‘Mayday Dream’ คือความฝันที่จะได้พัฒนาระบบขนส่งสาธารณะทุกระบบให้มีประสิทธิภาพ ด้วยการสร้างความเป็นมิตรและผลักดันให้เกิดการพัฒนาโดยการมีส่วนร่วมของทุกคน เพื่อให้ทุกวันเป็นวันเมล์เดย์ หรือวันที่ขนส่งสาธารณะในบ้านเราเป็นมิตรต่อผู้ใช้งาน และวันที่ระบบขนส่งสาธารณะเป็นทางเลือกหลักในการเดินทางสำหรับทุกคน

พ.ศ. 2561 จะเรียกได้ว่าเป็นปีที่ฝันของเราเหมือนเริ่มก่อตัว เริ่มเป็นก้อน ไม่ใช่แค่เมฆลอย ๆ อีกต่อไปแล้ว ปีที่แล้วเป็นปีที่เราได้พัฒนา street furniture ของรถเมล์ทั้งหมดที่ประกอบไปด้วย ป้ายรถเมล์ (ซึ่งมีชื่อเล่นที่เราเรียกกันอย่างง่าย ๆ ว่า TypeA) ศาลารอรถเมล์ (TypeB) และป้ายข้อมูลระดับย่าน (TypeC) ให้ทั้ง 3 สิ่งยกระดับคุณภาพชีวิตและยกระดับคุณภาพการเดินทางด้วยรถเมล์ของทุกคน

ตลอดหลายปีที่ผ่านมาเมล์เดย์ได้เดินทางเก็บเกี่ยวชักชวนผู้คนมาร่วมก่อร่างสร้างฝันให้เป็นจริงด้วยกัน ฝันของเราจึงไม่ใช่แค่ฝันของเรา แต่มันคือฝันของใครหลายคน ที่ฝันแบบเดียวกับเรา ผลลัพธ์ที่ออกมาจึงไม่ใช่งานที่จะถูกตีตราว่างานเมล์เดย์ แต่มันคืองานของทุกคน เพื่อทุกคน

ป้ายข้อมูลระดับย่าน (TypeC)

จากวิกฤตขนาดตัวอักษรเล็กจิ๋ว จากวิกฤตข้อมูลเบียดแน่นติดพื้น และวิกฤตอื่นๆ อีกมากมายของป้ายนี้ ทำให้กรุงเทพมหานครตกอยู่ในสภาพไม่ต่างจากผู้ป่วย ICU ที่โดนทุกสื่อ และผู้คนมากมายในโลกอินเทอร์เน็ตรุมเร้า จนทำได้แค่แถลงข่าวประคองอาการไปวันๆ จากวิกฤตที่ทุกคนมุ่งหน้าโจมตี แต่เราเห็นว่านี่เป็นโอกาสอันดีที่กรุงเทพมหานครจะยอมให้เราพัฒนาป้ายดังกล่าว

หลังจากเกิดวิกฤตพวกเราทดลองนำข้อมูลทุกอย่างที่กรุงเทพมหานครเคยจัดเรียงอยู่ในป้ายมาลดทอน ปรับปรุง และจัดเรียงใหม่ ด้วยเวลาที่จำกัดเราจึงถือวิสาสะลงมือปรับปรุงเองไปก่อน และจัดทำแบบสอบถาม ลงพื้นที่สำรวจเพื่อหาความเข้าใจ หาปัญหา หาว่าอะไรจำเป็นหรือไม่จำเป็น พร้อมศึกษาพฤติกรรมผู้ใช้งานจนได้มากว่า 500 แบบสอบถาม ที่ทำให้เราได้เข้าใจมุมมองของผู้ใช้งานมากขึ้น

ผ่านมาหลายเดือน สายโทรศัพท์ที่คุ้นเคยจากกรุงเทพมหานครโทรมาบอกว่าจะได้แก้อีก 18 ป้าย การระดมข้อมูลกว่า 500 แบบสอบถาม กว่า 20 ชีวิตที่อาสาเข้ามา เวลาสองวันกว่าที่สละมาร่วมก่อฝันเมล์เดย์

โจทย์ใหญ่ของครั้งนี้เลยก็คือ ‘ข้อจำกัด’ อาจทำให้ป้ายไม่ตอบสนองผู้ใช้งานอีกหรือเปล่า แต่ข้อจำกัดกลับกลายเป็นความท้าทายของการออกแบบกิจกรรม ที่จะออกแบบยังไงให้ข้อมูลอันมหาศาลยังต้องถูกจัดเรียงในพื้นที่เท่าเดิม ให้ข้อมูลครบถ้วนตาม TOR (Terms of Reference ซึ่งหมายถึงข้อกําหนดของผู้ว่าจ้าง) และยังคงทำให้ป้ายย่านยังเป็นป้ายย่านต่อไป

เวิร์กช็อปครั้งนี้เมล์เดย์ขนป้ายขนาด 1 : 1 มาแจกทุกกลุ่ม ให้ทุกกลุ่มลองจัดเรียงทุกอย่างในพื้นที่จริง นอกจากนี้เมล์เดย์ยังจัดเตรียมสัญลักษณ์ ตัวอักษร และแผนที่ขนาดต่างๆ ให้ทุกคนลองเลือกจับวาง ประกอบร่าง แถมป้ายนี่ยังถูกคลุมด้วย TOR ที่ว่าจะต้องมีข้อมูลนู่นนั่นนี่เต็มไปหมด พวกเราจึงทดลองออกแบบบัตรคำข้อมูลส่วนต่างๆ เพื่อทำให้ข้อมูลไม่ตกหล่นจาก TOR

และแล้วเมื่อช่วงใกล้สิ้นปี 2561 ป้ายข้อมูลระดับย่านทั้ง 18 ป้ายก็ถูกติดตั้ง ป้ายที่นำความคิดความต้องการของทั้งผู้เข้าร่วมเวิร์กช็อป และ TOR มาสอดประสานกันจนเกิดเป็นป้ายข้อมูลระดับย่านใหม่ที่ตอบโจทย์ทุกฝ่าย และที่ทุกคนได้ใช้งานกันในปัจจุบัน

ศาลารอรถเมล์ (TypeB)

เมล์เดย์เคยทดลองให้ข้อมูลการเดินทางบริเวณพื้นที่โฆษณาด้านหลังที่นั่งรอรถเมล์มาแล้วถึง 3 ที่ คือ 1.อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ 2.โอสถศาลา 3.วัดปทุมวนาราม ซึ่งถือเป็นครั้งแรกที่พื้นที่ดังกล่าวให้ปรับตัวจากเชิงพาณิชย์มาเป็นพื้นที่เพื่อทุกคน แต่พอมีผู้คนมาใช้ศาลา พื้นที่การให้ข้อมูลดังกล่าวจะถูกบดบังโดยทันที และไม่สามารถให้ข้อมูลกับผู้อื่นได้

จาก 3 จุดดังกล่าวทำให้เราได้เรียนรู้แล้วว่า ศาลารอรถเมล์ไม่ใช่งานที่เราคุ้นเคย ไม่ใช่แค่งานออกแบบและจัดการข้อมูล แต่คือการเข้าใจพฤติกรรมผู้ใช้งานอย่างถ่องแท้ และออกแบบศาลาที่ตอบสนองพฤติกรรมการใช้งาน เราจึงชักชวนผู้คนมาลงมือพัฒนาศาลารอรถเมล์ให้ตอบโจทย์ผู้ใช้งานมากขึ้น

โจทย์คราวนี้ของเราคือพื้นที่ตลาดน้อย กระบวนการมีส่วนร่วมครั้งนี้จึงไม่ใช่แค่ช่วยกันคิด ชวนกันระดมไอเดีย แต่เราพาทุกคนไปยังศาลาตลาดน้อยเพื่อไปดูสภาพแวดล้อมจริง ไปคุยกับคนที่นั่น ไปเข้าใจบริบท ไปทดลองนั่ง ทดลองยืน ทดลองรอ ณ ตรงนั้น เพื่อเข้าใจปัญหาและความต้องการในการใช้งานศาลาด้วยตัวเอง

ศาลาที่ถูกออกแบบมาจึงเป็นศาลาที่ถ่ายทอดพฤติกรรมผู้ใช้งานในทุกจังหวะของศาลา ถึงแม้ศาลานี้จะถูกออกแบบจากพฤติกรรมผู้ใช้งาน แต่ก็ไม่ได้เป็นการยืนยันว่าศาลานี้จะตอบสนองพฤติกรรมผู้ใช้งานอย่างแท้จริง สิ่งเดียวที่จะตอบได้ว่าศาลานี้ตอบสนองพฤติกรรมผู้ใช้งานหรือไม่ คือ ‘ทดลอง’ ถ้าทดลองแล้วคุณเห็นว่าเป็นอย่างไร เราขอชวนมาร่วมออกแบบและสร้างช่วงเวลาแห่งการรอรถเมล์ที่ทุกคนต้องการได้ที่นี่ goo.gl/forms

ป้ายรถเมล์ (TypeA)

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ป้ายรถเมล์เป็นพื้นที่ทางการทดลองของเมล์เดย์มาโดยตลอด เป็นพื้นที่ที่เมล์เดย์กัดไม่ปล่อย ไม่ยอมให้ป้ายรถเมล์ไม่เกิดการเปลี่ยนแปลง ครั้งนี้คือโครงการเริ่มต้นของโครงการทดลองขนาดใหญ่ 500 ป้าย ที่เริ่มต้นจาก 30 ป้ายก่อนในตอนแรก ป้ายรถเมล์เป็นพื้นที่ที่เมล์เดย์ทดลองมาแล้วถึง 2 ครั้ง ครั้งที่ 1 ป้ายทั่วเกาะรัตนโกสินทร์ 120 ป้าย ครั้งที่ 2 ป้ายรถเมล์ใหม่ในงาน Bangkok Design Week 2018 ที่เจริญกรุง 5 ป้าย

จากทั้ง 2 ครั้งนั้นทำให้เราได้ทราบถึงความต้องการของประชาชน ว่าต้องการสิ่งใด และมีพฤติกรรมการใช้งานป้ายอย่างไร ในตอนนั้นเราอยากให้การทดลองกลมขึ้น สมบูรณ์ขึ้น จึงจับมือกับ ThaiGa (สมาคมนักออกแบบเรขศิลป์ไทย) ที่ร่วมพัฒนาโครงการนี้ด้วยกันมาตลอด และจัดกระบวนการมีส่วนร่วมกับผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่างๆ

ครั้งนี้เมล์เดย์เรียนเชิญเหล่าผู้เชี่ยวชาญ 2 สาขาคือ สาขาออกแบบกราฟิก และสาขาออกแบบอุตสาหกรรม มาร่วมมือกันออกแบบ ตัดโมเดลต้นแบบป้ายรถเมล์กันเลย เราเริ่มต้นด้วยการเล่าความต้องการและพฤติกรรมของผู้ใช้งานให้เหล่าผู้เชี่ยวชาญฟัง จากนั้นตามด้วยข้อจำกัดของกรุงเทพมหานครที่มีต่อป้ายรถเมล์

ด้วยข้อจำกัดที่ไม่อาจเพิ่มป้ายรถเมล์ได้ ‘ผู้เชี่ยวชาญสาขาออกแบบกราฟิก’ จึงลงมือคิดจากป้ายที่ข้อมูลมากที่สุด  และค่อยๆ นำความต้องการต่างๆ ของหลายภาคส่วนมาร้อยเรียงลงไปบนป้ายอย่างช้าๆ เพื่อสร้างลำดับการใช้งานป้าย และสมดุลของข้อมูลกับขนาดพื้นที่สุดแสนจำกัด

คำถามสั้นๆ ที่ว่า ‘คนควรเห็นอะไรเป็นสิ่งแรก’ คือจุดเริ่มต้นของการออกแบบ การเรียงลำดับการรับรู้ของผู้ใช้งานป้ายจึงเป็นประเด็นหลักที่เราคำนึงถึง จากบนลงล่างอะไรควรมาก่อนมาหลัง อะไรควรเห็นได้ตั้งแต่ในระยะใกล้หรือไกล บริเวณที่บอกเลขสายรถเมล์จึงถูกขยายให้ใหญ่และสูงขึ้นเพื่อให้คนมองเห็นได้จากระยะไกลขึ้น ไม่ต้องมามุงที่ป้าย ช่วยเปิดพื้นที่ให้คนที่ต้องการข้อมูลที่ลึกมากขึ้นอย่างเส้นทางการเดินรถหรือแผนที่เดินเข้ามาดูใกล้ ๆ

นอกจากนี้เรายังให้ความสำคัญกับรายละเอียดเล็กๆ อย่าง ‘You Are Here’ ที่จะทำให้ผู้ใช้งานใช้งานป้ายได้รวดเร็วขึ้น

ก่อนลงมือ ปัจจัย ข้อจำกัด เงื่อนไข ต่างๆ นานาถูกร่ายออกมาเพื่อกำหนดโจทย์และทิศในการออกแบบ ก่อนที่ ‘ผู้เชี่ยวชาญสาขาออกแบบอุตสาหกรรม’ ทั้ง 4 ท่านจะลงมือร่างแบบเชิงโครงสร้างบนข้อจำกัดของโครงป้ายเดิม ว่าจะต่อยอดไปได้ไกลขนาดไหนโดยที่ยังต้องคำนึงถึงการดูแลรักษาระยะยาว การผลิตที่ง่ายต่อการผลิตทีละมากๆ ออกแบบวิธีการติดตั้งที่ต้องง่ายและแข็งแรงบนโครงสร้างเดิม และการออกแบบที่ต้องคำนึงถึงทุกคนที่ใช้ทางเท้าร่วมกัน

