เพียงแต่สถานการณ์ที่เราต้องเลือกในชีวิตประจำวัน โดยมากเป็นเรื่องง่ายๆ ที่เกิดซ้ำจนเป็นรูทีน ตอนเที่ยงจะกินอะไร กินกับใคร จะกลับบ้านด้วยวิธีไหน แวะไปเจอเพื่อนก่อนดีไหม ฯลฯ

การเลือกแบบที่ว่าเป็นการเลือกแบบง่ายๆ ใช้เวลาคิดไม่ถึง 5 นาที ก็ได้คำตอบ

เป็นไปได้ไหมว่า เรื่องง่ายๆ อย่างการเลือกร้านอาหารไม่ได้มีผลกระทบกับชีวิตมากมายถึงขั้นเป็นจุดเปลี่ยนใหญ่ ไม่ได้มีเดิมพันสูง ร้านอาหารที่ไม่ได้เลือกไปกินวันนี้ ค่อยไปกินวันพรุ่งนี้ก็ยังได้

หลายครั้งหลายคราว การตัดสินใจเรื่องง่ายๆ แบบที่ว่าจึงไม่ก่อให้เกิดความรู้สึกเสียดาย

และใช่หรือไม่ว่า ในบางครั้ง ถ้าการเลือกมีเดิมพันสูง กระทบกับชีวิตมากมายถึงขั้นเรียกได้ว่าเป็นจุดเปลี่ยน บรรดาชอยซ์ที่เราไม่ได้เลือกจะเวียนกลับมาหลอกหลอนและกัดกินใจเราอยู่เสมอ
“ถ้าวันนั้นไม่ลาออกจากงาน ชีวิตคงดีกว่านี้”

“ถ้าวันนั้นยอมเป็นหนี้เพื่อไปเรียนต่อต่างประเทศ ในระยะยาว การเงินที่บ้านคงดีกว่านี้”

ยิ่งเดิมพันสูงมากเท่าไร ยิ่งเป็นเรื่องใหญ่มากแค่ไหน เราจะยิ่งรู้สึกเสียดาย-ที่เราไม่ได้เลือก มากเท่านั้น โดยเฉพาะถ้าชอยซ์ที่เราเลือกไม่ได้ดีงามเหมือนที่วาดภาพไว้ ความรู้สึกเสียดายในสิ่งที่ไม่ได้เลือกจะวิ่งตามเรา คล้ายเป็นเงาไม่มีผิด

หากใครกำลังเผชิญหน้ากับสภาวะทำนองนี้ คอลัมน์ a better day ชวนมองอีกหลายๆ มุม ถ้าไม่ไบแอสจนเกินไป แล้วมองลงรายละเอียดกันแบบจริงจัง ชอยซ์ที่เราไม่ได้เลือกใช่ว่าจะดีงามไปเสียทั้งหมด และใช่ว่าจะไม่สร้างความทุกข์ให้กับเราเลย

ทุกอย่างมีแพ็กเกจของมัน

มันหักห้ามใจยาก เมื่อต้องไม่คิดว่าถ้าวันนั้นเลือกที่จะไม่ลาออก ชีวิตในวันนี้คงดีกว่านี้ 

คล้ายว่าเราเลือกมองแต่แง่มุมที่ดีของสิ่งที่เราไม่ได้เลือก แต่มองไม่เห็นหรือเลือกที่จะมองข้ามบางแง่มุมที่ก็กัดกินใจเราเหมือนกัน เหมือนกันกับชอยซ์ที่เราเลือก เราก็เลือกมองแต่แง่มุมดีๆ โดยไม่คิดถึงความทุกข์ที่มันพ่วงมากับสิ่งที่เราเลือก

ถ้ายังทำงานอยู่ที่เก่า เรามีเพื่อนฝูงที่สนิทใจเป็นเซฟโซน แถมตอนจะออก เจ้านายก็เพิ่มเงินเดือนเพื่อรั้งตัวไว้ด้วย เพียงแต่ในวันและวัยนั้น งานที่ทำไม่มีความท้าทาย ไม่มีโอกาสได้ลับคมฝีมือ เราในวันนั้นจึงเลือกเดินออกมา

กลับกัน ชอยซ์ที่เราเลือกอาจมอบความท้าทายในหน้าที่การงาน ได้ลับฝีมือ ได้อยู่ท่ามกลางคนเก่งๆ มีโจทย์ยากๆ วิ่งเข้ามาท้าทายให้แก้ปัญหา แต่แลกมากับการไม่มีระบบ เงินเดือนอาจจะไม่สูง ซึ่งก็นำมาซึ่งการมีคุณภาพชีวิตที่ไม่ดี ฯลฯ

ความรู้สึกเสียดายจะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อเรามองแต่แง่มุมดีๆ ของสิ่งที่เราไม่ได้เลือก จนเราลืมนึกถึงอีกแง่มุมที่ในวันและวัยนั้นเราถือว่าเป็นเรื่องใหญ่ และกัดกินใจในหน้าที่การงานอยู่ไม่น้อยเหมือนกัน 

ขอเพียงเข้าใจว่า สิ่งที่เราไม่ได้เลือกหรือแม้แต่สิ่งที่เราเป็นคนเลือกเอง ทุกอย่างมีความสุขและความทุกข์เป็นของมันเองเสมอ ไม่มีชีวิตแบบไหนที่ไม่มีทุกข์ ไม่มีงานไหนไม่มีปัญหา ทุกอย่างมีแพ็กเกจของมัน

และอย่าลืมว่าเราจะได้ใช้ชีวิตในแบบที่เราเลือกแล้วเท่านั้น ชอยซ์ที่เราไม่ได้เลือก-ยิ่งถ้าเป็นเรื่องใหญ่ เป็นจุดหัวเลี้ยวหัวต่อของชีวิต เราอาจไม่มีโอกาสได้กลับไปเลือกชอยซ์นั้นอีกแล้ว

ไม่ได้บอกว่าสิ่งที่ ‘เลือกแล้ว’ ดีที่สุด แต่ควรหาแง่งามของมันแล้วใช้ชีวิตต่อ

เพราะนั่นคือชอยซ์ที่เราเลือกแล้ว

สวัสดิการที่เอื้อต่อความผิดพลาด

อันที่จริง ร่องรอยวัฒนธรรมแบบจารีตของสังคมไทยยังมีอิทธิพลกับการใช้ชีวิตของผู้คนอยู่ไม่น้อย สังเกตหรือไม่ว่า ค่านิยมของคนรุ่นก่อนมักจะบอกให้เราเข้ามหาวิทยาลัยชั้นนำ หางานที่มั่นคง (ข้าราชการ วิศวกร แพทย์ ฯลฯ) เสร็จแล้วก็ต้องแต่งงาน ซื้อบ้าน และผลิตทายาทสืบทอดต่อไป

แม้ไม่ได้เขม่นกันออกมาซึ่งๆ หน้า แต่ถ้าผิดแผกไปจากนี้ก็ถือว่าใช้ชีวิตมาผิด ไม่ฉลาดเลือก หรือกระทั่งว่าย้อนให้บรรพบุรุษว่าเลี้ยงดูลูกหลานกันมาอย่างไร

คล้ายว่าเอเชียจะมีวัฒนธรรมนี้ร่วมกัน ต่างจากยุโรปที่มองว่ารัฐควรจะมีสวัสดิการที่พร้อมจะซัปพอร์ตทุกความผิดพลาดของพลเมืองในประเทศ ยกตัวอย่างเช่น สวีเดน เมื่อประชากรลาออกจากงานเพื่อไปลองทำตามฝันแล้วเกิดข้อผิดพลาด รัฐจะจ่ายเงินซัปพอร์ตให้ 80% ของเงินเดือนเดิมในช่วง 200 วันแรก ในขณะที่สำนักงานประกันสังคมของบางประเทศยังมุมมิบจ่าย ‘เงินว่างงาน’ ช้าเหมือนเต่าคลาน กระทั่งสวัสดิการรัฐด้านอื่นๆ ยิ่งมองไม่เห็นว่ามีความพยายามที่จะซัปพอร์ตประชาชนที่พบเจอกับความผิดพลาดในชีวิต
เมื่อรัฐไม่มีฟูกมาคอยซัปตอนล้ม เราจึงได้ยินเสียงสะท้อนจากคนรุ่นใหม่ที่พยายามแหกออกจากกติกาแบบเดิมๆ เช่น ไม่เทิดทูนความลำบาก หรือเลือกที่จะไม่ทนอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่เป็นพิษ ความยืดหยุ่นกลายเป็นแว่นในการมองหางานของคนยุคใหม่

เลือกที่จะไม่ผูกมัดตัวเองไว้กับอาชีพเดียวและกระจายความเสี่ยงออกไปในแนวราบ เราจึงเห็นการดิ้นร้นในการทำจ็อบเสริมเยอะมาก ซึ่งส่วนหนึ่งก็อาจมาจากความเชื่อลึกๆ ว่าถ้าสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่เลือกทำแล้วล้ม ยังพอมีอีกสิ่งที่ประคับประครองให้ไปต่อได้

นี่เท่ากับว่าประชาชนดิ้นรนกันเองตามยถากรรม สังคมไทยดูเหมือนยังห่างไกลเหลือเกินกับการซัปพอร์ตความผิดพลาดของประชาชนในการดำเนินชีวิต แต่เป็นเรื่องน่ายินดีที่คนจำนวนไม่น้อยมองว่าไม่จำเป็นต้องผ่านด่านที่ครั้งหนึ่งสังคมกำหนดให้ต้องข้าม แต่เลือกใช้ชีวิตในแบบที่อยากใช้ แบบที่คิดมาถี่ถ้วนแล้ว

เพียงแต่มันน่าเสียดายที่เราน่าจะมีสังคมที่ออกแบบมาให้เราผิดพลาดได้ และคอยโอบอุ้มเราไม่ให้บาดเจ็บล้มตาย ให้สามารถลืมตาอ้าปากและใช้ชีวิตต่อไปได้

เพราะไม่ว่ายังไง เราทุกคนก็ต้องตัดสินใจบางเรื่องในชีวิตผิดพลาดกันแน่ๆ

เลือก (ผิด) ดีกว่าไม่เลือก

ผู้เขียนได้อ่านหนังสือ ‘ครึ่งจริง ครึ่งฝัน และพระจันทร์ของคนหนุ่ม’ เขียนโดย วิรัตน์ โตอารีย์มิตร นักเขียนนามปากกา ญามิลา ใจความหนึ่งมีการกล่าวถึงการเลือกทำบางสิ่งบางอย่างในชีวิตเอาไว้แบบนี้

“เลือกกันเถอะ เมื่อยังมีเวลาและโอกาสให้ตัดสินใจ ไม่มีอะไรผิดถูกอย่างแท้จริง วันนี้ผิดพรุ่งนี้ถูก หรือวันนี้ถูกพรุ่งนี้อาจผิด บางทีก็แล้วแต่ว่าใครเป็นผู้พิจารณาด้วย ตรงนี้ไม่สำคัญ สำคัญกว่าคือเมื่อเลือกแล้วหัวใจเราเป็นอย่างไรบ้าง บางคนยอมถูกเลือก เพราะตรงนั้นมีหลายด้านที่เป็นความหมายของชีวิต”

ในวันและวัยที่ยังลองผิดลองถูกได้ ความหมายของชีวิตเป็นเรื่องสำคัญมาก เราให้ค่ากับสิ่งไหนเป็นพิเศษ หมกมุ่น หลงใหล อยากปะทะ หรือพร้อมกระโจนเข้าใส่ โดยมาก เราก็มักจะเลือกทำสิ่งนั้น-สิ่งที่ทำให้ชีวิตมีความหมาย แม้อย่างที่กล่าวไปว่ามันจะพ่วงมาด้วยแพ็กเกจความทุกข์อีกนับไม่ถ้วน

ไม่ใช่แค่ผู้เขียน ครึ่งจริงครึ่งฝันฯ ผู้มากประสบการณ์ชีวิตหลายคนพูดในทำนองเดียวกันว่า ‘เลือกดีกว่าไม่เลือก’ ซึ่งทุกคนทราบดีว่าการเลือกทำสิ่งหนึ่ง หมายถึงต้องละทิ้งอีกสิ่งหนึ่ง นั่นเป็นเรื่องที่ต้องรับให้ได้

แก่นแกนของหนังสือเล่มนี้ครั้งหนึ่งเคยทำให้ NGO หนุ่มด้านสิ่งแวดล้อมลาออกแล้วเดินตามความฝันในการเป็นนักเขียน จนกระทั่งเติบโตขึ้นมาเป็นบรรณาธิการที่สร้างคุณค่าให้กับวงการนิตยสารและสื่อสารมวลชน

แน่ล่ะว่า มีคนจำนวนไม่น้อยที่ยอมจำนนและละทิ้งความฝัน คนเหล่านี้มีอยู่จริง และค่อนข้างมั่นใจว่ามีอยู่มากด้วยซ้ำไปในบ้านเรา แต่เหมือนอย่างที่วิรัตน์ว่าไว้ในหนังสือ การละทิ้งความฝันไม่ใช่ความผิด เพราะนั่นคือการเลือกที่ได้ตัดสินใจแล้ว

หลายเดือนก่อน ผู้เขียนมีโอกาสได้ฟัง ฟาโรส-ณัฏฐ์ กลิ่นมาลี เจ้าของช่อง Farose กล่าวในรายการสัมภาษณ์ ขอบคุณคุณแม่ที่บอกให้ลูกเป็นคนเลือกเองว่าจะเข้าคณะอักษรฯ จุฬาฯ ดีหรือไม่ คำพูดอาจไม่ถูกต้อง 100% แต่กล่าวประมาณว่า

“เลือกเอง ถ้าเลือกผิดจะได้ไม่ต้องโทษใคร แต่ถ้าเลือกถูก หนูจะได้ภูมิใจไปตลอดชีวิต”

เลือกผิดเลือกถูกอาจดีกว่ามานั่งเสียดายที่ตอนนั้นไม่ได้เลือก

The post ดีกว่าไหมนะ ถ้าจะหาแง่งามของ ชอยซ์ที่เลือกแล้ว ดีกว่านั่งเสียดายชอยซ์ที่เราไม่ได้เลือก appeared first on a day magazine.

