ตั้งแต่ต้นซอย กลางซอย ไปจนถึงท้ายซอย เคยมีทั้งสเปซสำหรับการแสดง และฐานที่มั่นของกลุ่มละครเล็กๆ หลายกลุ่ม หนึ่งในนั้นคือ บีฟลอร์ ที่มี กอล์ฟ – อรอนงค์ ไทยศรีวงศ์ เป็นหนึ่งในสมาชิก ผลิตงานออกมาตลอดระยะเวลา 20 ปีที่ก่อตั้งกันมา และคุณอาจเคยได้ยินชื่อผลงานของเธอบ้างจากข่าวในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา

เป็นเวลาปีกว่าที่กอล์ฟและเพื่อนในกลุ่มต้องย้ายบ้านไปซ้อมตามพื้นที่ต่างๆ จนเพิ่งได้มาลงหลักกันใหม่ในพื้นที่โรงงานของสมาชิกกลุ่มคนหนึ่ง เพื่อใช้เป็นสถานที่ซ้อมชั่วคราว เพราะเจ้าของพื้นที่ทำงานเก่าที่อยู่ด้วยกันมานานขอปิดปรับปรุง ไปพร้อมกับสเปซการแสดงในย่านทองหล่อแทบทั้งหมดที่ต้องปิดตัวไป

ในสายตาของเธอ ไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่ฐานที่ (ไม่) มั่นของเหล่าคนทำละครเวทีจะเริ่มล้มหายตายจาก

หากเป็นผลจากการทำงานแบบต้อง ‘ดูแลตัวเอง’ อย่างไร้การสนับสนุนที่ไม่มั่นคงพอๆ กับสถานที่

ใกล้ช่วงเวลาเลือกตั้งแล้ว ในฐานะหนึ่งในคนทำงานที่เห็นวงการนี้มายาวนาน เราชวนกอล์ฟมามองสถานะของปัญหาวิชาชีพคนทำละคร และเธอยังมีความหวังเหลืออยู่ไหมจากนโยบายศิลปะวัฒนธรรมที่แต่ละพรรคชูขึ้นมาเรียกคะแนนเสียง

โปรดเปิดเครื่องมือสื่อสาร และรับชมละครเรื่องนี้ไปด้วยกัน

ช่วงที่สถาบันปรีดีฯ ปิดปรับปรุง คุณและเพื่อนๆ ในบีฟลอร์ทำงานกันอย่างไร

ใช้คำว่าเร่ร่อนก็ได้ ต้องไปเช่าสตูดิโอเพื่อซ้อมกัน ทั้งจากที่ที่เราเคยใช้แสดงบ้าง หรือที่เป็นพันธมิตรกันอย่างหอศิลปวัฒนธรรมกรุงเทพฯ ก็ไปขอความอนุเคราะห์ ไปขอเจ้าหน้าที่ ขอห้องว่างๆ ซักห้องใช้ซ้อม

ในมุมของคนทำงาน การมีสตูดิโอเป็นหลักเป็นแหล่งมันทำให้การทำงานมีประสิทธิภาพกว่าการย้ายไปเรื่อยๆ นะ ในแง่นึงมันคือการโฟกัสว่านี่แหละคือที่ที่เรามาทำงาน คิดงานกัน

ฟังดูไม่ค่อยมั่นคงเลยนะ

ไม่มีความมั่นคงในวิชาชีพเลย เหมือนทุกวันนี้เราทำงานกันแบบ…ใจเรารักมาก ถ้าเป็นสมัยที่เพิ่งทำงานใหม่ๆ เป็นวัยรุ่น ก็คงยังรู้สึกว่า “เฮ้ย ทำไปก่อน เรายังมีแรง”

หรือในช่วงหลังมานี้ที่สถาบันการศึกษาต่างๆ ผลิตคนที่เรียนด้านนี้โดยตรงมา แต่รัฐไม่ได้ผลิตหรือส่งเสริมตลาดที่จะรองรับเขา เด็กๆ จบมาอาจจะอยากทำละครมาก เขาจะฝืนทำไปได้สักพัก จากนั้นความจริงก็จะตีหน้า และบอกว่า “มึงทำจ๊อบอื่นคู่ไปด้วยเถอะ”

พอเข้าสู่ขั้นนั้นมันก็จะพาไปอีกขั้นที่ว่า “เออ เหนื่อยเนอะ ไม่พอกินแล้วว่ะ ต้องไปทำอาชีพอื่นแล้ว” เพราะงานทำละคร มันเรียกร้องพลังงาน เวลา และเงินทองมากๆ ซึ่งเราเข้าใจเงื่อนไขในชีวิตทุกคนมากเลย

มันทำให้เรามีคนจบด้านทำละครเยอะมาก แต่คนเหล่านั้นก็จะหายไป อาจจะไม่ทั้งหมด แต่ก็มากพอที่จะตั้งคำถามว่านโยบายรัฐหรือตลาดที่จะมารองรับคนทำงานด้านนี้มันยังมีอยู่ไหม ระบบที่จะไม่ทำให้เขารู้สึกว่าต้องไปทำงานคอมเมอร์เชียลก่อน จะได้มีเงิน จะเป็นไปได้ไหมที่พอเขาจบมา อยากทำละคร เออ ได้ทำเธียเตอร์เลยว่ะ ทำแล้วอยู่ได้เลยโดยไม่ต้องมาคิดว่าจะต้องไปทำงานอื่นเสริม เขาได้ทำงานที่ชัดเจนกับตัวเองว่ารัก ชอบ ทำอย่างเดียวแล้วพออยู่ได้ แค่นี้มันยังแทบจะเป็นไปไม่ได้เลยนะ

คิดดูสิ พ่อแม่ถาม ‘เรียนละครจบไปทำอะไรวะ’ ‘ก็ทำละครไง’ ‘เฮ้ย! ทำละครเวที อยู่ยังไง’

เราเชื่อว่าเด็กที่เรียนละครเวทีทุกคนน่าจะเคยโดนคำถามนี้ เราเองก็ถูกถาม

ส่วนใหญ่แล้วทุกคนที่ยังทำละคร อยู่กันได้อย่างไร

ต้องมีงานอื่นเพื่อที่จะดูแลตัวเองได้ อย่างเราเปิดร้านกาแฟ ก็จะไม่มีปัญหาว่าเดือนนี้จะมีเงินไหม รู้สึกหมดปัญหาไปหนึ่ง เลยทำให้มาทำละครได้ เพื่อนคนอื่นๆ ก็ต้องรับงานอื่นเพื่อมาดูแลตัวเองเหมือนกัน แล้วเอาเวลาที่เหลือมาทำละคร นี่คือการที่ประชาชนดูแลตัวเองของแท้เลย

มันควรเป็นทางเลือก สมมติถ้าเราบอกว่า เออ ก็อยากทำเป็นงานอดิเรกน่ะ อยากทำอย่างอื่นด้วยไม่อยากทำละครอย่างเดียว นี่คือเราเลือกเองไงว่าจะเอาทางนี้ แฮปปี้กับการแบ่งเวลามาทำ แต่สำหรับบางคนคือเขาไม่อยากเลือก เขาอยากทำละครอย่างเดียว แต่ถามว่าอยู่ได้ไหม เราไม่แน่ใจว่าใครมันจะอยู่ได้

มันไม่จริงเลย พวกเราอยู่บนความไม่จริงมาตลอด

คุณทำงานในแวดวงนี้มาเกือบ 20 ปี เห็นอะไรเปลี่ยนไปบ้าง

ไม่เห็น ถ้าจะมีอะไรที่เปลี่ยนคงเป็นค่าแรงขั้นต่ำ สมัยที่เขาประกาศให้จ่ายที่ 300 บาทต่อวัน คนทำงานในแวดวงนี้ อย่างน้อยที่สุดก็กลุ่มเรา ก็เริ่มที่จะจ่ายค่าซ้อมเท่ากับค่าแรงขั้นต่ำ

เราพยายามกันมากที่จะไม่กดคนทำงานด้วยกันเอง แต่ก็รู้กันอยู่ว่านี่ไม่ใช่เรตที่เราจะอยู่ได้ เราเลยรู้สึกว่าเรื่องสวัสดิการของคนทำงานศิลปะมันอยู่ตรงไหนนะ มันไม่เหมือนบริษัทที่เขาจะให้สวัสดิการ ของเรามันเป็นลักษณะของการดูแลตัวเองกันไป แค่นั้นเลย

ขายบัตรอย่างเดียวไม่พอสำหรับการทำละครหนึ่งเรื่องเหรอ

ขาดทุนแน่ๆ ต่อให้มีคนมาดูเยอะแค่ไหนก็ตาม จะขายบัตรพันหนึ่งยังไม่คุ้มทุนเลย ซึ่งไม่เคยขายบัตรราคานั้นนะ (หัวเราะ) เพราะการทำละครเรื่องหนึ่งมันคล้ายกับกองถ่ายหนังเหมือนกัน มีคนเยอะมากที่ทำให้มันเกิดขึ้น แถมยังกินเวลามหาศาล

อย่างที่บอก เราทำงานอยู่บนความไม่จริงมาตลอด เราจ่ายเงินคนทำงานในเรตที่ไม่จริงมาตลอด เวลาเรามีเพื่อนที่เปิดบริษัทให้เช่าอุปกรณ์ไฟซึ่งเป็นคนละครมาก่อน เขาบอกเลยนะว่าเรตราคาของคนทำละครมันจะเป็นอีกเรตหนึ่งซึ่งถูกกว่า ส่วนเรตปกติก็จะคิดตอนไปรับจ๊อบข้างนอก มันเป็นวิธีทำงานแบบถ้อยทีถ้อยอาศัยกัน

ถึงขนาดว่าเพื่อนๆ ที่ทำงานในวงการละครร่วมด้วยช่วยกันผ่านการคิดค่าจ้างในเรตไม่สูงมากแล้ว เราก็ยังขาดทุน เป็นเหตุผลว่าทำไมการทำละครหนึ่งเรื่องมันต้องการเงินสนับสนุน เพื่อที่อย่างน้อยเราจะได้จ่ายค่าคนได้ก่อน พอขายตั๋วได้ ค่อยไปจ่ายค่าของ ลักษณะมันจะเป็นการหมุนแบบนี้ นั่นแปลว่าเราจะไปลุ้นตอนขายตั๋วว่าจะมีเงินจ่ายค่าเช่าโรงละครได้ไหม จ่ายค่าอุปกรณ์ต่างๆ ได้ไหม

เราทำเท่าที่ไหวมาตลอด แต่ก็ยังไม่มีอะไรที่ทำให้รู้สึกมั่นคงในวิชาชีพได้สักที มันกลายเป็นเรื่องที่เกินกว่าตัวเองจะไปแตะแล้ว ซึ่งน่าจะเป็นเรื่องโครงสร้างหรือนโยบายไหมนะ ที่ไม่ได้สนับสนุนคนทำงานเท่าที่ควร

