ในฉากหลัง เขาคือเด็กหนุ่มที่ทิ้งใบปริญญาด้านวิศวกรรมไฟฟ้า มาจับ pitcher เทลาเต้อาร์ต เริ่มต้นฝึกฝนตัวเองหลังเคาน์เตอร์ในคาเฟ่เล็กๆ ล้มเหลวจากร้านกาแฟร้านแรกของตัวเองที่ออสเตรเลีย เจอเรื่องผิดพลาด ฝ่าฟันกับคำพูดคนรอบตัวซ้ำแล้วซ้ำเล่าเป็นเวลาสิบปี เฉกเช่นคนที่ไม่ยอมอ่อนข้อกับอุปสรรค 

แต่เชื่อไหมว่า แม้ในวันที่เขาประสบความสำเร็จบนเวทีระดับโลกมาหลายครั้งหลายครา คำพูดจากคนเหล่านั้นยังคงเดินตามหลังอยู่ เขาเลือกที่จะฟัง และแปรเปลี่ยนมันเป็นแรงกระตุ้นให้ตัวเองเดินรุดไปข้างหน้า เพื่อทำในสิ่งที่ตัวเองรักต่อ

ทั้งหมดนี้คือนิยามความเท่ของบาริสต้าคนไทยที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดคนหนึ่งที่เราอยากแบ่งปัน และตัวหนังสือหลังจากนี้คือสิ่งที่ยืนยันว่าหนทางแห่งความสำเร็จของเขาไม่ง่ายดายเลย

พลังของเด็กหนุ่มที่ใครบอกให้หยุดก็ไม่ฟัง

“ผมเรียนวิศวะเพราะแม่อยากให้เรียนครับ แต่ตอนปีสาม ผมรู้ตัวว่าวิศวกรไม่ใช่อาชีพที่ผมชอบ เลยอยากเป็นสจวร์ต อยากทำตามความฝันตอนเด็กที่อยากเที่ยวรอบโลกด้วย แต่ภาษาอังกฤษผมย่ำแย่มาก (หัวเราะ) อาชีพที่อยากทำต้องมีความรู้ภาษาอังกฤษก่อน สามเดือนหลังเรียนจบผมเลยตะบี้ตะบันอ่านหนังสือ หาความรู้พื้นฐานภาษาอังกฤษ ผมว่าผมเป็นคนเพี้ยนประมาณหนึ่งนะ เวลาชอบอะไรก็จะอยากทำมันทุกวันๆ มันเป็นช่วงเวลาที่เปลี่ยนชีวิตผมมากเลย

“ผมอยากจริงจังกับการเรียนภาษามากขึ้นเลยขอที่บ้านไปออสเตรเลีย ที่บ้านไม่ค่อยว่าอะไรกับการตัดสินใจนี้ แต่จริงๆ เขาก็บ่นว่าทำไมไม่ไปสมัครงานเป็นวิศวกร ผมตอบเขาไปว่าขอเรียนภาษาก่อนน่าจะดีกว่า

“ระหว่างที่เรียน ผมสมัครงานเป็นเด็กล้างจานในร้านอาหารไทย พอทำได้สักพักก็เริ่มรู้สึกว่าถ้ายังอยู่ที่นี่ไปเรื่อยๆ เราแย่แน่ๆ เพราะที่ร้านก็มีแต่คนไทย แต่ผมไปออสเตรเลียเพราะอยากพูดภาษาอังกฤษ เลยตัดสินใจลาออก จำได้ว่าพี่ๆ คนไทยที่ทำงานเรียกผมไปคุยในครัว ‘คิดดีแล้วเหรอที่ลาออก เพราะงานที่นี่ไม่ใช่ว่าทุกคนจะสมัครเข้ามาทำได้นะ เชื่อพี่เหอะ อย่าไปไหนเลย’ ผมรู้สึกในใจว่าทำไมทุกคนต้องกะเกณฑ์ว่าสิ่งที่เราได้ทำในตอนนั้นคือดีแล้ว ผมไม่ชอบเลยเวลาที่มีคนบอกผมแบบนี้

“หลังจากนั้นผมไปสมัครงานเป็น all-rounder (คนทำงานจิปาถะ) ในคาเฟ่ ผมมีโอกาสได้ทำงานที่หลากหลายและได้ใช้ภาษาอังกฤษอย่างที่หวังไว้ด้วย ทุกเช้าที่ร้านจะมีผมและบาริสต้าอีกคนที่เข้าร้านไวกว่าคนอื่นๆ ทุกวันผมได้เห็นเขาเซตเครื่องชงกาแฟ ปรับเครื่องบด ทำลาเต้อาร์ต ผมรู้สึกว่ามันเจ๋งมาก กาแฟแก้วแรกที่ผมได้กินก็คือกาแฟของบาริสต้าคนนี้ เขาเป็นแรงบันดาลใจให้ผมอยากเป็นบาริสต้า

“เขาได้ตำแหน่งแชมป์โลกลาเต้อาร์ตมาครองเลยตัดสินใจลาออกจากร้าน ผมก็เลยขอลาออกด้วย พนักงานทุกคนเขาดีใจกับเรานะ ถ้าเรามีเป้าหมายใหม่ทุกคนก็หวังดีอยากให้เราไปได้ดี มันทำให้ผมเห็นความแตกต่างในนิสัยคนไทยและคนออสเตรเลีย”

คำดูถูกที่ชวนพิสูจน์ความตั้งใจ

“ผมลงทุนเปิดคอกเทลบาร์และคาเฟ่กับเพื่อนที่ออสเตรเลีย แต่กิจการเราไปได้ไม่ค่อยสวย โชคดีที่โลเคชั่นร้านดีมากๆ ผมตัดสินใจขายร้านเอาเงินมากลบหนี้ ตรงนี้เป็นบทเรียนชิ้นสำคัญในชีวิตเลย ครั้งต่อไปจะไม่หุ้นกับใครแล้ว ผมบินกลับเมืองไทยและตั้งใจว่าจะเปิดคาเฟ่ของตัวเอง แต่ก็มีปัญหากับที่บ้านซ้ำอีก เพราะเขาอยากให้ผมเป็นวิศวกร

“เราทะเลาะกันรุนแรง ผมเลยเอาเงินเท่าที่ผมมีมาเปิดร้าน Ristr8to ซึ่งก่อนหน้านั้นผมก็เริ่มลงแข่งลาเต้อาร์ตที่ออสเตรเลีย ผมอยู่ที่นู่นมาเกือบสี่ปี ซึมซับวัฒนธรรมคาเฟ่ของเขามาเยอะ นี่เป็นเหตุผลที่ผมอยากเปิดคาเฟ่สไตล์ออสเตรเลียที่เน้นขายกาแฟแบบ single origin และลาเต้อาร์ต ซึ่งในปี 2011 สิ่งนี้ยังเป็นสิ่งใหม่มากสำหรับวงการกาแฟบ้านเรา

“มีคนในวงการกาแฟพูดกับผมว่า ‘คนไทยเขากินกาแฟกับนมข้นมาตั้งแต่จำความได้ อยู่ๆ คุณจะให้คนไทยกินกาแฟร้อนได้ยังไง ยังไงก็ไม่มีทางทำได้’ หรือคำจากคนอื่นอย่าง ‘เป็นแค่ร้านลาเต้อาร์ต กาแฟใช้ไม่ได้หรอก’ ความรู้สึกมันเหมือนกับวันที่ผมลาออกจากร้านอาหารไทยที่ออสเตรเลีย คนบางคนมัวตัดสินคนอื่นๆ จากประสบการณ์ของตัวเอง และเชื่อกันแบบผิดๆ ว่าถ้าคนก่อนหน้าทำไม่ได้ คนที่มาทีหลังก็ทำไม่ได้เหมือนกัน

“วันแรกที่เปิดร้าน ผมขายกาแฟได้ 8 แก้วเองครับ แต่ลึกๆ ผมไม่อยากยอมแพ้เลย ผมเชื่อว่าลาเต้อาร์ตเป็นสิ่งที่เชื่อมคนทั่วไปให้เข้าสู่โลกของ specialty coffee ได้ง่ายที่สุด ผมคงรู้สึกเสียดายมากกว่าถ้าความรู้ที่เราเก็บเกี่ยวจากประเทศที่ขึ้นชื่อเรื่องกาแฟไม่ได้ทำประโยชน์อะไรให้กับวงการกาแฟไทยเลย”

อุปสรรคข้างทางที่แชมป์โลกลาเต้อาร์ตต้องฝ่าฟัน

“หลังจากเปิดร้านไม่นานผมก็ลงแข่งลาเต้อาร์ตอีก สุดท้ายปีนั้นผมก็ได้เป็นตัวแทนประเทศไทยและคว้าอันดับที่ 6 ของโลกมาได้ เสียงที่ผมได้ยินจากคนข้างหลังบางคนคือ ‘ไม่ได้ที่หนึ่งหรอก เห็นไหมว่าไม่เก่งจริง’ ทั้งๆ ที่ปีนั้นเป็นครั้งแรกที่ตัวแทนประเทศไทยเข้าไปอยู่ในรายชื่อ final six (ผู้ชนะอันดับที่ 1-6 จะได้รับการบันทึกชื่อในรายการแข่งขัน) ตอนแรกๆ หงุดหงิดนะ แต่ในใจก็คิดว่าเดี๋ยวคราวหน้าผมจะได้อันดับที่สูงกว่านี้ให้ดู

“ปี 2015 คือปีที่สองที่ผมลงแข่ง คราวนี้ผมได้อันดับที่ 5 จริงๆ ผมคาดหวังแล้วว่าคว้าแชมป์โลกมาได้แน่ๆ แต่ด้วยความผิดพลาดเล็กๆ น้อยๆ ที่ผมทำบนเวทีทำให้โอกาสนั้นหายไปเลย ปีต่อมาผมก็ตัดสินใจลงแข่งอีก คราวนี้หล่นไปอยู่ที่ 11 เลยครับ เจ็บปวดมาก (หัวเราะ) แต่ตอนนั้นผมแทบไม่สนใจเลยว่าใครจะว่ายังไง เพราะคำพูดเดิมๆ เหล่านั้นทำอะไรผมไม่ได้แล้ว

“ผมกลับมาอ่านบทสัมภาษณ์อดีตแชมป์โลก เขาบอกว่าซ้อมวันละสิบชั่วโมงเป็นเวลาสองเดือน เททิ้งเกือบสองหมื่นแก้ว ผมฉุกคิดว่าบางครั้งผมอาจจะโทษคนอื่นมากเกินไป เราซ้อมน้อยมากเมื่อเทียบกับคนที่ทุ่มเททำมันมาเป็นเดือนๆ ความล้มเหลวบางทีมันก็สะใจ โดยเฉพาะเวลาที่เราลุกขึ้นจากมันได้

“แข่งเสร็จปีนั้นผมเตรียมตัวเพื่อการแข่งในปีถัดไปเลย เวลาเห็นอะไรเจ๋งๆ ก็เก็บมันมาครีเอตเป็นลายลาเต้อาร์ต หรือคิดหาวิธีการพรีเซนต์ที่ใส่เรื่องราวเข้าไปให้มันน่าสนใจ พยายามทำให้ทุกๆ วินาทีในสิบนาทีของการแข่งขันนั้นไม่มีช่องโหว่ให้กรรมการหักคะแนน จนในที่สุดก็ได้อันดับที่ 1 อย่างที่ตั้งใจไว้”

