน์ผลงานของเธอ จนถือได้ว่าเป็นผู้หญิงคนแรกๆ ที่วงการวิทยาศาสตร์และสื่อให้การยอมรับ 

วันนี้เด็กน้อยคนนั้นเติบโตขึ้น และได้กลายเป็น ‘คุณทวดด็อกเตอร์เจน’ เจน กูดออลล์ (Jane Goodall) นักสัตววิทยา มานุษยวิทยา และวานรวิทยาชาวอังกฤษ ผู้มีชื่อเสียงจากโครงการศึกษาพฤติกรรมทางสังคมและครอบครัวของชิมแปนซี

ความรู้สึกหลังอ่านจบ: ถ้าพูดให้เข้าใจง่ายขึ้น ฉันว่านิทานเล่มนี้เหมือน TED Talks เวอร์ชั่นนิทานภาพที่เเสนน่ารัก มีความเเฟนซีเเละความจริงปนกันอยู่อย่างลงตัว งดงาม ทรงพลัง เต็มไปด้วยความหวัง มีเเรงอยากหล่อเลี้ยงฝันตัวเองให้เป็นจริง 

ภาพยนตร์สารคดีเรื่อง Miss Goodall and the Wild Chimpanzees ทางช่องเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ที่ออกอากาศเมื่อปี 1965 ทำให้เจนเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง โดยมีผู้ชมรายการดังกล่าวในอเมริกาเหนือราว 25 ล้านคน ซึ่งถือเป็นจำนวนมหาศาล ทั้งในสมัยนั้นและในปัจจุบัน

ต่อมาเธอเป็นผู้ก่อตั้งสถาบันเจน กูดออลล์ องค์กรไม่แสวงหาผลกำไร โดยมีภารกิจส่งเสริมความเข้าใจและการอนุรักษ์ลิงชิมแปนซีและที่อยู่อาศัยของมัน เพื่อจุดประกายให้ผู้คนทุกวัยหันมาช่วยเหลือสัตว์ ช่วยเหลือผู้อื่น ตลอดจนปกป้องรักษาโลกที่เราอาศัยอยู่ร่วมกัน รวมไปถึงโครงการเยาวชน Roots & Shoots เพื่อสร้างนักอนุรักษ์รุ่นใหม่ในหมู่คนหนุ่มสาว

ในปี 2018 ทาง Google ได้เลือกเธอเป็นตัวแทนแคมเปญวัน Earth Day นอกจากนี้เธอยังได้รับตำแหน่งทูตสันติภาพจากทาง UN  และเมื่อปี 2020 ที่ผ่านมาทางเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ได้จัดทำสารคดีพิเศษเล่าเรื่องราวการทำงานและบทบาทของ ‘ด็อกเตอร์กูดออลล์’ ตลอดระยะเวลากว่า 60 ปีที่ผ่านมา ในชื่อว่า ‘Jane: The Hope’ ซึ่งครั้งแรกที่เห็นชื่อหนังสารคดี ฉันคิดว่าคงไม่มีชื่ออื่นที่เหมาะสมกว่านี้อีกเเล้ว 

ฉันไม่กล้าฟันธงหรอกว่า เด็กน้อยที่นั่งฟังนิทานเล่มนี้จะสามารถต่อยอดฝันของตัวเองให้เป็นจริงได้หรือไม่ เพราะการเดินทางของพวกเขานั้นอีกยาวไกล คงมีบททดสอบอีกมากมายมาท้าทาย ว่าจะไปต่อหรือพอแค่นี้ และการพักหรือทิ้งฝันไปก็ไม่ใช่เรื่องน่าอายเช่นกัน หากแต่เป็นความกล้าหาญในการตัดสินใจครั้งใหม่ๆ ของชีวิต

แต่ฉันมั่นใจว่าใจความหลักของนิทานเรื่องนี้ คงอยากส่งสารมาถึงเด็กๆ ว่า เจนเป็นกำลังใจให้พวกเธอเสมอนะ ไปสนุกกับโลกใบนี้กันเถอะ 

The post ฉันชื่อ…เจน นิทานบันทึกความฝันและความเชื่อของ Jane Goodall นักสัตววิทยาผู้เปี่ยมด้วยความหวัง appeared first on a day magazine.

