จู่ๆ ผมก็ได้เปลี่ยนรูปแบบการเดินทาง สำรวจประเทศเล็กๆ อย่างเอลซัลวาดอร์ (El Salvador) ด้วยมอเตอร์ไซค์

โฮสเทลในเมืองซานตาอานา (Santa Ana) ที่ผมเข้าพักมีบริการให้เช่าด้วยสนนราคาไม่แพงนัก ได้ “เจ๊แดง” (ผมชอบตั้งชื่อให้ข้าวของ รวมถึงมอเตอร์ไซค์เช่าคันนี้ด้วย) ซึ่งเป็น Honda mini ดูจิ๋วแต่ทะมัดทะแมงมาผจญภัยด้วยกัน

เอลซัลวาดอร์นั้นมีพื้นที่ทั้งหมดเพียงประมาณสองหมื่นตารางกิโลเมตร พอๆ กับจังหวัดกาญจนบุรีเท่านั้นเอง ดังนั้นถ้าไม่ได้ต้องการสำรวจแบบเจาะลึก การขับมอเตอร์ไซค์เที่ยวสัก 5 วันก็ทั่วทั้งประเทศแล้ว

ผมตั้งต้นที่ซานตาอานา ซึ่งเป็นเมืองเล็ก ทว่าสะดวกสบาย สามารถใช้เป็นฐานในการสำรวจพื้นที่โดยรอบ ไม่ว่าจะเป็นภูเขาไฟซานตาอานา (Volcan Santa Ana) อันเลื่องชื่อและเป็นหนึ่งในภูเขาไฟที่ปีนง่ายที่สุด อุทยานแห่งชาติเซอโรเวรเด (Cerro Verde) และทะเลสาบโกอาเตเปก (Lago de Coatepeque) ทั้งสามแห่งนี้สามารถเที่ยวให้ครบภายในวันเดียวได้

ระหว่างทางสามารถแวะจอดถ่ายรูปตามจุดชมวิวหรือข้างทางกับต้นกาแฟทั้งหลาย นี่เป็นข้อดีอย่างหนึ่งของการเดินทางด้วยพาหนะส่วนตัว เพราะถ้าไปกับรถโดยสารจะบอกให้คนขับจอดแค่เพื่อลงไปถ่ายรูปก็ดูกระไรอยู่ ทำการสำรวจเสียให้ถ้วนทั่ว พอตกเย็นกลับมาพักในเมือง แบบนั้นก็ได้ แต่ถ้าหากต้องการความเนิบช้ามากกว่านั้น สามารถเตรียมเต็นท์และเครื่องนอนแล้วพักแรมที่อุทยานแห่งชาติ ใช้เวลาเดินเล่นตามเทรลกับถ่ายรูปตามมุมสวยๆ ที่มีภูเขาไฟเป็นฉากหลัง ถ้าไม่อยากพักแรมข้างบน ก็สามารถจองที่พักซึ่งมีอยู่ดาษดื่นริมทะเลสาบ เลือกทานอาหารในร้าน บรรยากาศผ่อนคลาย ส่วนใหญ่นักท่องเที่ยวมักมากันเป็นครอบครัวหรือมาเป็นคู่ คนที่ฉายเดี่ยวอาจเปลี่ยวเหงาเอาได้ง่ายๆ ท่ามกลางบรรยากาศเช่นนี้

ละแวกนี้มีโบราณสถานอยู่สองสามแห่ง เช่น แหล่งโบราณสถานซานอันเดรส (Sitio Arqueológico San Andrés) กับโฮยาเดเซเรน (Joya de Ceren Archaeological Site) คนที่สนใจประวัติศาสตร์สามารถจัดทริปไปเยี่ยมชมได้ อาจจะไม่ได้อลังการงานสร้างเหมือนติกัล (Tikal) ของกัวเตมาลา (Guatemala) หรือเตโอติวากาน (Teotihuacan) ของเม็กซิโก (Mexico) แต่ไปแล้วได้เพิ่มพูนความรู้ความเข้าใจอารยธรรมแถบเมโสอเมริกาแน่นอน

พาหนะคันเก่งพาผมท่องห่างออกไปยังภูมิภาคอื่นของประเทศ ถนนหนทางค่อนข้างดี ผ่านป่าเขียวขจี สลับท้องทุ่งกสิกรรมและหมู่บ้าน ผัก ผลไม้ รวมถึงผลิตภัณฑ์พื้นบ้านขายกันริมทางก็คุ้นเคย ภูมิประเทศมองเผินๆ คล้ายเมืองไทยมาก แต่สิ่งอื่นๆ ทั้งหน้าตาผู้คน ภาษา อาหารล้วนแตกต่าง บางช่วงสวนทางกับก๊วนนักซิ่งมอเตอร์ไซค์ท้องถิ่นซึ่งส่วนใหญ่มักขับกันด้วยความเร็วค่อนข้างสูง ส่วนผมกับเจ๊แดงนั้นนับเป็นนักบิดสายชิวมากกว่า จึงค่อยๆ ไป อยากแวะจอดตรงไหนก็จอด ไม่ได้รีบร้อนแต่อย่างใด

บางเมืองมีความน่าสนใจมากกว่าที่อื่น เช่น เมืองชายแดนอย่างลาปาลมา (La Palma) เพราะเอกลักษณ์ด้านศิลปะตามกำแพงและผนังบ้านเรือนแทบทุกหลัง พวกเขาใช้สีฉูดฉาดกับลวดลายมองเผินๆ คล้ายงานเด็กวาด บอกเล่าเรื่องราวชีวิตประจำวันของคนท้องถิ่น รังสรรค์และถ่ายทอดออกมาให้เป็นสีสันแก่เมือง ศิลปินผู้ซึ่งเป็นเจ้าตำรับการวาดภาพลักษณะเฉพาะนี้ชื่อเฟอร์นานโด ยอร์ท (Fernando Llort) เขาเริ่มทำงานศิลปะในวัยหนุ่มแน่น ไฟแรง สร้างผลงานแล้วขายเพื่อเลี้ยงชีพ ขณะเดียวกัน ก็ต้องการเห็นสังคมและชีวิตผู้คนเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้น จึงถ่ายทอดความรู้นี้ให้แก่ชาวเมือง รวมตัวกันกลุ่มสหกรณ์ จนกระทั่งลาปาลมาซึ่งเป็นเมืองเกษตรกรรม ชาวบ้านส่วนใหญ่ยากจน เคยพึ่งพารายได้จากการปลูกข้าวโพดและถั่ว ก็มีรายได้เพิ่มพูนจากการผลิตงานศิลปะ ความเปลี่ยนแปลงนี้ส่งผลต่อเนื่องถึงทัศนคติของคนทั้งเมืองในการพึ่งพาอาศัยช่วยเหลือเกื้อกูลกันด้วยความสามัคคี เพราะพวกเขาได้เห็นประจักษ์พยานของการรวมพลังกันนั่นเอง ไม่เพียงแต่เท่านั้น งานศิลปะซึ่งมีเอกลักษณ์เฉพาะโดดเด่นของคนเมืองนี้ถึงขั้นได้รับการยกย่องให้เป็นอัตลักษณ์ของประเทศ นอกจากนั้น ยังมีการใช้งานศิลปะในจัดกิจกรรมบำบัดเพื่อลดการใช้ความรุนแรงในกลุ่มเด็กวัยรุ่น การได้ศึกษาข้อมูลล่วงหน้าเกี่ยวกับที่มาที่ไปของสถานที่ช่วยให้เกิดความประทับใจได้มากกว่าเยอะเลย

อีกเมืองเล็กที่มีเสน่ห์มาก คือ ซูชิโตโต (Suchitoto) อยู่เที่ยวสักวันสองวันมีอะไรให้ทำไม่มีเบื่อแน่นอน หรือถ้าจะอยู่นานกว่านั้นเพื่อเทคคอร์สภาษาสเปนก็ได้ อันที่จริง เมืองท่องเที่ยวแทบจะทุกแห่งในทวีปอเมริกากลางล้วนมีโรงเรียนสอนภาษาสเปน เป็นโอกาสดีสำหรับคนที่ต้องการเพิ่มขีดความสามารถในการสื่อสารกับคนท้องถิ่น เมืองนี้เคยได้รับผลกระทบจากสงครามกลางเมืองกินเวลายาวนานสิบกว่าปีในปี 1979 ถึง 1992 ไม่แตกต่างจากทุกพื้นที่ในเอลซัลวาดอร์ ตึกรามทรุดโทรม ประชากรเมืองลดฮวบ แต่ได้รับการบูรณะขึ้นมาใหม่หลังจากนั้น จึงกลับมาสวยน่าอยู่ เริ่มดึงดูดคนให้พากันมาเที่ยว เพราะได้อารมณ์ย้อนยุค ภาครัฐเข้ามาส่งเสริมร่วมด้วย จึงทำให้เมืองซึ่งไกลปืนเที่ยงได้รับความนิยม มีโรงแรมสไตล์โคโลเนียล ร้านกาแฟเก๋ ร้านอาหาร และความสะดวกสบายรองรับคนมาเยือนอย่างพร้อมสรรพ

ชาวเมืองนี้อยู่กันอย่างสโลว์ไลฟ์มาก ภาพพ่อแม่จูงมือลูกไปส่งที่โรงเรียนตอนเช้า และไปรอรับเมื่อโรงเรียนเลิก คุณป้านั่งขายขนมปังหน้าบ้านรับแดดอุ่นยามเช้า พลางพูดคุยทักทายเพื่อนบ้านที่ผ่านไปมาอย่างอารมณ์ดี คุณลุงคุณตานั่งจับกลุ่มกันหน้าตลาดสด เปิดเพลง พูดคุยหยอกล้อสัพเพเหระ บางคนอ่านหนังสือพิมพ์ ต่างไม่ได้รีบร้อนใด ๆ หรือถ้าไปนั่งร้านอาหาร สั่งมื้อเช้ามื้อเย็นมาทาน อาจจะต้องรอนานหน่อยถือเป็นเรื่องปกติ ถนนหนทางปูด้วยก้อนหิน เป็นการจำกัดความเร็วของรถราไปโดยปริยาย บริเวณใกล้เคียงมีทะเลสาบและน้ำตกสวยอะเมซิ่งที่สามารถไปเที่ยวได้ด้วย เพราะเป็นหน้าผาแท่งหินบะซอลต์สีดำแล้วสายน้ำไหลผ่านลงมา เป็นภาพแปลกตามากทีเดียว

ผมอาศัยข้อมูลในคู่มือโลนลี่แพลเน็ตช่วยในการวางแผนและตัดสินใจไปเยือนเมืองต่างๆ อย่างเมืองบนเขาอย่างอะเลเกรีย (Alegria) และเบอร์ลิน (Berlin) ก็แวะไปสำรวจด้วย แต่ไม่ได้ทำตามทุกอย่างที่หนังสือแนะนำ พยายามค้นหาสิ่งน่าสนใจตามแบบของตัวเอง แน่นอน การขึ้นไปบนเขาทำให้ได้เห็นวิวสวยตามจุดต่างๆ แค่นี้ก็ถือว่าคุ้มแล้ว

เสร็จจากภูเขาก็ลงทะเลบ้าง เมืองและหมู่บ้านชายทะเลเลียบไปตามชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกความยาวนับร้อยกิโลเมตร ส่วนใหญ่รองรับนักท่องเที่ยวท้องถิ่น ซึ่งอะไรต่อมิอะไรยังคงความดิบอยู่มาก ไม่ว่าจะเป็นร้านอาหารทะเลริมหาด หรือเกสต์เฮาส์ไม่ได้ดูหรูหราและเป็นระเบียบเรียบร้อยแต่อย่างใด แต่มีหมู่บ้านอย่างน้อย 2 แห่งที่ดูดีกว่าที่อื่นและดึงดูดคนต่างชาติให้นิยมไปเที่ยวกัน ได้แก่ เอลตุงโก (El Tunco) กับเอลซุนเต (El Zunte) บรรดาแบ็คแพ็คเกอร์หนุ่มสาวโปรดปราน 2 แห่งนี้มากเป็นพิเศษ เพราะมีผับบาร์รองรับความบันเทิงยามค่ำคืน แทบทุกคนไปเพราะต้องการเล่นกระดานโต้คลื่น หรือไม่ก็ไปเทคคอร์สโต้คลื่น ตลอดแนวชายฝั่งเป็นหาดทรายดำสลับกับกรวดก้อนใหญ่ เป็นลักษณะพิเศษของทรายที่เกิดจากการผุกร่อนหินภูเขาไฟ

ทริปขับมอเตอร์ไซค์เที่ยวรอบนี้ถือว่าเป็นการแค่การสำรวจคร่าวๆ เป็นเหมือนน้ำจิ้มชิมลาง รอบหน้าถ้ากลับมาเที่ยวเอลซัลวาดอร์ ผมอยากจะเช่ามอเตอร์ไซค์เที่ยวช้าๆ สักหนึ่งเดือน เจาะลึกและทำความรู้จักประเทศเล็กๆ แห่งนี้ให้มากขึ้น

The post ขี่มอเตอร์ไซค์ท่องเอลซัลวาดอร์ สำรวจธรรมชาติและผู้คนที่อยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืน appeared first on a day magazine.

ภาพจำในสายตาชาวโลกต่อเอลซัลวาดอร์ (El Salvador) ซึ่งเป็นประเทศขนาดเล็กสุดในดินแดนอเมริกากลาง ประชากรแค่ราวหกล้านห้าแสนคน คือสงครามกลางเมือง ความยากจน แก๊งค้ายาข้ามชาติกับอันธพาลครองเมือง ส่งผลทำให้ไม่ค่อยมีนักท่องเที่ยวไปเยือนกันเท่าไหร่

ชาวแบ็คแพ็กเกอร์กับนักปั่นจักรยานท่องโลกทั้งหลายมักจะรีบเดินทางผ่านให้เร็วที่สุด เพื่อข้ามไปสู่ประเทศข้างเคียงอย่างกัวเตมาลา (Guatemala) หรือนิคารากัว (Nicaragua) ส่วนพวกที่ตัดสินใจอยู่เที่ยวก็มักไม่ได้อยู่กันนาน โดยบอกเหตุผลว่าเป็นประเทศเล็กนิดเดียวและไม่มีอะไรน่าสนใจเท่าไหร่

ประเทศนี้เต็มไปด้วยรอยรั่วและปัญหาตามบริบททางสังคม การเมือง ประวัติศาสตร์ และสภาพแวดล้อมของตนเอง ไม่ต่างจากทุกประเทศบนโลกใบนี้ สื่อนานาชาติก็มักจะขยันนำเสนอข้อมูลเหล่านี้ เช่น ข่าวเกี่ยวกับคนคุกที่นิยมสักลายลงไปตามหน้าตาและผิวหนัง ข่าวแก๊งลักพาตัว ข่าวเด็กและผู้หญิงสูญหายหรือโดนทำร้ายร่างกาย เป็นต้น

แน่นอน มันมีมูลความจริง นักข่าวทั้งหลายนำเอาข้อเท็จจริงมาตีแผ่ แต่นั่นเป็นด้านเดียว หากอยากได้ข้อมูลเชิงบวกเกี่ยวกับประเทศนี้ ต้องเข้าไปหาดูตามช่อง youtube ของ vlogger ทั้งหลายที่เข้าไปท่องเที่ยวแล้วนำเสนอเรื่องราวซึ่งแตกต่างจากข่าวกระแสหลักแทบจะโดยสิ้นเชิง

ผมพยายามศึกษาข้อมูลพอสมควรก่อนไปเยือนเอลซัลวาดอร์ ทั้งในเรื่องความปลอดภัยกับสถานที่ท่องเที่ยวน่าสนใจต่าง ๆ เพราะเชื่อว่าเตรียมตัวดีย่อมนำพาให้การเดินทางราบรื่นมีชัยเกินครึ่ง เมื่อถึงเวลาก็จับรถบัสจากกัวเตมาลาซิตี้ (Guatemala City) ไปยังชายแดน รถบัสจอดตรงด่านพอดี จึงไม่ต้องเสียเวลาเดินไกล เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองกัวเตมาลาประทับตราลงบนพาสปอร์ต เสร็จก็เดินข้ามสะพานซึ่งมีแม่น้ำเป็นพรมแดนธรรมชาติกั้น อีกด้านคือเอลซัลวาดอร์

