บ้านในฝันที่มีวิวภูเขากับพระอาทิตย์ตกดินอยู่ข้างหลัง ตัวการ์ตูนดังที่คลั่งไคล้เป็นพิเศษ หรือครอบครัวที่มีสมาชิกครบถ้วน ประกอบไปด้วยพ่อ แม่ ลูก

ไม่ว่าจะวาดด้วยความสนุกส่วนตัวหรือเพราะเป็นการบ้านในชั่วโมงศิลปะ รูปวาดบางรูปสะท้อนความปรารถนาลึกในใจของเรา และบางครั้งมันก็สะท้อนความจริง

รูปวาดใบโปรดของ หงส์–ศิริวรรณ พรอินทร์ สะท้อนทั้งความจริงและความปรารถนา

เธอวาดภาพครอบครัวที่มีสมาชิกครบถ้วน ประกอบไปด้วยตัวเธอ

และแม่ทั้งสองคน

แม่ แม่ ลูก ศิริวรรณ พรอินทร์

เรารู้จักศิริวรรณครั้งแรกใน a day ฉบับ Wish ในฐานะเด็กสาววัย 18 ปีผู้เป็นกระบอกเสียงเพื่อกลุ่มคนหลากหลายทางเพศ เธอคือเจ้าของเพจ Her story_My Daughter ที่แชร์ภาพวาดและบทความที่สะท้อนเรื่องราวชีวิตของตัวเองกับ เจี๊ยบ–มัจฉา พรอินทร์ และ จุ๋ม–วีรวรรณ วรรณะ แม่ทั้งสองคน โดยหวังจะสร้างพื้นที่สำหรับเยาวชนที่เป็น LGBTQI และลูกๆ ของเหล่า LGBTQI

“หนูคิดว่าจริงๆ แล้วครอบครัวไม่จำเป็นต้องมีพ่อและแม่เท่านั้น เพราะหนูก็อยู่ในครอบครัวที่มีแม่สองคน ซึ่งก็ไม่ได้รู้สึกว่าแปลกหรือบกพร่องอะไรเลย เพราะคำว่าครอบครัวหมายความถึงผู้คนที่เรารู้สึกปลอดภัยด้วยเมื่อได้ใช้ชีวิตอยู่ร่วมกัน” นิยามคำว่าครอบครัวของเธอสะดุดใจเราตั้งแต่แรกอ่าน และเมื่อได้นัดสนทนากัน เรายิ่งสนใจมากขึ้นไปอีกเมื่อได้รู้ว่าจริงๆ แล้วศิริวรรณเป็นลูกบุญธรรมของมัจฉากับวีรวรรณ

นอกจากการทำเพจ เธอยังร่วมเดินสายอบรม ทำกิจกรรมเพื่อกลุ่มคนชายขอบกับแม่ๆ ไม่ใช่แค่พูดเรื่องสิทธิของกลุ่มคนผู้มีความหลากหลายทางเพศแต่ยังพูดเรื่องสิทธิของคนชนเผ่าพื้นเมือง สิทธิคนไร้สัญชาติ เรื่องโรคระบาด และความไม่เป็นธรรมมากมายในสังคม

ทั้งหมดทั้งมวลเริ่มต้นในตอนเธออายุ 9 ขวบเท่านั้น

“หนูเจอแม่เจี๊ยบกับแม่จุ๋มครั้งแรกตอนมาเที่ยวเชียงใหม่กับยาย” ศิริวรรณเล่าอดีต มัจฉามาอยู่เชียงใหม่ตั้งแต่ได้มาเรียนที่คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ในปี 2543 เธอพบกับวีรวรรณในสิบปีให้หลัง ก่อนจะคบกันจนถึงปัจจุบัน “ตอนเจอกันหนูยังเรียกทั้งสองคนว่าป้า พอเจอกันแม่สังเกตเห็นว่าหนูไม่สามารถพูดคุยสื่อสารกับคนอื่นให้เข้าใจ ยังคิดเลขง่ายๆ ด้วยการบวกลบคูณหารไม่ได้ เทียบกับเด็กรุ่นเดียวกันที่ทำได้หมดแล้วเขาก็เป็นห่วง

“แม่ที่แท้จริงของหนูทิ้งไปตอน 3 ขวบ ยายเลยต้องมาเลี้ยงแทน แต่แม่เจี๊ยบคิดว่าหนูกับยายมีช่องว่างระหว่างวัยมากเกินไป ยายหนูอายุประมาณ 60 ในขณะที่หนูแค่ 9 ขวบ แม่เจี๊ยบกับแม่จุ๋มเลยตัดสินใจรับมาอยู่ด้วย ตอนแรกไปปรึกษาพ่อกับยายแล้วทั้งคู่ไม่ได้สนับสนุน แต่สุดท้ายต้องยอมเพราะแม่เจี๊ยบกับแม่จุ๋มอยากให้หนูได้รับการดูแลที่ดี ก็ต่อรองจนรับหนูมาเลี้ยงได้”

ศิริวรรณเล่าต่อว่าในช่วงแรกที่มาอยู่นั้นบรรยากาศในบ้านค่อนข้างคึกคัก เพราะมัจฉาและวีรวรรณทำโครงการทาวน์เฮาส์ 4 ชั้นเพื่อนักศึกษาชนเผ่าพื้นเมืองที่เข้ามาเรียนในตัวเมืองเชียงใหม่แต่ไม่มีบ้านอยู่ พื้นที่นั้นค่อยๆ สร้างความรู้สึกอบอุ่นและปลอดภัย ในที่สุดการได้รับความรักก็ทำให้ศิริวรรณตัดสินใจเปลี่ยนคำเรียกมัจฉาและวีรวรรณจาก ‘ป้า’ กลายเป็น ‘แม่’

“หนูรู้สึกว่านี่คือครอบครัว จริงๆ แม่หนูไม่ได้ตั้งใจจะรับหนูมาเป็นลูก แต่แค่อยากเลี้ยงหนูเฉยๆ แต่พอหนูเรียกว่าแม่เขาตกใจกันมาก เขย่าตัวกันแล้วบอกว่า เราเป็นแม่แล้ว” เธอหัวเราะเมื่อนึกถึงการรับมือของแม่ทั้งสองคนในตอนนั้น เพราะต้องดูแลเด็กหลายร้อยคนเหมือนลูกแต่ไม่เคยมีใครเรียกว่าแม่มาก่อน อันที่จริงมัจฉาและวีรวรรณไม่เคยคิดเลยว่าจะมีลูกเป็นของตัวเอง เพราะคำว่าลูกดูเป็นภาระที่หนักหนา ให้ความรู้สึกเหมือนการบอกสังคมว่าเป็นเจ้าของ

แต่ในเมื่อศิริวรรณเลือกใช้คำนี้แล้ว แม่กับแม่ก็จะดูแลเธอในฐานะลูกให้ดีที่สุด

รักอย่างเท่าเทียม

ที่บ้านของมัจฉากับวีรวรรณไม่มีการกราบไหว้ แม่ๆ สอนให้ศิริวรรณแสดงความรักทุกวันด้วยการหอมแก้มกัน เพราะพวกเธอเชื่อว่าการไหว้ไม่ใช่การแสดงความรักหรือเคารพ แต่สะท้อนวัฒนธรรมเชิงอำนาจ

“วันแม่ทุกปี โรงเรียนจะจัดงานให้เด็กไปกราบแม่บนเวที ครอบครัวหนูไม่เคยเข้าร่วมงานเลย” ศิริวรรณบอก “มีแค่ปีเดียวที่หนูไปเพราะต้องขึ้นรับรางวัลชนะเลิศวาดภาพวันแม่ ในขณะที่ทุกคนในโรงเรียนกำลังร้องห่มร้องไห้ ทำพิธีกราบแม่บนเวที หนูกับแม่นั่งอยู่ข้างล่างและแสดงความรักด้วยการหอมแก้มกันแทน เราทำแบบนี้เพราะเชื่อว่าเราคือคนเท่ากัน เราไม่ได้แบ่งแยกว่าแม่ต้องอยู่สูงกว่าลูก มันมีการแสดงออกทางความรักอย่างอื่นที่เท่าเทียมกันได้”

การไหว้ไม่ใช่เรื่องเดียวที่ครอบครัวของศิริวรรณทำไม่เหมือนบ้านอื่น หลายต่อหลายปี เธอค้นพบว่ามีอีกหลายสิ่งที่ทำต่างจากเพื่อน

แต่แตกต่างไม่ได้หมายความว่าเธอไม่ปกติ

“มีครั้งหนึ่ง คุณครูที่โรงเรียนให้ทุกคนเล่าเรื่องครอบครัวให้ฟังในชั้นเรียน หนูฟังเพื่อนคนอื่นเล่าถึงพ่อแม่ของพวกเขาแล้วเห็นความแตกต่างระหว่างเพื่อนผู้หญิงกับเพื่อนผู้ชายชัดเจน เพื่อนที่เป็นผู้หญิงมักถูกสอนให้ทำงานบ้านทุกอย่าง ส่วนเพื่อนผู้ชายไม่ได้ถูกสอนให้ทำอะไรเลย หนูรู้สึกว่าที่บ้านของเพื่อนบางคนเขามีกรอบเพศอยู่ว่าควรสอนลูกให้ทำอะไร

“สำหรับบ้านหนู หนูก็เล่าว่าครอบครัวหนูต้องทำงานเหมือนกัน แต่คุณแม่ไม่ได้สอนให้ทำงานบ้านตามกรอบเพศ แม่สอนให้หนูกวาดบ้าน ไม่ใช่เพราะมันคืองานของผู้หญิง แต่มันคืองานบ้านที่เราต้องทำ ถ้าเกิดเราไม่กวาดแล้วบ้านจะสะอาดไหม ไม่ว่างานอะไร จะกวาดบ้าน ถูบ้าน หรือตัดหญ้า ถ้ามันช่วยให้เราอยู่รอดก็ทำ ทำให้เป็น แม่บอกหนูว่าเราทำทุกอย่างได้ และแม่ก็ทำทุกอย่างให้หนูดูจริงๆ”

ยังไงก็ตาม ศิริวรรณไม่ได้คิดว่าบ้านตัวเองกับเพื่อนดีหรือแย่กว่า เพราะทุกบ้านก็มีวิธีการเลี้ยงดูที่แตกต่างกันได้ทั้งนั้น บ้านของเธอแค่เลือกวิธีนี้เพราะแม่ๆ ทำงานด้านสิทธิ เชื่อในเรื่องความเคารพซึ่งกันและกัน และไม่อยากให้กรอบเพศมากำหนดการทำหรือไม่ทำสิ่งใด

ไม่เพียงเฉพาะงานบ้าน แต่ยังรวมไปถึงการเปิดอกพูดคุยเรื่องเพศกับลูกอย่างตรงไปตรงมา ตั้งแต่ศิริวรรณมาอยู่กับแม่ทั้งสองคน เธอมักตามติดมัจฉาและวีรวรรณไปอบรมเรื่องเพศ สิทธิ และความหลากหลายทางเพศ จากเด็กที่ไม่ค่อยเข้าใจก็ค่อยๆ ได้เรียนรู้ว่าเรื่องเพศควรเป็นเรื่องที่คุยกันได้อย่างไม่น่าอาย มากกว่านั้น แม่ทั้งสองคนยังชอบชวนศิริวรรณไปเรียนรู้สิ่งต่างๆ ที่โรงเรียนไม่เคยสอน 