เคยขอทุนสนับสนุนจากภาครัฐบ้างไหม

เราทำมาทุกเรื่อง แต่เหมือนเวลาที่เราจะขอทุนเพื่อทำงานสักอย่าง มันจะให้ความรู้สึกว่าเราไป ‘ร้องขอ’ ความอนุเคราะห์ ขอความเมตตาเบาๆ มันรู้สึกได้อย่างนั้น เขาอาจจะไม่ได้พูดกับเราแบบนั้น แต่เราจะรู้สึกเหมือนสิ่งที่เรามาขอไปทำ เขาก็ ‘อุตส่าห์’ ให้เรามาเนอะ

ถ้าข้าราชการมีวิธีคิดที่ว่าการให้ทุนสนับสนุนกับคนที่มาขอเป็นเรื่องของบุญคุณ เราก็จะรู้สึกว่าเราเป็นประชาชนที่ต้องสำนึกบุญคุณไปตลอดเวลา แต่ที่จริงรัฐก็ควรมีหน้าที่สนับสนุนประชาชนหรือเปล่า ไม่ใช่ว่า “ทำให้ก็ดีแล้วนะ ฉันอุตส่าห์เจียดงบมาให้”

น่าเศร้าเหมือนกัน มันไม่ใช่หลักคิดที่เชื่อว่าเมื่อสนับสนุนศิลปะ แล้วศิลปะจะขับเคลื่อนสังคมรวมถึงคนตัวเล็กตัวน้อยที่ทำงาน เลยทำให้รู้สึกว่าไม่อยากขอเลย สุดท้ายถามว่าต้องขอไหม ก็ต้องขออยู่ดี ลองส่งเรื่องไปก่อน แต่รู้สึกดีไหม ก็ไม่ค่อยเท่าไหร่

เอาเข้าจริงที่ผ่านมาก็ดีลกับหน่วยงานรัฐมาตลอด เขาก็สนับสนุนแหละ แต่เรากำลังพูดถึงภาพรวมใหญ่ๆ ว่าวิธีการที่เจ้าหน้าที่รัฐมองประชาชนมันเป็นแบบไหน ซึ่งเราว่าเป็นเรื่องสำคัญมาก

เคยมีไหมที่หน่วยงานรัฐดูเนื้อหางานเราแล้วไม่ให้เงินสนับสนุน

ยังไม่มีนะ แต่หลังๆ ก็ไม่ค่อยได้แล้วแหละ พูดตรงๆ จะไปได้จากองค์กรระหว่างประเทศอะไรแบบนี้ แต่ที่เคยได้ ก็ยังไม่เคยโดนปฏิเสธเพราะเนื้อหาไม่ผ่าน เพราะโดยลักษณะงานมันไม่ได้มีข้อความ ค่อนข้างเป็นงานแอ็บสแทรกต์ เคลื่อนไหว งานคอนเซปต์อะไรก็ว่าไป เราว่ามันเลยทำให้ไม่ได้สุ่มเสี่ยงอะไรทางนั้น

อีกอย่างเวลาที่เขียนจดหมายไปขอทุน โดยลักษณะงานเขาก็จะพิจารณาว่ามันเป็นงานแบบไหน ละครพูด มูฟเมนต์ หรืออย่างอื่น แล้วเจตนาของเราก็ไม่ได้ต้องการปะทะหรือโจมตีอะไร แต่ถ้าเขาได้มาดูงานจริงๆ ก็คงรู้สึกว่าเออ ไม่เห็นจะมีอะไร อย่างงานของเราที่เป็นข่าวกัน มาดูจริงๆ ก็ไม่ได้มีอะไร

กลัวไหมว่าถ้าผลเลือกตั้งออกมาได้เป็นคนเดิม จะยิ่งยากเข้าไปใหญ่ถ้าไปขอความสนับสนุนจากภาครัฐ

ไม่ห่วงเลย เพราะค่อนข้างมั่นใจในวิธีการทำงานของบีฟลอร์ว่าเรากระตุ้นให้คนคิด ไม่ใช่การปักธง ยิ่งงานเราบทพูดน้อย บางทีก็ไม่มี ก็ไม่รู้ว่าจะมาเซนเซอร์ตรงไหน

อันนี้ก็น่าสนใจว่า เออ เราจะต้องตั้งคำถามเรื่องนี้กันด้วยว่ะ เราทำงานศิลปะ แต่เราต้องมาตั้งคำถามว่าเขาจะเซนเซอร์งานเราไหม มันทำให้เห็นเลยว่าตอนนี้สังคมอยู่กันในบรรยากาศแบบนี้จริงๆ แต่ก็ไม่แปลกหรอก เพราะมันปกคลุมอยู่ทุกส่วนของสังคมไทย ไม่ใช่เฉพาะกับคนทำงานศิลปะ แค่จะโพสต์อะไรในเฟซบุ๊ก เรายังต้องคิดหลายตลบเลย

การสร้างบรรยากาศแห่งความกลัวของเขาถือว่าประสบความสำเร็จมาก ตอนนี้ทุกคนอยู่ด้วยความรู้สึกว่า “กูจะโดนไหม” แล้วสังคมที่มีประชาชนอยู่กันด้วยความรู้สึกแบบนี้ มันเอื้อเหรอกับการสนับสนุนให้เกิดการคิดวิเคราะห์ ไม่ได้หรอก เพราะเราจะบอกตลอดว่าอย่าพูดอย่างนี้ อย่าทำแบบนี้ เพราะเดี๋ยวจะโดนนั่นนู่นนี่

นอกจากการดูแลตัวเองอย่างที่เป็นอยู่ คุณอยากเห็นอนาคตคนวงการละครเป็นอย่างไร

ภาพใหญ่ทั้งโครงสร้างเลย ตั้งแต่การศึกษา ไล่ไปจนถึงการสร้างตลาดขึ้นมารองรับคนที่อยากทำงานศิลปะ หลังจากนั้นคือสวัสดิการ การดูแล ปกป้องวิชาชีพของคนทำงาน เช่นเรตนี้เรียกว่ากดราคา เรตนี้เรียกว่ามาตรฐาน แล้วคนทำงานก็จะได้พัฒนาตัวเองให้ทำงานอย่างมืออาชีพ

ถ้าเราได้เรตที่มันโอเคและอยู่ได้ สองฝั่งมันเกื้อกูลกัน คนก็จะไปต่อได้ มีคนดูแลเราเรื่องสวัสดิการ ความมั่นคง มีตลาดรองรับ เราก็ทำงานเราให้ดี จบ

ตอนนี้มีใครทำอย่างนั้นอยู่บ้าง

มีบางคณะละครนะที่เขาให้เป็นเงินเดือน อย่างของพี่ พิเชษฐ์ กลั่นชื่น มีคนที่พยายามจะอยู่ให้รอด แต่ก็ควรจะมีมากกว่านี้ไหม การทำให้ประชาชนรู้สึกมั่นคงทางวิชาชีพ โดยเฉพาะในด้านศิลปะ มันแทบไม่ค่อยมีเลย มันน้อยมาก ไม่งั้นเราต้องเห็นกลุ่มคนที่มาทำงานด้านนี้เยอะมากๆ และไม่ล้มหายตายจากไป สเปซละครเล็กๆ ได้รับการอุดหนุน ปลอดภาษีถ้าเป็นพื้นที่ทำงานศิลปะ ถ้าเป็นแบบนั้นจริงเราก็น่าจะยังอยู่ได้ มีที่ทำงาน แต่นี่คือทุกคณะเร่ร่อนเลยนะ

แต่พูดตรงๆ ละครโรงใหญ่เขาก็ยังอยู่ได้นะ คนพร้อมดูอยู่ตลอดเลย

เราว่ามันคือเรื่องของความหลากหลายทางรสนิยม ไม่ใช่เรื่องแปลกเลยที่คนจะไปดูละครเวทีกระแสหลักเยอะ คนไปน้อยสิแปลก แต่อย่างสายเธียเตอร์ ทำโรงเล็กอย่างพวกเราเอง มันเป็นเรื่องของการต้องค่อยๆ สร้างกลุ่มคนดูนะ ไม่มีทางหรอกที่ในสังคมหนึ่ง คนจะดูกันอยู่อย่างเดียว สักวันมันต้องเบื่อ สักวันก็ต้องอยากดูอย่างอื่น

หรือเป็นไปได้ไหมว่าเขาอาจไม่เคยรู้เลยก็ได้ว่ามันมีอย่างอื่น

นี่เป็นอีกหน้าที่หนึ่งของรัฐเลยนะที่จะต้องสนับสนุนให้พื้นที่อิสระ โรงละครทางเลือก กลุ่มละคร กลุ่มวัฒนธรรมนอกกระแสต่างๆ ให้เบ่งบาน มีที่ให้พวกเขาได้ทำงาน เราใช้คำว่า ‘ทำงาน’ นะ ไม่ใช่ ‘แสดงออก’ เพราะคำนี้มันคือการบอกว่าเราจะทำสิ่งนี้เป็นอาชีพ จะอยู่ด้วยการทำมันอย่างจริงจัง

เชื่อสิ ถ้ารัฐมีนโยบายที่สนับสนุนความหลากหลายของรสนิยมพวกนี้ โอ้โห คนดูจะมาเองเลย ตอนนี้แค่คนดูกระแสหลักเขาไม่ได้รับข้อมูลอื่นๆ เลย ซึ่งเขาก็คงไม่มาดูหรอก

มันอาจจะเป็นไปได้ที่คนดูละครเวทีกระแสหลัก ถ้ามาดูงานโรงเล็ก เขาอาจจะแฮปปี้ ไม่มีใครรู้หรอก อันไหนจะมากหรือน้อย มันขึ้นอยู่กับรสนิยมซึ่งเราบังคับไม่ได้ คนดูจะเป็นคนตัดสินใจเองว่าควรจะดูอะไร

ถ้าไม่มีการสนับสนุนความหลากหลายจากรัฐ เขาก็จะได้ดูแต่อะไรเดิมๆ ที่เดียว เจ้าเดียว หรือไม่กี่เจ้า แล้วก็จะได้ดูอยู่แค่นั้น ชอบแค่นั้น จะดีกว่าไหมถ้าทำให้แฟร์ๆ รัฐสนับสนุนให้มีความหลากหลายมากขึ้น เขามาดูพวกเราอาจจะไม่ชอบก็ได้ แม่งยาก อะไรวะ ดูไม่รู้เรื่อง แล้วมันจะเป็นแรงขับให้คนทำพัฒนาตัวเองขึ้นไปอีกทาง

แค่เคารพคนดูว่าเขาเลือกเองได้ รัฐมีหน้าที่เปิดพื้นที่ สนับสนุนความหลากหลายให้มันเกิดขึ้น ไม่ใช่คิดว่าหน้าที่แค่เพียงให้ความอนุเคราะห์

ตอนนี้หลายพรรคเสนอนโยบายเกี่ยวกับศิลปะวัฒนธรรมไว้หลากหลาย ส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับความเป็นไทยและวัฒนธรรมพื้นถิ่น มากกว่าจะให้ความสำคัญกับงานร่วมสมัย คุณมองเรื่องนี้อย่างไร