ขั้นตอนการเข้าประเทศไม่ได้ยุ่งยาก เป็นด่านที่ไม่วุ่นวายเลยแม้แต่น้อย รับพาสปอร์ตคืนแล้วก็เดินไม่ไกลนักไปยังรถประจำทางซึ่งรอผู้โดยสารอยู่ริมถนน สักพักคนขับก็สตาร์ทเครื่องและขับออกจากจุดจอด เพื่อไปยังอะวาชาปาน (Ahuachapan) เป็นเมืองใกล้สุดซึ่งอยู่ห่างออกไปราวยี่สิบกิโลเมตร ค่าโดยสารจ่ายกับคนขับได้เลย สกุลเงินหลักที่ใช้ในประเทศนี้คือดอลล่าร์สหรัฐ ข้อสังเกตอย่างแรก คือมีทั้งสติ๊กเกอร์แปะด้านนอกรถและแผ่นกระดาษติดด้านในระบุค่าตั๋วชัดเจน จึงไม่ต้องงงหรือกลัวว่าคนต่างชาติจะโดนชาร์จเยอะกว่า อีกความแตกต่างจากกัวเตมาลา คือพลขับของประเทศนี้ไม่ได้เร่งเครื่องเต็มที่ชวนหวาดเสียว ตรงกันข้ามเขาขับช้า รู้สึกปลอดภัยและสบายใจกว่ากันเยอะ ประเทศนี้ยังมีรถโดยสารอีกประเภท คือรถกระบะมีหลังคาที่ไม่มีเบาะหรือเก้าอี้ ผู้โดยสารต้องยืนอย่างเดียว

จับรถบัสอีกต่อเพื่อไปยังหมู่บ้านบนเขาชื่ออะทาโก (Ataco) ตามที่คู่มือ Lonely Planet แนะนำ เป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางซึ่งทางการเอลซัลวาดอร์ระบุว่าเป็นถนนสายดอกไม้งามหรือ Ruta de las Flores บรรยากาศผ่อนคลาย เต็มไปด้วยนักท่องเที่ยวท้องถิ่นเพราะเป็นวันหยุดสุดสัปดาห์ ถนนปูด้วยก้อนหินขรุขระแต่สวย บ้านบางหลังเปิดให้แขกเข้าพักเพื่อเป็นรายได้เสริม โรงแรม ร้านและเพิงขายอาหารคึกคัก ร้านขายของที่ระลึกขายสินค้าคล้ายกัน เพลงเปิดผ่านลำโพงจากมุมโน้นนี้ดังคละเคล้ากัน รถเอทีวีจอดเรียงกันข้างลานกลางหมู่บ้าน พร้อมให้เช่าขับเล่น แรกสัมผัส ไม่ได้รู้สึกว่าประเทศนี้น่ากลัวเลยแม้แต่น้อย ผู้คนใช้ชีวิต ดิ้นรนขวนขวาย ทำงาน พักผ่อน และท่องเที่ยวกันตามปกติ

เมืองเล็กอื่นๆ อีกสองสามแห่งบนถนนสายดอกไม้งามก็น่าแวะด้วยเช่นกัน สูดอากาศบริสุทธิ์อุดมด้วยโอโซนทำให้สดชื่นมาก ป่าเขาเขียวขจี บ่อน้ำพุร้อนกระจายตัวตามดงดอยแถบนี้ นกนานาชนิดบินเล่นส่งเสียงไพเราะ พืชเศรษฐกิจที่มีปริมาณมากยิ่งกว่าดอกไม้หลากชนิดคือกาแฟ ถ้าเรียกว่าเป็นถนนสายกาแฟน่าจะเหมาะกว่า ไร่กาแฟขนาดใหญ่ทั้งหลายมักบริการที่พักและทัวร์ชมกระบวนการผลิตแก่นักท่องเที่ยวด้วย เอลซัลวาดอร์ส่งออกกาแฟเป็นล่ำเป็นสันมานานแล้ว ประวัติศาสตร์และความเป็นมาเกี่ยวกับกาแฟของที่นี่ก็น่าสนใจไม่แพ้กลิ่นและรสชาติกาแฟในถ้วยโปรดด้วย

เมืองใหญ่สุดของประเทศนี้คือ เมืองหลวงซานซัลวาดอร์ (San Salvador) บริเวณใจกลางและพื้นที่ปริมณฑลมีผู้คนอาศัยอยู่คิดเป็นสัดส่วนหนึ่งในสามของประเทศ ดังนั้น ทุกอย่างจึงกระจุกกันอยู่ที่นี่ นับเป็นศูนย์กลางทางการเมือง เศรษฐกิจ การเงิน การศึกษา และวัฒนธรรม หน้าตาคนออกไปทางลูกผสมกันเสียเป็นส่วนใหญ่ คนดำซึ่งถูกขนมาในยุคค้าทาสแต่งงานกับชนพื้นเมืองหรือไม่ก็กับคนขาวจากยุโรปสมัยล่าอาณานิคม เมื่อผสมสายเลือดกันผ่านหลายรุ่นเป็นเวลาหลายร้อยปี จึงได้คนเอลซัลวาดอร์หน้าตาผิวพรรณกึ่งๆกลางๆ เต็มบ้านเต็มเมือง ความเป็นชนเผ่าพื้นเมืองไม่ชัดเจน อย่างนายนายิบ บูเคเล (Nayib Bukele) ประธานาธิปดีคนปัจจุบันนั้นมีเชื้อสายปาเลสไตน์กับกรีก ซึ่งความคละเคล้าแบบนี้นี่เองที่นับเป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของประเทศนี้

ซานซัลวาดอร์เป็นเมืองใหญ่ แบ่งออกเป็นหลายโซน มีความแตกต่างทางชนชั้นปรากฎชัดเจน ย่านบ้านคนรวยเต็มไปด้วยห้างร้านทันสมัย สินค้าแบรนด์เนมจากทั่วโลกมาเปิดสาขากัน โชว์รูมรถยนต์หรู อาหารฟาสต์ฟู้ตและซูเปอร์มาร์เก็ตใหญ่สัญชาติอเมริกันทุกยี่ห้อมีครบหมด แต่ห่างออกไปแค่ไม่กี่ช่วงตึกกลับเป็นย่านชุมชนแออัด บ้านเรือนสร้างด้วยสังกะสีและวัสดุรีไซเคิล ภาพคนเดินคุ้ยถังขยะเพื่อหาของกินอาจไม่ใช่ภาพแปลกเกินไปนัก สภาพสังคมและปัญหาความเหลื่อมล้ำต่างๆ มักถูกสะท้อนออกมาโดยกลุ่มคนหลากหลาย หนึ่งในนั้นคือบรรดาศิลปิน ตัวอย่างงานศิลปะ ไม่ว่าจะเป็นภาพถ่าย ภาพวาด การจัดวาง งานปั้น เหล่านี้สะสมและแสดงไว้ในพิพิธภัณฑ์ศิลปะประจำเมือง นอกจากได้ซึมซับความงาม กระตุ้นให้เกิดแรงบันดาลใจใหม่ๆ แล้ว ยังได้ทำความเข้าใจประเทศนี้มากขึ้นผ่านผลงานเหล่านั้นไปในขณะเดียวกันด้วย

อีกหนึ่งความธรรมดาของที่นี่ แต่แตกต่างจากประเทศอื่น คืออาหารประเภทหนึ่งที่น่าจะเรียกได้ว่าเป็นอาหารประจำชาติ ก็คือปูปูซาส (pupusas) นั่นเอง Pupuseria หรือร้านขายปูปูซาสนั้นมีอยู่ทั่วไป จะกินจริงเป็นมื้ออาหารหรือกินเล่นรองท้องก็ได้ เป็นแผ่นแป้งสอดไส้หลายอย่าง เลือกได้ตามความชอบของผู้กิน หลักๆ คือไส้ชีส ถั่วบด ชีสกับพริก ไก่ หมู เห็ด ชีสหรือถั่วกับฟัก หรือกับดอกประจำถิ่นอย่างโลโรโก (loroco) ก็ได้ เรียกว่าสามารถรังสรรค์ไส้ข้างในได้ตามความชอบ ส่วนแป้งนั้นมีให้เลือกว่าต้องการแป้งข้าวโพดหรือข้าวจ้าว แม่ค้าปั้นแป้งพร้อมใส่ไส้แล้วใช้มือบีบให้แบน จากนั้นนำไปวางลงบนเตาร้อน คอยใช้ตะหลิวแบนพลิกเป็นระยะๆ จนกระทั่งสุกดีจึงนำไปวางบนจานแล้วเสิร์ฟ บนโต๊ะมีซอสมะเขือเทศสดโฮมเม้ดปรุงรสกับผักหั่นดองสำหรับลูกค้าตักเติมตัดเลี่ยนได้ตามใจชอบ หรือจะกินเปล่าๆ โดยไม่เติมซอสหรือผักก็ได้ด้วยเช่นกัน กินขณะยังร้อน แป้งกรอบด้านนอก ไส้ในเค็มมัน ปูปูซาสเป็นเมนูอาหารที่มีความลงตัวมาก อร่อยและสนนราคาไม่แพงด้วย

อีกอย่างที่นับว่าต่างจากทุกประเทศในแถบนี้ ก็คือเอลซัลวาดอร์เป็นประเทศแรกในโลกที่ประกาศให้สกุลเงินดิจิตัลอย่างบิตคอยน์เป็นอีกสกุลเงินหลัก สามารถนำมาใช้ซื้อขายได้จริง ภาครัฐสนับสนุนให้ร้านค้าปกติ ร้านขายของชำ หรือแม้กระทั่งคนเดินเร่ขายของสามารถสมัครเข้าร่วมการรับจ่ายเงินสกุลนี้ อีกทั้งยังมีการพยายามส่งเสริมสนับสนุนให้ศิลปิน NFT art หรือ Crypto art ขายของในโลกดิจิตัลได้ด้วย

จะว่าเป็นประเทศทันสมัยก็ยังไม่ใช่ เพราะหลายอย่างยังอีเหละเขะขะ เรื่องง่ายๆ อย่างการปลูกฝังคนให้เกิดจิตสำนึกเรื่องการจัดการขยะ หรือการจัดการกับควันจากท่อไอเสียรถยนต์ยังไม่สามารถทำได้ การบูรณะอาคารบ้านเรือนในย่านเมืองเก่า กับการเก็บสายไฟระโยงระยางยังอยู่ระหว่างดำเนินการกันอยู่ ในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมามีการปราบปรามจับกุมสมุนแก๊งอิทธิพลเข้าคุกมากที่สุดเป็นประวัติการณ์ เป็นความพยายามปัดกวาดประเทศชาติให้สะอาด คล้ายกับว่าในขณะพยายามก้าวไปข้างหน้า มุ่งสู่อนาคตที่สดใสกว่าที่เคยเป็นมา ก็ยังคงต้องจัดการกับปัญหาสะสมต่อเนื่องในอดีตอีกมากมายด้วยเช่นกัน

ปฐมบทของการมาถึงเอลซัลวาดอร์สำหรับผม จึงยังไม่ใช่การพยายามดิ่งตรงไปตามแหล่งท่องเที่ยวสำคัญต่างๆ แต่เริ่มต้นด้วยการพยายามมองดูสิ่งธรรมดาสามัญอันมีเอกลักษณ์เฉพาะ แล้วหาความเชื่อมโยงของสิ่งเหล่านั้นกับบริบทของประเทศ ซึ่งโดยส่วนตัวแล้วเห็นว่าเป็นสิ่งสำคัญประการหนึ่งของการออกไปท่องโลกกว้าง เพราะนอกจากจะทำให้ซึมซับความประทับใจได้มากกว่าแล้ว ยังเป็นการสัมผัสความพิเศษในความ (ดูเหมือน) ไม่มีอะไรของสถานที่นั้นๆ ที่มีโอกาสไปเยือนอีกด้วย 

The post อาหาร ผู้คน กาแฟ Bitcoin และเอกลักษณ์ของ El Salvador ที่สื่อไม่ค่อยพูดถึง appeared first on a day magazine.

สถานที่หลายแห่งบนโลกใบนี้เปี่ยมไปด้วยเสน่ห์โดยไม่ต้องพยายามค้นหา ความสวยงามของภูมิทัศน์ชวนหลงใหลได้ทันทีที่ไปถึง หนึ่งในนั้นคือทะเลสาบอะติทลัน (Lake Atitlan) นักท่องเที่ยวแทบทั้งร้อยมักไม่พลาดไปเที่ยวกันเมื่อไปเยือน Guatemala นับเป็นที่ท่องเที่ยวยอดฮิตอันดับต้นๆ ของประเทศนี้ก็ว่าได้ บ้างถึงกับยกให้เป็นทะเลสาบที่สวยที่สุดในโลก

ทะเลสาบนี้อยู่สูงพันห้าร้อยเมตรจากระดับน้ำทะเล กว้างประมาณสิบแปดกิโลเมตร และลึกถึงสามร้อยสี่สิบเมตร ถือว่าเป็นทะเลสาบที่ลึกที่สุดในอเมริกากลาง โอบล้อมด้วยป่าเขา เมืองเล็กนับสิบล้อมอยู่โดยรอบ ผู้คนสัญจรถึงกันด้วยรถยนต์หรือทางเรือ ยักษ์ใหญ่ทั้งสาม ซึ่งได้แก่ภูเขาไฟอะติทลัน ภูเขาไฟโตลิมาน และภูเขาไฟซานเปโดร (Volcan Atitlan, Volcan Toliman, Volcan San Pedro) ตระหง่าน เสริมความสวยสง่าอลังการมากขึ้นไปอีกหลายเท่าตัว

เมืองหลักซึ่งเจริญมากที่สุด คือพานาฮาเชล (Panajachel) นักท่องเที่ยวมักจะตั้งต้นกันที่นี่ ที่พักทุกระดับกระจายตัวอยู่ทั่วเมือง ในขณะที่ร้านอาหารท้องถิ่นกระจุกอยู่บริเวณริมหาด เดินผ่านแถวนี้กลิ่นอาหารลอยมาเตะจมูกชวนน้ำลายสอ ส่วนถนนซานตานเดอร์ (Calle Santander) นั้นเต็มไปด้วยร้านขายของที่ระลึกซึ่งจำหน่ายงานศิลปะ ผ้าปักและทอมือ เสื้อผ้า ของกระจุกกระจิก เซรามิก เครื่องประดับ และอื่นๆ อีกมากมาย

บริษัททัวร์พร้อมบริการ ร้านเช่ามอเตอร์ไซค์มีอยู่สามสี่เจ้า แต่ค่าเช่าค่อนข้างแพง ร้านอาหารหลากสัญชาติพร้อมสรรพให้เลือกไปนั่งทาน มีร้านกาแฟฮิพซึ่งเจ้าของกิจการเป็นคนหนุ่มสาวเกาหลีมาตั้งรกรากที่นี่แล้วเปิดร้านกับโรงคั่วน่ารักชื่อ Café Loco ด้วย พวกผู้หญิงและเด็กชนพื้นเมืองเดินเร่ขายสินค้าให้แก่นักท่องเที่ยวเป็นภาพชินตา เป็นเรื่องปกติที่ย่านขายของแทบจะทุกเมืองท่องเที่ยวมักมีบรรยากาศคล้ายกัน ประหนึ่ง copy และ paste กันมา เหมือนจะต่าง แต่ก็คล้ายกันมาก ซึ่งก็ไม่เป็นไร นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่ชื่นชอบ และคนท้องถิ่นก็ได้ทำมาค้าขาย ถือว่าได้ประโยชน์ทั้งสองฝ่าย

คนท้องถิ่นซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวมายาก็นิยมมาเที่ยวทะเลสาบด้วยเช่นกัน แต่พวกเขามีโซนเที่ยวแยกต่างหากออกจากนักท่องเที่ยวต่างชาติ โดยชอบพากันไปที่หาดอยู่อีกด้านของเมือง ไม่ใช่เพราะรังเกียจเดียดฉันกันแต่อย่างใด แต่เพราะสไตล์ในการท่องเที่ยวและความชอบแตกต่างกันนั่นเอง ส่วนใหญ่มักหอบลูกจูงหลาน มากันทั้งครอบครัว เห็นเหมารถบัสทั้งคันกันมาก็มี พากันนั่งปิกนิกปิ้งย่าง ถ่ายรูปกับป้ายเมืองโดยมีวิวภูเขาไฟเป็นฉากหลัง เด็กๆ ชอบลงไปเล่นน้ำกัน จริตใครจริตมัน ไม่มีถูกหรือผิด