ไม่ต่างกับซีรีส์เกาหลี We Are All Trying Here ที่เพิ่งเริ่มดูได้สองตอน จากที่เคยผ่านวันเวลาแล้วก้าวไปพร้อมกัน เปลี่ยนผันไปเป็นการแข่งขันเสียอย่างนั้น แต่ต่างกันตรงที่ในซีรีส์พบเจอกันเป็นปกติ และในชีวิตจริงหลายคนต่างติดตามความสำเร็จของเพื่อนผ่านหน้าจอ ไม่รู้ตัวด้วยซ้ำว่าแข่งเอาความสำเร็จนั่นมาแล้วจะเป็นสุขไหม หรือไม่ได้แวะนึกเลยว่าใช่สิ่งที่เราต้องการหรือเปล่า

เพียงจัดการชีวิตให้เข้าที่เข้าทาง วิ่งวุ่นอยู่กับปัจจุบันทำแต่ละอย่างอย่างแข็งขัน แบกร่างผุพังกับหัวใจห่อเหี่ยวลงกระเป๋า กลับบ้านล้มตัวลงนอนบนเตียงแข็งๆ แค่นี้เราก็เหนื่อยแล้ว ยังต้องวิ่งไล่ตามความสำเร็จที่ใครเขาก็มีอีก ความสุขที่ฝันใฝ่มันเลยห่างไกลเรื่อยๆ

และไอประโยคที่ว่าไม่มีใครสนใจเราขนาดนั้นน่ะ ปัดตกไปได้เลย เพราะตัวการอย่างเรานี่แหละ เปรียบเทียบกับคนอื่นจนใจจะพัง บทเรียนราคาแพงที่ต้องแลกเมื่อไถลเข้าไปสู่เวทมนตร์ของโซเชียลมีเดีย มันมาแบบที่ไม่ทันตั้งตัวด้วยซ้ำ

ยิ่งช่วงนี้เข้าฤดูฝนแล้วเปิดเพลงเศร้าให้เข้ากับมู้ดขณะยืนมองสายฝนโปรยปราย บางจังหวะความเหน็บหนาวก็เข้ามากระทบกายจนทำให้ใจป่วย พอน้ำฝนไหลลงพื้นเหมือนเราเองก็ร่วงหล่นตามไปด้วยเหมือนกัน เพราะคิดว่า ‘ทุกคนกำลังเดินไปเร็วกว่าเราเป็นไหน เหตุใดเราถึงยังอยู่ตรงนี้กันนะ’ คลุกเคล้าอารมณ์สั่นไหวเข้าไปก็รู้สึกเหงาจับใจขึ้นมา

เป้าหมายของเธอคือเป้าหมายของฉัน

ตอนเห็นแทบทุกคนอวดความสำเร็จของตัวเองกัน ในใจก็นึกให้เครดิตเลยว่าเก่งจัง ยิ่งเรียนจบออกมาแล้วหางานทำได้เลยยิ่งน่าชื่นชมเข้าไปใหญ่ พอมองตัวเองที่กำลังแบกความธรรมดา ไม่ได้มีอะไรดีเด่หรือโดดเด่นเรื่องความสามารถอย่างใครอื่น แม้รู้อย่างนั้น แต่ก็พยายามจนสุดความสามารถ เพื่อไต่เต้าเข้าแข่งขันชิงรางวัลจนรอดมาวันนี้เหมือนกันนะ ไม่ใช่ว่าอะไรหรอก ความสำเร็จของคนอื่นที่เห็นนั่นน่ะก็เป็นแรงผลักๆ ดันๆ ให้เราเพิ่มเป้าหมายในชีวิตเหมือนกัน แต่ก็ใช่ว่าจะผลักดันอย่างเดียว มันทั้งกดดัน และรู้สึกไม่ดีพอด้วย จนทำให้รู้สึกตัวเล็กมากๆ ซึ่งในทางจิตวิทยาเรียกสิ่งนี้ว่า ‘การเปรียบเทียบตัวเองกับคนที่ประสบความสำเร็จมากกว่า (Upward Social Comparison)’ นั่นเอง

เมื่อหมดแรงจะก้าวเดิน ก็ถามกับตัวเองว่าต้องเลื่อนไปกี่ขั้นถึงจะสำเร็จ ไหนใครๆ ก็สำเร็จกันเมื่อเดินทางนี้ จะได้ยิ้มแฉ่งมีความสุขสมปรารถนา แต่พอไปไม่ถึง ทีนี้ก็ก่นด่าตัวเองว่าต๊อกต๋อย ได้แต่นั่งเศร้าคอตกยกกระป๋องโค้กดื่มไปวันๆ ก็ไปจับเอาเรื่องราวเขามาเปรียบเทียบจนเค้าโครงของตัวเองหลุดหาย ไม่รู้ว่าความมั่นใจที่มาดมั่นก่อนหน้านั้นว่าเราก็ทำได้ เราก็เก่งเหมือนกันนะ อะไรพวกนั้นมันหายไปไหนหมด

พอคิดไปคิดมา

อ้าว! เป้าหมายนั่นมันไม่ใช่ของเรานี่นา อะไรกันเนี่ย (เกาหัวแกรกๆ)

หากเห็นคนอื่นบ่นอุบอิบว่าชีวิตเหนื่อยยาก เช่นว่า ตกงาน หรือหางานมาหลายเดือนแล้วเดือนนี้ก็ยังไม่ได้อีก แต่ตัวเราที่ยื่นเรซูเม่ไปเมื่อต้นเดือนโดนเรียกตัวสัมภาษณ์แล้ว ใจมันเผลอเต้นตุบตับรู้สึกตัวโตขึ้นมา แบบนี้น่ะเรียกว่า ‘การเปรียบเทียบตัวเองกับคนที่ประสบความสำเร็จน้อยกว่า (Downward Social Comparison)’ 

เห็นแบบนี้แล้วก็แอบเครียด ทำไมเรา ‘เปรียบเทียบ (Social Comparison)’  ไม่จบไม่สิ้น ก้อนขยุกขยิกพวกนั้นมันพันตัวพันใจเราเต็มไปหมดแล้ว (อ้ากกก)

พักการเปรียบเทียบมาเติมสุขด้วยการเมตตากันหน่อย

“เวลามีไม่นานเท่าไหร่ โลกที่ยังหมุนไป เธอเดินทางและมีชีวิตอยู่เพื่อใคร” เปิดเพลง มีชีวิต (Alive) ของวง Plastic Plastic เพื่อเพิ่มบรรยากาศให้เราได้ย้อนกลับมาตั้งคำถามถึงชีวิตกันดีกว่าว่า ‘เรามีชีวิตอยู่เพื่อใครกันนะ’

จริงแล้วเราก็มีชีวิตเป็นของตัวเอง และยังมีชีวิตอยู่เพื่อตัวเองนั่นแหละ พอนานวัน จันทร์เปลี่ยน โฟกัสหลุดลอยไปที่คนอื่น อากาศเริ่มเย็นขึ้นชื้นขึ้น และเหงามากขึ้นเพราะไม่มีใครร่วมกอดคอเคียงบ่าเคียงไหล่อีกแล้ว เห็นความต่างชั้นของชีวิตตัวเองและคนอื่นมากมาย เราเลยแบกความกดดัน ซึ่งกลายมาเป็นภาระทางจิตใจ ให้เริ่มเปรียบเทียบกับคนอื่นด้วยใจน้อย แล้วก็มาทนทุกข์กับความรู้สึกไม่ดีพอที่หยิบยืมไม้บรรทัดของใครก็ไม่รู้มาวัดตัวเอง แบบไม่รู้ตัวด้วยซ้ำ

ใครก็ตามที่กำลังอ่านอยู่ตอนนี้ หากอาการเหล่านี้กระทบกับการใช้ชีวิต เราขอชวนขยับร่างกายมานั่งนิ่งๆ บนเก้าอี้เดิมที่คุ้นเคย กลับมาปลอบโยนกันด้วย ‘การเมตตากรุณาต่อตนเอง (Self-Compassion)’ กัน

เริ่มง่ายๆ ด้วยการหายใจเข้าลึกๆ และผ่อนลมหายใจออกยาวๆ บอกตัวเองให้ช้าลงสักนิดไม่ว่าจะเป็นเรื่องอะไร หรือต่อให้จะรู้สึกว่าคนอื่นเขาเร็วกว่าเลยสำเร็จกันแล้ว เดี๋ยวก่อน อย่าเพิ่งหยิบมาตรวัดของคนอื่นมาจำกัดตัวเองเอาไว้ เมื่อมีความคิดแบบนี้ผุดขึ้นมาก็ให้เบาใจได้เลยว่าเดี๋ยวเขาก็ผุดลง เดี๋ยวเขาก็ผ่านไป ถ้าหากฟังเสียงในหัวไม่ไหว ให้ลองหยิบกระดาษกับดินสอมาจดทุกอย่างที่เกิดขึ้นแบบไม่ต้องกังวลว่าจะเขียนผิดหรือถูก ก็แค่ระบายมันออกมา หรือว่าจะกรี๊ดจนสุดเสียง ขีดเขียนรอยหยักไม่ต่อเนื่อง ร้องไห้ให้น้ำตาท่วมหน้าก็เอาเลยเต็มที่

จะอย่างไหนก็ขอให้ปลดปล่อยวางมันลง ไม่ต้องพิธีรีตองว่าต้องจัดโต๊ะตระเตรียมอะไรให้พรั่งพร้อม เพราะเราไม่มีวันพร้อมจนกว่าจะลงมือทำอยู่แล้ว เหมือนที่เราทำไปโดยไม่รู้ตัวว่าเราต้องการสิ่งนั้นจริงไหม อย่างในซีรีส์ We Are All Trying Here ที่พระเอกยังไม่ประสบความสำเร็จกับการเป็นผู้กำกับ แล้วกำลังโดนพี่ชายคาดคั้นถามว่านายต้องการอะไรกันแน่ อยากประสบความสำเร็จเหรอ เขาได้แต่ปฏิเสธตอบเสียงแผ่วเบาเพียงว่า “แค่ไม่ต้องกังวลก็พอแล้ว” ทำให้กลับมาคิดว่าเราอาจอยากใช้ชีวิตอย่างไม่กังวลมากมายก็ได้  เชกเช่นกับประโยคจากหนังสือ ‘อย่าลืมว่าเรามีวันนี้ได้แค่ครั้งเดียวเท่านั้น’ ที่บอกเอาไว้ “ยิ่งสิ่งที่ต้องแบกเบาแค่ไหนก็จะยิ่งไปได้ไกลเท่านั้น จะปล่อยหรือวางลงก็ได้ ไม่จำเป็นต้องแบกทุกอย่างเดินไป” บางทีชีวิตก็อาจจะแค่นั้นเอง เพราะเราต่างพยายามสุดใจ เพื่อต่อสู้กับความรู้สึกไร้ค่าของตัวเอง

นั่นสินะ วางลงบ้างก็ได้

ถ้าเหนื่อยก็พัก ถ้าง่วงก็นอน พอวางความคิดให้มันเป็นแค่ความคิด ไม่ต้องไปผูกติดยึดมั่นเอาไว้ เดี๋ยวความเบามันก็คงจะมาเอง

เพราะฉะนั้นก็อย่าดูถูกหรือด้อยค่าความพยายามของตัวเองกันมากมายนักเลย มาใจดีกับตัวเอง (Self Kindness) อย่างที่ชื่นชมความพยายามของคนอื่น มาเห็นความเป็นมนุษย์ในตัวเอง (Common Humanity) ที่กำลังพยายามทำทุกสิ่งทุกอย่างในจังหวะที่ไหวอยู่ตอนนี้ จะผิดพลาดหรือเดินช้ากว่าคนอื่นก็ไม่เป็นไร และสุดท้ายก็อย่าลืมมีสติกับ

ปัจจุบัน (Mindfulness) เพื่อมีความหวังในวันนี้เถอะ

อาจไม่ประสบความสำเร็จยิ่งใหญ่ ‘เรา’ ก็น่าภูมิใจเหมือนกันนะ

แม้จะพักแล้วก็ยังรู้สึกไม่เต็มใจ หากแต่ว่าความพยายามอันสั่งสมมายาวนานนั้นไม่เคยได้แกะดู 

เราขอชวนย้อนนึกความสำเร็จเล็กน้อยจนใหญ่โตของคุณและคุณ ตั้งแต่เก็บรองเท้าเข้าชั้น จัดกระเป๋าเรียบร้อย พับที่นอนหลังตื่น ชโลมบำรุงร่างด้วยครีมหอมฟุ้ง หรือจะนึกขอบคุณที่ตกรถเมล์แต่ก็ยังกลับถึงบ้านได้

อย่างเพลง I Wanna Thank Me – Meghan Trainor ก็กำลังบอกให้เราชื่นชมตัวเราเอง ให้เครดิตตัวเองที่ทำเรื่องต่างๆ “Yes, there’s so many I’d like to thank along the way but I gotta say I wanna thank me” และเหมือนคำกล่าวในหนังสือ ‘DAWN ชั่ววูบเข้าใจชีวิตเหมือนแสงที่ริมขอบฟ้า’ ที่ว่า “ปลายทางยังอีกยาวไกล แล้วเหตุใดความสำเร็จของวันนี้จึงไม่ถูกเฉลิมฉลอง ทั้งที่มันคือสิ่งประกอบสร้างเป็นตัวเธอในวันพรุ่งนี้”

ให้มองว่า แม้สิ่งนั้นจะเล็กน้อยแค่ไหนก็เรียกว่าสำเร็จได้เหมือนกันนะ

ขยับมือวางโทรศัพท์ลงสักหน่อย ไม่ต้องสมบูรณ์พูนพร้อมกับโลกกว้างขนาดนั้นก็ได้ แวะชื่นชมการกระทำเล็กจิ๋วของตัวเองสักนิด ใคร่ครวญว่าเราทำสิ่งเหล่านั้นไปเพื่อใคร อยากทำด้วยความตั้งใจอย่างแท้จริงของเราไหม ขยับเป้าหมายให้ตรงใจมากที่สุด เพื่อจะได้ก้าวต่อไปด้วยจังหวะที่เหมาะสมกับตัวเองกัน

แม้ยากที่ต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและความคิด แต่ขอให้ระลึกไว้อยู่เสมอว่า คุณมาไกลกว่าที่คุณคิด เพียงแค่ผ่อนแรงชีวิตไม่ได้ทำให้สิ้นหวัง ไม่จำเป็นต้องทำทุกอย่างหรือเป็นทุกอย่างอย่างใครคนใด เพียงแค่เป็นปัจเจกชนคนหนึ่งซึ่งดำรงอยู่ด้วยเจตจำนงเสรีที่เลือกสรรชีวิตเพื่อตัวเอง แค่นั้นก็น่าขอบคุณแล้ว

เราไม่ได้อยู่ในช่วงฤดูกาลแห่งความผิดหวังไปตลอดกาล เชกเช่นเดียวกับฤดูฝนก็ไม่ได้คงอยู่ตลอดไป วันเวลาจะผันเปลี่ยนเสมอ เพราะอย่างนั้นมันจะมีวันของเราให้ได้เฉลิมฉลองอย่างแน่นอน

ยกแขนสวมกอด ตบบ่าเบาๆ ยกยิ้มน้อยๆ ให้คนในกระจกก่อนเริ่มหรือจบวัน

ไม่ว่าจะดีพอสำหรับใครหรือไม่ เมื่อเราผ่านวันและคืนมาจนวันนี้ได้ ก็โคตรจะเจ๋ง!

ค่อยๆ บรรเลงชีวิตด้วยจังหวะของตัวเองกันนะ

แล้วก็อย่าลืมเติมความสุขและชมตัวเองกันด้วยล่ะ

คุณคนเก่ง : )

The post เปรียบเทียบตัวเองกับใครเยอะแล้ว มาลิ้มชิมรสความสุขระหว่างทางด้วย ‘การเมตตากรุณาต่อตัวเอง’ กันดีกว่า appeared first on a day magazine.

