ตามชื่อนั่นล่ะ post-thesis ต่อยอดจากโปรเจกต์จบของ นะโม—ติณห์ ตันโสภณ นักศึกษาแฟชั่น ม.กรุงเทพ ผู้เรียนจบมาแล้วก็อยากทำต่อให้มันจริงจัง เขาเริ่มปั้นแบรนด์นับจากนั้น เคยถึงกับเผชิญคำถามว่าเขาจะเอายังไงกันแน่เกี่ยวกับชุดนักเรียน จะปรับเปลี่ยนหรือยกเลิก? และคำตอบของเขาก็ยิ่งชัดเจนขึ้นตามกาลเวลา 

เผชิญคำถามเรื่องจุดยืนว่ายากแล้ว การพาแบรนด์ไปต่อในโลกทุนนิยมอาจยากกว่า และนะโมเลือกดำเนินการทั้งหมดด้วยตัวเอง ออกแบบเอง ควบคุมการผลิตเอง โปรโมตเอง ขายเอง ไม่มีสต็อกของ แต่รับตัดตามออร์เดอร์ ทั้งหมดนี้เพราะเขาไม่ต้องการเอาแบรนด์ไปผูกติดกับใคร หรือกระทั่งกับวงการแฟชั่นไทย และเหตุผลของเขาก็เกี่ยวกับการเมือง

—แน่นอน อะไรๆ ก็เกี่ยวกับการเมืองไปซะหมด แล้วเรื่องราวของแบรนด์แฟชั่นเล็กๆ แบรนด์หนึ่งจะเกี่ยวกันแบบไหน ยังไง อ่านกัน

ผ่านการออกสื่อรัวๆ มาเกือบปีแล้ว อยากให้อัพเดตเกี่ยวกับ post-thesis ณ เวลานี้สักหน่อย

ตอนนี้ก็ยังเป็นแบรนด์ที่ทำคนเดียว เรารับทำตามออร์เดอร์ ก็มีทั้งคนที่ซื้อไปไว้เอง เช่ายืม แล้วก็เอาไปใช้ในงานโปรดักชั่นต่างๆ เราพยายามจะทำทุกอย่างด้วยตัวเองจริงๆ ถึงจะเป็นงานที่ไป collab กับแบรนด์อื่นๆ อย่างเช่นวาโก้ ลูกค้าก็ให้โอกาสเราได้ควบคุมส่วนงานของเราแทบทุกอย่าง หลายงานนอกจากออกแบบแล้วเรายังได้ทำงานสไตลิ่งด้วย ซึ่งมันดีมากๆ 

คุณเคยเจอคำถามเกี่ยวกับชุดนักเรียนว่าจะเอายังไงกันแน่ ตอนนั้นคุณตอบว่ายังไง

ใช่ เราเคยส่งงานไปประกวดในเวทีหนึ่ง แล้วกรรมการคนหนึ่งเขามองว่าเราคิดแง่ลบกับชุดนักเรียนเกินไป แล้วเขาก็ถามว่าเราจะเอายังไงกันแน่ อยากให้ยกเลิกไปเลย หรือแค่อยากให้ปรับเปลี่ยน ตอนนั้นเราก็ฟังเขาแล้วไม่ได้ตอบอะไรไป แต่เรามีคำตอบของเรา

ตอนรีเสิร์ชเราเจอทั้งประเทศที่ไม่มีชุดนักเรียนเลยแล้วก็เจอประเทศที่ก็ยังมีชุดนักเรียนอยู่แต่มันไม่ใช่กฎข้อบังคับของรัฐ และเราเห็นด้วยกับแบบนั้น เรารู้สึกว่าชุดนักเรียนมีได้ แต่ต้องไม่ใช่การบังคับหรือยัดเยียด แต่ในบ้านเรา ชุดนักเรียนกลายเป็นเครื่องมือของอำนาจนิยม มันกลายเป็นเครื่องมือที่กดคนเอาไว้ด้วยคำว่ากฎระเบียบ 

ที่น่าสนใจคือประเทศญี่ปุ่น ที่ชุดนักเรียนของเขามันกลายเป็นสิ่งอื่นได้ ชุดนักเรียนเขายืดหยุ่น ลื่นไหล เราจะเห็นชุดนักเรียนถูกนำไปต่อยอดในงานสร้างสรรค์ได้ไม่รู้จบ ชุดนักเรียนอาจจะไปอยู่ในอนิเมะ ไปอยู่ในวงไอดอล ไปอยู่ในซับคัลเจอร์บางอย่าง นั่นเพราะเขาไม่ได้ยึดติดว่ามันต้องศักดิ์สิทธิ์ แตะต้องไม่ได้ ซึ่งเป็นวาทกรรมที่ทำให้ไม่เกิดการพัฒนาเลย 

สำหรับคุณ ชุดที่จะใส่ไปโรงเรียนควรเป็นแบบไหน

มันควรเป็นอะไรก็ได้ เราว่าชุดที่จะใส่ไปเรียนเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เด็กสามารถ explore ตัวเองผ่านการแต่งตัวได้ อาจจะมีคนที่ชอบใส่ยูนิฟอร์มเพื่อ represent อะไรบางอย่างที่เขาต้องการ มันก็ควรเป็นทางเลือกของเขา หรือเขาอยากใส่ชุดอื่นใดก็ย่อมได้ การจำกัดกรอบว่าแต่งตัวได้แค่แบบนี้ๆ มันคือการปิดกั้นการเรียนรู้ตั้งแต่ก่อนออกจากบ้านเลยด้วยซ้ำ

เรามองว่าการแต่งกายคือศาสตร์แห่งการพรีเซนต์ตัวเองและเราสามารถเรียนรู้จากมันได้ มันคือการใช้ความคิด ว่าเราจะเลือกตัวไหน ใส่กับอะไร สีอะไร แต่ดูเหมือนโรงเรียนจะปิดกั้นเด็กจากแฟชั่นไปโดยปริยาย เด็กจะใส่เสื้อกันหนาวดาบพิฆาตอสูรก็ยังมีครูมาห้ามเลย ทั้งที่การแต่งกายมันต้องสนุกได้สิ แล้วมันไม่ได้ส่งผลต่อการเรียนรู้ของเขาเลย เด็กๆ ที่ได้ใส่อะไรแบบที่ชอบน่าจะมีความสุขกับการเรียนมากขึ้นด้วยซ้ำ

ปัญหาของชุดนักเรียนไทยตอนนี้คืออะไร

ที่สุดแล้วมันคือความศักดิ์สิทธิ์ แตะต้องไม่ได้ ชุดนักเรียนมาพร้อมกับการห้ามเด็กทำโน่นทำนี่ อย่างเช่นเรื่องการมีเซ็กซ์ เราว่าการมีเซ็กซ์ไม่ใช่เรื่องผิดปกติ แม้กระทั่งถ้าเด็กจะมีเซ็กซ์กันเราก็ไปพุ่งประเด็นว่าเด็กต้องพ้นขีดอายุเท่านี้ก่อนถึงจะมีเซ็กซ์ได้ แทนที่จะสอนกันเรื่องการป้องกันหรือเรื่อง consent ที่มันสำคัญจริงๆ

เรื่องชุดก็เช่นกัน คุณจะมีเซ็กซ์ในชุดไหนมันผิดตรงไหน คนจะเงี่ยนกับอะไรก็ได้ กับชุดแบบไหนก็ได้ ตราบใดที่มันอยู่บนพื้นฐานเรื่อง consent หรือถ้าชุดนักเรียนไปอยู่ใน porn มันก็จะเป็นประเด็นที่ลึกไปกว่านั้นอีก เพราะพอเรามองว่าเด็กที่ยังไม่พ้นอายุเท่านี้ๆ ห้ามมีเซ็กซ์ มันเลยกลายเป็นกรอบที่ถูกนำไปทลายในหนังโป๊ มันเลยกลายเป็น sex object เพราะแบบนั้น เพราะภาพจำเดิมๆ ของมัน

ถ้าสามารถรีดีไซน์ชุดนักเรียนให้นักเรียนทั้งประเทศ คุณจะดีไซน์ยังไง

ถ้าพูดถึงชุดแบบพื้นฐานเลย เราจะมองมันเป็น life wear ก็ต้องดูตั้งแต่รูปทรง เนื้อผ้า จนถึงวิธีการใส่ ว่ามันเหมาะกับฤดูกาลบ้านเราไหม ใส่สบายไหม จำเป็นไหมที่ต้องใส่เข้าไปในกางเกงหรือกระโปรง แล้วจะยาวหรือสั้นดี หรือกระทั่งมันต้องจำกัดขนาดนั้นไหม อย่างตอนออกแบบงานใน post-thesis เราก็เปลี่ยนกระโปรงให้เป็นกางเกง ให้ใช้ชีวิตสะดวกขึ้นแล้วเพศไหนก็ใส่ได้ หรือถ้ามีคนที่ชอบรูปลักษณ์ของกระโปรงแต่อยากเคลื่อนไหวสะดวกๆ เราก็มีออปชั่นเป็นกางเกงกระโปรงให้ด้วย 