‘การให้ผู้ใช้งานเรียนรู้น้อยที่สุด’ คือความตั้งใจหนึ่งในการออกแบบของผู้เชี่ยวชาญ ผลงานที่ออกมาจึงเป็นการเก็บลักษณะความโค้งมนบริเวณด้านบนสุดของป้ายไว้ เพราะความโค้งมนเป็นอีกหนึ่งภาพจำของป้ายรถเมล์ไทย ซึ่งประเด็นนี้ก็เป็นที่ถกเถียงกันอยู่นานว่าเราจะคงความโค้งมนไว้ หรือเราจะคำนึงถึงการผลิตที่ง่าย ถ้าหากด้านบนของป้ายเป็นสี่เหลี่ยมก็จะลดเวลาในการผลิตและลดการทิ้งเศษวัสดุ แต่ท้ายที่สุดเมื่อตั้งต้นที่ผู้ใช้งานเป็นศูนย์กลาง การคงความโค้งมนด้านบนไว้น่าจะเป็นมิตรที่สุด เนื่องด้วยข้อมูลที่มหาศาลกับพื้นที่อันจำกัด การออกแบบป้ายส่วนล่างให้ลาดเอียงจึงช่วยเพิ่มพื้นที่การให้ข้อมูลและยังเป็นการออกแบบที่เป็นมิตรกับผู้ใช้งานด้วย เพราะเวลาคนเราจะอ่านสิ่งใด มักเอียงสิ่งนั้นให้มีองศารับกับสายตาเสมอ

กว่า 3 ปีที่ผ่านมา ป้ายรถเมล์ที่เราทุกคนร่วมประคบประหงมกันมาตลอดก็เติบโตและค่อยๆ สมบูรณ์ขึ้นเรื่อยๆ ใกล้เคียงกับความฝันมากขึ้นทุกที ตอนนี้ป้ายรถเมล์ใหม่ติดตั้งแล้ว 30 จุด กระจายตัวออกไปใน 4 ย่านทั่วกรุงเทพฯ คือ เจริญกรุง สยาม รัตนโกสินทร์ และจตุจักร และน่าจะได้ขยายตัวออกไปเรื่อยๆ จนครบทั่วทั้งกรุงเทพฯ ในเร็ววัน

ฝันเมล์เดย์

ตลอดปีที่ผ่านมาหลายคนคงมองว่าเมล์เดย์เดินไวและมาไกลมาก แต่หากถอยออกมามองในภาพใหญ่อีกนิด ผลงานทั้งหมดที่ทุกคนและเราร่วมกันสร้างมาตลอดหลายปี อาจไม่ใช่สิ่งที่สมบูรณ์แบบที่สุด ถึงแม้เราจะชักชวนทุกคนมาร่วมเปลี่ยนแปลงและพัฒนาอยู่ตลอดเวลา แต่พวกเราก็เป็นเพียงผู้ใช้งานกลุ่มเล็กๆ ไม่อาจจะเป็นกลุ่มตัวอย่างที่แทนความคิด แทนความรู้สึก แทนพฤติกรรมของทุกคนได้ แต่ถ้ายิ่งเมล์เดย์เดินคนเดียวคงมาไม่ถึงวันนี้ และวันหน้าก็คงไม่ถึงจุดที่ฝันไว้

ทั้งหมดที่ผ่านมาเป็นเพียงแค่องค์ประกอบเล็กๆ ในการก่อร่างสร้างฝันเมล์เดย์ ฝันของพวกเรายังอีกยาวไกล อย่าเพิ่งทิ้งกันไปไหน อยู่ช่วยกันสร้าง ช่วยกันพัฒนา เพื่อให้เมืองของเราเป็นเมืองที่น่าอยู่มากขึ้นไปด้วยกันนะครับ

The post วันใดที่ระบบขนส่งสาธารณะเป็นทางเลือกหลักในการเดินทางสำหรับทุกคน, วันนั้นตายตาหลับ appeared first on a day magazine.

หากใครลืมไปแล้วเราขอเท้าความให้คุณสักนิด ใครที่จำเรื่องนี้ได้แม่นไม่มีลืมให้ข้ามไปอ่านย่อหน้าถัดไปได้เลย ป้ายเจ้าปัญหานี้มีชื่อว่า ‘ป้ายแนะนำเส้นทางโดยสารประจำทางในพื้นที่กรุงเทพมหานคร รูปแบบ 2 ภาษา (ไทย-อังกฤษ)’ ตามข้อมูลที่สำนักการจราจรและขนส่ง กรุงเทพมหานคร (สจส.) บอกไว้คือ มีการจัดทำป้ายนี้ขึ้น 50 จุด ตั้งกระจายอยู่ตามย่านธุรกิจ ย่านสำคัญของกรุงเทพฯ อย่าง หมอชิต-สะพานควาย อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ สยาม-ราชประสงค์ สีลม-สาทร เกาะรัตนโกสินทร์ สุขุมวิท-อ่อนนุช และวงเวียนใหญ่-เพชรเกษม แผนที่ย่านด้านหน้าบอกข้อมูลโดยละเอียด ตัวอย่างเช่น เลขสายรถเมล์ที่ผ่านถนนแต่ละเส้น เลขสายรถเมล์ ปอ.พ. ที่เลิกวิ่งไปเมื่อ พ.ศ. 2557 ลูกศรบอกทิศทางการเดินรถ ชื่อถนน เส้นทางรถไฟฟ้า ท่าเรือในแม่น้ำเจ้าพระยา สถานที่ท่องเที่ยว สถานที่สำคัญในแต่ละย่าน เป็นต้น โดยป้ายที่ติดตั้งในพื้นที่เกาะรัตนโกสินทร์มีข้อมูลรถเมล์มากถึง 69 สายในป้ายเดียว ทำให้ต้องย่อตัวหนังสือกันสุดยิบ จนทำให้เหลือความสูงเพียง 0.15 เซนติเมตร (1.5 มิลลิเมตร) เท่านั้น

ทั้งหมดที่กล่าวมานี้ สจส.แจ้งว่าใช้งบประมาณไปราว 2.5 ล้านบาท ในตอนนั้น หลายสื่อตีข่าวถึงงบประมาณที่คลาดเคลื่อน และรุมด่าองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.) กันอย่างเผ็ดร้อน (ทั้งที่จริงแล้ว ขสมก.ดูแลเฉพาะการให้บริการเดินรถประจำทางเท่านั้น ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับป้ายรถเมล์แต่อย่างใด)

เวลาผ่านไป ความวุ่นวายคลี่คลายลง แต่เมล์เดย์ สมาคมนักออกแบบเรขศิลป์ไทย (ThaiGa) ยังคงต้องทำงานกันต่อเพื่อช่วยให้ สจส.หาวิธีปรับปรุงป้ายนี้ให้เกิดประโยชน์ต่อประชาชนได้จริงๆ อย่างที่ตั้งใจไว้เมื่อตอนเริ่มต้นโครงการ และนี่คือ ขั้นตอนการเปลี่ยนป้ายข้อมูลขนส่งสาธารณะชวนยี้ให้กลายเป็นป้ายชวนยิ้มที่เกิดขึ้นในรอบปีที่ผ่านมา

ชวนผู้เชี่ยวชาญมาช่วย

ในสภาวการณ์เร่งด่วนที่สาธารณชนจับตามองไปพร้อมกับก่นด่า สจส.ชวนเมล์เดย์ และสมาคมนักออกแบบเรขศิลป์ไทย มาชวนคุยถึงแผนการระยะสั้นและระยะยาวในการปรับปรุง เปลี่ยนแปลงป้ายเหล่านี้ให้ใช้งานได้จริง ทุกฝ่ายเห็นด้วยกับการทดลองเปลี่ยนอย่างง่ายๆ เพื่อทำให้ประชาชนเข้าใจว่า ‘ป้ายเปลี่ยนได้’ และหน่วยงานของรัฐพร้อมรับฟังความคิดเห็นของประชาชน ยินดีแก้ไขอย่างเต็มใจ นั่นหมายความว่าเราต้องสร้างป้ายทดลองแบบใหม่ขึ้นมาภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์ ระหว่างที่เตรียมการพัฒนาป้ายอย่างมีส่วนร่วม

ด้วยเวลาที่จำกัด ท่ามกลางกระแสในโลกออนไลน์ที่มาเร็วไปเร็ว สมาชิกเมล์เดย์และนักออกแบบมืออาชีพอย่าง วีร์ วีรพร และเตชิต จิโรภาสโกศล ร่วมกันประชุมอย่างยาวนานในห้องปิดตาย 6 ชั่วโมงรวด จนได้ออกมาเป็นโจทย์ที่ว่า “จะทำอย่างไรให้ป้ายมีตัวหนังสือใหญ่ขึ้น ในพื้นที่ที่น้อยลงกว่าครึ่ง โดยยังให้ข้อมูลได้ครบถ้วนเท่าเดิม” เป็นความท้าทายที่น่ากุมขมับราวกับอยู่ในฉากหนังสายลับสักเรื่อง

ชวนทุกคนมาตอบแบบสอบถาม

เมื่อได้ตัวอย่างป้ายใหม่มาแล้วก็ถึงเวลาที่จะต้องทดสอบการใช้งานกับคนทั่วไปที่ไม่ได้ร่ำเรียนด้านกราฟิกดีไซน์มา นอกจากทดลองใช้กับเพื่อนร่วมทีมของเมล์เดย์กันเองแล้ว เรายังเปิดให้ทุกคนได้ทำแบบสอบถามสุดเข้มข้นอันเป็นที่กล่าวขวัญถึงความยาก และซับซ้อน เพราะไม่ได้ต้องการความพึงพอใจ อุ้ม–วิภาวี กิตติเธียร หัวหน้าฝ่ายวิจัยของเมล์เดย์ย้ำอย่างหนักแน่นว่า ทีมวิจัยต้องการรู้ว่าคนส่วนใหญ่ใช้งานได้จริงหรือไม่ เข้าใจสิ่งที่ทีมออกแบบต้องการสื่อสารมากน้อยเพียงใด เพื่อที่จะได้นำไปปรับปรุงการจัดทำข้อมูลบนป้ายได้ต่อไป

ซึ่งผลลัพธ์ก็คือ…แถ่น แทน แท้นนนน!

ผู้ร่วมตอบแบบสอบถามเกือบครึ่งไม่เข้าใจวิธีการค้นหาปลายทางภายในแผนที่ย่านซึ่งทำขึ้นใหม่ ด้วยความที่วิธีการซับซ้อนกว่าแผนที่ปกติ มีหลักในการใช้งานหลายขั้นตอนจนต้องมีการอธิบายขั้นตอนอย่างจริงจัง ทำให้ทีมงานทุกฝ่ายกลับมาทบทวนใหม่อีกครั้งถึงความเหมาะสมของป้ายเวอร์ชั่นที่สอง และตัดสินใจว่าหากจะขยายผลไปยังป้ายอื่นๆ ที่เหลือให้ใช้งานได้ดี ตอบโจทย์ประชาชนทั่วไปจริงๆ เราต้องนำการออกแบบอย่างมีส่วนร่วมมาใช้อย่างไม่อาจปฏิเสธได้

ชวนประชาชนมาเวิร์กช็อป

เวิร์กช็อป Do it Ourselves ป้ายตามสั่ง จึงเกิดขึ้นในวันที่ 27-28 ตุลาคม 2561 มีทั้งนักออกแบบกราฟิก วิศวกร นักแปลภาษา และอีกหลากหลายสาขาอาชีพมาร่วมกันคัดกรองข้อมูลเฉพาะที่สำคัญและจำเป็น รวมถึงจัดเรียงลำดับความสำคัญของข้อมูล เพราะสำหรับผู้ใช้งานแล้ว ต้องการข้อมูลที่ถูกต้อง ตรงกับสิ่งที่มองหาอยู่มากกว่าข้อมูลที่กระจัดกระจายและไม่จำเป็นต่อการเดินทาง โดยเปลี่ยนให้ดัชนีบอกสถานที่สำคัญให้เป็นพระเอกของป้าย ยกพื้นที่ให้มากที่สุดและวางไว้มุมบนซ้ายมือเพื่อให้สะดุดตาเป็นส่วนแรก ก่อนที่จะไล่สายตาหาป้ายรถเมล์ที่ถูกต้องสำหรับการเดินทางไปยังจุดหมายที่ตั้งใจไว้

ในเวิร์กช็อปครั้งนี้ทำให้ทีมงานเมล์เดย์ได้แนวคิดใหม่ๆ ที่น่าสนใจหลายอย่าง เช่น การใช้พื้นที่ด้านล่างของป้ายซึ่งเป็นโครงสร้างเดิม อันเป็นข้อจำกัดที่ว่า ระยะ 80 เซนติเมตรจากพื้นขึ้นมา คนมักจะไม่ก้มลงไปดู ผู้เข้าร่วมเวิร์กช็อปจึงเสนอให้เปลี่ยนพื้นที่ส่วนนั้นให้กลายเป็นจุดบอกข้อมูลชี้บอกทิศทางของสถานที่สำคัญใกล้เคียงในย่านนั้นแทน รวมไปถึงการใช้ภาพสัญลักษณ์ของอาคารภายในย่าน เพิ่มจุดสังเกตอย่างทางม้าลายลงไปในแผนที่ ทำให้ผู้ใช้งานประเมินการเลือกเส้นทางได้ดีขึ้น ลดทอนรายละเอียดลงให้ผู้อ่านแผนที่มองเห็นภาพรวมของย่านได้ไวขึ้น ไปขึ้นรถเมล์ รถไฟฟ้า เรือในย่านนั้นได้รวดเร็วยิ่งขึ้น