“ในวิชาสุขศึกษามีเนื้อหาเกี่ยวกับเพศประมาณสองหน้า ครูคนที่สอนก็ไม่ได้มีความเข้าใจชัดเจน วันวาเลนไทน์ปีหนึ่งแม่เลยชวนหนูไปลองซื้อถุงยางอนามัยด้วยตัวเอง จำได้ว่าพอเดินเข้าไปขอซื้อ พนักงานก็มองแบบงงๆ ทำให้หนูเห็นว่าสังคมเราไม่ได้เปิดกว้างเรื่องเพศและยังมองว่าการซื้อถุงยางเป็นเรื่องที่ผู้หญิงไม่ควรทำ แต่การที่แม่ยอมพูดเรื่องนี้ตรงๆ ทำให้หนูรู้สึกโอเคกับมัน การเปิดใจของแม่ยังช่วยให้เราได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน เช่นเรื่องผ้าอนามัยแบบสอดที่หนูเคยใช้แต่แม่ไม่เคย พอแม่อยากลองบ้างก็มาถามหนู ครอบครัวเราคุยเรื่องนี้เป็นปกติ” เธอระบายยิ้ม

ศิริวรรณ พรอินทร์ เลือกได้และเลือกไม่ได้

ด้วยความที่อยู่ในครอบครัวหลากหลายทางเพศ ศิริวรรณบอกเราว่าสิ่งหนึ่งที่คนภายนอกมักเข้าใจผิดคือความรู้สึกแหว่งวิ่นเพราะขาดพ่อ

“คนชอบมาถามหนูว่าไม่มีพ่อหนูรู้สึกขาดความอบอุ่นหรือเปล่า สำหรับหนู หนูไม่ได้ขาดความอบอุ่น เพราะแม่ให้ความรักหนูเหมือนหนูเป็นลูกของเขาจริงๆ คำถามต่อมาคือการอยู่ในครอบครัวของคู่รักหลากหลายทางเพศแล้วจะเป็นเด็กมีปัญหาหรือเปล่า แต่หนูคิดว่าปัญหาไม่ได้เกิดจากผู้ใหญ่ในครอบครัวหรอก เด็กรุ่นหนูมีปัญหาทุกคน เพราะเราเรียนในระบบการศึกษาที่แย่ สภาพสังคม เศรษฐกิจที่ไม่ดี ทุกคนก็มีปัญหาของตัวเองหมดทั้งนั้น”

ในบรรดาเรื่องเข้าใจผิดทั้งปวง ศิริวรรณบอกว่าความเข้าใจผิดมากที่สุดเกี่ยวกับตัวเธอ คือการบอกว่าถ้าคุณเติบโตมาในครอบครัว LGBTQI คุณต้องเป็น LGBTQI ตาม 

หากพูดว่าความคิดเช่นนี้คืออคติก็คงไม่เกินจริง เพราะถ้าลองครุ่นคิดดูดีๆ LGBTQI หลายคนก็เกิดจากครอบครัวของคู่รักต่างเพศ ในขณะเดียวกัน คนที่เกิดในครอบครัว LGBTQI ก็ไม่จำเป็นต้องเป็น LGBTQI เสมอไป 

“หากมีคนตั้งคำถามว่า ทำไมลูกที่อยู่ในครอบครัวหลากหลายทางเพศจึงเป็น LGBTQI เยอะ นั่นก็เพราะพวกเขาเคารพลูกตัวเองไง แม่หนูเคยพูดว่ามนุษย์ทุกคนควรเลือกได้ว่าเขาอยากเป็นอะไร แม่ไม่ได้ส่งเสริมให้หนูเป็นคนที่หลากหลายทางเพศ แต่ส่งเสริมให้เราเป็นอะไรก็ได้ที่อยากเป็น ไม่ว่าหนูเลือกทางไหนเขาจะไม่ห้ามหรือบังคับ และจะเคารพการตัดสินใจ สนับสนุนให้หนูภูมิใจในทางที่เลือก ไม่เฉพาะเรื่องรสนิยมทางเพศเท่านั้น แต่รวมไปถึงเรื่องสำคัญอย่างการเรียน งานอดิเรก อาชีพในอนาคตด้วย”

ฟังดูแล้วการอยู่ในครอบครัวนี้ดูเลือกได้จนน่าอิจฉา แต่ชีวิตที่ผ่านมาของศิริวรรณยังมีสิ่งที่เลือกไม่ได้ ซึ่งถือเป็นเรื่องใหญ่และอาจส่งผลต่อชีวิตเธอในอนาคต นั่นคือเธอไม่ได้เป็นบุตรบุญธรรมตามกฎหมายของมัจฉากับวีรวรรณ

หลายคนอาจเคยฟังเรื่องราวของคู่รักเพศเดียวกันที่ไม่สามารถจดทะเบียนสมรสกันเพราะประเทศไทยยังไม่ให้พวกเขาสมรสได้อย่างเท่าเทียม (แก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1448) แต่สิ่งที่หลายคนไม่รู้คือ เรื่องนี้ส่งผลต่อผู้เป็นลูกบุญธรรมเช่นกัน

“ในทางปฏิบัติแม่ทั้งสองคนเลี้ยงดูหนู แต่ในทางกฎหมาย ทั้งสองคนรับหนูเป็นลูกบุญธรรมไม่ได้เพราะแม่ไม่สามารถจดทะเบียนสมรสกัน ไม่มีอะไรรองรับว่าเป็นคู่สมรส จะรับแบบเดี่ยวก็ไม่ได้เพราะพ่อหนูไม่ยินยอม จนถึงวันนี้แม่จึงไม่ได้มีสิทธิในตัวหนู แต่สิทธิอยู่ที่แม่ที่เขาคลอดหนูจริงๆ” ศิริวรรณบอก 

“ถามว่าสิทธิที่หายไปคืออะไรบ้าง ก็แทบจะทุกอย่าง ทุกวันนี้หนูใช้นามสกุลเดียวกับแม่ แต่ถ้าเช็กในฐานข้อมูลของรัฐ เขาไม่ได้ระบุว่าเป็นพ่อแม่ จะทำอะไรสักอย่างในทางราชการก็ยากลำบาก หนูไม่เคยไปเที่ยวต่างประเทศกับแม่ เพราะแม่ไม่มีสิทธิในการเซ็นยินยอมให้ทำพาสปอร์ต ถ้าหนูประสบอุบัติเหตุ อยู่ในห้องฉุกเฉิน แม่ไม่สามารถเซ็นปฏิเสธการผ่าตัดได้เพราะโรงพยาบาลจะไม่ให้สิทธินั้น เขาจะมองว่า ‘คุณมารับผิดชอบชีวิตคนคนนี้ได้ยังไงทั้งที่ไม่เกี่ยวกันเลย ถ้าตายไปเผื่อครอบครัวที่แท้จริงเขามาฟ้องร้องโรงพยาบาลจะทำยังไง คนที่มีสิทธิเซ็นต้องเป็นพ่อแม่เขาเท่านั้น’ 

“หรือแม้แต่เคสง่ายๆ อย่างการทำบัตรประจำตัวประชาชนธรรมดา ตอนไปทำก็โดนสอบสวนใหญ่ นั่งพิสูจน์กันหลายชั่วโมง เพราะผู้ปฏิบัติงานของภาครัฐไม่ได้มีความรู้ความเข้าใจเรื่องลูกสาวในครอบครัวของคนที่หลากหลายทางเพศ พวกเขายังมองว่าเราสามคนเป็นคนอื่นต่อกัน ทั้งๆ ที่สำหรับหนู เราคือครอบครัว”

เรื่องของเธอคือเรื่องของเด็กอีกหลายคน

ความไม่เป็นธรรมทางกฎหมายที่ส่งผลต่อชีวิตของศิริวรรณนั่นก็เรื่องหนึ่ง อีกเรื่องที่ทำให้ศิริวรรณอยากลุกขึ้นมาเป็นกระบอกเสียงเล่าเรื่องราวของเด็กในครอบครัวของคนที่หลากหลายทางเพศคือสายตาของคนรอบข้างที่ดูแคลนเธออย่างไม่เข้าใจ เธอบอกเราว่าไม่มีใครสมควรถูกมองแบบนั้น

“ถ้าหนูเล่าเรื่องของครอบครัวตัวเองให้เพื่อนฟังก็จะมีทั้งคนที่รับได้และรับไม่ได้” ศิริวรรณพูดด้วยน้ำเสียงจริงใจ “มีเพื่อนที่สนับสนุนเรา รับรู้ว่าเราทำงานช่วยแม่ ซึ่งเป็นการส่งเสียงอย่างสร้างสรรค์ เขาก็ไม่รู้สึกว่าเราเป็นคนที่แตกต่างแต่เป็นคนที่น่าภาคภูมิใจ แต่ก็มีบางกลุ่มที่รู้แต่ไม่เข้าใจก็จะเฟดตัวออกไป แต่จะโทษเขาก็ไม่ได้ เพราะแม้แต่เนื้อหาเรื่องความหลากหลายทางเพศในบทเรียนยังล้าหลัง แม้แต่ครูก็มองว่ามันเป็นเรื่องแปลก ตลก ทั้งที่จริงไม่ได้เป็นแบบนั้น 

“ลึกๆ หนูเข้าใจคนที่ไม่สนับสนุนเรา แต่หนูยืนยันที่จะเดินหน้าสร้างความเข้าใจเรื่องนี้ให้มากขึ้น จะพยายามต่อสู้ต่อไปเพื่อให้คนเขารับรู้ว่าเรามีตัวตน ทำงานเพื่อให้สังคมรู้ ทำให้คนเห็นว่าเด็กตัวเล็กๆ อย่างหนูสามารถต่อสู้ได้”

จากเด็กที่พูดไม่เป็นคำตอน 9 ขวบ ในวัย 18 ปี ศิริวรรณเดินสายช่วยแม่ทั้งสองคนอบรมเรื่องสิทธิของกลุ่มคนชายขอบทั่วประเทศ เธอยังเขียนความเรียงเรื่อง ‘จดหมายจากครอบครัวสีรุ้ง’ ลงเว็บไซต์ประชาไท ขึ้นพูดบนเวทีของงานวันสตรีสากลที่เชียงใหม่ เป็นคนนำเต้นในแคมเปญแสดงความรักกับร่างกายตัวเองในงานวันยุติความรุนแรงกับผู้หญิง และทุกครั้งที่มีโอกาส เธอจะแชร์ความสนใจและความเป็นไปของเธอกับแม่ผ่านภาพวาดในเพจ Her story_My Daughter

“เป้าหมายของหนูคืออยากให้คนในสังคมเห็นว่าครอบครัวของคนหลากหลายทางเพศมีตัวตน อยากให้สังคมเข้าใจและยอมรับ อยากให้ทุกคนได้ยินเสียงเล็กๆ ตรงนี้ว่านี่คือเสียงของลูกในครอบครัว LGBTQI ที่แม้จะเป็นเสียงเล็กๆ แต่ก็มีพลัง 

“หนูอยากเป็นแรงบันดาลใจให้เด็กที่อายุน้อยกว่าด้วย อยากให้เขารู้ว่ามีรุ่นพี่ที่เคยต่อสู้เรื่องนี้มาก่อน และเขาเองก็สามารถช่วยขับเคลื่อนเรื่องนี้ได้เหมือนกัน ถ้าเรามีหลายๆ คน หลายๆ เสียง จะทำให้เราสามารถขับเคลื่อนไปได้เร็วขึ้น แม้บางครั้งมันจะยากลำบากเพราะต้องต่อสู้กับความไม่เข้าใจของคน ต้องต่อสู้กับความเชื่อที่อยู่ในจิตใต้สำนึก แต่ถ้าเราไม่รีบลงมือทำแล้วใครจะทำ 

“ที่สุดแล้วมันก็คือการหวังว่าคนรุ่นต่อจากเราจะไม่ได้มาเจออะไรเหมือนเรา หนูอยากให้รู้ว่าเสียงของทุกคนมีค่า ไม่ว่าคุณจะเป็นลูกของ LGBTQI หรือครอบครัวรักต่างเพศก็สนับสนุนเรื่องนี้ได้ หนูก็จะทำไปเรื่อยๆ จนกว่าจะสำเร็จ”

ติดตามศิริวรรณและแม่ทั้งสองคนต่อได้ที่เพจ Her story_My Daughter ช่องยูทูบ Siri เพจ สร้างสรรค์อนาคตเยาวชน และเพจ V-Day Thailand

ขอบคุณสถานที่ อ่างแก้ว มช.