บทสรุปที่ไม่ใช่บทสุดท้าย

“ผมมองว่าทุกๆ คำพูดและความผิดพลาดมีความดีในตัวมัน อย่างน้อยที่สุดชีวิตเราต้องไม่ล้มซ้ำรอยเดิม มันคงเป็นเรื่องธรรมดาที่ไม่ว่าเราจะเก่งหรือไม่เก่งยังไงเราคงหนีไม่พ้นคนที่คอยสรรหาคำพูดมาดูถูกความสามารถเรา เวลามีใครมาดูถูกเราก็แค่เปลี่ยนมันให้เป็นแรงผลักดัน แล้วก็ ‘ลงมือทำ’ ให้เขาดู

“ถ้าถามผมว่าความสำเร็จคืออะไร สำหรับผม เงินอาจจะไม่ใช่คำตอบสุดท้าย ผมให้ความสำคัญกับความสุขที่ได้ทำในสิ่งที่ผมชอบตรงนี้ เร็วๆ นี้ผมก็กำลังจะแข่งอีกรายการ Coffee in Good Spirit เวลามีคนมาถามว่าทำไมยังลงแข่งอยู่ ผมมักถามเขากลับไปว่า ‘แล้วทำไมเราจะต้องหยุด’

“ตอนนี้ผมเป็นคนที่นอนเฉยๆ ไม่ได้แล้ว ผมอยากทำให้ทุกอย่างดีขึ้นในทุกวัน หาไอเดียใหม่ๆ มาป้อนให้ร้าน ทำ Ristr8to ให้เป็นคาเฟ่ที่ดี การมีโอกาสได้ทำในสิ่งที่ตัวเองชอบไปเรื่อยๆ วิถีชีวิตแบบนี้อาจเรียกได้ว่าเป็นความมั่นคงอย่างหนึ่งได้แหละมั้ง”

แค่ทำในสิ่งที่เป็นตัวของตัวเอง เชื่อมั่นในความคิด ลงมือทุ่มเทให้กับมันอย่างสุดใจ และมองทุกอุปสรรคในแง่ดี นี่คือความเท่ที่เราสัมผัสได้จากชายที่อยู่ตรงหน้าเราคนนี้ เหมือนกับแบรนด์ AXE ที่เชื่อเสมอว่าเราทุกคนมีความเท่ในแบบฉบับของตัวเอง โดยไม่จำเป็นต้องทำในสิ่งที่เหมือนใคร แค่มั่นใจในตัวเราที่เป็นเราก็พอ

ขอบคุณสถานที่ Khom Coffee

The post คำตัดสินและคำถามที่ผลักดัน ‘ต๋อง Ristr8to’ ก้าวสู่แชมป์โลกลาเต้อาร์ต appeared first on a day magazine.

เรารู้จักเธอผ่านกระทู้พันทิปแนะนำที่ชื่อ ‘แม่ผมเกษียณไปเป็น Backpacker’ ซึ่งเขียนโดยนรพิชญ์ เนื้อหาเล่าเรื่องการไปเที่ยวแบ็กแพ็กของคุณแม่วัย 63 ปี เรื่องของคุณแม่นักเดินทางทั้งสนุกและปลุกความอยากเที่ยวของคนหนุ่มสาวชนิดที่อ่านจบแล้วอยากออกเดินทางทันที

คนอ่านสนใจว่าป้าแป๋วเตรียมตัวในการเดินทางคนเดียวยังไง ส่วนเราสงสัยว่าสำหรับหญิงสาวหลังวัยทำงานก่อร่างสร้างตัว การเดินทางทำให้เธอมีชีวิตอีกครั้งยังไง

ก่อนเกษียณ ป้าแป๋วเป็นข้าราชการที่มีอายุงานกว่า 39 ปีในกระทรวงสาธารณสุข เป้าหมายในวัยทำงานคือการเก็บเงินสร้างชีวิตและครอบครัว ในใจลึกๆ กาญจนาอยากออกไปดูโลกกว้าง แต่เธอไม่เคยได้โอกาสนั้น

เมื่อถึงวัยเกษียณ กาญจนาโชคดีที่ลูกๆ โตเป็นผู้ใหญ่ สามีก็ไม่เคยห้าม น้ำหนักที่เคยวางอยู่บนบ่าก็ลดน้อยลงจนแทบจะเดินตัวปลิว ด้วยนิสัยรักการอ่าน ชอบละลายเวลาไปกับห้องสมุด อดีตข้าราชการสาวสะดุดตากับหนังสือที่เล่าเรื่องการเดินทางที่เรียกว่าแบ็กแพ็ก เธอตัดสินใจว่าจะเริ่มต้นชีวิตใหม่ ด้วยการสำรวจโลกกว้างเพียงลำพัง

“เรารู้สึกว่าเราก็ยังแข็งแรง เพราะเพิ่งหยุดทำงานแต่เราเหมือนรถที่ยังวิ่งเร็วๆ อยู่ จะหยุดอยู่เฉยๆ มันก็อยู่ยาก เรายังอยากไปไหนมาไหนก็เลยเลือกที่จะเดินทาง” ป้าแป๋วพูดตาเป็นประกาย “การเดินทางคนเดียวมันเป็นความคล่องตัว อย่างเวลามีโปรโมชั่นเครื่องบินเราก็จองได้เลย ไม่ต้องถามใครว่าจะมีเวลาตรงกับเราไหม แค่นั้นเอง”

ปี 2015 แบ็กแพ็กทริปแรกของป้าแป๋วคือการไปพม่า 2 อาทิตย์ด้วยวิธีแสนอินดี้คือนั่งรถทัวร์ไปเหนือสุดของไทยแล้วหารถเข้าเมืองเมียวดีด้วยตัวเอง เธอแบ่งเงินเก็บและเงินบำนาญที่ได้ทุกเดือนเป็นเชื้อเพลิงในการเดินทาง ทุกทริปใช้เวลาประมาณ 2 อาทิตย์ ระหว่างวางแผน เธอคำนึงถึงความปลอดภัยเป็นอันดับต้นๆ Google และหนังสือนำเที่ยวสารพัดเล่มทำให้ทุกอย่างง่ายขึ้น ระหว่างเดินทาง เธอจะโพสต์ลงเฟซบุ๊กหรือไลน์หาครอบครัวว่าอยู่ที่ไหน ทุกทริปจะเลี่ยงทุกสถานการณ์เสี่ยง ถ้าลงเครื่องบินดึกดื่น เธอจะยอมนอนที่สนามบิน รอให้ฟ้าสว่างแล้วค่อยออกเดินทาง “จริงๆ เป็นคนมีอายุก็ทำให้ไม่อันตรายเหมือนกันนะ เราสามารถนอนห้องพักรวมในโฮสเทลได้เลย เพราะไม่มีใครมาสนใจเราหรอก” คุณแม่นักเดินทางเล่า

นอกจากความปลอดภัย สุขภาพก็เป็นเรื่องสำคัญ เธอดูแลตัวเองอย่างดีเพราะเชื่อว่าร่างกายคือแหล่งพลังงานสำคัญในการเดินทาง “เราไม่อยากกินยาตลอดชีวิต เราจึงตรวจสุขภาพทุกปี ออกกำลังกายทุกวัน กินอาหารแบบไม่ตามใจปากมากนัก แม้คนเราจะหลีกเลี่ยงเรื่องโรคภัยไข้เจ็บไม่ได้ในท้ายที่สุด แต่มันไม่ควรจะมาเร็วเกินไป ควรมีเวลาให้ตัวเองได้ใช้ชีวิตบ้าง”

ป้าแป๋วเล่าประสบการณ์เดินทางให้คนในครอบครัวฟัง ลูกชายอ่านแล้วก็ยุให้เธอเปิดเพจเฟซบุ๊กเล่าเรื่องให้คนอื่นอ่าน เธอบอกว่าสนใจประวัติศาสตร์ของแต่ละประเทศเป็นพิเศษ สถานที่ห้ามพลาดทุกทริปคือพิพิธภัณฑ์และแกลเลอรี่

แท้จริงแล้วความสุขของนักเดินทางวัยเกษียณ ไม่ใช่สถิติจำนวนประเทศที่ไปเยือน แต่เป็นการสำรวจเรื่องราวของบ้านเมืองด้วยสายตาตัวเอง

“การศึกษาประวัติศาสตร์ของแต่ละประเทศก็เหมือนเราได้รู้จักพ่อและแม่ของคนในประเทศนั้น เราจะรู้ว่าทำไมคนชาตินี้ถึงมีนิสัยแบบนี้ แล้วการเดินทางไปเห็นด้วยตาก็ช่วยยืนยันประวัติศาสตร์ที่เรารู้ว่ามันเป็นจริง มันเป็นความสุขเล็กๆ ในบั้นปลายชีวิตของเรา”

เธอหัวเราะและส่ายหัวเมื่อเราถามถึงจุดมุ่งหมายของการเดินทางของคนอายุหลัก 6 ป้าแป๋วไม่สนใจ “อายุปูนนี้แล้วอย่าถามถึงจุดมุ่งหมายเลย เราแค่อยากใช้เวลาที่เหลือทำสิ่งที่เรามีความสุข การเดินทางทำให้เราเพลิดเพลิน สนุกกับชีวิต และเติมเต็มในสิ่งที่ขาดไป ตราบใดที่ยังมีแรงแบบนี้ ก็ยังอยากจะเดินทางต่อไป จนกว่าจะไปไม่ไหว”

ดูจากโปรแกรมเที่ยวยาวเหยียดทั้งปี เราเห็นแล้วว่าเธอยังสนุกกับการใช้ชีวิต 65 คือตัวเลขอายุที่เธอกำหนดว่าจะหยุดพักเพื่อประเมินตัวเอง ถ้าร่างกายร้องหาที่พักเธอจะไม่ปฏิเสธ บ้านแสนสงบและหนังสือนับร้อยพร้อมให้ความสุขในบั้นปลาย

แต่ถ้ายังไหว เราคงได้เห็นการเดินทางของป้าแป๋วในวัยขึ้นเลข 7 เพราะเธอเชื่อว่าการเดินทางไม่ใช่การทำสถิติ แต่เป็นการออกกำลังกายที่ทำให้เธอแข็งแรง มีเรี่ยวแรงไปต่อทั้งกายและใจ

Facebook | ป้าแบ็คแพ็ค

(จากคอลัมน์ เรื่องนี้สอนให้รู้ว่า – a day 189 พฤษภาคม 2559)

ภาพ มณีนุช บุญเรือง

The post กาญจนา พันธุเตชะ แห่งเพจ ‘ป้าแบ็คแพ็ค’ appeared first on a day magazine.