ป้ายใหม่ ยังไงต่อ

ทีมงานเมล์เดย์และสมาคมนักออกแบบเรขศิลป์ไทยกลับมาทำงานต่อจากผลลัพธ์ของเวิร์กช็อป โดยคำนึงถึงประสบการณ์ของผู้ใช้งานให้สะดวกสบายที่สุด เข้าใจง่าย ใช้เวลาน้อยที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ โดยออกแบบระบบการใช้งานอย่างรัดกุม ถกเถียง วิเคราะห์กันนานนับเดือนเพื่อให้ได้วิธีการที่เหมาะสมที่สุด มีช่องโหว่น้อยที่สุด ในแต่ละส่วนของตารางข้อมูลบนป้ายจะมีตัวหนังสือกำกับ อธิบายอย่างชัดเจนว่าแต่ละช่องคืออะไร ซึ่งเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่เราได้รับจากผู้เข้าร่วมเวิร์กช็อปและผู้ที่ตอบแบบสอบถาม ว่าป้ายให้ข้อมูลสาธารณะนั้นควรใช้งานได้เลยทันที โดยไม่ต้องไปอ่านวิธีการใช้งานก่อนให้ยุ่งยาก นี่จึงเป็นสิ่งที่ยิ่งตอกย้ำกับทีมงานทุกคนว่ากระบวนการทำงานอย่างมีส่วนร่วมนั้นไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือในการสร้างความชอบธรรมให้แก่ตัวเอง แต่เป็นการเปิดรับมุมมองใหม่ๆ ความคิดเห็นจากผู้คนที่แตกต่างหลากหลาย เพื่อให้ภาษีของเราทุกคนถูกใช้อย่างเกิดประโยชน์ต่อผู้คนให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

ณ ตอนนี้ป้ายข้อมูลขนส่งสาธารณะโฉมใหม่ได้ติดตั้งแล้ว 18 จุด ใครมีโอกาสได้พบเห็น ได้ทดลองใช้งานแล้ว อย่าลืมมาแสดงความคิดเห็น อภิปรายกันอย่างกว้างขวางกับเราได้เลยที่ mayday.city ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเล็กแค่ไหนก็อย่าปล่อยผ่าน

เพราะทุกความคิดเห็น คือปัจจัยสำคัญที่จะทำให้ขนส่งสาธารณะของเราทุกคนพัฒนาต่อไปได้อีกไม่รู้จบ

The post ป้ายรถเมล์เล็กจนอ่านไม่ได้ทำยังไง? วิธีออกแบบป้ายข้อมูลขนส่งสาธารณะให้ใช้งานง่าย appeared first on a day magazine.

เรารู้ดีว่าขนส่งสาธารณะในบ้านเรายังมีจุดที่ต้องพัฒนาอีกมากมายและเชื่อว่าเราทุกคนมีส่วนสำคัญที่จะช่วยให้การเดินทางดีขึ้นได้ หากยังไม่หมดหวังไปตั้งแต่ย่อหน้าที่แล้ว MAYDAY! อยากชวนคุณมาช่วยกันตั้งคำถามและหาคำตอบไปด้วยกันว่า ขนส่งสาธารณะยังมีเหตุผลใดในการดำรงอยู่อีกบ้าง นอกเหนือจากค่าโดยสารที่ทุกคนเข้าถึงได้และการลดใช้พลังงานเชื้อเพลิง ไม่แน่ว่าคำตอบของคุณอาจเป็นกุญแจสำคัญที่คนอื่นคาดไม่ถึงจนทำให้ขนส่งสาธารณะในบ้านเราพัฒนาอย่างก้าวกระโดดก็เป็นได้

หากยังคิดไม่ออกไม่เป็นไร มาลองดูคำตอบจากทั่วโลกกันไปพลางๆ ว่าทำไมขนส่งสาธารณะจึงยังคงสำคัญสำหรับเราทุกคน

ขนส่งสาธารณะทำให้เมืองเป็นของทุกคน

ในโลกที่การเชื่อมต่อเป็นไปอย่างราบรื่นอย่างในประเทศแถบสแกนดิเนเวีย ขนส่งสาธารณะทุกระบบถูกคิดขึ้นมาเพื่อส่งเสริมซึ่งกันและกัน ไปจนถึงการวางแผนการใช้ที่ดินและการวางแผนพัฒนาสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับระบบขนส่งสาธารณะด้วย

นั่นแปลว่าในการเดินทางสู่ที่ใดก็ตาม ทุกวิธีการเดินทาง ไม่ว่าจะเป็นถนนหนทาง เลนจักรยาน ทางเท้า เส้นทางการเดินเท้าของคนในเมืองทั้งเส้นทางส่วนบุคคลและเส้นทางสาธารณะ ก็จะต้องถูกนำมาคิดเป็นปัจจัยสำคัญไปพร้อมกันด้วย ทำให้คนเมืองนั้นๆ ได้ใช้ชีวิตอย่างไม่รู้สึกว่าตัวเองถูกทิ้งไว้ข้างหลัง หรือการมีอยู่ของพวกเขาไม่มีความหมาย 

เพราะไม่ใช่ทุกคนที่จะสามารถขับขี่ยานยนต์ด้วยตัวเองได้ ไม่ใช่แค่ผู้พิการ แต่ยังรวมถึงเด็ก ผู้สูงอายุ หรือเราทุกคนในวันที่เจ็บป่วย ลองคิดถึงวันแรกของการเปิดเทอมในกรุงเทพฯ ที่เราทุกคนไม่ต้องเผื่อเวลาสำหรับนั่งเฉยๆ อยู่เป็นชั่วโมงบนท้องถนน เด็กๆ ไม่ต้องตื่นแต่เช้ามืดเพื่อไปให้ถึงโรงเรียนก่อนที่รถจะติด แต่สามารถโดยสารขนส่งสาธารณะที่สะดวก ปลอดภัย ไป-กลับด้วยตัวเองได้โดยที่พ่อแม่ไม่เป็นกังวล หรือผู้พิการสามารถเดินทางไปไหนมาไหนด้วยตัวเองได้โดยไม่ต้องพึ่งแท็กซี่หรือรอให้คนไปรับไปส่ง หรืออย่างน้อยที่สุด ในวันที่ระบบหนึ่งขัดข้อง เราก็ยังพอมีทางเลือกอื่นๆ ในการเดินทาง 

ขนส่งสาธารณะคุ้มค่าการลงทุน

ใครๆ ก็ว่าลงทุนกับธุรกิจขนส่งสาธารณะยังไงก็ต้องเผื่อใจว่าขาดทุน แค่จะมากหรือน้อยเท่านั้น แต่หากเทียบกันกับการเดินทางรูปแบบอื่นๆ เช่น ทางด่วน นักวิจัยจาก WisDOT พบว่าการลงทุนในวงการขนส่งสาธารณะก็ไม่ได้แย่ไปเสียทุกที่ เพราะในรัฐวิสคอนซินของสหรัฐอเมริกา มีแนวโน้มที่จะให้ผลตอบแทนกลับคืนถึงสามเท่าหากบริหารจัดการได้ถูกต้อง The American Public Transportation Association (APTA) พบว่าการลงทุนกับระบบขนส่งสาธารณะนั้นนำไปสู่การเติบโตของ GDP ภายในระยะเวลา 20 ปีด้วยเช่นกัน แถมยังช่วยลดค่าใช้จ่ายให้แก่ผู้โดยสารมากถึงราว 27,000 บาทต่อปี หากการมีอยู่ของขนส่งสาธารณะส่งผลให้การพัฒนาพื้นที่สอดคล้องไปกับวิถีชีวิตของผู้คน การค้าขายและพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ก็จะงอกเงยตามกันไป

ขนส่งสาธารณะสร้างงาน สร้างอาชีพ

The American Public Transportation Association (APTA) เปิดเผยในงานวิจัยเล่มเดียวกันกับข้อที่แล้วว่า การเชื่อมต่อพื้นที่เศรษฐกิจท้องถิ่นเข้ากับย่านธุรกิจ ส่งผลทางอ้อมให้เกิดการสร้างงานใหม่ๆ ขึ้นมา เพราะขนส่งสาธารณะเชื่อมต่อผู้คนเข้าหากัน สำหรับคนส่วนใหญ่อุปสรรคในการประสบความสำเร็จคือระยะทางระหว่างพื้นที่ที่อยู่อาศัยกับพื้นที่ที่เต็มไปด้วยโอกาส งานที่ได้ค่าตอบแทนสูงต้องแลกมาด้วยระยะทางที่ไกลจากบ้านเกิดเมืองนอน การเชื่อมต่อที่มากขึ้นจึงทำให้พื้นที่ที่แตกต่างกันมีโอกาสเชื่อมโยงเข้าหากัน ทำให้เกิดโอกาสใหม่ๆ มากขึ้นตามไปด้วย

จากการสำรวจ APTA พบว่ากว่า 21 เปอร์เซ็นต์ของคนเดินทางเลือกที่จะตัดสถานที่นั้นๆ ออกจากลิสต์จุดหมายปลายทาง หากขนส่งสาธารณะไปไม่ถึง จึงหมายความว่ายิ่งขนส่งสาธารณะขยายวงกว้างออกไปหาพื้นที่ที่แตกต่างกันมากเท่าไหร่ ยิ่งทำให้เกิดงานมากขึ้นเท่านั้น ไม่ใช่แค่คนที่อยู่ในพื้นที่ แต่ยังหมายรวมถึงพนักงานขับรถ พนักงานเก็บค่าโดยสาร พนักงานสถานี และผู้ที่ปฏิบัติการอยู่เบื้องหลังการเดินทางของเราอีกนับไม่ถ้วน

ขนส่งสาธารณะทำให้เราหายใจสะดวก

เมื่อกลางปีที่ผ่านมาเราตื่นตระหนกกับฝุ่นละออง PM 2.5 กันอยู่ไม่นาน กระแสข่าวก็เงียบหายไป แต่ฝุ่นละอองเหล่านั้นไม่ได้หายไปตลอดกาล หากการเติบโตของพื้นที่เมืองยังคงเป็นอัตราเร่งอย่างทุกวันนี้ แน่นอนว่าจะส่งผลให้เกิดมลภาวะทางอากาศเพิ่มขึ้นอีกเป็นเท่าตัว ภายในเวลาอีก 30 ปีข้างหน้า นักวิจัยจาก University of California และ The Institute for Transportation and Development Policy (ITDP) เสนอว่า กุญแจสำคัญในการแก้ไขปัญหามลภาวะทางอากาศนี้ไม่ใช่การรณรงค์ให้คนหันมาใช้ขนส่งสาธารณะ แต่เป็นการตัดสินใจของผู้กำหนดนโยบายและนักผังเมืองทั้งหลายที่จะออกแบบให้โครงสร้างพื้นฐานในประเทศเอื้อต่อการใช้งานขนส่งสาธารณะอย่างแท้จริง เพราะการลดลงของมลภาวะไม่เพียงแต่ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายเฉพาะในสหรัฐฯ ได้มากถึง 1 พันล้านดอลลาร์ แต่ยังมีผลทางอ้อมที่ช่วยลดอัตราการเสียชีวิตของเด็กแรกเกิดอันมีสาเหตุมาจากมลภาวะทางอากาศได้มากถึง 1.4 ล้านคน ทำให้รัฐไม่ต้องเสียงบประมาณไปกับการรักษาโรคระบบทางเดินหายใจ ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิตอันดับสองของวัยรุ่นทั่วโลก เป็นรองจากอุบัติเหตุเท่านั้น

ขนส่งสาธารณะเชื่อมสัมพันธ์

การเจรจายุติสงครามคาบสมุทรเกาหลีที่ยาวนานกว่าครึ่งศตวรรษเป็นที่จับตามองของทั่วโลกถึงท่าทีของทั้งสองประเทศต่อจากนี้ว่าบ้านพี่เมืองน้องจะกลับมาผูกไมตรีกันในรูปแบบใด จุดเริ่มต้นเล็กๆ จุดหนึ่งที่น่าสนใจคือ เกาหลีใต้กำลังสำรวจเส้นทางรถไฟข้ามชายแดนเกาหลีเหนือ-เกาหลีใต้ เปรียบเหมือนสัญลักษณ์สำคัญของสองประเทศที่จะกลับมาเชื่อมต่อสายสัมพันธ์ระหว่างกันอีกครั้ง ไม่ต่างจากการรวมชาติเยอรมนีตะวันออกกับเยอรมนีตะวันตกในปี 1990 ซึ่งใช้เงินมหาศาลถึง 1.7 พันล้านดอลลาร์เพื่อปรับปรุงเส้นทางรถไฟที่ขาดการพัฒนาของฝั่งเยอรมนีตะวันออกให้กลับมาใช้งานได้ดีเท่าเทียมกัน 