The post ภาพในฝันของ ‘ศิริวรรณ พรอินทร์’ ลูกสาวผู้เติบโตในครอบครัวที่มีสายสัมพันธ์แบบแม่-แม่-ลูก appeared first on a day magazine.

ประวัติศาสตร์นั้นมาจากเอกสารส่วนกลางของจังหวัดจันทบุรีที่มีข้อความโดยสรุปดังนี้

ตามพระราชบัญญัติความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. 2558 เพื่อขจัดอุปสรรคการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมระหว่างเพศ และเพื่อส่งเสริมให้บุคคลสามารถใช้สิทธิและเสรีภาพเช่นเดียวกับบุคคลอื่น จึงออกประกาศให้ส่วนราชการปฏิบัติด้านการส่งเสริมความเสมอภาคและขจัดการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมระหว่างเพศในด้านใดด้านหนึ่งต่อไปนี้

1. การแต่งกาย ให้บุคลากรสามารถแต่งกายตามอัตลักษณ์ทางเพศสภาพหรือเพศภาวะของบุคคลตามข้อบังคับของหน่วยงาน
2. การจัดพื้นที่ที่เหมาะสม จัดพื้นที่ที่เหมาะสมกับจำนวนของบุคคล ข้อจำกัดของบุคคล และอัตลักษณ์ทางเพศสภาพหรือเพศภาวะของบุคคล
3. การประกาศรับสมัครงานและการกำหนดคุณสมบัติผู้สมัครงาน มีการระบุคุณสมบัติด้านวุฒิการศึกษาหรือความสามารถที่สอดคล้องกับลักษณะงาน ไม่ระบุเพศกำเนิดหรือเพศสภาพ/เพศภาวะ
4. การใช้ถ้อยคำ ภาษา และกิริยาท่าทาง และเอกสารต่างๆ เสริมสร้างความรู้ความเข้าใจแก่บุคลากรเกี่ยวกับคำศัพท์ที่เหมาะสมในการใช้เรียกอัตลักษณ์ทางเพศสภาพหรือเพศภาวะของบุคคล เพื่อไม่ให้เกิดการตีตรา เสียดสี หรือลดทอนคุณค่าของบุคคลทุกเพศ รวมถึงเป็นการแสดงถึงอคติทางเพศที่ไม่เคารพในสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
5. การสรรหาคณะกรรมการหรือผู้ดำรงตำแหน่งต่างๆ ในหน่วยงาน ส่งเสริมให้มีการสรรหาบุคคลทั้งเพศชาย เพศหญิง หรือผู้ที่แสดงออกที่แตกต่างจากเพศกำเนิด เข้าร่วมเป็นกรรมการในทุกระดับ เพื่อพัฒนาสังคมไทยไปสู่สังคมเสมอภาคอย่างแท้จริง
6. การป้องกันและแก้ไขปัญหาการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศในการทำงาน เสริมสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับพฤติกรรมการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศ และจัดทำแนวทางปฏิบัติเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาการล่วงละเมิดในการทำงาน

ลงนามโดย วิทูรัช ศรีนาม ผู้ว่าราชการจังหวัดจันทบุรี

แม้ไม่ใช่ข้อกฎหมายเด็ดขาด แต่หลายคนลงความเห็นว่าประกาศฉบับนี้คืออีกหนึ่งก้าวสำคัญ ความเปลี่ยนแปลงที่เป็นรูปธรรมอย่างที่พวกเขาเคยวาดฝันไว้เริ่มเข้าใกล้ความเป็นจริงมากขึ้น ผู้เคลื่อนไหวเพื่อความเท่าเทียมทางเพศหลายคนออกมาชื่นชมหน่วยราชการของจังหวัดจันทบุรีกันยกใหญ่

ด้วยเหตุนี้เองเราจึงตัดสินใจติดต่อขอสัมภาษณ์กับคนต้นเรื่อง ในเช้าวันหนึ่ง วิทูรัช ศรีนาม ผู้ว่าราชการจังหวัดจันทบุรี รอเราอยู่แล้วที่ปลายสาย

“ไม่ใช่ผลงานของผมหรอก แต่เป็นผลงานของทุกคน” ประโยคแรกของการพูดคุยเขาบอกเราแบบนั้น ก่อนที่ประโยคบอกเล่าถึงความเป็นมาและมุมมองของวิทูรัชต่อเรื่องความหลากหลายทางเพศจะตามมา

และเราถอดความมาให้ฟังในบรรทัดถัดไป

ภาพจาก : เพจจังหวัดจันทบุรี

คุณมีมุมมองเรื่องความเท่าเทียมทางเพศยังไงบ้าง

ผมมองว่าเป็นเรื่องปกติ ความเท่าเทียมทางเพศเป็นวิถีชีวิตที่ควรเป็นโดยที่ไม่น่าเอากฎหมายมาบังคับกัน อาจเพราะที่ผ่านมาในสายงานการเป็นนักปกครองผมเจอความหลากหลายของคน ทั้งเพศ ชาติ และศาสนามาแล้ว ไม่มีที่ไหนที่เป็นของใครฝ่ายเดียว ดังนั้นผมว่าเรื่องพวกนี้ควรเป็นเรื่องที่เราทำกันอยู่แล้วด้วยจิตสำนึก

คิดแบบนี้ตั้งแต่แรกเลยไหม เพราะว่ากันตามตรงด้วยวัยแล้วคุณไม่ได้โตมาในช่วงที่เรื่องนี้เป็นที่พูดถึงเท่าไหร่

(นิ่งคิด) ผมกลับคิดว่าที่ผ่านมาผมได้เห็นเรื่องนี้มาตลอดนะ แต่เห็นเป็นประเด็นใหญ่ที่ครอบอยู่ คือคำว่า ‘สิทธิมนุษยชน’

ผมเคยทำงานในที่ที่มีชาวเขา เขาอยากให้คนนอกเรียกว่า ‘ม้ง’ ไม่ใช่ ‘แม้ว’ ผมเคยอยู่ในสังคมที่ลูกจีนถูกเรียกอย่างดูถูกว่า ‘ไอ้ลูกเจ๊ก’ และผมก็อยู่ในที่ที่ LGBTQ กลายเป็นจุดศูนย์กลางในการล้อเลียน ผมจึงมองว่าทั้งหมดนี้คือปัญหาที่เรียกว่าสิทธิมนุษยชนและความเหลื่อมล้ำ ผมเห็นมาจนทำให้คิดว่าควรแก้ไข เหมือนผมมองทั้งหมดเป็นเรื่องของมนุษย์ที่ต้องเท่ากันมากกว่า 

เพราะเห็นความหลากหลาย คุณเลยเข้าใจความหลากหลาย

ใช่ๆ และความหลากหลายนี้ต้องอยู่ด้วยกันให้ได้ด้วย ยกตัวอย่างอื่นๆ ที่ไม่ใช่เรื่องเพศก็ได้ เช่น คนแอฟริกามาทำธุรกิจเพชรพลอยที่จันทบุรีเยอะ ผมก็ต้องดูแลเขาตามกฎหมายในฐานะมนุษย์คนหนึ่งเช่นกัน ไม่ใช่ต้องแบ่งแยกอะไร เพราะทุกคนมีสิทธิความเป็นมนุษย์เท่ากัน

แล้วมุมมองเหล่านี้มีผลต่อประกาศที่เพิ่งออกมาขนาดไหน

ต้องบอกก่อนว่านั่นเป็นงานที่เกิดขึ้นกับระบบราชการธรรมดา ไม่ใช่เพราะว่าผู้ว่าฯ ทันสมัย ผมไม่เคยคิดว่าเป็นงานตัวเองเพราะเจ้าของเรื่องจริงๆ คือกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เราแค่คุยกันว่าในจันทบุรีควรมีการเคลื่อนไหวเรื่องนี้บ้างก็เท่านั้น เลยออกเป็นประกาศ แต่ต่อให้ไม่มีประกาศเราก็ทำเรื่องนี้กันอยู่แล้ว เพราะมันเป็นเรื่องสิทธิมนุษยชนและสิ่งที่ควร 

เอาจริงไม่ได้มองเป็นข่าวด้วยซ้ำ ไม่ได้มองว่าเป็นประวัติศาสตร์อะไรเลย เพราะว่ากันตามตรงหลายจังหวัดอาจทำประเด็นสิทธิมนุษยชนได้ดีกว่าผมด้วยซ้ำ

แล้วเป็นความตั้งใจหรือเปล่าที่ออกประกาศในช่วง pride month พอดี

เป็นความบังเอิญ กระทรวงการพัฒนาสังคมฯ ในฐานะเจ้าของเรื่องเสนอขึ้นมาพอดี ต้องให้เครดิตเขา เพราะถ้าไม่มีการยกประเด็นนี้ขึ้นมาพูดคุย ประกาศฉบับนี้อาจไม่เกิดขึ้น ดังนั้นก็อย่างที่บอกไปว่านี่ไม่ใช่ผลงานของผม แต่เป็นผลงานของทุกคน แค่มีผู้ว่าฯ ลงนามในประกาศเท่านั้นเอง

ฟีดแบ็กเกินคาดไหม

ไม่อยากใช้คำว่าเกินคาด เพราะผมไม่ได้คาดหวังอะไรไว้ ตอนที่ลงนามผมมองว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องปกติที่ควรทำ ถ้ารัฐสามารถอำนวยความเป็นธรรมให้กับผู้คนได้ก็ควรทำ ไม่ใช่แค่ในจันทบุรีหรอก แต่กับทั้งประเทศ

เท่ากับว่าการปฏิบัติเกี่ยวกับความเท่าเทียมทางเพศในจังหวัดจันทบุรียังคงเหมือนเดิม เพราะก่อนหน้านี้ปฏิบัติกันมาอยู่แล้ว

ใช่ เรายังมุ่งเน้นให้ทุกคนปฏิบัติต่อกันอย่างเท่าเทียมเหมือนเดิม ซึ่งนั่นรวมถึงการระมัดระวังที่จะไม่ปฏิบัติต่อใครเป็นพิเศษด้วย เราอยากค่อยๆ ทำไปให้เท่าเทียมกันหมด

ถ้างั้นภาพใหญ่ที่คุณเห็นคืออะไร

(นิ่งคิด) ผมอยากเห็นคนทุกเชื้อชาติ ศาสนา เพศ และสีผิว มีความเท่ากัน ถึงตอนนี้ผู้คนจะเจอความหลากหลายมากขึ้นกว่าแต่ก่อนเยอะจากการติดต่อสื่อสารที่พัฒนาขึ้น แต่ผมก็ยังเห็นปัญหาสิทธิมนุษยชนเรื่องอื่นๆ ที่รอการแก้ไขเพราะติดปัญหากฎหมายหรืออะไรก็ตามแต่ ดังนั้นผมจึงต้องพยายามทำสิ่งเหล่านี้ต่อไปเรื่อยๆ ก่อน 

ในมุมมองของคุณ ประชาชนทั่วไปอย่างคนที่กำลังอ่านบทความนี้อยู่สามารถทำอะไรกับจังหวัดตัวเองได้บ้างเพื่อให้เกิดความเคลื่อนไหวแบบจันทบุรี หรือต้องปล่อยให้เป็นเรื่องของราชการเท่านั้น