หนังสือฤกษ์งามยามปารีส หรือในชื่อภาษาอังกฤษ A Moveable Feast เขียนโดย เออร์เนสต์ เฮมิงเวย์ ที่วางอยู่บนชั้นกวักมือคล้ายเชื้อเชิญให้เปิดอ่านหลังจากถูกเพิกเฉยมานาน

หนังสือเล่มนี้เล่าถึงช่วง 6 ปีแรกในการพยายามเป็นนักเขียนของเออร์เนสต์ เฮมิงเวย์

มีประโยคหนึ่งที่เราชอบมากๆ คือ “บนถนนที่เย็นเยือกและเงียบเหงา ร้านของเธอเปรียบเสมือนจุดหมายเดียวที่มีแสงสว่างลอดออกมา”

ประโยคเมื่อครู่ตานักเขียนเครางามแกพูดถึงร้านหนังสือ Shakespeare and Company ของ Sylvia Beach ซึ่งเป็นคนละที่กับร้านหนังสือสีเขียวริมแม่น้ำแซนของ George Whitman หรือที่เราเห็นในหนังเรื่อง Before Sunset นั่นแหละ (ข่าวว่าตาจอร์จแกตั้งชื่อเพื่อเป็นเกียรติให้กับซิลเวีย บีช)

ชีวิตในช่วงนั้นเฮมิงเวย์ต้องบอกว่าแทบไม่มีเงินซื้อหนังสือ กระทั่งแม้จะซื้อข้าวกิน

แต่แล้วในฤดูหนาวปีหนึ่งที่กรุงปารีส เฮมิงเวย์คนขัดสนเดินเข้าในร้านหนังสือนี้เพื่อนั่งรับไออุ่นจากเตาผิง และมีบ่อยครั้งที่ซิลเวียอนุญาตให้เฮมิงเวย์ยืมหนังสือไปอ่านก่อนได้ทั้งที่เขายังไม่มีเงินจ่ายค่าสมาชิกด้วยซ้ำ

“คุณจ่ายเมื่อไหร่ก็ได้ที่คุณพร้อม” ซิลเวียว่าอย่างนั้น

“แต่ผมต้องจ่ายตอนนี้เลยหรือเปล่า”

“ไม่หรอก จ่ายเมื่อไหร่ก็ได้ตามสะดวก ที่นี่คือห้องสมุดให้ยืมนะ”

“ครับ” ผมตอบ “เดี๋ยวผมจะเอาเงินมาให้”

“อย่าทำตัวงี่เง่าน่า” เธอพูด “คุณต้องอ่านหนังสือไม่ใช่หรือไงล่ะ”

เห็นว่าไม่ใช่แค่เฮมิงเวย์ที่ลากก้นมาพักกายคลายใจที่ร้านหนังสือแห่งนี้ นักเขียนในยุค Lost Generation หลายคนก็มีร้านหนังสือ Shakespeare and Company ของ Sylvia Beach เป็นแหล่งพักพิงเช่นเดียวกัน

หากมองในเชิงพื้นที่ ร้านหนังสือเป็นที่พักพิงยามพายุโหม เป็นมาตั้งแต่ยุคกระโน้นจนถึงยุคกระนี้ นักอ่านหลายคนก็ยังเดินดุ่มเข้าร้านหนังสือที่นอกจากจะโกยหนังสือกลับไปพร้อมกันแล้วยังรับพลังดีๆ ติดตัวกลับไปด้วย

แม้ชีวิตประจำวันของเราจะ xหยkv[w_กด_13! แค่ไหนก็ตาม

ใครๆ ก็อยากมีร้านหนังสือเป็นแหล่งพักพิง คอลัมน์ a better day มีทริกเล็กๆ ที่อยากชวนคุณมาออกแบบการเข้าร้านหนังสือให้สนุกขึ้นและเยียวยาใจได้มากกว่าที่เคย เพราะเราไม่มีอากาศหนาวและเตาผิงแบบเฮมิงเวย์นี่นา

ตัดขาดจากโลกตั้งแต่ประตูทางเข้า

มีการศึกษาที่บอกว่ามือถือนี่เปลี่ยนพฤติกรรมเราไปมาก

อย่างเช่นว่าเราไม่รู้ว่าเสียงแจ้งเตือนที่ดังขึ้นจะเป็นเรื่องสำคัญอย่างเรื่อง ‘งาน’ หรือเป็นเรื่องไร้สาระอย่าง ‘โปรดีบอกต่อ’ ผลที่ตามมาคือร่างกายจะกระตุ้นให้สมองหลั่งโดพามีนทำให้เราจดจ่ออยู่กับสิ่งที่อาจจะเกิดขึ้น (ในมือถือ) จนไม่สามารถอยู่กับปัจจุบันได้เต็มที่

มีผลสำรวจหนึ่งน่าสนใจมาก เขาบอกว่าหลังจากถูกขัดจังหวะด้วยการแจ้งเตือน 1 ครั้ง มนุษย์ต้องใช้เวลาเฉลี่ยถึง 23 นาที 15 วินาที เพื่อดึงสมาธิกลับมาจดจ่อกับงานเดิมให้ได้ 100%

ก่อนหน้านั้นจะแวะไปซื้อของช็อปปิงอะไรมาไม่รู้ ขอให้นึกล่วงหน้าว่าถ้าอีกไม่นานนี้จะเข้าร้านหนังสือให้ปิดแจ้งเตือนหรือเปิดแอร์ Airplane Mode เพื่อตัดขาดจากโลกภายนอก แล้วก็ใช้เวลาอยู่กับร้านหนังสือให้เต็มที่

Best Seller ไว้ก่อน ลองหันมองสันหนังสือกันนะ

หนังสือ Best Seller ไม่ได้ผิดอะไรเลย เดี๋ยวจะเข้าใจผิด เพราะอย่างน้อยหนังสือขายดีเหล่านี้ก็การันตีว่าสามารถเข้าหมู่มากได้ เพียงแต่ถ้ามองแล้วรู้สึกว่าเนื้อหาที่หนังสือเหล่านั้นกำลังพูดยังไม่ใช่เรื่องที่อยากอ่านก็แวะไปดูโซนอื่นๆ ก่อน

แล้วทำไมต้องมองสันหนังสือ

คำตอบในแง่เทคนิคก็คือ เมื่อเราเจอหนังสือในหมวดที่อยากอ่านแล้ว ควรกวาดสายตาดูทีละชื่อเรื่อง ทีละผู้เขียน มีชื่อไหน นักเขียนคนใด สะดุดตาจนอยากหยิบขึ้นมาอ่านบ้าง

แต่ถ้าเป็นคำตอบในแง่จิตวิทยาอาจกล่าวได้ว่าเป็นเรื่องดีไม่ใช่หรือกับการเดินไปดูหนังสือในหมวดอื่นๆ ที่เรายังไม่เคยอ่าน ซึ่งนั่นเท่ากับการเจอโลกใบใหม่ เนื้อหาใหม่ ภาษาเขียนใหม่ และการไล่สายตาดูหนังสือช้าๆ ทีละเล่มยังช่วยให้เราจดจ่อกับชื่อเรื่องหรือชื่อผู้เขียน

การจดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งก็คือการทำ Micro-meditation หรือสมาธิบำบัดชั้นดี มันช่วยดึงสติที่ฟุ้งซ่านให้กลับมานิ่งอีกครั้ง สารพัดเรื่องราวในชีวิตประจำวันก็พอจะเบาบางลงบ้างเมื่อได้โฟกัสอยู่กับหนังสือในพื้นที่เล็กๆ ตรงนี้

มันจะดียิ่งขึ้นถ้าอ่านหนังสือเล่มนั้นจบแล้วชอบมาก เพราะคุณค้นพบหนังสือเล่มนั้นด้วยตัวเอง
อันที่จริง วิธีจัดวางหนังสือในร้านของแต่ละประเทศก็สะท้อนวิธีคิดที่ไม่เหมือนกัน

ร้านหนังสือ BUNKITSU กรุงโตเกียว ญี่ปุ่น ในร้านมีหนังสือกว่า 30,000 เล่ม แต่ไม่มีเล่มไหนซ้ำกันเลย หนังสือหนึ่งปก หนึ่งเล่ม จะมีเจ้าของเพียงคนเดียวเท่านั้นที่จะได้ครอบครอง วิธีการจัดวางก็น่าสนใจ คือวางเป็นกองรวม คละกันไปหมดทั้งปกอ่อนปกแข็ง หนังสือภาษาญี่ปุ่น หนังสือต่างประเทศ

และที่สำคัญ BUNKITSU เก็บค่าเข้า 1,500 เยน หรือประมาณ 500 บาท  ด้วยเชื่อที่ว่าช่วงเวลาในการบรรจงเลือกหนังสือนั้นเป็นช่วงเวลาที่มีคุณค่า เงินที่เสียไปแลกมากับสิทธิในการเลือกหนังสือ กินกาแฟกี่แก้วก็ได้ อยู่นานเท่าไรก็ได้
Books Upstairs ร้านหนังสืออิสระ ซึ่งตั้งอยู่ที่กรุงดับลิน ไอร์แลนด์ โด่งดังจากการทำ Blind Date with a Book คือพนักงานจะหุ้มหนังสือปกปิดตัวเล่มทั้งหมด แล้วให้ผู้อ่านไปลุ้นเอาเองว่าจะได้อ่านหนังสือเล่มไหน แต่จะมีคำโปรยสั้นๆ ที่เขียนด้วยลายมือพนักงานในร้าน เช่น ‘จะพาคุณไปทัวร์ลอนดอนยุค 60s’ หรือ ‘เล่มนี้ทำฉันร้องไห้กลางรถไฟ’

กล่าวคือ หน้าปก ชื่อผู้เขียน ไม่มีส่วนในการประกอบการตัดสินใจซื้อทั้งสิ้น แต่ก็มีหลายครั้งที่พออ่านเล่มที่พนักงานแนะนำมาแล้วไม่ถูกใจ รสนิยมของพนักงานกับผู้ซื้อไม่ตรงกัน นั่นคือความเสี่ยงอย่างหนึ่งของคอนเซปต์นี้ ซึ่งผู้ซื้อน่าจะทำใจไว้ตั้งแต่แรกอยู่แล้ว
The Last Bookstore ร้านหนังสืออิสระที่ใหญ่ที่สุดในลอสแอนเจลิส สหรัฐอเมริกา มีหนังสือมากกว่า 100,000 เล่ม ความช่างคิดของร้านนี้คือจัดเรียงหนังสีตามสี หนังสือท่องเที่ยว ประวัติศาสตร์ นิตยสารผู้ชาย สยองขวัญ ถ้ามีสีเดียวกันก็สามารถวางอยู่ด้วยกันได้

มีโซนหนึ่งของร้านที่จะมีหนังสือวางเรียงเป็นอุโมงค์ให้เดินทะลุเข้าไปได้

ซึ่งกลายเป็นจุดเช็กอินยอดนิยม ท่ามกลางความงุนงงว่า เอ แล้วถ้าอยากได้ไอ้เล่มตรงกลางจะหยิบออกมายังไง

ถามตัวเอง ตอบตัวเอง

ชีวิตช่วงนี้เป็นอย่างไร อยากได้พลังแบบไหนกลับมา

ความรู้สึกช่วงนี้เป็นอย่างไร ต้องการพลังแบบไหน ให้หาหนังสือที่มีสิ่งนั้นมาอ่าน

หญิงแท้ห่างรักแต่ไม่อยากมีแฟน อยากอ่านนิยายเกย์ให้ยิ้มเมื่อยแก้มก็ไปหาหนังสือเกย์มาอ่า

ชีวิตราบเรียบ อยากอ่านนิยายสยองขวัญชวนขนหัวลุกก็ไปหาหนังสือฆาตกรรมมาอ่าน

กำลังมีปัญหากับเพื่อนร่วมงาน หาทางแก้ไม่ได้ก็ไปหาหนังสือแนวเวิร์กไลฟ์มาอ่าน

หมายความว่าให้ลองถามตัวเองก่อนว่าชีวิตช่วงนี้เป็นอย่างไร สุขกับเรื่องอะไร ทุกข์ตรมกับเรื่องอะไร ในเมื่อถ้าลองวิธีอื่นมาแล้วยังไม่เวิร์กหนังสือก็เป็นอีกหนึ่งวิธีที่ช่วยปลอบประโลมในสิ่งที่เราขาดได้

เมื่อได้หนังสือในหมวดและเรื่องที่ต้องการแล้ว แต่ยังไม่แน่ใจว่า เอ นักเขียนคนนี้จะถูกจริตกับเราสักกี่มากน้อย ผายมือให้รู้จักกับกฎ 10 หน้า คือหมายถึงว่าเราลองเปิดอ่านหนังสือสัก 10 หน้าแล้วเช็กดูว่าตัวเองรู้สึกอย่างไร

ใจเต้นตึกตักไหม เมื่ออ่านฉากเปิดเรื่องนิยายสืบสวนสอบสวน ออกลูกเขินหรือเปล่ากับการบรรยายคาแรกเตอร์ของพระเอกในหนังสือรักประโลมโลก

ช่วงเวลานี้แหละที่เราจะได้จดจ่อกับหนังสือที่เลือกเอง อยู่กับตัวเอง โดยไม่ต้องพึ่งพาคำแนะนำจากใครเลย ต่อเมื่ออ่านจบพลังที่เราอยากได้รับ เราก็จะได้รับ

1 สัปดาห์ควรมีสักวันแวะไปร้านหนังสือ

แน่นอนว่าทุกวันจันทร์ เหล่ามนุษย์ทำงานต่างมุ่งหน้าสู่สถานที่ที่เรารักที่สุด, ออฟฟิศ

ตกเย็นเราแยกย้ายกันกลับบ้านของตัวเอง วันไหนมีนัดก็อาจจะแวะไปสถานที่อื่นๆ บ้าง เช่น ห้างสรรพสินค้า ร้านสุรา กระทั่งร้านนวดคอ บ่า ไหล่

บ้านแตกต่างจากออฟฟิศตรงที่บ้านเป็นเหมือนเซฟโซนของเรา กลับถึงห้องเมื่อไหร่ โอ ปลอดมนุษย์ ปลอดเรื่อง สบายใจเป็นบ้า

กับร้านหนังสือ ลองกำหนดให้มีสักวันหนึ่งของสัปดาห์ว่าต้องไปร้านหนังสือ เพื่อเข้าไปพักใจจากการทำงาน อาจจะเป็นเย็นวันศุกร์ที่ทุกคนไปจอดรถแน่นิ่งเบียดเสียดกันอยู่บนถนน ถ้าทำเป็นประจำสมองเราจะจดจำว่าพื้นที่เล็กๆ ตรงนี้คืออีกหนึ่งเซฟโซนของเรา

ดูเหมือนว่าชีวิตทุกวันนี้ไม่ได้มีสถานที่ปลอดภัยให้เรามากนัก เราเชื่อว่าร้านหนังสือเป็นอีกหนึ่งแหล่งพักพิงของคนเมืองได้ บางคนพูดถึงขั้นว่าร้านหนังสือหยุดเวลาได้

และถ้ามองไปรอบๆ เราจะเห็นคนที่กำลังเลือกซื้อหนังสือแบบเรา แต่ละคนสนใจหนังสือแตกต่างกันไป คือในบางวันที่เราอาจรู้สึกโดดเดี่ยว มองไปดูคนรอบๆ ตัวแล้วก็ทำให้รู้อย่างหนึ่งว่าเราไม่ได้เจอเรื่องแย่ๆ อยู่คนเดียว มีคนอีกมากที่ต้องการอ่านเรื่องรักประโลมโลก และมีนักเขียนเก่งๆ มากมายที่เขียนเอาไว้แล้วอย่างดี บทเรียนอะไรบางอย่างแอบซ่อนอยู่ในหนังสือแล้ว

The post ทริกออกแบบการเข้า ‘ร้านหนังสือ’ ให้สนุกและเยียวยาใจได้มากกว่าที่เคย appeared first on a day magazine.

ร่างกายเริ่มไหลล้าไปกองบนโต๊ะทำงาน ฝันเฟื่องถึงเวลานอนกลางวันเมื่อวัยเด็ก

ผู้คนที่ผ่านไปมาเริ่มสังเกตเห็นหลักฐานของความเหนื่อยล้าโชว์หราอยู่บนหน้า เหตุนี้เลยโดนมัดตัวจนดิ้นไม่หลุด สังคมเดินมาหยุดตรงหน้าพร้อมรุมประนามสภาพการใช้ชีวิตราวกับสวมวิญญาณพ่อคนแม่คน

“เมื่อคืนไปทำอะไรมา”

“บอกแล้วใช่ไหมว่าอย่านอนดึก”

“กลางค่ำกลางคืนไม่รู้จักนอน”

แม้แรงสู้จะเหลือไม่มาก แต่พวกเราขอประกาศจุดยืนว่า “เมื่อคืนเราไปแก้แค้นการนอนหลับมาต่างหาก!”