ที่กล่าวมานี้เป็นเพียงแค่ส่วนหนึ่งของเหตุผลว่า ทำไมขนส่งสาธารณะจึงยังคงสำคัญสำหรับเราทุกคน 

แล้วเหตุผลของคุณล่ะ คืออะไร

อ้างอิง

bbc.com

dmh.go.th

forbesthailand.com

krvs.org

sierraclub.org

ttf.org.au

https://blogs.gwu.edu/arcticpire/2017/06/26/the-importance-of-public-transportation-for-sustainability-in-arctic-cities/

The post ไม่ใช่แค่ราคาถูก – 5 เหตุผลที่ขนส่งสาธารณะเป็นมากกว่ายานพาหนะของคนจน appeared first on a day magazine.

subwayhands

ด้วยความที่ขนส่งสาธารณะนั้นมีเป้าหมายในการรับส่งผู้โดยสารจำนวนมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้จากจุดหนึ่งไปยังอีกจุด ระหว่างการเดินทางเราจึงต้องยึด เกาะ เกี่ยว เหนี่ยวราวหรือที่จับต่างๆ ไว้ให้มั่นเพื่อความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน มือจึงเป็นอวัยวะสำคัญที่เราจะได้พบเห็นในอิริยาบถที่แตกต่างกันเสมอ Hannah La Follette Ryan พี่เลี้ยงเด็กจากรัฐแมสซาชูเซตส์ ผู้ย้ายมาใช้ชีวิตในมหานครนิวยอร์ก ตั้งแต่ปี 2015 ระหว่างเดินทางไปไหนมาไหนด้วยรถไฟฟ้าใต้ดินเธอได้ลอบสังเกตมือของผู้โดยสารคนอื่นๆ แล้วใช้สมาร์ตโฟนเก็บภาพมือเหล่านั้นไว้กว่าพันภาพ ซูมให้เราเห็นความแตกต่างหลากหลายของสังคมอเมริกัน ผ่านกริยาการจับหนังสือพิมพ์ เปิดขวด ตัดเล็บ เกี่ยวเสา สเกตซ์รูป ถักเปีย จิกมือเป็นท่าทางประหลาดๆ สะท้อนความเป็นมนุษย์ที่เผยตัวตนออกมาในพื้นที่สาธารณะได้อย่างน่าสนใจ

https://www.instagram.com/p/BlvkfRygqao/

https://www.instagram.com/p/Bj8mvwTBFmA/

https://www.instagram.com/p/Bk-sZylAkR2/

https://www.instagram.com/p/Bm4oV4OA7tT/

emptytransitseats

ที่นั่งว่างบนขนส่งสาธารณะนั้นเปรียบเสมือนพื้นที่อันล้ำค่าที่ผู้โดยสารทุกคนต่างจับจ้องมองหา อินสตาแกรมแอ็กเคานต์นี้จึงได้รวบรวมภาพที่นั่งว่างๆ เอาไว้ เราจึงได้เห็นสไตล์การตกแต่งที่แตกต่างกันไปของยานพาหนะแต่ละชนิด อวดบรรยากาศของขนส่งแต่ละเมืองผ่านเบาะบุหนังหนานุ่ม ที่นั่งทำจากไม้ ดีไซน์แปลกตา ลวดลายสารพัดสี ไปจนถึงที่นั่งสำหรับผู้ใช้รถเข็น ทำให้เราพอจะอ่านได้อยู่บ้างว่าแต่ละเมืองให้ความสำคัญกับอะไร

https://www.instagram.com/p/Bp3GT_SHOOu/

https://www.instagram.com/p/BpfPFUmn42M/

https://www.instagram.com/p/Bof1RmUnm8r/

https://www.instagram.com/p/Bm2Hew_FYog/

busstopsoflondon

ลอนดอนได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในเมืองที่ขนส่งสาธารณะดีที่สุดในโลก โดยนอกจากจะมีระบบที่ครอบคลุมและรถเมล์สองชั้นสีแดงสุดคลาสสิกแล้ว ป้ายรถเมล์ของเมืองนี้ก็มีเสน่ห์ที่น่าสังเกตไม่แพ้กัน ทั้งบรรยากาศแวดล้อม และคาแร็กเตอร์ของบรรดาผู้คนที่ยืนรออยู่ในบริเวณนั้น ทั้งแบบเดี่ยวและแบบกลุ่ม แอ็กเคานต์นี้จึงบันทึกภาพพื้นที่แห่งการรอคอยไว้ด้วยฟิล์ม จึงให้โทนสีที่อบอุ่น เป็นมิตร โรแมนติกหน่อยๆ เห็นแล้วก็ชวนให้กลับมาคิดถึงป้ายรถเมล์ในบ้านเรา ซึ่งน่าตั้งคำถามว่าป้ายรถเมล์ในเมืองไทยควรจะมีหน้าตาเป็นอย่างไร จึงจะเหมาะกับสภาพบ้านเมืองและการใช้งานของเราทุกคน

https://www.instagram.com/p/Bp9XImWHPJO/

https://www.instagram.com/p/BpOnHaCHayL/

https://www.instagram.com/p/Bo1HlwLgJdh/

https://www.instagram.com/p/Bn0m_wQAgeu/

tramwayspotter_budapest

บูดาเปสต์ เมืองหลวงของประเทศฮังการีเป็นอีกหนึ่งเมืองที่บริการขนส่งสาธารณะนั้นดีงาม ทั้งราคาถูก ไม่แออัด แถมยังเป็นมิตรต่อนักท่องเที่ยว บรรยากาศการเดินทางด้วยรถเมล์ รถราง แอ็กเคานต์นี้เก็บภาพรถไฟหน้าตาทันสมัยและวินเทจ เส้นทางรถไฟที่ร่มรื่นสะดวกสบายท่ามกลางแมกไม้เขียวขจีและบ้านเมืองเก่าแก่คลาสสิก แนบมากับความเนิร์ดสุดทางเจ้าของแอ็กเคานต์นี้ที่ใส่ข้อมูลทั้งรุ่นรถ ชื่อเส้นทาง ชื่อสาย สถานที่ที่เก็บภาพ วันที่ถ่ายภาพ กล้องที่ใช้ โปรแกรมแต่งภาพไว้อย่างละเอียด ทำให้แทบจะเรียกได้ว่าเป็นจดหมายเหตุออนไลน์เกี่ยวกับขนส่งสาธารณะของกรุงบูดาเปสต์ก็ว่าได้

https://www.instagram.com/p/Bqo8CP_nUO3/

https://www.instagram.com/p/BpyjfzRnLg9/

https://www.instagram.com/p/BoBkeFsFOKf/

https://www.instagram.com/p/Bjp4bxJlNfM/

world_of_tickets

หลายคนอาจไม่เคยสังเกตรายละเอียดเล็กๆ ที่พิมพ์อยู่บนตั๋วโดยสารที่ได้รับมาในแต่ละเที่ยวการเดินทาง ว่านอกจากราคาแล้วมีสิ่งอื่นใดซ่อนอยู่อีกบ้าง Niccolò Paletti หนุ่มอิตาเลียนผู้เดินทางท่องเที่ยวไปทั่วโลกเป็นผู้มีดวงตาเห็นตั๋วเหล่านั้น จึงทยอยถ่ายภาพเก็บไว้แล้วนำรายละเอียดบางส่วนมาเผยแพร่ให้เราได้ชมกัน ทำให้เห็นว่าสิ่งพิมพ์เล็กๆ ที่คนส่วนใหญ่ได้รับมาแล้วทิ้งไปหลังลงจากรถนั้นมีการออกแบบที่แทรกอัตลักษณ์ของเมือง ภาพ สัญลักษณ์ต่างๆ ที่มีความสำคัญใส่ลงไปด้วย

https://www.instagram.com/p/BluhaJoAkJf/

https://www.instagram.com/p/BlNba_HgEAs/

https://www.instagram.com/p/BlEJQRVjyiV/

https://www.instagram.com/p/BoBwF_znW7o/

ทั้งหมดทั้งมวลนี้จึงเป็นอีกหนึ่งเหตุผลที่เมล์เดย์อยากชวนคุณมาใช้ขนส่งสาธารณะ เพราะการเดินทางทำให้เรามองเห็นกันมากขึ้น ลองสังเกตเพื่อนร่วมทางให้มากขึ้น เราอาจจะพบว่าการเดินทางกลับบ้านอย่างที่ทำอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน ดูมีเสน่ห์น่าสนุก ไม่เหมือนที่ผ่านมาอีกต่อไป

The post ชวนส่องดูรายละเอียดน่ารักในขนส่งสาธารณะทั่วโลกผ่านสายตาผู้ใช้งานจริง appeared first on a day magazine.

ผู้คนนับร้อยกำลังจับจ้องไปยังจอภาพยนตร์ แสงสีบนจอขับเน้นอารมณ์ให้เข้มข้นไปทั่วทั้งบริเวณ เสียงจากลำโพงดังกระหึ่มชวนใจระทึก ร่วมรู้สึก ร่วมหัวเราะ ร้องไห้ไปพร้อมๆ กัน

วัฒนธรรมการดูหนังอยู่คู่กับชีวิตของคนไทยมายาวนานเกือบร้อยปี บันทึกวิถีชีวิตของผู้คนไว้หลากหลายทศวรรษ เป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์อันแสนจะมีชีวิตชีวา เมื่อใดที่ขนส่งสาธารณะปรากฏตัวขึ้นในหนังก็จะมีความหมายอย่างไม่อาจปฏิเสธได้ เพราะไม่เพียงเป็นสัญลักษณ์แห่งชนชั้นในสังคม ยังเป็นภาพสะท้อนอัตลักษณ์ของแต่ละเมืองด้วย ทุกครั้งที่ดูหนังในฐานะชาว MAYDAY! เราจึงหมั่นสังเกตอยู่เสมอว่าผู้กำกับแต่ละคนมองขนส่งสาธารณะเป็นแบบไหน

ไม่ใช่เพียงความโรแมนติกบนรถไฟในเครือข่ายของ Eurail ซึ่งทำให้ผู้คนสามารถเดินทางอย่างไม่จำกัดด้วยรถไฟจากบริษัทรถไฟที่เข้าร่วมจาก 28 ประเทศในยุโรป อันเป็นจุดเริ่มต้นที่พาให้ Jesse และ Célineใน Before Sunrise (1995) มาพบรักกัน แต่หนังสายลับอย่าง Bourne ซึ่งมีมาแล้วหลายภาคหลายตอน (The Bourne Identity (2002), The Bourne Supremacy (2004), The Bourne Ultimatum (2007), Bourne Legacy (2012) และ Jason Bourne (2016)) ก็ใช้เมืองทั่วยุโรปเป็นฉากในการไล่ล่าห้ำหั่นกัน ขนส่งสาธารณะจึงได้รับบทเป็นอีกตัวละครสำคัญของบรรดาฉากแอ็กชั่นในหนังด้วย ซึ่ง Tony Gilroy หนึ่งในทีมเขียนบท ใช้เวลานับสัปดาห์เดินสำรวจและใช้บริการระบบขนส่งสาธารณะในกรุงเบอร์ลิน เพื่อนำโครงข่ายระบบการเดินทาง จุดเชื่อมต่อต่างๆ ในเมืองมาใช้ประโยชน์ในเรื่อง แม้จะยุ่งยากซับซ้อนมากแต่ก็ให้เสน่ห์ที่หนังเรื่องอื่นๆ ไม่กล้าเสี่ยงทำ อย่างที่เราทุกคนคุ้นเคยกันดีกับการได้เห็นตัวละครในหนังไม่ว่าจะในบ้านเราหรือหนังฮอลลีวูด ใช้รถยนต์สัญจรไปไหนมาไหนกันอยู่บ่อยๆ เนื่องจากข้อจำกัดด้านโปรดักชั่น การขออนุญาตใช้รถสาธารณะซึ่งเต็มไปด้วยขั้นตอนสารพัด ค่าใช้จ่ายอีกเพียบ ไหนจะเกณฑ์ตัวประกอบมาเข้าฉาก ไหนจะต้องปิดถนนเส้นทางที่รถสาธารณะวิ่งผ่าน ไหนจะปัจจัยอื่นๆ ที่อยู่เหนือการควบคุม ผู้กำกับหลายคนจึงตัดปัญหาด้วยการใช้รถยนต์แทน ซึ่งเป็นทางออกที่ให้ประโยชน์สองต่อ เพราะยังเปิดโอกาสให้หนังหรือซีรีส์เรื่องนั้นๆ ขายโฆษณาให้บริษัทรถยนต์ได้อีกด้วย