คุณเข้าใจผิด จริงๆ แล้วผมว่าเรื่องทั้งหมดที่เราพูดกันตอนนี้ขึ้นอยู่กับชาวบ้านเป็นหลักด้วยซ้ำไป ลองนึกภาพก็ได้ว่าสมมติจันทบุรีไม่มีประกาศอะไรออกมาเลย แต่ชุมชนอยู่กันแบบเคารพสิทธิมนุษยชนได้ ผมว่านั่นต่างหากคือดีที่สุด การที่ทุกคนเสมอภาคและเคารพซึ่งกันและกันได้โดยใจจริงแบบไม่ต้องมีใครบังคับคือเป้าหมายที่ควรตั้งไว้

แสดงว่าทุกคนมีส่วนร่วมอยู่แล้ว

ใช่ๆ ไม่ใช่แค่ราชการหรอก ผมมองว่าจริงๆ แล้วในจังหวัดคือทีมเดียวกันหมด ไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานพลเรือน ตำรวจ หรือทหาร เราควรอยู่ใต้ร่มเดียวกัน เป้าหมายคือความอยู่เย็นเป็นสุข เพราะถ้าต่างคนต่างแยกก็คงไม่สามารถผลักดันอะไรคนเดียวได้แม้กระทั่งประกาศฉบับนี้ 

แต่การโตขึ้นก็มักจะแบ่งแยกให้เราไปอยู่ในหมวดไหนหมวดหนึ่งหรือเปล่า

เราชอบเอาทฤษฎีหรือเหตุผลทางวิชาการมาแบ่งคน ทั้งที่จริงๆ แล้วเราน่าจะเอาความเป็นคนที่ใสบริสุทธิ์มาเชื่อมกันมากกว่า ถ้าทำได้ทุกคนจะเท่ากัน ไม่มีใครพิเศษกว่าใคร

ทราบมาว่าอีก 3 เดือนคุณจะเกษียณแล้ว กับทางข้างหน้าคุณคิดว่าตัวเองจะได้เห็นสิ่งที่หวังไว้ไหม

เอาจริงทุกวันนี้หลายอย่างมีระเบียบหรือกฎหมายรองรับบ้างแล้ว อย่างที่บอกว่าผมอยากเห็นคนปฏิบัติต่อกันด้วยจิตใจและความเข้าใจมากกว่า แต่ผมก็รู้ว่าเราไม่ได้อยู่ในสังคมพระอรหันต์ที่ทุกคนคุยกันรู้เรื่องหมดโดยไร้ความต่างใดๆ ดังนั้นถึงต้องทำงานด้านกฎหมายต่อไป เพราะเวลามีอะไรเกิดขึ้น ถ้าเอากฎหมายมาอ้างจะได้ง่ายขึ้น กฎหมายจะได้ค่อยๆ ซึมเข้าสายเลือดจนกลายเป็นเข้าใจในที่สุด และเป็นหลักยึดของประชาชนในระยะยาวได้

ฟังดูแล้วมีความหวัง

ใช่ครับ เพราะเราช่วยกันไง ยิ่งคนรุ่นใหม่ด้วย ถ้าเราช่วยกันคนละไม้คนละมือ ผมเชื่อว่าทุกปัญหาจะดีขึ้นได้

The post วิทูรัช ศรีนาม ผู้ว่าฯ จันทบุรี จังหวัดแรกที่ออกประกาศความเท่าเทียมทางเพศ appeared first on a day magazine.

ถ้าคิดในแง่การทำงานในโลกออนไลน์ โอปอล์–ปาณิสรา อารยะสกุล เป็นบุคคลที่น่าจะเหมาะกับกลุ่มผู้อ่านที่มีความเป็นหญิง เพราะด้วยตัวตนความเป็นโอปอล์ที่อยู่ในวงการบันเทิงมานับสิบปี ไม่แปลกถ้าใครหลายคนจะชมชอบและติดตามเธอมาเป็นระยะเวลานาน หรือในฐานะแม่ของเด็กหญิงอลินและเด็กชายอลัน คนเป็นแม่หลายคนก็ติดตามและยึดเธอเป็นแบบอย่าง ดังนั้นผู้หญิงดูจะเป็นกลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจนที่สุดสำหรับผม 

พอคิดได้ดังนี้ ก่อนจะจรดนิ้วไปบนคีย์บอร์ด อยู่ดีๆ ผมก็หยุดชะงักและนึกถึงสิ่งที่คุยกับโอปอล์เมื่อไม่กี่วันก่อน

จำเป็นจริงๆ เหรอที่จะต้องคิดถึงเรื่องเพศ ในเมื่อสิ่งที่เราคุยกันคือความหลากหลายที่ไม่จำกัดคนให้อยู่ในกรอบๆ เดียว

ในวันนั้นและในวาระของเดือนมิถุนายนที่เป็นเดือนแห่งการเฉลิมฉลองความหลากหลายทางเพศ ผมสนทนากับโอปอล์ในฐานะของลูกสาวที่มีน้องชาย และในฐานะของแม่ที่มีเด็กหญิงและเด็กชาย เธอคิดเห็นเกี่ยวกับความเป็นเพศในตัวมนุษย์อย่างไร นั่นคือคำถามที่นำพาผมไปหาเธอ แต่พอหนึ่งชั่วโมงแห่งการสนทนาจบลง คำตอบของเรากลับไปไกลกว่านั้น

จากเรื่องเพศ เธอขยายประเด็นไปสู่ความเป็นแม่ ความหลากหลายของคน ความไม่สมบูรณ์แบบ การเคารพซึ่งกันและกัน และความเป็นปัจเจกของมนุษย์

ดังนั้นเมื่อลองไตร่ตรองและคิดดูดีๆ ถ้าคนมีความหลากหลายและเราไม่อาจจำกัดความใครได้ด้วยกรอบๆ เดียว

บทสัมภาษณ์ชิ้นที่ทุกคนกำลังอ่านนี้ ผมคงขออุทิศให้กับความหลากหลายเหล่านั้น

ความหลากหลายที่เหนืออื่นใดยังมีสิ่งหนึ่งที่เหมือนกัน

ความเป็นมนุษย์

การโตมาในบ้านที่มีทั้งลูกชายและลูกสาวทำให้คุณมีมุมมองต่อเรื่องเพศอย่างไร

การเลี้ยงดูของพ่อแม่ทำให้เรารู้สึกว่าอะไรหลายๆ อย่างไม่ต้องแบ่งแยกขนาดนั้นก็ได้นะ โลกโดนจำกัดว่าชาย-หญิงต้องเป็นแบบไหน ผู้หญิงต้องชอบสีชมพู ผู้ชายต้องชอบสีฟ้า แต่พ่อกับแม่เลี้ยงเราและน้องชายมาแบบเชื่อในกฎเกณฑ์น้อยมาก เราไม่เคยมีอะไรสีชมพูเพราะพ่อแม่เราไม่เคยใช้สีในการแยกเพศ เขาเลี้ยงเรามาแบบปัจเจก พ่อเราเป็นอาร์ตทิสต์ เขาจับเราเลื่อยไม้ งานอดิเรกของเราคือปั้นหม้อเซรามิก ดังนั้นโมเมนต์แบบผู้หญิงเลยไม่ค่อยมี จริงๆ เราเรียนโรงเรียนหญิงล้วนนะ แต่ตัวตนเราจนถึงตอนนี้ก็มาจากการเลี้ยงดูโดยพ่อแม่นั่นแหละ

พอเข้าโรงเรียนหญิงล้วน คุณเห็นความต่างระหว่างตัวเองกับเด็กหญิงคนอื่นไหม

เราเจอความหลากหลายมากกว่า เราเห็นเพื่อนที่จะไม่กินนมช็อกโกแลต แต่จะกินแค่รสสตรอว์เบอร์รีเท่านั้น เพราะเขาถูกเลี้ยงดูมาแบบผู้หญิงมากๆ ซึ่งไม่มีถูก-ผิด อย่างเราโตมากับพี่แอฟ (ทักษอร ภักดิ์สุขเจริญ) พี่แอฟคือต้นแบบของการที่ตัวเองมีความสุขที่เป็นผู้หญิงมากๆ เราเคารพเขาทุกอย่าง แต่เรากับเขาก็ต่างกัน มันมีความหลากหลายอีกมากมายที่เราได้เห็น ที่สำคัญคือเราจะไม่ตัดสินคนที่ไม่เหมือนเรา

เมื่อโตขึ้น คุณชนกับกรอบที่สังคมมาตัดสินคุณไหมว่าผู้หญิงต้องเป็นแบบนั้นแบบนี้

ไม่เคยเลย เพราะว่ากรอบของเราไม่ได้โดนวาดโดยคนอื่น และกรอบที่เราวางตัวเองไว้คือกาลเทศะเท่านั้น เราไม่ขบถโดยการไปงานศพแล้วใส่สีชมพู หรือไปงานแต่งงานแล้วใส่สีดำ เรามีกรอบที่เป็นการเคารพเพื่อนมนุษย์ซึ่งเราแฮปปี้กับมัน แต่นั่นไม่ใช่การชนกรอบ เราไม่แคร์เรื่องแรงเสียดทานอื่นใดนะ เช่น ตอนที่เราเข้าวงการแรกๆ สมัย 17-18 ปีที่แล้ว ค่านิยมสมัยนั้นคือคนในวงการต้องสวย เราไม่สวย เขาก็คิดว่าจะกรองเราอยู่ในมุมไหนดี ตลกเหรอ หรือคนที่มีความรู้ เขาพยายามจัดให้เราอยู่ในสักมุมหนึ่ง ระหว่างนั้นก็มีคนด่าเราเรื่อยๆ ว่า อีนี่ไม่สวย ดำ ซึ่งเรารู้สึกเฉยๆ เราดำและเราเคารพความดำของเรา ดังนั้นการด่าทำอะไรเราไม่ได้ แต่ถ้ามาบอกว่าเราพูดหรือทำในสิ่งที่ไม่เหมาะสม อันนี้จะพอทำอะไรเราได้บ้าง 

นึกถึงที่ป๋อมแป๋มเคยพูดใน TEDxBangkok ว่าอย่ามาแปะป้ายกันเลยว่าเพศนั้นต้องเป็นแบบนั้นแบบนี้ นับถือเราในความเป็นมนุษย์ดีกว่า (ดูได้ที่นี่)

เราคุยกับเพื่อนบ่อยมากว่าเราคือมนุษย์ เพศก็คือมนุษย์ อย่างข่าวที่ประเทศอื่นมีการกดขี่หรือทำร้ายผู้หญิง เราก็มองว่ามันไม่ใช่เรื่องผู้หญิงหรือผู้ชายหรอก มันคือการกดขี่มนุษย์ด้วยกัน การทำร้ายกันเป็นสิ่งที่ไม่ควรทั้งนั้น อีกอย่างที่เราไม่ชอบคือการที่คนชอบระบุว่าคนนั้นเป็นผู้หญิง ผู้ชาย รุกหรือรับ หรือการตราหน้าว่า LGBTQ ต้องตลกหรือสร้างสรรค์ เพราะเหนืออื่นใดคือเขาเป็นคน รสนิยมหรือความชอบอะไรก็ตามมันไม่ใช่เรื่องที่เราต้องไปยุ่ง