คนที่เสนอนโยบายลักษณะนี้มันคือการขายฝันไปวันๆ ในมุมของเรา มันไม่ใช่การสร้างนโยบายเป็นร่มใหญ่

เรายังคงยืนยันคำเดิมว่ามันเป็นทางเลือกของผู้เสพไม่ว่าจะชอบงานแบบไหน และต้องยอมรับว่าวัฒนธรรมพื้นถิ่น วัฒนธรรมไทยดั้งเดิมมันมีอยู่แต่ก่อนแล้วในสังคม แต่ก็อย่าลืมว่ามีพวกเราอยู่ในสังคมร่วมกับพวกคุณด้วย แต่คุณอาจไม่ได้รับรู้

เวลามีคนชูนโยบายแบบนี้ มันเป็นการคิดจากโปรดักต์ แต่ไม่ได้คิดเป็นแผนยาวๆ ว่าถ้าจะพัฒนาระบบนิเวศของวงการศิลปะ มันต้องเริ่มจากอะไรวะ นี่คือการขายฝัน คิดโปรดักต์นี้มาแล้วคนจะซื้อ

แต่อย่าลืมว่าคนซื้อของมาใช้แล้วมันก็จบ เพราะมันไม่มีการต่อยอดไปยังคนทำงาน เขายังไม่เข้าใจว่างานสักงานหรือละครสักเรื่องมันมีระบบนิเวศของคนทำงานหรือวงการอื่นๆ มากมายขนาดไหน ไม่ใช่แค่หนึ่งกลุ่มละคร มีคนทำก็ต้องมีคนดู มีคนดูก็ต้องมีตลาด มันเป็นวงจร

 มันคงจะดีกว่านะถ้าคุณคิดให้มันกลม คิดจากโครงสร้าง ไม่ใช่คิดแค่ว่ามันเป็นผลิตภัณฑ์

หรือรัฐมองว่าศิลปะยังสำคัญไม่เท่าประเด็นอื่นๆ ในสังคมที่ต้องแก้ไข อย่างเศรษฐกิจ หรือการศึกษา

เราจะวัดอย่างไรว่างานศิลปะมีมูลค่าเท่าไหร่เป็นตัวเงิน มันไม่เหมือนทำประกันราคาพืชผลการเกษตร ชั่งเท่านี้ ได้ราคาเท่านี้ งานศิลปะมันวัดแบบนั้นไม่ได้ มันใช้วิธีคิดคนละแบบ ถ้าเรามองว่างานศิลปะมันจะช่วยพัฒนาคนในเรื่องวิธีคิด ถ้าอย่างนั้นมันก็ประเมินเป็นตัวเลขไม่ได้หรอก

ถ้าเราอยากผลิตคนที่มีศักยภาพ คิด วิเคราะห์ มันก็ต้องเริ่มจากต้นน้ำเลยหรือเปล่า งานศิลปะมันโยงไปได้ตั้งแต่ตอนเราเกิด ครอบครัว การศึกษา มันเป็นวิธีที่ทำให้การพัฒนาไม่ดูแข็งๆ แบบตัวเลขทางเศรษฐกิจ

ตัวเลขแบบนั้นมันมีคุณค่ามหาศาลอยู่แล้วในเชิงรายได้ แต่อย่าลืมนะว่าคนเราไม่ได้แบนๆ ด้านเดียว มันมีมิติมากกว่านั้น ในตัวคนๆ เขามีศักยภาพอื่นที่อาจจะตรงกันข้ามเลยก็ได้

อย่างมีคนที่มาดูงานของบีฟลอร์คนหนึ่ง ทำงานบัญชีในโรงพิมพ์ แต่ชอบดูละครมาก เวลาเขียนวิจารณ์นี่อ่านสนุกชิบหาย โคตรลุ่มลึก เราว่ามันเป็นฟังก์ชั่นอะไรแบบนี้ที่ทำให้ศักยภาพอีกด้านของมนุษย์มันเกิดขึ้น ไม่แบนๆ ด้านเดียว เราว่าสิ่งนี้สำคัญมาก

เหมือนการลงทุนกับคน

เออ มากๆ เลย เพียงแต่มันไม่เห็นตัวเลข เราต้องไม่ลืมว่ามันมีวิธีวัดผลหลายแบบมาก และบางอย่างไม่ใช่ว่าเราให้ตอนนี้แล้วอีกเดือนจะออกดอกออกผล ไม่ใช่ คนเราแม่งมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา การลงทุนกับทรัพยากรมนุษย์มันต้องรอวันที่จะไปอยู่จุดนั้น

มันไม่ต้องเลือกทำอย่างใดอย่างหนึ่งก็ได้หรือเปล่า อะ เรื่องปากท้องสำคัญ ทำอันนี้ก่อน เฮ้ย มันทำไปพร้อมกันได้หรือเปล่าวะ ทำไมมันต้องเลือกวะ อันนี้ก็สงสัย

หรือวาทกรรมที่ฮิตๆ อย่าง “คนจะอดตายกันอยู่แล้ว” เราก็อยากรู้นะว่านอกจากกินข้าว เขาไม่ทำอย่างอื่นเลยเหรอวะ ในชีวิตคนคนหนึ่ง มันมีมิติอื่นด้วยหรือเปล่าวะ แค่เราไม่มีการจัดสรรทรัพยากรส่วนนี้ให้ประชาชน แล้วเราก็พูดว่ามันไม่จำเป็น ตัดมันไปเลยแล้วกัน อย่างนี้เหรอ

เราเชื่อว่ามันทำไปพร้อมกันได้ ในความรู้สึกเรา ไม่จำเป็นต้องเลือกเลย

The post อรอนงค์ ไทยศรีวงศ์ : โลกคนละคร ทุกคนต้องแสดง ทุกคน ‘ทน’ ไป appeared first on a day magazine.

สำหรับการเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นกับแม่น้ำเจ้าพระยา
(รวมไปถึงแม่น้ำสายอื่นๆ) คนที่ต้องอยู่กับการเปลี่ยนแปลงนั้นไม่ใช่แค่คนที่อยู่ติดริมน้ำ
แต่หมายถึงประชาชนทุกคนที่อาศัยอยู่ในสังคมนี้
เพราะหากเปรียบสายน้ำเป็นเหมือนเส้นเลือดหล่อเลี้ยงชีวิตของผู้คน
เมื่อแม่น้ำสายหลักเกิดการเปลี่ยนแปลง
แขนงและกิ่งก้านสาขาของแม่น้ำที่แตกออกไปจากตัวมันย่อมได้รับผลกระทบตามไปด้วย-ไม่มากก็น้อย

ตัวอย่างที่เห็นภาพได้ชัดเจนที่สุดคือคันกั้นน้ำริมสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา
ที่ถูกสร้างขึ้นหลังเกิดเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่เมื่อปี 2554 เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำจากแม่น้ำไหลเอ่อเข้ามาท่วมบริเวณพื้นที่กรุงเทพมหานครในอนาคต
ฟังดูเหมือนจะเป็นความคิดที่ดีหากมองในมุมของคนกรุงเทพฯ
แต่สิ่งที่เกิดขึ้นจากปากคำของชาวนครปฐมในบริเวณลำน้ำอีกสายที่อยู่ใกล้เคียงกับแม่น้ำเจ้าพระยาอย่างแม่น้ำท่าจีน
การสร้างคันกันน้ำโดยไม่ศึกษาผลกระทบรอบๆ
อาจทำให้ชีวิตของพวกเขาลำบากขึ้นจากระดับน้ำที่อาจเอ่อล้นเข้าพื้นที่ในอนาคตหากเกิดอุทกภัยอีกครั้ง
เพียงเพื่อป้องกันเมืองหลวงจากน้ำที่อาจไหลเข้าท่วมพื้นที่

“เราเป็นผู้รับชะตากรรมจากการพัฒนาที่ไม่เคยถามเราว่าภาพรวมจะเป็นอย่างไร
สิ่งที่จะเกิดขึ้นไม่ใช่แค่จะส่งผลกับถิ่นที่อยู่ของคนนครปฐม
แต่ยังเกี่ยวกับความมั่นคงทางอาหาร เกษตรกรรม และการขนส่งทั้งหมด สิ่งใดที่เกิดขึ้นกับเจ้าพระยาจะส่งผลกับคนนครปฐมด้วย” ประเชิญ คนเทศ ตัวแทนจากกลุ่มเครือข่ายลุ่มน้ำท่าจีนกล่าวในวงเสวนางานเปิดตัวกลุ่มสมัชชาแม่น้ำที่หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร
เมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา

นี่ไม่ใช่แค่ปัญหาของการพัฒนาเปลี่ยนแปลงแม่น้ำที่ส่งผลกระทบกับพื้นที่อื่นๆ
ที่อยู่รายรอบ
แต่ยังเป็นตัวอย่างที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดถึงแนวคิดการพัฒนาของผู้มีอำนาจ
ที่ไม่ว่าจะผ่านไปกี่ยุคกี่สมัยหรือรัฐบาลไหนๆ ก็มักจะมีแนวคิดสั่งการจากบนลงล่าง
นั่นคือการคิดโจทย์จากความต้องการบางอย่าง เพื่อกลายเป็นแนวทางแก้ปัญหาอย่างไม่สนใจเสียงของประชาชน
ทั้งที่สิ่งที่ควรเป็นคือการพัฒนาอย่างร่วมมือกันจากล่างสู่บน จากเสียงของประชาชน
เพื่อนำไปสู่การตั้งโจทย์และศึกษาอย่างรอบด้านเพื่อตอบสนองความต้องการของทุกคนอย่างแท้จริง

ภายใต้ภาพของโครงการพัฒนาริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาที่กำลังดำเนินการศึกษาย่างเข้าเดือนที่
4 ก่อนจะเริ่มดำเนินการก่อสร้างในต้นปีหน้า
สิ่งที่เราไม่เคยรู้คือ ‘โจทย์’ ของภาครัฐที่ซ่อนอยู่ภายใต้สัญญาจ้างในการลงพื้นที่ดำเนินการศึกษากับชุมชนโดยรอบ
นั่นคือการออกแบบทางเดินและทางจักรยานเลียบแม่น้ำเจ้าพระยา โดยต้องทำให้สามารถรองรับระบบขนส่งสาธารณะแบบไร้เครื่องยนต์
รวมไปถึงรถดับเพลิง รถพยาบาล รถกู้ภัย ฯลฯ ได้ด้วย (ข้อมูลจากเอกสารรายการข้อกำหนด [TOR] งานจ้างที่ปรึกษาสำรวจ ออกแบบและจัดทำแผนแม่บทเพื่อพัฒนาริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา หน้า 17)

เมื่อโจทย์ที่ว่ายังคงมาจากความคิดในการใช้อำนาจเพื่อเนรมิตทางเลียบแม่น้ำแบบที่รัฐต้องการ
การลงพื้นที่กับชุมชนโดยรอบของคณะศึกษาโครงการคงไม่เกิดประโยชน์อะไร
เพราะเมื่อรัฐมีธงอยู่ในใจ เสียงของคนเล็กๆ
ในพื้นที่และเสียงของประชาชนอีกมากที่อยากให้โครงการนี้ดำเนินไปอย่างโปร่งใส
คงเป็นได้แค่ไม้ประดับในโครงการ
เพื่อให้ได้ชื่อว่านี่คือการฟังเสียงจากประชาชนเรียบร้อยแล้วเท่านั้นเอง