แต่กับหนังไซไฟที่ว่าด้วยโลกอนาคตหรือโลกในจินตนาการซึ่งเราสามารถออกแบบสาธารณูปโภคต่างๆ ได้ด้วยตัวเองก็อาจจะเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ตัวอย่างที่นึกออกเร็วที่สุดก็คงหนีไม่พ้นรถจักรไอน้ำสไตล์วินเทจที่พาแฮร์รี่ พอตเตอร์ เดินทางจากชานชาลาที่ 9 ¾ ของสถานีรถไฟลอนดอนคิงส์ครอสสู่สถานีฮอกมี้ดส์ที่โรงเรียนคาถาพ่อมดแม่มดและเวทมนตร์ศาสตร์ฮอกวอตส์ แม้โลกเวทมนตร์จะมีรถเมล์อัศวินราตรี กุญแจนำทาง หรือเครือข่ายผงฟลู สำหรับบรรดาผู้วิเศษที่รวดเร็วฉับไวกว่าก็ตาม แต่หากพิจารณาแล้วก็คงต้องนับว่ารถไฟเป็นการเดินทางพื้นฐานอันปลอดภัยที่สุด สำหรับพ่อมดแม่มดน้อยมือใหม่ที่ยังไม่ได้เรียนรู้เวทมนตร์นั่นเอง (ซึ่งใน Pottermore ยังมีเพิ่มเติมข้อมูลว่านอกจากนี้ยังมี ชานชาลาที่ 7 ½ สำหรับรถไฟระยะไกลที่จะวิ่งไปยังหมู่บ้านผู้วิเศษทั่วยุโรปอีกด้วยนะ)

วากานด้าก็ให้ความสำคัญแก่ขนส่งสาธารณะเช่นกัน แม้จะเป็นประเทศสมมติในหนังเรื่อง Black Panther (2018) ก็ตาม ท่ามกลางท้องถนนของ Golden City ซึ่งเต็มไปด้วยฝุ่นทรายและแผงลอย คนเดินเท้าเบียดเสียด แต่ก็มีรถรางดีไซน์ล้ำๆ วิ่งผ่ากลางถนนให้เห็นด้วย รวมถึงไฮเปอร์ลูปที่ขับเคลื่อนด้วยความเร็วสูงซึ่งคาดว่าน่าจะเป็นพาหนะที่นำคนจากชานเมืองเข้ามากลางใจเมือง Ryan Coogler ผู้กำกับซึ่งเติบโตมาในเมืองโอ๊กแลนด์ แคลิเฟอร์เนีย จึงนำระบบของ BART (Bay Area Rapid Transit) มาไว้ในเรื่องด้วย Hannah Beachler โปรดักชั่นดีไซเนอร์ของหนังเรื่องนี้เล่าว่า รถรางเปรียบเสมือนภาพตัวแทนของการเดินทางในเมืองในอนาคตนั่นเอง แต่ที่น่าสนใจไปกว่านั้นคือฉากชนบทของวากานด้าก็ยังไม่มีขนส่งสาธารณะเหล่านี้แต่อย่างใด เหมือนกับที่ประเทศส่วนใหญ่ในแอฟริกาที่มีเส้นทางรถไฟเลียบชายฝั่งทะเล ซึ่งมีจุดมุ่งหมายเพื่อการขนส่งทรัพยากรมากกว่าจะเพื่อการเดินทางของประชาชน

ขยับเข้ามาใกล้กับชีวิตจริงอีกนิด สำหรับหนังที่ว่าด้วยโลกอนาคตอันใกล้อย่าง Her (2013) ซึ่งถ่ายทอด L.A. อีกหลายสิบปีข้างหน้าออกมาอย่างนุ่มละมุนชวนฝัน ที่สำคัญคือตัวละครเดินทางไปทั่วเมืองด้วยขนส่งสาธารณะระบบรางที่ทีมเขียนบทถึงกับทำแผนที่เส้นทางขึ้นมาจริงๆ โดยคาดการณ์สถานีจุดจอดในอนาคตว่าโซนไหนของเมืองที่จะเจริญขึ้น ถนนบางสายก็ถูกเปลี่ยนเป็นเส้นทางของรถไฟรางเบาแทน แถมยังลากเส้นทางที่ไม่เชื่อมต่อกับสนามบินสักทีให้มีจุดจอดที่สนามบินถึง 3 จุด เพื่อแสดงให้เห็นถึงภาพอนาคตที่ผู้คนในเมืองน่าจะมีค่านิยมในการใช้ขนส่งสาธารณะเข้ามาแทนที่วัฒนธรรมรถยนต์อันแข็งแกร่งของสหรัฐฯ 

ขนส่งสาธารณะพาเราเข้าไปยังโลกแห่งจินตนาการและโลกอนาคตมาแล้ว ก็ยังพาเรากลับไปหาอดีตได้อีกด้วย เพราะขนส่งสาธารณะเป็นตัวประกอบฉากที่ไม่ต้องมีบทใดๆ ก็แย่งซีนได้เสมอ ในเมื่อมองปราดเดียวก็รู้ว่ารถเมล์คันนี้ รถไฟรุ่นนี้ใช้งานในยุคสมัยไหน London Bus Museum จึงไม่ได้ทำหน้าที่ให้ความรู้เกี่ยวกับความเป็นมาและรถเมล์แต่ละรุ่นที่ให้บริการเท่านั้น แต่ยังเก็บรักษารถเก่าแก่ในแต่ละยุคเป็นอย่างดี เมื่อใดที่หนัง ละครย้อนยุคต้องการสร้างความสมจริงบนท้องถนนของลอนดอนก็เรียกตัวรถเหล่านี้มาเข้าฉากได้แบบเป๊ะๆ ไม่มีโป๊ะ เช่น รถเมล์สีแดงสองชั้นที่ให้บริการใน ค.ศ. 1934 ก็ได้มาวิ่งประกอบฉากในหนังเรื่อง The King’s Speech (2010) นั่นเอง แถมทางพิพิธภัณฑ์ยังมีทีมงานที่คอยให้คำปรึกษาเกี่ยวกับข้อมูลทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องอย่างเต็มที่ ตั้งแต่ข้อมูลเกี่ยวกับตัวรถ บรรยากาศบนท้องถนนไปจนถึงเครื่องแบบของพนักงาน แสดงให้เห็นถึงมุมมอง และการให้คุณค่าต่อขนส่งสาธารณะของชาวอังกฤษได้อย่างดีเยี่ยม

หากว่าโลกนี้คือละคร หนังก็คือภาพสะท้อนมุมมองที่เรามีต่อสรรพสิ่งที่ทั้งใกล้และไกลตัวเรา การนำเสนอภาพผู้คนใช้งานขนส่งสาธารณะไม่ว่าจะแน่นขนัด หรือปลอดโปร่งโล่งสบาย พาหนะสุดล้ำหรือแสนวินเทจ ล้วนทำหน้าที่ต่างกระจกเงาที่ชวนให้เราหมั่นสำรวจโลกที่เรามองเห็นและโลกที่เราอยากให้เป็นได้อย่างน่าติดตามและชวนขบคิดต่อแม้ end credit จะปรากฏขึ้นบนจอแล้วก็ตาม

อ้างอิง

citylab.com
citymetric.com
gizmodo.com
mobilitylab.org
pottermore.com
thestranger.com
wired.com

The post เกร็ดสนุกของขนส่งสาธารณะในภาพยนตร์ฮอลลีวูด appeared first on a day magazine.

จากแบบเรียนภาษาไทยชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ตามหลักสูตรประถมศึกษา พุทธศักราช 2521 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2533) ของกรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ

ใครที่อายุ 20 กว่าปีขึ้นไปน่าจะยังจำแบบเรียนภาษาไทยรุ่นนี้ได้อยู่บ้าง บทแรกของการเรียนรู้ภาษาไทยสำหรับเด็กชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 เราได้รู้จักยานพาหนะชื่อว่า ‘รถไฟ’ ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความเจริญที่ย่นย่อระยะทางไกลแสนไกลให้ใกล้ขึ้น พาคุณตาที่อยู่ต่างเมืองมาหาแก้วกับกล้าได้อย่างง่ายดาย ปลูกฝังภาพจำการเดินทางด้วยรถไฟอันแสนโรแมนติกลงในหัวใจของเด็กไทยหลายล้านคนมาจนถึงทุกวันนี้

หนังสือภาพสำหรับเด็กเป็นเครื่องมืออันทรงพลังในการส่งผ่านความรู้ ความเชื่อ แนวคิดต่างๆ จากผู้ใหญ่ไปสู่เด็กๆ ผ่านถ้อยคำสั้น กระชับ เข้าใจง่าย ควบคู่ไปกับภาพที่ถ่ายทอดเรื่องราวได้ดีไม่แพ้กัน เรื่องราวบนหน้ากระดาษจะคอยกระตุ้นพัฒนาการฟัง พูด อ่าน เขียน ไล่กันมาเป็นลำดับ เด็กๆ เรียนรู้โลกได้จากเนื้อหาทั้งในหนังสือ ประสบการณ์ระหว่างการอ่านและสิ่งที่ตกค้างอยู่ในหัวใจหลังจากหนังสือถูกปิดลง

การอ่านหนังสือจึงถูกกำหนดลงในอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก อันเปรียบได้กับกฎหมายสากลของสหประชาชาติ ว่ารัฐต้องส่งเสริมการผลิตและเผยแพร่หนังสือภาพสำหรับเด็ก ปริมาณและคุณภาพของหนังสือสำหรับเด็กจึงเป็นตัวชี้วัดที่ดีว่าแต่ละสังคมมีมุมมองต่อโลกที่อยากส่งต่อไปให้เด็กๆ อย่างไร

หนังสือภาพสำหรับเด็กในปัจจุบันจึงไม่ได้มีเพียงนิทานสอนใจ แต่ยังช่วยในการสื่อสารเรื่องนามธรรมอย่างปรัชญา ความรัก ความผิดหวัง ความตาย การสูญเสีย หรือเรื่องใดๆ ก็ตามที่เราต้องการชวนเด็กๆ มาทำความเข้าใจก็สามารถนำมาใส่ลงในหนังสือได้ทั้งนั้น แนวคิดด้านการพัฒนาเมือง การสนับสนุนขนส่งสาธารณะเองก็ถูกนำมาสอดแทรกไว้ด้วยไม่น้อย MAYDAY! จึงอยากชวนทุกคนมาดูว่าผู้ใหญ่ในวันนี้จะส่งต่อแนวคิดอะไรบ้างเกี่ยวกับขนส่งสาธารณะไปยังผู้ใหญ่ในวันหน้า

Bus Stops
เรื่องและภาพ : Taro Gomi
เทพเจ้าแห่งหนังสือภาพสำหรับเด็กของญี่ปุ่นมาพร้อมกับลายเส้นง่ายๆ สีสันสดใส เล่าเรื่องผ่านการเดินทางของรถเมล์คันหนึ่งที่จอดตามป้ายรถเมล์ในสถานที่ต่างๆ จากทะเล ภูเขา ถึงเมืองใหญ่

แสดงให้เห็นความครอบคลุมของขนส่งสาธารณะในประเทศญี่ปุ่น เรียนรู้ความแตกต่างของผู้คนที่ก้าวลงจากรถเมล์แต่ละป้าย ซึ่งไม่ว่าจะเป็นใครก็ใช้รถเมล์ด้วยกันทั้งนั้น ตั้งแต่มนุษย์เงินเดือนที่วิ่งเร็วจี๋ลงจากรถเพื่อไปเข้างานให้ทัน ครอบครัวที่ลงป้ายสวนสนุกอย่างร่าเริง นักท่องเที่ยว นักกีฬา นักแสดงหนัง ซึ่งมีจุดหมายปลายทางหลากหลาย แต่ไปด้วยกันได้ด้วยขนส่งสาธารณะ

The Busiest Street in Town
เรื่อง : Mara Rockliff
ภาพ : Sarah McMenemy
คุณป้าสองคนเป็นเพื่อนที่บ้านอยู่ตรงข้ามฝั่งถนนกันมาตั้งแต่เป็นเด็กทารกจนกระทั่งแก่เฒ่าผมขาว ทั้งสองเห็นการเปลี่ยนแปลงของถนนหน้าบ้านมาโดยตลอด จากที่เคยเต็มไปด้วยร่มไม้ เด็กๆ ออกมาวิ่งเล่นกัน ทุกวันนี้กลับกลายเป็นถนนที่เนืองแน่นไปด้วยรถยนต์พ่นควันดำ จนถูกขนานนามว่าเป็นถนนที่วุ่นวายที่สุดในเมือง

คุณป้าทั้งสองตัดสินใจว่าอยู่เฉยไม่ได้แล้ว ต้องออกมาทำอะไรสักอย่าง เพื่อให้ถนนกลับมาเป็นถนนสำหรับทุกคนอีกครั้ง ตามแนวคิด Tactical Urbanism ซึ่งคนในพื้นที่ชุมชนร่วมกันออกมาเรียกร้องสิทธิใบนท้องถนน และการมีส่วนร่วมในการออกแบบสิ่งแวดล้อมของละแวกบ้านตัวเอง

Last Stop on Market Street
เรื่อง : Matt de la Pena
ภาพ : Christian Robinson
เด็กชายซีเจกับคุณย่านั่งรถเมล์ไปในเมืองซานฟรานซิสโก บนรถเมล์ ทั้งสองได้พบปะผู้คนที่แตกต่างหลากหลายในเมืองแห่งนี้ ทั้งคนชรา ผู้พิการทางสายตาที่มาพร้อมสุนัขนำทาง แสดงให้เห็นว่าขนส่งสาธารณะสามารถช่วยให้ทุกคนเดินทางไปไหนมาไหนได้อย่างสะดวกสบาย และการขึ้นรถเมล์ทำให้เราได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์กับเพื่อนร่วมทาง ทำให้เด็กๆ ได้เรียนรู้ทักษะการเข้าสังคมไปพร้อมกับซึมซับบรรยากาศความเป็นเมืองที่ไม่ได้มีแต่ด้านสวยงามเพียงอย่างเดียว

อีเล้งเค้งโค้ง
เรื่องและภาพ : ชีวัน วิสาสะ
หนังสือภาพสุดคลาสสิกของเด็กไทยซึ่งตีพิมพ์ครั้งแรกเมื่อราว 20 กว่าปีก่อน ว่าด้วยเจ้าห่านน้อยอีเล้งเค้งโค้งที่เดินทางเข้าเมืองใหญ่ด้วยรถสาธารณะ ในเล่มเล่าว่า “ขึ้นรถแน่นขนัด อึดอึดเสียงดัง เครื่องยนต์เสียงดัง นั่งมาแสนนาน” สะท้อนให้เห็นถึงบรรยากาศความไม่สะดวกสบายบนยานพาหนะท่ามกลางสภาพรถติดหนึบบนท้องถนนอันเป็นภาพจำของรถสาธารณะในเมืองไทย ทำให้เจ้าห่านรำคาญใจจนต้องร้องออกมาเสียงดังว่า “อีเล้งเค้งโค้ง!”