หนึ่ง ถอนหายใจ

สอง เกาหัว

สาม งง ไอนี่มันไม่มีอะไรแก้ตัวแล้วหรอ “ติดซีรีส์ก็สารภาพมาตามตรง เดี๋ยวพี่จะลดโทษให้หนึ่งขั้น”

นี่เป็นสถานการณ์ที่ชาว ‘Revenge Bedtime Procrastination’ หรือที่เรียกกันว่า ‘การแก้แค้นการนอนหลับ’ คงเจอจนชิน แต่สำหรับคุณๆ คนไหนที่เพิ่งได้ยินอาจจะเป็นจำพวกประเภทหนึ่ง สอง สามด้านบน งั้นเราขอนำเสนอตัวตนของสมาคมแก้แค้นการนอนหลับให้ทุกคนรู้จักกัน

ใครบอกล่ะว่าเหนื่อยแล้วต้องนอน? หลายคนเป็นที่เข้าใจตรงกันว่าหากกลับจากเรียนหรือทำงานเหนื่อยๆ ในแต่ละวันก็อยากจะกระโดดจมเตียงกอดหมอนนอนฝันกันให้เต็มอิ่ม แต่สำหรับแก๊ง Revenge Bedtime Procrastination ก็กระโดดเหมือนกัน แต่เป็นกระโดดโลดเต้นทำสิ่งที่ตัวเองอยากทำจนรู้ตัวอีกทีฟ้าเกือบสว่าง

กลุ่มก้อนของพวกที่หัวถึงหมอนแล้วทะลุเข้าฝันถึงกับเอ๊ะว่าพฤติกรรมพวกสมาคมชาวแก้แค้นการนอนหลับมันเกิดจากอะไร แล้วทำไมพวกนั้นถึงได้กลายร่างเป็นมนุษย์กลางคืนกันไปได้

บันทึกการแก้แค้นของมนุษย์ค้างคาว

ตัวเลขนาฬิกาที่เปลี่ยน เข็มนาฬิกาที่ขยับ เวลากลางวันเหมือนเบียดเสียดไปด้วย ‘สิ่งที่ต้องทำ’ เต็มไปหมด กรอบของหน้าที่การงานมันรัดแน่นจนเกือบหายใจไม่ออก ตารางชีวิตล้นจนไม่เหลือช่องให้กรอกเวลาว่างของตัวเอง 

ดังนั้นหลังฟ้ามืดก็ได้เวลาเอาคืนความเหน็ดเหนื่อยที่รุมกระทืบเรามาทั้งวันด้วยการเอาเวลานอนไปใช้ชีวิต โบยบินสู่อิสระในยามค่ำคืน  โลดแล่นไร้กังวลไม่มีคำว่าเสียดายเวลาเพราะการอดหลับอดนอนกลับกลายเป็นกำไรไว้ให้รางวัลตัวเองไปซะแล้ว

“อยากให้กลางคืนมีเวลา 48 ชั่วโมง” คำพูดตัวอย่างของบุคคลที่อาจเข้าข่าย ‘Revenge Bedtime Procrastination’ บุคคลประเภทที่ขอแลกเวลาพักผ่อนและสุขภาพกับการที่ตัวเองจะได้มีเวลาทำในสิ่งที่อยากเพิ่มขึ้นเช่น ดูซีรีส์ ไถโซเชียล หรือแม้กระทั่งถูบ้าน ขอแค่เป็นสิ่งที่ต้องการก็พร้อมแลกแบบไม่สนไม่แคร์ว่าพรุ่งนี้จะสัปปะหงกบนโต๊ะทำงานหรือเปล่า หากถูกถามเข้าจริงคงได้คำตอบพร้อมท่ายักไหล่ว่า “ให้มันเป็นปัญหาของวันพรุ่งนี้แทนแล้วกัน”

ถึงตาร่างกายเอาคืน

บิลย้อนหลังถูกส่งตรงมาจากร่างกายราคาที่ต้องจ่ายสุดแสนจะ overprice หลายคนอาจจะแอบเยาะเย้ยในใจพร้อมเหน็บห้อยท้ายว่าสมควร เชื่อว่าเป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่าการนอนไม่เพียงพอต้องมีปัญหาสุขภาพตามมารบกวนเป็นขบวนแน่นอน แต่สมาคมแก้แค้นการนอนหลับก็พร้อมพลีกายสมยอมแต่โดยดี

ซึ่งเป็นเรื่องที่หลายคนอยากจับตัวคนประเภทนี้มามัดรวมกันแล้วเขย่าให้กลายเป็นเซียมซี เพราะพฤติกรรมนี้ไม่ควรอย่างรุนแรง การล้างแค้นมีราคาที่ต้องจ่าย เช่น ‘ภาวะนอนหลับไม่เต็มอิ่ม (Insufficient Sleep)’ ซึ่งจะส่งผลให้การใช้ชีวิตประจำวันมีประสิทธิภาพลดลง จนอาจทวีคูณไปสู่ ‘โรคนอนไม่หลับ (Insomnia)’ ได้ด้วยในภายหลัง ยังไม่รวมโรคต่างๆ ที่อาจจะเดินขบวนตามมาในไม่ช้า

วิธีสมานฉันท์

แล้วจะทำยังไงให้ร่างกายและจิตใจปรองดองกัน การคับแค้นอาจต้องเริ่มจากการปล่อยวาง พฤติกรรมการนำเวลานอนมาใช้ชีวิตสืบเนื่องจากช่วงเวลาที่เราควรได้ใช้ชีวิตถูกกดดันและตีกรอบมากเกินไป ดังนั้นเราจึงขอนำทฤษฎีโครงการคนละครึ่งมาปรับใช้กับชีวิตประจำวัน หารครึ่งด้วยการใช้ชีวิตเดินอยู่บนกรอบไม่ออกนอก แต่ก็ไม่ถูกขัง มองปัญหาให้ทะลุปรุโปร่งไม่ต้องแบกรับความเครียดแบบเต็มกำลังแต่อาจหารแบ่งรับทีละครึ่งในแต่ละวันแทน

หากิจกรรมทำในช่วงเวลาอื่นที่ว่างเพื่อตอบโจทย์ปัญหาขาดแคลนใช้ชีวิตส่วนตัว วันไหนหยุด ช่วงไหนว่าง รีบทำสิ่งที่ต้องการให้หนำใจเพื่อให้วันที่เราต้องออกไปทำงานไม่มานั่งเสียดายหรือโหยหาในสิ่งที่อยากทำ อาจไม่สามารถทดแทนได้เต็มร้อยแต่ถือว่าเป็นทริกที่คอยดัดพฤติกรรมให้เข้ารูปเข้าร่างมากขึ้น
การเลือกความสุขมาก่อนแต่เลือกผลักการนอนไปอยู่ท้ายแถว วิธีปรับพฤติกรรมเหล่านี้ล้วนแล้วต้องเริ่มจากตัวเราเองเป็นหลัก เริ่มจากปรับแนวคิดและเห็นคุณค่าของสุขภาพตัวเองให้มากขึ้นจะรู้สึกว่าการแก้แค้นครั้งนี้ไม่สมศักดิ์ศรีเอาซะเลยเพราะหากสังเกตดีๆ จะรู้ว่าคู่อริในสมการนี้ไม่ใช่ใครอื่นเลยแต่คือ ‘ตัวเราเอง’

The post หากเวลาเป็นเงินเป็นทอง ช่วงเวลาอดหลับอดนอนคงเป็นขุมทรัพย์ของชาว Revenge Bedtime Procrastination appeared first on a day magazine.

เย็นย่ำวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา ขณะรถติดอยู่บนท้องถนนท่ามกลางรถยนต์นับร้อยพันที่กำลังมุ่งหน้าสู่เมืองกรุงหลังวันหยุดยาวในวาระสงกรานต์ เราเปิดเพลงคลอ แอร์เย็นวาบผิว หันไปดูรถบางคันยังมีคราบแป้งติด นึกถึงวันพรุ่งนี้ โอย มีประชุม มีงานต้องส่ง จิตใจมันช่างห่อเหี่ยวเสียจริง

“ตอนไปเล่นน้ำสงกรานต์กับมิตรเก่า ดีจัง”

“ตอนนอนเปลอ่านหนังสืออยู่ข้างบ้านแล้วเผลอหลับไป ดีจัง”

“ตอนไปเที่ยวพัทยากับเพื่อนมัธยม แล้วกินอะไรอร่อยๆ ดีจัง”

ชั่วขณะที่กำลังออกลูกเซ็งกับวันพรุ่งนี้ แวบนึงเลยเผลอนึกไปถึงวันเวลาที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นเมื่อ 3 วันที่แล้ว เดือนที่แล้ว หรือหลายปีมาแล้ว อะไรๆ ก็ดูดีไปหมด

หากลองมองผ่านเลนส์ในเชิงจิตวิทยา มีคำเรียกว่ามันคือ Rosy Retrospection หรือปรากฏการณ์มองอดีตในแง่ดี พูดง่ายๆ คือเรามักเลือกเก็บแต่ความทรงจำที่ดีและมีคุณค่า จนเราเผลอประเมินเหตุการณ์ในวันวานว่าวิเศษสุดๆ ทั้งที่ในความเป็นจริง มันอาจเป็นแค่วันธรรมดาวันหนึ่งเท่านั้น

นั่นชวนให้นึกถึงสำนวนที่ฝรั่งมักพูดกันคือ rose-colored glasses สำนวนนี้ถ้าถูกใส่ไปในประโยคจะมีความหมายทำนองว่าเราสวมแว่นสีชมพูมองโลก คือเป็นการเปรียบเปรยว่ามองอะไรก็ดูสดใส เห็นแต่ด้านดี ด้านบวกไปเสียหมด ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้วจะมีเรื่องราวแย่ๆ เจือปนอยู่บ้างก็ตาม

ทำไมเราถึงรู้สึกดีเวลามองย้อนวันเก่าๆ ถึงขั้นกลายเป็นสิ่งที่ช่วยเยียวยาจิตใจในวันที่เราอ่อนแอเป็นพิเศษได้ เพิ่งผ่านพ้นวันหยุดยาวมาหมาดๆ หลายคนอาจกำลังเจอสภาวะทำนองนี้อยู่ ตามไปดูเบื้องหลังของปรากฏการณ์นี้กัน

กรองความทุกข์ เพิ่มความสุข

หลายพันปีที่ผ่านมา มนุษย์วิวัฒนาการมาให้จดจำประสบการณ์เชิงลบได้ชัดเจนกว่าประสบการณ์เชิงบวก

สมัยเรายังพูดว่า อุ๊บะ อุ๊บะ วิถีดั้งเดิมของมนุษย์คือการเอาชีวิตรอด นั่นหมายถึงต้องใส่ใจกับทุกสิ่งที่อาจก่อให้เกิดอันตราย เช่น เสียงปริศนาในพุ่มไม้ ซึ่งอาจเป็นสัตว์ร้ายที่ซุ่มโจมตีเราถึงตายได้ เราจะไม่จำเสียงน้ำไหล หรือนกร้อง

สำหรับคนยุคนี้ ภาระงานที่ต้องรับผิดชอบถือเป็นภัยคุกคามไม่ต่างจากสัตว์ร้าย นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมช่วงเวลาที่ยมสุดๆ เรามักคิดถึงเรื่องราวในอดีต (แต่ด้านที่ดี)

ยิ่งปัจจุบันแย่ อดีตยิ่งดูดี

สัปดาห์ไหนว่างๆ งานไม่เยอะ ไม่เคยคิดถึงวันหยุด แต่เมื่อสัปดาห์นรกเมื่อไหร่ โอยย เมื่อไหร่จะถึงวันหยุดสักที ไอ้ปรากฏการณ์ Rosy Retrospection มักเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ระดับความเครียดในปัจจุบันมีสูง แหม แค่ได้นั่งอ่านหนังสือ ฟังเสียงลมพัดก็ไม่ต้องการอะไรแล้ว ทั้งที่ตอนนั้นเบื่อจะแย่

จุดที่น่าคิด คือเมื่อเกิดภาวะนี้ เราควรตั้งคำถามต่อไปว่าทำไมถึงเครียดกับงาน งานไม่เสร็จ งานยังไม่ถูกใจเจ้านาย หรือแค่เบื่อการทำงานเฉยๆ ถ้าหาต้นตอว่าทำไมถึงเครียดเจอ ขั้นตอนถัดมาอาจเป็นการค่อยๆ สะสางไปทีละเรื่อง

เราคือพระเอกในเรื่องที่ตัวเองเล่า

มีการอธิบายว่าสาเหตุที่สมองเลือกจำแต่ประสบการณ์ดีๆ ในอดีต เพราะมนุษย์มีแนวโน้มที่จะสร้างเรื่องเล่าขึ้นมา เพื่อประคับประคอง self-esteem ของตัวเองเอาไว้ ช่วงสงกรานต์ที่เรากลับบ้าน มีช่วงหนึ่งขี่มอเตอร์ไซค์ตากแดดออกไปแขนขาดำ นั่นเราไม่จำ เราจำแค่ว่าเราเล่นน้ำสนุกกับมิตรเก่าที่ไม่ได้เจอกันนาน

ต่อเมื่อปัจจุบันที่เรากำลังอยู่ในสถานการณ์ที่ไม่ดีนัก สมองจะไปค้นหาความทรงจำดีๆ ในลิ้นชักออกมา เพื่อย้ำเตือนว่า เฮ้ย จริงๆ เอ็งมีชีวิตที่ดีนะ เอ็งเคยเป็นคนที่มีความสุขขนาดนั้นเชียวนะ อย่างน้อยไม่ให้แหลกเหลวไปกับความระยำตำบอนในปัจจุบันมากเกินไป

คอร์ติซอล vs โดพามีน ศึกฮอร์โมนวันว้าวุ่น

ถ้าพูดให้จริงจังขึ้น สาเหตุที่เรารู้สึกแบบนั้นแบบนี้ ส่วนหนึ่งมาจากการทำงานของฮอร์โมน เมื่อเครียดใกล้จะบ้าแล้ว คอร์ติซอลจะแผ่ซ่านไปทั่วทั้งร่าง คล้ายเป็นสัญญาณให้เตรียมรับมือต่อภัยคุกคามที่กำลังมาถึง เราอาจตื่นตัว หัวใจเต้นเร็ว

เมื่อเครียดใกล้จะบ้าแล้ว กลไกป้องกันตัวเองก็ชวนให้เรานึกถึงประสบการณ์ดีๆ ที่ผ่านมา ถึงตอนนั้น ฮอร์โมนอีกตัวจะทำงานทันที นั่นคือ โดพามีน อะไรดีๆ เรียงคิวกันมาหมด กับข้าวที่แม่ทำมันก็อร่อยเนอะ ได้ขับรถออกไปหาอะไรกินกับแม่กับน้องนี่ดีจัง

ในที่สุดแล้ว คนอาจจะมองปรากฏการณ์ Rosy Retrospection ว่าเป็นเรื่องเพ้อฝัน อาจถึงขั้นเพ้อเจ้อ ไม่อยู่กับปัจจุบัน แต่งานวิจัยหลายชิ้นพิสูจน์มาแล้วว่า เมื่อถึงคราวที่มนุษย์สัมผัสได้ถึงภัยคุกคามที่ต้องไปเจอหรือทำในวันถัดไป สมองจะนึกถึงประสบการณ์ดีๆ ขึ้นมาทันที

เพราะอย่างที่บอก ยิ่งปัจจุบันแย่ เรื่องธรรมดาๆ ที่เกิดขึ้นในอดีตก็ดูดีขึ้นมาได้ โดยเฉพาะบรรดาโมเมนต์ที่สุดแสนจะธรรมดาที่เราไม่ทันนึกถึง บอกเลยว่าดาเมจหนักมาก

การมองเรื่องราวดีๆ ที่ผ่านไปแล้วเป็นเรื่องที่ทำได้ เพียงแต่อย่าลืมว่าชีวิตไปข้างหน้าเสมอ การเผชิญหน้ากับวันพรุ่งนี้อาจเป็นเรื่องกล้าหาญที่สุดที่เราอาจทำได้ในฐานะมนุษย์ก็ได้ 

หมดวันหยุดแล้ว ยินดีต้อนรับกลับสู่โลกการทำงานที่เรารัก (ไม่ได้กัดฟันพูดเลยยยยยย)

The post ว่าด้วยปรากฏการณ์ Rosy Retrospection นึกถึงอดีตในแง่บวก แม้ปัจจุบันชีวิตโคตรจะบัดซบ appeared first on a day magazine.