สิ่งที่พวกเราในฐานะประชาชนเจ้าของเงินภาษีและเจ้าของอนาคตที่จะต้องอยู่ร่วมกับแม่น้ำเจ้าพระยาที่กำลังจะเปลี่ยนแปลงไปในอนาคต
คือการรวมตัวกันเพื่อส่งเสียงให้ผู้มีอำนาจได้รับรู้ว่าการพัฒนาและเปลี่ยนแปลงประเทศ
ไม่ว่าจะเป็นเชิงนโยบายบริหาร หรือการสร้างสิ่งปลูกสร้างราคาเหยียบหมื่นล้าน
เสียงของประชาชน และการตั้งโจทย์จากการศึกษาความต้องการ
รับรู้ความคิดเห็นของทุกคนจากล่างสู่บน ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน เป็นใคร
หรือทำอาชีพอะไร ล้วนเป็นสิ่งที่จะทำให้การพัฒนาเป็นไปอย่างโปร่งใสและยั่งยืน

เพราะไม่ว่าจะเป็นผู้มีอำนาจรัฐที่นั่งอยู่ในกระทรวงไปจนถึงชาวบ้านตาดำๆ ที่อยู่ในบ้านริมน้ำ
ทุกคนล้วนอยากใช้ชีวิตร่วมกันในอนาคตกับผลลัพธ์ที่ดี ที่เกิดขึ้นจาก ‘โจทย์’ ที่ดีกันทั้งนั้น
จริงไหม?

ร่วมลงชื่อสนับสนุนกิจกรรมและติดตามข่าวสารความเคลื่อนไหวของกลุ่ม FOR ได้ ที่นี่ หรือลงชื่อเข้าร่วมเป็นภาคีเครือข่าย
‘สมัชชาแม่น้ำ’ (River Assembly; RA) ได้ ที่นี่

ภาพ ช่อไพลิน ไพรบึง

The post IT’S TIME TO TRY DEFYING GRAVITY appeared first on a day magazine.

หากว่ากันตามแบบเรียนวิชาภูมิศาสตร์
แม่น้ำเจ้าพระยาเกิดจากการรวมตัวของแม่น้ำ 4 สายจากภาคเหนือ ได้แก่แม่น้ำปิง วัง
ยม และน่าน มาบรรจบรวมกันที่จังหวัดนครสวรรค์ ก่อนจะขยายความกว้างและไหลลงมาเป็นความยาวกว่า
300 กิโลเมตร ผ่าน 10 จังหวัดในภาคกลาง เพื่อหล่อเลี้ยงพื้นที่เกษตรกรรมถึง 1 ใน 3 ของประเทศ
(ถ้านับจำนวนผลผลิต
พื้นที่เท่านี้ก็สามารถเลี้ยงปากท้องคนครึ่งประเทศไทยให้อิ่มได้) ก่อนจะไหลออกสู่ทะเลที่จังหวัดสมุทรปราการ

ไม่ใช่แค่ประเทศไทยเท่านั้นที่แม่น้ำหรือแหล่งน้ำตามธรรมชาติมีความสำคัญกับวิถีชีวิตของมนุษย์
เพราะจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ไหนๆ ของโลก
เรามักเลือกตั้งถิ่นฐานและสร้างชุมชนเมืองโดยเลือกจากพื้นที่ที่สามารถเข้าถึงทรัพยากรน้ำได้อย่างสะดวก
ย้อนอดีตไล่ไปตั้งแต่ชุมชนเมโสโปเตเมียที่ตั้งอยู่บริเวณลุ่มน้ำไทกริส-ยูเฟรติส,
เมืองเก๋ๆ
ของชาวแฟชั่นอย่างปารีสที่อยู่ติดกับแม่น้ำแซน หรือกรุงลอนดอนที่มีแม่น้ำเทมส์หล่อเลี้ยงอยู่ทั้ง 2 ฝั่ง

เมื่อมีผู้คนมาอาศัยอยู่รวมกัน
นอกจากแม่น้ำจะเป็นแหล่งทรัพยากรเพื่อหล่อเลี้ยงปากท้อง เป็นเส้นทางระบายน้ำของชุมชนในยุคที่ระบบประปายังไม่เพียบพร้อม
และเป็นพื้นที่เดินทางสัญจรในยุคก่อนการจราจรทางบกจะเฟื่องฟู
เส้นเลือดที่หล่อเลี้ยงชีวิตของคนยุคก่อนหลากหลายสายยังเป็นจุดเริ่มต้นของอารยธรรมและวิถีชีวิตริมน้ำที่สร้างเอกลักษณ์
ตัวตน และวัฒนธรรมริมน้ำให้กับเมืองแต่ละเมือง ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

นอกจากภาพของชีวิตของชุมชนริมน้ำในอดีต
วัฒนธรรมของคนไทยต่างๆ ที่เชื่อมโยงกับสายน้ำ
รวมไปถึงภาพของแม่น้ำในการเป็นเส้นทางสัญจรหลักของผู้คน ทั้งการเดินทางและค้าขาย (ภาพของเรือที่มีอยู่ทุกบ้านน่าจะเป็นหลักฐานที่เห็นได้ชัดเจนที่สุด) ความสำคัญของแม่น้ำเจ้าพระยายังปรากฏให้เห็นเมื่อครั้งที่การพัฒนาของโลกยุคใหม่เริ่มเข้ามาสู่ประเทศไทยในช่วงสมัยรัชกาลที่
4 ถึงรัชกาลที่ 5 ผ่านการเข้ามาของเทคโนโลยีการเดินทางที่ทำให้ถนนหนทางแบบต่างๆ
ถูกสร้างขึ้นบนบกเพื่อรองรับทั้งรถยนต์ รถราง และรถไฟ

เพราะถึงแม้วิถีชีวิตของผู้คนจะเริ่มเปลี่ยนแปลงไปจากการเดินทางที่สะดวกสบายมากขึ้น
สิ่งที่น่าสนใจคือรูปแบบของการพัฒนาระบบถนนหนทางและสิ่งปลูกสร้างเมื่อวิถีชีวิตถูกย้ายลึกเข้าไปห่างจากริมฝั่งแม่น้ำในยุคนั้น
เพราะจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ การพัฒนาเหล่านี้ถูกคิดขึ้นโดยยังคำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงแบบ
‘ค่อยเป็นค่อยไป’ และยังนึกถึงบริบทโดยรอบของชีวิตริมฝั่งน้ำ
เช่นการสร้างถนนเจริญกรุงตอนนอกให้ขนาบข้างไปกับแม่น้ำเจ้าพระยา
แต่เว้นระยะเข้ามาเพื่อไม่ให้กระทบชุมชนริมแม่น้ำ
หรือการเลือกพื้นที่ในการสร้างพระราชวังใหม่ให้ลึกเข้ามา
เพื่อไม่ให้กระทบกับโบราณสถานและชุมชนข้างสายน้ำ

น่าเสียดายว่าหลังจากยุคเริ่มแรกของการพัฒนา
การเติบโตของเมืองที่เพิ่มมากขึ้นกลับละเลยความสำคัญของชีวิตริมน้ำ
ชุมชนมากมายที่แฝงตัวอยู่ขนาบ 2 ฝั่งแม่น้ำถูกละเลย ไม่ได้รับความสำคัญเท่ากับพื้นที่เศรษฐกิจในตัวเมือง
และเมื่อเรามีความคิดที่จะเริ่มพัฒนาแม่น้ำ
โจทย์ใหญ่ที่เริ่มคิดกลับเป็นการสร้างวิธีการเข้าถึงแม่น้ำด้วยความรีบเร่ง
โดยให้ความสำคัญกับวัฒนธรรมริมน้ำเพียงเล็กน้อย
หรือรื้อถอนชุมชนริมแม่น้ำที่บางครั้งยังมีเอกลักษณ์และวิถีชีวิตคงเหลืออยู่ในนั้น
เพื่อการพัฒนาริมฝั่งแม่น้ำเพียงให้คนเมืองมาเดินชื่นชม

จะดีกว่าไหมถ้าการพัฒนาแม่น้ำสายหลักที่มีความสำคัญต่อวิถีชีวิตของผู้คนจะถูกตั้งต้นด้วยการศึกษาความเป็นมาของการใช้ชีวิตอยู่กับสายน้ำ
และพัฒนาวิธีการปรับปรุงแก้ไขให้แม่น้ำเจ้าพระยาของพวกเราดีขึ้นจากความร่วมมืออย่างไม่รีบร้อนของทุกฝ่ายอย่าง
ทั้งภาครัฐ ชุมชนริมน้ำ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่างๆ รวมไปถึงเสียงของพวกเราทุกคน
เพื่อสร้างประวัติศาสตร์ของแม่น้ำยุคใหม่
ที่ยังคงความงดงามของวิถีชีวิตดั้งเดิมควบคู่กันไป

นี่อาจเป็นหนทางเปลี่ยนแปลงประวัติศาสตร์แม่น้ำเจ้าพระยาของพวกเราที่ดีกว่า
เพื่ออนาคตที่ยั่งยืนของแหล่งกำเนิดวิถี ‘ชีวิต’

ร่วมลงชื่อสนับสนุนกิจกรรมและติดตามข่าวสารความเคลื่อนไหวของกลุ่ม FOR ได้ที่นี่

ภาพประกอบรวบรวมโดย ผศ.ดร. พีรศรี โพวาทอง

The post ประวัติศาสตร์จะไม่ซ้ำ ประวัติศาสตร์อาจต้องเปลี่ยน appeared first on a day magazine.