ที่สำคัญคือมันต้องไม่ปรับแค่ชุดนักเรียน แต่ต้องปรับกิจวัตรของนักเรียนด้วย เพราะต่อให้เสื้อผ้าใส่สบายแค่ไหนแต่ถ้ายังต้องยืนเข้าแถวกลางแดดมันก็ร้อนจะเป็นลมอยู่ดี แล้วกว่าจะได้เริ่มเรียนจริงๆ ก็ต้องมาตรวจเล็บ ตรวจผม ตรวจความเรียบร้อย เท่านี้มันก็บั่นทอนพลังที่จะเรียนรู้ไปส่วนหนึ่งแล้ว มันเลยต้องปรับกันทั้งระบบ มันไม่ควรต้องให้เด็กไปทรมานสิ เขาไปโรงเรียนเพื่อไปเรียนรู้ 

สำหรับแบรนด์ post-thesis คุณคิดจะต่อยอดไปในทางไหน มองที่ทางของตัวเองในวงการแฟชั่นไทยยังไงบ้าง

ก็ยังคงจะทำคนเดียวไปก่อน เอาจริงๆ เราถือว่าตัวเองเป็นแบรนด์ outcast นะ เรากล้าพูดเลยว่าเราไม่อยากไปยุ่งกับวงการแฟชั่นเท่าไหร่ เพราะมันเน่า ปิดกั้นความคิดคน จะเอาแต่เรื่องสวยๆ งามๆ ในความคิดพวกเขา แต่เรื่องมนุษยธรรม เรื่องสังคม เขาไม่เอาเลย เพราะเขามองว่ามันแตะไม่ได้ กลายเป็นว่าเดี๋ยวจะมีใครโมโหหรือเปล่า 

คือมันมีแหละ คนในวงการแฟชั่นที่พูดเรื่องการเมืองเรื่องการเปลี่ยนแปลง แต่ส่วนใหญ่ก็คือคนรุ่นใหม่ แต่ถ้าคนที่มีอำนาจจริงๆ ในวงการ เรายังไม่เห็นใครที่ออกมาพูดเลย ทั้งที่คนแฟชั่นมักจะพูดเรื่องเสรีภาพ ความขบถต่างๆ หรือไปเชียร์การเมืองต่างประเทศต่างๆ นานา Black Lives Matter เอย Asian Lives Matter เอย แล้วสิ่งที่เกิดขึ้นในประเทศเราล่ะ? คือดัดจริตน่ะ นี่เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เราไม่อยากไปอยู่ในวงการแฟชั่น

ทั้งที่มันก็เหมือนชุดนักเรียนนี่แหละ เรื่องอำนาจมันต้องแตะต้องได้สิ ถ้าเราอยากจะพัฒนาจริงๆ เราควรเปิดกว้างในด้านการวิพากษ์วิจารณ์

วงการแฟชั่นไทยในสายตาคุณเป็นแบบไหน

สำหรับบางสื่อแฟชั่นแล้วกัน บางทีความสวยๆ งามๆ ของเขาก็จะเท่ากับ ‘ความเป็นไทย’ ไปโดยปริยาย ก็จะไปแห่แหนกันเรื่องผ้าไทย เอานางแบบไปยืนกับนาข้าว นั่งเรือคลองแสนแสบ ไปถ่ายโรงลิเก ก็เข้าใจแหละว่าเขาอยากเล่าเรื่องอะไร แต่มันคลิเช่มาก และสุดท้ายแล้วกลับให้ความสำคัญกับ youth น้อยมาก 

แฟชั่นของเราคือ youth เราให้ความสำคัญกับความเยาว์วัย ไม่ใช่ในแง่อายุนะ แต่คือสิ่งที่ขับเคลื่อนอยู่ข้างในน่ะ เราว่า youth มันสามารถรณรงค์ได้ทุกเพศทุกวัยอยู่แล้ว เราเชื่อนะว่าเด็กรุ่นใหม่จะมาพัฒนาวงการ แต่ถ้าคนที่มีความคิดเก่าๆ ไม่ได้เปิดโอกาสให้คนใหม่ๆ เข้ามามันก็ยาก แม้แต่สิ่งที่เราอยากพูดเรื่องนี้มันก็ยาก เพราะส่วนใหญ่เขาก็มีความเกรงใจกัน มันเป็นเรื่องของคอนเนกชั่น

แน่นอนว่าวงการแฟชั่นมันก็ผูกพันอยู่กับทุนนิยม และบนสุดของทุนนิยมคืออะไรล่ะ แล้วมันก็มีคนที่อยากเข้าไปเพื่อจะไต่ขึ้นไปในระดับที่สูงขึ้น ซึ่งเขาอาจจะไม่ได้สนใจว่าเขาจะสื่อสารประเด็นอะไรผ่านแฟชั่นของเขา แต่เขาสนใจแค่อยากจะอยู่ในสังคมที่อีลีตมากขึ้น ได้แสงมากขึ้นรึเปล่า 

เพราะงั้นเราแค่อยู่ในโซนของเราก็ดีแล้ว ดีกว่าไปอยู่ในวงการแล้วมาถูกจำกัดว่าอันนี้พูดไม่ได้นะ อันนี้แตะไม่ได้นะ มันก็ย้อนแย้งทุกครั้งเวลาคุณพูดว่าอยากพัฒนา อยากไปไกลกว่านี้ 

อะไรที่ทำให้วงการแฟชั่นไทยเปลี่ยนได้ยาก

เพราะสุดท้ายแล้วเขาก็ยังต้องพึ่งคนมีเงิน สุดท้ายแล้วเขาก็ต้องทำสิ่งที่ตอบโจทย์คนที่จะสนับสนุนเขา ทั้งที่จริงเราต้องพิเคราะห์อีกเยอะ ว่าเราจะพูดอะไรในแฟชั่นของเรา เพราะทุกอย่างมันคือการเมืองทั้งหมดนั่นแหละ มันไม่พูดไม่ได้ และส่วนหนึ่งคนที่เสพงานก็ต้องทำความเข้าใจวิธีคิดของงานด้วย 

สมมติวันหนึ่งเราทำแฟชั่นที่เล่าเรื่องรถเมล์ในบ้านเรา ก็อาจจะมีคนมา ว้าววว นี่แหละเอกลักษณ์ไทยที่ถูกต่อยอด มันสวยงาม ทั่วโลกจดจำ แต่ไม่ใช่สิ รถเมล์บ้านเรา ณ เวลานี้ไม่ใช่เรื่องที่ต้องมาภูมิอกภูมิใจ แต่มันควรถูกพัฒนาต่างหาก มันคือสิ่งที่สะท้อนความล้าหลังของคมนาคมบ้านเรา ส่วนหนึ่งเราเลยมองว่าแฟชั่นของเราควรมาพร้อมกับคำอธิบาย เพื่อให้นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงทางความคิด

แต่กลับกัน อย่างชุดเราเองก็เคยมีคนที่บอกว่าชอบมาก ชอบชุดเรามาก มันกวนๆ ดี แต่พอได้มาฟังแนวคิดของเรากลับกลายเป็นว่าไม่ชอบแล้ว เพราะเรามองชุดนักเรียนในแง่ลบแล้วเราก็แตะการเมือง อ้าว ชุดนักเรียนมันอยู่ในระบบการศึกษา มันก็การเมืองอยู่แล้ว จะมาเอาแค่ความกวนๆ สนุกๆ แต่ไม่มองลึกๆ ข้างในกันเลยเหรอ 

เราว่าแฟชั่นมันควรต้องคิดในเชิงลึก จะฉาบฉวยไม่ได้ ชุดที่เราเห็นมันมีพงศาวดารของมัน มันยาวมากถ้าจะเล่าว่ามันเชื่อมโยงกับชีวิตยังไง เราคิดยังไง เลยถ่ายทอดออกมาแบบนี้ เราไม่ได้แค่เห็นผีเสื้อแล้วก็ทำเป็นรูปผีเสื้อ แต่มันผ่านการคิดต่างๆ นานา แล้วค่อยมาลดทอนให้มันเข้าใจง่าย 

รู้สึกยังไงเวลามีคนที่เคยชอบงานเรา แล้วกลับกลายเป็นไม่ได้ชอบแล้วเพราะสิ่งที่เราสื่อสารออกไป

ก็เคยมีบางคนที่แชร์เรารัวๆ จนกระทั่งเราโพสต์สนับสนุนนักเรียนเลว เขาก็หายๆ ไป (หัวเราะ) แฟชั่นบ้านเราเนี่ยอะไรที่กวนๆ สนุกๆ จะไฮป์กันมาก แต่พอเป็นเรื่องการเมืองปุ๊บจะไม่แตะเลย เขาก็อาจจะพูดว่า “มันก็เป็นสิทธิของชั้นมั้ยที่จะไม่พูดเรื่องการเมือง ไหนว่ารณรงค์เรื่องเสรีภาพ” แต่สิ่งที่มันเกิดขึ้นกับคนส่วนใหญ่ ถ้าคุณมีกะจิตกะใจพอ ถ้าคุณมีความใส่ใจมนุษย์มากพอ มีความเป็นคนมากพอ คุณจะเห็นว่าทำไมเราต้องพูดเรื่องการเมือง ต้องสื่อสารเรื่องการเมือง 

บ้านเรามันอาจจะดีอยู่แล้วสำหรับคนที่มีพริวิเลจ แต่คนที่เขาไม่ได้มีพริวิเลจกำลังต่อสู้อยู่ ดังนั้นการที่คุณเมินเขา คุณก็เป็นอิกนอแรนต์ และมันก็มีผลของมันที่คุณต้องรับไป แล้วคุณก็ต้องตั้งคำถามกับตัวเองด้วยนะ ว่าทำไมคุณสนใจการเมืองต่างประเทศ แต่ไม่สนใจการเมืองบ้านเรา? 