ถ้าอยู่ยาวนานมากพอ ก็จัดทริปด้วยตัวเองเพื่อไปสำรวจเมืองอื่นๆ ในบริเวณโดยรอบ แต่ละที่มีบรรยากาศแตกต่าง อย่างเช่น ซานฮวน (San Juan) นั้นเหมาะสำหรับคนที่สนใจเรื่องกาแฟและผ้าทอพื้นบ้าน เพราะมีสหกรณ์กาแฟที่เกษตรกรรวมตัวกันเพื่อดำเนินกิจการ กับมีการรวมตัวกันของกลุ่มแม่บ้านเพื่อผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ ในขณะที่ปาโลโป (Palopo) นั้นก็ไม่ด้อยเรื่องผ้าทอ และยังขึ้นชื่อเรื่องการทำเครื่องปั้นดินเผาอีกด้วย หรือโตลิมาน (Toliman) นั้นจัดว่าเป็นเมืองเล็กตามแบบฉบับกัวเตมาลาซึ่งนักท่องเที่ยวไม่ไปกัน ดังนั้น หากอยากเห็นวิถีชีวิตจริงๆ ก็ไปเมืองนี้ก็ได้ แต่ถ้าต้องการเที่ยวแบบเจาะลึก ก็สามารถติดต่อบริษัททัวร์ท้องถิ่น ให้เขาจัดทริปเพื่อเรียนรู้วิถี ภูมิปัญญา ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ปัญหาและความท้าทายที่คนในพื้นที่กำลังประสบอยู่ก็ได้ด้วยเช่นกัน

อีกเมืองที่นักท่องเที่ยววัยรุ่น ไม่ก็ฮิปปี้มักไปกระจุกตัวกันอยู่ คือซานเปโดร ลา ลากูนา (San Pedro La Laguna) ฝรั่งแบ็คแพ็คเกอร์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งชาวยุโรปสร้างวัฒนธรรมการเดินทางในวัยหนุ่มสาว ส่งต่อแนวคิดนี้จากรุ่นสู่รุ่นกันมานาน พ่อแม่สนับสนุนลูกให้ออกไปท่องโลก โดยส่วนใหญ่ต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายขณะเดินทางเอง วัยรุ่นเหล่านี้จึงต้องทำงานเก็บเงิน คล้ายเป็นกุศโลบายในการสอนพวกเขาให้รู้จักดูแลตัวเองตั้งแต่ยังอายุน้อย การออกเดินทางเสมือนเป็นขั้นตอนสำคัญของการค้นหาตัวเองให้เจอ ทางฝั่งเอเชียก็เห็นจะเป็นคนญี่ปุ่นที่ออกเดินทางแบบนี้กันเยอะมาแต่ไหนแต่ไรแล้วเช่นกัน

เนื่องจากยังอายุน้อย ก็เลยมักไหลไปตามๆ กัน จากที่หนึ่งไปสู่อีกเมืองหนึ่ง อาศัยบอกต่อๆ กัน หรือใช้คู่มือเดินทางเป็นตัวช่วย ว่าถ้าไปทวีปใดประเทศไหนจะต้องไม่พลาดตรงไหนบ้าง จนในที่สุดกลายเป็นเส้นทางคลาสสิก หรือที่คนมักเรียกกันว่า gringo trail สิ่งอำนวยความสะดวกจึงรังสรรค์ขึ้นเพื่อรองรับคนเหล่านี้ โฮสเทลที่จับกลุ่มลูกค้าประเภทนี้ให้บริการห้องพักราคาย่อมเยา มีห้องครัวสำหรับทำสำรับกับข้าว บางแห่งดึงดูดด้วยการจัดปาร์ตี้ จ้างวงดนตรีมาเล่นยามค่ำคืน สถานบันเทิงอย่างผับบาร์พากันเปิดดึกคึกคัก แบ็คแพ็กเกอร์ทั้งหลายจึงสนุกกันได้สุดเหวี่ยง

คนที่อายุเยอะหน่อยและเลยวัยสำมะเลสังสรรค์ดึกดื่น ก็สามารถหามุมสงบได้ไม่ยาก ทะเลสาบกว้างใหญ่มีพื้นที่มากพอให้ทุกคนรื่นรมย์ตามความนิยมชมชอบส่วนตัวได้เสมอ ใครที่ไม่ต้องระวังเรื่องสะตุ้งสะตัง ก็จ่ายค่าโรงแรมแพงหน่อย แลกกับได้วิวงามเงียบ หรือหากเป็นนักเดินทางทุนต่ำ และต้องการบรรยากาศแบบเดียวกัน ก็สามารถเลือกสถานที่กางเต็นท์ที่สนามหญ้าของโรงแรมหรูบางแห่งก็ได้ บางที แค่ได้นั่งโง่ๆ มองภาพที่อยู่ต่อหน้า จมลงไปในสถานที่ ยอมถูกดูดกลืนลงไปในสรรพสิ่งรอบข้างโดยไม่ต้องขวนขวายหากิจกรรมใดๆ ทำ ก็นับเป็นความพิเศษอย่างหนึ่งอันพึงกระทำขณะท่องเที่ยวแล้วล่ะ เพราะบางครั้ง การไม่ต้องทำอะไรเลยก็นับเป็นสิ่งวิเศษสุดได้ด้วยเช่นกัน

เนื่องจากรายล้อมไปด้วยภูเขาไฟ จึงมีบ่อน้ำร้อนหลบซ่อนตามจุดต่างๆ ไม่ยากเกินจะตามหาจนพบ รื่นรมย์แช่น้ำร้อนออนเซนท่ามกลางบรรยากาศห้าดาวและวิวหลักล้าน จะมีอะไรดีไปกว่านี้ อากาศยามเช้าตรู่หนาวเหน็บ ลงไปแช่น้ำแร่อุ่นจัด มองดูแสงแห่งวันใหม่ค่อยๆ เปลี่ยนสี เงาตกกระทบบนผิวน้ำกระเพื่อมไหว ในขณะด้านหลังเป็นภูเขาเต็มไปด้วยสายหมอกล้อเล่นกับต้นไม้ สายน้ำตกลงมาจากร่องผาเป็นองค์ประกอบลงตัว

เมื่อไหร่ก็ตามที่มีโอกาสออกเดินทาง ไม่ว่าจะแค่เพื่อพักผ่อนในวันหยุด เก็บเรี่ยวแรงในการกลับไปลุยทำงานกับใช้ชีวิตปกติ หรือออกท่องโลกเพื่อค้นหาความหมายที่มากกว่าแค่ไหลไปตามกระแสสังคม

เราต่างต้องการพื้นที่หายใจหายคอ เพื่อจะทบทวน ให้ถนนทางกายภาพนำไป

ในขณะเดียวกัน ถนนภายในซึ่งนำไปสู่การค้นพบบทเรียนสำหรับจิตใจก็ขนานควบคู่กันไปด้วย

The post ทะเลสาบอะติทลัน แหล่งท่องเที่ยวในกัวเตมาลาที่ถูกยกให้เป็นทะเลสาบที่สวยที่สุดในโลก appeared first on a day magazine.

ในดินแดนแห่งภูเขาไฟ

แผ่นดินอเมริกากลาง (Central America) นอกจากขึ้นชื่อเรื่องกาแฟและโบราณสถานอย่างปิรามิดมายาแล้ว ยังเต็มไปด้วยภูเขาไฟอีกด้วย นักท่องเที่ยวนิยมเดินขึ้นสู่ปากปล่องภูเขาไฟ กิจกรรมอีกอย่างซึ่งทั้งคนท้องถิ่นและนักท่องเที่ยวชื่นชอบ คือการแช่น้ำแร่ตามน้ำพุร้อนต่าง ๆนั่นเอง 

กัวเตมาลา (Guatemala) คือประเทศหนึ่งที่ขึ้นชื่อเรื่องนี้ มีเมืองหนึ่งซึ่งรายล้อมไปด้วยบ่อน้ำร้อน ชาวบ้านใช้ประโยชน์กันมายาวนาน ในขณะที่นักท่องเที่ยวเมื่อมาถึงมักจะไม่พลาดอาบน้ำแร่กัน เมืองนี้ชื่อว่าเซลา (Xela) 

เซลานั้นเป็นชื่อดั้งเดิม แต่เมื่อสเปนเข้ายึดครองก็จัดการเปลี่ยนชื่อเสียใหม่ว่าเก็ทซัลเตนังโก (Quetzaltenango)  คนที่นี่ยังคงเรียกเซลากันติดปากอยู่ดี เมืองนี้ตั้งอยู่บนเขาสูงสองพันกว่าเมตร ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศ ห่างจากเมืองหลวงกัวเตมาลา ซิตี้ (Guatemala City) ประมาณสองร้อยกิโลเมตร รายล้อมไปด้วยป่าสนและป่าดิบชื้น ภูมิทัศน์มองเผินๆ คล้ายยุโรปมาก ชนพื้นเมืองมายาอาศัยอยู่กันมายาวนานจนถึงปัจจุบัน ในขณะที่อีกราวครึ่งหนึ่งของประชากรเป็นลูกผสมระหว่างคนยุโรปกับคนพื้นเมือง แม้ภาษาสเปนเป็นภาษาราชการ แต่คนที่นี่และหมู่บ้านโดยรอบยังพูดภาษาท้องถิ่นในชีวิตประจำวัน

อันที่จริงเมืองนี้ไม่ได้ถึงกับพึ่งพาการท่องเที่ยว ชาวบ้านทำมาค้าขาย ทำการเกษตร เศรษฐกิจท้องถิ่นจึงไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยเงินจากคนนอกเท่าไหร่ ต่างจากอันติกัว (Antigua) หรือฟลอเรส (Flores) ซึ่งมีชื่อเสียง ดึงดูดนักท่องเที่ยวให้ไปเยือนมายาวนาน โรงแรม โฮสเทล ร้านค้า ร้านอาหาร บริษัททัวร์ และกิจกรรมอะไรต่อมิอะไรจึงพร้อมสรรพ เซลานั้นแตกต่าง บรรยากาศเป็นแบบเมืองปกติทั่วไปของกัวเตมาลา ใครที่ชอบอะไรไม่ปรุงแต่งมากนักน่าจะชอบเซลา 

การเดินทางไปเซลาทำได้หลายวิธี คนต่างชาติส่วนใหญ่มักเลือกจ่ายแพงกว่า โดยสารรถตู้สำหรับนักท่องเที่ยวโดยเฉพาะ หรือนั่งรถบัสปรับอากาศซึ่งสะดวกสบายกว่า แต่ยังมีวิธีที่จ่ายน้อยกว่าและสนุกกว่า คือการโดยสารรถบัสรุ่นเก่า ฝรั่งเรียกรถชนิดนี้ว่า chicken bus มันเป็นรถรับส่งนักเรียนของสหรัฐอเมริกาที่ปลดระวาง แล้วโละให้ประเทศแถบอเมริกากลางเอามาใช้ต่อ โดยอาจจะทำสีรถเสียใหม่ให้ฉูดฉาดหรือคงสีเหลืองแบบเดิมๆ ไว้

รถประเภทนี้จอดทุกที่ที่ผู้โดยสารโบกเรียกหรือต้องการลงจากรถ ไม่เฉพาะคน แต่สัมภาระพะรุงพะรังในตะกร้าชะลอมจำพวกผักผลไม้ หมูเห็ดเป็ดไก่ก็ขนขึ้นได้ด้วย ใครมีกล่องหรือกระเป๋าขนาดใหญ่สามารถให้คนรถแบกขึ้นหลังคาให้ได้ด้วย คล้ายรถเมล์พัดลมสีส้มสีเขียวของบ้านเราในสมัยก่อน ได้อารมณ์อิรุงตุงนังแต่สนุกสนาน

คนกัวเตมาลาไม่เคอะเขินที่จะนั่งเบียดกับคนที่ไม่ได้รู้จัก พวกเขาชินกับการต้องอัดแน่นประหนึ่งซาร์ดีนในซอสมะเขือเทศกระป๋อง คันหนึ่งอาจจุคนนับร้อยเป็นเรื่องปกติของรถบัสที่นี่ ผู้โดยสารก็ต้องไว้ใจคนขับมาก ๆด้วย ที่พูดแบบนี้ก็เพราะโชเฟอร์ชำนาญทาง เร่งความเร็วเต็มที่ ต้องหาที่เกาะหรือจับราวเบาะไว้ให้แน่นโดยเฉพาะอย่างยิ่งเวลาเข้าโค้ง ดนตรีเปิดผ่านลำโพงคือเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของ chicken bus ด้วย ไม่มีคันไหนขับเงียบๆ โดยไร้เสียงเพลง

เรื่องเกี่ยวกับไก่อีกอย่างที่เป็นเอกลักษณ์ของกัวเตมาลา คือร้านขายไก่ทอด

แม้ไม่ใช่อาหารท้องถิ่นเหมือนทาโคสหรือทามาเลส แต่พวกเขาก็นิยมกินกันอย่างแพร่หลายจนแทบจะต้องยกระดับให้เป็นอาหารประจำชาติอีกเมนู ร้านขายไก่ทอดมีหลากหลายยี่ห้อและดูดีทันสมัยด้วย เช่น Pollolandia แปลตรงตัวหมายถึงดินแดนแห่งไก่ (pollo เป็นคำภาษาสเปน อ่านว่าโปโย) หรือ Pollo Campestre อีกเจ้าคือ Don Pollo ส่วน Pollo Campero นั้นดูดีมีระดับกว่าใครอื่น แน่นอนว่ามี KFC เข้ามาตีตลาดบ้าง แต่ส่วนตัวเห็นว่ารสชาติสู้ไก่ทอดตำรับอเมริกากลางไม่ได้เลย

ของทอดอีกอย่างที่คนแถบนี้ชื่นชอบ คือเครื่องในทอดและหมูกรอบ เรียกว่าชิชารอน (chicharron) ชั่งขายกันเป็นปอนด์ (หรือครึ่งปอนด์ก็ได้) หนึ่งปอนด์หนักเกือบครึ่งกิโลกรัม เหมาะเอาไปทำกะเพราหมูกรอบมาก แม่ค้าประเทศนี้ชำนาญการทอดให้กรอบนอกนุ่มใน  ใบกะเพราอาจจะหาซื้อยากหน่อย แต่โหระพาขายกันทั่วไปในตลาดสด ถ้าคิดถึงเมนูนี้ก็อาจเปลี่ยนมาทำโหระพาหมูกรอบแทนก็ไม่เลว

น้ำแร่ร้อนจะเยียวยาทุกอย่าง

ภายในเมืองเซลามีสิ่งธรรมดาสามัญให้เดินเล่นชมชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คน คนนั่งพักกันตามสวนสาธารณะ คนขายไอศกรีมเข็นรถเข็นพร้อมตะโกนขายของ ใครต่อใครเร่เดินขายของกระจุกกระจิก อีกมุมหนึ่งชายพร้อมโทรโข่งพูดผ่านเครื่องขยายเสียงพกพา พยายามบอกเล่าเรื่องราวของพระเจ้าและการไถ่บาป อีกฝั่งถนนมีรถบัสจอดรอผู้โดยสาร ส่วนลานกลางเมืองเก่าก็เหมาะนั่งเล่นสังเกตอากัปกิริยาผู้คนเช่นกัน ที่นี่มีฝูงนกพิราบรอให้คนซื้ออาหารถุงเพื่อโปรยให้พวกมันมาจิกกิน ตลาดและท่ารถเป็นสถานที่สนุกและฟรีสำหรับกิจกรรม people watching เช่นกัน รถรา สินค้าประดามี และเสื้อผ้าสีสันฉูดฉาดที่คนสวมใส่ทำให้มองดูได้อย่างเพลิดเพลิน

ชมเมืองจุใจแล้ว ก็หากิจกรรมกลางแจ้งประเภทเดินบ้าง ใกล้หน่อยก็ขึ้นเนินเหนือเมืองไปตามถนนแคบชัน ได้เห็นวิวเมืองสวย ๆ หากอยากทดสอบกำลังขามากกว่านั้นก็เดินขึ้นสู่ยอดภูเขาไฟทรงปิรามิดสมมาตร ซึ่งมีให้เลือกหลายลูก ติดต่อโฮสเทลหรือโรงแรมเพื่อให้เขาช่วยหาไกด์นำทางน่าจะดีกว่าพยายามไปเอง ด้วยเหตุผลของความปลอดภัยเป็นหลัก โอกาสโดนปล้นจี้แทบไม่มี แต่อันตรายในแง่ทางชันและอาจจะหลงทางแล้วเจอสภาพอากาศเลวร้ายมากกว่า ระหว่างทางผ่านเรือกสวนไร่นา ชาวบ้านง่วนกับการปลูกพืชผักหรือกำลังเก็บผลผลิตเพื่อนำไปสู่ตลาด สินค้าทางการเกษตรในละแวกนี้นอกจากขายในประเทศแล้ว ยังส่งออกไปยังประเทศข้างเคียงอย่างเอลซัลวาดอร์ (El Salvador) อีกด้วย ในแง่คุณภาพชีวิตแล้วนับว่าอยู่ในระดับสมบูรณ์พูนสุขเลยทีเดียว ยิ่งเดินสูงขึ้นยิ่งเจอเมฆหมอก จนในที่สุดไร้เงาผู้คนบ้านเรือน การเดินเขาแถบนี้อาจจะต้องวัดดวงเอา ถ้าฟ้าเปิดก็ได้เห็นวิวว้าว แต่ถ้าหมอกหนาก็อาจได้เซ็งกันบ้าง 