ประเด็นสำคัญข้อหนึ่งคือเราอยากรู้จัก สช. มากขึ้น
ในฐานะที่เป็นองค์กรภายใต้สำนักนายกรัฐมนตรีที่เข้าใจความต้องการด้านสุขภาพของประชาชนมากที่สุด

ข้อต่อมาคือเราอยากรู้ว่าทำไมภาคสาธารณสุขของไทยถึงเข้มแข็งและประสบความสำเร็จในตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา

วันนี้เราเลยอยากเล่ามหากาพย์แห่งวงการสาธารณสุขไทยและการปฏิรูปสุขภาพ
ตั้งแต่การดูแลสุขภาวะพื้นฐาน
ไปจนถึงการสร้างเครื่องมือเพื่อการมีส่วนร่วมในนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพของประชาชน ผ่านมุมมองและแนวคิดของ
นพ.พลเดช ปิ่นประทีป เลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ที่มีต่อเส้นทางความเปลี่ยนแปลงตลอด
40 ปีที่ผ่านมา และหลักไมล์สำคัญที่นำมาสู่ พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ
พ.ศ. 2550 ที่เป็นดั่งปรากฏการณ์ที่ปลุกคนไทยให้ลุกขึ้นมาร่วมกันสร้างสังคมสุขภาวะ

เริ่มต้นจากค่อยๆ
สร้างคนที่มีชุดความคิดและอุดมคติคล้ายกัน

ย้อนกลับตั้งแต่ยุค 14 ตุลา
บุคลากรวงการสาธารณสุขเกิดกระแสตื่นตัวทางสังคมเป็นอย่างมาก เห็นอกเห็นใจคนยากคนจน ตระหนักถึงปัญหาความเหลื่อมล้ำและความไม่เป็นธรรมในการเข้าถึงบริการสาธารณสุข

คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
จึงมีกระบวนการพานักศึกษาแพทย์ในยุคนั้นไปเรียนรู้สิ่งที่เรียกว่าสาธารณสุขชุมชน ในช่วงปิดเทอมภาคฤดูร้อน
เมล็ดพันธุ์นักศึกษาแพทย์ของแผ่นดินจะต้องเดินทางไปในพื้นที่ห่างไกลความเจริญ
เพื่อออกค่ายสร้างโรงเรียนและสอนหนังสือเด็กๆ
พ่วงด้วยการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมสำคัญที่เรียกว่าการตรวจสุขภาพให้กับชาวบ้าน
ด้วยเครื่องมือทางการแพทย์ที่หอบหิ้วกันมาจากกรุงเทพฯ ถือเป็นการเรียนรู้วิชาผ่านการปฏิบัติจริงและเก็บข้อมูลสุขภาพของคนในชุมชนในช่วงเวลาของการออกค่ายอาสา

เวลาผ่านไป เมล็ดพันธุ์นักศึกษาแพทย์เหล่านั้นก็ค่อยๆ เติบโตขึ้นอย่างงดงามด้วยความคิดและอุดมการณ์จากคำสอนของสมเด็จพระราชบิดา (สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร
อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก) ที่ทรงปลูกฝังแนวคิดเรื่องการรับใช้ประชาชนและความรักที่มีต่อเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน
บุคลากรที่มีคุณค่าเหล่านี้ได้ทำหน้าที่แพทย์ตามชุมชนในต่างจังหวัด
เป็นผู้อำนวยการโรงพยาบาลชุมชน และเริ่มมีประสบการณ์ด้านการบริหาร กลายเป็นกลุ่มที่มีพลังทางความคิดใหม่ๆ ผนึกกำลังกับเหล่าอาจารย์แพทย์ของพวกเขาจนส่งผลต่อนโยบายสาธารณสุขของไทยมาจนถึงปัจจุบัน

การปฏิรูปครั้งแรกที่เกิดจากนโยบายสร้างโรงพยาบาลอำเภอทั่วประเทศ

ปี 2520 – 2530 ถือเป็นช่วงเปลี่ยนผ่านสำคัญ เมื่อรัฐมนตรีสาธารณสุข เหล่าแพทย์ชนบท และอาจารย์แพทย์ในมหาวิทยาลัย
รวมตัวกันขอให้กระทรวงสาธารณสุขหยุดโครงการสร้างโรงพยาบาลด้วยงบประมาณ 700 ล้านบาท แล้วนำเงินจำนวนนั้นไปสร้างโรงพยาบาลชุมชน 700
แห่ง
ยกระดับสถานีอนามัยมาเป็นโรงพยาบาลชุมชนและโรงพยาบาลอำเภอกระจายทั่วประเทศไทย
ทำให้ประชาชนเข้าถึงบริการด้านสุขภาพอย่างทั่วถึงมากขึ้น

ต่อจากนั้น
จึงเกิดการสร้างและปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐาน (Infrastructure)
ด้านการให้บริการทางการแพทย์ที่ไทยเราล้ำหน้าหลายๆ ประเทศได้ โดยเฉพาะในกลุ่มประเทศโลกที่สาม มีแพทย์ที่ลงไปทำงานใกล้ชิดชาวบ้าน
มีการผลิตแพทย์จำนวนมากขึ้นเพื่อรองรับการทำหน้าที่ในโรงพยาบาลตามพื้นที่ต่างๆ
เหล่านั้น

จากยุคก่อเกิดโครงสร้างพื้นฐาน
สู่ยุคแห่งการสร้างเสริมสุขภาพประชาชน

ยุคสร้างเสริมสุขภาพประชาชนหรือ Health Promotion เกิดในช่วงปี
2530 – 2540 โดยประเทศไทยอยู่แถวหน้าในการส่งเสริมสุขภาพและควบคุมโรค
แก้ปัญหาโรคระบาดต่างๆ เช่น โรคเรื้อน และวัณโรค

โดยเฉพาะการสร้างหลักสูตร FETP (Field Epidemiology Training Program) ซึ่งเป็นพลังสำคัญในการสร้างและส่งนักระบาดวิทยาเข้ามาดูแลปัญหาโรคระบาด
ทำการวิจัย และสืบค้นโรคติดต่อทั้งหลาย รวมถึงการหาสาเหตุปัจจัยต่างๆ
เพื่อทำสงครามกับโรคระบาดที่เกิดขึ้น ทำให้นักระบาดวิทยามีความสามารถในการวางแผน กำหนดกลยุทธ์
และกลายเป็นนักยุทธศาสตร์ของแผ่นดินในที่สุด

ข้อมูลด้านสุขภาพของคนไทยจากหน่วยที่เล็กที่สุด คือโรงพยาบาลชุมชน อนามัย และสาธารณสุขชุมชน
ไปสู่มือของผู้เชี่ยวชาญด้านการวิเคราะห์สถานการณ์
โดยกลยุทธ์ทั้งหลายมาจากข้อมูลปฐมภูมิที่เก็บตามโรงพยาบาลในพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศ ใช้การวิเคราะห์จากเครื่องมือสถิติขั้นสูง ซึ่งใช้ข้อมูลในระดับ population เพื่อประมวลผลทั้งประเทศได้ว่า
ในช่วงนี้มีโรคระบาดอะไรที่กำลังเกิดอย่างรุนแรงอยู่บ้างและควรป้องกันอย่างไรให้ทันท่วงที นี่คือโมเดลสร้างฐานข้อมูลทางการแพทย์
ก่อนจะมาถึงยุคที่ใช้ระบบคอมพิวเตอร์และดิจิทัลในปัจจุบัน

เรื่องสุขภาพไม่ใช่แค่เรื่องของปัจเจกบุคคล
แต่ยังโยงไปถึงนโยบายระดับชาติ

หลังจากยุค Health Promotion แล้ว
Episode ถัดมาของวงการสาธารณสุขไทยก็มาถึงยุค Social Determinants of Health คือสุขภาพไม่ใช่แค่เรื่องของร่างกายและจิตใจเท่านั้น
แต่ยังครอบคลุมไปถึงสุขภาพสังคมและสุขภาพทางปัญญา
ยุคนี้จึงเกิดหน่วยงานสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.)
ทำงานวิจัยด้านสุขภาพประชาชนมาอย่างยาวนานในปี 2545 อีกทั้งยังเกิดองค์กรที่เราคุ้นชื่ออย่างสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
และสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ในปีต่อมา

5 ปีต่อจากนั้น
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.)
ก็เกิดขึ้นภายใต้สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี
ทำหน้าที่เป็นองค์กรทางนโยบายเปรียบดั่ง Soft
Power ที่ขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพและเชื่อมโยงนโยบายข้ามกระทรวง

คณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ
คือการรวมตัวกันของเหล่าบุคคลจาก 3
ฝ่าย 3
มุมมองที่ทำงานด้านนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพ
หนึ่งคือ นักวิชาการ นักวิชาชีพ สองคือ ภาคประชาสังคม ชุมชนท้องถิ่น ผู้ทรงคุณวุฒิ และธุรกิจเอกชน
และสามคือ ภาครัฐ นักการเมือง ข้าราชการ ปลัดกระทรวง
ที่รวมตัวกันเป็นสามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา เป็นองค์ประกอบของสิ่งที่เรียกว่าคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ
ที่มีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน

หัวใจและเครื่องมือสำคัญของสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ
(สช.) ต่อสังคมไทย

หัวใจของ สช. คือสร้างการมีส่วนร่วม นำไปสู่พลังเครือข่ายที่ใช้ความรู้เพื่อไปสู่ข้อเสนอเชิงนโยบายที่เปลี่ยนแปลงโครงสร้างความสัมพันธ์
ปรับกฎหมายใหม่ แก้กฎหมายเก่า เพื่อสร้างกลไกใหม่ทั้งหมด
เนื้อแท้ของมันจึงเป็นการปฏิรูปที่ขยายวงกว้างจากการปฏิรูปสาธารณสุขและสุขภาพไปสู่การปฏิรูปสังคม สิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจฐานราก โดย สช. ได้ทำหน้าที่สำคัญในการสร้างเครื่องมือมา
3 รูปแบบ เพื่อการมีส่วนร่วมจากทุกฝ่าย

เครื่องมือชิ้นแรก เรียกว่า สมัชชาสุขภาพ
เป็นกระบวนการพัฒนาและขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพแบบมีส่วนร่วม
โดยการมีส่วนร่วมแบบ Active และทำงานแบบ Proactive
คือการสร้างพลเมืองตื่นรู้ (Active Citizen) ที่มีอำนาจการตัดสินใจ
มาเข้าร่วมแสดงความคิดเห็นและลงมติประเด็นที่เข้าสู่สมัชชาสุขภาพได้เลยจากตัวพวกเขาเอง

เครื่องมือชิ้นที่สอง คือ ธรรมนูญสุขภาพ เป็นกรอบกติกาที่สังคมยึดถือร่วมกัน ใช้กระบวนการเรียนรู้และตกลงร่วมกันในสังคม
ชุมชน ได้รับความนิยมมากในระดับตำบลต่างๆ ทั่วประเทศกว่า 600 ตำบลนำเครื่องมือนี้ไปปรับประยุกต์เป็นธรรมนูญสุขภาพตำบล
เกิดวงจรเรียนรู้กันอย่างเข้มแข็งและเฉลียวฉลาด สร้าง Active Citizen ขึ้นมาในอีกสไตล์หนึ่ง

เครื่องมือชิ้นที่สาม คือ การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ (Health Impact Assessment – HIA) เครื่องมือนี้จะถูกใช้ในกรณีที่จะมีโครงการเกิดขึ้นในสังคมหรือในชุมชนท้องถิ่นที่ใดที่หนึ่ง ชุมชนรอบๆ นั้นจะได้รับผลกระทบจากโครงการนั้นโดยตรง
โดยเฉพาะผลกระทบต่อสุขภาพ ต่อสิ่งแวดล้อม ต่อสังคม
พวกเขาก็สามารถเอาเครื่องมือนี้ไปประยุกต์ใช้ได้

ความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นตั้งแต่ระดับชาติไปจนถึงชุมชนเล็กๆ

ตลอด 10
ปีที่ผ่านมา สช. มีบทบาทหลักในฐานะเป็นหน่วยงานเล็กๆ
สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี มุ่งการสานพลัง ภายใต้ พ.ร.บ.
สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 กฎหมายที่ต้องการให้เกิดการทำงานข้ามหน่วยงาน
ไม่มีพรมแดน สช.จึงประสานได้ทั้งกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และกระทรวงมหาดไทย

ที่ผ่านมา ถือว่า สช. บรรลุวัตถุประสงค์การสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพ
โดยใช้หลักสามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา ตั้งแต่ระดับชาติ ภูมิภาค จังหวัด ท้องถิ่น
ชุมชน เกิดนโยบายที่ไม่เป็นขั้วใดขั้วเดียว เพราะแต่ละขั้วล้วนมีบทบาท
มีศักยภาพแตกต่างกันไป ถ้าขาดไปมุมใดมุมหนึ่งก็จะไม่ประสบความสำเร็จ