แฟชั่นบ้านเรามันเป็นแบบนี้ เพราะคนที่อาวุโสสุดเป็นแบบนี้ อีกใจหนึ่งหลายคนเขาก็อาจจะกลัวเสียงาน เพราะถ้าเขาลองได้พึ่งพาคนตรงนั้นแล้ว ถ้าคุณขัดใจเขาคุณก็โดน บางคนก็ไม่อยากจะแลก ซึ่งเราว่าไม่ใจเลยอะ 

อะไรที่จะทำให้คนรุ่นใหม่ในวงการกล้าพูด

ตราบใดที่เขายังต้องพึ่งคอนเนกชั่น หรือยังต้องพึ่งพาใครอยู่ มันก็ยาก เราว่ามันเป็นเรื่องการพาตัวเองไปอยู่ให้ถูกที่ ขณะที่หลายคนได้ดีเพราะการทนอยู่กับการไม่เปลี่ยนแปลง กับระบบที่มันกดขี่ บางคนอาจจะมีไอดอลที่เขาเชิดหน้าชูตาได้ แล้วเราก็ไม่รู้ว่าก่อนจะไปอยู่จุดนั้นเขาต้องผ่านอะไรมาบ้าง ต้องสยบยอมกับอะไรมาบ้าง 

มองว่าอีก 10 ปีจะเปลี่ยนไหม

ถ้าไม่มีทายาทอสูรมาสืบต่อ มันก็คงจะเปลี่ยนแหละ 

ถ้าสมมติ post-thesis เป็นแบรนด์ที่ใช้เงินจากภาษีประชาชน จะทำตัวอย่างไร

เราเคยพูดกับเพื่อนว่าการรับเงินจากภาษีประชาชนมันเหมือนคุณขายวิญญาณ ดังนั้นคุณก็ควรต้องไถ่บาป ก็ต้องดูว่าคนที่เสียภาษีเขาเดือดร้อนเรื่องอะไรล่ะ แล้วคุณจะไถ่บาปยังไง มันไม่ใช่เงินที่คุณควรภูมิใจขนาดนั้น มันเหมือนคุณยืมเงินประชาชนมาใช้ ดังนั้นคุณควรต้องสร้างประโยชน์กลับคืนไปให้กับคนที่ให้เงินคุณด้วย คนที่รับเงินจากรัฐบาลมันควรมีความคิดแบบนี้ มันไม่จำเป็นต้องบริจาคให้โน่นนี่เพื่อสร้างภาพลักษณ์ แต่มันอยู่ในผลงาน อยู่ในสิ่งที่คุณสื่อสารก็ย่อมได้

The post post-thesis กับการเติบโตแบบไม่อะไรกับใครเพราะ “วงการแฟชั่นไทยมันอิกนอแรนต์” appeared first on a day magazine.

Natalia Smirnova ศิลปินชาวรัสเซียผู้ย้ายมาอยู่เมืองไทยเป็นเวลากว่าสิบปีแล้ว เธอเป็นนักวาดภาพพืชพรรณและสัตว์ป่าฝีมือหาตัวจับยาก ทั้งหมดเริ่มจากการบ้านสมุดสะสมใบไม้ในฤดูร้อนที่ทำให้เธอได้สังเกตรายละเอียดของใบโอ๊ก ใบเมเปิล และสารพัดใบไม้ เธอพบว่าธรรมชาติสร้างสรรค์สิ่งต่างๆ ขึ้นมาอย่างละเอียดอ่อนและทรงพลัง เธอจึงเริ่มวาดสิ่งมีชีวิตในธรรมชาติพร้อมๆ กับที่เริ่มอ่านออกเขียนได้

จนถึงตอนนี้ ผลงานวาดของเธอเคยปรากฏเป็นลวดลายของแบรนด์ดังมาแล้วนักต่อนักอย่าง ZARA, TOPMAN, Clover Canyon ฯลฯ ในลวดลายเหล่านั้นมีทั้งดอกเบิร์ดออฟพาราไดซ์ มอนสเตรา ดอกหน้าวัว นกทูแคน นกฟลามิงโก และอื่นๆ ที่ล้วนแล้วแต่งดงามตามท้องเรื่อง แต่คงปฏิเสธไม่ได้ว่าพืชสัตว์เหล่านั้นเป็นสายพันธุ์ที่เราคุ้นตากันดีเพราะรูปลักษณ์สวยงามของมันทำให้ใครๆ ก็อยากวาด

กระทั่งในปี 2018 ที่นาตาเลียมีโอกาสได้ไปเยือนป่าโกงกางที่จังหวัดตราด งานวาดของเธอก็เปลี่ยนไปจากเดิม

“ฉันไม่เคยรู้มาก่อนเลยว่าต้นโกงกางสวยงามขนาดนี้ ยิ่งเมื่อได้เรียนรู้ว่าต้นโกงกางมีความสำคัญต่อระบบนิเวศแค่ไหน มันทั้งเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ทะเลตัวเล็กตัวน้อย เป็นพืชที่ผลิตออกซิเจนได้ในปริมาณมาก ฉันตัดสินใจทันทีว่าจะวาดต้นไม้ชนิดนี้”

นับแต่นั้น ต้นโกงกางจึงเข้ามาอยู่ในงานของนาตาเลียแทนมอนสเตรา และนกฟลามิงโก้ก็ถูกแทนที่ด้วยนกหัวขวาน ซึ่งมากกว่าการถ่ายทอดความสวยงามอันน่าทึ่งของธรรมชาติ ศิลปินรัสเซียยังอยากสื่อสารสภาวะอันตรายที่พืชและสัตว์สายพันธุ์ต่างๆ ประสบอยู่ เพราะทั้งที่เรื่องเหล่านี้เกิดขึ้นรอบตัวเรา แต่แทบไม่เคยมีใครหยิบไปวาดและบอกเล่าในงานแฟชั่น

“ทำไมเครื่องประดับถึงมีแต่ลวดลายสวยๆ ที่ไม่มีความหมายอะไร ทำไมลวดลายบนเสื้อผ้าถึงมีดอกไม้แค่ไม่กี่อย่าง ใบไม้แค่ไม่กี่ชนิด ขณะที่ถ้าพูดถึงเรื่องสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ หรือ IUCN Red List คนส่วนใหญ่แทบไม่รู้จัก”

เมื่อเกิดคำถาม เธอจึงเริ่มวาดและสื่อสารมาเรื่อยๆ อย่างเสื้อฮาวายที่ไม่ได้มีลายทรอปิคัลแบบที่เราคุ้นเคยแต่พิมพ์ลายปูแสมและต้นโกงกาง หรือทุกครั้งที่โพสต์ภาพวาดในโซเชียลมีเดียของตัวเอง เธอก็เขียนแคปชั่นอธิบายถึงสัตว์สายพันธุ์ต่างๆ ที่อยู่ในผลงานอย่างละเอียดยิบ เช่น เรื่องของนกที่เธอหยิบมาเล่าให้เราฟัง

“นกชายเลนปากช้อนเป็นนกตัวเล็กๆ ที่ตอนนี้เหลืออยู่เพียงสี่ร้อยตัวบนโลก พวกมันจะบินอพยพจากรัสเซียตะวันออกมายังประเทศไทยในช่วงฤดูหนาว ฉันอยากเห็นพวกมันสักครั้ง ไม่ที่ไทยก็รัสเซีย ถ้าฉันโชคดีพอน่ะนะ”

แม้พืชหรือสัตว์หายากบางชนิดอาจไม่ได้มีรูปลักษณ์หรือสีสันดึงดูดใจเท่าสิ่งมีชีวิตยอดฮิตอื่นๆ ที่เธอเคยวาดก่อนหน้า แต่สิ่งที่นาตาเลียต้องการจะสื่อคือสภาวะอันตรายที่พวกมันพบเจอ เพื่อกระจายความตระหนักรู้ออกไปให้ได้มากที่สุด และแม้นั่นจะนำมาซึ่งยอดไลก์ที่ลดลงแต่เธอไม่คิดว่าจะต้องหยุดทำ