จนกระทั่งวันหนึ่งเราถูกปฏิเสธความสัมพันธ์ หลังจากนั้นเรากลายเป็นคนลังเล ไม่กล้าตัดสินใจ กลัวการเริ่มต้น ไม่อยากไปสถานที่ใหม่ๆ หรือพบเจอเพื่อนใหม่ ความมั่นใจลดลงในทุกมิติทั้งด้านการใช้ชีวิต เรื่องรูปร่าง ศักยภาพ และความสามารถที่มี 

เหตุการณ์นี้ทำให้เราพบว่า “ความมั่นใจ ” (self-confidence) ที่เรามีไม่แข็งแรงเพราะเราขาด “การนับถือตนเอง” (self-esteem) ที่สำคัญเรากลับมาทบทวนตัวเองและพบว่าความมั่นใจที่ผ่านมาไม่ได้เกิดจากตนเองทั้งหมด มีการผูกคุณค่าตนเองกับความคิดเห็นของผู้อื่น

ชวนเพื่อนผู้อ่านลองตอบคำถามทั้ง 2 ชุดนี้กับตัวเองดูนะคะ

คำถามชุดที่ 1

A

คุณชอบทำอะไรที่สุด?

คุณชอบอะไรในตัวเอง?  

B

คุณไม่ชอบทำอะไรที่สุด?

คุณไม่ชอบอะไรในตัวเอง?

หากถามคำถามฝั่ง B หลายๆ คนน่าจะตอบด้วยความรู้สึกอย่างรวดเร็ว

แต่ถ้าเริ่มด้วยคำถามฝั่ง A เรากลับมาใช้ฐานหัวเพื่อคิดคำตอบ

ส่วนใครใช้เวลามากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับประสบการณ์แต่ละคน

คำถามชุดที่ 2

คุณรักตัวเองเป็นไหม? 

คุณยอมรับตัวเองได้หรือไม่? 

คุณเคยภูมิใจในตัวเองไหม?

Oxford ได้นิยามความหมายของคำว่า self-confidence ไว้ว่า confidence in yourself and your abilities และนิยามคำว่า self-esteem ไว้ว่า a feeling of being happy with your own character and abilities

self-esteem คือ การยอมรับนับถือตนเอง หรือ การรับรู้คุณค่าในตัวเอง เราขอเรียกให้เข้าใจง่ายขึ้นว่าคือ การรักตัวเอง ซึ่งเป็นความรู้สึกพื้นฐานขั้นแรกที่เราควรมอบให้ตัวเอง ทุกคนต่างรู้ว่ามันสำคัญเเละจำเป็นมากในการใช้ชีวิต แต่ในทางปฏิบัติเรากลับพบว่ามันไม่ง่ายเท่าไหร่

พวกเราเคยรู้สึกผิดกับตัวเองบ่อยๆ เมื่อทำผิดพลาด ตั้งเเต่เรื่องเล็กน้อย เช่น แอบกินเค้กทั้งๆ ที่อยากลดน้ำหนัก รวมไปถึงเรื่องการตัดสินใจครั้งใหญ่ๆ ในชีวิต ทั้งที่หลายครั้งอุปสรรคเกิดจากปัจจัยภายนอกทำให้เราไม่สามารถควบคุมได้ แต่กลายเป็นว่าเรากลับมาโกรธตัวเอง

บทความนี้ไม่มีคำตอบตายตัวว่าคุณควรจัดการความรู้สึกเหล่านั้นอย่างไร เพื่อให้เเต่ละคนกลับมายอมรับตัวเองมากขึ้น เพราะวิถีชีวิต บริบท เเละประสบการณ์ที่ผ่านมาล้วนต่างกัน การจะเฉลยคำตอบเดียวว่าคุณควรทำนู่นนี่นั่น คงดูใจร้ายไปหน่อย เพราะใจคนเรามันกว้างไร้ขอบ