ครั้งหน้าหากพบหนังสือภาพสำหรับเด็กอย่าลืมลองพลิกเปิดอ่านเล่นๆ ดูสักครั้ง ไม่แน่อาจจะพบมุมมองเล็กๆ ของเรื่องใหญ่ๆ ที่คุณกำลังสนใจอยู่ก็เป็นได้

ข้อมูลอ้างอิง
www.storytimestandouts.com/2014/06/06/social-responsibility-childrens-books-2/the-busiest-street-in-town-a-picture-book-that-looks-at-social-responsibility/
usa.streetsblog.org/2018/06/04/the-streetsblog-guide-to-childrens-books/
www.bookhearted.com/blog/2017/2/24/last-stop-on-market-street

The post ตีตั๋วรถเมล์ กระโดดขึ้นรถไฟ ในโลกหนังสือภาพสำหรับเด็ก appeared first on a day magazine.

ตัวอย่างสำคัญอย่างวิกฤติบีทีเอสขัดข้องเป็นเวลานานราวหนึ่งสัปดาห์เมื่อปลายเดือนมิถุนายน 2561 ที่ผ่านมา นอกจากเสียงบ่นครวญของคนกรุงที่อื้ออึงไปทั้งโลกออนไลน์แล้ว อีกสิ่งที่เกิดขึ้นพร้อมกันและน่าสนใจจนเราอยากชวนคุยนั่นคือ ‘มีม’ ที่ออกมาล้อเลียนแกมถากถาง สร้างเสียงหัวเราะให้พวกเราได้ทันท่วงทีภายในไม่กี่ชั่วโมงต่อมา แน่นอนว่าเราทั้งขำทั้งขมขื่นไปกับมัน แต่สิ่งที่เราอยากตั้งคำถามต่อจากนั้นก็คือ แล้วมีมเหล่านี้จะสามารถส่งพลังไปได้ไกลมากกว่าเสียงหัวเราะหรือเปล่า

ในฐานะสิ่งประดิษฐ์แห่งยุคอินเทอร์เน็ต มีมถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือสื่อสารแนวคิด ความรู้สึกผ่านวัฒนธรรมป๊อป แทรกซึมเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในการคิดของผู้คนได้แยบยล รู้ตัวอีกทีจากแค่เป็นผู้เสพ เราก็นำมันมาผลิตซ้ำ แล้วส่งต่อไปให้เพื่อนอีกไม่รู้จบ แม้จะมีท่าทีการแสดงออกแบบตลกเฮฮาตั้งแต่กระตุกยิ้มที่มุมปากไปจนถึงขำก๊าก แต่มีมจำนวนไม่น้อยก็มีสิ่งซ่อนอยู่ระหว่างบรรทัด แทรกอยู่ในภาพนิ่งจากหนังดังหรือการ์ตูนที่เราคุ้นตา ต่างก็สะท้อนประเด็นที่น่าสนใจไว้ด้วยเช่นกัน

Post by Urban Memes Crushing NIMBY Dreams

ด้วยความง่ายของการสื่อสารที่มองปราดเดียวก็เข้าใจได้ทันที ไม่ว่าใครก็เก็ตหากอยู่ในวัฒนธรรมเดียวกัน หรือมีชุดข้อมูลที่ประกอบเข้าด้วยกันได้ลงล็อก ไม่ว่าจะเป็นวงการบันเทิง การเมือง การแพทย์ กีฬา การศึกษา ฯลฯ ทุกอย่างถูกนำเสนอผ่านมีมมาแล้วทั้งนั้น

ตัวอย่างที่โดดเด่นที่สุดคงหนีไม่พ้นการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาเมื่อปี 2016 ซึ่งมีการนำมีมมาใช้ในการสื่อสารตอบโต้กันระหว่างคู่ชิงอย่าง Hillary Clinton และ Donald Trump เพื่อสื่อสารกับมิลเลเนียลชาวอเมริกันให้คนรุ่นใหม่หันมาสนใจการเมืองมากขึ้น

แล้วทำไมวงการขนส่งสาธารณะจะทำบ้างไม่ได้ล่ะ

สัปดาห์ก่อน MAYDAY! ได้รับคำชวนจากมิตรสหายให้เข้าไปจอยกรุ๊ปในเฟซบุ๊กที่ชื่อว่า NUMTOT: New Urbanist Memes for Transit-Oriented Teens ซึ่งอัดแน่นไปด้วยสมาชิกจากทั่วโลกมากถึง 107,581 คน (ข้อมูลล่าสุดวันที่ 5 สิงหาคม 2561) ราว 40 เปอร์เซ็นต์ของทั้งหมดเป็นคนรุ่นใหม่อายุระหว่าง 18-25 ปี ผลัดเปลี่ยนกันมาโพสต์มีมเกี่ยวกับขนส่งสาธารณะกันเป็นรายนาที เนื้อหามีตั้งแต่ข่าวสารการสร้างรถไฟฟ้าสายใหม่เอี่ยมในกรุงมะนิลา แนวคิดการพัฒนาเมือง สิทธิคนเดินเท้า สิทธิคนใช้จักรยาน การใช้งบประมาณของรัฐกับโครงสร้างพื้นฐานอย่างไม่สมเหตุสมผล นำเสนอผ่านกราฟิกแบบบ้านๆ ที่ใช้โปรแกรมสุดพื้นฐานแปะข้อความลงไปบนภาพ ทั้งชวนขำและชวนให้คิดตามไปพร้อมๆ กัน ซึ่งแน่นอนว่าแทบทุกโพสต์จะมีคนมาช่วยต่อมุก แชร์ประสบการณ์ หรือแปะเรเฟอเรนซ์ทฤษฎีที่เกี่ยวข้องอย่างจริงจัง นั่นทำให้พื้นที่เสมือนอันมีสมาชิกมหาศาลกลายเป็นบ้านที่อบอุ่นของคนรักขนส่งสาธารณะได้อย่างไม่น่าเชื่อ

Post by Haze Elle

จุดเริ่มต้นของคอมมิวนิตี้คนเพี้ยนที่อยากเปลี่ยนเมืองแห่งนี้ก่อตั้งขึ้นมาจากการรวมตัวของ Juliet Eldred กับ Emily Orenstein นักศึกษาจาก University of Chicago และ Jonathan Marty จาก New York University ทั้งสามสนใจและศึกษาประเด็นด้านการพัฒนาเมือง การวางผังเมืองอยู่แล้วเป็นทุนเดิม ต่างมีศาสดาคนเดียวกันนั่นคือ Jane Jacobs นักข่าว นักเคลื่อนไหวทางการเมือง ชาวอเมริกัน-แคนาเดียน ผู้เขียนหนังสือชื่อ The Death and Life of Great American Cities งานของเธอมุ่งไปที่การปฏิเสธแผนพัฒนาเมืองที่คิดทุกอย่างเพื่อรถยนต์ แต่ค้านว่าเมืองที่ดีควรจะเป็นเมืองของระบบขนส่งสาธารณะและการเดินเท้ามากกว่า จึงไม่แปลกที่เราจะได้เห็นภาพหญิงวัยกลางคนผมสั้นคนนี้ถูกนำมาทำเป็นมีมอยู่บ่อยๆ

“มีมคือรูปแบบของสื่อที่สำคัญที่สุดที่ผู้คนในยุคสมัยเราสร้างขึ้นและเป็นเจ้าของมันจริงๆ” มาร์ตี้ หนึ่งในผู้ก่อตั้งให้สัมภาษณ์กับ The Guardian ถึงพลังของมีมที่ทำให้คนรุ่นใหม่มีวิธีการแสดงออกทางความคิด สื่อสารกับคนที่สนใจสิ่งเดียวกันได้อย่างรวดเร็วและทรงพลัง

Post by Haze Elle

แม้ความตั้งใจเริ่มแรกจะเป็นเพียงการหาแนวร่วมที่มาสร้างมีมตลกๆ แลกเปลี่ยนกันเพื่อความรื่นรมย์ แต่ใช่ว่าเราจะได้แต่ตลกไปวันๆ ด้วยความเป็นกลุ่มก้อนของ NUMTOT ทำให้คนรุ่นใหม่ต้องการเข้าไปมีส่วนร่วมในการสร้างความเปลี่ยนแปลงที่ใหญ่ขึ้น จากปากคำของผู้ก่อตั้ง พวกเขาเล่าว่าสมาชิกจำนวนไม่น้อยนัดพบปะกันเพื่อแลกเปลี่ยนแนวคิดอย่างจริงจัง บางคนก็สมัครเรียนคอร์สการวางผังเมือง ไปจนถึงสมัครเข้าไปฝึกงานหรือทำงานกับหน่วยงานที่ดูแลเมืองของตัวเองเลยด้วยซ้ำ

คงไม่ผิดนักหากจะบอกว่าด้วยการรับรู้ว่ายังมีคนที่เชื่อแบบเดียวกัน คุยภาษาเดียวกันกับพวกเขานี่แหละที่ทำให้หลายคนมั่นใจที่จะก้าวไปสู่เป้าหมายการขับเคลื่อนเมืองให้เป็นจริง ตั้งแต่ระดับความร่วมมือของผู้คนตัวเล็กๆ ไปจนถึงระดับนโยบาย

กลับมาที่คำถามของบ้านเราที่ว่า มีมเหล่านี้จะสามารถส่งพลังไปได้ไกลมากกว่าเสียงหัวเราะได้หรือไม่ อาจถึงเวลาที่เราต้องมองให้ไกลกว่าความตลกขบขันของวิธีการสื่อสาร มองให้เห็นปัญหาที่ซุกซ่อนอยู่ในนั้น แล้วอาศัยพลังการรวมกลุ่มของคนรุ่นใหม่ที่ลุกขึ้นมาสร้างความตระหนักให้สังคมได้รับรู้ถึงปัญหาของขนส่งสาธารณะที่เป็นอยู่ในปัจจุบันผ่านความง่ายและใกล้ตัวของมีม แล้วผลักดันต่อให้เกิดการพัฒนาเมืองอย่างที่เราต้องการได้เลย ณ ตอนนี้ เวลานี้

ไม่ต้องรอให้เกิดดราม่าระคายใจหน่วยงานที่รับผิดชอบจนทนไม่ไหวค่อยลุกขึ้นมาแก้เพียงฝ่ายเดียว เพราะเราต่างก็เป็นเจ้าของเมืองแห่งนี้เช่นกัน ขึ้นอยู่กับว่าเราจะเลือกสื่อสารเรื่องราวที่เราคับข้องใจออกไปด้วยวิธีใดเท่านั้นเอง

เข้าไปจอยกรุ๊ป NUMTOT ได้ที่ facebook.com/groups/whatwouldjanejacobsdo/

ข้อมูลอ้างอิง

• https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2012/10/2012102914110457228.html
• https://www.teenvogue.com/story/the-rise-of-political-memes-could-have-a-major-effect-on-america
• https://www.allthingsdank.com/the-cultural-impact-of-internet-memes/
• https://www.wikiwand.com/en/New_Urbanist_Memes_for_Transit-Oriented_Teens
• https://1stwebdesigner.com/power-internet-memes/
• https://edition.cnn.com/style/article/yugoslavia-concrete-architecture/index.html?utm_term=multi-image&utm_content=2018-07-17T07%3A08%3A04&utm_source=twCNNi&utm_medium=social
• https://medium.com/wonk-bridge/the-power-of-the-meme-an-alternative-reading-of-history-3b6665cd0268
• https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2012/10/2012102914110457228.html
• https://www.citylab.com/life/2018/03/new-urbanist-memes-for-transit-oriented-teens/556790/
• http://www.chicagomag.com/city-life/March-2018/Meet-the-61000-Transit-Nerds-of-Facebooks-New-Urbanist-Memes-for-Transit-Oriented-Teens/
• https://www.theguardian.com/cities/2018/jul/05/meet-the-numtots-the-millennials-who-find-fixing-public-transit-sexy-urbanist-memes

The post NUMTOT : กรุ๊ปเฟซบุ๊กที่เปลี่ยน ‘มีม’ ให้เป็นเครื่องมือแก้ปัญหาขนส่งสาธารณะในเมือง appeared first on a day magazine.