อะไรแบบนี้ทำให้คุณโกรธหรือไม่เข้าใจบ้างไหม

ความโกรธเกิดขึ้นได้ แต่เราจะคุยกับเพื่อนที่เจออะไรแบบนี้ว่าคุณต้องไม่รู้สึกสิ เพราะเราไม่ได้ทำอะไรผิดเลย เราคือมนุษย์ ในฐานะที่เรามีเพื่อน LGBTQ จำนวนมาก เราเคารพทุกคนในฐานะมนุษย์และไม่เคยล้อกันเรื่องนี้ เราแค่รู้สึกว่ายุคนี้ต้องก้าวผ่านเรื่องนี้ไปแล้วหรือเปล่านะ อย่างตัวเราเอง ถ้าลูกเดินมาบอกว่าเป็น LGBTQ เราก็โอเค เพราะเข้าใจว่าจุดที่ยากที่สุดคือการไปบอกกับพ่อแม่ บางบ้านบอกได้ บางบ้านต้องใช้เวลา บางบ้านบอกไม่ได้จริงๆ ทุกคนมีวิธีของตัวเองเพราะสิ่งที่ต้องแคร์คือครอบครัว แต่คนอื่นๆ โปรดอย่าไปสนใจ คนแถวบ้าน ในตลาด และโดยเฉพาะคนในเน็ต ได้โปรดอย่าไปสนใจเพราะเราไม่ได้ทำอะไรผิด

อย่างเราเอง ตั้งแต่เด็กเราก็ถูกเหยียดหยาม เราไม่สวยและไม่มีต้นทุนอะไร แต่เรากัดฟันฝ่าทุกคำดูถูกมาได้โดยไม่พูดอะไร ในใจเรามีแต่คำว่า ‘รอดูฉัน’ วันหนึ่งความสำเร็จจะบอกทุกคนเองว่าเราทำอะไรได้บ้าง ดังนั้นชีวิตไม่ง่ายหรอก ไม่ใช่แค่ LGBTQ แต่ทุกๆ คนนั่นแหละ ไม่มีใครเพอร์เฟกต์สำหรับใครเลย แค่จะเอาดีให้ได้ในชีวิตก็ยากอยู่แล้ว ดังนั้นการเอาคำพูดคนอื่นมาแบกมันไม่ใช่เรื่อง ทำชีวิตตัวเองให้ดีและก้าวผ่านตรงนั้นมาให้ได้ดีกว่า

สนใจตรงที่บอกว่าถ้าวันหนึ่งลูกเป็น LGBTQ คุณก็โอเค ความคิดนี้เกิดขึ้นตอนไหน

เรากับพี่โอ๊ค (สมิทธิ์ อารยะสกุล–สามี) คุยกันถึงวิธีการเลี้ยงลูกตลอด แล้วการมีลูกของเราไม่ได้ราบรื่น ตอนแรกเราเหมือนพ่อแม่ทุกคนแหละ ที่อยากให้ลูกเป็นผู้หญิง-ผู้ชาย อยากให้หน้าตาน่ารัก อยากให้เป็นเด็กฉลาด แต่ตอนที่จะคลอดลูกเราผ่านภาวะเป็น-ตายมา เราหัวใจวายไปรอบหนึ่ง ถ้าหัวใจวายอีกรอบ ลูกและเราไปหมด ดังนั้นการที่เขาได้หายใจคือสิ่งที่ดีที่สุดแล้ว 

เราคุยกับพี่โอ๊คว่าการที่เขายังอยู่กับเราคือกำไร ดังนั้นอะไรก็ตามที่ทำให้ชีวิตเขามีความสุข เราจะให้เขาทำ ในฐานะพ่อแม่เราให้ชีวิตเขาถือกำเนิดมา แต่พอเขาเป็นตัวตนของเขาเอง เขาต้องมีสิทธิเลือก ทุกวันนี้เรากับพี่โอ๊คทำงานเพื่อเก็บไว้เลี้ยงดูตัวเองตอนแก่ ลูกจะได้ไม่ต้องมารับผิดชอบเรา เราสั่งสอนเขาแค่เรื่องผิดชอบชั่วดี สอนศีลและสติ ที่เหลือลูกจะชอบสีอะไร อยากเป็นอะไร นับถือศาสนาอะไร อยากใช้ชีวิตกับใคร เราจะไม่ยุ่ง จงใช้ชีวิตของเขาอย่างเต็มที่แล้วเราจะคอย appreciate ทุกๆ ตอน

แล้วตอนนี้ลูกเรียนรู้เรื่องความเป็น LGBTQ หรือยัง

เขาเรียนรู้เพราะเพื่อนที่เราพาเข้าบ้านมีความหลากหลายขั้นสุด แต่อย่างพี่ป๋อมแป๋ม (นิติ ชัยชิตาทร) หรือลูกกอล์ฟ (คณาธิป สุนทรรักษ์) เขาก็จะเรียกว่าลุงลูกกอล์ฟ ลุงป๋อมแป๋ม หรืออังเคิลซันนี่ อากันต์ น้าเต้ย คือเขาจะเรียกตรงๆ มันจะยากมากถ้าให้เรียกพี่ป๋อมแป๋มว่ายาย อ้าว แล้วยายมดแดงที่เป็นแม่ของเราล่ะ ดังนั้นเรารู้สึกว่าคำเรียกเป็นแค่คำที่อธิบายเฉยๆ 

ตอนแรกเราถามพี่ป๋อมแป๋มด้วยนะว่าอยากให้หลานเรียกว่าอะไร พี่ป๋อมแป๋มบอกว่าฉันจะเป็นลุง ไม่อย่างนั้นต้องมานั่งอธิบายยาวในสิ่งที่เด็กยังไม่เข้าใจ และเดี๋ยวถึงวันหนึ่งถ้าเขาอยากจะเข้าใจ เราก็พร้อมจะอธิบาย ในอนาคตถ้าลูกสงสัยว่าทำไมลุงลูกกอล์ฟมีแฟนเป็นลุงพอล เราก็จะอธิบายกับเขาอย่างชัดเจน

เหมือนคุณได้รับแนวคิดการเลี้ยงดูลูกแบบเปิดกว้างมาจากพ่อแม่

ใช้คำว่าเราเรียนรู้จากการโตมากับพ่อแม่ที่ให้อิสระทางความคิดดีกว่า เขาตีกรอบเราไว้ด้วยความรัก ดังนั้นพอโตขึ้นมาเป็นแม่คน เราคุยกับพี่โอ๊คตั้งแต่แรกเลยว่าเราจะเลี้ยงลูกในฐานะที่เขาเป็นมนุษย์ แต่เอาจริงก็ยากนะ เราเข้าใจเพราะเวลาไปซื้อของ แผนกเด็กหญิงที่เราเข้าไปจะมีแต่ของผู้หญิงหมดเลย สีชมพูหมด แต่เราก็พยายามเลือกสีที่เป็นธรรมชาติ จนสุดท้ายเขาสองคนก็ใช้สีด้วยกันได้หมด เราต้องการจะบอกลูกว่าเขาจะชอบสีอะไรก็ได้ หรือสมมติเขาแย่งของเล่นกันเราก็จะไม่บอกว่านี่เป็นของเล่นของเด็กผู้หญิงหรือเด็กผู้ชาย แต่เราจะให้เขาผลัดกันเล่น เราเคารพในความเป็นปัจเจกของเขาและจะไม่บอกว่าผู้หญิงห้ามทำอย่างนั้น ผู้ชายห้ามทำอย่างนี้

ดังนั้นในความเห็นของคุณ การเลี้ยงดูลูกผู้หญิงและผู้ชายไปพร้อมกันก็คือการเลี้ยงเด็ก 2 คนไปพร้อมกัน ไม่ได้แบ่งแยกเป็นเพศขนาดนั้น

ใช่ๆ เลี้ยงเด็ก 2 คนที่คือเด็กหญิงอลินและเด็กชายอลัน เด็ก 2 คนนี้โตมาแบบพี่น้อง เวลาอยู่บ้านก็อยู่กันแบบพี่น้อง แต่เมื่อไม่นานนี้เขาเพิ่งไปโรงเรียน เขาถึงเพิ่งรู้ว่าเขาเป็นผู้หญิง เขาเป็นผู้ชาย มันก็อัตโนมัติเวลาเขาเห็นเพื่อน อลันก็ไปเล่นกับเด็กผู้ชาย เตะบอล เล่นเทควันโด ส่วนอลินก็ไปเรียนบัลเลต์ เขาก็ไปตามทาง แต่พอกลับมาบ้าน เขาก็ขี่คอวิ่งเล่นกันเหมือนเดิม 

รู้สึกอย่างไรเวลามีคนมาบอกว่าคุณเป็นไอดอลของความเป็นแม่

(นิ่งคิด) เราว่าไอดอลไม่ใช่คำที่บวกสักเท่าไหร่ เพราะการที่เรามองว่าใครเป็นไอดอล เวลาเขาผิดนิดเดียวจะกลายเป็นผิดเยอะมาก เราเป็นมนุษย์ปกตินี่แหละ ไม่ต้องมองเราเป็นไอดอลหรอก เราเป็นปุถุชนมากๆ ยิ่งพอเราได้เป็นแม่ เรายิ่งเข้าใจว่าพ่อแม่ก็เป็นมนุษย์ เราต้องเรียนรู้หน้าที่นี้ไปพร้อมกับลูกเรา เชื่อไหม เราไม่อ่านหนังสือเลี้ยงลูกเลยนะ เราฟังแต่ไม่ค่อยเชื่อทฤษฎีใครๆ เพราะเราเห็นจริงๆ ว่าลูกเรา โตมาในท้องเรา กินเหมือนกันทุกมื้อ อยู่กับเราตลอดเวลา ได้อะไรก็เหมือนกัน แต่อลินอลันนิสัยไม่เหมือนกันเลย มันทำให้เรารู้ว่าอย่าหวังว่าสังคมนี้จะมีคนที่เหมือนกัน ดังนั้นเราฟังเสียงลูกเราดีกว่า มันจะบอกเองว่าลูกเราเป็นอย่างไรและคัดกรองได้ว่าอะไรเหมาะหรือไม่เหมาะกับลูกเรา 

ไม่มีใครสมบูรณ์แบบ

แน่นอน เราเป็นมนุษย์ปกติ ลองผิดลองถูกในทุกๆ วัน 

แต่ทุกคนก็อยากเป็นแม่ที่สมบูรณ์แบบหรือเปล่า

เราว่าคนเป็นแม่จะรู้เลยว่าความสมบูรณ์แบบไม่มีอยู่จริง แม่ทุกคนอยากทำหน้าที่ให้ดีที่สุด แต่คำว่าดีที่สุดไม่ใช่สมบูรณ์แบบ การเป็นแม่คือการที่ต้องรับผิดชอบสิ่งมีชีวิตเล็กๆ ที่วันหนึ่งเขาจะเติบโตมาเป็นคน ไม่มีทางที่ลูกเราจะประเสริฐเลิศล้ำ ลูกเรามีถูก-ผิดเช่นเดียวกับแม่ของเขา ดังนั้นเลี้ยงลูกให้ดีที่สุดก็พอ แต่สิ่งหนึ่งที่เราให้ความสำคัญมากๆ คือการเคารพตัวเอง

เรากับพี่โอ๊คคุยกันเสมอว่าต้องสอนลูกให้เคารพตัวเอง เพราะพอเป็นพ่อเป็นแม่ สิ่งที่เสียใจที่สุดในอนาคตคือการที่ลูกเสียใจ พ่อแม่แตกสลาย ดังนั้นเราจะทำอย่างไรเพื่อไม่ให้เกิดขึ้น เราคุมลูกหรือสกรีนคนในชีวิตลูกไปตลอดไม่ได้ สิ่งที่เราต้องทำคือทำให้เขารู้ว่าพ่อแม่รักเขา เขามีคุณค่า ทั้งหมดนี้ต้องอยู่ในกรอบที่เข้าใจกัน ลูกต้องไม่ใช่เทวดา แค่ทำให้เขารู้ว่าทุกชีวิตมีความต่าง เขาต้องอยู่ให้ได้ในความต่างใดๆ และรักตัวเองมากๆ เพราะพ่อแม่รักเขามากๆ สิ่งเหล่านี้แหละเป็นเหตุผลที่ช่วงแรกในชีวิตลูก เราไม่ทำงานเลย เราอยากสร้างภูมิตรงนี้ให้เขา