ขณะนี้ พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 ผ่านการพิสูจน์แล้วว่ามีคุณค่า
มีประโยชน์และปรับใช้ได้จริง ทำให้ “ขบวนปฏิรูปสุขภาพ” ของประเทศเติบโตเร็วมาก เหมือนรถไฟสายสุขภาพที่ทั่วถึง กว้างขวางไปทุกจังหวัด อำเภอ ตำบล
เป็นการออกแบบเครื่องมือที่ตรงความต้องการของคนไทย และขบวนปฏิรูปนี้ได้สร้างสิ่งที่เรียกว่า สานพลังอย่างบูรณาการ ลดช่องว่างของภาคประชาชน ประชาสังคม
กับภาครัฐและภาคธุรกิจ เกิดการเห็นคุณค่าและยอมรับซึ่งกันและกัน

ยกระดับบทบาทของ สช. เพื่อก้าวสู่อนาคตในทศวรรษหน้า

ปัจจุบัน สช. ได้เริ่มปรับเปลี่ยนวิธีการด้วยการเชื้อเชิญองค์กรภาคีจากทุกกระทรวงมาร่วมเป็นเจ้าภาพสร้างสรรค์นโยบายสาธารณะที่ดี ทั้งหน่วยงานตระกูล ส. หรือกระทรวงที่เกี่ยวข้อง
เปลี่ยนมายด์เซ็ตของเครือข่ายในการระดมความคิดเห็น
ก้าวข้ามการมองผู้อื่นว่าเป็นฝ่ายตรงข้าม
ทำให้เกิดความพอใจและอยากเข้ามามีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน

สิ่งที่ สช.
จะมุ่งไปในอีก 10 ปีข้างหน้า
คือการยกระดับคุณค่าให้กระบวนการที่ประสบผลดังกล่าวกลายเป็น “เครื่องมือระดับชาติ” สามารถรับมือประเด็นปัญหาใหญ่ๆ
ของประเทศได้ ไม่เฉพาะเรื่องสุขภาพเท่านั้น แต่รวมถึงความขัดแย้งในสังคม สช. ภาคีเครือข่าย
และ พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ จะเป็นฐานทุนที่สำคัญในการแก้ปัญหาเรื้อรัง
มุ่งไปสู่สภาวะใหม่ที่สามัคคีปรองดอง อาจเป็นเครื่องมือทางการเมืองหรือเครื่องมือทางนโยบาย เพื่อให้คนรุ่นใหม่สร้างสรรค์ระบบประชาธิปไตยจากฐานข้างล่างขึ้นมาให้เกิดความเข้มแข็งในที่สุด

ภาพ มณีนุช บุญเรือง
ภาพประกอบ พนิดา มีเดช

The post นักวางแผนนโยบายสุขภาพแห่งชาติ appeared first on a day magazine.

แต่เป็นสายตาที่จับจ้องมัน

สายตาของครูสมชาย ปงศรีชัย หรือครูเหลือ ชายชราเจ้าของพิพิธภัณฑ์เฮือนคำหยาด เป็นประกายสุกใสเมื่อพาเราเดินเข้าไปชมของสะสมในบ้าน ผ้าซิ่นตีนจกผืนเก่า เครื่องเบญจรงค์ เครื่องใช้ไม้สอยแกะสลัก ที่นอนสงบนิ่งอยู่ในตู้ดูมีชีวิตชีวาเมื่อชายวัย 70 ปีถ่ายทอดเรื่องราวเบื้องหลังของพวกมัน ชิ้นส่วนเล็กๆ น้อยๆ ของประวัติศาสตร์เมืองลับแลก็หลุดร่วงลงมาเหมือนจิ๊กซอว์ชิ้นจิ๋ว ตำนานผ้าซิ่นลับแลงแซงผีเงือก เรื่องราวของเจ้าเมืองทุ่งยั้ง รายชื่อของผู้หญิงที่ส่งต่อผ้าซิ่นอายุ 200 กว่าปีจากรุ่นสู่รุ่น ภาพอุตรดิตถ์ที่เจ้าบ้านคนนี้ถ่ายทอดสนุกสนานเปี่ยมกลิ่นอายท้องถิ่นชาวบ้านแบบที่หาไม่ได้ในหนังสือเรียน

“คนมันใจรักน่ะ ตอนผมอายุ 16 ปี อาจารย์สอนว่าสินค้าที่มาจากเมืองจีนคือชามเบญจรงค์ เราอยากเห็นเลยเข้าไปในหมู่บ้าน ขอดูจากบ้านเก่าๆ ผมชอบมาก อยากได้ ก็ขอซื้อมา หลังจากนั้นก็เก็บสะสมของเก่ามาตลอด” ครูเหลืออธิบาย “ตอนนั้นพ่อแม่ก็คิดว่าผมเล่นเงินเล่นทอง แต่ถ้าเราไม่สะสม ของเก่าๆ ก็จะออกไปจากลับแลหมด ถ้าเราไม่ถามเรื่องราวจากคนเก่าแก่ เรื่องราวของมันก็จะหายไปหมด”

นัยน์ตาของเจ้าบ้านชราเปี่ยมพลัง ไม่ใช่แค่ของโบราณในเฮือนคำหยาดที่มีค่า แต่แพชชันเปี่ยมล้นของเจ้าบ้านผู้มีใจรักของเก่าต่างหากที่ทำให้เรื่องราวในอดีตกลับมาหายใจอีกครั้ง

“ผู้หญิงที่นี่ทอผ้าได้ทุกคน แต่สิบห้าปีที่แล้วไม่มีใครนิยมทอผ้าแล้ว ทั้งที่มันเป็นวัฒนธรรมของที่นี่” ครูโจ-จงจรูญ มะโนคำ เจ้าของพิพิธภัณฑ์ผ้าซิ่นตีนจกไท-ยวน ลับแล พาเราเดินชมผ้าซิ่นเก่าแก่ในพิพิธภัณฑ์ที่เพิ่งเปิดเต็มตัวเมื่อปีที่แล้ว ด้วยความหลงใหลในผ้าซิ่นตีนจก ประกอบกับความรู้จากแม่ที่เป็นช่างทอผ้าฝีมือดี ครูโจกลับมาบ้านเกิดและพยายามสร้างตลาดซื้อขายผ้าซิ่นจากการรับซื้อผ้าเก่า รวมกลุ่มแม่บ้านให้สร้างผลงานใหม่ๆ จนกลายเป็นกลุ่มช่างทอผ้าบ้านคุ้มและบ้านนาทะเล เจ้าบ้านผู้มุ่งมั่นสร้างระบบตั้งแต่เตรียมอุปกรณ์ ย้อมไหมสีธรรมชาติ พัฒนาแบบและลวดลายของผ้าซิ่น จนถึงหาตลาดวางขายตลอดทั้งปี สินค้าซิ่นตีนจกที่นี่จึงงดงามละเอียดไม่แพ้ซิ่นเก่าผืนงามในตู้โชว์

“ถ้าเราไม่สืบทอดมันก็ตายอยู่ในตู้ เป็นอนุสาวรีย์เฉยๆ ผ้าในพิพิธภัณฑ์ที่นี่มีชีวิตขึ้นมาได้ทุกผืน เราแกะลายผ้าเก่าใส่ Excel แล้วพรินต์เป็นแบบเหมือนครอสสติทช์ให้เขาไปทอ เขาก็เป็นศิลปิน เป็นผู้อนุรักษ์ไม่ให้มันหายไป”

เหมือนยิงปืนนัดเดียวได้นกหลายตัว ประธานกลุ่มทอผ้าเชื่อว่าการสร้างรายได้เสริมจากการทอผ้ายังทำให้ผู้คนได้ซึมซับ หวงแหนศิลปะของหมู่บ้าน พิพิธภัณฑ์นี้จึงเป็นแหล่งเรียนรู้ ฟูมฟักเส้นใยอดีตให้เกิดใหม่ครั้งแล้วครั้งเล่า จนเชื่อมต่อและร้อยขนานไปกับปัจจุบัน

“ในฐานะเจ้าบ้าน เรามีความรู้ก็ต้องแบ่ง มีของดีก็ต้องแสดง พิพิธภัณฑ์นี้พี่ทำให้ชุมชน ไม่ได้ทำให้ตัวเราคนเดียว มันเป็นของประจำหมู่บ้าน ของอำเภอ ของจังหวัด เอาไว้ศึกษา เป็นที่รับแขก เผยแพร่ศิลปวัฒนธรรม เราอยากให้คนรู้จักสิ่งที่เรามี และคนบ้านเราเองก็ภูมิใจในสิ่งที่ทำ”

จงจรูญ มะโนคำ
ประธานกลุ่มทอผ้าบ้านคุ้ม ช่างทอผ้าซิ่นตีนจกไท-ยวน ลับแล และเจ้าบ้านชาวลับแล

ภาพ มณีนุช บุญเรือง

พบเสน่ห์ที่ซุกซ่อนอยู่ในเมืองลับแล เมืองเล็กในตำนานของจังหวัดอุตรดิตถ์แบบเต็มอิ่มได้ที่ด้านล่างเลย

The post Living through time appeared first on a day magazine.

พี่ก้อง-สุพจน์ กรประสิทธิ์วัฒน์ เจ้าของกาแฟก้องวัลเล่ย์หันมาพูดประโยคนี้กับเรา ขณะขับจี๊ปปุเลงๆ บนทางคดเคี้ยวสู่บ้านในกรัง เกือบสามสิบปีแล้วที่ชาวเผ่าอิ่วเมี่ยนอพยพจากภาคเหนือมาอยู่ในป่าปักษ์ใต้ หมู่บ้านชาวภูเขาซ่อนตัวอยู่ในมุมลับของอำเภอกระบุรี ที่แม้กระทั่งคนระนองเองอาจไม่รู้จัก คนนอกเรียกพวกเขาว่าเย้า แต่ชื่อแท้จริงที่พวกเขาเรียกตัวเองคืออิ่วเมี่ยน เหมือน human ที่แปลว่ามนุษย์

สาวๆ นุ่งชุดประจำเผ่าสีดำแดงและเครื่องเงินรอต้อนรับพวกเราและ ‘ครูก้อง’ อยู่แล้วเมื่อเราเดินทางถึงในตอนเย็น สองปีก่อนหน้านี้ เจ้าของก้องวัลเล่ย์เข้ามาสอนชาวอิ่วเมี่ยนคั่วกาแฟและผลิตกาแฟโรบัสต้าพรีเมี่ยม กาเอสเพรสโซร้อนๆ กับกาน้ำชาดอกกาแฟที่เก็บได้แค่ปีละครั้งจึงตั้งเตรียมพร้อมบนโตกสานสำหรับแกล้มบทสนทนา

“เรามาจากอำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชรครับ ตอนนี้หลักๆ เราทำไร่กาแฟ ทุเรียน แล้วก็หมาก เหมือนสวนคอนโดที่มีพืช 3 ชนิดอยู่ในสวนเดียวกัน ชั้นแรกคือกาแฟ สูงขึ้นไปคือทุเรียน ชั้นที่สามคือหมาก พื้นที่มันเหมาะกับการเพาะปลูก และสร้างรายได้พออยู่ได้ให้เกษตรกรที่นี่” อาเซ็ง-เฉงโจว แซ่ฟุ้ง หัวหน้ากลุ่มพัฒนากาแฟเอ่ยปากเล่าเรื่องเมื่อเราล้อมวงกันใต้เงาไม้ ประชากรเจ็ดสิบกว่าชีวิตที่นี่ล้วนเป็นญาติกัน ยึดอาชีพเกษตรกรรมทั้งหมด และแต่ละครัวเรือนก็ร่วมผลิตกาแฟคุณภาพส่งให้ก้องวัลเลย์ราวปีละพันกว่าตัน