“ฉันคิดว่าควรมีคนออกมาพูดเรื่องเหล่านี้ให้มากกว่านี้ และยิ่งดีถ้าเรามีอินฟลูเอนเซอร์หรือคนดังที่พูดเรื่องธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มันต้องใช้เวลาแหละ อย่างตอนนี้เรื่องความยั่งยืนก็เป็นเทรนด์อยู่ซึ่งเราก็ต้องทำกันต่อไป ต้องพยายามที่จะสื่อสารสิ่งนี้ออกไปเท่าที่จะทำได้” เธอบอก

ในปีที่ผ่านมา นาตาเลียเป็นศิลปินคนแรกที่อาสาเข้าร่วมโครงการ Art 4 Nature ที่ใช้งานศิลปะสื่อสารเรื่องราวของธรรมชาติและการอนุรักษ์ เธอเริ่มต้นวาดภาพสัตว์และพืชหายากจาก IUCN Red List (รายชื่อสายพันธุ์ที่อยู่ในอันตรายขององค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ) ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสายพันธุ์ที่คนไม่ค่อยรู้จัก เช่น เต่ามะเฟือง โลมาอิรวดี ตัวนิ่ม นกชายเลนปากช้อน นกชนหิน ฯลฯ และให้ข้อมูลของสัตว์เหล่านี้ผ่านช่องทางของตัวเอง

มาถึงตอนนี้ แม้จะไม่ได้แอ็กทีฟในโซเชียลมีเดียมาระยะหนึ่ง แต่นาตาเลียบอกเราว่าเธอยังคงวาดภาพอยู่และมีความสนใจล่าสุดเป็นพื้นที่ชายฝั่งทะเล หิ่งห้อย ปลาตีน จนถึงลูกต้นโกงกางจะตามมาปรากฏตัวให้เราเห็นในภาพของเธอในไม่ช้า

แม้นาตาเลียจะใช้ผืนผ้าในโลกแฟชั่นและผืนผ้าใบในโลกศิลปะพูดถึงการอนุรักษ์ธรรมชาติ แต่เมื่อพูดถึงการกระจายความตระหนักรู้ไปสู่วงกว้าง อีกหนึ่งพื้นที่ที่นาตาเลียมองว่าสำคัญที่สุดก็คือห้องเรียน

“ที่รัสเซีย ฉันได้รู้เกี่ยวกับสายพันธุ์สัตว์ที่ตกอยู่ในอันตรายตั้งแต่ยังเด็กมากๆ มีการบรรจุเรื่องนี้ไว้ในบทเรียนอย่างจริงจังซึ่งฉันคิดว่าเมื่อคนรู้ข้อมูลและตระหนักถึงความสำคัญก็จะไม่สนับสนุนการซื้อขายสิ่งมีชีวิตเหล่านี้ หรือไม่เพิกเฉยต่อการหายไปของถิ่นที่อยู่ของพวกมัน มันสำคัญนะที่เราควรเรียนรู้เรื่องนี้กันตั้งแต่ในห้องเรียน”

ฟังอย่างนี้แล้ว เมื่อลองย้อนนึกไปในวัยเรียน เราได้ท่องรายชื่อสัตว์ป่าสงวนของไทยกันอยู่บ้าง แต่นอกจากสัตว์สิบห้าชนิดตอนที่เราเรียนอยู่ (ล่าสุดอัพเดตตัวเลขเป็นสิบเก้าชนิดแล้ว) เราก็ไม่ค่อยรู้ว่ามีสัตว์สายพันธุ์ไหนที่กำลังตกอยู่ในอันตรายอีกบ้าง ซึ่งการได้เปิดเข้าไปดูบรรดาสิ่งมีชีวิตต่างๆ ที่นาตาเลียวาดเอาไว้ก็ช่วยกระตุ้นเตือนเราได้เป็นอย่างดี

ก่อนจากกันเธอยังเล่าถึงความสำคัญของทุกๆ สายพันธุ์ที่มีอยู่บนโลกใบนี้ให้ฟัง

“สิ่งมีชีวิตแต่ละสายพันธุ์ล้วนมีบทบาทของมันเองแต่บางครั้งคนก็ไม่ได้ใส่ใจ เช่น ตอนที่นกกระจอกถูกรัฐสั่งกำจัดเพราะพวกเขาคิดว่ามันเป็นศัตรูพืช ในครั้งนั้นความสมดุลทางธรรมชาติได้ถูกทำลายลง และกลายเป็นมหันตภัยทางสิ่งแวดล้อมครั้งใหญ่ครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์”

เธอหมายถึงเหตุการณ์ในช่วง 1950s ที่รัฐบาลจีนภายใต้การนำของเหมา เจ๋อตุง รณรงค์ให้ประชาชนกำจัดสัตว์สี่ชนิดที่รัฐบาลมองว่าเป็นศัตรูพืชและต้นตอของโรคระบาด ได้แก่ นกกระจอก ยุง แมลงวัน และหนู โดยนกกระจอกเป็นเป้าหมายสำคัญที่สุด จนได้ชื่อว่า The Great Sparrow Campaign มีการคำนวณจากปริมาณเมล็ดข้าวที่นกกระจอกแต่ละตัวกินเข้าไป เหมาออกโฆษณาชวนเชื่อที่ว่าถ้าฆ่านกกระจอกได้หนึ่งล้านตัว จะช่วยเซฟข้าวให้เพียงพอกับประชากรหกหมื่นคน

ด้วยความร่วมมือของประชาชนจีนส่วนใหญ่ นกกระจอกถูกฆ่าไปกว่าพันล้านตัว สิ่งหนึ่งที่นักเคลื่อนไหวเคยออกมาเตือนแต่ประธานเหมาไม่ได้รับฟังก็คือ พวกมันไม่ได้กินแค่เมล็ดข้าวแต่ยังกินแมลงอื่นๆ ด้วย ผลคือแมลงที่ไม่ได้ถูกนกกระจอกพันล้านตัวกินเข้าไปได้บุกทำลายนาข้าวของทั้งประเทศ ความยากจนอดอยากลุกลาม ส่งผลให้มีประชาชนอดตายไปกว่ายี่สิบล้านคน

ว่าแต่เรื่องที่เล่ามานี้เกี่ยวข้องกันตรงไหนกับนกชายเลนปากช้อน ปูแสม หรือป่าโกงกาง ก็คงเป็นอย่างที่เธอบอกกับเรา

“ทุกชีวิตล้วนเกี่ยวข้องเชื่อมโยงกันหมดภายใต้ระบบนิเวศ”

ติดตามผลงานหรือสนับสนุน Natalia Smirnova ได้ที่

instagram.com/nataliaaartis

nataliaaartist.com

welovenature.art

The post Natalia Smirnova ศิลปินผู้พาเต่ามะเฟือง โลมาอิรวดี และสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ไปแจ้งเกิดในวงการแฟชั่น appeared first on a day magazine.

‘ใคร’ ที่ว่าล้วนแล้วแต่เป็นศิลปินนักสร้างสรรค์งานวิชวลที่ชาว Arctribe ดูแล้วรู้สึก ‘ตาแตก’ จึงได้รวบรวมงานเหล่านี้และอีกมากมายเอาไว้ให้ผู้คนเข้าไปเสพ ซึ่งเราขอยืนยันว่าแค่บรรยายเป็นตัวอักษรมันไม่ได้อารมณ์ขนาดนั้น คุณอาจจะต้องไปลองเปิดดูผลงานของเหล่าศิลปินเหล่านี้ ว่าแล้วก็ขอผายมือไปยัง arctribemag.com และอินสตาแกรม arc.tribe ที่เหล่าทีมงานภูมิใจนำเสนอ

Photo Courtesy of Glamour Shots studio

Photo Courtesy of Lao Xie Xie

Arctribe เป็นการรวมตัวของศิลปิน-ช่างภาพฝีมือจัดจ้านอย่าง หมิง–กันต์ระพี โชคไพบูลย์ และ ปูนปั้น–กมลลักษณ์ สุขชัย ซึ่งต่างก็เสาะหาวิชวลที่ถูกใจเก็บไว้ดูกันอยู่แล้ว ก่อนทั้งคู่จะชวน รวงข้าว–ภรินทร์ลดา อาภาภิรม เข้ามาช่วยทำเนื้อหาประกอบงานแต่ละชิ้น และมี ผ้าป่าน–สิริมา ไชยปรีชาวิทย์ มาเสริมทัพ วางกลยุทธ์และพาให้ Arctribe ดำเนินต่อไปอย่างจริงจังมากยิ่งขึ้น 