ที่ชวนผ่อนคลายจากทั้งความปวดเมื่อยและช่วยคลายความตึงเครียดได้ในเวลาเดียวกัน ดีทั้งต่อกายและดีต่อใจ ก็คือการไปแช่น้ำแร่ร้อนธรรมชาติอันมีอยู่มากมายเหลือคณานับ

ใกล้สุดและห่างจากตัวเมืองเพียงสามกิโลเมตร แต่ต้องเดินขึ้นเขา ไม่ก็จับแท็กซี่หรืออูเบอร์ไป คือ Los Vahos ซึ่งไม่เชิงว่าเป็นบ่อน้ำร้อน แต่เป็นห้องอบซาวน่าซึ่งต่อท่อนำไอร้อนจากใต้พิภพเข้ามาสู่ห้องอบที่มีทั้งแบบส่วนรวมและส่วนตัว หากไม่อยากเดิน สามารถเลือกไปที่หมู่บ้านอัลโมโลงกา (Almolonga) หรือซูนิล (Zunil) โดยจับรถบัสท้องถิ่น สองหมู่บ้านนี้มีโรงอาบน้ำและอบตัวมากมายหลายเจ้าให้เลือก บางแห่งมีสระว่ายน้ำร้อนด้วย ส่วนบ่อน้ำร้อนธรรมชาติที่ขึ้นชื่อมาก คือน้ำพุร้อน Aguas Amargas และ Fuentes Georginas สองแห่งนี้ไปยากหน่อยถ้าไม่มีรถยนต์ส่วนตัว เพราะอยู่นอกเส้นทางรถโดยสาร แต่ถ้าได้ไปรับรองว่าคุ้มยิ่งกว่าคุ้ม

อากาศหนาว ฝนพรำ ได้ลงไปแช่ออนเซ็นท่ามกลางธรรมชาติ กล้ามเนื้อตึงขมึงค่อยๆ คลาย จิตใจก็สบายด้วย ไม่มีอะไรเปรมไปกว่านี้แล้ว   

The post ท่องเมือง Xela แหล่งรวมบ่อน้ำร้อนเก่าแก่และไม่ปรุงแต่งในกัวเตมาลา appeared first on a day magazine.

Jon Bon Jovi

แต่ละคนมีความชื่นชอบหลงใหลแตกต่างกัน เมื่อออกเดินทาง ก็มักจะตามรอยหรือตามหาสิ่งที่ตนเองสนใจเหล่านั้น

ครั้งหนึ่งขณะกำลังเริ่มปีนภูเขาคินาบาลู (Kinabalu Mountain) แห่งประเทศมาเลเซีย (Malaysia) อันเลื่องชื่อว่าสวยที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผมพบนักท่องเที่ยวไทยกลุ่มหนึ่ง พวกเขาเป็นนักดูนก และไม่ได้สนใจปีนป่ายให้ถึงยอด ต่างพากันแบกกล้องเลนส์ยาวคนละตัวสองตัว สนุกสนานกับการได้เห็นนกชนิดใหม่ๆ เดินกันแค่บริเวณเชิงเขา ไม่กระตือรือร้นอยากพิชิตยอดเขาเหมือนนักท่องเที่ยวทั่วไปแต่อย่างใด

น้องอีกคนหนึ่งที่รู้จักกันสนใจพืชผักผลไม้ทางทวีปอเมริกากลางและใต้มาก ถึงกับบอกว่าหากมีโอกาสได้ไปเยือนต้องสำรวจสิ่งเหล่านั้นให้ได้ เป็นหนึ่งในเป้าหมายหลักของการอยากไปเยือนดินแดนแถบนี้ ติ่งเกาหลีมักไปตามดูสถานที่ถ่ายทำซีรีส์ที่ตนเองชื่นชอบเมื่อไปเยือนเกาหลีใต้ (South Korea) คนบ้าไวน์มักไม่พลาดไปร่วมทัวร์ชิมไวน์เมื่อไปถึงบอร์โด (Bordeaux) ของฝรั่งเศส (France) หรือถ้าหากพูดถึงประเทศนิวซีแลนด์ (New Zealand) แล้ว ก็มักเชื่อมโยงกับการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ จึงดึงดูดคนที่ชอบเดินป่า ทำกิจกรรมกลางแจ้งที่ได้จุ่มจ่อมตัวเองในธรรมชาติ

กรณีของผม สนใจเรื่องกาแฟมาก เมื่อไปถึงพื้นที่ตอนกลางและภาคใต้ของประเทศเม็กซิโก (Mexico) รู้ว่าเป็นดงกาแฟ จึงพยายามหาโอกาสทำความรู้จักแหล่งกาแฟแถบนั้นให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ โดยใช้วิธีค้นคว้าข้อมูลจากอินเตอร์เน็ต ไม่ก็ใช้วิธีสังเกตหรือพูดคุยสอบถามคนท้องถิ่น

เมื่อไปถึงเมืองวาฮากา (Oaxaca City) เดินไปมาในตัวเมืองก็สะดุดตาร้านกาแฟเจ้าหนึ่งซึ่งมีสาขามากกว่าทุกยี่ห้อ ร้านนี้ชื่อ Café Brujula หนึ่งในสาขาเป็นโรงคั่วและครัวทำเบเกอรี่ด้วย ผมคิดว่าน่าจะมีอะไรพิเศษ จึงแวะไปทุกวัน สั่งเมนูกาแฟสลับกันไป เริ่มคุยกับบาริสต้า ได้พบกับเจ้าของร้านซึ่งเป็นชายวัยกลางคนอเมริกันชื่อไคล์ (Kyle) พื้นเพเป็นครูสอนหนังสือมาก่อน ต่อมาเปลี่ยนอาชีพเป็นมือคั่วกาแฟประจำร้านกาแฟในเมืองที่ตนเองอาศัยอยู่ คลุกคลีอยู่ในวงการกาแฟได้พักใหญ่ก็ตัดสินใจย้ายไปเม็กซิโก ได้ภรรยาเป็นคนที่นี่ แล้วเริ่มทำร้านกาแฟในปี 2006 นับเป็นร้านกาแฟเน้นคุณภาพแห่งแรกของเมืองนี้ เคยเผชิญและผ่านวิกฤติเศรษฐกิจการเมืองหลายรอบ ครั้งล่าสุดคือพิษโควิดหยุดโลกนั่นเอง แต่ก็รอดมาได้ด้วยการทำงานเป็นทีม ปัจจุบันขยายกิจการเป็น แปดสาขาแล้ว และได้เริ่มทำไร่กาแฟเมื่อราวหกปีก่อนด้วยเช่นกัน

ไม่แน่ใจว่าคุยกันถูกคอหรือว่าอย่างไร เมื่อถามว่าพอจะเป็นไปได้ไหมที่จะไปเยี่ยมชมไร่กาแฟ ไคล์ตอบตกลง

เรานัดแนะวันเวลากัน ออกเดินทางไปยังไร่กาแฟซึ่งอยู่ที่พลูมา ฮิดาลโก (Pluma Hidalgo) ห่างออกไปสองร้อยกิโลเมตรเศษ ใช้เวลาขับรถห้าชั่วโมง ละแวกดงดอยแถวนี้มีชื่อเสียงด้านกาแฟมานานแล้ว เป็นแหล่งกาแฟสำคัญแห่งหนึ่งของเม็กซิโก อาราบิก้าสายพันธุ์ทิปิก้าซึ่งปรับตัวเข้ากับพื้นที่ได้ดีได้รับการเรียกชื่อเสียใหม่ว่าพันธุ์พลูมาตามชื่อหมู่บ้าน คล้ายพันธุ์บลูเมาเท่นจากประเทศจาไมกา (Jamaica) ซึ่งเป็นพันธุ์ทิปิก้าที่เรียกชื่อตามภูเขาของที่นั่นนั่นเอง

สภาพอากาศยังส่งเสริมความโดดเด่นให้กาแฟที่มาจากแหล่งนี้มากด้วย เพราะห่างจากชายทะเลเพียงสี่สิบกิโลเมตร ไอน้ำผสมไอเกลือลอยตัวจากทะเล กลายเป็นเมฆหมอกพัดขึ้นมา ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของพื้นที่นี้ มีสภาพเป็นป่าดงดิบอันอุดมสมบูรณ์

บนดอยแถบพลูมา ฮีดาลโกมีไร่กาแฟมากมาย เจ้าของไร่ทั้งหลายมีตั้งแต่รายใหญ่ ครอบครองพื้นที่กันหลายพันไร่ขึ้นไป หรือขนาดกลางอย่างไร่บรูฮู (Bruju Finca) ซึ่งกว้างประมาณสามร้อยไร่ ในขณะที่ชาวบ้านทั่วไปปลูกกันคนละหย่อม ขนาดไม่เกินสิบไร่ นักท่องเที่ยวทั้งเม็กซิกันและคนต่างชาตินิยมมาเที่ยวเพื่อชิมกาแฟและเที่ยวเชิงเกษตรกัน เรือสำราญมักจัดโปรแกรมพาผู้โดยสารมาเทียบท่าที่เมืองวาตุลโก (Huatulco) แล้วโดยสารรถบัสขึ้นมาชมกระบวนการผลิตกาแฟ

อันที่จริง ไคล์ซื้อไร่กาแฟต่อจากครอบครัวหนึ่งซึ่งเคยทำอาชีพนี้มาเป็นร้อยปี แต่ปัจจุบันลูกหลานไม่มีใครสืบต่ออีกต่อไป เขาจึงรับช่วงต่อลมหายใจให้มัน ไร่บรูฮูตั้งอยู่ที่ความสูง 1,300 – 1,500 เมตรจากระดับน้ำทะเล ดังนั้นกาแฟที่ผลิตได้จากที่นี่จึงจัดเป็นเมล็ดที่ภาษากาแฟเรียกว่า SHB หรือ Strictly High Beans ถ้าเก็บผลสุกนำมาแปรรูปดี ก็จะได้กาแฟคุณภาพสูง เพราะเมล็ดสะสมสารอาหารซึ่งส่งผลต่อกลิ่นและรสชาติไว้มากกว่ากาแฟซึ่งปลูกในพื้นที่ต่ำ สองปีที่แล้วไคล์และทีมทำการแปรรูปกาแฟจากไร่นี้แล้วส่งเข้าประกวดเป็นครั้งแรก ผลปรากฎว่าได้รับรางวัลชนะเลิศอันดับที่ห้าจากการประกวดสุดยอดกาแฟเม็กซิโก (Cup of Excellence) ประจำปี 2021 โดยกาแฟที่ส่ง คืออาราบิก้า สายพันธุ์เกชา แปรรูปด้วยวิธีตากแห้งทั้งผล ได้คะแนนสูงถึง 89.53 ซึ่งถือว่าสูงมาก นับว่าประสบความสำเร็จเกินคาด ถือเป็นนิมิตหมายอันดีในการก้าวสู่การเป็นผู้นำด้านกาแฟในประเทศนี้

แนวคิดในการทำงานของไคล์เองน่าสนใจ เขารับพนักงานเข้ามา ฝึกฝนให้ทุกคนเข้าใจบทบาทหน้าที่ของตัวเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการไวต่อความต้องการของลูกค้า เขาทำหน้าที่พี่เลี้ยงและยอมปล่อยให้ลูกน้องได้แสดงความสามารถอย่างเต็มที่ ความเป็นกันเองก็เป็นอีกคุณลักษณะดี ทำให้คนที่เข้ามาทำงานที่นี่อยู่กับเขาได้นาน

สำหรับการดูแลจัดการไร่ เขายกให้อัลเฟรโด (Alfredo) เด็กหนุ่มรุ่นใหม่จบการศึกษาโดยตรงด้านการเกษตร สาขาพืชสวน ให้รับผิดชอบ การเอาคนที่มีความรู้ความชำนาญตรงด้านมาทำงานย่อมเอื้อให้งานประสบความสำเร็จได้มากกว่า เพราะเป็นระบบ รวมถึงนำศาสตร์เข้ามาใช้เต็มที่ในการเพาะปลูก โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้วยวิธีอินทรีย์ คำนวณส่วนผสมของปุ๋ยอินทรีย์ให้เหมาะสมต่อต้นกาแฟ นำเอาของเหลือทิ้งจากร้านกลับคืนมาสู่ไร่เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ อนาคตหวังจะให้เป็นกิจการที่สามารถหมุนเวียนทุกอย่างให้อยู่ในวงจรได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สายพันธุ์หลัก ณ ปัจจุบันที่ปลูกคือเกชา ซึ่งโดดเด่นด้านรสชาติอยู่แล้ว หน้าฝนปีนี้พวกเขาจัดการย้ายต้นกล้าจากเรือนเพาะชำ เป็นสายพันธุ์พลูมาซึ่งเป็นพันธุ์ดั้งเดิมของที่นี่ เริ่มนำไปลงปลูก รออีกสามสี่ปีก็จะได้ผลผลิตแล้ว

ไคล์พูดได้อย่างน่าคิดว่า ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความสำเร็จของการทำไร่กาแฟ คือการให้คนอายุน้อยทำงานนี้ เพราะมีพลังเรี่ยวแรงเยอะ ลุยงานได้มากกว่า อีกอย่างคือการเพาะต้นกล้าและปลูกกาแฟรุ่นใหม่ๆ เพราะต้นกาแฟให้แข็งแรงกว่า ให้ผลผลิตดีกว่าต้นกาแฟเก่าทั้งหลาย

พบปะ ได้ทำความรู้จักกาแฟแบรนด์นี้ ได้แรงบันดาลใจและเรียนรู้หลายอย่าง โดยเฉพาะอย่างจากหัวเรืออย่างไคล์

เพื่อนคนหนึ่งน่าจะสังเกตพฤติกรรมบ้ากาแฟของผมมาได้พักใหญ่แล้ว อาจสงสัย เมื่อพบกัน จึงถาม “ผมว่าคุณก็รู้เรื่องอะไรต่อมิอะไรเกี่ยวกับกาแฟตั้งเยอะตั้งแยะแล้วนะ ตกลงว่าคุณจะเอาประสบการณ์พวกนั้นไปทำอะไรครับ” ผมหัวเราะ ไม่ได้ตอบตรงคำถาม แต่เลี่ยงบอกไปว่า การเรียนรู้นั้นไม่มีที่สิ้นสุดครับ 

The post ตามรอยเส้นทางกาแฟที่ไร่บรูฮู Bruju Finca ในแหล่งปลูกกาแฟที่สำคัญที่สุดของเม็กซิโก appeared first on a day magazine.