“ตั้งแต่รู้จักครูก้อง มีความเปลี่ยนแปลงเรื่องกาแฟ ทั้งราคาและคุณภาพ ตอนนี้ทุกคนดื่มกาแฟคั่วเอง เราไม่ได้ซื้อกาแฟที่ตลาด เมื่อก่อนเราคิดว่ามันทำยาก ไม่รู้วิธีการว่าต้องทำยังไงมั่ง แต่พอทำเองก็รู้ว่าทำได้” อาเก๊า-คมสันต์ แซ่เติ๋ง ผู้ใหญ่อีกคนในหมู่บ้านกล่าวเสริม เป้าหมายในอนาคตของชาวอิ่วเมี่ยนคือผลิตกาแฟแบรนด์ของตัวเอง แม้ยังไม่มั่นใจเรื่องการตลาดนัก แต่กาแฟหอมเข้มกับชาดอกไม้หวานละมุนที่เราได้จิบก็บอกใบ้ว่าฝ่ายการผลิตพร้อมเต็มที่แล้ว

“เราภูมิใจกับงานของเรานะ เคยส่งทั้งกาแฟคั่วและชาดอกกาแฟให้เพื่อนที่ลำปางชิม เขาโทรมาบอกว่าไม่คิดว่ากาแฟเราจะหอมอร่อย เขาก็ปลูกกาแฟเหมือนกัน แต่เป็นอราบิก้า” อาเซ็งพูดอย่างจริงใจ “บางทีคนข้างนอกเขาก็ไม่เข้าใจ มีช่วงนึงคนเขาจะพูดว่าชาวเขาคือคนที่ทำลายป่า คนที่ค้ายาเสพติด อะไรประมาณนี้ ทั้งที่ปัจจุบันนี่เลิกราไปหมดแล้ว อาจจะมีเมื่อห้าสิบปีที่แล้ว คือชาวเขาอยู่บนที่สูงมาก พืชที่จะสร้างรายได้ให้คนบนพื้นที่สูงขนาดนั้นคือฝิ่นตัวเดียว ปลูกพืชอื่นเอามาจำหน่ายให้พ่อค้าไม่ได้”

จากเขาลูกหนึ่งสู่เขาอีกลูก ประวัติศาสตร์ของชาวอิ่วเมี่ยนเปลี่ยนไปแต่ละบทเมื่อการย้ายถิ่นเกิดขึ้น เช่นเดียวกับจำนวนผู้คนในเผ่าที่ต้องแยกจากกันทุกครั้งที่มีความเปลี่ยนแปลงตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายายที่ตะเข็บชายแดนไทย-ลาว ไล่มาจนถึงพะเยา กำแพงเพชร และเมื่อบริเวณน้ำตกคลองลานถูกประกาศให้เป็นอุทยานแห่งชาติ พวกเขาก็ต้องอพยพอีกครั้ง

“นี่ถ้าต้องย้ายอีกก็ไม่รู้จะย้ายไปไหนแล้วครับ มีแต่ลงทะเล”

หัวหน้ากลุ่มอิ่วเมี่ยนที่เดินทางมาไกลที่สุดพูดยิ้มๆ จากป่าเหนือสู่ป่าใต้ ความเชื่อและวิถีชีวิตของพวกเขาไม่ได้เปลี่ยนไปมากนักจากกลุ่มภาคเหนือ จะต่างกันก็แค่พืชที่ปลูก แต่ชาวเผ่ายังคงนิยมกิจกรรมปักผ้าด้วยมือ ใช้ภาษาเฉพาะตัวที่เขียนด้วยตัวอักษรจีนฮั่น และทุกเทศกาลตรุษจีน ทำบุญพิธีใหญ่ หรือโรงเรียนปิดเทอมใหญ่ พวกเขาจะกลับไปเยี่ยมญาติพี่น้องเสมอ อิ่วเมี่ยนทั้งโลกมีแค่ 12 ตระกูลเท่านั้น สายใยระหว่างคนของภูเขาจึงแนบแน่นแม้มีระยะทางกั้นกลาง

“ช่วงปลายร้อนต้นฝนที่นี่ก็สวยและหนาว ประมาณเดือนพฤษภาคม มีทะเลหมอกสวยมากไม่แพ้ภาคเหนือเลยครับ จะแวะมาชิมผลผลิต มาคุยกับชาวบ้านก็ได้ แต่ถ้าจะมาต้องบอกล่วงหน้าก่อน เพราะแต่งตัวแบบนี้มันเหนื่อยมาก”

อาเก๊าบอกอย่างใจดีพลางหัวเราะ ฟ้ายามโพล้เพล้เปลี่ยนเป็นสีเข้มจนมองเห็นหมู่ดาวเหนือ สภากาแฟของเรา เด็กสาวๆ กลับเข้าบ้านไปเปลี่ยนชุด บ้านในกรังยังไม่มีโฮมสเตย์ให้นอนค้าง ตอนนี้สามารถแวะเข้ามาเที่ยวได้กับทางก้องวัลเล่ย์เท่านั้น แต่ในอนาคตอาจจัดเป็นทริปเที่ยวชมกระบวนการทำกาแฟ กินอาหารแบบอิ่วเมี่ยน และเปิดโฮมสเตย์ช่วงฤดูเก็บเกี่ยวให้แขกช่วยเก็บเมล็ดกาแฟสีแดง

พูดเพียงเท่านี้ใจเราก็เต้นกระตุกอยากกลับมาเต็มแก่ ผืนป่ารกครึ้ม วิถีชีวิตเรียบง่าย และจิตวิญญาณของขุนเขาที่สถิตย์ในมนุษย์ที่ไม่ยอมท้อถอย แม้ผ่านกาลเวลาและเส้นทางยาวไกล ปลายังคงว่ายน้ำ นกยังคงกระพือปีกบิน และอิ่วเมี่ยนก็ปลูกชีวิตในหุบเขาเหมือนที่เคยทำเสมอมา

“เมื่อก่อนมาอยู่แรกๆ เราเป็นชนเผ่าที่ปิดตัวเอง ไม่อยากให้คนรู้จัก เราเป็นกลุ่มที่เล็กมาก ใช้ภาษาไม่เหมือนเขา ความคิด วัฒนธรรมเราก็แตกต่างจากคนที่นี่ แต่ตอนนี้เราเปิดบ้านแล้วก็ยินดีต้อนรับทุกคนที่อยากมาสัมผัสถ้าอยากรู้จักชีวิตอิ่วเมี่ยนก็เข้ามาหาได้เลย”

เฉงโจว แซ่ฟุ้ง และ คมสันต์ แซ่เติ๋ง
เกษตรกรชาวอิ่วเมี่ยน และเจ้าบ้านชาวกระบุรี

ภาพ มณีนุช บุญเรือง

สัมผัสมนตร์เสน่ห์ของจังหวัดระนองแบบเต็มๆ ได้ที่ด้านล่างเลย

The post Humans of the mountain appeared first on a day magazine.

พวกเขาโยนคำถามไปสู่สังคมว่า จะเป็นไปได้ไหมว่าคนเราทุกคนนั้นอาจเกิดมาเพื่อทำบางอย่างที่เป็นตัวเรา และเมื่อพยายามทำสิ่งนั้นให้ดีที่สุด สักวันหนึ่งก็จะพบกับความสุขที่ยั่งยืน ผ่านการจัดแสดงงานฝีมือของทั้งคู่และเพื่อนๆ ในนิทรรศการเล็กๆ ที่ชื่อว่า from
now from here เราจึงออกเดินทางมาพูดคุยกับพวกเขาถึงความตั้งใจในการจัดงานที่น่ารักพอๆ
กับงานคราฟต์หน้าตาน่าเอ็นดูตรงหน้า

ไม่ว่าสิ่งนี้จะอยู่ที่ไหน
ไม่ว่าโปรเจกต์นี้จะเป็นของใคร ถ้าหากเรารู้ เราจะตามไปดู

ใคร : 4
ครอบครัวคนไทย-ญี่ปุ่นที่ใช้มือและใจสร้างงาน

งานครั้งนี้เกิดขึ้นจากการรวมตัวกันของ 4 ครอบครัวที่ค้นพบสิ่งตัวเองรัก กล้าลองผิดลองถูก และฝึกฝน จนได้งานคราฟต์ดีไซน์ไม่เหมือนใคร

เริ่มจาก หงส์ และชิฮิโระ คู่รักที่รักในศิลปะ ผู้ก่อตั้งแบรนด์ Rendee Design และผู้ริเริ่มไอเดียงาน

เอ และบี สองพี่น้องฝาแฝดสาวชาวกรุง ผู้ไม่ได้จบด้านการออกแบบเสื้อผ้าและไม่มีความรู้เรื่องการสร้างแพตเทิร์น แต่สร้างงานจากสิ่งใกล้ตัวและความชอบในชีวิตประจำวัน บันทึกวัฒนธรรมป๊อปลงบนผ้าทอมือใยกัญชงและจังหวะการปักโดยใช้ด้ายย้อมสีธรรมชาติในชื่อแบรนด์ It takes two to tango

หนู นิด และเล็ก
สามพี่น้องผู้รักงานคราฟต์ แต่แยกย้ายกันไปเติบโตในรูปแบบที่เป็นตัวเอง โดย ‘หนู’ เลือกไปทำ หนูโจฟาร์ม กับสามีชื่อโจ
ฟาร์มสเตย์ที่ใช้ธรรมชาติและศิลปะนำทาง

‘นิด’ เลือกไปเปิดบ้านนารีสโมสร
แบ่งปันการทำงานศิลปะบนผืนผ้าลินินที่เธอรักให้กับผู้คน ส่วน ‘เล็ก’ นอกจากจะเป็นนักเขียนสายบ้าน งานคราฟต์ และการใช้ชีวิตอยู่กับธรรมชาติ เธอยังแบ่งเวลามาทำ Younglek UNDER : under
& easy wear แบรนด์เสื้อผ้าและชุดชั้นในสำหรับสาวๆ
เมืองร้อนที่ชอบสัมผัสเนื้อผ้าธรรมชาติ

ทาคุจิ และเซ็ตสุโกะ
คู่สามีภรรยาช่างปั้นดินเผาและช่างภาพชาวญี่ปุ่นในเชียงใหม่ที่ลงมือทำสิ่งที่รักอย่างตั้งใจเป็นเวลาหลายปี
ทาคุจิได้ค้นพบความสงบจากทำเครื่องปั้นดินเผาญี่ปุ่นจากการลองผิดลองถูก ทดลองผสมดินเมืองไทยและหาสูตรการเคลือบเอง
ส่วนเซ็ตสุโกะนั้นได้ค้นพบความสุขจากการบันทึกเรื่องราวของผู้คนในเชียงใหม่ผ่านภาพถ่ายและงานเขียนที่อ่อนโยนต่อใจ

ทำอะไร :
แสดงงานคราฟต์ในแบบฉบับของตัวเอง

เครื่องปั้นดินเผาญี่ปุ่น
เสื้อผ้าใยกัญชงที่ปักลายป๊อปคัลเจอร์ด้วยด้ายย้อมสีธรรมชาติ
ชุดชั้นในเมืองร้อนที่ตัดเย็บจากความเข้าใจ เครื่องประดับทำมือจากวัตถุดิบใกล้ตัว และข้าวของออร์แกนิกจากฟาร์ม คือตัวอย่างของงานทำมือที่หงส์และเพื่อนๆ ตั้งใจนำมาจัดวางในรูปแบบของนิทรรศการศิลปะที่ดูง่าย มองสบาย
เหมือนมาบ้านเพื่อน