คำว่าละแวกบ้านที่ดีอาจหมายถึง มีของกินเยอะ ใกล้ห้างสรรพสินค้า สงบ ไม่วุ่นวาย ไม่เปลี่ยว และเดินทางเข้าเมืองง่าย หลังๆ มานี้ เราจึงเห็นคนในย่านต่างๆ ออกมารีวิวย่านที่อยู่อาศัยของตัวเองกันเยอะมาก

ส่วนที่บอกว่ามีความสุขเพิ่มขึ้น จริงๆ ควรใช้คำว่าทุกข์น้อยลง 

ลองนึกภาพว่าเราออกจากบ้านมาแล้วขึ้นรถไปทำงานได้สะดวก ไม่ต้องหมดพลังงานไปกับการขึ้นรถหลายต่อ เดี๋ยวบนดิน เดี๋ยวใต้ดิน งานวิจัยหลายชิ้นบอกว่าแค่ตัดปัญหาเรื่องการเดินทางไปได้ ชีวิตมนุษย์ทำงานก็ถือว่าหมดเรื่องเครียดไปก้อนใหญ่แล้ว

หลายปีมานี้ เมืองต่างๆ ทั่วโลกได้ผลักความหมายของ ‘ละแวกบ้านที่ดี’ ให้ออกไปกว้างไกลขึ้น อย่างเช่นว่าเมือง Todmorden ประเทศอังกฤษที่ผุดโครงการสร้างสวนปลูกผักผลไม้ แล้วให้คนในชุมชนเข้ามาเด็ดได้ฟรี ช่วยให้คนมีบทสนทนาเล็กๆ ร่วมกัน

หรือแม้แต่ไอเดีย Tactical Urbanism ที่คนในชุมชนลุกขึ้นมาช่วยกันทำย่านที่อยู่อาศัย ให้เกิดความสร้างสรรค์ มีชีวิตชีวา และน่าอยู่มากยิ่งขึ้น ไม่รอโครงการจากหน่วยงานมาลง ยกตัวอย่างเช่น การตบแต่งทาสีทางเท้า สร้างสนามเด็กเล่นขนาดย่อม ฯลฯ

ละแวกบ้านที่ดีไม่ใช่แค่เรื่องของความปลอดภัย แต่มันมีอะไรมากกว่านั้น คอลัมน์ a better day ชวนดูไอเดียการทำละแวกบ้านเจ๋งๆ จากเมืองนอกกัน

ละแวกบ้านปลอดภัยและสร้างสรรค์

เคยตั้งคำถามกันไหมว่าละแวกบ้านของเราควรมีอะไรบ้างถึงทำให้รู้สึกปลอดภัย

แน่นอน, หลายคนนึกถึงเทคโนโลยี (กล้องวงจรปิด) ก่อน 

แต่มีผู้หญิงผมติ่งสวมแว่นหนาคนหนึ่งเคยบอกไว้ว่าจริงๆ แล้ว ความปลอดภัยเกิดขึ้นได้ง่ายมาก แทบไม่ต้องพึ่งพาเทคโนโลยีเลยด้วยซ้ำ

Jane Jacobs นักคิดนักเขียนชาวอเมริกัน เธอคือผู้เขียนหนังสือผังเมืองเลื่องชื่ออย่าง The Death and Life of Great American Cities (1961) เธอเสนอแนวคิดที่เรียกว่า Eyes on the Street อธิบายอย่างรวบรัด แนวคิดนี้เสนอว่าถนนหรือพื้นที่ที่ปลอดภัยเกิดขึ้นจากวิถีชีวิตสองข้างทาง และสายตาของเพื่อนบ้าน

หมายความว่าถ้าพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งมีคนพลุกพล่าน เช่นว่ามีคนเดินจูงหมาออกไปเดินเล่น นั่งกินไอศกรีม อ่านหนังสือ เรามักไม่รู้สึกระแวงกับพื้นที่นั้น Jane Jacobs สรุปว่าการมีสายตาในพื้นที่สาธารณะคือระบบรักษาความปลอดภัยที่ทรงพลังที่สุด

พื้นที่ละแวกบ้านที่เราอยากพูดถึงเป็นพิเศษคือ ตรอกซอย เพราะคนเมืองส่วนใหญ่เช่าอยู่หอพักไม่ก็คอนโด ซึ่งโดยมากตั้งอยู่ในซอย เว้นเสียแต่ว่าคอนโดมีราคาหน่อยก็อาจแนบชิดอยู่กับถนนเส้นหลัก ไม่ก็รถไฟฟ้า ราคาที่แพงย่อมแลกมากับละแวกบ้านที่ปลอดภัยน่าอยู่ และใกล้รถไฟฟ้า

กลับกัน หอพักหรือคอนโดที่ราคาย่อมเยาลงมา มักตั้งอยู่ในซอยที่ต้องใช้เวลานั่งรถเข้าไป หรือบางที เป็นซอยในซอย ไม่รู้ต่อกี่เลี้ยวกว่าจะถึง ถ้าเป็นซอยหลักยังพอมีร้านค้า ร้านอาหาร มองดูยังครึกครื้น แต่ถ้าลึกเข้าไปในซอยหลักอีกที บรรยากาศจะแตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง

ความแตกต่างที่ว่าอาจเป็นได้ทั้งความแคบ ความมืด ความเปลี่ยว 

ซอยที่มีคาแรกเตอร์แบบที่ว่าไม่เอื้อให้เราออกมาใช้ชีวิต

ซอยที่มีคาแรกเตอร์แบบที่ว่าหลายเมืองทั่วโลกมีเหมือนกัน และที่เราไปค้นหามา นอกจากทำให้รู้สึกปลอดภัยขึ้นได้ แล้วยังเติมความครีเอทิฟเข้าไปได้ด้วย เราขอพาผู้อ่านลัดฟ้าไปที่…

Fish Lane ตรอกสุดสร้างสรรค์ของเมือง Brisbane ประเทศออสเตรเลีย นี่คือย่านที่มีทั้งร้านอาหาร งานศิลปะ กราฟิตี้ อีเวนต์ ตลาดนัด และคอนเสิร์ต หารู้ไม่ว่าเมื่อสิบกว่าปีก่อน Fish Lane เป็นแค่ตรอกมืดๆ ที่มีไว้แค่ให้รถขยะวิ่งผ่านและเป็นที่วางคอมเพรสเซอร์แอร์

“เมื่อ 10 ปีก่อน Fish Lane เป็นที่ที่ไม่มีใครอยากย่างกรายเข้าไปเลย มันมืดและดูไม่ปลอดภัย แต่เรามองเห็นโอกาส เราเริ่มจากคำถามง่ายๆ ว่าจะทำยังไงให้คนหยุดเดิน” Michael Zaicek ผู้ปลุกปั้น Fish Lane เคยให้สัมภาษณ์ไว้

ออสเตรเลียเป็นตัวอย่างประเทศที่สร้างความปลอดภัยในละแวกบ้านได้เป็นอย่างดี ตรอกซอยของเมลเบิร์นในยุค 80s เรียกได้ว่าเงียบเหงา ต่อเมื่อเข้าสู่ยุค 90s ทางเมืองจึงผุดแนวคิดที่เรียกว่า Postcode 3000 โดยมีเป้าหมายคือดึงคนเข้ามาอยู่ในเขตใจกลางเมือง

สิ่งแรกๆ ที่รัฐบาลท้องถิ่นทำคือแก้กฎหมายเพื่อเอื้อให้คนตัวเล็กๆ ทำธุรกิจได้ เช่น การออกใบอนุญาต Small-bar licenses ที่อนุญาตให้เปิดบาร์จิ๋วในตรอกได้ง่ายขึ้น รวมถึงลดค่าเช่าที่เพื่อดึงดูดผู้ประกอบการ และออกกฎว่าตึกที่อยู่ในตรอกซอยห้ามเป็นกำแพงทึบ ต้องมีหน้าต่าง มีประตู หรือมีกระจกใสที่คนข้างในและข้างนอกมองเห็นกันได้

เพียงแค่ใส่ไอเดียลงไป Fish Lane จากตรอกซอยที่เงียบเหงาและน่าประหวั่น เมื่อมีคนเข้ามาใช้ชีวิต ก็ครึกครื้นขึ้นมาได้ 

กลับมาที่บ้านเรา บางซอยยังมีแสงสว่างไม่เพียงพอ ถนนไม่ดี รกร้าง ฯลฯ เรื่องพื้นฐานเหล่านี้ควรทำไม่ให้พร่อง แต่ยิ่งดีใหญ่ ถ้าหากว่าเจ้าของพื้นที่หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ออกมาตรการเชิงสร้างสรรค์และใจกล้าทางกฎหมาย (อย่างที่ออสเตรเลียทำ) เพื่อดึงคนเข้ามาใช้ชีวิตในตรอกซอยมากขึ้น 

เราจึงได้ข้อสรุปว่าละแวกบ้านน่าอยู่และปลอดภัย ต้องเพิ่งหน่วยงานอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ละแวกบ้านกินได้

เราอยู่ในยุคที่สั่งอาหารผ่านแอปฯ อยู่ที่ห้อง จะด้วยเหตุผลอะไรก็ตาม มีคนจำนวนไม่น้อยเลิกเดินเตร่ออกไปหาอะไรกิน เสียทั้งเงิน เสียทั้งพลังงาน สู้เอาเวลาไปทำอย่างอื่นดีกว่า สั่งผ่านแอปฯ เวิร์กสุด เลือก จ่าย จบ!

แน่นอน, แอปพลิเคชัน หรือเทคโนโลยีถูกสร้างขึ้นเพื่ออำนวยความสะดวก แต่งานวิจัยหลายชิ้นชวนเราหาคำตอบของคำถามที่ว่า การเติบโตของแอปฯ เดลิเวอรี ส่งผลต่อความสัมพันธ์ของคนกับละแวกบ้านยังไง

ชิ้นหนึ่งบอกว่า แอปฯ ตัดโอกาสในการมีปฏิสัมพันธ์ของคนในย่าน ถ้าอยู่ห้อง การกินข้าวก็เป็นกิจกรรมของเราคนเดียว แต่ถ้าไปร้านอาหาร อย่างน้อยเราได้สั่งอาหาร หรือมีบทสนทนาเล็กๆ กับเจ้าของร้าน 

อีกชิ้นชวนมองอีกมุม มีการศึกษาในเมืองอู่ฮั่น ประเทศจีน พบว่าการขยายตัวของแอปฯ สั่งอาหารเปลี่ยนถนนในย่านที่อยู่อาศัยแออัดขึ้น เพราะไรเดอร์จำนวนมากต้องมาจอดรอออเดอร์ตามมุมตึกหรือฟุตพาท เกิดการแย่งชิงพื้นที่สาธารณะกับผู้อยู่อาศัยเดิม

อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ แอปฯ เดลิเวอรีทำให้ความสัมพันธ์ของคนในย่านเป็นไปในลักษณะ ‘ตัวใครตัวมัน’ หลายเมืองทั่วโลกจึงคิดหาวิธีทำให้คนออกมามีปฏิสัมพันธ์กันมากขึ้น ที่เรากำลังจะพูดถึงคือการทำสวนผักผลไม้ โดยมีเงื่อนไขว่าใครมาหยิบก็ได้ ฟรี

ลัดฟ้าไปที่เมือง Todmorden ประเทศอังกฤษ เมื่อปี 2008 Pam Warhurst และ Mary Clear ริเริ่มทำโครงการ Incredible Edible อธิบายแบบรวบรัด พวกเธอเปลี่ยนพื้นที่รกร้างในเมืองให้เป็นสวนปลูกผักผลไม้ ชาวเมืองสามารถเด็ดกลับไปทำกับข้าวได้

จุดเริ่มต้นตลกมาก ในช่วงแรกๆ ที่เริ่มทำ Incredible Edible พวกเธอลงมือปลูกพืชผักผลไม้ก่อนแล้วค่อยไปขอโทษทีหลัง ประมาณว่า เฮ้ย มาปลูกอะไรกันตรงนี้ พวกเธอจึงค่อยอธิบายว่า อ๋อ เราอยากใช้พื้นที่รกร้างตรงนี้มาทำเป็นสวนนะ ถ้ามันสุกปลั่งแล้วพวกคุณหยิบไปกินได้เลย

ตั้งแต่ปี 2008 จนถึงตอนนี้ พวกเธอปลูกสวนไปแล้วกว่า 60 จุดทั่วเมือง และทุกสวนไม่มีรั้วกั้น คือทุกคนสามารถเดินมาหยิบไปได้เลยฟรีๆ เงินไม่เสีย ท้องอิ่ม ถอยออกมามอง โปรเจกต์ Incredible Edible มีหลายมิติที่น่าสนใจ 

มิติแรก ประหยัดค่าใช้จ่าย 

แน่นอน, ของฟรีใครก็ชอบ ที่ประเทศอังกฤษ มีร้านค้าในท้องถิ่นหลายร้านที่ใช้ผักจาก Incredible Edible มาปรุงอาหาร มีการวิเคราะห์ว่าการที่ชาวเมืองลงมือปลูกผักผลไม้ด้วยตัวเอง พวกเขาจะเกิดความภูมิใจมากถึงขั้นเลิกซื้ออาหารปรุงสำเร็จและหันมาสนับสนุนร้านค้าในท้องถิ่นแทน

มิติสอง สร้างโอกาสในการมีปฏิสัมพันธ์

การมีพื้นที่ตรงกลางให้ได้ใช้เวลาและมีบทสนทนากันสั้นๆ เป็นการทลายกำแพงระหว่างกันลง ยิ่งไปกว่านั้น และการเปลี่ยนพื้นที่รกร้างให้เป็นสวนผักอาจป็นหน่อเล็กๆ ที่ทำให้คนในชุมชนคิดต่อไปได้ว่าพวกเขาสามารถเปลี่ยนแปลงสิ่งอื่นๆ ในย่านให้ดีขึ้นได้เหมือนกัน

มิติสาม เปลี่ยนพื้นที่รกร้างให้เกิดประโยชน์ใช้สอย 

a day เคยสัมภาษณ์ ยศพล บุญสม ภูมิสถาปนิกผู้ร่วมก่อตั้ง we!park เขาบอกกับเราว่ากรุงเทพฯ มีพื้นที่รกร้างมากกว่าสวนสาธารณะ หลังๆ มานี้ เราเริ่มเห็นกรุงเทพฯ เปลี่ยนพื้นที่รกร้างให้เป็นสวนสีเขียว เราว่าไอเดียการทำสวนผักผลไม้แล้วให้คนมาหยิบได้ กระจายอยู่ทั่วกรุงเทพฯ น่าสนใจ เป็นละแวกบ้านที่กินได้ (ฟรี)

ละแวกบ้านใกล้ธรรมชาติ

เดี๋ยวนี้ใครๆ ก็อยากมีบ้านใกล้ชิดธรรมชาติ มันเบาสบาย มันเย็น หลายปีมานี้ เมืองต่างๆ ทั่วโลกจึงวางผังเมืองโดยมีพื้นที่สีเขียวเป็นหัวใจ เพื่อรับประกันว่าประชาชนทุกคนสามารถเข้าถึงสวนสีเขียวได้ในละแวกบ้านของตัวเอง
  ข้อดีของพื้นที่สีเขียวมีอยู่นับล้าน หวั่นใจอยู่ไม่น้อยว่าจะเล่ายังไงให้ครบถ้วนและสนุก เอาแบบนี้แล้วกัน เราพาไปดูตัวอย่างการดีไซน์ละแวกบ้านในแต่ละประเทศดีกว่า อันไหนดี เราจะได้ลอกมาใช้บ้าง

สิงคโปร์ – มีคนเคยนิยามประเทศเล็กๆ แห่งนี้ว่าเป็น ‘เมืองร้อนและคนแก่เหงา’ ดังนั้นจะสร้างเมืองยังไงเพื่อแก้ Pain Point นี้ได้

ย้อนกลับไปปี 2009 สิงคโปร์ ออกกฎว่าตึกที่สร้างใหม่ต้องสร้างพื้นที่สีเขียวทดแทนขนาดของที่ดินที่เสียไป ตึกที่สร้างใหม่จึงแบ่งสักชั้นไปทำเป็นสวน ไม่ก็ไปอยู่บนชั้นดาดฟ้า 

สิงคโปร์ไม่ได้แค่สร้างสวนแล้วจบ ความเจ๋งและช่างคิดของประเทศนี้คือ สวนสีเขียวบนตึกทั่วสิงคโปร์ถูกออกแบบมาเพื่อส่งเสริมให้ผู้สูงอายุยังสามารถใช้ชีวิตได้อย่างกระฉับกระเฉง ไม่น่าเบื่อ เช่น สร้างพื้นที่พบปะ สถานที่ออกกำลังกาย พวกเขาเชื่อว่าถ้าผู้สูงอายุมีอะไรทำ ชีวิตจะไม่เหี่ยวเฉา
  ปัจจุบันสิงคโปร์มีพื้นที่สีเขียวบนตึกสูงรวมกันมากกว่า 1,000 ไร่
  แม้เป็นประเทศที่มีพื้นที่น้อย (เล็กกว่ากรุงเทพฯ) แต่สิงคโปร์ในตอนนี้แข่งกันสร้างพื้นที่สีเขียวกันสุดลิ่มทิ่มประตู สะท้อนให้เห็นในที่พักเกิดใหม่ ซึ่งมีพื้นที่สีเขียวเป็นจุดขาย เช่น Park royal โรงแรมที่วิวหน้าต่างทุกห้องมีสวนให้ดู หรือ Oasia Hotel Downtown ตึกสีแดงที่ปกคลุมด้วยไม้เลื้อยกว่า 20 ชนิด เป็นที่อยู่ของนกและแมลง