รัฐบาลเม็กซิโกพยายามส่งเสริมการท่องเที่ยวภายในประเทศ ด้วยการประกาศให้สถานที่ซึ่งมีคุณสมบัติเหมาะสมเป็น Pueblo Magico หรือ ‘เมืองพิเศษ’ นั่นรวมถึงในรัฐเชียปาส (Chiapas State) ซึ่งอยู่ทางตอนใต้สุด อาณาเขตติดต่อกับประเทศกัวเตมาลา (Guatemala) 

เมืองซึ่งแห่งหนึ่งคือซานคริสโตบาล เด ลาส กาซาส หรือเรียกสั้นๆ ว่าซานคริสโตบาล ถูกประกาศให้เป็นเมืองมหัศจรรย์เมื่อปี 2003 ยิ่งกว่านั้น ในปี 2010 ประธานาธิบดียกให้เป็นที่สุดแห่งเมืองพิเศษ ส่งผลให้กลายเป็นเมืองซึ่งนักท่องเที่ยวทั้งจากรัฐอื่นๆ และคนต่างชาติหลั่งไหลกันไปเยือนเพื่อชื่นชมความงดงามกันอย่างล้นหลาม

นักท่องเที่ยวบางส่วนไม่เห็นด้วย เพราะมองว่าเป็นการโฆษณาเกินจริง นั่นอาจเป็นเพราะพวกเขาตั้งความหวังไว้สูงก่อนไปเยือน วาดภาพซานคริสโตบาลเสียสูงส่งเกินควรเอง อาจรำคาญที่ต้องเบียดเสียดไปกับฝูงทัวริสต์ด้วยกันเอง โดยรู้สึกเหมือนอยู่ในสวนสนุกซึ่งทุกอย่างรังสรรค์ขึ้นมาเพื่อความบันเทิงฉาบฉวย หรืออาจเพราะว่าเขาเหล่านั้นไม่ได้ใช้เวลาสังเกตรายละเอียดเปี่ยมเสน่ห์ของเมืองได้มากพอก็เป็นได้

ซานคริสโตบาลเป็นเมืองขนาดย่อมบนภูเขา ประชากรรวมทั้งหมดแค่สองแสนเศษ ตั้งอยู่ที่ความสูงราว 2,000 เมตรจากระดับน้ำทะเล อากาศดีตลอดปี ไม่ร้อนและไม่หนาวจนเกินไป เคยเป็นเมืองหลวงของรัฐเชียปาสเนิ่นนาน ก่อนที่จะย้ายเมืองหลวงไปที่ตุกส์ลา (Tuxtla) อันเป็นศูนย์กลางการเมืองการปกครองของรัฐ ณ ปัจจุบัน ทว่า ด้วยความขลังและเก๋ามากพอ ซานคริสโตบาลก็ยังคงได้รับการยอมรับกันในวงกว้างอยู่ดี ว่าเป็นศูนย์รวมทางวัฒนธรรมของรัฐชายแดนแห่งนี้ เมืองเริ่มก่อร่างสร้างเป็นหลักเป็นฐานเมื่อครั้งสเปนเข้าครองทวีปนี้เมื่อราวครึ่งศตวรรษที่แล้ว ผังเมืองออกแบบไว้เป็นอย่างดี อาคารบ้านเรือน โบสถ์เก่าแก่ และถนนยังคงเค้าเดิมไว้สูงมาก

ความประทับใจแรกเมื่อมาถึง เช้าตรู่ ขณะทุกสิ่งยังคงหลับใหล เดินช้าๆ แบกเป้ใบเขื่องไว้บนหลัง จากท่ารถไปยังบ้านพักซึ่งจองไว้ พื้นถนนปูด้วยก้อนหิน รถราสัญจรทางเดียว ทางเท้าแคบเสียจนต้องเบียดผ่านกับผู้สวนทาง อาคารสร้างติดกัน ส่วนใหญ่สูงเพียงชั้นเดียว ไม่เกินสองชั้น หลังคามุงกระเบื้องอิฐเผา ดูเก่า สวยขลัง ประตูทุกบ้านทั้งหลายยังคงปิดสนิท ประหนึ่งพยายามระแวดระวังขโมยขโจร เสียงไก่ขันดังมาแต่ไกล ตัดความเงียบงันของชั่วโมงเช้าตรู่เช่นนี้ จะว่านี่เป็นเมืองก็ไม่ใช่ หมู่บ้านก็ไม่เชิง ซานคริสโตบาลคือเมืองแบบไหนกันนะ 

ส่วนตัวแล้ว ผมเชื่อว่าสถานที่ทุกแห่ง ไม่ว่าจะดูดีหรือแย่แค่ไหนก็ตาม ย่อมมี ‘ของ’ มากเพียงพอที่จะมอบให้แก่ใครก็ตามแต่ที่ไปเยือน นั่นรวมถึงซานคริสโตบาล ซึ่งเป็นทั้งเมืองที่มีคนรักและเกลียดด้วยเหตุผลแตกต่างกันออกไป เช่นนั้นแล้ว เรามาทำการสำรวจเมืองนี้กันดีไหม ดูซิว่าเมืองนี้มีอะไรหยิบยื่นให้รื่นรมย์ชื่นชมและเรียนรู้ได้บ้าง

ส่วนใหญ่เรามักตั้งต้นสำรวจเมืองกัน ณ สถานที่พัก ผมพักในห้องรวมของโฮสเทลราคาย่อมเยา แขกเข้าพักส่วนใหญ่อยู่กันเพียงวันสองวันก็เดินทางต่อไปยังเมืองอื่น ผมพักที่นี่หนึ่งสัปดาห์ เพราะต้องการซึมซับความเป็นซานคริสโตบาลให้ได้ระดับหนึ่ง ในโฮสเทลยังมีคนอยู่ยาวนานกว่าผมอีกสองสามคนด้วย พวกเรามักพบกันเวลาเช้าเมื่อตื่นนอนมาต้มน้ำเพื่อชงกาแฟและทำอาหารเช้าทาน คุยกันสัพเพเหระบ้างพอเป็นกระสาย ไม่ก็แลกเปลี่ยนความเห็นเรื่องต่างๆ ยามขึ้นไปนอนเปลบนดาดฟ้าบ้าง โดยต่างคนต่างรู้ ‘ขอบเขต’ การพบปะสังสรรค์ ไม่ห่างเหินจนน่าเกลียด ขณะเดียวกัน ก็ไม่พยายามพัวพันก้าวก่ายจนเกินงามด้วย

ผ่านพบ ไม่จำเป็นต้องผูกพัน นั่นอาจเป็นนิยามของนักเดินทาง ได้รู้จักกันแค่ระดับหนึ่ง ไม่ต้องผูกชีวิตติดกัน ดีกว่า (การพยายาม) ลึกซึ้งตอกติดกับใครสักคนหรือใครหลายคนเป็นไหนๆ คนรอนแรมผู้เลือกโลกกว้างเป็นบ้านเห็นว่าอิสระและความยืดหยุ่นมีความหมายและสำคัญมากกว่านั่นเอง

ถนนคนเดินสองสายตัดกัน ผ่าใจกลางเมือง คือ Real de Guadalupe กับ 20 de Noviembre ความหนาแน่นของนักท่องเที่ยวหนาแน่นมากที่สุด เดินกันขวักไขว่ พนักงานร้านอาหารยื่นเมนูแนะนำชักชวนคนเข้าร้าน วนิพกบรรเลงดนตรีแลกเศษเงิน บรรดาพ่อค้าแม่ขายงัดทักษะธุรกิจขายตรงมาใช้กัน ตลาดขายงานศิลปะและงานทำมือมีทั้งแบบเป็นหลักแหล่งและตลาดนัดตอนค่ำหน้าโบสถ์กลางเมือง ใครชอบช้อปปิ้งสนุกสนานกับการได้ละลายทรัพย์เล่นแน่นอน มีจุดชมวิวอย่างน้อยสองแห่งอยู่คนละฝั่งเมือง เดินเล่นขึ้นไปตามขั้นบันไดเพลินดี ข้างบนนั่นมีโบสถ์ด้วย เวลาค่ำคืนมีผับบาร์สำหรับคนชอบปาร์ตี้กินดื่ม ซานคริสโตบาลมีแทบทุกอย่างพร้อมสรรพให้นักท่องเที่ยวได้เสพ 

รัฐเชียปาสขึ้นชื่อเรื่องกาแฟกับโกโก้ สามารถผลิตกาแฟได้มากกว่ารัฐอื่นๆ โกโก้ซึ่งนำผลสุกมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ช็อกโกแลต เป็นทั้งเครื่องดื่มและขนมหวานนั้นได้รับความนิยมมาตั้งแต่ยุคโบราณเมื่ออารยธรรมมายารุ่งเรืองแล้ว เมืองนี้คือสวรรค์ของคนที่ชื่นชอบสองอย่างนี้ล่ะ เพราะมีร้านกาแฟและช็อกโกแลตซึ่งเน้นคุณภาพมากมายให้ไปเยือนไปชิม  

ตลาดสดถือเป็นพิพิธภัณฑ์มีชีวิต เพราะเห็นวิถี จริต วัฒนธรรม ไม่ว่าจะเป็นการแต่งกาย อาหารการกิน พืชผักผลไม้ สินค้าสารพัน หลายอย่างเห็นแล้วแปลกใจ เช่น สมุนไพรตากแห้ง มีทั้งเปลือกไม้ ใบ ดอก รากไม้ ผลไม้หลายอย่างมีเหมือนทางฝั่งเอเชีย เช่น เงาะ แม้กระทั่งน้อยหน่าและละมุดก็มีด้วย ยอดและดอกฟักทอง หรือฝักกระถินอ่อนคนก็นิยมรับประทานกัน ในขณะที่พริก ถั่ว พืชตระกูลฟัก และข้าวโพดนั้นหลากหลายพันธุ์กว่าที่เราปลูกกันในไทยแน่นอน คนที่นี่ผูกพันกับพืชผักดังกล่าวเหล่านี้ เหมือนคนไทยและข้าวเป็นสิ่งที่ขาดจากกันไม่ได้นั่นเอง 

คนท้องถิ่นหลักของที่นี่คือชาวมายา แต่ก็แยกย่อยไปอีกมากมายหลายชนเผ่า ซึ่งมีภาษาและเครื่องแต่งกายแตกต่างกัน อย่างในเมืองซานคริสโตบาลและบริเวณโดยรอบนั้นเป็นคน Tzotzil และ Tzeltal เสื้อผ้าอาภรณ์ฉูดฉาดบาดตา สร้างสีสันให้เมืองมากโข

โบสถ์เก่าแก่ที่หมู่บ้านชามูลา (Chamula) เป็นอีกแห่งที่ไม่ควรพลาด อยู่ห่างจากซานคริสโตบาลประมาณ 10 กิโลเมตร นั่งรถตู้โดยสารแป๊บเดียวก็ถึง ความพิเศษของที่นี่ คือการผสมผสานความเชื่อแบบคริสต์คาทอลิกเข้ากับศาสนาดั้งเดิม ที่นี่น่าจะเป็นศาสนสถานแห่งเดียวในประเทศนี้ที่เก็บค่าเข้าชมและมีกฎระเบียบต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด เจ้าหน้าที่เฝ้าอยู่หน้าโบสถ์บอกทุกคนไม่ให้ถ่ายรูปหรือคลิปใดๆ ซึ่งก็ดูจะสมเหตุสมผลอยู่ ปริมาณคนไปเยือนมาก การเคารพสถานที่จึงเป็นสิ่งที่พึงกระทำ

เมื่อเข้าไปข้างใน เหมือนหลุดเข้าไปอีกโลกหนึ่ง เพราะไม่มีแสงสังเคราะห์ มีเพียงแสงธรรมชาติลอดเข้ามาจากหน้าต่าง กับแสงเทียนซึ่งชาวบ้านจุด ชาวบ้านมาทำพิธีอุ่นหนาฝาคั่ง ส่วนใหญ่มากันทั้งครอบครัว แยกไปมุมของตัวเอง ไม่มีเก้าอี้ยาวเหมือนโบสถ์ทั่วไป พวกเขาปูพื้นด้วยใบสนสด ต่างวางเทียนเรียงกับพื้นหลายแถว เมื่อเริ่มจุดเทียน ผู้เฒ่าประจำครอบครัวเริ่มสวดมนต์ด้วยภาษาท้องถิ่น เทเหล้าและเครื่องดื่มลงจอกแล้วราดลงไปตามช่องว่างในแถวเทียน นำไข่และผักไปเซ่นไหว้ด้วย คล้ายพิธีกรรมเก่าแก่ แต่มาทำกันในโบสถ์ จึงเป็นสิ่งที่น่าสนใจมากเมื่อได้เห็นด้วยตาตัวเอง   

ยังมีสถานที่ท่องเที่ยวในละแวกใกล้เคียงยอดฮิตอีกมาก ทั้งโตรกผา น้ำตก ถ้ำ และโบราณสถานมายาอย่างพีระมิดที่ปาเลงเก (Palenque) บริษัททัวร์ต่างๆ ในเมืองนี้สามารถจัดทริปได้ทุกประเภทตามความต้องการของลูกค้า หรือถ้าไม่ชอบติดสอยห้อยตามกับใครก็สามารถเช่าจักรยานหรือมอเตอร์ไซค์แล้วจัดทริปตามความพอใจก็ได้

ถ้ามาเที่ยวที่นี่แล้วก็อยู่ให้นานหน่อย อย่ารีบมารีบไปนะ เพราะซานคริสโตบาลนั้นพิเศษจริงๆ

The post ซานคริสโตบาล เมืองท่องเที่ยวที่ยังรักษาวัฒนธรรมของชนเผ่ามายาได้จนถึงปัจจุบัน appeared first on a day magazine.

(Tori Murden)

1

เพื่อนนักข่าวชาวสโลวาเกียและสามีชาวเม็กซิกัน พบกันคราวผมขายกาแฟริมทางในตัวเมืองเชียงใหม่ จากนั้นไม่ได้เจอกันอีกเลยนานหลายปี จนกระทั่งผมไปถึงเมืองวาฮากา (Oaxaca city) ทั้งสองย้ายถิ่นฐานมาปักหลักที่นี่ (พวกเขาพบรักกันที่เชียงใหม่) ได้พบกันอีกนับเป็นเรื่องน่ายินดี มากกว่านั้น พวกเขายังเป็นสะพานเชื่อม ให้ผมได้มีโอกาสรู้จักชาวสวนกาแฟครอบครัวหนึ่งอีกด้วย

ครอบครัวของลูซิโอ ฮีเมเนซ (Lucio Jimenez) อาศัยอยู่ที่หมู่บ้านซานติอาโกอาติทลัน (Santiago Atitlan) เช็คจากแผนที่กูเกิลแล้วตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของวาฮากาและห่างออกไปราวร้อยห้าสิบกิโลเมตร ไกลปืนเที่ยง ติดต่อทางโทรศัพท์กับลูซิโอไม่ได้ การส่งข้อความก็มีข้อจำกัดมากเช่นกัน วิธีง่ายสุดคือเหมาแท็กซี่ไป แต่ผมไม่มีปัญญาจ่ายแพง จึงต้องหาวิธีซึ่งสอดรับกับงบประมาณตัวเอง ไม่รู้แน่ชัดว่าจะต้องจับรถโดยสารสายไหนบ้างและต้องเปลี่ยนรถกี่ต่อจึงจะไปถึงจุดหมายนั้นได้ ในเมื่อตั้งใจมั่นเหมาะ แรงจูงใจหลักคือการไปสำรวจแหล่งกาแฟในดงดอยแห่งประเทศเม็กซิโก แม้โจทย์รอบนี้ดูจะยากในที ก็จะพยายาม ไปถึงหรือไม่นั้นไม่ได้สำคัญที่สุด สำคัญกว่าคือการลงมือทำ โดยมีเจ้าความไม่รู้ว่าจะไปเจออะไรระหว่างทางบ้างเป็นสีสัน เพราะรู้สึกว่าจะได้ผจญภัย

เส้นทางซึ่งอยู่นอกหมุดหมายท่องเที่ยวปกติ ไม่ได้ระบุในคู่มือเดินทางใดๆ ย่อมไปยากกว่า แต่บางครั้ง ความสนุกของการเดินทางไม่ได้อยู่แค่เฉพาะการไปถึงปลายทางเท่านั้น ทว่าคือสิ่งละอันพันละน้อยที่พบเจอขณะกำลังเดินทางอยู่ด้วยเช่นกัน

เช็คเอาท์ออกจากโฮสเทล เดินแบกเป้ใบหนักไปยังถนนใหญ่ ยืนรอที่ป้ายรถเมล์ ดูป้ายแท็กซี่ที่ไปเมืองมิทลา (Mitla) รู้ว่าแท็กซี่ประเภทนี้ไม่ต้องเหมา จ่ายแค่ส่วนของเรา ซึ่งแพงกว่าการโดยสารรถตู้หรือรถเมล์หน่อยนึง ต่อแรกไม่ค่อยยาก เพราะเมืองนี้ขึ้นชื่อเรื่องโบราณสถานสำคัญ นักท่องเที่ยวไปเที่ยวกันเยอะอยู่แล้ว ใช้เวลาราวครึ่งชั่วโมงก็ลงรถแล้วจ่าย รอแท็กซี่คันต่อไป ขยายดูแผนที่ในมือถือแล้วเห็นว่าเมืองต่อไปที่เป็นไปได้มากที่สุดคืออายุทลา (Ayutla) รอเป็นชั่วโมงจึงได้นั่งเบียดไปกับผู้โดยสารคนอื่น ถนนไต่ระดับสูงขึ้นเรื่อย ๆ ผ่านภูมิประเทศแห้งแล้ง จนกระทั่งที่สองพันเมตรขึ้นไป จึงเปลี่ยนเป็นป่าเขียวครึ้ม ไม่น่าเชื่อว่าเพียงแค่ชั่วโมงเดียวบนรถ ภูมิประเทศจะเปลี่ยนไปได้มากขนาดนี้

ระยะทางจากอายุทลาไปยังซานติอาโกอาติทลันนั้นราวห้าสิบกิโลเมตร ณ จุดนี้งงเป็นไก่ตาแตก เพราะไม่ได้มีรถโดยสารใด ๆไปยังหมู่บ้านแห่งนี้ ถามชาวบ้านแถวนั้น เขาบอกให้โบกรถและถามคนขับเอา บ้างโบ้ยให้ไปถามแท็กซี่จอดเรียงรายย่านกลางเมือง งมโข่งอยู่สองสามชั่วโมง ตัดสินใจนั่งรถตู้อีกต่อ เพื่อไปลงที่ปากทาง นั่นหมายความว่ายังเหลือระยะทางเบ็ดเสร็จอีก (ตั้ง) สามสิบกิโลเมตร