คงดีไม่น้อย ถ้าเราเริ่มพูดเรื่องการยอมรับตัวเอง หรือ การรักตัวเอง ให้กับเด็กๆ เพื่อหวังให้เขาได้ฝึกรับมือกับเรื่องต่างๆ ได้ง่ายขึ้น

ไม่ว่าเราในฐานะครู คุณพ่อ คุณเเม่ ที่มีความรักให้มากมายเเละมีความตั้งใจอยากดูเเลเขามากเเค่ไหน สุดท้ายเด็กๆ คงต้องเดินทางต่อด้วยตนเองเหมือนที่คาลิล ยิบราน กล่าวไว้ว่า “เราเป็นเพียงคันธนูยากเหลือเกินที่จะรับรู้เเละบังคับลูกธนูให้ไปในทิศทางที่เราต้องการ”

I LIKE ME ! by Nancy Carlson เป็นหนังสือนิทานที่ถ่ายทอดเรื่องราวการใช้ชีวิตของหมูตัวหนึ่งที่แสนเรียบง่าย เจ้าหมูมีความสุขกับเรื่องง่ายๆ เช่น ฉันชอบวาดรูป ฉันแปรงฟัน ฉันอาบน้ำ ฉันกินอาหารดีๆ ฉันชอบหางคดๆ พุงนุ่มๆ และเท้าเล็กๆ ของฉัน 

สิ่งเหล่านี้คือจุดเริ่มต้นเล็กๆ ในการนับถือตนเองเเละการยอมรับตัวเองที่ช่วยให้เด็กๆ เข้าใจเป็นรูปธรรมผ่านเรื่องใกล้ตัวในชีวิตประจำวัน 

เมื่อเขาเข้าใจเรื่องเหล่านี้ ความมั่นคงในใจของเด็กก็จะค่อยๆ เพิ่มขึ้นเป็นวัคซีนให้ใจเเข็งเเรง เหมือนประโยคหนึ่งในนิทานที่ว่า I have a best friend That best friend is ME 

แน่นอนว่าบางวันเจ้าหมูก็มีวันแย่ๆ แต่มันให้กำลังใจตัวเองเป็น โดยในนิทานมีการยกตัวอย่างเรื่องความผิดพลาดผ่านการทำเค้ก เจ้าหมูทดลองทำซ้ำ แก้ไขในสิ่งที่พลาดจนสำเร็จ self esteem ที่มีคุณภาพจึงไม่ใช่การชวนให้เด็กอยู่ในโลกที่คิดบวกและมีความสุขตลอดเวลา แต่เป็นการชวนให้เด็กยอมรับตัวเองทั้งในวันที่ดีและวันที่แย่ 

โดยปกติหลังจากอ่านเล่มนี้จบ ครูไนซ์จะมีการพูดคุยกับเด็กๆ ว่าหนูชอบอะไรในตัวพี่หมู ให้เขาได้เล่าจนรู้สึกผ่อนคลาย หลังจากนั้นจะเชื่อมคำถามกลับมาในชีวิตจริง อาจเริ่มจากการถามที่ตัวครู เเล้วค่อยส่งต่อคำถามไปถึงตัวเด็กว่า “เเล้วเด็กๆ ล่ะ ชอบตัวเองตรงไหน” เริ่มจากชอบร่างกายส่วนไหน ชอบทำอะไร เน้นอะไรที่จับต้องได้เพื่อให้เด็กๆ ค่อยๆ กลับมาสังเกตตัวเองได้ หลังจากนั้นครูจะช่วยขยับมาเติมคุณลักษณะที่ละเอียดขึ้น เช่น น้อง a เป็นเด็กกล้าหาญยอมชิมผักที่ตัวเองไม่ชอบ น้อง b ใจดีช่วยดูแลน้องที่ร้องไห้ เป็นต้น ถ้าเด็กโต 7 ขวบขึ้นไป ครูไนซ์จะต่อยอดด้วยการถามด้านที่ไม่ชอบเพื่อพูดคุยต่อ จะได้ทำความเข้าใจไปพร้อมๆ กับการคลายใจเด็ก