จากที่ตอนแรกหมิงและปูนปั้นโฟกัสไปที่การพางานภาพถ่ายไปอยู่บนสิ่งของอื่นๆ นอกแกลเลอรี เช่น สกรีนลงบนเสื้อยืด พิมพ์เป็น zine หรือแปลงเป็นสินค้าต่างๆ จนเมื่อโควิด-19 ทำให้ทุกอย่างสะดุด พวกเขาจึงกลับมาสู่แพลตฟอร์มออนไลน์และไม่จำกัดตัวเองอยู่แค่คำว่า ‘ภาพถ่าย’ แต่จะมองไปยังงาน ‘ภาพ’ หรือวิชวลที่ใช้วิธีการหรือรูปแบบไหนๆ ก็ได้ทั้งนั้น

ณ ตอนนี้พวกเขาตั้งใจว่า Arctribe จะเป็นแหล่งรวบรวมงานวิชวลที่น่าสนใจจากฝั่งเอเชียพร้อมทั้งลิงก์ไปสู่แหล่งเผยแพร่งานของศิลปินคนนั้นๆ โดยตรง ซึ่งงานที่ปรากฏบนแพลตฟอร์มของพวกเขามีทั้งงานที่ไปเสาะหาด้วยสกิลนักสืบจนเจองานสุดแรร์บนอินสตาแกรม หรือชักชวนศิลปินที่รู้จักให้มาแสดงงานบนแพลตฟอร์มนี้กัน ทั้งยังเปิดโอกาสให้ใครก็ตามส่งผลงานเข้ามาให้ทีมพิจารณา มากไปกว่านี้ในอนาคตพวกเขายังวางแผนจะขยายไปยังศิลปินฝั่งตะวันตกรวมถึงขยับไปสู่พื้นที่ออฟไลน์ด้วย

ท่ามกลางวัฒนธรรมทางสายตาที่เฟื่องฟูในโลกอินเทอร์เน็ต อัลกอรึทึมอาจเลือกสิ่งที่คิดว่าคุณสนใจมาให้ แต่ผู้ก่อตั้งแพลตฟอร์มนี้ยังเชื่อในพลังการเลือกสรรของมนุษย์ที่มักเฟ้นหาพื้นที่ต่างๆ ที่อาจยังไม่ถูกค้นพบ ท่ามกลางการก้าวกระโดดของสไตล์และรูปแบบงานศิลปะ เราจึงอาจพบความเป็นไปได้มากมายของงานวิชวลได้ที่นี่

และต่อจากนี้คือความเป็นไปได้ในสายตาของชาว Arctribe ทั้งสี่

วิชวลแบบไหนที่ Arctribe จะเลือกมานำเสนอ

หมิง : หลากหลายมากนะ  เราไม่ได้เลือกมาแค่วิชวลจี๊ดตาแตกแต่ยังมีงานขาว-ดำ โทนพาสเทล ภาพพอร์เทรต และอื่นๆ ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับความสนใจของคนในทีมด้วย อย่างผมชอบดูงานสี ก็เน้นสีเป็นหลักและความเวียร์ดของรูป 

ปูนปั้น : ส่วนสิ่งที่ปั้นเลือกส่วนใหญ่จะดูสิ่งที่ศิลปินทำว่าต่อยอดจากภาพของตัวเองจนเกิดเป็นสิ่งใหม่ยังไง เราอยากให้คนตื่นเต้นกับการมอง 

รวงข้าว : พอเราเจองานที่เราอยากพับลิชเราก็จะติดต่อเขาไปว่าเราสนใจรูปนี้นะแล้วส่งคำถามไปให้เขาตอบกลับมาเกี่ยวกับกระบวนการทำงานเพราะเราอยากให้คนได้ดูภาพแล้วก็ได้เข้าใจวิธีคิดของเขาด้วย ถึงอย่างนั้น เราก็พยายามเรียบเรียงให้สั้นกระชับและได้ใจความที่สุดเพื่อไม่ให้รบกวนการดูภาพของคน รวมถึงมีบทวิจารณ์สั้นๆ ของเราในฐานะคนที่ดูงานประกอบลงไป

Photo Courtesy of Adi Putra

ผ้าป่าน : เราสนใจวิชวลที่จะไม่ได้เห็นในชีวิตประจำวัน สนใจที่ได้เห็นว่าเจ้าของภาพตั้งคำถามกับอะไรยังไงบ้าง หรือสนใจสิ่งที่ทำให้เรารู้สึกว่าแกเห็นสิ่งนี้ได้ยังไงวะ แกเอาสิ่งนี้มาแปะกับของแบบนี้ได้ยังไงวะ หรือทำไมแกถึงมองโลกแบบนี้วะ 

เอาจริงๆ การเอาของที่ตรงข้ามกันมาอยู่ด้วยกันมันไม่ใช่คอนเซปต์ที่ใหม่หรอก แต่การได้เห็นวิชวลแบบนี้ก็ยังทำให้เราตื่นเต้นกันอยู่และก็พบว่ามีคนกลุ่มที่ใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ ที่สนุกกับวิชวลแบบนี้ ความเพี้ยนแบบนี้ มันสนุกที่ได้เห็นว่าคนเรามีภาพอะไรในหัวกันบ้างนะ

เราเคยคุยกันว่าวงการถ่ายภาพก็เหมือนทุกวงการที่ถูกดิสรัปต์ด้วยเทคโนโลยี ตอนนี้ทุกคนมีกล้องอยู่ในโทรศัพท์มือถือ สามารถอัพโหลดภาพขึ้นไปโชว์ในโลกออนไลน์ได้ทุกวัน มีรูปเก็บอยู่บนคลาวด์อีกมากมายไม่รู้กี่แสนกี่ล้านรูป นอกจากนี้ ในยุคนี้ยังมีการดิสรัปต์ความคิด วิธีการทำงานวิชวล คือคุณไม่ต้องถ่ายรูปอย่างเดียวก็ได้ คุณอาจจะทำภาพสามมิติขึ้นมาใส่ในรูป ใช้เทคนิคคอลลาจ หรืออะไรก็ตาม ซึ่ง Arctribe ก็กำลังเฝ้ามองสิ่งนี้และพยายามเสนอรูปแบบงานที่ล่าสุดไปเรื่อยๆ

Photo Courtesy of Supakorn Tanongka

Photo Courtesy of Supakorn Tanongka

มีคำกล่าวที่ว่านี่คือยุคที่ไม่มีอะไรใหม่อีกแล้ว คำว่าใหม่ในรูปแบบของพวกคุณคืออะไร

รวงข้าว : ก็เป็นอย่างคำพูดที่ว่า nothing new under the sun ถ้าจะให้พูดจริงๆ มันไม่มีอะไรใหม่มานานแล้ว ดังนั้นเราย่อมเจองานที่ดูเหมือนๆ กันหรืองานที่มีเรฟเฟอเรนซ์ แต่เราเชื่อในการหยิบของเก่ามาสังเคราะห์ มาผสมผสานใหม่ 

ความใหม่มันอยู่ที่กระบวนการคิดมากกว่า อย่างเช่น เรานำเสนองานของคุณ Kurumi Ono ซึ่งเป็นช่างภาพที่ทำเรื่องเวลา คอนเซปต์เรื่องเวลาก็มีคนพูดมานานแล้วแต่เรายังไม่เคยเห็นวิธีการในแบบของเขามาก่อน ดังนั้นความใหม่มันคือการหาวิธีใหม่ๆ ในการเล่าเรื่องเดิมๆ

หมิง : แล้วมันจะเกิดเสียงของเราเอง 

ปูนปั้น : หรืออย่างงานของเรา จุดตั้งต้นก็มาจากเรื่องเล่าจักรๆ วงศ์ๆ ที่เป็นของเก่าแก่มาก แต่เราสนใจการนำมาผสมกับองค์ประกอบในยุคปัจจุบัน

ผ้าป่าน : เรารู้สึกว่างานบางชิ้นอาจมีแนวคิดเหมือนของที่มีอยู่ก่อนหน้า แต่การนำเสนอผ่านมุมมองของเราในบริบทของเรา มันน่าจะทำให้งานมีองค์ประกอบต่างจากคนอื่นแน่ๆ เป็นองค์ประกอบเฉพาะตัวที่เกิดจากคนที่โตมาแบบเรา มีพ่อแม่แบบเรา เจอสิ่งแวดล้อมแบบเรา เคยผ่านเรื่องแบบเราเท่านั้น

ถึงอย่างนั้นเราก็ยังคาดหวังว่าจะเจองานที่ใหม่กว่าที่เคยเห็น เราตื่นเต้นกับการที่มนุษย์ยังไม่รู้ว่าตัวเองมีศักยภาพได้ขนาดไหน อย่างเรื่องการทำงานวิชวล เรารู้สึกว่าถ้าเราทำงานโดยใช้ตรรกะมันมีโอกาสที่จะซ้ำกับของที่มีอยู่แล้วเพราะตรรกะมันเป็นสิ่งที่เราสั่งสมมาผ่านบรรทัดฐานของสังคม แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่คนทำงานที่ไม่ต้องเมคเซนส์ก็ได้ งานนั้นอาจจะเกิดจากจิตใต้สำนึกซึ่งเป็นพื้นที่ที่คนยังไม่ได้ลงไปสำรวจจนเข้าใจได้ถ่องแท้ ดังนั้นในอนาคตเราอาจจะได้เจองานที่ประหลาดกว่านี้อีก