ความเจ๋งยังไม่หมดเท่านี้ ชาวสิงคโปร์ที่อยากปลูกผักทำสวน รัฐบาลมีเงินสนับสนุนค่าทำสวนให้ 50% ผ่านโครงการ Skyrise Greenery Incentive Scheme ของ NParks (หน่วยงานรัฐวิสหกิจภายใต้กระทรวงการพัฒนาแห่งชาติสิงคโปร์)

เดนมาร์ก – เราขอซูมอินไปที่เมืองโคเปนเฮเกน นี่เป็นเมืองที่มีความเชื่อว่าคนสำคัญกว่ารถ หลายปีมานี้ โคเปนเฮเกนจึงมีหลายโปรเจกต์ที่ลดการพึ่งพารถยนต์ ยิ่งไปกว่านั้น พวกเขาตั้งเป้าว่าจะลดที่จอดรถริมถนนให้ได้ปีละ 2 – 3% เพื่อนำพื้นที่ตรงนั้นไปสร้างพื้นที่สีเขียว

ที่เราอยากแนะนำให้รู้จักคือ Parklet นี่คือโครงการเปลี่ยนพื้นที่จอดรถริมถนนให้เป็นพื้นที่สาธารณะ และเปิดให้คนเข้ามานั่งพักผ่อน โคเปนเฮเกนเริ่มโครงการนี้มาตั้งแต่ปี 2005 มีหลากหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นสวนสีเขียว, Music Space, พื้นที่เวิร์กช็อป, สนามเด็กเล่น หรือแม้แต่เป็นห้องสมุด

มีสถิติน่าสนใจ คือปัจจุบันประชากรในโคเปนเฮเกนกว่า 96% สามารถเข้าถึงพื้นที่สีเขียวหรือสวนสาธารณะได้ในระยะเดินไม่เกิน 15 นาที และในปี 2024 ที่ผ่านมา โคเปนเฮเกนวางแผนจะรื้อถอนที่จอดรถกว่า 600 จุดทั่วเมือง เพื่อเปลี่ยนเป็นที่จอดจักรยาน ทางเดิน และพื้นที่สีเขียว รวมถึง Parklets ด้วย

ลัดฟ้าไปที่ เนเธอร์แลนด์ – ปักหมุดไปที่เมืองอูเทรคต์ เมื่อปี 2019 สภาเมืองอูเทรคต์ตัดสินใจปรับปรุงป้ายรถเมล์ทั่วเมืองให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม หลังคาทั้งหมดถูกปูด้วยพืชตระกูล Sedum (พืชอวบน้ำ) ซึ่งทนแดด ทนแล้ง และไม่ต้องรดน้ำบ่อย แถมช่วยลดอุณหภูมิใต้ป้ายรถเมล์ได้ถึง 3 – 5 องศาเซลเซียส

ป้ายรถเมล์เหล่านี้ นอกจากทำหน้าที่เป็นจุดพักเหนื่อยของเหล่านักเดินทาง ยังเป็นแหล่งอาหารกลางเมืองให้กับผึ้งป่าและผีเสื้อ ด้วยว่าหลายปีมานี้ เนเธอร์แลนด์เผชิญวิกฤตประชากรผึ้งลดลง การปลูกพืชบนป้ายรถเมล์จึงเป็นบ้านหลังย่อมๆ ของผึ้ง ทั้งยังเป็นสวนให้กับชาวเมืองด้วย

พอมองย้อนกลับมาที่บ้านเรา เราอาจคุ้นชินกับการที่พื้นที่สีเขียวถูกจำกัดอยู่แค่ในสวนสาธารณะขนาดใหญ่ที่ต้องขับรถไป หรือเป็นสิทธิพิเศษเฉพาะคอนโดหรูและหมู่บ้านจัดสรรราคาแพงเท่านั้น

แต่ 3 ประเทศ 3 เมืองที่เราหยิบมาวันนี้ เห็นชัดเลยว่าพื้นที่สีเขียวไม่ควรเป็นของฟุ่มเฟือย การสนับสนุนให้เกิดพื้นที่สีเขียวควรเป็นนโยบายจากส่วนกลางลงมา ประชาชนทุกคนควรมีสิทธิเข้าถึงพื้นที่สีเขียวในละแวกบ้าน

หรือใครอยากปลูกผักปลูกต้นไม้เองที่บ้านตามคำแนะนำของสมาชิกวุฒิสภาก็ได้

เพียงแต่รัฐบาลมีมาตรการสนับสนุนให้ประชาชนลงมือปลูกต้นไม้สร้างพื้นที่สีเขียวที่บ้านหรือยัง และเราไม่แน่ใจว่าคำแนะนำนั้นมลายหายเป็นเนื้อเดียวกับอากาศไปแล้วหรือเปล่า

ละแวกบ้านที่ช่วยกันสร้าง

เคยรู้สึกไหมว่าทำไมหน่วยงานที่มีหน้าที่รับผิดชอบขยับทำอะไรช้าจังเลย

ถ้ามัวแต่รอให้มาปรับปรุงย่านที่เราอาศัยอยู่ ไม่รู้ต้องรออีกกี่นาน ไหนจะต้องรอเบิกงบ รอลายเซ็น ระบบการทำงานอันล่าช้าแบบนี้เป็นปัญหาที่หลายเมืองทั่วโลกเจอเหมือนกัน 

จึงเกิดไอเดียทำนองว่าในฐานะประชาชนคนหนึ่ง เราจะช่วยกันปรับปรุงและสร้างสรรค์เมืองได้ยังไงบ้างนะ

นี่คือแนวคิดที่เรียกว่า Tactical Urbanism แทนที่จะรอโครงการมาลง ชาวเมืองหรือคนในชุมชนลงมือปรับปรุงและสร้างสรรค์ย่านที่อยู่อาศัยของตัวเอง ยกตัวอย่างเช่น วาดภาพบนผนัง เติมสีสันบนทางม้าลาย ทำสนามเด็กเล่น สร้างสวนสาธารณะชั่วคราว ฯลฯ

คีย์สำคัญของการช่วยกันสร้างสรรค์ละแวกบ้านคือทุกอย่างสามารถปรับเปลี่ยนและยืดหยุ่นได้ สร้างสนามเด็กเล่นไว้ตรงนี้เวิร์กไหม สภาพแวดล้อมปลอดภัยต่อเด็กหรือไม่ ถ้าไม่ก็สามารถย้ายไปสร้างที่อื่นได้ อาจเป็นพื้นที่ใต้ร่มเงาไม้ 

ปัจจุบันแนวคิด Tactical Urbanism ขยับขยายไปยังเมืองต่างๆ ทั่วโลก 

หลายเมืองในอินเดียลงมือสร้างสรรค์ย่านกันเอง มีอยู่อันหนึ่งที่ทดสอบขยายทางเท้าและสร้างเลนจักรยาน เพื่อดูว่าเป็นไปได้ไหมและเวิร์กไหม ก่อนลงมือสร้างจริง

นิวยอร์กคือหนึ่งในเคสที่น่าสนใจ ในปี 2009 Janette Sadik-Khan (หัวหน้ากรมขนส่ง NYC สมัยนั้น) ตัดสินใจเอาเก้าอี้พับราคาถูกไปวางบนถนนที่เคยมีรถติดมหาศาล เพื่อกั้นที่ให้คนนั่ง ปรากฏว่าคนชอบมาก จนสุดท้ายทางเมืองต้องยอมเปลี่ยนถนนเส้นนั้นให้กลายเป็นลานคนเดิน Pedestrian Plaza

หากเราเปรียบเทียบระหว่างการที่ชาวเมืองลงมือสร้างสรรค์เมืองด้วยตัวเองกับตั้งหน้ารอคอยโครงการจากผู้มีอำนาจรับผิดชอบ โครงการของเมืองบางครั้งอาจใช้เวลาเป็นปี แต่ Tactical Urbanism ใช้เวลาแค่ 1 – 7 วันเท่านั้น

มีการวิเคราะห์ว่าแนวคิดแบบ Tactical Urbanism นอกจากสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนในย่านแล้ว ในแง่หนึ่งมันคือการเรียกร้องและทวงคืนอำนาจ ยกตัวอย่างเช่นในแถบสแกนดิเนเวียมีการใช้เทคนิคนี้เพื่อสร้าง Parklets มากกว่า 1,000 แห่ง เพื่อกดดันให้รัฐบาลเห็นว่าประชาชนต้องการพื้นที่สีเขียวมากกว่าที่จอดรถ

มองย้อนกลับมาในบ้านเรา ไม่แน่ใจว่า Tactical Urbanism จะเกิดขึ้นได้จริงแค่ไหน ชาวเมืองอย่างเรามีภาพอยู่ลางๆ ว่าอยากเห็นละแวกบ้านของตัวเองมีสภาพแวดล้อมที่น่าอยู่ อยากทำมุมนี้ให้มีสีสันมากขึ้น บ้างอยากให้มีต้นไม้เพิ่ม มีหลายคนที่พร้อมช่วยกันลงมือทำ  เพียงแต่ทุกตารางนิ้วคล้ายมีเจ้าของจ้องมองอยู่

The post การมี ‘ละแวกบ้านที่ดี’ ทำให้เรามีความสุขเพิ่มขึ้น appeared first on a day magazine.

ลองมองไปยังสิ่งที่อยู่ใกล้ตัวคุณที่สุด บางคนอาจจะเห็นโปสเตอร์บนผนัง คอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ หรือหวานใจที่กำลังยืนทำกับข้าว เป็นมุมมองเดิมที่เราเคยเห็นอยู่ทุกวัน เคยสงสัยไหมว่าอีกด้านของโปสเตอร์มีอะไรอยู่ หรือแม้แต่หลังคอมมีสายไฟโยงใยมากแค่ไหน

ถ้าสงสัยเราก็แค่เดินไปแกะโปสเตอร์ออก หรือขยับคอมออกจากกำแพงแล้วก็ดูความจริงอีกด้าน อ้าว หลังคอมพิวเตอร์มีแมลงสาปอยู่นี่นา แล้วก็ลงมือทำความสะอาด เพราะกลัวว่าคอมตัวโปรดของเราจะพัง

การตรวจสอบความจริงเป็นเรื่องที่เราทำได้ ถ้าความจริงนั้นเกิดขึ้นอยู่ตรงหน้าของเรา แต่ถ้าเป็นความจริงที่เผยแพร่กันในโซเชียลมีเดีย มันออกจะอยากอยู่เล็กน้อยกับการตามหาความจริงจริงๆ

ตอนสายลมเย็นๆ พัดผ่านใบหน้า เราที่นั่งกินก๋วยเตี๋ยวอยู่ริมถนน มือเลื่อนอินสตาแกรมไปเจอกับรูปของอินฟลูเอนเซอร์ชื่อดังกำลังนั่งดื่มค็อกเทลอยู่ริมหาด โดยมีแสงพระอาทิตย์กำลังลับขอบฟ้าอยู่เบื้องหลัง

ยอดกดไลก์หลักแสน พร้อมกับคำชมในช่องคอมเมนต์ว่า เริ่ดค่า สวยค่า น่าไปมากๆ ค่า หารู้ไม่ว่านั่นอาจเป็น 1 ใน 100 รูปที่ใช้ได้ และถูกคิดมาแล้วว่าดีที่สุด แม้ในความเป็นจริง อีก 99 รูปอาจมีคนเดินผ่านบ้างล่ะ ตาปรือบ้างล่ะ มุมไม่ได้บ้างล่ะ รูปที่ใช้การไม่ได้จะไม่ถูกนำมาโพสต์ให้เห็นหรอก

แต่มันก็ถือเป็นความจริงใช่ไหม เพราะถ้าไปสถานที่เดียวกัน เราก็อาจเจอกับผู้คนพลุกพล่าน ลมพัดแรงจะใบหน้าเหยเก กว่าจะได้รูปที่สมบูรณ์ก็ใช้เวลาอยู่นาน ทันใดนั้น เราก็จะตระหนักว่า อ๋อ เบื้องหลังมันเป็นอย่างนี้ แต่ผลลัพธ์มันก็ไม่ได้ร้ายแรงอะไรใช่ไหม เราก็ยังมีรูปสวยๆ ไปลงอินสตาแกรม

คำถามคือ Selective Truth ในโซเชียลมีเดียสามารถสร้างผลลัพธ์ที่ยิ่งใหญ่กว่านั้นได้หรือไม่ เราไม่ได้จะบอกว่าเป็นเรื่องดีหรือไม่ดี หากแต่อยากชวนผู้อ่านรู้เท่าทันความจริงที่ถูกเลือกมาแล้ว มาสร้างภูมิคุ้มกันให้กับต่อมเอ๊ะของเรากันดีกว่า

ก็ให้เห็นความจริงนะ แต่ไม่ทั้งหมด

ยักคิ้วสวัสดี เต๋อ-นวพล ธำรงรัตนฤทธิ์ ผู้กำกับมือระวิง เจ้าของผลงาน 36, Freelance, ฮาวทูทิ้ง ทิ้งอย่างไรไม่ให้เหลือเธอ และ Human Resource สมัยที่เขาอายุน้อยกว่านี้ 10 ปี เต๋อเคยจับไมค์พูดบนเวที TEDxBangkok ไว้อย่างน่าขันและน่าคิด

“อาชีพคนทำหนังจะเรียกว่าเป็นนักโกหกมืออาชีพก็ได้”

นวพลหมายความว่าแต่ละซีนในหนัง ผู้กำกับเป็นคนตัดสินใจว่าอยากให้คนดูเห็นอะไร หรือไม่เห็นอะไร คือจะอวดแหละว่าตำแหน่งผู้กำกับนั้นมีอำนาจกำหนดได้ว่าวินาทีนี้ให้คนดูรู้สึกแบบนี้ ช่างเป็นอาชีพที่วิเศษ คนทำอาชีพพวกนี้เขาควบคุมเสียงหัวเราะและคราบน้ำตาบนแก้มเราได้

แต่เห็นด้วยไหมครับเต๋อ เดี๋ยวนี้ใครๆ ก็เป็นนักโกหกมืออาชีพได้แล้ว

ถ้าเราจำกันได้เมื่อปลายปี 68 หลายจังหวัดทั่วไทยเกิดน้ำท่วมครั้งรุนแรง สำนักข่าวไทยหลายสำนักตั้งโต๊ะรายงาน หนึ่งในนั้นคือข่าวนายกฯ สั่งการให้ข้าราชการติดตามดูแลและช่วยเหลือผู้ประสบภัยอย่างเต็มที่

สำนักข่าวแรกเลือกใช้ภาพบ้านในภาคใต้ที่กำลังจมน้ำ

สำนักข่าวที่สองเลือกใช้ภาพน้องหมากำลังตะกายหนีน้ำ

สำนักข่าวที่สามเลือกใช้ภาพนายกฯ นั่งเรือลุยน้ำท่วม

ในเมื่อแต่ละภาพให้อารมณ์ ความรู้สึก และความหมายแตกต่างกัน อยากชวนเต๋อในฐานะผู้กำกับมานั่งวิเคราะห์แต่ละภาพด้วยกันหน่อย

สำนักข่าวแรกฉายภาพความเสียหายที่เกิดขึ้น คือเห็นบ้านเรือนพัง รถลอยไปตามน้ำ

สำนักข่าวที่สองความสะเทือนอารมณ์ เจ้าของหมาดูแล้วใจสลาย

สำนักข่าวที่สามเอาตัวละครในข่าวมาขึ้น

ทีนี้ลองจินตนาการว่าผู้อ่านกำลังโหนรถไฟฟ้าในที่แคบๆ ปะปนในหมู่ชาวออฟฟิศในช่วงพระอาทิตย์ตอกบัตรออกเวรไปแล้ว ระหว่างเท้าจิกพื้น มือก็เลื่อนอ่านข่าวไปด้วย

นายสมชายอ่านข่าวจากสำนักแรก เสร็จแล้วโทรไปไถ่ถามญาติที่รู้จักว่าเป็นไงบ้าง นางสมหญิงเบะปาก (เศร้า) และจะกลับไปกอดหมาที่คอนโดให้แน่นๆ นายอัครเดชผู้มีภูมิลำเนาอยู่ที่ปลายด้ามขวานเห็นข่าวนั้นแล้วก็ หมายมั่นเลยว่าสมัยหน้าจะกาเลือกคนนี้อีกครั้ง