ทำไมเราต้องหันมาใส่ใจเรื่องของแม่น้ำ? นี่คงเป็นคำถามที่ผุดขึ้นมาในใจระหว่างที่คุณกำลังเลื่อนนิ้วมือผ่านหน้าจอในย่อหน้าที่ผ่านมา
ในเมื่อแม่น้ำเจ้าพระยาที่เห็นอยู่ทุกวันคงไม่มีทางเปลี่ยนแปลงไป
เหมือนกับน้ำในแม่น้ำที่มองไปเมื่อไหร่ก็ยังไหลเอื่อยๆ อยู่เช่นเดิม
ตั้งแต่ก่อนผู้คนจะเริ่มไหลเข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่ริมน้ำเพียงเพื่ออาศัยใช้ชีวิต
จนถึงยุคสมัยปัจจุบันที่พื้นที่ริมน้ำกลายเป็นสิ่งหอมหวานของโครงการต่างๆ
ที่ขายความสวยงามของทิวทัศน์เพื่อให้ผู้คนจากต่างถิ่นเข้ามาสัมผัส

นอกเหนือจากโครงการเมกะโปรเจกต์จากเอกชนน้อยใหญ่ที่เข้ามาจับจองพื้นที่ริมแม่น้ำเพื่อสร้างเป็นพื้นที่เชิงการค้า
หนึ่งในโครงการที่ตั้งใจสร้างให้เกิดการเข้าถึงพื้นที่ริมน้ำจากภาครัฐคือ โครงการพัฒนาริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา
‘เจ้าพระยาเพื่อทุกคน’ ที่ตั้งใจพัฒนาภูมิทัศน์ริมน้ำ
และสร้างเครือข่ายทางเดิน-ทางจักรยานตลอด 2 ฝั่งลำน้ำเจ้าพระยา
ตั้งแต่สะพานพระราม 7 จนถึงสะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้า
รวมความยาว 14 กิโลเมตร
โดยเริ่มลงพื้นที่ศึกษามาตั้งแต่เดือนมีนาคมที่ผ่านมา
ก่อนจะเริ่มต้นก่อสร้างในเดือนตุลาคมที่จะถึงนี้

ภาพ: กนกศักดิ์ ดวงละออ

ถ้าติดตามข่าวตั้งแต่ช่วงปลายปีก่อน
โครงการทางจักรยานเลียบแม่น้ำความยาว 14
กิโลเมตรที่ถูกตั้งคำถามจากสังคมถึงความเหมาะสมกับการทำทางคอนกรีตในรูปแบบคล้ายทางด่วน
คือหนึ่งในความสำเร็จที่พิสูจน์ว่าการรวมกลุ่มของคนในสังคมเพื่อเปลี่ยนแปลงวิธีการคิดแบบ
‘สั่งการ’ ที่รัฐชอบทำอยู่บ่อยๆ สามารถทำได้จริง
จนทำให้เกิดเป็นโครงการพัฒนาแม่น้ำใหม่ล่าสุดที่เน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนมากขึ้นกว่าเดิม

ทว่าภายใต้โครงการที่เน้นกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนโดยรอบ
สิ่งที่เราและอีกหลายภาคส่วนในสังคมยังเป็นห่วงนอกเหนือไปจากระยะเวลาการทำงานที่เร่งรัดจนหลายๆ
คนตั้งข้อสังเกตว่าอาจไม่เพียงพอต่อการทำงานอย่างละเอียด
คือแนวคิดตั้งต้นในการทำโครงการที่เริ่มต้นจากความต้องการที่เน้นสร้าง ‘การเข้าถึงแม่น้ำ’ ผ่านทางเดินและทางจักรยาน
โดยยังไม่ได้ศึกษาถึงความต้องการจากผู้คนและสิ่งที่สังคมจะได้รับ ทั้งประโยชน์และผลกระทบในหลายด้านอย่างเพียงพอก่อนที่จะเริ่มต้นโครงการ

ที่จริงแล้ว
ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับพื้นที่ริมน้ำไม่ใช่เรื่องแปลกและน่ากลัว
หากเป็นการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากการศึกษาอย่างจริงจังและรอบด้านในหลากหลายมิติ
ให้เวลากับการทำงานอย่างไม่รีบเร่ง
เพื่อกำหนดอนาคตแม่น้ำของเราว่าจะมีหน้าตาเป็นอย่างไรต่อไป
เพราะการพัฒนาพื้นที่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาที่มีความสลับซับซ้อนทั้งวิถีชีวิต วัฒนธรรม
และส่งผลกระทบต่อสังคมโดยรอบจะคงอยู่ต่อไปสู่คนรุ่นหลัง ไม่ใช่แค่มนุษย์
แต่ยังหมายรวมไปถึงสิ่งแวดล้อมที่จะได้รับผลกระทบตามไปด้วย

ภาพ: พรศักดิ์ ณ นคร

ลองจินตนาการภาพแม่น้ำเจ้าพระยาของเราเองที่อยากเห็นในอนาคตว่าเป็นอย่างไร
คำตอบที่ได้ของแต่ละคนอาจแตกต่างกัน
และนั่นเป็นเหตุผลว่าทำไมเราต้องหันมาคุยเกี่ยวกับแม่น้ำเจ้าพระยา
หาวิธีการพัฒนาแม่น้ำสายนี้ในแต่ละมิติไปด้วยกัน เพื่อนำไปสู่การสร้างเจ้าพระยาในอนาคตที่เราทุกคนในสังคมจะอาศัยอยู่กับมันได้ต่อไปยั่งยืน

ในเวลา
4 เดือนที่ยังเหลืออยู่ก่อนแม่น้ำของเราจะเริ่มเปลี่ยนแปลงจากโครงการของรัฐชิ้นนี้ นี่อาจเป็นช่วงเวลาที่ดีที่สุดที่เรื่องราวของแม่น้ำในมุมมองต่างๆ
ทั้งประวัติศาสตร์ รูปแบบการพัฒนา การขับเคลื่อนของผู้คนริมสายน้ำ ฯลฯ
จะถูกขยายความและส่งต่อให้ผู้มีส่วนรับผิดชอบในโครงการนี้ได้เห็นถึงการพัฒนาแม่น้ำในอีกมุมมองหนึ่ง
ที่พวกเราทุกคนสามารถมีส่วนร่วมในการกำหนดอนาคตของแม่น้ำสายนี้ได้อย่างแท้จริง

จะมีอะไรที่เราควรรู้เกี่ยวกับแม่น้ำอีกบ้าง
ติดตามได้ในตอนต่อไปของ WE NEED TO TALK ABOUT RIVER สัปดาห์หน้า

ร่วมลงชื่อสนับสนุนกิจกรรมและติดตามข่าวสารความเคลื่อนไหวของกลุ่ม
FOR
ได้ที่นี่

The post แม่น้ำของฉัน แม่น้ำของเธอ แม่น้ำของใคร appeared first on a day magazine.

วันนี้
a day เลยบุกไปที่คณะเภสัชศาสตร์
มหาวิทยาลัยมหิดล เพื่อให้ ดร.
เบญญากาญจน์
พงศ์กิจวิทูร และทีมวิทยากรในวันเวิร์กช็อปของเรามารีรันขั้นตอนทับดอกไม้อย่างง่ายๆ
กันอีกสักรอบ

ขั้นตอนที่
1 : เตรียมทับ

วิธีทับดอกไม้ในสไตล์นักพฤกษศาสตร์เพื่อนำมาใช้เป็นตัวอย่างพรรณไม้แห้ง
หรือ Herbarium Specimen จะใช้เครื่องมืออัดตัวอย่างที่ทำมาจากแผงไม้ขนาดใหญ่สองชิ้น
(เพื่อใช้น้ำหนักของไม้เป็นตัวทับ) ระหว่างกลางของแผงไม้จะใช้เป็นพื้นที่สำหรับวางตัวอย่างดอกไม้ที่ต้องการเก็บรักษา
จากนั้นจึงใช้เข็มขัดผ้าหรือเชือกรัดให้แน่น

แต่จะใช้อุปกรณ์จริงจังขนาดนี้มาทับดอกไม้เป็นงานอดิเรกก็ดูจะเล่นใหญ่ไปหน่อย
เราเลยใช้วิธีจำลองหลักการทำงานของแผงอัดจริงๆ
มาดัดแปลงเป็นแผงอัดอย่างง่ายจากอุปกรณ์ใกล้ตัว ซึ่งอุปกรณ์ที่ต้องใช้มีดังนี้

– แผ่นไม้อัดหรือกระดานไม้ไซส์กะทัดรัด (ตัวอย่างของเราวันนี้เป็นแผ่นไม้ขนาด A4) หาซื้อได้ตามร้านอุปกรณ์เครื่องเขียน 2
แผ่น

– กระดาษลูกฟูกหรือกระดาษลังใช้ระบายอากาศและความชื้นออกจากดอกไม้
ให้แห้งไว ไม่ขึ้นรา 2 แผ่น

– กระดาษหนังสือพิมพ์ ใช้รองดอกไม้
มีไว้เยอะหน่อยจะเป็นการดี

– คลิปหนีบกระดาษ ที่ใช้หนีบแผ่นไม้ได้ 2
แผ่น

– หนังยาง 2 เส้น

ถ้าเตรียมอุปกรณ์เรียบร้อยแล้ว
ไปต่อขั้นต่อไปกันเลย!

ขั้นตอนที่
2 : จัดกระบวนทับ

ได้เวลาทับดอกไม้กันแล้ว
อันดับแรกที่สำคัญที่สุดคือการเลือกดอกไม้ที่จะนำมาทับ จะใช้แค่ดอก หรือจะเอามาทับทั้งดอก
ก้าน และใบ ก็ได้ แต่ต้องไม่ให้ขนาดใหญ่กว่าแผงอัดทำเองของเรา
และไม่ควรใช้ดอกที่อุ้มน้ำ เช่นบรรดากุหลาบหรือบัว
เพราะจะใช้เวลานานกว่าปกติในการทำให้แห้ง แถมยังเสี่ยงขึ้นราด้วยนะ

ถ้าอยากได้ดอกที่ทับแล้วทรงสวยงาม
ทับแห้งง่าย วิทยากรของเรามีเคล็ดลับว่าให้เลือกดอกไม้ดอกเล็กๆ รูปทรงไม่ซับซ้อน
หรือลองเลือกดอกไม้ที่กลีบดอกแผ่ไปรอบๆ เช่นดอกในวงศ์ทานตะวัน เช่น ดาวกระจาย หญ้าลิ้นเป็ด หมอน้อย หรือหญ้าดอกขาว จะทับแล้วออกมาสวยงาม
นำไปใช้ต่อได้ง่าย

กลับมาที่แผงอัดของเรา
อันดับแรกให้วางแผ่นไม้เป็นฐานล่าง จากนั้นวางกระดาษลูกฟูกรองลงไป และวางกระดาษหนังสือพิมพ์ให้อยู่บนสุด
โดยหนึ่งดอกจะใช้กระดาษหนังสือพิมพ์พับครึ่ง 2 ชิ้น
วางให้แผ่ออกโดยมีส่วนที่ซ้อนกัน (เดี๋ยวเราจะพับ 2 ส่วนนั้นเข้ามากันอีกทีนะ)

จัดรูปทรงดอกไม้ตามต้องการ
วางลงบนกระดาษหนังสือพิมพ์ที่เตรียมไว้ และใช้เทปกาวแปะให้ดอกไม้ติดกับกระดาษหนังสือพิมพ์
ถ้ามีส่วนที่หนาไม่เท่ากันหรือดูแล้วเป็นร่องๆ (เช่นส่วนของดอก) ให้ตัดกระดาษหนังสือพิมพ์เป็นชิ้นเล็กๆ
โปะทับส่วนนั้นไว้อีกนิดเพื่อช่วยหนุนให้เรียบ

พับกระดาษหนังสือพิมพ์ส่วนที่เกินออกจากแผ่นไม้เข้าหากัน
(ถ้าอยากทับดอกไม้เพิ่ม
ให้ทำซ้ำขั้นตอนการวางดอกไม้นี้ได้อีกตามชอบ)
เมื่อได้ดอกไม้ในจำนวนที่ต้องการเรียบร้อย
ให้เอาดอกไม้ที่เตรียมไว้ในกระดาษหนังสือพิมพ์มาวางซ้อนกัน
จากนั้นนำกระดาษลูกฟูกมาปิดทับ ตามด้วยแผ่นไม้ที่เหลือปิดทับเป็นชั้นบนสุด