หลายคนเคยบอกไว้ว่า ‘จะเข้าใจพ่อแม่ได้ดีที่สุด ในวันที่เราเป็นพ่อแม่เสียเอง’ คุณเป็นแบบนั้นไหม

แน่นอน ตอนแรกเรารับรู้นะว่าความเป็นแม่น่ะยิ่งใหญ่มาก แม่รักเรามาก แต่พอเป็นแม่จริงๆ โห เราไม่รู้จะอธิบายอย่างไร ลูกคือทุกอย่างไปเลย ก่อนมีลูกเรามีความสุขกับอื่นๆ ใดๆ แต่พอมีลูกแล้วอื่นใดไม่มีมีความหมาย ต่อให้ไปเที่ยวกับเพื่อน สิ่งที่อยู่ในใจคือลูกอยู่ไหน นอนหรือยัง ความทรมานที่สุดในจักรวาลคือการไปต่างจังหวัดหรือต่างประเทศโดยไม่มีลูก มันไม่ใช่การคิดถึงแบบโหยหาแต่มันห่วงไปหมด เราคิดว่าความห่วงนี้จะยิ่งทวีคูณเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เพราะตอนอยู่ในท้อง เขาอยู่กับเรา ตอนที่เดินไม่ได้ เราเห็นเขาในสายตา แต่ตอนนี้ลูกเราเริ่มไปโรงเรียนแล้ว เริ่มมีสังคมแล้วเดี๋ยว 17-18 จะเป็นอย่างไร ตอนนั้นคงมากยิ่งกว่านี้

คุณได้เรียนรู้อะไรมากที่สุดกับเรื่องนี้

เราต้องรับให้ได้เพราะอย่างไรก็ต้องเกิด 

ในช่วงแรกที่เขาเกิดมาทำให้เราเรียนรู้ว่ามนุษย์ตอนที่เป็นทารก เขาช่วยเหลือตัวเองไม่ได้จริงๆ หาอะไรกินเองก็ไม่ได้ เขาต้องพึ่งพาเราในช่วงต้นของชีวิต แต่เมื่อวันหนึ่งที่เขาโตขึ้น เราก็ควรมีความสุขกับทุกสเต็ปในชีวิตของเขา จำได้ว่าตอนลูกเริ่มยิ้มให้เราครั้งแรก เราจะเป็นลมเลยนะด้วยความดีใจ แต่ต่อมาเขาก็เริ่มเรียกชื่อตัวเองได้ เรียกชื่อแม่ได้ ตอนนี้เขาโตพอที่จะเริ่มเข้าใจทุกอย่าง รู้แล้วว่าตัวเองต้องการอะไรและร้องขอ เราก็จะ appreciate กับทุกช่วงเวลาเหล่านั้น หรือต่อให้เขาโตกว่านี้และออกจากบ้านไป เราก็จะ appreciate 

แต่ละคนเป็นมนุษย์น่ะ และเราเชื่อในความเป็นมนุษย์ เราจะไม่ใช้ความเป็นแม่บอกลูกว่าอย่าทำ อย่าไป เราเคารพเขา และเราก็เคารพเขาแบบนี้ตั้งแต่เขาเริ่มพูดว่าต้องการอะไร ดังนั้นในอนาคตถ้าเขาจะอยากเป็นอะไร เราจะไม่ห้าม ชีวิตคนเราไม่สำเร็จรูป เราไม่เอาตัวเองใส่ลูกแน่ๆ ในฐานะแม่เราทำได้แค่แนะนำ แต่ในฐานะมนุษย์เราให้เขาใช้ชีวิตได้เต็มที่เลยถ้าไม่รบกวนคนอื่น

ดังนั้นแล้วคุณคาดหวังอะไรจากลูกบ้าง

ความคาดหวังของเรากับพี่โอ๊คคือเขา 2 คนเป็นคนดี แค่นั้นเอง สิ่งที่เราทำได้คือพาเข้าโรงเรียนที่ดีและหวังว่าเขาจะมีความสุข ระหว่างการใช้ชีวิต เราจะคอยดูว่าเขาเหมาะกับอะไร เขาอยากได้อะไร เราจะผลักดันไปตามที่เขาต้องการ อย่างทุกวันนี้อลันมีจิตวิญญาณความเป็นไทยมาก ชอบรามเกียรติ์ จำชื่อยักษ์ได้ทุกตัว ส่วนอลินก็โคตรเหมือนเราเลย ดังนั้นก็ต้องรอดูกันว่าจะอะไรยังไง แต่สิ่งหนึ่งที่เห็นตรงกันกับพี่โอ๊คคือ เราอยากให้เขาใช้ชีวิตและสนุกไปกับมันเพื่อเจอว่าตัวเองชอบอะไร

สุดท้ายถ้ามีใครสักคนมาขอคำแนะนำจากคุณว่าอยากเลี้ยงลูกแบบคุณ คุณจะแนะนำเขาว่าอย่างไร

ด้วยความสัตย์จริงนะ ตั้งแต่มีลูกมาจนถึงตอนนี้ สิ่งที่เราตั้งใจไว้เลยคือเราจะไม่แนะนำการเลี้ยงลูกกับใครถ้าเขาไม่ถามจริงๆ เพราะสิ่งที่เราเจอมาตลอดคือคนที่มาคอมเมนต์ว่าทำไมทำอย่างนั้นอย่างนี้ ทำอย่างนี้มันผิดนะคุณแม่ เราจะคิดเสมอเลยว่าคุณเป็นใคร รู้ไหมว่าฉันผ่านอะไรมาบ้าง ดังนั้นถ้าสมมติต้องให้แนะนำจริงๆ เราคงกลับไปเรื่องเดิมคือเราเลี้ยงลูกคนอื่นไม่เป็น เราเลี้ยงได้แค่ลูกเรา และการเลี้ยงของเราคืออยู่กับพวกเขาตลอดเวลาจนเข้าใจว่าลูกเราเป็นอย่างไร ไม่มีใครมาเลี้ยงอลินอลันได้ เช่นเดียวกันเราก็ไปเลี้ยงลูกคนอื่นไม่ได้ ดังนั้นถ้าเป็นคำแนะนำในฐานะพ่อแม่ที่พอให้ได้จริงๆ คือฟังลูกตัวเองเยอะๆ 

เราฟังเขาตั้งแต่พูดไม่ได้ ตอนคลอดมาลูกเราต้องอยู่ห้องไอซียูเด็ก 2 เดือน เราไม่ทำอะไรเลยนอกจากมาเฝ้าข้างตู้ เรามองจ้องเข้าไปในตาเขาตลอดให้เขารู้ว่าแม่ฟัง พอโตขึ้นมาแล้วเริ่มอิ๊อ๊ะได้ เรามองตลอด ไม่เข้าใจอย่างไรเราก็ไม่เคยหัวเราะ ถามกลับว่าอะไรนะลูก ถามจนกว่าเขาจะอธิบาย ตอนนี้ลูกเราเริ่มพูดได้ อาจไม่ได้ชัดมาก แต่เขาเล่าให้เราฟังหมดเลย และเราตั้งใจฟังมากเลย ไม่มีสักครั้งที่เราจะบอกลูกว่าบ้าเหรอหรือหัวเราะการพูดไม่ชัดของเขา เพราะเรารู้สึกว่า 3 ขวบแม่ฟัง 13 แม่ก็ฟัง พอลูก 23 แม่ก็ฟังและไม่ตัดสิน มันทำให้เขากล้าที่จะเล่า เราไม่เคยขำหรือซ้ำเติมเวลาเขาพลาด ดังนั้นถ้าพ่อแม่รู้สึกไม่ได้ดั่งใจกับลูก นั่นแสดงว่าคุณคิดไว้น่ะสิว่าลูกต้องเป็นอย่างไร เราไม่คิดเลย ลูกพูดอะไรเราฟัง อลินอลันเลยกล้าวิ่ง ไม่กลัวอะไร เพราะเขารู้ว่ามีคนอยู่ข้างหลัง 

ดังนั้นเคารพลูกบ้าง อย่าไปฟังคนอื่นมาก คนอื่นเขาไม่ได้อยู่กับเรา ลูกต่างหากที่อยู่กับเรา

The post โอปอล์ ปาณิสรา : แม่ที่เลี้ยงลูกในฐานะคน 2 คน ไม่ใช่เด็กหญิงหรือเด็กชาย appeared first on a day magazine.

แต่กับคนข้ามเพศ (transgender) ที่มีอัตลักษณ์ทางเพศแตกต่างจากเพศกำเนิด ไม่ว่าจะเป็นชายข้ามเพศหรือหญิงข้ามเพศ การไปรับบริการทางสุขภาพที่โรงพยาบาลนั้นอาจชวนให้เครียดหรืออึดอัดใจกันได้ง่ายๆ เริ่มตั้งแต่การถูกเจ้าหน้าที่โรงพยาบาลซักถามด้วยน้ำเสียง คำพูดคำจา หรือกริยาท่าทางที่แฝงไปด้วยการเหมารวม ตั้งแง่ ตีตรา หรือการประกาศเรียกชื่อด้วยคำนำหน้าตามเพศกำเนิดออกลำโพง ทำให้คนรอบข้างหันมามอง บ้างก็ชี้ชวนให้เพื่อนดู ถามคำถามส่วนตัวที่ไม่เกี่ยวข้องกับการให้บริการ เป็นต้น จนคนข้ามเพศหลายคนไม่สบายใจในการไปโรงพยาบาล และไม่ได้รับการดูแลด้านสุขภาพอย่างที่ควรเป็น

ศูนย์สุขภาพชุมชนแทนเจอรีน จึงถูกก่อตั้งขึ้นมาเพื่อความสบายใจในการเข้ารับบริการด้านสุขภาพของคนข้ามเพศโดยเฉพาะ

เพราะมองเห็นอุปสรรคในการเข้าถึงด้านสุขภาพของคนข้ามเพศ บวกกับงานวิจัยจากโครงการเอดส์แห่งสหประชาชาติที่ชี้ให้เห็นว่าหญิงข้ามเพศมีโอกาสมีเชื้อ HIV สูงโดยไม่ได้รับการตรวจหรือรักษาอย่างที่ควร ศูนย์วิจัยโรคเอดส์ สภากาชาดไทย จึงเริ่มความคิดที่จะเปิดคลินิกที่ให้บริการคนข้ามเพศขึ้นมา และเพื่อให้แน่ใจว่าคลินิกนี้จะตอบสนองความต้องการทางด้านสุขภาพของคนข้ามเพศได้ดีที่สุดและเป็นตัวอย่างในการให้บริการทางสุขภาพที่มีความละเอียดอ่อนต่อผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศ จึงมีการจัดประชุมครั้งใหญ่เพื่อให้ชุมชนคนข้ามเพศได้มีส่วนร่วมในการพัฒนาคลินิกขึ้นมาด้วยกันตั้งแต่ต้น

เริ่มจากการรับฟังปัญหาที่ทุกคนพบเจอ ฟังความต้องการของชุมชนว่าอยากให้มีการให้บริการอะไรบ้าง ไปจนถึงอยากให้คลินิกทำงานวิจัยเรื่องไหน จนได้ออกมาเป็นโมเดลคลินิกคนข้ามเพศที่ให้บริการแบบองค์รวมแห่งแรกในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ศูนย์สุขภาพชุมชนแทนเจอรีน หรือเรียกสั้นๆ ว่าคลินิกแทนเจอรีน ตั้งอยู่ภายในคลีนิคนิรนามบนถนนราชดำริ มีหัวหน้าคลินิกและเจ้าหน้าที่ที่เป็นคนข้ามเพศ 5 คน และให้บริการโดยแพทย์-พยาบาลที่แม้จะไม่ใช่คนข้ามเพศ แต่ก็มีความเข้าใจความหลากหลายเป็นอย่างดี