*** คำถามเเละกิจกรรมขึ้นกับวัย โปรดพิจารณาตามความเหมาะสม อย่ารีบถามหรือยัดเยียดสิ่งที่เราอยากให้ หากเขายังไม่ต้องการหรือเปิดรับ ใจเย็นๆ นะคะ เพราะผู้ใหญ่หลายๆ คนยังคงอึกอักกับการตอบคำถามข้างต้น ก่อนอื่นลองตอบคำถามในช่วงต้นกับตัวเองก่อนว่าเรามีความเข้าใจเรื่องการยอมรับเเละรักตัวเองชัดเจนเเล้วหรือยัง กล้าที่จะตอบคำถามกับตัวเองด้วยความมั่นใจเเล้วหรือยัง คำตอบไม่เน้นสวยงาม ขอเเค่ความจริงใจกับตัวเอง ค่อยๆ ลองถามตัวเองบ่อยๆ เพราะจริงๆ ทุกคนล้วนมีคำตอบให้คำถามเหล่านั้นอยู่เเล้ว เพียงเเค่ไม่มั่นใจ เหตุผลที่ย้ำประเด็นนี้ซ้ำ เพราะหากเราไม่เข้าใจเรื่องนี้มากพอ สุดท้ายเราจะโยนความคาดหวังเรื่องการรักตัวเองที่เรายังทำไม่ได้ไปให้เด็กๆ ช่วยรับผิดชอบต่อจนหนักเกินความจำเป็น

นิทานเรื่องนี้พูดประเด็นการรักตัวเอง ซึ่งเป็นประเด็นที่ร่วมสมัยมาก แต่เมื่อมาดูปีพิมพ์ครั้งแรกกลับพบว่านิทานตีพิมพ์เมื่อปี 1988 ปัจจุบัน Nancy Carlson  มีผลงานนิทานและหนังสือเกี่ยวกับเด็ก มากกว่า 60 เล่ม เธอสนุกกับการแต่งนิทานและวาดนิทานด้วยสีไม้ โดยนิทานของเธอมักให้ความสำคัญกับประเด็นความมั่นใจในตนเอง การยอมรับตนเอง เพราะเธออยากเป็นกำลังใจให้นักอ่านวัยเยาว์จัดการปัญหาเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตได้ด้วยตนเองอย่างมีความสุข

นิทานเรื่อง I LIKE ME ! ถือเป็นหนังสือที่ขายดีที่สุดและสร้างชื่อเสียงให้เธอ มีผู้อ่านหลายวัยต่างหลงรักนิทานเล่มนี้ รวมไปถึงนักจิตบำบัดมากมายที่ใช้นิทานเล่มนี้เป็นเครื่องมือสร้างแรงบันดาลใจให้ผู้ใช้บริการ ชวนให้กลับมารักตัวเองผ่านเรื่องใกล้ตัวที่ทุกคนทำได้ในชีวิตประจำวัน นอกจากนี้เธอยังคงผลิตหนังสือออกมาต่อเนื่อง ยกตัวอย่างเช่น It’s Not My Fault! , Smile a Lot! , Take Time to Relax! และ Life Is Fun เป็นต้น แค่เห็นชื่อหนังสือก็อยากจะหยิบขึ้นมาอ่านแล้ว

ปีนี้เราชวนให้คุณลองออกเดตกับตัวเอง มีพื้นที่ให้ตัวเองได้เป็นอิสระจากความคาดหวังของคนอื่นสักพัก กลับมาทบทวนตนเองอย่างเต็มที่ว่าเรามีความสุขกับการเป็นตัวเองและรักตัวเองมากพอหรือยัง

The post I LIKE ME ! นิทานที่บอกว่า การบอกรักและนับถือตัวเองเป็นสิ่งสวยงาม appeared first on a day magazine.