รัดทั้งหมดเข้าด้วยกันด้วยหนังยาง
ปิดหัวท้ายด้วยคลิปหนีบกระดาษจากนั้นนำแผงนี้ไปตากแดด
ทิ้งไว้ข้ามคืน จากนั้นลองเปิดเช็กเป็นระยะ
ถ้ายังชื้นอยู่ให้แกะออกมาเปลี่ยนลงบนกระดาษหนังสือพิมพ์ชิ้นใหม่และทับไว้อีกซักคืนก็เป็นอันเสร็จเรียบร้อย

ขั้นตอนที่
3 : ทับแล้วไปไหน

ดอกไม้ที่ทับเรียบร้อยไม่ใช่แค่นำไปตกแต่งในสมุดบันทึกหรือโปสการ์ดได้เท่านั้น
เพราะจะเอามาใช้ใช้ประดับอะไรก็ได้อย่างที่คาดไม่ถึง
อย่างเช่นเคสโทรศัพท์ที่นำมาเคลือบเรซิ่นด้วยตัวเอง
หรือจะทำเป็นที่ทับกระดาษด้วยการใส่ลงในเรซิ่นแบบแข็งในพิมพ์แล้วรอให้แห้งก็เก๋ไม่เหมือนใคร

ทับง่าย
ทำง่าย อุปกรณ์หาได้ใกล้ตัวอย่างนี้ จะเก็บดอกไม้มาทับรอบหน้า
ลองบอกลาสมุดหน้าเหลืองแล้วใช้แผงอัดทำเองแบบนี้ก็ดูเทิร์นโปรขึ้นมาอีกระดับเหมือนกันนะ
(แถมยังเอาไปอวดเพื่อนได้อีกแน่ะ!)

ภาพ ดวงสุดา กิตติวัฒนานนท์

The post HOW TO ทับดอกไม้แบบนักพฤกษศาสตร์อย่างง่ายๆ ทำได้เองที่บ้าน appeared first on a day magazine.

เฮ้อ พูดไปก็ได้แต่มองบน…เอาเป็นว่า people power ตอนนี้จะขอพาไปชะเง้อมองอีกซีกโลกที่สมรภูมิเลือกตั้งประธานาธิบดีคนใหม่ของสหรัฐอเมริกาแล้วกันครับ เพราะตอนนี้กำลังดุเดือดกันสุดๆ ไปเลยล่ะ

ช่วงนี้ที่สหรัฐอเมริกากำลังอยู่ในช่วง Primary Election หรือการแข่งขันหาตัวแทนพรรคที่จะมาชิงตำแหน่งประธานาธิบดีครับ อย่างที่รู้กันว่าสองพรรคใหญ่ของที่นี่คือ Democrat และ Republican ฟากเดโมแครตตอนนี้ก็เรื่อยๆ มาเรียงๆ ไม่มีอะไรน่าตื่นเต้นสักเท่าไหร่ เพราะผู้เข้าแข่งขันเหลือแค่ 2 คน แถมดูทรงก็พอเดาได้ว่าขุ่นแม่ Hillary Clinton ก็น่าจะได้เป็นตัวแทนพรรคชัวร์ๆ เพื่อมาสานต่อความฝันของบอสเก่าอย่าง Barack Obama ที่เพิ่งจะหมดวาระไป

แต่กับพรรค Republican ต้องบอกว่าฝั่งนี้ซัดกันมันหยดติ๋งๆ ทีเดียวเชียวล่ะ เพราะตอนนี้มีผู้สมัครชิงตำแหน่งถึง 4 คน โดยหนึ่งในนั้นคือตา Donald Trump มหาเศรษฐีคนดังแห่งอเมริกา เจ้าของธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ อดีตเจ้าของเวที Miss Universe และเจ้าของรายการเรียลิตี้ The Apprentice ที่แกควบทั้งตำแหน่งโปรดิวเซอร์และผู้ตัดสินในรายการ

ดูเหมือนว่าฝันของทรัมป์จะไม่หยุดแค่การเป็นมหาเศรษฐี เพราะปีนี้เป็นปีที่เขากระโดดลงมาในสังเวียนการเมืองด้วยการเสนอตัวเป็นผู้แทนพรรค Republican ในการชิงตำแหน่งประธานาธิบดีคนใหม่ ภายใต้สโลแกน ‘Make America Great Again!’ พ่วงมากับนโยบายอนุรักษ์นิยมขวาจัดแบบสุดโต่งอย่าง การประกาศกร้าวว่าจะจัดการกับบรรดาผู้หนีเข้าประเทศจากชายแดนเม็กซิโกอย่างผิดกฎหมายด้วยการสร้างกำแพงกั้น (และให้รัฐบาลเม็กซิโกจ่ายตังค์ด้วย…) สนับสนุนโทษประหารชีวิต ไม่เห็นด้วยกับการแต่งงานของคู่รักเพศเดียวกัน ต่อต้านสิทธิ์ของผู้หญิงในการทำแท้ง

และที่ร้ายแรงที่สุด ทรัมป์บอกว่าจะไม่ยอมให้ชาวมุสลิมเข้าประเทศ เพราะบอกว่าคนเหล่านี้อาจเป็นต้นเหตุของความรุนแรงที่กลุ่ม ISIS ก่อขึ้น!

ภาพ : pbs.org

ไม่ใช่แค่นโยบายที่ฟังดูน่ายี้เพราะทั้งเหยียดศาสนาและชาติพันธุ์เท่านั้น ด้วยความที่ทรัมป์รู้จักวิธีเล่นกับสื่อและการสร้างกระแส ในเวทีดีเบตหรือการให้สัมภาษณ์ หมอนี่ก็ใช้คำที่รุนแรง ป๋าหมากเข้าขั้น และพูดอย่างไม่สนว่าจะมีความถูกต้องทางการเมือง (Political Correctness) หรือเปล่า ผลที่ออกมาก็ไม่มีอะไรมาก แค่คนอเมริกันเสิร์ชกูเกิลหาวิธีย้ายบ้านไปอยู่แคนาดากันสูงที่สุดเป็นประวัติการณ์เท่านั้นเอง (แหม คุ้นๆ นะครับ)

แต่ไม่เชื่อก็ต้องเชื่อ ถึงคนจะยี้ทรัมป์แค่ไหน แต่ตอนนี้ผล Primary Election ของ Republican กลับกลายเป็นว่าทรัมป์นำมาเป็นอันดับหนึ่ง และมีสิทธิ์ได้ไปสู้กับฮิลลารีในไฟต์สุดท้าย นักรัฐศาสตร์หลายคนบอกว่า ที่โผพลิกแบบนี้ก็เพราะทรัมป์มีความคิดและนโยบายที่โดนใจชาวอเมริกันผิวขาวที่เป็นคนระดับแรงงาน ซึ่งรู้สึกว่าตัวเองถูกกีดกันไปจากการเมืองแบบ Democrat ที่พูดแต่เรื่องของสิทธิ ความเท่าเทียม และเรื่องของคนชนชั้นกลางมาตลอด 8 ปี พอทรัมป์เข้ามาทำให้คนกลุ่มนี้รู้สึกมีสิทธิ์มีเสียง มีคนชนชั้นนำที่คิดแบบเดียวกับเขา คะแนนก็เลยเทมาให้ทรัมป์กันอย่างที่เห็น

เกมพลิกอย่างนี้ ก็เลยร้อนถึงผู้สมัครที่เหลือในพรรคที่ต้องมารวมหัวกันว่าจะเอายังไงต่อ จะรวมคะแนนสู้ทรัมป์ดีไหม เพราะ Republican ก็ไม่ได้ชอบทรัมป์สักเท่าไหร่หรอกครับ

ภาพ : futureofbusinessandtech.com

เรื่องในพรรคก็ปล่อยให้เขาล็อบบี้กันไป เราลองมาดูความแซ่บของประชาชนอเมริกันที่ออกมาเคลื่อนไหวต่อต้านทรัมป์กันดีกว่า เพราะบอกเลยว่ามีเยอะจนนับไม่หวาดไม่ไหว ทั้งบทความ คลิปวิดีโอ รายการโทรทัศน์อย่าง Last Week Tonight with John Oliver ทางช่อง HBO ถึงกับไปขุดหลักฐานนามสกุลเก่าที่บรรพบุุรุษของทรัมป์ใช้ (ทวดของทรัมป์ใช้นามสกุลว่า Drumpf / พ้องเสียงกับ Dumb ที่แปลว่าโง่) มาทำเป็นแคมเปญล้อเลียนความห่วยแตกของเขา

ภาพ : youtube.com/LastWeekTonight

แต่ที่ต้องขอซูฮกให้กับความกวนตีนระดับ A100+ และด่าได้เห็นภาพมากที่สุด ต้องยกให้กับแคมเปญ PIECES OF SHIT FOR TRUMP หรือที่ผมขอแปลเป็นไทยว่า ‘ขี้อย่างเราเข้าใจคุณ’

นี่คือแคมเปญเสียดสีทรัมป์และกลุ่มผู้สนับสนุนที่มาจากฝีมือของเอเจนซี่โฆษณา
barrettSF
ในซานฟรานซิสโก ที่ใช้ไอเดียแสบๆ
อย่างการทำให้กองอุจจาระตามท้องถนนในสหรัฐฯ กลายเป็นเสียงหนึ่งที่สนับสนุนทรัมป์
พวกเขาบอกว่า pieces of shit (แปลตรงตัวว่า ‘คนไร้ค่า’) เหล่านี้นี่แหละคือผู้ที่เข้าใจในปากและนโยบายของทรัมป์อย่างแท้จริง
เพราะทรัมป์คือคนที่เห็นคุณค่าของความคิดแบบ shitๆ
และจะสู้เพื่อพาความ shit เหล่านี้ไปสู่ทำเนียบขาว
ทรัมป์นี่แหละคือผู้สมัครที่เข้าใจขี้อย่างพวกเรา เพราะเขาคือ shit เหมือนเรา!