แล้วจะทำยังไงต่อ มันไม่ได้ใกล้ขนาดจะเดินถึงได้อย่างง่ายดาย เช็ครายละเอียด ต้องเดินขึ้นเขา จุดสูงสุดของเส้นทางเกือบสามพันเมตรจากระดับน้ำทะเล แล้วจึงจะได้ลงไปสู่หมู่บ้านเป้าหมาย แต่ในเมื่อไม่ได้ทางเลือกอื่นหลงเหลือ ก็จำเป็นต้องใช้วิธีเดิน โดยหวังไว้ลึกๆ ว่าจะได้อาศัยโบกรถไปกับคนที่ผ่านไปบ้าง ขึ้นเขาอย่างเนิบช้า หอบเหนื่อย และเหงื่อผุดเม็ดไปได้สักสามกิโลเมตร รถเก๋งเก่ากำลังจะผ่าน โบกและขอไปด้วย สื่อสารกันไม่ค่อยรู้เรื่อง ระดับความชำนาญภาษาสเปนยิ่งกว่าเด็กหัดพูด เป็นปัญหาอยู่บ้าง อาศัยถูไถโบ้ยใบ้ก็ไปได้ในที่สุด รถเก๋งคันดังกล่าวปล่อยผมลงที่ทางแยกเลยจุดสูงสุดของเส้นทาง เพราะเขาจะต้องเลี้ยวซ้ายเข้าหมู่บ้านตัวเองแล้ว

เดินต่อไปเพียงลำพัง ผ่านป่าต้นน้ำอุดมสมบูรณ์ อากาศหนาวสัมผัสผิวกาย เป้เริ่มรั้งบ่ากดแผ่นหลัง นานเข้าความเจ็บปวดทวีคูณ ฝ่าเท้าก็ไม่ยินดีด้วยกับสภาพถนนลูกรังแบบนี้ ยังเหลืออีกสิบกว่ากิโลเมตร ย่ำค่ำแบบนี้ไปไม่ถึงแน่นอน จำเป็นต้องหามุมหลบกางเต็นท์นอนในไร่ข้าวโพดใครสักคน กลางคืนมาพร้อมกับฝนกระหน่ำและฟ้าแลบฟ้าร้อง แต่คนจรหลับใหลสนิทได้ด้วยความอ่อนเพลีย

2

ราวสิบโมงเช้าของวันถัดไปจึงไปถึงซานติอาโกอาติทลัน สัมผัสแรกคือเป็นหมู่บ้านเจริญกว่าที่คิดเยอะ ทั้งหมดราวสามร้อยหลังคาเรือน ทุกคนในชุมชนรู้จักกันทั่วถึง แค่บอกว่าต้องการไปบ้านของลูซิโอ ชาวบ้านเขาก็ยิ้มแย้ม กระตือรือร้นช่วยชี้ทางพร้อมพาไป จนได้พบกับชายวัยสามสิบปลาย ดูเขาไม่ได้แปลกใจ อาจจะเพราะเพื่อนได้ส่งข้อความไปให้เขาแล้ว ว่าอาจจะมีคนแปลกถิ่นไปเยือน

ภายในห้องครัวซึ่งยังคงใช้เตาฟืน ภรรยาของลูซิโอทำหน้าที่แม่บ้าน หุงหาอาหารเสิร์ฟทุกคนในบ้าน ซึ่งประกอบด้วยพ่อตาแม่ยายอายุแปดสิบ ลูกสาวรุ่นและลูกชายวัยแปดขวบ ผมเป็นแขกเหรื่อพลัดหลงมาก็ได้รับการต้อนรับและปฏิบัติเฉกเช่นสมาชิกในครอบครัวด้วย ผัดไข่ใส่แตงและมะเขือเทศ แกงถั่ว ชี้ส แป้งตอร์ติยา เสิร์ฟพร้อมซุปเนื้อวัวตากแห้ง กาแฟร้อนจากสวนของพวกเขา ผมแซวว่าเป็นสตาร์บัคส์ของชาวมิเฮ ทุกคนหัวเราะร่าไปกับมุกจืด ๆนั้น

ชนเผ่ามิเฮ (Mixe People) เป็นหนึ่งในชาติพันธุ์ของประเทศเม็กซิโก นิยมอาศัยกันอยู่บนพื้นที่ภูเขาสูง ยังคงรักษาภาษาและวิถีไว้อย่างค่อนข้างเหนียวแน่น วันที่ผมไปถึงเป็นวันสุดท้ายของงานเฉลิมฉลองนักบุญประจำหมู่บ้านประจำปี จัดขึ้นห้าวัน แต่ละวันกิจกรรมแตกต่างกันไป อย่างเมื่อวานเห็นบอกว่าเป็นวันชนวัว วันนี้เป็นวันแข่งบาสเก็ตบอล ทุกคนต้องร่วมกิจกรรมและช่วยงานในฐานะเป็นสมาชิกของหมู่บ้าน ดังนั้น ทั้งลูซิโอ ภรรยาของเขา ลูกสาว และลูกชายล้วนต้องมีส่วนด้วย ผมก็เลยได้ร่วมชมการแข่งขันกับเขาโดยไม่ได้คาดคิด มีทีมหลากหลายมาจากหลายหมู่บ้านข้างเคียงร่วมประชันขันแข่งกัน ในขณะที่วงดุริยางค์สี่วงจากสี่ชุมชนก็ร่วมทำหน้าที่บรรเลงดนตรีสลับกัน ถือว่าเป็นกองเชียร์ เพิ่มสีสันให้กับการแข่งขัน วัฒนธรรมของที่นี่แตกต่าง ไม่ได้มีทีมเชียร์ลีดเดอร์คอยกำกับกองเชียร์ให้ปรบมือร้องเพลงให้พร้อมเพรียง แต่เขาใช้วงดนตรีซึ่งเน้นเครื่องตีและเป่าเป็นหลักในการเชียร์กีฬา

แม้จะสนุกตื่นเต้นไปกับบาสเก็ตบอล แต่ผมไม่อาจะนั่งบนอัฒจันทร์ได้ทั้งวัน อีกอย่าง ผมไม่ได้จะมาอยู่ที่นี่นานเป็นสัปดาห์ ดังนั้น จึงเอาเวลาช่วงบ่ายเดินเล่นสำรวจบริเวณโดยรอบหมู่บ้าน บ้านเรือนปลูกสร้างลดหลั่นไปตามเนินในหุบซึ่งตั้งอยู่ที่ความสูงพันห้าร้อยเมตรจากระดับน้ำทะเล บ้านส่วนใหญ่สร้างด้วยอิฐและปูน มีบางส่วนยังคงเป็นบ้านดิน หลายครอบครัวมีสวนผักหลังบ้าน แปลงปลูกกาแฟกระจายอยู่โดยรอบ ทั้งแบบปล่อยปละละเลย และสวนที่เจ้าของดูแลเป็นอย่างดีก็มี ไก่และไก่งวงแสนเชื่องไม่แสดงอาการตระหนกเมื่อคนแปลกหน้าเดินผ่านหน้าบ้านพวกมัน หมาซึ่งจะต้องทำหน้าที่เฝ้าบ้านก็ชินกับผู้คนเดินผ่านไปมาจนไม่เห่าไล่เช่นกัน ซึ่งถ้ามองอีกมุม แสดงให้เห็นว่าที่นี่มีความปลอดภัยสูงมากนั่นเอง

พื้นที่เพาะปลูกใกล้ชุมชนส่วนใหญ่เป็นไร่ถาวร ในขณะห่างออกไปเป็นไร่หมุนเวียน ชาวดอยที่นี่ไม่ได้ปลูกข้าวไร่เฉกเช่นชาวปวากะญอทางภาคเหนือของไทย แต่ถางพื้นที่ปลูกข้าวโพดซึ่งเป็นพืชหลักในการดำรงชีพมาตั้งแต่ยุคดึกดำบรรพ์ ชนิดพืชพันธุ์แตกต่าง ทว่าวิถีกสิกรรมดอยกลับคล้ายคลึงกันมาก ราวกับเคยถ่ายทอดแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ข้ามทวีปกันมาในรุ่นบรรพชน

เช้าวันถัดไป หลังไปเดินเล่นที่ตลาดเช้า กลับมากินข้าวเช้า เสร็จนั่งซ้อนมอเตอร์ไซค์ไปยังสวนกาแฟของลูซิโอซึ่งมีอยู่ทั้งหมดห้าแปลงด้วยกัน ส่วนหนึ่งเพราะพี่ชายคนหนึ่งย้ายไปทำงานในตัววาฮากา จึงยกให้เขาดูแลแทน เขาเป็นลูกคนสุดท้อง รับหน้าที่ดูแลพ่อแม่แก่ชรา อีกทั้งเจ้าตัวยังชื่นชอบชีวิตชนบทและทำการเกษตรเป็นทุนเดิม จึงไม่เห็นว่าจำเป็นต้องดิ้นรนเช่นคนหนุ่มสาวไปขายแรงงานในเมือง พวกผู้ชายหลายคนในหมู่บ้านข้ามชายแดนโดยปราศจากเอกสารถูกต้องเพื่อหางานทำที่สหรัฐอเมริกา ลูซิโอหัวก้าวหน้า โดยเฉพาะอย่างยิ่งความคิดด้านการทำกาแฟ นอกจากปลูกอาราบิก้าแยกสายพันธุ์อย่างเป็นระบบแล้ว เขายังเริ่มต้นเพาะต้นกล้ากาแฟทั้งหมดยี่สิบเจ็ดสายพันธุ์ เพื่อทดลองว่าพันธุ์ไหนบ้างที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่แถบนี้ แววตาเป็นประกายเปี่ยมความหวังขณะบอกเล่าสิ่งที่ตนเองหลงใหล ผมเดินตาม รับฟังสิ่งที่เขาทุ่มเทกระทำด้วยความทึ่ง

ก่อนจากลากันเพื่อกลับสู่เมืองใหญ่ ภรรยาของลูซิโอห่อแผ่นแป้งตอร์ติยากับน้ำพริกไว้ให้กินระหว่างทาง ส่วนลูซิโอให้กาแฟคั่วบดสองถุง กับเมล็ดพันธุ์กาแฟอีกบางส่วน เผื่อผมจะกลับทดลองเพาะแล้วปลูกบนดอยที่ไทย ไม่แน่ กาแฟของลูซิโอก็อาจจะชอบดินฟ้าอากาศที่ไทยด้วยเช่นกัน ใครจะไปรู้

The post รอนแรมลัดเลาะสู่ Santiago Atitlan แหล่งปลูกกาแฟสำคัญในเม็กซิโก appeared first on a day magazine.

(Hone Tuwhare, Deep River Talk: Collected Poems)

1

พวกเราบังเอิญพบกัน โดยสารรถสองแถวคันเดียวกัน ผมเพิ่งเสร็จจากไปเยือนไร่กาแฟแห่งหนึ่งในละแวกพลูมาฮีดาลโก (Pluma Hidalgo) ส่วนเอมิลิโอเพิ่งลงมาจากเมืองบนภูเขาในละแวกเดียวกัน เพื่อมุ่งหน้าสู่หมู่บ้านชายทะเล

เขาใช้เวลาหลายวันที่ซานโฮเซเดลปาซิฟิโก (San Jose del Pacifico) ในการสื่อสารกับเห็ด ชายหนุ่มบอกเช่นนั้น

ดูเหมือนเหตุผลในการเสพเห็ดเมาของเขาแตกต่างพอสมควรจากนักท่องเที่ยวทั่วไป เพราะขณะเห็ดออกฤทธิ์ มันเหมือนกับเหตุการณ์ซ่อนเร้นปรากฎชัด สิ่งที่เขาเคยพยายามเก็บงำไว้ รวมถึงเรื่องราวในอดีตกำลังชกเขาเข้าที่ใบหน้าอย่างเต็มเหนี่ยว เป็นการเผชิญหน้ากับความเป็นจริงที่เจ็บปวด

นั่นไม่ใช่ความมึนเมาอันรื่นรมย์พึงประสงค์เลยแม้แต่น้อย แต่ผลลัพธ์ก็คือ เขาได้ชำระล้างบางสิ่งบางอย่างออกไป และนั่นเป็น “จุดเริ่มต้น” ของการก้าวต่อไป ใช้ชีวิตบนโลกอันแสนซับซ้อนใบนี้

อันที่จริง ชนพื้นเมืองในรัฐวาฮากา (Oaxaca State) รู้จักคุณสมบัติของเห็ดเมากันมานานแล้ว หมอพื้นบ้านใช้สมุนไพรหลากชนิดกันมาแต่โบร่ำโบราณ รวมถึงเห็ดบางชนิดก็นำมาใช้รักษาอาการเจ็บป่วยให้แก่คนในชุมชน เป็นการผสมผสานทั้งพิธีกรรมเข้าด้วยกันกับยาจากป่า การเยียวยาแบบองค์รวม หมายถึงจัดการกับปัญหาทางกายและใจไปพร้อมๆ กัน มาเรีย ซาบินา (Maria Sabina) คือหนึ่งในหมอซึ่งเป็นที่รู้จักกันในวงกว้าง รูปภาพหญิงมีอายุกำลังคาบบุหรี่จากใบยาสูบมวนเองพ่นควันโขมงมักปรากฎตามสถานที่ท่องเที่ยวหรือโฮสเทล กลายเป็นไอคอนสำคัญ คนทั่วโลกแห่แหนกันไปยังหมู่บ้านของเธอเพื่อรับการรักษาจนกลายเป็นกระแส แน่นอน นักท่องเที่ยวจำนวนมากนิยมเสพของมึนเมาและสารเสพติดฉวยโอกาสนี้ ใช้เห็ดด้วยจุดประสงค์เดียวกับการดื่มเหล้า สูบกัญชา หรือการฉีดยาเข้าเส้น

ครึ่งชั่วโมงให้หลัง สองแถวไปถึงหมู่บ้านมาซุนเต (Mazunte) ผู้โดยสารทุกคนลงจากรถ พวกเราต่างบอกลาและอวยชัยให้พรแก่กัน ชายหนุ่มแบกเป้ใบเขื่องขึ้นหลัง เพื่อไปยังที่พักที่เขาจองไว้ ส่วนผมยังคงต้องจับรถอีกต่อ ตั้งใจไปหาที่พักแรมริมหาดที่หมู่บ้านซิโปลิเต (Zipolite) ซึ่งอยู่ห่างออกไปเพียงราวห้ากิโลเมตร

2

มนุษย์แบ็คแพ็กเกอร์ทั้งหลายมีเส้นทางท่องเที่ยวจำเพาะของพวกเขาเอง บอกต่อกันปากต่อปาก กลายเป็นสถานที่หรือเมืองคลาสสิก คู่มือท่องเที่ยว Lonely Planet ซึ่งยุคหนึ่งเคยได้รับความนิยมอย่างสูง แทบจะนับเป็นคัมภีร์นักเดินทางท่องโลก ก็ผลิตหนังสืออ้างอิงตามเส้นทางคนแบกเป้เช่นกัน จึงไม่แปลกแม้แต่น้อย หากเพื่อนใหม่คนหนึ่งหรือหลายคนเคยเจอกันที่เมืองหนึ่ง แล้วหวนมาพบกันอีกในอีกที่หนึ่ง 

ถ้าเฉพาะในรัฐวาฮากาแล้ว แหล่งท่องเที่ยวหลักๆ เห็นจะหนีไม่พ้นการไปตั้งต้นที่เมืองวาฮากา (Oaxaca City) ซึ่งอยู่บนเขา จากนั้นส่วนใหญ่มักจะมุ่งหน้าต่อไปยังเมืองริมทะเลฝั่งแปซิฟิก อย่างปวยร์โตเอสกอนดิโด (Puerto Escondido) หรือไม่ก็วาตุลโก (Huatulco) ส่วนพวกต้องการหนีความวุ่นวาย ทว่ายังมีความสะดวกสบายพร้อมสรรพ มักเลือกไปหมู่บ้านท่องเที่ยวอย่างมาซุนเต หรือซิโปลิเต บางส่วนแวะไปเที่ยวหาดไร้ผู้คนอย่างกากาลูตา (Cacaluta Beach) เพื่อตามรอยฉากหนัง road trip ในตำนานตำรับเม็กซิกันเรื่อง Y Tu Mama Tambien