“from now from here หรือ Tsunagu
Tsunageru Project ในภาษาญี่ปุ่นมีความหมายว่าการเชื่อมต่อ คนที่มาร่วมแสดงงานครั้งนี้ไม่ต้องพูดอะไรกันมากเพราะเรามีพื้นฐานที่เชื่อมโยงกัน นั่นคือคนที่ทำงานทำมือเพื่อตัวเองอย่างจริงใจ
มีการพยายามลองผิดลองถูกด้วยตัวเอง ไม่ได้ตามใคร ไม่ได้สนใครอื่นหรือเทรนด์
แต่กลั่นงานทั้งหมดมาจากข้างในตัวเขา เสน่ห์ที่ตามมาก็คือความสดใหม่และเป็นความจริง นอกจากนี้เราก็ตั้งใจเอาศิลปะ งานคราฟต์ หลากหลายสาขามารวมกัน
ทุกคนชมได้ อยากให้มีความอบอุ่น ดูแล้วสนุก”

ที่ไหน : Rikyu
by boy Tokyo

แฮร์ซาลอนสุดติสท์ในซอยสุขุมวิท 24
ที่เปิดพื้นที่บริเวณชั้น 2 เป็นอาร์ตสเปซชื่อ
‘Studio 2.0’ สำหรับแสดงงานศิลปะหรือจัดเวิร์กช็อปต่างๆ
ให้ผู้คนที่รักในศิลปะและงานคราฟต์มาแบ่งปันความคิดสร้างสรรค์ในรูปแบบที่ผ่อนคลายเป็นกันเอง ชวนให้ผู้คนที่อยู่นอกวงจรศิลปะเข้ามาทำความรู้จักโลกศิลปะใกล้ๆ
ได้แบบไม่มีเขิน

ทำทำไม :
พักความวุ่นวายในเมืองเพื่อทบทวนหัวใจ และเชื่อมโยงผู้คนผ่านงานทำมือ

หงส์บอกกับเราว่า
ความเจริญและเทคโนโลยีเปลี่ยนชีวิตประจำวันของเราให้ดูเหมือนกันไปหมด
สิ่งที่หายไปในเมืองใหญ่คือเอกลักษณ์ของผู้คน คงจะดีไม่น้อยหากนิทรรศการครั้งนี้จะทำให้คนเมืองได้เป็นตัวเองผ่านการสัมผัสเรื่องราวเบื้องหลังชิ้นงานทำมือ และพูดคุยแลกเปลี่ยนความชอบกันไปมา

“เราอยากเปิดพื้นที่ให้คนเมืองได้กลับมามองสิ่งสามัญธรรมดา
ให้เขาได้ลองสัมผัสงานทำมือลึกๆ ไม่ใช่ความน่ารักที่เห็น
แต่งานทุกชิ้นในนิทรรศการนี้มีเรื่องราวมากกว่านั้น เช่น
เสื้อหนึ่งตัวผ่านการย้อมสีธรรมชาติเอง เขาทำจากตัวเขาเองจริงๆ
ซึ่งมันเป็นสิ่งที่ไม่ได้หาได้ง่ายๆ ในสังคมเมือง
เพราะวิถีความเป็นอยู่และสิ่งรอบข้าง”

ส่วนบี
ฝาแฝดผู้น้อง เจ้าของแบรนด์เสื้อผ้าที่จริงใจกับความชอบของตัวเองบอกเราว่า “จุดคลี่คลายตัวเราจริงๆ คือตอนได้ไปออกงานครั้งแรกที่งานบ้านและสวนแฟร์ เราไม่อยากใส่เสื้อผ้าที่ตัวเองทำไปออกงาน
เพราะตอนนั้นพวกเรามัวแต่คิดว่าคนอื่นจะชอบไหม แต่ปรากฏว่าคนเราชอบไม่เหมือนกัน
ถ้าเจอคน 10 คน ก็มี 10 ความชอบ สุดท้ายก็เลยกลับมาถามตัวเองง่ายๆ ว่าตัวเองชอบอะไร
ตัวเองอยากใส่อะไรก็ทำอันนั้นสิ เลยเป็นแบบนี้จนถึงทุกวันนี้”

“ส่วนงานนี้จูนกันง่ายมาก
ทุกคนเป็นเหมือนแม่เหล็ก วิ่งเข้าหากัน แล้วสิ่งที่เกิดขึ้นก็คือการแลกเปลี่ยนกัน
สมมติว่าพี่ชอบงานของเพื่อน เพื่อนชอบงานของพี่ จบงานก็แลกของกัน ซึ่งเป็นวัฒนธรรมที่ไม่เคยได้รับมาก่อน”

“เราเองอยากเห็นความสัมพันธ์ในเรื่องการเชื่อมโยงคนกับคน
ในเรื่องของวิถีชีวิต เอกับบีก็เป็นแค่จุดๆ หนึ่งในงาน
แต่ถ้าทุกคนมาแล้วเชื่อมโยงกันมันก็จะกลายเป็นวงกลมที่ค่อยๆ ขยายต่อไปเป็นครอบครัวที่ใหญ่ขึ้น”

แนะนำให้ตามไปดู

ถึงจะเป็นการรวมตัวของกลุ่มคนทำงานคราฟต์ในช่วงเวลาสั้นๆ
แต่ในสังคมเมืองที่เสียงผู้คนรอบข้าง เสียงสังคม ดังกว่าเสียงหัวใจข้างใน
งานทำมือของกลุ่มคนตัวเล็กๆ ตรงหน้ากลับทำให้เราทบทวนตัวเองอีกครั้ง

แวะไปพูดคุยกับศิลปินใจดีที่พร้อมแบ่งปันเรื่องราวการเดินทางของงานแต่ละชิ้น
ก่อนเลือกข้าวของทำมือชิ้นโปรดติดไม้ติดมือกลับบ้านกันได้ใน from
now from here นิทรรศการเปิดให้เข้าชมตั้งแต่วันนี้ถึง 20 มิถุนายน 2560 เวลา 09.30 – 18.30 น. แกลเลอรี่ปิดทำการทุกวันพุธนะ

ภาพ กฤต วิเศษเขตการณ์ และ มณีนุช บุญเรือง

The post ​ตามไปสัมผัสงานคราฟต์จากใจใน from now from here appeared first on a day magazine.

ไม่ใช่ใบหน้าเจ้าบ้านชาวสมุทรสงครามที่งองุ้ม
แต่ปลาทูสีเงินที่ได้ชื่อว่ารสชาติดีที่สุดในไทยต่างหากที่พับคอเก็บหาง เรียงตัวเข้านอนบนเข่งกลมๆ
รอการส่งตัวไปอวดผิวอวบแน่นบนแผงตลาดน้ำอัมพวา หรือเข้าครัวไปแปลงโฉมเป็นจานเด็ดบนโต๊ะอาหาร

ทะเลสมุทรสงครามที่อุดมสมบูรณ์ พื้นที่ชายฝั่งเป็นดินโคลนต่างจากทรายอ่าวอื่นๆ
คือแหล่งรวมตัวของปลาทูจำนวนมหาศาล ตาใส ผิวเงินขาว และเนื้อนิ่มมันอร่อย
ทำให้แม่กลองขึ้นชื่อเรื่องปลาทูมานาน เมื่ออัมพวากลายเป็นจุดหมายของนักท่องเที่ยวในวันหยุด
ปลาหน้างอก็ขึ้นหิ้งของฝากประจำที่ใครต่อใครติดอกติดใจ ซึ่งเราสามารถแบ่งปลาทูที่ขายในท้องตลาดได้สองแบบตามหน้าตา

“สังเกตง่ายๆ ปลาโป๊ะแม่กลองจะตัวเล็ก
ส่วนปลาที่อื่นจะตัวใหญ่” วลี ฮวดปากน้ำ หรือพี่แก้ม เจ้าของโรงงานปลาทู ‘บ้านปลาทูน้องแก้ม’ อธิบายความแตกต่างของปลาสีเงินให้เราฟัง “ปลาใหญ่เนื้อเยอะ
แต่ของแม่กลองเราจะมีรสมันอร่อย แล้วแต่ว่าชอบทานแบบไหน”

นอกจากเนื้อหอมมัน เรือจับปลาแม่กลองจะกลับเข้าฝั่งทุกวัน
หากเป็นเรือเล็กก็กลับเข้าฝั่งภายในไม่กี่ชั่วโมง ปลาทูที่นี่จึงสดใหม่ ไม่นอนค้างคืนเหมือนเรือประมงน้ำลึก
ปลาสดจากเรือจะถูกซื้อตั้งแต่เช้ามืด เพื่อนำมาควักไส้ล้างทำความสะอาด แช่น้ำเกลือ
พับคอเรียงใส่เข่งไม้ไผ่ให้สวยงาม เข่งละ 2 – 3 ตัวแล้วแต่ขนาด ก่อนจะนำไปต้มน้ำเกลือในหม้อใหญ่ราว 5 – 10
นาทีให้ได้รสชาติหอมอร่อยเป็นขั้นตอนสุดท้าย
พร้อมนำไปวางขายหรือปรุงอาหารได้ทันที

“ถ้าอยากกินปลาสดๆ ต้องมาช่วงพฤษภาคม-ธันวาคม เพราะต้นปีอ่าวจะปิดให้ปลาวางไข่”
พี่แก้มเผยเคล็ดลับการเลือกปลาทูให้เราฟัง ระหว่างที่อ่าวปิด ปลาจากมหาชัย ภาคใต้
รวมถึงประเทศเพื่อนบ้านจะเดินทางมาร่วมแผงกับปลาแม่กลอง แต่ช่วงปลายปีที่ปลาทูออริจินัลชุกชุม
เทศกาลกินปลาทูแม่กลองจะจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี พร้อมกองทัพเมนูปลาทูร้อยแปดพันเก้าที่มอบความอร่อยจุใจในเดือนธันวาคม

“ลองชิมดูนะ ของแม่กลองมันดีจริงๆ” พี่แก้มมอบรอยยิ้มพร้อมปลาทูหน้างอง้ำให้เราเป็นของขวัญการมาเยือน

บ้านปลาทูน้องแก้ม

ที่อยู่: บ้านปลาทูน้องแก้ม ถ.ราชญาติรักษา ต.แม่กลอง อ.เมือง จ.สมุทรสงคราม
โทรศัพท์: 081-194-5806

“เราไม่หลอกลวงลูกค้า
เอาของดีให้ลูกค้าขาย ซื้อไปจะไม่ผิดหวัง เพราะเราส่งของที่มีคุณภาพและอร่อยที่สุดให้แม่กลอง
ดังนั้นคนมาเที่ยวจะได้กินปลาที่ดีที่สุด ไม่ให้เสียชื่อแม่กลองเป็นอันขาด”

วลี
ฮวดปากน้ำ
เจ้าของบ้านปลาทูน้องแก้ม
และเจ้าบ้านชาวแม่กลอง

ภาพ มณีนุช บุญเรือง

สัมผัสมนตร์เสน่ห์ของเมืองแม่กลอง จังหวัดสมุทรสงคราม แบบเต็มๆ ได้ที่ด้านล่างเลย

The post Marvelous Mackerel appeared first on a day magazine.