ทำไมถึงเลือกนำเสนองานจากศิลปินฝั่งเอเชียก่อน

ผ้าป่าน: เราคิดว่ายังมีงานจากฝั่งเอเชียที่ยังไม่ถูกค้นพบอีกมาก เราให้คนรู้สึกว่าถ้าอยากควานหาวิชวลที่น่าสนใจในเอเชียสามารถมาหาที่นี่ได้ แล้วเรานำเสนอในมุมมองของเอเชียด้วยกัน อย่างปูนปั้นอินกับงานคนไทยจริงๆ ความใฝ่ฝันคือการทำคอสตูมให้ช้างสามเศียร หรืออย่างหมิง ถึงจะกลับมาจากนิวยอร์กก็ทำงานถ่ายภาพในไทยด้วยสายตาคนไทย ไม่ใช่สายตาแบบคนเมืองนอกมามองงานคนตะวันออก

นอกจากงานที่คัดสรรมา สิ่งที่เตะตาเราคือเว็บไซต์ของพวกคุณก็ยังฉูดฉาดมาก 

ปูนปั้น: เรามีแนวคิดว่าถ้าอยากดูงานศิลปินที่เราคิวเรตเฉยๆ ก็ไปดูในอินสตาแกรม แต่ถ้าอยากดูงานออกแบบและอาร์ตไดเรกชั่นของพวกเราก็สามารถเข้าไปดูในเว็บไซต์ได้ค่ะ ปั้นใส่อะไรลงไปเยอะมาก เป็นคนน้อยไม่เป็น ก็ได้พี่หมิงที่มาชวนลดทอนมันลง ดังนั้นงานออกแบบในเว็บไซต์มันเป็นงานออกแบบที่พวกเราทำร่วมกันเพื่อจะนำเสนอภาพต่างๆ ก็ลองไปบริหารสายตากันนิดหนึ่ง

มีงานที่ประทับใจเป็นพิเศษไหม

หมิง : พวกเราชอบทุกงานเลย ขอหยิบมาบางชิ้นแล้วกันนะ เช่นงานของ กาย ศุภกร น้องติดต่อเรามาเอง เราเห็นงานแล้วก็ชอบมาก มันให้ความรู้สึกว่ามีงานแบบนี้ด้วยเหรอในเมืองไทย หรือคุณ Jingran Zhang  ที่เราชอบงานเขามากๆ พอติดต่อให้เขามาลงงานด้วยกันก็เลยได้คุยกันจนตอนนี้กลายเป็นเพื่อนกันไปแล้ว

Photo Courtesy of Jingran Zhang

Photo Courtesy of Jingran Zhang

ปูนปั้น : อีกคนที่เราชอบคือคุณ Lao Xie Xie ที่ใช้ชื่องานว่า China555 ตัวเลข 555 ในภาษาไทยหมายถึงเสียงหัวเราะแต่ในภาษาจีนออกเสียงว่าหวู่หวู่หวู่ ซึ่งคือเสียงร้องไห้ เขาจะอยากถ่ายทอดเรื่องวัฒนธรรมผ่านงานเพราะตัวเขาไม่ได้ฟิตอินกับสังคมจีน

Photo Courtesy of Lao Xie Xie

Photo Courtesy of Lao Xie Xie

รวงข้าว : แล้วก็จะมีงานของคุรุมิ โอโนะ เขาถ่ายภาพดอกไม้แล้วก็เอาไปฝังดินให้ภาพนั้นย่อยสลายแล้วก็ถ่ายมันอีกที ซึ่งเรามองว่ามันเกิดจากการที่เขาตั้งคำถามที่มากกว่าชีวิต วิชวลของเขามันเลยมากไปกว่าชีวิต

Photo Courtesy of Kurumi Ono

Photo Courtesy of Kurumi Ono

คุณมีภาพไหมว่า Arctribe ในตอนที่เบ่งบานที่สุดจะเป็นยังไง

หมิง : เราอยากขยับขยายไปพับลิชงานของศิลปินฝั่งตะวันตกมากขึ้นเพราะตอนนี้มีฝรั่งที่เขาส่งงานเข้ามาให้เราพิจารณา ซึ่งมันน่าสนใจจริงๆ นอกเหนือจากนี้เราก็อยากทำอีเวนต์เป็นนิทรรศการกลุ่ม มีดนตรี มีดีเจ เราจะชอบซีนแบบอันเดอร์กราวนด์หน่อยๆ

เราพยายามชวนให้คนทั่วไปเข้ามามีส่วนร่วมนะ เช่น เราจะมีแฮชแท็ก #Arctribesummer2020 ที่ให้คนมาแชร์ภาพฤดูร้อนของตัวเองเพราะฤดูร้อนปีนี้เป็นฤดูร้อนในแบบที่เราไม่เคยเจอกันมาก่อน จะเป็นภาพอะไรก็ได้ขอให้มีวิชวลที่น่าสนใจ ซึ่งถ้าอยากดูว่าฤดูร้อนของพวกเราเป็นยังไงก็ดูในวิดีโอที่พวกเราทำกันได้

ปูนปั้น : เราอยากต่อยอดแพลตฟอร์มออนไลน์ของเราเป็นแมกกาซีน เพราะจุดตั้งต้นที่ทำให้เรากับพี่หมิงเริ่มทำโปรเจกต์นี้คือเราอยากทำซีนในงานอาร์ตบุ๊กแฟร์ อยากให้มันออกมาเป็นเล่มจริงๆ 

ผ้าป่าน : ตอนนี้เราพยายามจะเข้าไปมีส่วนร่วมกับงานประกวดในประเทศต่างๆ เช่น ญี่ปุ่น เกาหลี มันทำให้เรารู้อินไซต์ว่าตอนนี้เขามีมูฟเมนต์อะไร เขาส่งงานแบบไหนเข้าประกวดกันแล้วนำมาเชื่อมโยงกับ Arctribe เช่น เราได้เข้าไปดูโปรแกรม ONAEBA ที่ญี่ปุ่นและได้เจองานของคุณแม่ญี่ปุ่นคนหนึ่งที่ถ่ายรูปลูกมาอัดเป็นภาพขาว-ดำ เราก็ชวนเขามาพับลิชงานกับเรา หรือบางงานที่เรามีโอกาสได้ไปเป็นกรรมการเราก็จะชวนงานที่ชนะมาพับลิชกับเราด้วย 

รวงข้าว : เราอยากขยับขยายแพลตฟอร์มของเราสู่ภาพเคลื่อนไหวหรืองานโปรดักชั่นที่เน้นวิชวล มันอาจไม่ต้องเป็นเรื่องเล่าอีกต่อไป อาจจะเป็นแค่ภาพ แสง สี ตอนนี้เราดูวิดีโอแล้วเหมือนโดนเขาเขวี้ยงของใส่หน้าว่ามันเป็นแบบนี้ๆๆ นะ แต่เราอยากนำเสนองานที่คนดูสามารถมีส่วนร่วมได้ มาเจอกันครึ่งทาง เราบอกคุณแค่นี้นะแล้วอีกครึ่งหนึ่งคุณรู้สึกหรือคิดกับมันยังไงล่ะ

The post Arctribe แพลตฟอร์มวิชวลอาร์ตตาแตกแห่งภาคพื้นเอเชีย โดยคนทำงานวิชวลเพื่อคนชอบงานวิชวล appeared first on a day magazine.