เพราะเป็นเวลาเกือบ 12 ปีแล้ว นับตั้งแต่ปี พ.ศ.2549 ที่สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ได้เริ่มต้นโครงการนี้ขึ้นมา เราได้แต่ชะเง้อคอมองบัตร EZ-Link ของสิงคโปร์ บัตร Octopus ของฮ่องกง หรือบัตร Oyster ของอังกฤษที่ใช้งานกันได้ครอบจักรวาล ในขณะที่ชาวกรุงเทพฯ ยังคงกระเป๋าตุงไปด้วยสารพัดบัตรสำหรับการเดินทางแต่ละรูปแบบ (และเหรียญทอนจากเครื่องอัตโนมัติ) เพราะระบบตั๋วร่วมยังมัวแต่ให้ความหวังแบบผลุบๆ โผล่ๆ เหมือนคนไม่มีใจ เลื่อนกันมาเรื่อยๆ จนนับครั้งไม่หวาดไม่ไหว

แม้ในที่สุดวันที่ 22 มิถุนายน 2561 ที่ผ่านมา จะมีการทยอยแจกบัตรแมงมุมสองแสนใบแรกให้ประชาชนได้นำไปใช้งานกันอย่างไร้รอยต่อแล้วก็ตาม แต่ก็เป็นแค่รอยต่อเดียวระหว่างรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงินกับสายสีม่วงเท่านั้น ล่าสุดแผนการพัฒนาระบบได้ขยายเวลาออกไปอีก นั่นหมายความว่า จนกว่าจะถึงปลายปี 2562 เราจึงจะใช้งานระบบตั๋วร่วมได้อย่างเต็มรูปแบบ

ระหว่างที่รอเขา เมล์เดย์ชวนเราทุกคนมานั่งวิเคราะห์กันว่า อะไรบ้างที่จะเป็นปัจจัยให้เราได้ใช้บัตรแมงมุมได้เต็มรูปแบบ (และเป็นปัจจัยที่ทำให้เราไม่ได้ใช้) สักที

จับมือไว้แล้วไปด้วยกัน

แม้จะมีการจัดตั้งศูนย์บริหารจัดการรายได้กลาง (Central Clearing House: CCH) ให้มาเป็นผู้คอยควบคุมดูแลการบริหารจัดการเงิน จัดสรรรายได้ระหว่างผู้ประกอบการแล้ว แต่ก็ใช่ว่าเรื่องจะจบ เพราะความแตกต่างของลักษณะการให้บริการแต่ละบริษัท ระบบการจ่ายเงิน อุปกรณ์ทั้งฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ต่างๆ ล้วนแต่มีข้อจำกัดแตกต่างกัน

การเจรจากับผู้ให้บริการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับระบบตั๋วร่วม เพื่อจัดทำข้อตกลงกับผู้ให้บริการทั้งหมด ตั้งแต่บริษัท ระบบขนส่งมวลชนกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) ผู้ให้บริการรถไฟฟ้า BTS, บริษัท ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด (มหาชน) (BEM) ผู้ให้บริการรถไฟฟ้า MRT, บริษัท รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. จำกัด ผู้ให้บริการรถไฟฟ้าแอร์พอร์ตลิงก์และองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.) ผู้ให้บริการรถประจำทางในกรุงเทพฯ และปริมณฑล จึงเป็นเรื่องที่ยุ่งยากและซับซ้อนยืดยาวราวกับศึกมหาภารตะ เพราะโจทย์คือการหาสมดุลความอยู่รอดของผู้ให้บริการเหล่านี้ และผลประโยชน์ของผู้ใช้บริการอย่างเราทุกคน

อยากให้เธอไปคุย เธอไปคุยกับเขาก่อน

แม้กระทรวงคมนาคมจะเห็นชอบให้นำระบบ EMV (ย่อมาจากอักษรตัวหน้าของ 3 บริษัทบัตรเครดิตที่ร่วมกันสร้างระบบนี้ขึ้นมาอย่าง Europay MasterCard และ Visa ปัจจุบันมีเครือข่ายอื่นๆ เข้าร่วมด้วยอีกเพียบ) มาใช้ร่วมกับบัตรแมงมุม โดยใช้วิธีติดชิปเข้ากับเครดิตการ์ด เพื่อให้ใช้งานได้กับห้างร้านต่างๆ ทั่วไปด้วย เป็นการลดค่าใช้จ่ายในการออกบัตรใหม่และประหยัดค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการระบบตั๋วร่วมแบบเดิมได้ครึ่งต่อครึ่ง

การปรับเปลี่ยนจากระบบปิดที่บัตรใช้งานได้กับขนส่งสาธารณะเท่านั้น กลายมาเป็นระบบเปิดที่ใช้งานได้กับธุรกรรมการเงินอื่นๆ ได้ด้วย จึงยังต้องการเวลาพัฒนาซอฟต์แวร์และปรับปรุงเครื่องอ่านบัตรใหม่กันอีกรอบ หลังจากที่วางแผนจัดซื้อสเปกเครื่องแบบเก่ามาหลายปี ซึ่งแต่ละเจ้าต่างก็มีปัญหาติดขัดที่แตกต่างกันไป ทั้งเงินลงทุน การทำสัญญากับบริษัทที่ติดตั้งระบบจ่ายเงิน ไปจนถึงการเชื่อมต่อระบบต่างๆ เข้าด้วยกัน ตอนนี้จึงยังต้องรอกันไปก่อน

ถ้าเธอพร้อม ฉันก็พร้อมไปด้วยกัน

แม้ ขสมก. จะประกาศว่าพร้อมเข้าสู่ระบบตั๋วร่วม และนำร่องติดตั้งเครื่องอ่านบัตรไปแล้วบ้างบางส่วน (คาดว่าจะครบ 2,600 คันในตุลาคม 2561 นี้) แต่ก็ใช่ว่าเราจะสามารถแตะบัตรจ่ายค่าโดยสารรถเมล์ได้ทุกคัน เพราะยังมี ‘รถร่วมบริการ ขสมก.’อีกหลายพันคันที่บริหารโดยเอกชน เจ้าของอู่รถเมล์ เจ้าของสายรถเมล์รายย่อยๆ ก็ยังคงรีๆ รอๆ ไม่อยากเสี่ยงลงทุนหารถใหม่ ไม่อยากรีบติดตั้งเครื่องอ่านบัตร เพราะรอท่าทีของกรมการขนส่งทางบกอยู่ว่าจะประกาศเรื่องการปฏิรูประบบรถโดยสารประจำทางในเขตกรุงเทพมหานคร และปริมณฑลขึ้นมาใหม่อีกเมื่อไหร่ (จำหน้ากากรถเมล์ปีที่แล้วได้ไหม โครงการนั้นแหละ) หลังจากที่ถูกเบรกตัวโก่งไปเมื่อกลางปีก่อนด้วยคดีหน้ากากรถเมล์อันลือลั่น

ความยุ่งยากของเรื่องนี้จึงไม่ได้มีเพียงว่าแต่ละหน่วยงานจะเอาด้วยหรือไม่ แต่เกี่ยวโยงกันเป็นใยแมงมุมเหนียวหนึบที่หากคนหนึ่งไม่พร้อม อีกหลายคนก็ยากที่จะไปต่อ ซึ่งหากเฟสทางบกยังไม่พร้อม เฟสต่อไปที่จะขยายพื้นที่ไปยังการเดินทางทางน้ำ ก็จะยิ่งต้องถูกเลื่อนออกไปอีก

อีกนานไหม เธอจะทำใจได้หรือเปล่า

ไม่ใช่แค่ความร่วมมือระหว่างผู้ให้บริการ ไม่ใช่แค่ความพร้อมของระบบ แต่อีกปัจจัยที่จะทำให้การใช้งานตั๋วร่วมเป็นไปได้อย่างราบรื่น นั่นก็คือผู้คนที่เกี่ยวข้อง เราอาจจะต้องถามย้อนไปว่าทุกวันนี้ประชาชนส่วนใหญ่เข้าใจวิธีการจ่ายเงินแบบใหม่นี้มากน้อยเพียงใด พร้อมใช้งานหรือพร้อมจ่ายเงินในอัตราค่าโดยสารแบบใหม่หรือไม่ พนักงานของแต่ละระบบการเดินทางพร้อมรับสถานการณ์แค่ไหน หากคนขึ้นรถเมล์ไปแล้วแต่เครื่องไม่สามารถอ่านบัตรได้ หรือเงินในบัตรไม่เพียงพอจะต้องดำเนินการอย่างไร หากเกิดภาวะขัดข้องทั้งระบบจะแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้ยังไงบ้าง การวางแผนรับมือเหตุไม่คาดฝันนั้นมีความรีบเร่งของผู้โดยสารนับล้านเป็นเดิมพัน จึงเป็นอีกโจทย์สำคัญที่จะทำให้ตั๋วร่วมสามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงในการเดินทางได้จริงๆ

อ้างอิง

http://www.otp.go.th/index.php/post/view?id=612

http://www.realist.co.th/blog/บัตรเเมงมุม

https://www.thaipost.net/main/detail/6419

https://www.thairath.co.th/content/1257331

https://www.estopolis.com/article/บัตรแมงมุมคืออะไร-ดียังไง-ซื้อที่ไหน-มีกี่ประเภท

http://www.bangkokbiznews.com/news/detail/797414

http://library2.parliament.go.th/ejournal/content_af/2560/nov2560-1.pdf

https://gnews.apps.go.th/news?news=16725

http://www.thansettakij.com/content/26415

https://voicetv.co.th/read/By-ATZ-jzhttps://www.khaosod.co.th/economics/news_833586

http://www.bltbangkok.com/article/info/8/465

http://www.bltbangkok.com/CoverStory/ยืดเวลาใช้ตั๋วร่วมอัพเกรดระบบเป็นEMVแมงมุม40

https://www.kobkid.com/news-condominium/เมื่อรัฐสนับสนุน-emv-และลดบทบาทของบัตรแมงมุมลง-เพื่อก้าวให้ทันเทคโนโลยีโลก

The post ทำยังไงเราจึงจะได้ใช้บัตรแมงมุมสักที appeared first on a day magazine.

แต่เมื่อโตขึ้น นอกจากความสนใจที่เปลี่ยนแปลงไป ข้อจำกัดของชีวิตมากมายก็ทำให้ความฝันวัยเด็กของเราไม่อาจเป็นอย่างที่ใจต้องการได้ ถึงจะมีแพสชั่นเต็มเปี่ยม แต่ค่าตอบแทนที่น้อยนิดจนน่าใจหาย ทำให้อาชีพกระเป๋ารถเมล์ไม่ถูกนับรวมในการตัดสินใจเลือกด้วยซ้ำ

แต่ ออส-อภิวัฒน์ ไทรศักดิ์สิทธิ์ ไม่คิดอย่างนั้น เขาเลือกที่จะสมดุลความฝันกับความจริงเข้าด้วยกันอย่างละมุนละม่อม ความรักและความหลงใหลเสน่ห์ของรถเมล์ทำให้ออสตัดสินใจไปสมัครเป็นกระเป๋ารถเมล์ตั้งแต่อยู่ชั้น ม.5 จนถึงมหาวิทยาลัย เขาใช้เวลาว่างทุ่มเทให้กับการจับกระบอกตั๋ว เดินเก็บค่าโดยสาร บริการผู้คนที่ขึ้นลงรถเมล์อย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย สะสมประสบการณ์จนถึงวันที่เขาได้รับภารกิจใหม่สุดท้าทายที่ต้องนำประสบการณ์ทั้งชีวิตมาใช้ เพื่อทำให้รถเมล์สายหนึ่งอยู่รอดต่อไป

นี่คือบทสนทนาของ MAYDAY! และอดีตกระเป๋ารถเมล์ที่กลายมาเป็นผู้จัดการการเดินรถ ในตู้คอนเทนเนอร์ข้างอู่รถเมล์ร่วมบริการสาย R26E สายรถเมล์น้องใหม่ที่มีเป้าหมายที่จะเปลี่ยนการเดินทางในกรุงเทพฯ

กว่าจะเป็นกระเป๋ารถเมล์มืออาชีพต้องผ่านอะไรมาบ้าง

ปกติรถร่วมบริการจะมีขั้นตอนการสมัครและการฝึกงานสั้นกว่ากระเป๋ารถเมล์ของ ขสมก. (องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ) เราเองเคยไปสมัคร ขสมก.ด้วยความอยากรู้ว่าจะมีขั้นตอนอย่างไรบ้าง ลองใช้วุฒิปริญญาวิศวกรรมศาสตร์ที่มีนี่แหละ ยื่นใบสมัคร แล้วก็รอเรียกตัวเข้าไปสัมภาษณ์ สมมติสถานการณ์ เช่น ถ้าผู้โดยสารบอกว่าได้รับเงินทอนไม่ครบจะทำยังไง เหมือนสอบสัมภาษณ์เข้าทำงานทั่วไป หลังจากนั้นก็ต้องตรวจโรคปอด สอบประวัติอาชญากรรม สอบประวัติกับกรมการขนส่งทางบก มีขั้นตอนเยอะมากเพื่อคัดกรองคนที่เข้ามาทำงานบริการประชาชน แต่ละเขตการเดินรถของ ขสมก.จะบริหารแยกกัน รายละเอียดของขั้นตอนการสมัครเข้าทำงานจึงอาจจะแตกต่างกันไปบ้าง แต่รวมๆ แล้วใช้เวลาประมาณ 1 เดือนเป็นอย่างต่ำ