แต่ก่อนไปถึงทะเล ก็มักพากันแวะที่เมืองเห็ดเมาอันเลื่องชื่ออย่างซานโฮเซเดลปาซิฟิโก ค่าที่อยู่กึ่งกลางระหว่างทาง อีกทั้งยังเอื้อต่อการรับประสบการณ์สุดแสนพิเศษจากเห็ดเมาด้วยนั่นเอง นับเป็นครึ่งทางระหว่างภูเขากับทะเลอันแสนวิเศษเสียนี่กระไร 

สำหรับซิโปลิเตแล้วมีความพิเศษมากกว่าแห่งอื่นๆ อยู่บ้าง ในฐานะที่ขึ้นชื่อว่าเป็นหาดเปลือยแห่งเดียวของประเทศเม็กซิโกซึ่งกฎหมายรับรองเมื่อปี 2016 และตั้งแต่ปีนั้นเป็นต้นมา ในช่วงกุมภาพันธ์ก็มีการจัดเทศกาลเปลือยขึ้นทุกปี ให้สาวความย้อนกลับไป จุดเริ่มต้นมาจากยุคฮิปปี้ในช่วงทศวรรษที่ 70 หมู่บ้านริมทะเลแห่งนี้เป็นแม่เหล็กดึงดูดพวกเขามาที่นี่เพราะความไม่มีอะไรนี่แหละ ชายหาดโล่ง บังกะโลสร้างด้วยวัสดุธรรมชาติ ถนนหนทางยังเป็นลูกรัง ไร้ความเจริญทางวัตถุโดยประการทั้งปวง ผ่านไปห้าสิบปี ปัจจุบันสภาพหมู่บ้านเปลี่ยนแปลงไป เจริญมากขึ้น ทว่ายังคงเค้าความบ้าน ๆและฟีลฮิปปี้ไว้สูงมากอยู่ดี

นักเล่นกระดานโต้คลื่นนิยมพิชิตคลื่นสูงที่นี่ ทั้งที่รู้ว่าโอกาสจะโดนซัดสำลักน้ำเค็มนอกฝั่งซึ่งตนเองอาจหาญต่อกรกับธรรมชาติ แต่ก็มิวายยังคงไม่ยินยอมศิโรราบต่อคลื่นแรงเหล่านั้น การเกิดเป็นมนุษย์บางครั้งก็มักจะมาพร้อมกับโจทย์ยาก ๆเช่นนี้นี่เอง

ชาวราสต้าบางกลุ่มจู่ ๆก็พากันโผล่มา สยายเต็นท์เต็มหาดกันราวกับเป็นหมู่บ้านชาวโฮมเลสริมทะเล จัดกิจกรรมอะไรต่อมิอะไรกันไปวันสองวัน ถึงเวลาก็สลายตัว คืนชายหาดให้แก่หมู่บ้านดังเดิม รถตู้โวคสวาเกนของหนุ่มสาวชาวเดรดล็อคคู่หนึ่งหลบมุมในซอย นั่นเป็นทั้งพาหนะและบ้านเคลื่อนที่ซึ่งพาพวกเขาไปยังที่ต่าง ๆ เพื่อเห็นโลกกว้าง ขณะเดียวกันก็ประกอบอาชีพถักทำเครื่องประดับขายไปด้วย ภาพคนหนุ่มสาวผมยาวชาวละตินเดินถือแผงกำไลข้อมือและสร้อย เร่ขายตามหาด คละเคล้ากันกับชาวบ้านที่เดินขายทาโคส (tacos) หรือทามาเลส (tamales) ให้แก่นักเที่ยวเป็นภาพชินตา

ชั้นเรียนโยคะ คอร์สทำสมาธิ การนวดบำบัด และเวิร์คช้อปผสมผสานจิตวิทยาเข้ากับหลักปรัชญาว่าด้วยการสร้างความสงบสุขให้แก่จิตใจเป็น “สินค้า” ขายดีในที่แบบนี้ ในขณะเดียวกันปาร์ตี้ถึงเช้าและการเสพยาทุกขนานก็พร้อมจะทำลายใครก็ตามที่หลงไปชื่นชอบมันด้วย 

3

สายๆ ของวันปกติ แดดจัดจ้า ผมมุดออกจากเต็นท์ตัวเอง เทของเหลวสีน้ำตาล เป็นกาแฟสกัดเย็นซึ่งแช่ผงกาแฟในน้ำเปล่าข้ามคืนลงไปในแก้วพลาสติก นั่งลงไปบนพื้นทราย จิบกาแฟอร่อยรสละมุน

ลมเย็นยามเช้าทำให้สดชื่นมาก คลื่นร่าเริงขยันม้วนตัวขึ้นสูง ไม่ต่ำกว่าสองเมตร แล้วพากันกระแทกตัวแรงสู่ฝั่ง คำรามกึกก้องเช่นนั้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย มองไปยังฉากทะเล ในกรอบสายตา เห็นครอบครัวหนึ่ง ประกอบด้วยพ่อแม่วัยสามสิบต้น ลูกชายตัวน้อยน่าจะราวห้าขวบ พวกเขาพากันเดินผ่านหน้าลานพักแรม คนพ่อถือร่มชายหาดคันเบ้อเร่อ คุณแม่เทินตุ๊กตาเป่าลมรูปเสือตัวใหญ่เท่าเสือจริงสีสันสดใสไว้บนหัว ขณะเด็กน้อยเดินตามต้อยๆ

ครอบครัวนี้เปลือยกายล่อนจ้อนคล้ายเป็นสิ่งสามัญพึงกระทำประการหนึ่ง เดินสวนผ่านคุณตาคุณยายร่างท้วมหนังพุงห้อยเผละเปลือยเปล่าอีกคู่ที่เดินเล่นจูงมือกันรับแดดยามเช้า ในขณะหญิงฝรั่งเรือนร่างสมส่วนอีกนางเสียบหูฟังก้าวย่างเหยียบทรายละเอียด ที่นี่มีผู้คนเปลือยเดินย่ำหาดทรายและลงเล่นน้ำเค็มเป็นเรื่องธรรมดา ภาพลักษณะนี้เห็นกันชินตา เป็นภาพปกติเกินกว่าจะมาตั้งคำถาม

ไม่ได้หมายความว่าทุกคนหรือประชากรหลักแก้ผ้าเดินกันโทง ๆทั่วไป น่าจะมีเพียงแค่ห้าเปอร์เซ็นต์เท่านั้นกระมังที่จัดอยู่ในกลุ่มนัก naturist หรือ nudist นักท่องเที่ยวทั่วไปและชาวบ้านจากหมู่บ้านนี้ก็ยังคงนุ่งห่มตามปกติ นักนิยมเปลือยกายไม่ได้รู้สึกประดักประเดิด ขณะที่คนใส่เสื้อผ้าก็ไม่ได้มองว่าชีเปลือยเป็นสิ่งอุจาดตาแต่อย่างใดด้วยเช่นกัน

ตามทัศนะของชาว naturist แล้ว พวกเขามีความเชื่อแรงกล้า ว่าการเปิดโอกาสให้ทุกส่วนของร่างกายได้สัมผัสสภาพแวดล้อมโดยรอบนั้น เป็นการสร้างเสริมจิตใจให้แข็งแรงได้ทางหนึ่ง

ราวเที่ยงวันของวันเดียวกัน ผมเดิน (ใส่เสื้อผ้า) ไปยังปลายาเดลอามอร์ (Playa del Amor) ซึ่งอยู่ปลายสุดด้านตะวันออก หาดนี้แยกขาดจากหาดหลักซึ่งยาวเกือบสองกิโลเมตรด้วยโขดหินสูง ต้องเดินขึ้นเนินเล็ก แล้วจึงลงไปสู่หาดอามอร์ซึ่งกว้างไม่ถึงร้อยเมตร นั่งหลบแดด สั่งเครื่องดื่มขวดเล็กจากเพิงขายของเพียงเพื่อจะได้ครอบครองมุมหลบแดดบ่าย เปิดหนังสือติดกระเป๋ามาอ่าน พลางสายตากวาดไปด้วยบ้าง เห็นและได้ยินเสียงสามีภรรยาคู่เมื่อเช้าหัวเราะร้องร่า หญิงทำหน้าที่ผลักตุ๊กตาเสือยักษ์ออกสู่ทะเล สามีนั่งเปลือยกายบนตัวเสือโดนคลื่นพัด คลื่นแรงซัดเข้าฝั่ง ซัดโครมจนเสือพลิกคว่ำ สามีตกจากหลังเสือ ภรรยากรีดร้อง ไม่ใช่เพราะเห็นว่าอันตราย แต่เพราะสนุกสนานราวกับได้กลับไปเป็นเด็กน้อยเช่นลูกชายอีกครั้ง ผมหัวเราะออกมาดังๆ ด้วยความขบขัน คนข้างเคียงก็พากันหัวเราะด้วยเช่นกัน ครอบครัวนี้ทำให้ผมมองความเปลือยเปล่าด้วยมุมมองที่แตกต่าง เปลือย หาใช่อนาจารแต่อย่างใดไม่ 

ย่ำค่ำ บรรยากาศผ่อนคลายกว่าทุกช่วงของวัน ใครต่อใครพากันออกมาสูดอากาศบริสุทธิ์ริมหาด ร้านอาหาร ผับ บาร์เปิด แสงไฟและเสียงเพลงดึงดูดผู้คน คลื่นยังคงซัดแรงเช่นเดิม และราตรียังคงยาวนานเกินกว่าจะรีบกลับไปมุดเต็นท์นอน แม้จะรู้ว่าในที่สุดจะต้องพ่ายแพ้ ไม่อาจยืนหยัดผ่านค่ำคืนได้นานและนิรันดร์กาลเฉกเช่นทะเล แต่การได้เตร็ดเตร่ไปตามชายหาดในเวลาเช่นนี้นับเป็นความรื่นรมย์มากยิ่ง

The post Zipolite ชายหาดว่างเปล่าที่กลายเป็นจุดกำเนิดวัฒนธรรมฮิปปี้ในประเทศเม็กซิโก appeared first on a day magazine.

Alfred Nobel

HOME…?

ชาว digital nomads มักเลือกเมืองวาฮากา (Oaxaca City) เป็นหนึ่งในสถานที่พักอาศัยเพื่อทำงานทางไกล ไม่ต้องเข้าออฟฟิศ อยู่ที่ไหนก็ได้บนโลกใบนี้โดยมีคอมพิวเตอร์พกพากับอินเทอร์เน็ตความเร็วมากพอ ก็สามารถสร้างงานสร้างรายได้ให้แก่ตัวเองได้แล้ว

คนต่างชาติพลัดถิ่นมีชุมชนของพวกเขาเอง อาจจะเพื่อให้ได้ sense of belonging ส่วนใหญ่รู้จักกันทั้งจากปากต่อปาก จากการไปพบปะกันตามอีเวนต์ ร้านกาแฟ หรือแกลเลอรี่ บ้างถึงกับเริ่มธุรกิจของตัวเองปักหลักถาวรก็มี เมืองนี้ใหญ่ประมาณหนึ่ง ค่าที่เป็นเมืองหลวงของรัฐวาฮากา (Oaxaca State) ซึ่งเป็นหนึ่งในรัฐที่น่าสนใจมากของประเทศเม็กซิโก แม้จะเป็นเมืองใหญ่ ประชากรเกือบล้านคน แต่ยังนับว่าเล็กมากพอที่ใครต่อใครจะรู้จักกันอย่างค่อนข้างทั่วถึง

อันที่จริง ไม่เฉพาะแค่เมืองนี้เท่านั้น แต่ยังมีอีกหลายเมืองในเม็กซิโก รวมถึงอีกหลายเมืองในแถบอเมริกากลาง (Central America) อย่างเช่น ประเทศกัวเตมาลา (Guatemala) หรือนิคารากัว (Nicaragua) ขึ้นชื่อว่าเป็นแหล่งพักพิงทำงานของคนประเภทนี้เช่นกัน

ผมทำงานเขียนและงานอื่นๆ (เช่น กาแฟ) ขณะเดินทางด้วยเช่นกัน ไม่แน่ใจนักว่าสามารถจัดตัวเองเข้าไปอยู่ในหมวดหมู่นักทำงานเร่ร่อนได้หรือไม่ เพราะเวลาเกินกว่าครึ่งของแต่ละปียังคงปักหลักอยู่ในไทย แต่นั่นก็ไม่ได้สลักสำคัญมากเท่ากับการตระหนักว่าตนเองได้ทำในสิ่งที่ตนเองหลงใหล ซึ่งคือการเดินทางและได้ทำงานที่ชื่นชอบในเวลาเดียวกัน

ใช่ไหม?

ในเมืองแห่งคนเมสติโซ (Mestizo)

ผมอดไม่ได้ที่จะเปรียบเทียบเมืองวาฮากากับเชียงใหม่ แทบอยากตั้งฉายาเอง ว่าเมืองนี้ คือ ‘เชียงใหม่แห่งเม็กซิโก’ นั่นไม่ใช่เพราะวาฮากาล้อมรอบด้วยกำแพงกับคูเมืองสี่ด้าน ไม่ได้มีประตูเมืองเก่าคล้ายประตูท่าแพ สถาปัตยกรรมก็คนละโลก ผังเมืองยิ่งต่างกันเสียยิ่งกว่ามาจากดาวเคราะห์คนละดวง

แต่ขณะพักอาศัย เดินเหิน เสพกลิ่นอายเมืองนี้ กลับรู้สึกเหมือนกำลังสูดกลิ่นเชียงใหม่ ทั้งร้านรวงเท่ๆ ร้านอาหารหลากสัญชาติ แกลเลอรี่แทรกตัวในซอกตึก สตูดิโอของศิลปินผลิตชิ้นงานศิลปะเกิดขึ้นเต็มเมือง นักดนตรีทั้งเล่นข้างถนนและในผับบาร์ ร้านกาแฟหนาแน่น ภูเขาตระหง่านนอกเมืองคล้ายดอยสุเทพ เป็นความแปลกแยกแตกต่างอันแสนคุ้นเคย 

ไม่แปลกเลย ที่เมื่อมาถึงเมืองนี้ ผมไม่ได้กระตือรือร้นเที่ยวทำกิจกรรมปกติแบบทัวริสต์ทำกัน ปล่อยจังหวะผ่อนคลายกับเร่งเร้าด้วยความเร็วพอๆ กับขณะอยู่เชียงใหม่ (เวลาไม่ไปไหนต่อไหน ผมอยู่เชียงใหม่ ก็เลยใช้เป็นจุดอ้างอิง)

ประชากรเมืองนี้ ส่วนใหญ่คือเมสติโซ (Mestizo) ย้อนกลับไปเมื่อหลายร้อยปีก่อน ช่วงที่ชาติตะวันตกโดยเฉพาะพวกสเปนเข้ามายึดครองทวีปนี้ตามแบบฉบับเทรนด์ชาติต่างๆในยุโรปแข่งกันล่าอาณานิคม พวกเขาพากันลงหลักปักฐาน สร้างบ้านแปงเมือง แต่งงานแตกหน่อออกลูกหลานกันระหว่างคนยุโรปกับคนพื้นเมืองท้องถิ่น เกิดเป็นลูกผสม เรียกกันว่าเมสติโซ คำนี้ไม่ได้เป็นคำดูถูก เรียกกันเพราะประเทศนี้เต็มไปด้วยคนเชื้อสายกึ่งๆ กลางๆ แบบนี้ เพื่อนร่วมงานคนหนึ่ง เคยทำงานให้กับบริษัททัวร์สัญชาติอังกฤษ เขาเป็นคนวาฮากา และเขาก็เป็นลูกครึ่งสเปนกับซาโปเท็ก (Zapotec People) ผิวน้ำตาลผมดำและหน้าตาออกฝรั่ง เป็นเมสติโซ เจ้าตัวบอกว่าอย่างไรเสีย คนเม็กซิกันผิวขาวก็ยังคงอยู่ในตำแหน่งสูงส่งกว่า ขณะเดียวกัน คนที่มาจากเชื้อสายชนพื้นเมืองดั้งเดิมร้อยเปอร์เซ็นต์ก็เป็นเบี้ยล่างในสังคมอยู่ดี เมื่อเทียบกับพวกเมสติโซ 

ชนชั้นวรรณะไม่ได้มีเฉพาะแค่ที่อินเดีย หรือที่ไทย แต่เม็กซิโกก็มีด้วยเช่นกัน

เทศกาลเกลาเก็ทซา (Guelaguetza Festival)