ทีมจาก
barrettSF
เลยสนองนี้ดให้กับผองอึเพื่อส่งเสียงซัพพอร์ตทรัมป์
ด้วยการเปิดเว็บไซต์ให้คนดาวน์โหลดป้ายรณรงค์ (ที่เหมือนป้ายแคมเปญหาเสียงของทรัมป์เป๊ะๆ)
ไปปักตามกองอุจจาระข้างถนนเพื่อให้ขี้เหล่านี้ได้แสดงพลังสนับสนุนทรัมป์สมใจ
เมื่อปักเสร็จก็ถ่ายภาพผองเพื่อนชาวอึติดแฮชแท็ก #ShitForTrump เพื่อให้โลกและทรัมป์ได้รู้ว่ามีขี้อีกหลายกองที่สนับสนุนเขาอยู่
น่าประทับใจมากครับ ลองไปเสิร์ชในอินสตาแกรมดูได้

ยังไม่หมดนะครับ
เพราะถ้าลองเข้าไปดูในเว็บไซต์ของแคมเปญนี้
เราจะได้เจอกับถ้อยคำสนับสนุนจากบรรดาขี้หลายๆ ที่มา
และบรรดาคนดังอีกหลายคนที่เชียร์ทรัมป์
ว่าทำไมพวกเขาถึงสนับสนุนให้ทรัมป์ได้เป็นประธานาธิบดีคนต่อไป ซึ่งแน่นอน
มันคือการเสียดสีนโยบายของทรัมป์แบบแสบๆ คันๆ อย่างจัง เช่นคำพูด (ไม่จริง)
ของไมค์ ไทสัน ที่บอกว่า “ทรัมป์เป็นคนที่จะทำทุกอย่างให้อเมริกากลับมายิ่งใหญ่อีกครั้ง
อันที่จริง ถ้าคุณบอกว่าการกินเด็กทารกจะทำให้อเมริกายิ่งใหญ่
ทรัมป์ก็จะกินทารกคนนั้นครับ” (ฮา)

อย่างที่ว่าครับ
จริงๆ ก็ไม่ใช่แค่แคมเปญนี้เท่านั้นที่ออกมาเพื่อกระตุ้นให้อเมริกันชนตระหนักว่าความคิดและนโยบายของมหาเศรษฐีนักการเมืองคนนี้จะนำไปสู้ความพังพินาศของสังคมอเมริกันขนาดไหน
ยังมีคนอีกมากที่ออกมาเคลื่อนไหวอะไรบางอย่างเพื่อสร้างความตระหนักรู้กับคนที่ยังไม่ได้คิดว่าจะลงคะแนนให้กับใคร

แต่อย่างน้อย
แคมเปญแซ่บๆ แรงๆ อย่าง PIECES
OF SHIT FOR TRUMP ก็ทำให้เราเห็นถึงเสรีภาพในการแสดงออกทางความคิดเห็นของประชาชน
ที่อยู่บนความสวยงามของระบบเลือกตั้งที่ต่อสู้กันอย่างเสรี สมน้ำสมเนื้อ
เคารพกติกา และไม่ได้จำกัดแค่การต่อสู้ของนักการเมือง เพราะพลเมืองทั่วๆ
ไปอย่างเราก็เข้ามาอยู่ในสังเวียนการต่อสู้นี้ได้เหมือนกัน

ว่าแต่… ตอนนี้มีใครสนใจปักป้ายส่งเสียงเชียร์จากชาวขี้ไปให้คุณๆ ท่านๆ
แถวนี้กับผมไหมครับ?

shitfortrump.com

The post PIECES OF SHIT FOR TRUMP : พวกเราชาวขี้ขอโหวตให้คนขี้ๆ อย่างคุณ appeared first on a day magazine.

ถ้าไม่นับคนที่ชอบฮิปฮอปอยู่แล้ว ใครที่ฟังเพลงสากลบ่อยๆ ก็น่าจะเห็นชื่อเขามาบ้าง ทั้งจากเพลงที่ไปฟีเจอร์ริ่งกับศิลปินหลายคน หรือเห็นจากข่าวที่พ่อหนุ่มผิวสีคนนี้วิ่งขึ้นไปแย่งไมค์จากปากอีสาวมหัศจรรย์ Taylor Swift มาด่านางกลางเวที MTV Video Music Awards เมื่อปี 2009 (ป.ล. สองคนนี้ยังตบตีกันอยู่จนกระทั่งปัจจุบัน)

นั่นล่ะครับ สำหรับวงการเพลง ตาคานเย่คือแร็ปเปอร์ที่ปากสุนัขที่สุดคนหนึ่งของยุค

ยิ่งฉาวก็ยิ่งดัง ความวอนส้นเท้าให้สื่อสนใจของคานเย่ก็ทำให้เขาอยู่ในวงการได้จนถึงทุกวันนี้ ทั้งทำเพลง เป็นโปรดิวเซอร์ ทัวร์คอนเสิร์ต ออกรองเท้าคอลเลกชันของตัวเองกับ Adidas ฯลฯ เอาเป็นว่าถึงนิสัยจะฉาวโฉ่เหม็นฉึ่งแค่ไหนก็ยังมีที่ทางของตัวเองได้ตลอด แถมยังมีบรรดาแฟนคลับคอยซัพพอร์ตอีกเป็นโขยง

จนเมื่อวันวาเลนไทน์ที่ผ่านมา พ่อแร็ปเปอร์ปากกล้าของเราไม่รู้ไปเมามาจากไหน อยู่ๆ ก็ทวีตความเพ้อฝัน บรรยายความเต่าถุยของชีวิตลงในแอ็กเคานต์ทวิตเตอร์ @kanyewest ไล่เรียงกันไปตั้งแต่ความทุกข์ที่ตอนนี้ตัวเองเป็นหนี้อยู่ถึง 53 ล้านดอลฯ จะทำอะไรก็ไม่มีใครซัพพอร์ตเงินทุน หนักข้อถึงขั้นทวีตเรียกพี่มาร์ค ซัคเกอร์เบิร์ก เจ้าของเฟซบุ๊กให้มาช่วย (เอ่อ… แต่ดันมาเรียกในทวิตเตอร์เนี่ยนะ) แม้แต่แลร์รี่ เพจ เจ้าของกูเกิลก็ยังถูกเมนชันถึง

ถ้าจบแค่นี้ก็คงมองเป็นเรื่องขำๆ ตามประสาพี่คานเย่ที่ขึ้นชื่อเรื่องความเพ้อได้อยู่นะครับ แต่มันดันกลายเป็นเรื่องใหญ่เมื่อพ่อเจ้าประคุณดันทวีตว่า

‘ถ้าอยากช่วยคนในแอฟริกาจริงๆ น่ะมันต้องสร้างโรงเรียนสักที่ไปเลย แต่คุณก็ทำไม่ได้ใช่มั้ยล่ะ เพราะฉะนั้นถ้าอยากให้เงินช่วยคน ก็เอามาช่วยผมดีกว่า ผมสัญญาว่าจะทำให้โลกนี้แม่งเจ๋งไปเลย #เรื่องจริงนะจ๊ะ’

เท่านั้นเอง โลกนกน้อยสีฟ้าก็ลุกเป็นไฟ คนเมนชันมาด่าคานเย่เป็นพรวน ขณะที่เอฟซีบางคนก็ยังคงติ่งกันต่อ บางคนถึงขั้นขอบัญชี Paypal มาบริจาคเงินให้ แต่ระหว่างที่มีทั้งคนด่าคนชม พ่อหนุ่มแฟนคลับเดนตายของคานเย่คนหนึ่งก็ตาสว่าง และบอกกับตัวเองว่า ‘เฮ้ย นี่มันชักจะเกินไปแล้วนะเว้ย!’

แต่แทนที่จะพิมพ์ด่าศิลปินที่เขารักเหมือนคนอื่นๆ ชายคนนี้เลือกที่จะตบหน้าคานเย่ให้หงายพร้อมๆ กับทำประโยชน์ให้สังคมไปด้วย

Gabriel Ferrer เป็นก๊อปปี้ไรเตอร์ชาวอเมริกันและแฟนตัวเป้งของคานเย่ เวสต์ เขาเป็นผู้สร้างโปรเจกต์ #HelpKenyaNotKanye (ช่วยคานเย่ทำไม มาช่วยเคนย่าดีกว่า) ด้วยความคิดที่ว่า ถ้าแก้ต่างให้ศิลปินที่เรารักไม่ได้ ก็เปลี่ยนคำด่าพวกนั้นเป็นอะไรที่มีประโยชน์กับสังคมดีกว่าไหม

ใน #HelpKenyaNotKanye กาเบรียลทำให้คำพูดของคานเย่ที่บอกว่าเขาควรจะได้เงินช่วยเหลือมากกว่าเด็กๆ ในแอฟริกากลายเป็นเรื่องตลก ด้วยการเอาความสำเร็จในชีวิตของศิลปินคนนี้มาเทียบกับสิ่งเลวร้ายที่เกิดในประเทศเคนย่าให้เราเห็นกันแบบจะจะ แล้วคิดเอาเองว่าจะช่วยคานเย่ หรือจะช่วยเคนย่า ตัวอย่างเล็กๆ น้อยๆ เช่น

‘รองเท้า Adidas Yeezy Boosts ของคานเย่ขายคู่ละ 200 ดอลลาร์ แต่ในเคนย่า เงินจำนวนนี้เอาไปซื้อหนังสือให้เด็กๆ 40 คนอ่านในห้องเรียนได้ถึง 3 เดือนติดกัน’

‘ตั๋วคอนเสิร์ตคานเย่ราคา 250 ดอลลาร์ แต่เงินเท่านี้เอาไปซื้อคอนดอมแจกป้องกัน HIV ให้ทั้งหมู่บ้านในเคนย่าได้เลยนะเออ’

ด้วยสกิลก๊อปปี้ไรเตอร์ของกาเบรียล (บวกกับภรรยาที่เป็นอาร์ตไดเรกเตอร์) เลยมีอีกหลายอย่างที่เขาเปรียบเทียบแบบฮาๆ ให้เราเห็นว่าคนที่ควรได้รับการช่วยเหลือน่ะคือประเทศเคนย่า ไม่ใช่คานเย่ และความเซอร์ไพรส์ที่สุดของเรื่องก็คือ จุดเริ่มต้นของแคมเปญนี้ เกิดขึ้นในเวลาไม่ถึง 1 วัน ทั้งไอเดีย ภาพ คำบรรยาย และเว็บไซต์ ทั้งหมดถูกทำขึ้นก่อนที่กาเบรียลจะวิ่งออกไปสอนหนังสือที่มหาวิทยาลัยในเย็นวันนั้น

หลังแคมเปญนี้ถูกปล่อยออกไป กาเบรียลบอกว่านี่เป็นโปรเจกต์ที่ประสบความสำเร็จที่สุดตลอดชีวิตการทำงาน 5 ปีของตัวเอง แม้ส่วนใหญ่จะเข้ามาแล้วออกไปด้วยความตลก แต่คนกว่า 20 เปอร์เซ็นต์หลังไมค์มาบอกเขาว่าได้บริจาคช่วยเหลือเคนย่าผ่านแคมเปญนี้ แหม น่าชื่นใจดีแท้

จากไอเดียที่อยากสั่งสอนความไร้สติของศิลปินที่ตัวเองชอบก่อนเข้านอน กลายมาเป็นโปรเจกต์ช่วยเหลือสังคมที่กลายเป็นกระแสในรุ่งเช้าของอีกวัน ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นด้วยความคิดง่ายๆ แบบนักโฆษณาที่เชื่อว่า ถ้ามีไอเดียปิ๊งขึ้นมาในหัว สิ่งที่ต้องทำก็แค่ทำให้มันเกิดขึ้นจริง!