เขาและเธอรู้ว่า ความเป็นไทยนั้นเท่เกินกว่าจะอยู่แค่ในเมืองไทย พวกเขาพัฒนาไอเดียนี้จนก่อร่างสร้างแบรนด์ได้อย่างไร ลองอ่านกันนะ

ไทยเท่

เดชา : “เราสองคนทำบริษัทออกแบบเฟอร์เจอร์หรือผลิตภัณฑ์ที่ชื่อ THINKK Studio แล้วก็มีโอกาสได้เข้าไปทำงานร่วมกับหน่วยงานของรัฐต่างๆ เช่น ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ ซึ่งโจทย์คือเขาอยากให้เราช่วยเข้าไปพัฒนางานฝีมือของชุมชนต่างๆ”

พลอยพรรณ : “เราได้เข้าไปออกแบบให้งานฝีมือเหล่านั้นมีราคามากขึ้น จากที่เคยขายได้ 50 – 100 บาท ก็ไปปรับเปลี่ยนดีไซน์ให้มันขายได้เยอะขึ้น เพราะเรามองเห็นว่างานฝีมือหรือภูมิปัญญาเหล่านี้มันน่าจะขายได้ในราคาดีและคุ้มค่ากว่าที่ชุมชนจะทำเพียงของที่ระลึกเพียงอย่างเดียว คนต่างชาติหรือชาวยุโรปก็จะให้ค่ากับงานฝีมือแบบนี้อยู่แล้ว ซึ่งเราและดีไซเนอร์หลายๆ คนก็เข้าไปช่วยออกแบบเพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้าให้เยอะขึ้น กลายเป็นงานที่ค่อนข้างร่วมสมัยแล้วก็ใช้ได้ในชีวิตประจำวัน แต่กลายเป็นว่าสินค้าที่เราทำก็เหมาะกับตลาดส่งออกหรือชาวต่างชาติมากกว่า ซึ่งชุมชนก็ไม่ได้มีช่องทางที่จะเข้าไปขายในตลาดนั้นได้ จึงทำให้เราเสียดายว่าสิ่งที่ออกแบบมา ชุมชนอาจไม่ได้เอาไปใช้ หรือชุมชนก็ไม่มีรายได้ที่เพิ่มมากขึ้นจากตรงนี้ เราจึงคิดว่าน่าจะทำแบรนด์ขึ้นมาเพื่อช่วยขายของให้ชุมชน คือเรามองว่า ถ้าเราขายได้ เราก็สร้างงานให้คนในชุมชนได้”

ประกอบฝัน

พลอยพรรณ : “การสร้างแบรนด์เป็นความฝันของเรามานานแล้ว คือเราเรียนจบด้านออกแบบผลิตภัณฑ์ ก็อยากจะสร้างแบรนด์เฟอร์นิเจอร์เป็นของตัวเอง แต่พอมีจุดหนึ่งที่เราทำงานจริงจัง เปิดสตูดิโอเป็นของตัวเอง ก็อยากจะทำงานของสตูดิโอให้มีคุณภาพ โฟกัสที่งานออกแบบเป็นหลัก แต่หลังจากได้มีโอกาสเข้าไปช่วยชุมชน เราก็เริ่มคิดถึงการทำแบรนด์สินค้าเป็นของตัวเอง เพราะเราอยากจะพิสูจน์ตัวเองว่าดีไซน์ที่เราคิดออกมา มันจะขายได้ เลยตัดสินใจทำแบรนด์ THINGG อย่างจริงจัง โดยจะเน้นการผลิตของชิ้นเล็กๆ ก่อน เป็นสินค้าที่เราสามารถดูแลการผลิตเองได้”

เรียบง่ายและใช้งานได้จริง

พลอยพรรณ : “ปกติแล้วงานที่เราทำจะเรียบง่ายและมีความเป็นไทยเข้าไปผสมอยู่แล้ว ตอนที่คิดทำแบรนด์ THINGG ก็เช่นเดียวกัน คือเรามองเห็นว่าเมืองไทย วัสดุไทยที่มีเยอะมาก งานคราฟต์ก็มีเยอะมาก มันมีวัตถุดิบที่เอามาทำอะไรได้อีกเยอะ ส่วนหนึ่งเราคิดว่าถ้าเราออกแบบงานด้วยวัสดุทั่วไป มันก็จะกลายเป็นของอีกชิ้นหนึ่งในตลาดที่ไม่ได้มีเอกลักษณ์ บวกกับเราเป็นดีไซเนอร์ไทยด้วย ถ้าเราเอาเรื่องหัตถกรรมชุมชนมาใช้ก็น่าจะดี งานที่เราทำก็ได้กลับไปช่วยชุมชนด้วย ให้กลายเป็นคาแรกเตอร์ของแบรนด์ เรามีทั้งผลิตภัณฑ์งานคราฟต์ และผลิตภัณฑ์ที่ใช้เทคโนโลยีอุตสาหกรรมเข้ามาช่วย เพื่อให้ผลิตภัณฑ์ดีทั้งดีไซน์และคุณภาพ”

เดชา : “ถ้าเราโฟกัสว่าอยากจะแข่งกับเวทีโลก เราก็ต้องสร้างเอกลักษณ์ที่แตกต่างจากงานออกแบบทั่วไปให้ได้ ซึ่งสำหรับงานฝีมือของชาวบ้าน บางทีมันคือการลดทอนงานแค่นิดเดียว ไม่ต้องเย็บหรือสานให้ซับซ้อนแบบที่ชุมชนเคยทำก็สวยแล้ว แล้วก็ออกแบบให้งานฝีมือเข้ามาอยู่ในชีวิตประจำวันของคนมากขึ้น จากที่เคยเป็นแค่ของฝากหรือของชำร่วย เพราะจริงๆ แล้วคนสมัยก่อนจะใช้เครื่องใช้หัตถกรรมในชีวิตประจำวันกันจริงๆ ซึ่งเราก็จะพยายามออกแบบโดยเติมฟังก์ชันการใช้งานลงไป”

ทำงานร่วมกับชุมชน

พลอยพรรณ : “เราคุยกับคนในชุมชนเลยว่าเขามีสินค้าอะไรบ้าง เช่น เดิมทีเขาสานกระเป๋า สานตะกร้าอยู่ เราก็จะมาคิดว่าวัตถุดิบเหล่านั้นจะนำมาทำอะไรได้อีก ซึ่งก็แล้วแต่ชุมชนว่าปกติทำงานฝีมือแบบไหน เช่น บางบ้านที่เน้นเรื่องการทอผ้า เราก็ให้เขาทอผ้ามาส่ง เพื่อนำไปใช้เป็นวัตถุดิบตั้งต้นเพื่อประกอบกับส่วนประกอบอื่นๆ อย่างโคมไฟของเรา ที่เกิดจากการสานของใบลาน แต่เดิมของชุมชนทำเป็นรองเท้า เป็นกล่องทิชชู่ คือขายในปริมาณเยอะแต่ได้กำไรนิดเดียว”

เดชา : “หลักการคิดออกแบบหรือพัฒนาสินค้าของเราก็จะคิดว่า จะทำอย่างไรที่จะเพิ่มมูลค่าของสินค้าได้ บางทีให้เขาได้ทำงานน้อยลง เสียวัสดุน้อยลง แต่ได้กำไรมากขึ้นกว่าเดิม คือเราไม่ได้บอกว่าต้องปรับเปลี่ยนอะไร แต่การทำงานกับชุมชนก็ไม่ใช่เรื่องง่าย คือถ้าเราเข้าไปคุยกับ 10 ชุมชน อาจจะมีแค่หนึ่งชุมชนที่เราสามารถร่วมงานกันต่อได้ ทั้งในเชิงคุณภาพของการผลิตแล้วก็ความเชื่อใจซึ่งกันและกัน”

ไทยคิด ไทยดีไซน์

เดชา : “SARN lamp (โคมไฟสาน) เป็นสินค้าที่เราทำงานร่วมกับชุมชนบ้านทับลานที่จังหวัดปราจีนบุรี เขาจักสานหมวก กระเป๋า รองเท้า จากใบลานอยู่แล้ว ซึ่งใบลานของชุมชนนี้จะมีสีขาว ซึ่งทำให้เรานำไปย้อมสีได้สดกว่าพวกไม้ไผ่ แล้วก็ใช้การย้อมสีใบลานแล้วนำมาสานแบบเล่นสีตัดกัน เกิดเป็นลายแพตเทิร์นใหม่ขึ้นมา”

พลอยพรรณ : “ความเป็นไทยที่เราใส่เข้าไปในงาน เราไม่ได้ตะโกนออกไปว่าฉันเป็นดีไซเนอร์ไทยหรือฉันมาจากประเทศไทยนะ เราใส่กลิ่นอายเข้าไปเพื่อให้งานออกแบบนั้นมันสนุก ดูไม่เครียด ดูไม่เพอร์เฟกต์ ซึ่งเรามองว่านี่คือคาแรกเตอร์ที่ตรงกับงานออกแบบของเรา คือมันไม่ได้ดูเนี้ยบกริบหรือไทยจ๋า แต่มันมีดีไซน์ที่น่าสนใจ สนุก และก็น่าจะเซอร์ไพรส์ใครหลายคนเมื่อรู้ว่าไอเดียของสินค้าชิ้นนั้นคืออะไรหรือเอาวัสดุมาจากไหนมากกว่า”

meet the dream shop

location: Siam Discovery | 3rd Floor

ทุกความฝันเป็นจริงได้เมื่อลงมือทำ โดยวิธีทำของแต่ละคนก็แตกต่างกัน บางคนอาจจะลองผิดลองถูกลุยกับมันสักตั้ง แต่สุดท้ายแล้วไม่ว่าผลลัพธ์จะเป็นอย่างไร อย่างน้อยความฝันก้อนนั้นก็ออกมาเป็นรูปเป็นร่างมากกว่าคนที่คิดฝันเพียงอย่างเดียว พบหลายความฝันที่จะเป็นแรงบันดาลใจให้คุณลงมือทำที่ Siam Discovery

ภาพ มณีนุช บุญเรือง

The post THINGG : เฟอร์นิเจอร์ที่มีกลิ่นอายของงานคราฟต์แบบไทยๆ appeared first on a day magazine.

เล่ามาถึงบรรทัดนี้ ก็ต้องเฉลยว่าที่แหลมผักเบี้ยรวมทั้งพื้นที่ใกล้เคียง ก็มีฟาร์มสาหร่ายพวงองุ่นที่ว่านี้กับเขาเหมือนกัน

คุณลุงสาโรจน์ มิตรน้อย หรือจ่าโรจน์ของคนบ้านแหลมเล่าให้ฟังว่าแกเป็นนักเรียนอบรมการเพาะเลี้ยงสาหร่ายพวงองุ่นรุ่นแรกของจังหวัดเพชรบุรีที่กรมประมงเข้ามาสนับสนุน และได้ทดลองทำเป็นอาชีพเสริมในบ่อกุ้งควบคู่ไปกับงานประจำ แม้จะเป็นบ่อเล็กๆ ไม่ใหญ่โตครบวงจรเหมือนฟาร์มใหญ่ๆ ในแหลมผักเบี้ย แต่ผลผลิตของจ่าโรจน์ก็มีคุณภาพจนฟาร์มใหญ่มารับซื้อเพื่อไปขายต่ออีกทอด และยังส่งขายให้กับลูกค้าประจำที่เป็นร้านอาหารทั้งในและนอกพื้นที่อีกด้วย

“วิธีดูว่าสาหร่ายสดดีไหมให้สังเกตที่สี ต้องสีเขียวใสเม็ดใหญ่และเรียงกันแน่น ยิ่งข้อยาวยิ่งเกรดดี” จ่าโรจน์อธิบาย แถมยังลงไปในบ่อเพื่อโชว์สาหร่ายในตะแกรงเพาะให้เราดูกันจะจะ เราจึงถามเผื่อสำหรับนักท่องเที่ยวขาจรว่าจะขอแวะมาเที่ยวฟาร์มสาหร่ายได้ไหม จ่าโรจน์ตอบว่าได้ แต่ถ้าจะขอซื้อสดๆ ไปกินเลยจะขายให้ไม่ได้ เพราะหลังจากเก็บสาหร่ายขึ้นมาจากบ่อ จะต้องเอามาตีออกซิเจนอีกเป็นวันเพื่อให้มันสะอาด เนื่องจากสาหร่ายต้องกินสดๆ ถ้าไม่สะอาด กินแล้วจะเสาะท้องได้ ซึ่งถ้าอยากจะอุดหนุน ให้โทรมาบอกล่วงหน้าก่อนหนึ่งวัน จ่าโรจน์จะได้เตรียมสาหร่ายไว้ให้พร้อมน้ำจิ้มซีฟู้ดสูตรแซ่บ

“ซื้อมากซื้อน้อยก็ไม่ว่ากัน ถ้าอยากมา เราก็อยากต้อนรับอยู่แล้ว” จ่าโรจน์ยิ้มปิดท้ายเป็นการยืนยันว่าถึงหน้าจะดุ แต่เจ้าของฟาร์มคนนี้ใจดีแน่นอน

ฟาร์มสาหร่ายพวงองุ่นจ่าโรจน์

ที่อยู่ : บ้านปลายฟ้าฟาร์ม ซอยตรงข้ามสถานที่พักฟื้นดิงทัพบก หาดเจ้าสำราญ ตำบลหาดเจ้าสำราญ อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี
โทรศัพท์ : 081-995-6351

“คนเมืองเพชรไม่ดุหรอก ดุเฉพาะกับคนที่ทำเขาเจ็บก่อนเท่านั้นแหละ มาดีไม่มีดุหรอกครับ นักท่องเที่ยวไม่ต้องกลัว ยินดีต้อนรับอยู่แล้ว มาเที่ยวกันมากขึ้น เงินก็หมุนเวียนในท้องถิ่นมากขึ้น”

สาโรจน์ มิตรน้อย
เจ้าของฟาร์มสาหร่ายพวงองุ่นและเจ้าบ้านชาวบ้านแหลม

อ่านเรื่องการเดินทางบนถนนสายเกลือ อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี แบบเต็มๆ ได้ที่ด้านล่างเลย

The post Green Caviar Dreams appeared first on a day magazine.