เจี๊ยบ–กฤติมา สมิทธิ์พล หัวหน้าคลินิกแทนเจอรีนเล่าให้ฟังว่า ก่อนคลินิกแทนเจอรีนเปิดให้บริการเป็นครั้งแรกในเดือนพฤศจิกายน 2015 มีการประชุมรวมของเจ้าหน้าที่ทั้งหมดตั้งแต่แพทย์ พยาบาล ไปจนถึงแม่บ้านและเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยเพื่อให้ทุกคนเข้าใจถึงความหลากหลายทางเพศ สิ่งที่ควร-ไม่ควรทำ และจัดประชุมซ้ำทุกปีเพื่อให้แน่ใจว่าทุกคนมีความละเอียดอ่อนมากพอ

ส่วนชื่อ ‘แทนเจอรีน’ นั้น ก็มาจากการเสนอและโหวตกันของคนในชุมชนคนข้ามเพศเองเช่นเดียวกับสโลแกน ‘Where transition fulfills identity’ ซึ่งคำว่า Tangerine เป็นการเล่นคำมาจาก transgender สามารถเขียนย่อออกมาเป็น TG ได้เหมือนกัน และความหมายโดยตรงอย่าง ‘ส้ม’ ก็ถูกหยิบมาใช้เป็นธีมสีของคลินิกที่ให้ความรู้สึกในเชิงบวก สดใส สดชื่น เป็นมิตรกับผู้มาเยือนนั่นเอง

ดูแลสุขภาพร่างกาย

ในยามเช้าวันทำงาน ผู้คนยังเข้ามาเยี่ยมเยียนคลินิกแทนเจอรีนเพียงประปราย เราจึงถือโอกาสเข้าไปนั่งคุยกับเจี๊ยบเรื่องการให้บริการของคลินิก

“สิ่งที่คนให้ความสำคัญเยอะมากจากการประชุมครั้งแรก คือความรู้ในการข้ามเพศและการใช้ฮอร์โมน” เจี๊ยบว่า ก่อนจะอธิบายให้เราฟังว่า ไม่ใช่คนข้ามเพศทุกคนที่ต้องการฮอร์โมนหรือทำศัลยกรรม แต่คนส่วนใหญ่มีความสนใจในการใช้ฮอร์โมน สำหรับคนที่ซื้อฮอร์โมนใช้เองอยู่แล้ว ก็จะแนะนำว่าควรใช้ฮอร์โมนอะไร ขนาดไหน ควรดูแลตัวเองอย่างไร เพราะผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นได้จากการใช้ฮอร์โมนมีหลายอย่าง เช่น โรคหัวใจและหลอดเลือด เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หากร่างกายได้รับในปริมาณที่มากเกินก็จะยิ่งเพิ่มความเสี่ยง ส่วนคนที่ยังไม่เริ่มใช้ฮอร์โมน คลินิกจะทำหน้าที่ซัพพอร์ต ตรวจร่างกายว่าสามารถรับฮอร์โมนได้ไหม มีโรคประจำตัวอะไรที่ควรรักษาหรือดูแลก่อน

“เราให้คำแนะนำ คุยกับเขาว่าถ้าเริ่มใช้ฮอร์โมนจะรับผลกระทบที่ตามมาได้หรือเปล่า เช่น ที่บ้านว่ายังไง ที่โรงเรียน ที่ทำงาน ถ้ามีแฟน แฟนว่ายังไง เขาจะรับมือกับความเปลี่ยนแปลงได้ดีขนาดไหน แต่เราไม่ได้อนุมัตินะว่าเขาจะเริ่มได้หรือไม่ได้ เขาต้องตัดสินใจเอง” เธอบอกกับเรา

นอกจากนี้คลินิกยังมีบริการตรวจและรักษาสุขภาวะทางเพศ สามารถตรวจ HIV ตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์และรักษาได้เลย หรือหญิงข้ามเพศที่แปลงเพศแล้ว หากมีปัญหาเกี่ยวกับอวัยวะเพศหญิงที่ไม่ใช่ปัญหาด้านการศัลยกรรม เช่น ติดเชื้อ ติดโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ที่หากไปโรงพยาบาลก็อาจรู้สึกไม่สบายใจ ก็สามารถมาที่นี่ได้เพราะแพทย์มีความเชี่ยวชาญโดยตรง และค่าบริการทุกรายการก็อยู่ในเกณฑ์สบายกระเป๋าเพราะเป็นส่วนหนึ่งของสภากาชาดไทย

“เราอยากรณรงค์ให้มาที่นี่ มาเจอเจ้าหน้าที่ที่เป็นคนข้ามเพศด้วยกัน บริการกันเอง ไม่ต้องขัดเขินหรือมีขั้นตอนเยอะ คุยกับเจ้าหน้าที่แล้วเราก็พาไปเจอแพทย์เลย หรือใครที่อยากผ่าตัดศัลยกรรม เราก็มีข้อมูลให้โดยเราไม่มีส่วนได้ส่วนเสีย ให้เขาเลือกเอง” เจี๊ยบยิ้ม

ไม่ลืมสุขภาพใจ

นอกจากจะไม่ต้องกลัวอคติทางเพศแล้ว การมีเจ้าหน้าที่ที่เป็นคนข้ามเพศยังมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง

“เวลาคนมีปัญหาเยอะๆ เข้ามาหาแล้วเจอเจ้าหน้าที่เป็นคนข้ามเพศด้วยกัน มันช่วยได้มาก เพราะเขามีคนรับฟังและเข้าใจ เราอาจจะช่วยแก้ไขปัญหาบางอย่างของเขาไม่ได้ แต่เขามาเจอเราแล้วรู้สึกดีขึ้น ออกไปรับมือกับสิ่งต่างๆ ได้ต่อไป ประเด็นเรื่องสุขภาพจิตและสังคมสำคัญมาก เพราะเรายังเจอว่าพี่น้องคนข้ามเพศยังถูกกดทับ ตีตรา เลือกปฏิบัติเยอะมาก เราก็เก็บข้อมูลว่าใครถูกกระทำอะไร เช่น บางคนแปลงเพศแล้วจากชายเป็นหญิง แต่ทำงานในโรงเรียนและต้องใส่วิกเป็นผู้ชายไปสอนหนังสือ เขาต้องเจอกับอคติและการถูกเลือกปฏิบัติจากตัวระบบเยอะมาก การมีพื้นที่ชุมชนตรงนี้มันทำให้เขาเจอที่ที่สบายใจ” เธออธิบายว่า หลายคนเข้ามาที่คลินิกเพียงเพราะอยากพูดคุยกับเจ้าหน้าที่เพื่อความสบายใจ ซึ่งคลินิกก็เต็มใจจะเปิดรับแบบไม่เกี่ยงงอน

กรณีคนที่กำลังสับสน ไม่แน่ใจในตัวตน ครุ่นคิดว่าจะข้ามเพศดีหรือไม่ ก็สามารถเข้ามานั่งคุยที่คลินิกได้เช่นกัน เจี๊ยบเล่าว่าที่ผ่านมา คนที่เข้ามาพูดคุยและค้นพบว่าตนเองไม่ใช่คนข้ามเพศก็มีให้เห็น

ช่วงอายุของคนที่เข้ามาปรึกษาที่คลินิกนั้น มีตั้งแต่ไม่ถึง 10 ปี ไปจนถึงกว่า 70 ปี โดยในกรณีของเด็กนั้นมีผู้ปกครองพามาเพราะน้องบอกว่าเป็นคนข้ามเพศ พ่อแม่จึงปรึกษาว่าควรปฏิบัติตัวอย่างไร ทำความเข้าใจอะไรบ้าง หรือครูคนข้ามเพศที่พาลูกศิษย์ที่เป็นวัยรุ่นข้ามเพศมาก็มีเช่นกัน

เราถามเจี๊ยบว่า หากเข้ามาปรึกษาอย่างเดียวที่นี่คิดค่าบริการเท่าไหร่ คำตอบที่ได้เราแทบไม่เชื่อหูตัวเอง

“ไม่มีค่าบริการเลย”

เผยแพร่ความเข้าใจ

ภายในช่วงเวลา 3 ปีครึ่ง คลินิกแทนเจอรีนให้บริการคนข้ามเพศเป็นจำนวนเกือบสามพันคนด้วยกัน และหากนับจำนวนครั้งของการใช้บริการ ก็จะพบว่ามีการแวะเวียนมากว่า แปดพันครั้งเลยทีเดียว

แต่ไม่ใช่ทุกคนที่จะสะดวกมาคลินิกในกรุงเทพฯ

คนข้ามเพศคนไหนรู้ตัวว่าอยู่ไกล สามารถแวะไปเยี่ยมคลินิกแทนเจอรีนได้ผ่านช่องทางออนไลน์ ในเฟซบุ๊ก Tangerine Community Health Center ซึ่งมีการโพสต์คอนเทนต์สุขภาพเกี่ยวกับคนข้ามเพศที่หาอ่านยากในเว็บไซต์อื่นๆ เช่น การขยายช่องคลอดสำหรับคนแปลงเพศแล้ว หรือเร็วๆ นี้ก็จะมีคอนเทนต์ที่ว่าด้วยการดูแลหน้าอกของหญิงข้ามเพศที่ใช้ยาฮอร์โมนหรือทำศัลยกรรมมาแล้ว นอกจากนี้ยังมีการเชิญคนข้ามเพศที่มีชื่อเสียงหรือคุณหมอมา live อยู่เป็นประจำ

“วันไหนที่คอนเทนต์มีประเด็นน่าสนใจ จะมีคนถามคำถามกันมาในอินบอกซ์เยอะมาก ตอบกันอุตลุด โทรศัพท์ก็ดังแทบไม่หยุด” เจี๊ยบหัวเราะ

นอกจากช่องทางออนไลน์ เครือข่ายพันธมิตรของแทนเจอรีนก็เปิดให้บริการด้านสุขภาพแก่คนข้ามเพศแล้วเช่นกัน

“เราต้องขยายไปให้ได้มาก เพราะคนจำนวนมากยังเข้าไม่ถึง พี่ๆ น้องๆ หลายคนก็มาจากต่างจังหวัด เราต้องขยายไปให้เขาได้สิ่งที่ต้องการ ในระดับประเทศเราร่วมมือกับองค์กร LGBTQIA อื่นๆ เช่น สมาคมฟ้าสีรุ้งฯ, มูลนิธิเพื่อนพนักงานบริการ (SWING) ในเชียงใหม่มีมูลนิธิเอ็มพลัส และศูนย์สุขภาพแคร์แมท และในระดับภูมิภาคก็ทำงานกับเวียดนามจนเขาสามารถเปิดคลินิกสำหรับคนข้ามเพศได้แล้ว 2 แห่ง” เจี๊ยบบอกอย่างมุ่งมั่นก่อนจะอธิบายต่อ

“โมเดลเราเป็นโมเดลชุมชน เจ้าหน้าที่ของเราก็เป็นคนในชุมชนคนข้ามเพศด้วยกัน ก่อนทำงานก็จะมีการเทรนเรื่องการให้คำปรึกษา องค์ความรู้ที่ต้องใช้ เช่น ฮอร์โมน โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ การรักษา เทรนจนครบทุกอย่างและเทรนอยู่ตลอด เราอยากสนับสนุนให้ชุมชนคนข้ามเพศเข้มแข็งและดูแลตัวเองได้”

facebook.com/TangerineCenter

The post คลินิกแทนเจอรีน : ศูนย์สุขภาพชุมชนสำหรับคนข้ามเพศที่ดูแลกันทั้งสุขภาพกายและสุขภาพใจ appeared first on a day magazine.