เพราะไม่ว่าจะเป็นภูเขาสูงวิวอลังการหรือทะเลสีครามหาดสวยๆ เกาะทางตอนใต้ของอินโดนีเซียแห่งนี้ก็มีให้หมด และคงน่าเสียดายเอามากๆ ถ้ามันจะถูกหลงลืมไปท่ามกลางความหวาดกลัวฤทธิ์เดชของภูเขาไฟอากุง ซึ่งตอนนี้ได้สงบลงเรียบร้อยแล้ว ดอกไม้บูชาตามแท่นบูชาเทพเจ้าที่มีอยู่ทุกหัวระแหงของเกาะก็ยังคงสดใสอย่างเคย

ในวันที่ลมฤดูร้อนพัดชื่นฉ่ำ เราไปถึงที่นั่น และเริ่มต้นด้วยทะเล

อูลูวาตู: เยือนวิหารศักดิ์สิทธิ์ ดูทะเลแซฟไฟร์ และลิงที่มองไม่เห็น

หลังจากแลนดิ้งสู่สนามบินนานาชาติเดนปาซาร์ เราก็มุ่งหน้าไปที่อาหารเป็นอย่างแรก หลังจากชิม Local Bowl ของร้านอาหารขึ้นชื่อไปนิดหน่อย และพบว่าอาหารท้องถิ่นอินโดนีเซียยังคงไม่ใช่ทาง ด้วยความอิ่มแค่พอประมาณ เรามุ่งหน้าต่อไปยังอูลูวาตู (Pura Luhur Uluwatu) วัดฮินดูที่อยู่ร่วมกับทะเลและหน้าผาสูงอย่างกลมกลืนกัน

อูลูวาตูคือหนึ่งในวัดเก่าแก่ที่สุดในเกาะบาหลี ตั้งอยู่บนหน้าผาสูงที่ประชิดติดทะเล โดยที่นี่ถูกสร้างขึ้นเพื่ออุทิศให้เทพเจ้าแห่งท้องทะเล ด้วยความที่อินโดนีเซียนับถือศาสนาฮินดูเป็นศาสนาแรกๆ ความเชื่อเรื่องเทพเจ้าที่คอยปกปักรักษาสรรพสิ่งจึงฝังรากแน่น มีสถานที่ศักดิ์สิทธิ์สำหรับการสักการะเป็นจำนวนมาก เมื่อเวลาผ่านไปจึงกลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ

คำเตือนแรกจากไกด์เมื่อมาถึงอูลูวาตูก็คือ “ระวังลิงให้ดี” เราเลยเก็บหมวกและแว่นกันแดดอย่างมิดชิด แต่ตลกดีที่ลงไปแล้วก็ไม่เห็นเงาลิงสักตัว แม้แต่สระน้ำที่สร้างไว้ให้ลิงคลายร้อนก็ยังไม่มีลิงมาใช้บริการ แล้วก็นึกขึ้นได้ว่าครั้งก่อนที่มาที่นี่ เราก็ไม่เจอลิงสักตัวเหมือนกัน

เราเคยมาที่บาหลีครั้งหนึ่งเมื่อสองปีก่อน แต่อูลูวาตูก็ยังไม่น่าเบื่อ ไม่ใช่แค่ทัศนียภาพของมัน แต่เป็นผู้คนหลากสัญชาติที่มาเยือนแลนด์มาร์กแห่งนี้ ด้วยความที่ทางวัดยังเคร่งเรื่องการเคารพสถานที่ ผ้าถุงหลากสีจึงถูกแจกให้นักท่องเที่ยวที่สวมกระโปรงหรือกางเกงขาสั้น แต่ที่สุดแล้วคนที่ทำการบ้านมาดีย่อมชนะ เพราะกลุ่มคุณป้าชาวจีนที่มาพร้อมกับชุดกระโปรงยาวกรุยกรายประดับดอกไม้สีสันสดใสท้าแดด ก็สามารถเซย์โนผ้าถุงสีมิกซ์ยาก แล้วเข้าวัดไปพร้อมกับ total look ที่เตรียมมาพร้อมสลับกันถ่ายรูปกันอย่างเพลิดเพลินจำเริญใจ

ในบริเวณเดียวกันเราสามารถพบเห็นชาวฮินดูที่เข้ามาสักการะเทพเจ้า ปะปนกับชาวอินโดนีเซียศาสนาอื่นที่มาเยือนในฐานะนักท่องเที่ยว เราจึงเห็นภาพสังคมสหวัฒนธรรมของเขาได้ชัดเจน

แต่สิ่งที่ประทับใจที่สุดสำหรับอูลูวาตู และทำให้เรามุ่งหน้าไปหาโดยเร็วก็คือวิวจากแนวกำแพงวิหาร ที่มองลงไปเห็นเท็กซ์เจอร์สวยงามของน้ำทะเลสีแซฟไฟร์ที่เข้ากระทบกับโขดหินสีดำ ผุดเป็นฟองคลื่นสีขาว เป็นลวดลายของทะเลที่สวยที่สุดเท่าที่เคยเห็น มองกี่ทีก็ไม่เบื่อ เราก้มมองอยู่อย่างนั้น นานจนรู้ตัวอีกทีก็ต้องย้ายที่เสียแล้ว

หาดจิมบารัน: ตะวันตกสีชมพู และความโรแมนติกทันทีที่ฟ้ามืดลง

เราย้ายมาที่หาดจิมบารัน (Jimbaran Beach) เพื่อจัดการกับซีฟู้ดเซ็ตมหึมา โดยอาหารทะเลเป็นหนึ่งในของขึ้นชื่อของบาหลี แต่ถ้าเป็นเราคนไทยที่คุ้นชินกับน้ำจิ้มซีฟู้ดรสแซ่บคงไม่ประทับใจเท่าไหร่ เพราะน้ำจิ้มสีจัดๆ ของเขาดูท่าจะร้อนแรง แต่พอชิมแล้วมีแต่เค็มปะแล่มๆ กับหวานนิดๆ เท่านั้น หามีรสเผ็ดหรือเปรี้ยวใดๆ ไม่ จึงเป็นอีกครั้งที่เราต้องทำใจกับอาหารแล้วเสพสุขกับวิวตรงหน้าแทน

หาดจิมบารันอยู่ทางตะวันตกของเกาะบาหลี ขึ้นชื่อในการชมตะวันตกดิน (ขณะที่ทะเลบริเวณใกล้ๆ กันนั้นขึ้นชื่อเรื่องคลื่นแรงเหมาะกับการเล่นเซิร์ฟ) น่าเสียดายที่วันนั้นมีเมฆเยอะจนไม่เห็นดวงอาทิตย์ เห็นแต่แสงสีทองรางๆ ด้านหลังเมฆ เราได้แต่แงะซีฟู้ดกินหงอยๆ ทำใจว่าคงไม่ได้เห็นวิวที่เขาว่า แต่แล้วพอเวลาผ่านไปอีกหน่อยก็มีซีนพิเศษของวันเกิดขึ้นจนได้ แสงจากดวงอาทิตย์ย้อมสีริ้วเมฆทั้งหมดที่บังซีนอยู่ ให้กลายเป็นสีชมพูสวยจับใจ แล้วค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสีแดงฉานในที่สุด และพอฟ้ามืดลง บรรดาโรงแรมตามแนวเขาและโต๊ะอาหารทั่วทั้งหาดก็พร้อมใจกันเปิดไฟส่งเสริมบรรยากาศอย่างยอดเยี่ยม กลายเป็นชั่วเวลาประมาณหนึ่งชั่วโมงที่เป็นอีกเมจิกโมเมนต์ง่ายๆ ในชีวิต

ตีร์ตากังกา: ความสงบงามของสายน้ำ กับปลาคาร์พร้อยพันตัว

วันต่อมาได้นอนเต็มอิ่มและตื่นเช้ามาสูดบรรยากาศสดใส ไม่ต้องรอช้า วันนี้เรามุ่งหน้าขึ้นภูเขา และจุดหมายแรกของวันก็คือวิหารเลมปูยัง (Pura Lempuyang Temple) ที่มีเสาคู่ของวิหารเป็นจุดชมวิวระดับท็อป มองไกลออกไปจะเห็นภูเขาไฟอากุงอันยิ่งใหญ่ที่แผลงฤทธิ์เอาไว้เมื่อปี 2017 จนหลายคนกลัวเกรง แต่ปัจจุบันมันได้สงบลงแล้ว และด้วยความที่ทางวัดยังคงไว้ซึ่งความเคารพองค์เทพเจ้า ผู้หญิงที่กำลังมีประจำเดือนอย่างเราจึงถูกห้ามขึ้นวัด (เขาถามมา เราก็ตอบไปอย่างมึนๆ ว่าเป็นค่ะ) เลยไม่มีอะไรจะเล่ามากนัก ขอเลื่อนผ่านไป

จุดต่อมาที่เรารักมากก็คือ ตีร์ตากังกา (Tirta Gangga) สถานที่แห่งความสงบร่มเย็นที่เหมาะกับการนั่งจิบชากับฟังดนตรีพื้นเมืองอินโดนีเซียเป็นที่สุด

ตีร์ตากังกาเคยเป็นทรัพย์สินของราชวงศ์ Karangasem ที่ปัจจุบันเสื่อมอำนาจไปแล้ว ถูกสร้างขึ้นตั้งแต่ปี 1948 เป็นสวนน้ำบนภูเขาที่ชาวบาหลีเชื่อว่าใครที่ได้อาบน้ำจากน้ำพุข้างบนนี้จะได้รับความเยาว์วัยกลับไป (Gangga คือคำเดียวกับ คงคา ที่แปลว่าสายน้ำ) เมื่อไปถึงเราก็พบกับสวนน้ำกว้างใหญ่ ทำจากแท่นหินกลมๆ เรียงรายเอาไว้ให้คนเดินเข้าไปได้ ในน้ำที่ใสแจ๋วเต็มไปด้วยปลาคาร์พสีสดตัวเขื่องฝูงใหญ่ ที่คุ้นชินกับผู้คนและพร้อมจะว่ายไปหาใครก็ตามที่เดินไปบนแท่นหิน