ไม่จำเป็นต้องเป็นการเปลี่ยนแปลงโลกที่ยิ่งใหญ่ หรือการเคลื่อนไหวเพื่ออุดมการณ์ทางการเมืองที่จริงจังเพียงอย่างเดียวเสมอไป เพราะถ้าไอเดียสนุกๆ มารวมเข้ากับความเชื่อที่อยากเปลี่ยนแปลงสังคมเมื่อไหร่ ผลที่ได้ก็เป็นอย่างที่เห็นนี่ล่ะ

ที่สำคัญ ไม่เห็นต้องรอใคร เพราะการเปลี่ยนโลกน่ะ ทำแค่คนเดียวก่อนวิ่งออกไปสอนหนังสือก็ได้ เห็นไหมครับ

helpkenyanotkanye.com

The post #HelpKenyaNotKanye : รักวัวให้ผูก แต่ถ้ารักศิลปินเหมือนลูกต้องไม่หยุดแค่ตี! appeared first on a day magazine.

ดูหนังกันมาก็หลายเรื่อง เคยสงสัยกันไหมว่าการทำซับไตเติลนี่มันมีขั้นตอนยังไงบ้าง และคนทำซับไตเติลเขาทำงานกันยังไง job anatomy ตอนนี้ a day จะพาไปดูเรื่องเบื้องหลังของนักทำซับไตเติล ผู้ปิดทองหลังพระเพื่อความบันเทิงของคอหนัง จะมีอะไรบ้าง ลองมาดูกันเลย

1. ถึงจะเป็นงานแปล แต่การแปลหนังก็ไม่เหมือนกับการแปลแบบอื่นๆ นะ
การแปลซับไตเติลอาจดูเหมือนกับการแปลหนังสือนิยายทั่วไปที่มีบทพูดและตัวละครมาให้ แต่ศาสตร์การแปลของภาพยนตร์กับหนังสือต่างกันอย่างสิ้นเชิง เพราะหนังสือเปิดกว้างให้ผู้แปลใช้ความสามารถด้านภาษาและคลังคำในหัว เรียบเรียงออกมาเป็นภาษาไทยได้อย่างอิสระ เติมแต่งให้อ่านได้ลื่นไหล ในขณะที่การแปลซับไตเติลมีทั้งภาพ เสียง คำพูดแบบเป๊ะๆ มาให้แล้ว สิ่งที่นักทำซับไตเติลต้องทำจึงเป็นการแปลเพื่อส่งสารให้คนดูเข้าใจฉากต่อฉาก ไม่เหมือนการแปลหนังสือที่เป็นการแปลงสารให้อ่านอย่างมีอินเนอร์มากกว่า

2. หนังเลือกเรา ไม่ใช่เราเลือกหนัง
นักแปลซับไตเติลบางคนอาจได้งานจากความชอบดูหนังเป็นทุนเดิม บวกกับความสามารถด้านภาษาที่เตะตาคนในวงการ สำหรับค่ายหนังบางค่าย ฝ่ายดูแลคุณภาพซับไตเติล (เรียกสั้นๆ ว่า QC) จะเป็นคนติดต่อนักแปลที่เหมาะกับหนังแนวนั้นๆ โดยเฉพาะ ซึ่งเก็บเลเวลอัพอาชีพกันเหมือนในเกมออนไลน์เลย เช่น ถ้าเริ่มจากหนังตลก แปลฮาโดนใจ เรื่องหน้าก็อาจได้แปลหนังตลกอีก แต่ถ้าเรื่องต่อมาได้ลองหนังดราม่าแล้วซับไตเติลอ่านแล้วน้ำตาแตก เรื่องต่อๆ ไปก็จะได้รับการติดต่อถ้ามีหนังดราม่าเข้ามาอีก เป็นที่รู้กันว่าคนนี้แหละสายหนังดราม่า

3. ได้ดูหนังก่อนใครใช่ว่าจะมีความสุข
จะแปลซับหนังออกมาได้อรรถรส นักแปลก็ต้องดูหนังไปพร้อมๆ กัน แต่อย่าหวังจะอิจฉาว่าพวกเขาได้ดูหนังก่อนใครเพื่อน เพราะไฟล์หนังที่ค่ายส่งมาน่ะไม่ได้น่าดูสักเท่าไหร่ มีทั้งลายน้ำ แถบคาด ภาพขาวดำ มีภาพแตกให้อีก (บางทีผสมกันหมดทุกอย่างในเฟรมเดียว) ที่เป็นอย่างนี้ก็เพื่อป้องกันคนแปลเอาหนังไปปล่อยก่อนจะเข้าฉาย นักแปลบางคนถึงกับบอกว่า “ดูแล้วไม่มีความสุขเลยค่ะ”

4. Dialogue List ของคู่กายสำหรับนักแปลซับฯ
อุปกรณ์ทำงานของชาวนักแปลซับฯ นอกจากดิกชันนารี ก็มีสิ่งที่เรียกว่า Dialogue List ซึ่งจะส่งมาพร้อมกับไฟล์หนังเพ่ื่อใช้แปล ในนี้จะมีทั้งบทพูดอย่างละเอียดของแต่ละเฟรม (หนังความยาวปกติจะมีประมาณ 800 – 1,200 ไลน์ที่ต้องแปล-ใช้เวลาอย่างเร็วที่สุด 7 วัน) คำอธิบายศัพท์เฉพาะบางคำ ที่ขาดไม่ได้คือรายละเอียดของภาพในเฟรมนั้นในภาษาหนัง เช่น ภาพโคลสอัพ ฉากกลางคืน ตัวละครอยู่ที่ไหน ส่วนนี้จะช่วยให้นักแปลเริ่มทำงานได้ก่อน เพราะบางครั้งไฟล์หนังก็ยังมาไม่ถึง รายละเอียดภาพจะช่วยให้จินตนาการได้คร่าวๆ จะได้แปลไม่เพี้ยน (แต่ก็ยังต้องเอามาเช็กกับหนังจริงๆ อยู่นะ)

5. เลือกคำนั้นสำคัญไฉน
ไม่ใช่สักแต่ว่าแปลให้ตรงความหมาย เพราะซับไตเติลถูกสร้างมาเพื่อให้คนอ่านทันกับหนังที่กำลังดำเนินไป ดังนั้นคำที่ใช้เมื่อมาอยู่บนจอจะต้องแน่ใจว่าคนดูอ่านทันก่อนมันจะแวบหายไป การแปลซับฯ จึงมักมีการรวบคำให้กระชับ แม้จะไม่เป๊ะก็ต้องยอม แต่ถึงจะเปลี่ยนคำยังไงก็ต้องให้แน่ใจว่าจะไม่ไปเปลี่ยนความหมายที่ตัวละครพูด เพราะนั่นคือสิ่งที่ผิดมหันต์!

6. อย่าอยู่อย่างหยาบ
หนังบางเรื่องถึงจะพ่นฟักพ่นแฟงออกมาแค่ไหน แต่นักแปลก็ต้องคอยระวังไม่ให้แปลมันจนเกินงาม (ถึงใจจริงจะอยากทำเพื่ออรรถรสของผู้ชมก็ตาม) นั่นก็เพราะซับไตเติลภาษาไทยมีผลกับการจัดเรตติ้งภาพยนตร์อย่างมาก ถึงตัวละครด่าภาษาอังกฤษกันไฟแลบ แต่ถ้าแปลออกมาไม่หยาบ เรตที่ได้ก็ไม่แรง ทำให้ได้ฐานคนดูมากขึ้น ค่ายหนังก็แฮปปี้ ดังนั้นอย่าแปลกใจว่าทำไมเราถึงไม่ค่อยเห็นคำหยาบในซับไตเติลกันเท่าไหร่

7. มันคงเป็นความรัก ที่กลายมาเป็นแฟนซับฯ ให้ฉันยืนอยู่ตรงนี้
นอกจากนักแปลซับฯ ที่ทำเป็นอาชีพ ยังมีกลุ่มคนที่แปลซับฯ กันแบบฟรีๆ ด้วยพลังแห่งความรัก นั่นก็คือบรรดาบ้านแฟนซับฯ ของศิลปินเกาหลี ทั้งดารานักร้อง พวกเขาล้วนมาแปลกันด้วยใจ ไม่จำกัดวัยและอาชีพ มีตั้งแต่วัยรุ่นนักเรียน ไปจนถึงครูบาอาจารย์ ยุคนี้อาจจะง่ายหน่อย เพราะไปดาวน์โหลดไฟล์รายการ ละคร เพลง ที่เรียกว่าไฟล์ RAW และดาวน์โหลดซับไตเติลภาษาอังกฤษ (จากแฟนคลับเกาหลีฝั่งตะวันตก) มาเปิดในโปรแกรมแปลก็เรียบร้อย แต่สมัยก่อนก็จะมีคนที่แปลมาจากภาษาเกาหลีกันเลย

8. งานเนี้ยบมีคุณค่ากว่าปล่อยเร็ว
ชุมชนคนทำแฟนซับฯ เกาหลียุคก่อนขึ้นชื่อเรื่องความประณีตในการแปลและการตกแต่งซับไตเติลให้ออกมาสวยงาม (ยิ่งพวกตัวอักษรที่ลอยบนจอ บางบ้านก็เปลี่ยนสีให้ตรงกันกับของจริงด้วย) เพราะไม่จำเป็นต้องแข่งกัน แต่ละบ้านจะมีการจองตอนเอาไว้ในแต่ละรายการว่าตอนนี้ใครจะเป็นคนแปล แต่ปัจจุบันนี้กลับแข่งกันที่ความไว ใครแปลเร็ว ปล่อยเร็ว ไลก์เยอะ คนนั้นชนะ คุณภาพเลยแปรผกผันกันตามไปด้วย จนตอนนี้นักทำแฟนซับฯ รุ่นแรกๆ ต่างทำเป็นรายสะดวกกันไปเกือบหมดแล้ว

9. ไม่เหนื่อยก็ไม่ใช่ THE SUBTITLER
ถึงนักแปลซับไตเติลหนังกับนักแปลแฟนซับฯ มือสมัครเล่นอาจจะต่างกันในเรื่องรายได้และวิธีการทำงาน แต่ทั้งสองแบบนอกจากจะเป็นการแปลเพื่อสื่อสารกับคนดู สิ่งที่ทั้งคู่ต้องมีไม่แพ้กันคือความรักในสิ่งที่ทำ เพราะต้องอยู่กับหนังหรือรายการเดิมๆ ดูวนซ้ำไปซ้ำมาเพื่อถ่ายทอดเรื่องราวออกมาเป็นอีกหนึ่งภาษา หรือจะเรียกว่าเป็นพิราบสื่อสารที่ทำงานทั้งวันทั้งคืนเพื่อความสุขบนจอของพวกเราก็คงได้

คราวหน้าถ้าดูหนังหรือซีรีส์เกาหลีก็อย่าลืมสังเกตชื่อคนแปลคำบรรยายกันล่ะ เพราะถ้าไม่มีพวกเขา หนังและละครที่เราดูคงขาดอรรถรสไปเยอะเลยนะ จริงไหม

ขอขอบคุณ
วรรษชล ศิริจันทนันท์
freerizing จากเพจ freerizingTHSub

The post THE SUBTITLER appeared first on a day magazine.