กุ๊บกิ๊บ-สร้อยกมล สีธิ มัคคุเทศก์วัย 17 ปีชี้ชวนให้ดูบ้านหลังต่างๆ ในหมู่บ้านต้นม่วงอย่างร่าเริง วันนี้สาวน้อยไม่ต้องไปทำงานพาร์ตไทม์ที่ร้านอาหารม่อนลับแล แต่มีเป็นไกด์พาเราสำรวจหมู่บ้านของเธอแทน เจ้าบ้านวัยรุ่นพาเราไปดูบ้านไม้สักหลังใหญ่ใต้ถุนสูงของป้าสมคิด จันมา ที่เป็นตัวอย่างบ้านลับแลดั้งเดิมที่ชัดเจน

“หน้าจั่วบ้านจะเป็นลายตาลคลี่ค่ะ เป็นลายมงคล มีหำยนต์ติดอยู่บนจั่วทิศเหนือ เอาไว้ป้องกันสิ่งชั่วร้ายให้เสื่อมไป ตัวบ้านจะเพดานสูง กำแพงส่วนที่ติดกับหลังคา มีช่องลมเป็นซี่ไม้ ทำให้อากาศถ่ายเท ส่วนหน้าต่างบ้านจะเป็นทรงยาวเหมือนประตู เหมือนก้าวข้ามได้ทั้งตัว”

มัคคุเทศก์สาวอธิบายอย่างคล่องแคล่วเมื่อเดินขึ้นบันไดเข้ามาชมตัวบ้าน พื้นที่ภายในบ้านกึ่งหนึ่งยกพื้นเล็กน้อย เรียกว่าเติ้น เป็นลานกิจกรรมรวมและห้องรับแขกภายในบ้าน พื้นที่ยกขึ้นเล็กน้อยทำให้เรานั่งลงวางเท้าได้สะดวกระหว่างสนทนา ใต้หลังคาปูไม้กระดานเป็นชั้นวางสมบัติมีค่าที่หยิบได้ยาก นิยมวางไว้ทิศใต้ ตรงข้ามกับหำยนต์ โดยบ้านบางหลังอาจมีมุมโล่งไม่มีหลังคา เปิดเป็นลานให้แดดส่องเพื่อตากผ้าหรือตากแผ่นข้าวแคบ แม้จะมีเฟอร์นิเจอร์ใหม่ๆ วางปะปน แต่เตียง ตู้ และเครื่องใช้ไม้สักเก่าก็เป็นของที่ชาวลับแลนิยมใช้มาเนิ่นนาน เพราะคุณสมบัติทนทานของมัน

“ต้วบ้านนี้ต้องยกให้สูง เพราะเคยมีน้ำท่วมค่ะ หลายบ้านก็ยกเสาแบบนี้ แต่เดิมทีแล้วบ้านลับแลไม่สูงมาก ใต้ถุนบ้านใช้วางกี่ทอผ้าบ้าง ใช้ตัดหอมบ้าง สองอย่างนี้เป็นงานหลักๆ ที่คนลับแลทำมานาน แล้วถ้าให้ครบสูตร ข้างๆ บ้านก็เป็นที่วางเตาข้าวแคบ” กุ๊บกิ๊บอธิบายก่อนจะพาเราออกไปสำรวจหมู่บ้านต่อเพื่อดูให้เห็นกับตา

เราพบการทอผ้าที่ใต้ถุนอีกบ้านหนึ่ง การทอผ้าเป็นมรดกวัฒนธรรมที่ชาวลับแลภูมิใจ ผู้หญิงชาวลับแลล้วนทอผ้าใช้เองเป็น ตั้งแต่ผ้าเช็ดหน้า ถุงย่าม ผ้าซิ่นพื้นเมืองที่ใช้ในชีวิตประจำวัน ไปจนถึงซิ่นตีนจกแบบไท-ยวนที่ใส่มาประชันกันในงานวัดงานบุญเพื่ออวดความสามารถจากความละเอียดงดงามของเนื้อผ้า มัคคุเทศก์น้อยเล่าว่าคุณยายของเธอเป็นช่างทอผ้าฝีมือดีที่ทอผ้าส่งขาย ยิ่งในช่วงหน้าแล้งที่การเกษตรไม่ได้ผล สาวน้อยสาวใหญ่ก็นิยมทอผ้าในเวลาว่างเพื่อหารายได้เสริมมาจุนเจือครอบครัว

แต่กิจกรรมที่ป๊อปที่สุดในช่วงร้อนๆ แบบนี้คือการตัดหอม ใต้ถุนเกือบทุกบ้านมีหัวหอมแห้งตากเรียงราย พร้อมกลุ่มคนที่ก้มหน้าตัดใบและปลายรากออกจากหอมแบ่งอย่างตั้งอกตั้งใจ ก่อนจะนำไปคลุกกับปูนขาวเพื่อป้องกันเชื้อราและบรรจุใส่ถุงกระสอบใบใหญ่ ขนใส่รถไทยแลนด์หรือรถอีแต๋นหกล้อ เพื่อส่งให้พ่อค้าหรือนายหน้าที่มารับซื้อ ไกด์นำทางรุ่นเยาว์ของเรารู้ขั้นตอนดีเพราะเจ้าตัวก็เพิ่งตัดหอมไปหมาดๆ เหมือนกัน

“หอมเป็นทั้งอาชีพหลักและอาชีพเสริมของคนลับแลค่ะ คนที่มีนาหอมก็ปลูกหอมเป็นอาชีพหลัก แล้วจ้างคนในหมู่บ้านที่อยากรับงานเสริมไปกู้หอมหรือถอนหอมมาแขวนตากไว้ให้แห้ง แขวนประมาณ 25 วันขึ้นไป ค่อยจ้างใหม่มาตัดหอมแล้วเก็บใส่ถุง เป็นระบบหมุนเวียนทำไปทั้งปี”

หัวหอมที่อุตรดิตถ์นิยมปลูกแบ่งเป็น 2 แบบคือหอมแดงและหอมแบ่ง หอมแดงสีสดลูกอวบโต กลิ่นแรงกว่าและอร่อยกว่าหอมทั่วไปที่เคยกินอย่างเห็นได้ชัด ส่วนหอมแบ่งสีชมพูอมขาวคือต้นหอมขาวตากแห้ง ตัดรากตัดใบทิ้ง บางบ้านที่มีผลผลิตไม่มากนักอาจแขวนหอมไว้ใต้ถุน มีราวแขวนเหนือหัว แต่ถ้ามีหอมมากอาจแยกพื้นที่ข้างบ้านเป็นโกดังใหญ่ เรียงแถวหอมเป็นตั้งๆ อัดแน่นถี่สูงถึง 6 ชั้น!

กลิ่นหอมแบ่งฉุนจัดไปทั่วหมู่บ้าน ทำให้เราคิดถึงอาหารจนต้องลุกขึ้นมาตามหาข้าวแคบให้เจอ

ตับหญ้าคายืนเด่นกลางแดดหน้าลานบ้าน มีแผ่นข้าวแคบกรอบบางนับโหลวางแผ่บนผิวหญ้าแห้ง เป็นสัญญาณความอร่อยจากบ้านเพื่อนบ้านของกุ๊บกิ๊บ ป้าหล้า สิงห์ค้า เจ้าของบ้านอธิบายขั้นตอนการทำของว่างท้องถิ่นคร่าวๆ ว่า เมื่อนำแป้งข้าวเจ้าแช่น้ำ 2 – 3 คืนมาใส่เครื่องโม่จนได้น้ำแป้ง ใส่งา น้ำปลาปรุงรส แล้วนำไปไล้บนเตา จะได้แผ่นแป้งร้อนๆ จะม้วนเป็นข้าวพันกินกับน้ำจิ้มก็รวดเร็วทันใจ หรือจะนำไปตากแดดบนตับคาจนกรอบเหนียวเป็นข้าวแคบก็ได้ พูดพลางป้าก็ไล้แป้งบนเตาข้างตัวบ้าน เปิดโอกาสให้เราชิมข้าวพันไข่เป็นของว่างยามบ่าย

“ข้าวแคบจะอยู่ริมสุดของบ้าน เป็นเตาปูน ตั้งหม้อข้างบน เตาจะได้ความร้อนจากหลัว คือไม้ฟืนใส่เตา พอไฟดับหลัวมันก็กลายเป็นถ่าน เอาไปขาย ใช้กับเตาอั้งโล่ได้อีกต่อนึง” มัคคุเทศก์เจ้าบ้านเล่าภูมิปัญญาที่น่าประทับใจเป็นเรื่องสุดท้ายขณะที่เรากลืนข้าวพันนุ่มๆ ลงคอ

กลิ่น รสชาติ สัมผัส ของหมู่บ้านต้นม่วงเข้มข้นเมื่อเราได้ทำควำมรู้จัก บ้านไม้เรียงรายที่ดูเรียบง่ายไร้การแต่งแต้ม สร้างระบบการเพาะปลูก การทำอาหาร การผลิตเครื่องนุ่งห่ม เป็นวงจรที่แข็งแรง ยั่งยืนและมอบรายได้แก่ชุมชน แก่นแท้ที่ไม่ฉาบฉวย หากอบอุ่นจริงใจนี่เอง ที่เราอยากชวนให้มาพิสูจน์ความสมบูรณ์ด้วยตาตนเองสักครั้ง

“เรามีบ้านเมืองของเราที่งดงามในแบบของตัวเองอยู่แล้ว ป่าเขาก็สวยงามขึ้นมาเองโดยไม่ต้องให้คนไปปรับปรุง เรายังมีที่อยู่ของเรา ของดีของเรา ที่เที่ยวที่กินของเรา ถ้าเขาพร้อมจะมาเที่ยว มาชมบ้านเมืองเรา เราก็ต้องต้อนรับเขา บริการเขาอย่างดี เพื่อจะให้เขาสบายใจ และเราก็สบายใจ”

สร้อยกมล สีธิ
มัคคุเทศก์และเจ้าบ้านชาวลับแล

ภาพ มณีนุช บุญเรือง

พบเสน่ห์ที่ซุกซ่อนอยู่ในเมืองลับแล เมืองเล็กในตำนานของจังหวัดอุตรดิตถ์แบบเต็มอิ่มได้ที่ด้านล่างเลย

The post True Colors of Life appeared first on a day magazine.