รอบๆ สระเต็มไปด้วยรูปปั้นและสิ่งปลูกสร้างแบบ ‘บาหลี้บาหลี’ กับสวนสวยแบบทรอปิคอลจ๋า เมื่อบวกกับฟ้าสีสวย ลมเย็นๆ และเสียงดนตรีพื้นเมืองจากเด็กๆ ที่บรรเลงอยู่ด้านในสุดของสวน เราก็รู้สึกได้ถึงความสงบขั้นสุดชวนนิพพาน

และขณะที่อินๆ อยู่นั้น ฝนก็ตกลงมา เปลี่ยนอารมณ์ให้กลายเป็นเหงาไปเสียเฉยๆ ก็เป็นอันว่าย้ายที่

ชิมสละสดๆ ถึงสวน ชมการร่ายรำขยับตาเร็ว-แรง แบบ Baliness Dance

ชาตินี้เคยกินแต่สละไซเดอร์ที่เป็นรสชาติในขนมหวาน เราเลยได้ชิมสละที่แท้จริงครั้งแรกที่บาหลีนี่เอง แถมไกด์ท้องถิ่นที่พาเราขึ้นภูเขาไปยังเคลมว่าสละที่นี่อร่อยที่สุดในโลกอีกต่างหาก (ไม่เคยชิมสละของที่อื่นเลยไม่สามารถเคลมต่อให้ได้)

บนภูเขาสลับซับซ้อน เป็นที่ตั้งของหมู่บ้านสิเบตัน (Sibetan Village) ที่มีสวนสละขนาดใหญ่อันลือชื่อของบาหลี วันนั้นที่เราไปเยือนพร้อมกับคณะสื่อฯ และตัวแทนเอเจนซีท่องเที่ยว จึงมีโอกาสได้ชมการร่ายร่ำแบบโบราณจากเด็กๆ ในหมู่บ้านด้วย ระหว่างดื่มด่ำกลิ่นหอมเฉพาะตัวและรสหวานเจี๊ยบของสละ ก็เลยได้เพลินกับการรำอันทรงพลัง ขยับคอ ไหล่ เอวต้องเป๊ะ ล็อกท่าต้องแน่น และมีจุดเด่นคือการขยับลูกตาให้เร็วแรง เห็นชัด ประกอบกับการแต่งหน้าแต่งองค์ทรงเครื่องเป็นตัวละครต่างๆ ในความเชื่อ เช่นนก Garuda หรืออื่นๆ แล้ว เลยเป็นการแสดงที่ดูเพลินและประทับใจมาก (คืนนั้นกลับโรงแรมก็แอบลองซ้อมท่าหน้ากระจกแล้วพบว่ายากโคตรๆ)

ชิมสละจนลิ้นร้อนกันไปแล้ว ก็ถึงเวลาเยี่ยมชมสวนสละ นี่เป็นครั้งแรกอีกเช่นกันที่เราเห็นต้นสละ ลักษณะคล้ายต้นปาล์มเตี้ยๆ แต่เต็มไปด้วยหนามแหลมในทุกส่วนของกิ่งก้าน เดินไปก็เพลินๆ ดี แต่อีกใจก็เหมือนซ้อมลงนรกขุมต้นงิ้ว การเดินเซเพราะง่วงของเราก็เรียกเสียงหวีดจากเพื่อนร่วมทริปได้หลายที ยังดีที่รอดมาได้ มีแค่โดนยุงกัดเท่านั้น

พ้นออกจากสวนสละไป เราเดินเล่นไปตามแนวป่าจนถึงจุดชมวิวของหมู่บ้าน เรายืนมองไปสุดลูกหูลูกตา ที่เห็นทั้งหมดคือป่าและทะเล เท่านี้จริงๆ หากแต่มันดูยิ่งใหญ่มาก และความตั้งใจของชาวบ้านที่เตรียมพื้นที่ เตรียมการแสดง พาเราชมสวนสละ เล่าวิถีชีวิตให้เราฟัง ก็ยิ่งทำให้พบว่าอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวสำคัญกับพวกเขามากจริงๆ

สู่ใต้น้ำกับกิจกรรม Seawalker

ลงจากภูเขา วันต่อๆ มาเราก็ได้เต็มอิ่มกับทะเล และก็เป็นอีกครั้งที่อินโดนีเซียทำให้เราไปถึงสุดขอบของคำว่ากลัวตาย โดยครั้งก่อนหน้าเราไปที่คาวาอีเจี้ยน ซึ่งเป็นการไต่เขาลงไปยังก้นภูเขาไฟที่คุ้งไปด้วยไอกำมะถันแต่วิวสวยลืมตาย ครั้งนี้เรามาที่ทะเลซึ่งห่างจากชายฝั่งแค่ประมาณ 500 เมตร (ล่ะมั้ง) น้ำลึกก็แค่ 4.5 เมตร แต่คนที่กลัวเรื่องแรงดันน้ำและการหายใจไม่ออกอย่างเราก็ตัวสั่นจนต้องขอลงเป็นคนสุดท้าย

ที่นั่นเป็นหาดของโรงแรม Puri Santrian เรานั่งเรือออกไปจนถึงสถานีเล็กๆ ของกิจกรรม เราค่อยๆ ก้าวลงบันไดเพื่อลงสู่ใต้น้ำ เห็นน้ำสีเขียวครามกับแรงดันที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ก็เริ่มรู้สึกอัดอัด ส่งสัญญาณออกไป หวังจะขอขึ้นมาก่อน ไกด์ก็บอกให้ลองเอามืออุดจมูกแล้วดันลมออกมาทางปาก ขยับกรามซ้ายขวา กลืนน้ำลาย ในที่สุดก็ผ่านไป เราลงไปต่ออีกหน่อยก็ถึงพื้นทะเล ปลาเริ่มมาทักทายจนลืมความกลัวเป็นปลิดทิ้ง เมื่อไปถึงข้างล่างก็มีราวให้จับเดินไปเรื่อยๆ

พอลงไปถึงพื้นทะเลเท่านั้นแหละ รู้สึกเหมือนเราได้ก้าวผ่านอะไรบางอย่าง (ทั้งที่จริงนี่คือกิจกรรมโคตรเบสิกสำหรับคนที่ชอบอะไรง่ายๆ) นั่นล่ะ เราสวมหมวกออกซิเจนที่ถูกออกแบบมาเพื่อการนี้โดยเฉพาะ และมีหน้าตาเหมือนหมวกอวกาศ แล้วจากนั้นก็เป็นเรื่องของทะเล ปลาหลากชนิดอยู่ตรงหน้าแค่คืบเดียว เห็นลวดลายของมันชัดเจน

เจอปะการังพุ่มใหญ่พุ่มหนึ่ง เราคิดจะมองมันเงียบๆ แต่ไกด์ก็ส่งสัญญาณให้เราลองจับสัมผัสพวกมันดู นุ่มหยุ่น และไม่เหมือนอะไรที่เคยจับมาชั่วชีวิต ใกล้ๆ กันมีปลาผีเสื้อสีดำตัวเล็ก ปลาการ์ตูนเล็กน้อยมาทักทาย เข้าใจความรู้สึกของเงือกน้อยแอเรียลขึ้นมาเบาๆ

เป็นระยะเวลาไม่ได้นานมาก แต่ครั้งแรกใต้ท้องทะเลแห่งนี้คงเป็นอะไรที่เราไม่ลืม—บาหลีครั้งที่สองนี้ก็เช่นกัน

ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ดูเหมือนว่าการท่องเที่ยวจะทำลายบาหลีไปไม่น้อย และไม่แน่ว่าการคำรามของภูเขาไฟอากุง ในทางหนึ่งอาจจะเป็นการให้บาหลีได้พักหายใจหายคอ จัดการกับวิกฤติสิ่งแวดล้อม และทบทวนเรื่องวิถีการท่องเที่ยวของเกาะ เพื่อจะกลับมาครองตำแหน่งสวรรค์แห่งดินแดนทรอปิคอลได้ดังเดิม สิ่งที่เราพบเห็นในทริปนี้คือความตั้งใจของคนท้องถิ่นที่พร้อมจะสนับสนุนการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และเชิงวัฒนธรรมกันมากขึ้น และความตั้งใจอันแรงกล้าของพวกเขานั้น ก็ทำให้เราอยากชวนใครก็ตาม

ถ้ามีเวลา ไปบาหลีเถอะ

ขอขอบคุณ AirAsia ที่เอื้อเฟื้อการเดินทางและทริปสนุกๆ บนเกาะบาหลี และเที่ยวบินตรงไป-กลับ จากสนามบินดอนเมือง สู่สนามบินนานาชาติเดนปาซาร์

ภาพ ขจรศิริ อุ่ยมานะชัย

The post Bali : both mountain and sea บาหลีหลังภูเขาไฟสงบ จากวิหารบนยอดเขาสู่ก้าวเดินใต้ทะเล appeared first on a day magazine.