คำว่า เกลาเก็ทซา เป็นคำในภาษาซาโปเท็ก แปลให้เข้าใจง่ายน่าจะประมาณ ‘ร่วมด้วยช่วยกัน’ เมื่อใดก็ตามที่บ้านใครหรือหมู่บ้านไหนเฉลิมฉลองแต่งงาน กิจกรรมทางศาสนา หรือพิธีอะไรก็ตาม เป็นธรรมเนียมปฏิบัติต่อเนื่องยาวนานของคนในรัฐวาฮากาซึ่งประกอบกันขึ้นด้วยกลุ่มชาติพันธุ์ซึ่งแตกต่างกันถึงสิบหกภาษา

พวกเขาจะนำเอาข้าวปลาอาหาร เครื่องดื่ม และขนมนมเนยมาสมทบในงานที่จัดขึ้น เป็นการแสดงพลังแห่งการร่วมไม้ร่วมมือกันและการเป็นสมาชิกของสังคมที่ตนเองอาศัยอยู่ด้วย เทศกาลเกลาเก็ทซาจัดขึ้นในช่วงปลายเดือนกรกฎาคมของทุกปี ซึ่งเป็นเวลาประจวบเหมาะกับช่วงที่ผมอยู่ที่นั่นพอดี จึงได้ร่วมสนุกสนานไปกับชาวเมืองด้วย

นอกเมืองในปัจจุบันซึ่งชาวเมืองกำลังจัดงานรื่นเริงกันอยู่ บนเนินเขา ห่างออกไปไม่ถึงสิบกิโลเมตร เป็นที่ตั้งของโบราณสถานสำคัญ ชื่อมอนเตอัลบาน (Monte Alban) ที่นี่เคยเป็นเมืองหลวงและศูนย์กลางการค้าการปกครองอาณาจักรของคนพื้นเมืองซาโปเท็กตั้งแต่ยุคก่อนคริสตกาล ผ่านไปนับพันปี ซาโปเท็กเสื่อมอำนาจ ชาวมิกสเท็ก (Mixtec) ขึ้นมาเรืองอำนาจแทน ทว่าในที่สุดก็ถึงกาลดับสูญ เมืองถูกทิ้งร้าง ปัจจุบันซากเมืองโบราณแห่งนี้ได้รับการบูรณะขึ้นมาใหม่ กลายเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ เป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญยามมาเยือนเมืองวาฮากา นักท่องเที่ยวมักจับรถบัส ไม่ก็จองทัวร์พร้อมไกด์นำเที่ยว ใช้เวลาเดินทางไม่ถึงครึ่งชั่วโมงก็ขึ้นไปถึงเมืองโบราณแห่งนี้ซึ่งอยู่เหนือหุบเขา

องค์ประกอบโดยรวมช่วยให้สามารถจินตนาการย้อนกลับไปยังยุคเก่าก่อนได้อย่างไม่ยากเย็นนัก ภาพรางๆ ซ้อนทับสิ่งที่เห็นอยู่ต่อหน้า ชีวิตชีวาของเมืองในยุคนั้นปรากฏขึ้น เหมือนภาพฮอโลแกรมฉายขึ้นมาในฉากซึ่งมีนักท่องเที่ยวกำลังเดินเล่นกันอยู่ ชาวเมืองแต่งกายด้วยชุดประจำเผ่า เดินกันขวักไขว่ ค้าขาย ต้อนสัตว์เลี้ยง นำผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรมาแลกเปลี่ยนกัน อีกมุมของเมืองมีงานรื่นเริงลักษณะคล้ายเกลาเก็ทซา ผู้คนเฉลิมฉลอง สนุกสนาน เมามายเพราะร่ำรินดื่มเมสกัล (Mezcal) ซึ่งเป็นเหล้าท้องถิ่นที่ผลิตจากพืชทะเลทรายอย่างอะกาเว (Agave) ข้างบนตรงโน้นพวกผู้ชายร่างป้อมทว่ากำยำทั้งหลายกำลังขมีขมันเร่งก่อสร้างพีระมิดให้เสร็จทันพิธีกรรมสำคัญ

กลับลงมาจากมอนเตอัลบาน ช่วงบ่ายแก่ ยาวไปจนค่ำคืน การเฉลิมฉลองดำเนินต่อไป พาเหรดขบวนยาวครื้นเครง วงดุริยางค์ วงโยธวาทิตบรรเลง สาวน้อยสาวใหญ่แต่งกายด้วยชุดสีสันฉูดฉาดพลิ้วไหวร่ายระบำไปตามจังหวะดนตรี คนสวมตัวตุ๊กตายักษ์หน้าตาตลกหมุนตัวไปโดยรอบ กลุ่มเด็กหนุ่มต่อไม้เข้ากับขาตัวเองกลายร่างเป็นมนุษย์โย่งก็อยู่ในขบวน ไหนจะคนเชิดหุ่นวัวพร้อมกับมัดก้อนประทัดติดไว้กับหุ่น เมื่อจุดไฟ ประทัดดังสนั่นลั่น คนเชิดวัวหมุนตัวเต้นให้เข้ากับจังหวะ ฝูงคนดูแน่นขนัดสองข้างทางโห่ร้อง ผิวปาก ขบวนพาเหรดเคลื่อนรอบเมืองแล้ว ก็ไปหยุดกันที่ลานใจกลางเมือง การร้องรำทำเพลงยังคงดำเนินต่อไป เป็นบรรยากาศชื่นมื่นทีเดียว

วาฮากามีมิติของปัจจุบันที่ซ้อนทับอยู่กับอดีตค่อนข้างชัดเจน ผสมผสานวัฒนธรรมก่อนยุคล่าอาณานิคมเข้ากับสมัยใหม่ เป็นบ้านของทั้งคนท้องถิ่นดั้งเดิม คนลูกครึ่ง คลื่นคนย้ายถิ่นยุคใหม่ และเป็นบ้านชั่วคราวของนักท่องเที่ยวด้วยเช่นกัน   

The post วาฮากา เมืองขวัญใจชาว digital nomads และมีหน้าตาเหมือนเชียงใหม่แห่งเม็กซิโก appeared first on a day magazine.

As your heart chose? Only time

(ท่อนแรกของบทเพลง Only Time โดย Enya)

1

ผ่านพบ เพื่อพลัดพราก

เดินทางเข้าสู่ย่านเมืองเก่าของเมืองงามปวยบลา (Puebla) พร้อมกับ “ไอ้น้ำเงิน” จักรยานคู่ใจคันเก่ง โฮสเทลที่จองไว้แล้วในย่านนี้

จักรยานพาผมระเหเร่ร่อนมาแล้วสองเดือน จากตอนเหนือของประเทศเม็กซิโก จนกระทั่งล่วงเข้าสู่พื้นที่ภูเขาค่อนมาทางตอนใต้ ระยะทางร่วม 2,000 กิโลเมตร ถึงที่พักก็จัดการเช็คอินตามปกติ เจ้าหน้าที่พาไปยังห้องพักแบบรวม แนะนำห้องอาบน้ำและส้วม พาไปดูห้องนั่งเล่น ห้องครัว ระเบียงกว้างสำหรับนั่งเล่น พร้อมทั้งบอกพาสเวิร์ด wifi 

จัดแจงข้าวของเข้าที่เสร็จแล้ว ผมกับไอ้น้ำเงินออกไปสำรวจเมืองและหาอะไรกิน เพิ่งจะบ่ายนิดหน่อยเอง เวลาถมถืด กระดี๊กระด๊าร่าเริงกันออกนอกหน้า เพราะจองที่พักไว้ห้าวัน หมายความว่าจะได้พักกันยาวหน่อย ไม่ให้ดีใจได้อย่างไร

เมืองเก่าที่นี่ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยองค์การยูเนสโกในปีค.ศ. 1987 เป็นเครื่องการันตีคุณภาพให้แก่นักท่องเที่ยวระดับหนึ่ง มาถึงจริงก็เห็นด้วย เมืองนี้มีประวัติศาสตร์ยาวนานหลายร้อยปี โดยเฉพาะอย่างยิ่งช่วงที่สเปนเข้ายึดครอง ตึกรามสูงไม่กี่ชั้น แต่ดูสวยสง่า โบสถ์สีลูกกวาดคั่นแทบจะทุกห้าสิบเมตร ศาสนสถานเยอะเหลือเกิน ห้องสมุดเก่าแก่ที่สุดในทวีปอเมริกาก็อยู่ในเมืองนี้ ลวดลายชดช้อยทั้งด้านนอกและด้านในอาคาร กระเบี้องเคลือบลายสีน้ำเงินดินเผา เหล่านี้เห็นได้ทั่วไป แต่งแต้มเมืองให้สวยคลาสสิก ถนนปูด้วยก้อนหินหรืออิฐหนอน ผังเมืองออกแบบไว้อย่างดี รสชาติเมืองปวยบลาช่าง “อร่อย” จริง ๆ

พวกเราวนชมเมืองกันเป็นชั่วโมง ความหิวยิ่งทวีคูณ ต้องแวะหาอะไรกินแล้วล่ะ เจอร้านแป้งทอด ข้างในมีไส้หลากหลายให้เลือก เรียกว่าโมโลเตส (Molotes) เห็นว่ายังไม่เคยลอง ก็ชิมสักสองชิ้นโตไม่เสียหลาย จักรยานพิงไว้หน้าร้าน 

กินเสร็จ จ่ายเงิน ออกมา ไอ้น้ำเงินอันตรธานไร้แม้กระทั่งเงา! รู้ทันที ว่าโดนมือดีฉกมันไปแล้ว เหตุการณ์เกิดขึ้นรวดเร็วและแสนง่ายดาย แบบนั้นเลย

เรายังไม่ได้กล่าวคำลากันเลยนะไอ้เพื่อนยาก ตลอดสิบห้าปีที่พวกเราเดินทางหัวหกก้นขวิดด้วยกัน ผ่านประเทศแล้วประเทศเล่า ยังไม่ได้ทันตั้งตัว จู่ ๆก็จะเกิดเหตุการณ์เช่นนี้ ชั่วดีดนิ้วมือยังไม่ทันหายดัง จักรยานคู่กายถูกกลืนหายไปในเมืองใหญ่ที่เพิ่งจะมาถึง

บทจะจากกัน ก็ไม่ร่ำลากันเสียหน่อย จากกันง่ายเกินไป เช่นนี้เองหรือ

2

(Just) let go

สายๆ วันถัดมา หลังจิบกาแฟ ทำข้าวผัดกิน เสร็จแล้วก็ออกเดินกับเจเรมี เพื่อนร่วมโฮสเทลชาวฝรั่งเศส (เขาเดินทางโดยเรือข้ามแอตแลนติกจากยุโรปมายังซีกโลกนี้กับแฟนสาวจูเลีย) ไปยังจุดที่น้องพนักงานโฮสเทลบอกว่าปกติย่านนั้นคนเขามักจะเอาของมือสองมาวางขาย รวมทั้งจักรยานด้วย 

อันที่จริง ผมทำใจ “ปล่อย” ไอ้น้ำเงินไปได้แล้วตั้งแต่เมื่อวานเย็นตอนที่เดินผ่านลานหน้าวิหารแห่งเมืองปวยบลา (Puebla Cathedral) วงดุริยางค์กำลังบรรเลง ฝนโปรยเม็ด เสียงดนตรีและบรรยากาศผสมกันระหว่างเสียดายกับตัดใจ อธิบายยาก แต่มันรู้สึกประมาณนั้น ใจหายและเสียดายอยู่ลึกๆ แต่ในเมื่อรู้ว่าทำอะไรไม่ได้ก็ต้องยอมปล่อย ไม่มีประโยชน์ที่จะตีอกชกตัวหรือฟูมฟาย

มองในแง่หนึ่ง จักรยานเป็นเพียงสิ่งของ แต่อีกแง่ มันมีคุณค่าทางใจ ผมเองดีใจที่รู้สึกโหวง ๆแบบนั้น มันแสดงให้เห็นว่าของบางอย่างมีความหมายต่อชีวิตจิตใจ ก็ย่อมต้องรู้สึกสิ เทียบกับสิ่งของ (หรือผู้คน) ที่เราเฉยๆ ด้วย จะอยู่หรือจะจากไปก็คงไม่กระไร ใช่ไหม 

ใช้เวลาร่วมสี่ชั่วโมงออกเดินกันสองคน ไม่เจอเบาะแสไอ้น้ำเงิน แต่สิ่งที่ได้แทน คือเพื่อนใหม่ที่ไม่ได้รู้จักมักจี่ แต่เห็นความพยายามในการช่วยออกไปตามหาเจ้าเพื่อนยาก

อีกอย่าง จักรยานกับสิ่งของหายไปในประเทศนี้ ก็ไม่ได้หมายความว่าบ้านเมืองนี้น่ากลัวชนิดที่ต้องระวังตัวแจหรืออันตรายเกินกว่าจะมาเที่ยว ส่วนหนึ่งเป็นเพราะความเลินเล่อของผมเองด้วย เหตุการณ์นี้หาได้ทำให้ตึกรามบ้านช่องซึ่งมีสีสันสดใสดูหม่นหมองลงแต่อย่างใดไม่ เมืองนี้ก็ยังคงสดสวยเช่นเดิม สองเดือนที่เดินทางในเม็กซิโก ผมได้สัมผัสมิตรภาพและความมีน้ำจิตน้ำใจของคนเม็กซิกันมาก 

มากกว่าสิ่งที่เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อวานนี้ด้วยซ้ำ

3

เหตุผลของการจากลา

ผมถามตัวเอง ว่าได้เรียนรู้อะไรเป็นเรื่องเป็นราวจากการทำจักรยานหายไปหรือไม่

ตลอดช่วงชีวิต ผมทำหลายอย่าง ทั้งที่เป็นรูปธรรมและนามธรรมสูญหาย ไม่ก็ทำมันพัง นี่ก็เป็นอีกครั้ง ดังนั้น จะว่าเป็นความคุ้นชินชนิดหนึ่งก็คงไม่ผิดนัก ผลพวงตามมา คือสามารถทำใจได้เร็วขึ้นทุกครั้งที่ต้องสูญเสียของรัก ยึดติดน้อยลง และน้อยลงเรื่อย ๆ 

สำหรับนักเดินทางแล้ว วิธีท่องโลก ระยะทางกับระยะเวลา เหล่านี้ไม่ค่อยถูกจำกัดด้วยกรอบและค่านิยมหลักของสังคม แต่ละคนเลือกเดินทางด้วยรูปแบบจำเพาะ โลกกว้างเป็นเบ้า หล่อหลอมนักพเนจรนิยมเหล่านี้ โดยมีสาระบันเทิงให้เก็บเกี่ยวไปด้วยระหว่างทาง บางอย่างกลายเป็นบทเรียนสำคัญ

ครั้งนี้จำเป็นต้องตัดสินใจ ว่าจะยังคงมุ่งไปข้างหน้ายังจุดหมายต่างๆ ด้วยวิธีเดิม โดยหาซื้อจักรยานคันใหม่ หรือจะเปลี่ยนวิธีการ ลังเลอยู่สองสามวัน ตัดสินใจ “ฟัง” เสียงจากข้างใน เดินไปยังร้านขายอุปกรณ์ทางทหาร ซื้อเป้ใบขนาดกลางสีน้ำเงินสด จัดการเคลียร์ของใช้ที่ไม่จำเป็นออกเพื่อจะพอดีกับกระเป๋า ข้าวของน้อยลงกว่าเดิม 

และกระเป๋าใบนั้นผมตั้งชื่อให้มันว่า “ไอ้น้ำเงิน”

มองแบบคนโลกสวย การที่จักรยานคันโปรดหายตัวไป เพราะมันมีเหตุผลรองรับอยู่เพียงพอที่จะเกิดเหตุการณ์นี้ (everything happens for a reason) และก็อาจจะเป็น “จุดเริ่มต้น” ของย่อหน้าถัดไป อาจจะเป็นสัญญาณบ่งบอกไม่ให้ไปต่อด้วยวิธีเดิมก็เป็นได้ ดังเช่นบทเพลง Only time ของ Enya ความหมายของเนื้อเพลงสื่อให้เห็นว่า แท้จริงไม่มีใครรู้หรอกว่าจะเกิดอะไรขึ้นกับเราบ้าง เราไม่สามารถคาดเดาและมั่นใจในแผนการต่าง ๆ เราอาจจะหวังให้เกิดสิ่งหนึ่ง แต่ใครเล่าจะล่วงรู้ว่าผลลัพธ์จะออกมาเป็นเช่นไร 

มีเพียงเวลาเท่านั้นที่จะคลี่ม่านแห่งอนาคตให้ปรากฎเมื่อเราเดินทางไปถึงช่วงเวลานั้น ๆแล้ว

The post ปวยบลา เมืองมรดกโลกในเม็กซิโก และการจากลาที่คาดไม่ถึง appeared first on a day magazine.