แต่เต๋อครับ ภาพนิ่งมันบอกอะไรเราน้อยเกินไป ภาพแรกเป็นคนละจังหวัดกับที่เกิดน้ำท่วม ภาพที่สองเป็นหมาที่ไหนก็ไม่รู้ และภาพที่สามเป็นภาพนายกฯ ลงพื้นที่น้ำท่วมเมื่อปี 2566 แต่ถูกนำมาใช้อีกครั้งในปี 2568

เอาล่ะ ใครกันคือนักโกหกมืออาชีพ

เรามักเชื่อความจริงที่ถูกเลือก
มากกว่าความจริงจริงๆ

ผายมือชวนอ่านงานวิจัยชื่อ The spread of true and false news online การศึกษาจาก MIT ที่ศึกษาเรื่องราวหรือข่าวที่ถูกทวิตบน Twitter (X) ตลอด 11 ปี (2009 – 2017) กว่า 126,000 เรื่อง จากบัญชีผู้ใช้ประมาณ 3 ล้านคน

งานชิ้นนี้บอกกับเราว่าข่าวเท็จแพร่กระจายไปไกลกว่า เร็วกว่า และกว้างกว่าข่าวจริงอย่างมีนัยสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นข่าวเท็จหรือรูปที่เกี่ยวกับการก่อการร้าย ภัยพิบัติทางธรรมชาติ วิทยาศาสตร์ ตำนานปรัมปรา หรือข้อมูลทางการเงิน

นั่นคือในยุคไม่มี AI ต่อเมื่อเจ้าปัญญาประดิษฐ์กลายเป็นขาโจ๋ในโลกออนไลน์แล้ว การศึกษาจาก MIT พบว่า AI สามารถนำเรื่องราวจากหลากหลายแห่ง หลายๆ บริบทมาปั้นแต่งใหม่ และคนก็เชื่อ ยิ่งเมื่อได้แรงผลักจากอัลกอริทึม ความจริงที่ถูกเลือกเหล่านั้นยิ่งถูกส่งไปยังหาที่พร้อมจะเชื่อได้ง่ายๆ

การบิดเบือนความจริงเคยถูกใช้หวังผลทางการเมืองมาแล้ว การเลือกตั้งสหรัฐอเมริกาเมื่อปี 2024 สำนักข่าว BBC รายงานว่า กลุ่มผู้สนับสนุนของ โดนัลด์ ทรัมป์ ได้เจนภาพ AI ของทรัมป์กำลังยืนกอดกับคนดำด้วยใบหน้ายิ้มแย้ม เพื่อสร้างกระแสว่าทรัมป์ได้รับความนิยมในกลุ่มผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งชาวแอฟริกัน-อเมริกัน แม้รูปมันจะดูหลอกตามากก็ตาม

สำนักข่าว AP วิเคราะห์ว่าภาพเหล่านั้นไม่ได้ถูกสร้างโดยทีมงานแคมเปญของทรัมป์โดยตรง (ไม่มีหลักฐานเชื่อมโยง) แต่ถูกสร้างโดยกลุ่มผู้สนับสนุน ซึ่งน่ากลัวกว่า เพราะมันขจรขจายไปทั่วออนไลน์ และควบคุมยาก

หลังการเลือกตั้งจบลง โดนัลด์ ทรัมป์ ชนะและกลับมาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีอีกสมัย Pew Research Center เปิดเผยข้อมูลว่า ทรัมป์ได้คะแนนจากคนดำประมาณ 15 – 16% ซึ่ง เพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัว เมื่อเทียบกับปี 2020 ที่เขาได้ไปเพียง 8%

ลองเม้มปากแล้วคิดกันดูว่าใน 1 วัน เราท่องโลกโซเชียลกันบ่อยแค่ไหน แน่นอน เราไม่ได้หวังว่าผู้อ่านจะตามหาหรือตรวจสอบความจริงในระดับเข้มข้น ใครจะไปมีเวลาขนาดนั้น เพียงแต่อยากให้ฉุกคิดเล็กๆ ว่าทุกคอนเทนต์ที่เราเห็นนั้นล้วนถูกเลือกมาแล้ว

อย่างหัวข้อที่หยิบมาคุยกันในวันนี้ก็เป็นความจริงที่เราเลือกมาแล้ว ผู้อ่านจะเชื่อหรือไม่ก็ลองหาข้อเท็จจริงกันดู เพราะเรามีความเชื่ออยู่ลึกๆ ว่าคุณจะยังไม่เชื่อ

The post เมื่อออนไลน์ป้อนความจริงให้เราแค่ครึ่งเดียว มาเข้าคลาส ‘วิชาเอ๊ะ’ กันดีกว่า appeared first on a day magazine.

ก่อนจะถึงวันเลือกตั้ง มีอีกสถานที่ที่ร้อนไม่แพ้กัน นั่นคือ ‘เวทีดีเบต’ ของสื่อหลายสำนักที่งัดทุกโจทย์ ทุกกระบวนท่า พาเหล่าแคนดิเดตนายกรัฐมนตรี รวมถึงผู้ช่วยหาเสียงของแต่ละพรรคการเมืองมาร่วมโต้วาทีกัน ซึ่งหลายคนก็น่าจะได้ดู ได้ฟังกันแล้วว่าแต่ละพรรคมีนโยบาย วิสัยทัศน์ มีจุดยืน หรือมีความคิดเห็น เกี่ยวกับการแก้ไขปัญหาต่างๆ ของประเทศ และจะนำพาประเทศไปยังไง

แน่นอนว่าประชาชนคนธรรมดาอย่างเราๆ ที่ได้ดูดีเบตก็ต้องมีแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีที่ชื่นชอบและเชียร์ในใจอยู่แล้ว ว่าอยากให้ใครมาบริหารประเทศ จากสิ่งที่นำเสนอบนเวที และต้องใช้วิจารญาณวิเคราะห์กันไปว่าใครใช่ ไม่ใช่ 

แต่มีคนที่เชียร์ ก็ต้องมีคนที่ไม่ได้เชียร์ หลายครั้งเวลาดูดีเบต เราก็มัก ‘หัวร้อน’ กับบางคน บางพรรค บนเวที ที่มีความคิดเห็นที่ฟังแล้วต้อง ‘หาาาาาาาา’ จนหลายครั้งต้องส่ายหน้า หรืออยากปารีโมตใส่ทีวีให้พังๆ ไป เพราะหงุดหงิดกับ ‘มุมมอง’ และ ‘ตรรกะ’ ที่ไม่ตรงกัน

แต่ในเมื่อคนมันอยากดูนี่นา แถมหลายเวทีก็น่าฟังจริงๆ แล้วจะทำยังไงดี ให้การดูดีเบตมีประโยชน์มากกว่าจบลงด้วยอาการหัวร้อนจนต้องพังทีวีล่ะ?

ใจเย็นก่อน ดีเบตไม่ใช่การคุยจริง

ดีเบตหลายเวทีถูกออกแบบมาเพื่อให้แคนดิเดตแต่ละพรรคมาร่วมแสดงนโยบายและวิสัยทัศน์ก็จริง แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่าในยุคแห่งยอดวิว ยอดแชร์ ในปัจจุบัน ดีเบตหลายเวทีก็ถูกออกแบบทั้งโจทย์ คำถาม และการเชิญแขก มาเพื่อ ‘ให้เกิดภาพขัดแย้ง’ เมื่อแคนดิเดตแต่ละคนที่มีบุคลิกต่างกันและมีจุดยืนต่างกันในแต่ละประเด็น เกิดการโต้เถียง ขัดจังหวะ หรือใช้น้ำเสียงกันรุนแรงในจอ สมองคนเราซึ่งถูกตั้งค่าให้จริงจังกับการทะเลาะ จึงคิดว่านี่คือการขัดแย้งกันจริงและดึงอารมณ์ออกมาร่วม ยิ่งเป็นเรื่องการเมืองที่คนส่วนใหญ่ ‘เลือกข้าง’ แล้ว ก็ย่อมต้องหัวร้อนกับพรรคคู่แข่ง 

ดังนั้น ก่อนดูดีเบต ลองเตือนตัวเองว่า นี่คือเวทีประชันที่มีหลายปัจจัยมาเกี่ยวข้อง ไม่ใช่การพูดคุยกันจริงๆ เพื่อหาทางออกของประเทศ (ซึ่งการคุยดีลต่างๆ ล้วนอยู่เบื้องหลังเวทีทั้งสิ้น) 

เชียร์ดีเบตไม่ใช่เชียร์กีฬา

นึกถึงเวลาเชียร์กีฬา เราอินกับมันแค่ไหน นั่นแหละ เมื่อเรา ‘เชียร์’ สมองเราจะมองโลกแบบ ‘แพ้ – ชนะ’ และมีโอกาสที่จะเกิด ‘In – Group และ Out – Group Bias’ หรือการเลือกปฏิบัติแบบ ‘พวกแก – พวกฉัน’ จนตีความทุกคำพูดและการกระทำของฝั่งที่เราเชียร์ว่าดี ส่วนอีกฝั่งน่าหงุดหงิด ซึ่งทำให้เราโกรธง่ายโดยอัตโนมัติ เพราะสมองจะเชื่อมเราเข้ากับคนที่เราเชียร์ หากเขาพูดแย่เท่ากับเราแพ้ เหมือนทีมที่เชียร์แพ้แล้วเรารู้สึกแพ้ตาม ทั้งที่จริงเราไม่ได้ลงแข่งสักหน่อย

ดังนั้นเวลาดูดีเบตลองเปลี่ยนบทบาทจากคนเชียร์เป็นกรรมการสักครั้ง เพื่อดูว่าคนที่เราเชียร์ตอบตรงคำถามมั้ย ใช้เหตุผลหรือหลบประเด็น ใช้อารมณ์แทนข้อมูลหรือเปล่า เหมือนเป็นการเปิดสมองส่วนเหตุผลมากกว่าวงจรอารมณ์

อย่ารับมาเป็นเรื่องของเรา

อย่างที่บอกว่าแคนดิเดตหรือนักการเมืองหลายคนมีบุคลิก เจตนารมณ์ หรือจุดยืนที่แตกต่างกันไป ขณะที่เราคุ้นชินกับคำว่า ‘การเมืองน้ำเน่า’ ก็เพราะเหตุผลจากนักการเมืองหลายคนที่มักใช้การเหมารวม การสร้างศัตรู การสร้างวาทกรรม หรือภาษาเพื่อแบ่งฝักแบ่งฝ่าย พอเป็นเช่นนี้ สมองเรามักแปลความหมายว่า ‘นักการเมืองกำลังพูดถึงเรา’ ซึ่งเกิดจาก Personalization bias หรืออคติจากการปรับให้เป็นส่วนตัว ทำให้เรารู้สึกถูกดูถูกไปด้วย โมโหแทนกลุ่ม และอยากปกป้องตัวตนโดยอัตโนมัติ 

สิ่งที่ควรทำคือตั้งสติเวลาดูดีเบต และบอกกับตัวเองว่า มันคือภาษาการหาเสียง ไม่ใช่คำพูดถึงตัวเรา เพื่อสร้างระยะห่างทางอารมณ์เข้าไว้ แม้มันจะยากก็ตาม

ไม่ต้องดูทุกเวทีก็ได้

ตอนนี้สื่อใหญ่หลายเจ้าทำเวทีดีเบตแข่งขันกันแทบไม่เว้นวัน ผลคือมีดีเบตให้ดูทางออนไลน์ทุกวัน บางวันก็สองสามเวที แต่ละพรรคก็ต้องส่งคนไปร่วมให้ได้มากที่สุด เพื่อให้ประชาชนเห็นหน้าค่าตา เห็นนโยบาย ทัศนคติ หลายคนที่ติดตามการเมืองมากๆ ก็ย่อมอยากดูการประชันวิสัยทัศน์ แต่ประเด็นคือบางคนก็เลือกดูมันให้หมดเลยทุกเวที ถามว่าผิดไหม ก็ไม่ผิด แต่อย่าลืมว่าการดูดีเบตก็ส่งผลต่อกลไกทางอารมณ์ เพราะแต่ละเวทีก็คงมีสิ่งที่ให้หงุดหงิดต่างกันไป พอยิ่งดูเยอะ อารมณ์โกรธก็ยิ่งสะสม เพราะระบบประสาทไม่มีเวลาพัก กลายเป็นความเหนื่อยล้าทวีคูณไปอีก ทางที่ดี เลือกดูบางเวทีที่สนใจจริงๆ ก็พอ หรือเลือกดูจากประเด็นการดีเบตที่น่าสนใจก็ได้ จะได้ไม่เกินปริมาณที่สมองรับไหว

ดูจบก็จบไม่ต้องเลื่อนฟีดต่อ

หลายครั้งดีเบตจบ แต่คนไม่จบ เพราะหลังดูดีเบตเสร็จ ไม่ง่ายเลยที่เราจะไม่ไปเปิดเช็กฟีดแบ็กตามหน้าสื่อโซเชียลว่าเป็นยังไงบ้าง ซึ่งนั่นก็เป็นการเปิดโอกาสให้เรามีอารมณ์หงุดหงิดรอบสอง รอบสาม เพราะระบบประสาทเรายังคงเปิดค้างอยู่ ยิ่งเผลอไปอ่านคอมเมนต์เห็นต่าง ก็อาจยิ่งโมโหเข้าไปอีก ดังนั้นเป็นไปได้หลังดูดีเบตจบ ลองปิดจอ ลุกเดิน ยืด ฟังเพลง หรือทำอะไรที่ผ่อนคลายดู เพื่อให้ร่างกายบอกสมองว่า ‘ปลอดภัยแล้วนะ’

แน่นอนว่าการเมืองเป็นเรื่องใหญ่ เพราะมันเกี่ยวพันกับชีวิตทุกคน และการเลือกผู้แทนที่จะมาทำหน้าที่บริหารประเทศเป็นสิ่งที่ต้อง ‘คิด’ และ ‘เลือก’ ให้ดี ซึ่งหนึ่งในพื้นที่ที่เราสามารถตามดู ‘ว่าที่’ ผู้แทนเหล่านี้ในช่วงบรรยากาศเลือกตั้งได้ก็จากเวทีดีเบตนี่แหละ เพราะมันคือพื้นที่ที่เปิดโอกาสให้ได้แลกเปลี่ยน ถกถาม และหาคำตอบร่วมกัน

แต่อย่าลืมว่าในมุมหนึ่ง ดีเบตก็คือเวทีทองที่ให้นักการเมืองมาประชาสัมพันธ์ตัวเอง เราแค่ต้องรู้เท่าทันมัน และไม่ปล่อยให้การประชันกันบนเวทีของนักการเมืองมาควบคุมอารมณ์เราได้ แต่ใช้โอกาสนี้เป็นส่วนหนึ่งในการตัดสินอย่างมีสติและมีเหตุผลว่า ใครที่เราควรเลือกและใครที่ไม่ควรให้ประเทศไปตกอยู่ในมือ

The post ‘ดูดีเบตการเมืองทีไรอารมณ์พังตลอด’ เมื่อคนมันอินจนคิด ว่าอยู่บนเวทีซะเอง ทำยังไงให้การดูดีเบตไม่จบลงด้วยการพังทีวี appeared first on a day magazine.