หากมองจากภายนอก ร้าน The Kloset ที่ตั้งอยู่ในตึกแถวขนาดหนึ่งคูหาในซอยยศเสดูเหมือนจะเป็นร้านกาแฟธรรมดาแห่งหนึ่ง เพราะพื้นที่ด้านหน้าของร้านมีเคาน์เตอร์ชงกาแฟ และมีที่นั่งอยู่เล็กน้อย

แต่อันที่จริง ด้านหลังผนังแต่งผิวปูนเปลือยที่ติดป้ายชื่อร้าน อันเป็นบริเวณที่สงวนให้เฉพาะสำหรับสมาชิก มีโลกอีกใบซ่อนอยู่

2

ยูริ เป็นคำศัพท์ที่มาจากภาษาญี่ปุ่นคำว่า 百合 ซึ่งแปลตรงตัวว่าดอกลิลลี่ และถูกนำมาใช้เป็นชื่อ genre สำหรับเรียกวรรณกรรม ภาพยนตร์ การ์ตูน และสื่อต่างๆ ที่มีตัวเอกเป็นผู้หญิง และรักใคร่ชอบพอกับผู้หญิงด้วยกัน ในบ้านเราก็มีการยืมคำนี้มาใช้กำกับสื่อต่างๆ ซึ่งนิยายรักของ คิลิน–เอมอนันต์ อนันตลาโภชัย ก็เป็นหนึ่งในนั้น

“เราเป็นนักเขียนนิยายยูริ ซึ่งวงการนี้เล็กมาก เลยทำให้ได้รู้จักกับเพื่อนๆ พี่ๆ น้องๆ นักอ่านที่มีรสนิยมเดียวกัน คุยกันถูกคอ เกิดเป็นมิตรภาพขึ้นมา แต่เราจะอยู่ในสังคมออนไลน์ ไม่มีพื้นที่ในการแฮงเอาต์ เวลาเราจัดมีตติ้ง วางไว้ 3 ชั่วโมง ก็เมาท์กันยาวเป็น 6 ชั่วโมง แล้วก็มีนัดกินข้าวนอกรอบกันอีก ในกลุ่มที่สนิทกันราวๆ 10 คนก็เลยคุยกันว่า เราหารังกันไหม ไม่ว่าใครจะเดินทางไปที่ไหน ถ้าว่างก็แวะมาเจอกันที่นี่”

คิลินเล่าต่อว่าในทีแรกพวกเธอคิดจะเช่าคอนโด แต่ในเมื่อต้องมีค่าใช้จ่าย ก็อยากให้มันมีรายได้เลี้ยงตัวเองได้ด้วย เมื่อเธอเล่าไอเดียนี้ให้เพื่อนๆ ฟัง ในเวลาเพียง 1 เดือน ร้าน The Kloset ร้านกาแฟและยูริบุ๊กคลับก็ถือกำเนิดขึ้นจากความร่วมมือร่วมใจของคนคอเดียวกัน ไม่ว่าจะมาร่วมลงขันเงินทุนเป็นหุ้นส่วนโดยตรง หรือช่วยกันซื้อของแต่งร้านคนละไม้ละมือ ตั้งแต่กรอบรูป ตุ๊กตา ถ้วยชาม ไปจนถึงเครื่องทำกาแฟ

ในส่วนการดำเนินการ โครงสร้างระบบ สต็อก ทำความสะอาด ก็เป็นการลงแรงทำกันเองทั้งหมดเช่นกัน

3

เมื่อเดินเข้าไปในโซนของสมาชิกชั้นล่าง เราเจอกับโซฟาและชุดโต๊ะเก้าอี้ตัวยาวที่ดูเหมาะจะนั่งล้อมวงกันได้หลายคน ซึ่งหนึ่งในผู้มาใช้งานในวันนี้คือเด็กสาววัยมหาวิทยาลัยที่กำลังนั่งวาดรูปอยู่อย่างขะมักเขม้น ชั้นด้านข้างมีบอร์ดเกมวางกองกัน และมีกระดานดำเขียนชื่อผู้เล่น คิลินเล่าให้เราฟังว่าหนึ่งในกิจกรรมของที่นี่คือทัวร์นาเมนต์เกมที่จะมีการสะสมแต้มและให้รางวัลผู้มีแต้มมากที่สุดในแต่ละอาทิตย์ รวมถึงสะสมไว้ชิงรางวัลใหญ่ในช่วงคริสต์มาส ในบริเวณนี้สมาชิกทุกเพศทุกวัยสามารถเข้าถึงได้

ส่วนชั้นลอยของร้านมีชั้นหนังสือที่มีนิยายแนวยูริโดยเฉพาะ ซึ่งคิลินการันตีว่าถ้าพูดชื่อนิยายยูริไทยขึ้นมาสักเรื่อง ก็จะหาอ่านได้ที่นี่ และยังมีเครื่องเกม Play Station 4 โทรทัศน์ที่สามารถเปิดดู Netflix หรือดูหนังจากแผ่น DVD มี beanbag นุ่มๆ หมอนขนาดใหญ่ให้เอนตัวลงนอนได้ตามใจชอบ ซึ่งบริเวณนี้จะจำกัดการเข้าถึงเฉพาะกับผู้หญิงเท่านั้น เพื่อให้เป็นพื้นที่ที่สามารถผ่อนคลายได้ จะลุก นั่ง นอน ก็ไม่ต้องคอยระวังหรือกังวลอย่างในที่สาธารณะ และคุยกันในเรื่องผู้หญิงแบบลึกๆ ได้โดยไม่ต้องเกรงใจใคร

“ถ้าเราเสิร์ชหาสถานที่ด้วยคำว่า ยูริ เลสเบี้ยน ทอมดี้ มันจะมีแต่ผับทอมดี้ ซึ่งมันไม่ได้ตอบโจทย์กับไลฟ์สไตล์ของคนที่เป็น introvert เราเป็นคนไม่เที่ยวกลางคืน ทำงานเหนื่อยๆ แล้วกลับบ้านมาอ่านหนังสือ เลยคิดว่ามีกิจกรรมอะไรที่เราจะเล่นกันได้บ้าง อย่างแรกต้องมีหนังสือ พอมีหนังสือก็ต้องมีกาแฟ เครื่องดื่ม มีที่นอนให้เอนหลัง มีเกมเล่น มีกิจกรรมพูดคุยกันถึงนิยายที่อ่าน คนที่เข้ามาก็จะเป็นคนชอบอะไรเหมือนๆ กัน”

4

ชื่อของ The Kloset มาจากสำนวน coming out of the closet ที่หมายถึงการออกมาเปิดเผยรสนิยม ความชอบสู่ที่สาธารณะ

แต่สำหรับ The Kloset แห่งนี้ ผู้มาเยือนสามารถเลือกที่จะปิดบังหรือเปิดเผยความชอบก็ได้ตามความต้องการ ไม่มีการบังคับหรือเหมารวมว่าทุกคนที่เข้ามาจะต้องมีรสนิยมแบบเดียวกัน เพราะคิลินตั้งใจให้ที่นี่เป็นพื้นที่ปลอดภัยที่ทุกคนอยู่แล้วสบายใจ ได้เป็นตัวของตัวเองอย่างเต็มที่ ไม่ต้องกลัวว่าจะถูกใครจับผิดหรือตัดสิน เพราะเธอเข้าใจว่าในโลกภายนอก หลายคนเหนื่อยมามากกับการต้องปกปิดตัวเอง และไม่มีกิจกรรมชวนอึดอัดอย่างการสปีดเดต จับคู่ หาแฟน แต่จะสนับสนุนมิตรภาพระหว่างกันเท่านั้น

หรือหากใครที่ไม่แน่ใจในตัวเอง กำลังเผชิญหน้ากับปัญหาที่เกี่ยวข้องกับความเป็นหญิงรักหญิง ต้องการคำปรึกษาจากคนที่มีประสบการณ์มาก่อน ที่นี่ก็พร้อมจะต้อนรับเช่นกัน

“เร็วๆ นี้เราจะมีกิจกรรมที่ชื่อว่า Club Cry Day มาล้อมวงคุยกัน เพราะบางครั้งน้องๆ ที่มีรสนิยมชื่นชมผู้หญิงเขาปรึกษาใครไม่ได้ แต่ถ้าคุยกับคนที่ชอบผู้หญิงด้วยกันมันเข้าใจโดยไม่ต้องอธิบาย หัวข้อที่คุยก็จะเปิดให้โหวตในทวิตเตอร์ เช่น จีบยังไงไม่ให้ไก่ตื่น ซึ่งเป็นความสนใจของเด็กๆ”

แม้แต่ที่ตั้งของร้านก็ผ่านการไตร่ตรองมาแล้วว่า จะช่วยสร้างความสบายใจให้กับผู้ที่มาเยือน หญิงสาวเล่าว่าในครั้งแรกเธอและหุ้นส่วนนึกถึงแถวอารีย์ แต่เกรงว่าจะเป็นย่านที่เด่นเกินไปจนทำให้หลายคนที่อยากปิดไม่สบายใจ

“จริงๆ แล้วสังคมไทยไม่ได้เปิดนะคะ ถึงไม่มีใครว่า แต่ก็ไม่ยอมรับ ลูกคุณเป็นกะเทยได้ แต่ลูกฉันห้ามเป็น เราเลยไม่อยากให้ร้านนี้มันเด่นหรือเป็นเป้าขึ้นมา อยากอยู่ในที่ที่สงบ ดูไม่มั่วสุม”

ตอนนี้คนยังไม่ค่อยรู้จักคำว่ายูริ แต่ถ้าคำนี้เป็นที่รู้จัก ก็อยากให้มันเป็นไปในเชิงบวก คิลินคิดอย่างนั้น

5

ที่นี่ใช้ระบบรายได้คล้ายกับ co-working space คือสามารถเลือกซื้อแพ็กเกจรายวัน รายสัปดาห์ และรายเดือน เมื่อสมัครแล้วสามารถใช้งานทุกๆ อย่างภายในร้านได้ และมีเครื่องดื่มบริการ 1 แก้วต่อวัน นั่งนานเท่าไหร่ก็ได้

ในเวลาไม่ถึงเดือน The Kloset ก็มีสมาชิกร่วม 100 คน โดยส่วนใหญ่มักจะรู้จักร้านมาจากการแนะนำในบรรดาแฟนยูริด้วยกัน และในช่วงสุดสัปดาห์จะเป็นช่วงเวลาที่คึกคักที่สุด

มองว่าร้านจะเติบโตไปในทิศทางไหน เราถาม

“ไม่ได้มองเลย อยู่แต่กับปัจจุบัน อย่างทัวร์นาเมนต์เกม ก็คิดขึ้นมาตอนเห็นคนไม่รู้จักมาเล่นเกมด้วยกัน ทุกอย่างปรับจากเสียงตอบรับของคน ทิศทางมันขึ้นอยู่กับว่าคนที่มาต้องการอะไร หุ้นส่วนทุกคนต้องการอะไร โดยมีพื้นฐานคือทุกคนต้องมีความสุข ซึ่งตอนนี้ก็ยังเป็นแบบนั้น”

อย่างน้อยๆ ในเวลานี้พวกเธอก็มีรังให้ได้แวะเวียนมาเจอกันสมอย่างที่ตั้งใจ

“หุ้นส่วนบางคนถึงกับโดดงานมาหากันเลยนะ” หญิงสาวพูดติดตลก

The post The Kloset : พื้นที่สบายใจของคอมมิวนิตี้หญิงรักหญิง appeared first on a day magazine.