ประโยคนี้อาจฟังดูปกติ แต่มันอาจแปลกๆ หากภาพตรงหน้านั้น คุณตาที่ว่าไม่ได้สะดุดล้มหรือนั่งปูผ้าขายของแบกะดิน แต่เป็นคุณตาที่กำลังก้าวเดินอย่างเชื่องช้าริมถนนคนเดียว

หากคุณตารับรู้ อาจคิดในใจว่า ‘กูเดินปกติ มาสงสารอะไร’

แต่นั่นแหละ เชื่อว่าในบางครั้งหลายคนอาจเคยเกิดความรู้สึกเช่นนี้ คือสงสาร เห็นอกเห็นใจ ห่วงใยในความเดือดร้อนของผู้อื่น และเกิดอยากช่วยเหลือขึ้นมา โดยเฉพาะคนชราและเด็ก ทั้งที่บุคคลที่เราเห็นนั้น อาจไม่ได้ทุกข์ร้อนอะไรเลย

แท้จริงแล้ว ความรู้เช่นนี้เป็นจิตวิทยาในเชิงลึกของมนุษย์ เพราะความสงสารเกิดจากความเห็นอกเห็นใจและความรู้สึกไร้ทางช่วย จึงทำให้เราเศร้า หนักใจ อารมณ์หม่นโดยไม่รู้ตัว ซึ่งเป็นอีกเหตุผลที่หลายคนมักเหนื่อยล้าจากความรู้สึกสงสารที่เกิดขึ้นมาบ่อยๆ

อย่างไรก็ตาม แม้ความรู้สึกสงสารจะเกิดจากความหวังดี แต่หลายครั้งมันก็เป็นการลดทอนศักดิ์ศรีของอีกฝ่ายโดยไม่ตั้งใจ และทำให้เผลอมองอีกฝ่ายเป็น ‘คนที่น่าสงสาร’ มากกว่ามนุษย์คนหนึ่ง ซึ่งก็เป็นอีกเหตุผลที่ทำให้คนที่ถูกมองว่าน่าสงสารรู้สึกไม่สบายใจ 

เช่นนั้นแล้ว มาลองทำความเข้าใจกันสักหน่อยว่า ความสงสารมาจากไหน แล้วทำไมมันเกิดบ่อยเวลาเห็นคนแก่และเด็ก

สมองกระตุ้นอัตโนมัติ

หากมองผ่านเลนส์ของจิตวิทยาในการวิวัฒนาการ มนุษย์เราอยู่รอดมาได้เพราะดูแลและปกป้องผู้ที่ไม่สามารถดูแลตัวเองได้ เมื่อเห็นเด็กอันเป็นภาพของผู้ที่ยังไม่สามารถเอาชีวิตรอดได้ด้วยตัวเอง หรือผู้สูงอายุที่อาจสูญเสียความแข็งแรง ความคล่องตัว สุขภาพที่ถดถอย จึงอาจไปกระตุ้นระบบลิมบิก (Limbic System) ซึ่งเป็นกลุ่มโครงสร้างในสมองส่วนลึกที่ทำงานร่วมกันในการควบคุมอารมณ์ แรงจูงใจ ความจำ และพฤติกรรมที่จำเป็นต่อการอยู่รอด ที่มีการตอบสนองอย่างรวดเร็ว และคอยตรวจจับความเปราะบาง การพึ่งพาผู้อื่น และความเสี่ยง ทำให้เกิดความรู้สึกอัตโนมัติ เช่น ความห่วงใยและสัญชาตญาณในการช่วยเหลือ ซึ่งทั้งหมดนี้จะเกิดขึ้นก่อนที่เราจะทันคิดอย่างมีเหตุและผล

Baby Schema และความเอ็นดู

แนวคิด Baby Schema หรือ Kindchenschema เกิดขึ้นโดยนักจิตวิทยาและนักชาติพันธุ์วิทยา คอนราด ลอเรนซ์ (Konrad Lorenz) ที่อธิบายว่าลักษณะทางกายภาพบางอย่างจะกระตุ้นสัญชาตญาณการดูแล เช่น ดวงตากลมที่สื่อถึงความไร้เดียงสา ขนาดตัวที่เล็กสื่อถึงความอ่อนแอทางร่างกาย หรือใบหน้ากลมสื่อถึงวัยเยาว์และการพึ่งพา ซึ่งแทบจะเป็นลักษณะของเด็ก โดยลักษณะเหล่านี้จะกระตุ้นสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับความเอ็นดูและการดูแล ทำให้เราให้ความสนใจ รู้สึกอบอุ่นทางอารมณ์ และอยากปกป้องโดยไม่รู้ตัว นี่แหละคือเหตุผลว่าทำไมเราถึงชอบสงสารเด็ก แม้จะไม่รู้จักกันมาก่อนเลยก็ตาม (ยกเว้นเด็กในอีกความหมายนะ)

กระจกสะท้อนอดีตและอนาคต

ความสงสารมักมาพร้อมกับการสะท้อนตัวตนของเราเอง เด็กสะท้อนอดีตของเรา ช่วงเวลาที่เคยเปราะบาง ต้องพึ่งพาคนอื่น หรืออาจเคยไม่ได้รับการดูแลอย่างที่ควร ขณะที่คนแก่สะท้อนอนาคตของเรา ซึ่งเต็มไปด้วยเรื่องความชรา ความอ่อนแรง และความไม่แน่นอนของชีวิต หลายครั้งเมื่อเห็นคนแก่หรือเด็ก ความสงสารที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่แค่ความรู้สึกที่มีต่อพวกเขา แต่เป็นความรู้สึกต่อตัวเราเองในช่วงเวลาต่างๆ ของชีวิตที่ซ้อนทับ

ความไม่เท่าเทียมของอำนาจ

การรับรู้ถึงความไม่สมดุลของอำนาจก็เป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดความรู้สึกสงสาร เด็กและคนแก่ส่วนใหญ่มักมีทางเลือกน้อยกว่า ควบคุมชีวิตได้น้อยกว่า และต้องพึ่งพาการตัดสินใจของคนอื่น ขณะที่มนุษย์ก็มี ‘ความไว’ ต่อความไม่ยุติธรรม เมื่อเราเห็นใครบางคนที่อำนาจในการกำหนดชีวิตน้อยกว่าเรา ความสงสารจึงเกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ แน่นอนว่าในเรื่องนี้ไม่ใช่แค่เด็กหรือคนแก่ แต่อาจหมายรวมถึงทุกคนที่ได้รับผลกระทบจากความไม่เท่าเทียม อันอาจก่อให้เกิดความรู้สึกสงสารคนเหล่านั้นตามมา

วัฒนธรรมที่ตอกย้ำความสงสาร

ไม่ใช่แค่เรื่องในเชิงชีววิทยาเท่านั้น แต่ ‘สังคม’ ก็เป็นหนึ่งในเหตุผลของอารมณ์สงสาร เพราะหลายวัฒนธรรมปลูกฝังแนวคิดที่ว่าเด็กต้องได้รับการปกป้อง ผู้สูงอายุควรได้รับความเคารพ และการเพิกเฉยต่อคนเหล่านี้เป็นสิ่งไม่ถูกต้อง เหมือนที่เราได้ยินมาตั้งแต่เด็กๆ ว่า ต้องใจดีกับเด็กและช่วยเหลือผู้สูงอายุ ดังนั้น เมื่อโตมาในสังคมที่ให้ค่านิยมเช่นนี้ และเห็นเด็กกับคนแก่ นอกจากเชิงจิตวิทยาหรือระบบในสมอง ความรู้สึกผิดและความรู้สึกรับผิดชอบทางศีลธรรมจึงผสมเข้ากับความสงสาร จนทำให้อารมณ์เช่นนี้ชัดเจนขึ้น

แท้จริงแล้ว การรู้สึกสงสารคนแก่และเด็ก (หรือคนทั่วไป) ไม่ใช่เรื่องที่ผิด เพราะนั่นหมายถึงว่าเรามีความอ่อนไหวทางอารมณ์ รับรู้ถึงความเปราะบางของมนุษย์ และระบบความเห็นอกเห็นใจยังไม่ผิดเพี้ยน

หากแต่สิ่งสำคัญคือไม่ใช่การกำจัดความสงสารออกไป แต่คือการเปลี่ยนมันให้กลายเป็นความเมตตา เพราะนั่นคือหนทางของการมองเห็นศักดิ์ศรีและความเท่าเทียมที่มีต่ออีกฝ่าย ไม่ใช่การลดคุณค่าโดยมองว่าพวกเขาอ่อนแอ

The post ‘ทำไมเห็นเด็กกับคนแก่แล้วรู้สึกสงสาร’ จิตวิทยาว่าด้วยความเห็นใจ ‘ความมโน’ ที่อาจลดทอนคุณค่าผู้อื่นแบบไม่รู้ตัว appeared first on a day magazine.

เมื่อถึงปีใหม่ หลายคนวาดฝันความตั้งใจว่าทุกอย่างต้องดีขึ้น แม้การตั้งเป้าหมายที่ชัดเจนและหนักแน่นจะเป็นสิ่งที่ดี แต่อย่าลืมว่าเราเองก็เพิ่งผ่านพ้นหนึ่งปีที่หนักหน่วงด้วยความพยายามมานาน ในมุมหนึ่ง ปีใหม่จึงเป็นจุดประกาศตัวของการเติบโต และเต็มไปด้วยเสียงดังจากรอบข้างที่บอกว่าต้องดีกว่าเดิม หรือไปให้เร็วกว่าเดิม 

แต่ในยุคสมัยที่ทุกอย่างถูกแชร์ได้ง่ายผ่านโลกโซเชียล จึงเป็นเรื่องไม่ง่ายในการโฟกัสแค่ความตั้งใจของตัวเอง โดยไม่เปรียบเทียบกับคนอื่นๆ 

นั่นอาจนำมาซึ่งความตั้งใจที่มากเกินไป จนกลายเป็น ‘น้ำหนัก’ ที่มากดทับ แปรสภาพเป็นความกดดันว่า ‘ต้อง’ ทำให้ได้แทน เพราะไม่เช่นนั้นจะเติบโตแข่งกับคนอื่นๆ ไม่ทัน

ทุกวันนี้หลายคนจึงเลือกต้อนรับปีใหม่ด้วยความเรียบง่ายกว่า จึงมีศัพท์เรียกว่า ‘Soft Resolution’ อธิบายคือความตั้งใจเปลี่ยนชีวิตแบบไม่ต้องฝืน

Soft Resolution อาจไม่ใช่คำสัญญาว่าจะกลายเป็นคนใหม่ แต่มันคือการตัดสินใจเลิกใช้แรงกดดันเป็นเครื่องมือในการผลักดัน เป็นความตั้งใจที่ไม่บังคับตัวเอง ไม่ใช่เป้าหมาย ไม่ใช่สัญญา ไม่ใช่ลิสต์ที่ต้องทำให้สำเร็จแต่คือ ‘ท่าที’ ที่เรามีต่อตัวเอง ซึ่งจะเป็นความแข็งแรงที่อยู่ได้นานกว่า

แล้วคำอธิบายของ Soft Resolution มีอะไรบ้าง?

เปลี่ยนจาก ‘ต้อง’ เป็น ‘อยาก’

ในทางจิตวิทยาบอกว่ามนุษย์จะเปลี่ยนแปลงได้ดีกว่า เมื่อแรงจูงใจมาจากภายใน อย่าลืมว่าเราเพิ่งผ่านความเหนื่อยล้าในปีที่ผ่านมา ทรัพยากรทางจิตใจของเราอาจลดลงมาก การตั้งเป้าใหญ่แบบ ‘แข็ง’ เช่น ต้องตื่นเช้า ต้องเก่งขึ้น ต้องดีพอ ต้องใช้พลังควบคุมตัวเองอย่างมาก แต่ Soft Resolution คือการทำงานสอดคล้องกับพลังที่เหลืออยู่โดยไม่ต้องฝืน และเปลี่ยนคำว่า ‘ต้อง’ เป็น ‘อยาก’ เช่น อยากรู้สึกแบบไหนมากขึ้น อะไรที่อยากรักษาไว้ อะไรที่อยากปรับ เมื่อสมองรู้สึกว่ามีอิสระ การเปลี่ยนแปลงจะไม่ต่อต้านเรา

อารมณ์นำพฤติกรรม

สิ่งที่เรียกว่าพฤติกรรมไม่เคยเกิดขึ้นแบบลอยๆ แต่มักตามมาหลัง ‘อารมณ์’ เสมอ เมื่อใดก็ตามที่เรารู้สึกถูกบังคับ สมองจะคิดต่อต้านทันที แต่หากว่ารู้สึกถูกเข้าใจ สมองจะให้ความร่วมมือ ดังนั้นปณิธาณแบบ Soft Resolution ที่ทำให้ไม่รู้สึกถูกบังคับ เช่น อยากทำงานโดยไม่เกลียดตัวเอง หรืออยากพักโดยไม่รู้สึกผิด จะให้ความรู้สึกที่อิสระมากกว่า และเมื่ออารมณ์เปลี่ยน พฤติกรรมที่ตามมาก็จะค่อยๆ เปลี่ยนตามเอง

เติบโตโดยปราศจากจากการถูกคุกคาม

New Year’s Resolution แบบเดิมมักกระตุ้นระบบสมองให้เกิดการตอบสนองแบบ ‘สู้หรือหนี’ (Fight or Flight) ซึ่งเป็นปฏิกิริยาอัตโนมัติของร่างกายและจิตใจเมื่อรับรู้ถึงภัยคุกคาม ทำให้ร่างกายเตรียมพร้อมจะต่อสู้หรือหนีเพื่อเอาชีวิตรอด เช่น ถ้าไม่ทำจะล้มเหลว ถ้าไม่ทำจะตามคนอื่นไม่ทัน ถ้าไม่ทำจะรู้สึกไม่ดีพอ หากแต่มนุษย์ไม่ได้เติบโตได้ดีในสภาวะถูกคุกคาม แม้จะเป็นการคุกคามจากความคาดหวังจากตัวเองก็ตาม Soft Resolution จึงเป็นสิ่งตรงกันข้ามที่ทำให้ระบบประสาทเข้าสู่โหมดปลอดภัย เหมือนเปิดโหมดการเรียนรู้และปรับตัว เมื่อระบบประสาทสงบ การเปลี่ยนแปลงที่ตามมาจะยั่งยืนกว่า

กระบวนการสำคัญกว่าผลลัพธ์

คนที่เติบโตระยะยาวหลายคนไม่ได้หมกมุ่นอยู่กับเส้นชัย แต่เลือกใส่ใจกับวิธีเดิน หากการตั้งเป้าหมายแบบเดิมเป็นการมอง ‘ผลลัพธ์’ ว่าสำเร็จหรือยัง Soft Resolution คือการเปลี่ยนคำถามเป็น ‘รู้สึกกับสิ่งนี้อย่างไร’ ไม่ใช่การติ๊กเช็กลิสต์ว่าทำสำเร็จไปแล้วกี่อย่าง แต่คือการครุ่นคิดว่าสิ่งนั้นทำให้เรารู้สึกกับมันไหม ซึ่งสามารถเปลี่ยนคุณภาพชีวิตได้ สิ่งนี้สำคัญเพราะการเปลี่ยนความสัมพันธ์มักยั่งยืนกว่าการเปลี่ยนผลลัพธ์

ตั้งขอบเขตทางใจไม่ให้เหนื่อยล้า

หลายคนที่เหนื่อยล้าอาจไม่ใช่เพราะทำมากแต่เพราะ ‘ฝืน’ มากต่างหาก ซึ่งการตั้งเป้าหมายแบบ ‘บังคับ’ นี่เองทำให้ร่างกายและสมองตีความการขาดการควบคุมและความเครียดที่เกิดขึ้นว่าเป็นภัยคุกคามต่อการอยู่รอด และกระตุ้นให้สมองตอบสนองอย่างต่อเนื่องจนทำให้พลังงานทางกายและจิตใจค่อยๆ หมดไป ดังนั้น Soft Resolution คือการตั้งขอบเขตทางใจ เป็นการบอกตัวเองว่าอะไรไม่จำเป็นต้องพิสูจน์ อะไรไม่ต้องรีบ และอะไรไม่ต้องอธิบาย ซึ่งขอบเขตที่ไม่กดดันนี้ก็คือรูปแบบหนึ่งของการดูแลตัวเอง

บางทีชีวิตอาจไม่ได้ตัดสินกันแค่ที่ผลลัพธ์หรือคำถามว่าไปไกลแค่ไหน แต่มันหมายถึงว่าเราจะอยู่กับชีวิตอย่างไรระหว่างทาง Soft Resolution จึงไม่ได้หมายถึงการลดความคาดหวัง แต่คือการเลือกความแข็งแรงอีกรูปแบบหนึ่ง ซึ่งอาจเป็นความแข็งแรงที่ยั่งยืนและอยู่ได้นานกว่า

การเติบโตไม่จำเป็นต้องประกาศตัวเสมอไป มันอาจค่อยๆ ปรากฏขึ้นมาในเช้าวันหนึ่งที่เงียบงันและไม่เร่งรีบก็เป็นได้

The post ปีใหม่ต้องดีกว่าเดิม…แบบไม่ต้องฝืน ‘Soft Resolution’ ความตั้งใจเปลี่ยนชีวิตโดยไม่ใช้แรงกดดันเป็นเครื่องมือ appeared first on a day magazine.