ส่วนเราเองเป็นกระเป๋ารถเมล์ร่วมบริการมาตลอด แรกเริ่มเลยก็ศึกษาเส้นทางรถเมล์สายที่เราจะเข้าไปทำงานก่อน ไม่ว่าจะเพิ่งเป็นกระเป๋ารถเมล์หรือเคยทำงานมาเป็น 10 ปีแล้ว หากเปลี่ยนมาทำงานเส้นทางใหม่ก็ต้องเริ่มใหม่ทั้งหมด แต่ละบริษัทจะมีวิธีให้กระเป๋าท่องจำระยะทางไม่เหมือนกัน เราเคยเป็นกระเป๋ารถเมล์มาก่อนก็จะรู้ว่าแบบไหนดูง่ายที่สุด

พอมาเป็นผู้จัดการดูแลสายรถเมล์ก็จะทำตารางค่าโดยสารใหม่ให้ดูง่ายขึ้น ไล่สายตาดูแล้วเข้าใจได้เลย ทำคู่มือให้คนใหม่เรียนรู้ได้ง่ายที่สุด ไวที่สุด จำระยะได้แล้วก็ต้องฝึกจับกระบอกตั๋ว ฝึกตัดตั๋ว ถ้าตั้งใจจริงๆ 2 วันก็ทำงานได้แล้ว บางบริษัทจะมีข้อสอบให้เขียนตอบว่าจากป้ายนี้ลงป้ายนี้คิดเป็นเงินกี่บาทก่อนด้วย เพื่อให้มั่นใจว่าจะตัดตั๋วและเก็บเงินได้ถูกต้อง เพราะเราไม่ได้อยู่หน้างานด้วยตลอดจึงต้องพยายามหาทางทำให้ปัญหาเกิดขึ้นน้อยที่สุด

เมื่อลงสนามจริง วันแรกจะมีแบบฟอร์มส่งตัวดูเส้นทาง เพื่อที่นายตรวจจะได้รู้ว่าเป็นคนที่กำลังฝึกเป็นกระเป๋ารถเมล์ นายท่าจะคอยให้ข้อมูลว่าต้องแวะเข้าห้องน้ำตรงนี้ เมื่อรถมาถึงปลายทางจะจอดนานแค่ไหน ควรส่งผู้โดยสารยังไง จะถ่ายเทผู้โดยสารจากคันหนึ่งไปยังอีกคันมีขั้นตอนยังไงบ้าง ถ้าผ่านทั้งหมดที่ว่ามาแล้วก็จะให้ทำงานจริง ข้อสอบข้อเขียนทุกข้อจะวัดความเข้าใจในการตัดตั๋วของกระเป๋ารถเมล์ ดูว่าปัดระยะเป็นหรือเปล่า ถ้าทำผิดก็แสดงว่ายังทำไม่เป็น ต้องกลับไปทำใหม่จนกว่าจะทำได้ บางคนอาจจะใช้เวลานานหน่อย แต่ก็ไม่ใช่ว่าข้อสอบหรือสิ่งที่ทำได้ตอนฝึกฝนจะวัดได้ทั้งหมด พอไปหน้างานจริงอาจจะลนลานจนจำไม่ได้ เก็บผิดเก็บถูก เป็นปกติ แต่ถ้าเราตรวจพบก็ต้องมาคุยกันว่าคิดเงินยังไง แล้วปรับความเข้าใจให้ตรงกัน

ทั้งที่ฝึกกันหนักหน่วงขนาดนี้ รู้สึกยังไงเวลาคนพูดถึงกระเป๋ารถเมล์ในแง่ลบ

กระเป๋ารถเมล์ คนขับรถเมล์ ไม่ใช่อาชีพที่ใครๆ ก็ทำได้ มันใช้ทักษะหลายอย่างมาก การดูผู้โดยสาร ดูสายคู่แข่ง ดูคนขึ้น-คนลง คนที่กำลังวิ่งมาขึ้นรถ จะทำได้ดีก็ต้องมีความเชี่ยวชาญระดับหนึ่ง บางคนขับรถบรรทุกมาก่อน ยังไม่ชินกับการขับรถเมล์จอดรับคนเป็นระยะ ก็เลยขับไปเรื่อยๆ ลืมจอด เราไม่สามารถทำให้ทุกคนเข้าใจเราได้หมด ไม่ได้คาดหวังว่าผู้โดยสารทุกคนจะต้องมองว่านี่คืออาชีพที่มีเกียรติ แค่กระเป๋ารถเมล์ไม่ทำลายเกียรติของตัวเองก็พอ

ภาพลักษณ์โดยรวมของกระเป๋ารถเมล์กรุงเทพฯ พูดตรงๆ มันก็แย่นะ พอคนดูถูกอาชีพหนึ่ง เขาก็เหมารวมว่าทุกคนเป็นอย่างนั้น เราไม่จำเป็นต้องพยายามทำให้เขาเปลี่ยนทัศนคติ แต่ต้องส่งเสริมภาพลักษณ์ของเราให้ดีก่อน ถึงคนอื่นว่ากระเป๋ารถเมล์ไม่ดี ต่อให้คนส่วนใหญ่ไม่เห็นค่าเรา แต่เราก็ยังเห็นคุณค่าตัวเอง คนที่ขึ้นรถเมล์สายของเรามองเห็นว่าพนักงานของเราประพฤติตัวดี ผู้โดยสารที่รับรู้ได้ก็จะบอกต่อสิ่งดีๆ เหล่านี้ไปเรื่อยๆ

คิดว่าตัวเองเป็นกระเป๋ารถเมล์แบบไหน

ตลอดเวลาที่ทำงานเราคิดว่า เราต้องเป็นได้มากกว่าพนักงานเก็บค่าโดยสาร นอกจากพูดสวัสดี ขอบคุณ เราจะบอกชื่อป้ายทุกป้าย ไม่ว่าจะมีคนขึ้นลงหรือไม่ เพื่อให้ข้อมูลผู้โดยสารทุกคน คอยสังเกตพฤติกรรมของเขาเสมอ พอเห็นใครทำท่าล่อกแล่กแสดงว่าไม่มั่นใจในจุดที่ตัวเองจะลง เราจะเข้าไปสอบถามทันทีหรือช่วยแนะนำเส้นทางให้ ผู้โดยสารหลายคนมักถามว่า จะไปต่อรถตรงนี้นั่งสายอะไรได้บ้าง พอได้ยินแบบนี้จะจับสังเกตได้ว่า เขาไม่ได้ลงแค่ตรงนั้นแน่ๆ จึงต้องถามจุดหมายปลายทางให้ชัดเจน เพราะเราอาจจะแนะนำเส้นทางที่ง่ายกว่าให้ได้ บางครั้งอาจจะไม่ต้องขึ้นรถเมล์สายเราก็ได้ อยากให้เขาประทับใจบริการของเรามากกว่าที่จะหลอกให้ขึ้นมานั่งรถอ้อมให้เสียเวลา เพียงเพราะเงินค่าโดยสารไม่กี่สิบบาท

ได้เรียนรู้อะไรบ้างจากการเป็นกระเป๋ารถเมล์มาตั้งแต่ ม.5 จนถึงมหาวิทยาลัย

ผมเลือกที่จะเป็นกระเป๋ารถเมล์ร่วมบริการเพราะไม่ต้องมีกฎเกณฑ์อะไรมาก ทำเฉพาะวันเสาร์-อาทิตย์ พอขึ้นปีหนึ่ง ผมเลือกเรียนคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย แต่ก็ยังมาเป็นกระเป๋ารถเมล์อยู่ที่บริษัท ซิตี้บัส จำกัด สาย ปอ.115 เพราะอยากรู้ว่าสาย 115 พอเปลี่ยนมาเป็นรถปรับอากาศแล้วคนจะเยอะจริงหรือเปล่า จากนั้นก็ไปเป็นกระเป๋ารถเมล์สาย ปอ. 40 มีช่วงหนึ่งเคยเป็นกระเป๋ามินิบัสสีเขียวสาย 11 (ผาสุก-ประตูน้ำ) ตอนนั้นเราได้เรียนรู้ว่ามนุษย์เป็นสัตว์สังคม จะปรับเปลี่ยนพฤติกรรมไปตามสังคมที่เราอยู่ คนขับมินิบัสบางคนเป็นคนเรียบร้อยนะ แต่เขาเลือกที่จะแต่งตัวไม่เรียบร้อย เพราะเพื่อนๆ คนอื่นเป็นแบบนั้น ตัวเราเองแต่งตัวเต็มยศเลย มีบั้งทุกอย่างครบ คนขับถามว่าถอดออกไหม มันดูแปลกๆ แต่เราก็บอกว่าไม่เป็นไร แปลกแค่ตอนที่อยู่กับเพื่อนๆ ในอู่แหละ พอออกไปทำงานก็มีแค่เราคนเดียวที่เดินอยู่บนรถ มันแปลกแต่เป็นผลดีต่อความรู้สึกของผู้โดยสาร ซึ่งเราเต็มใจทำ

ผมคิดเสมอว่าถ้ามีโอกาสได้บริหารรถเมล์สักสาย เราจะบริหารมันยังไงบ้าง เพราะบางเรื่องถ้าไม่ได้มาเป็นกระเป๋ารถเมล์ก็จะมองไม่เห็นจริงๆ ถึงเขามาดูเส้นทางก็จะเห็นแค่บางจุด ไม่ใช่พฤติกรรมของผู้โดยสารทั้งหมด อะไรที่ออกแบบมาแล้วไม่ตรงกับการใช้งานจริงบ้าง

สุดท้ายโอกาสก็มาถึงไวกว่าที่คิด รับมือกับความรับผิดชอบนี้ยังไงบ้าง

ตอนที่เป็นกระเป๋ารถเมล์สาย 40 เรามีโอกาสได้พูดคุยแลกเปลี่ยนกับผู้บริหารของบริษัท พรีเมี่ยม แมเนจเมนท์ จำกัด ว่าเราคิดว่าควรแก้ปัญหาแต่ละแบบอย่างไรบ้าง ตอนนั้นเรียนอยู่ปี 2 กำลังจะขึ้นปี 3 แต่ก็ได้รับความไว้วางใจจากเจ้าของให้ลองคิดแผนมาว่า ควรจะบริหารจัดการรถเมล์สาย 537 ยังไงบ้าง วิ่งรถเท่าไหร่ ควรมีพนักงานเท่าไหร่ ควรปล่อยรถกี่นาทีต่อคัน วิเคราะห์จุดอ่อน-จุดแข็ง จากนั้นก็ได้ไปลองทำจริงๆ แต่มีอุปสรรคเยอะมาก รถเมล์ที่ใช้วิ่งตอนนั้นเป็นรถป้ายแดง ไม่ได้จดทะเบียน พอออกไปให้บริการจึงถูกตำรวจจับตลอด ต้องไปเคลียร์ที่โรงพัก คนขับโดนจับติดคุก ลองคิดดูว่าเด็กมหาวิทยาลัยอายุ 22 ปี ต้องขึ้นโรงขึ้นศาลตลอดเวลา ตอนนั้นมันยากมากเพราะเราไม่เคยทำงานบริหารมาก่อน แถมยังต้องมาดูแลคนขับ 50-60 คนที่อายุรุ่นเดียวกับพ่อแม่เราทั้งนั้น การวางตัวจึงสำคัญมาก กฎเป็นกฎ พักงานคือพักงาน ไล่ออกจริง

ตอนนั้นเรียนวิศวะไปด้วย บางวิชาต้องทิ้งไปเลย บัตรนักศึกษาอยู่กับเพื่อนตลอดเวลา เพื่อให้เพื่อนเช็กชื่อให้ อ่านหนังสือสอบไปด้วย คุมงานไปด้วย ประจวบเหมาะกับตอนนั้นรถมินิบัสสีเขียวกำลังจะเปลี่ยนรถครั้งใหญ่ บริษัทจึงใช้โอกาสตรงนี้ส่งรถไปให้มินิบัสเช่า ทำให้รถถูกดึงเข้า-ออกตลอดเวลา วางแผนอะไรไม่ได้เลย การเดินรถเมล์มันต้องใช้เวลาในการสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้โดยสาร อย่างต่ำก็ 6-7 เดือน แต่บริษัทเดิมไม่รอ พอเห็นว่ารายได้ไม่ดีก็ตัดสินใจถอนรถออกไปให้เจ้าอื่นวิ่ง พอคนไม่ค่อยเห็นรถก็ไม่กล้าขึ้น สุดท้ายแล้วก็ต้องปิดตัวลงไปอย่างน่าเสียดาย

แต่ก็ยังกลับมาทำแบบเดิมกับสาย R26E อีก

สายนี้มาจากแผนปฏิรูประบบรถโดยสารประจำทางในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑลที่เคยเป็นข่าวใหญ่โตเมื่อกลางปีที่แล้ว ชื่อว่าสาย R26E เส้นทางสถาบันการแพทย์จักรีนฤบดินทร์-โรงพยาบาลรามาธิบดี (ทางด่วน) ซึ่งมันใกล้เคียงกับสาย 537 ที่เราเคยทำแล้ว รู้ปัญหาว่าเกิดจากอะไรบ้าง

ช่วงแรกที่เปิดให้บริการฟรี เราได้มาเห็นว่าทุกอย่างที่เป็นอยู่มันไม่มีระบบ ผู้โดยสารไม่รู้ว่ารถวิ่งไปที่ไหน มีแต่ชื่อโรงพยาบาล คนก็นึกว่ารถรับส่งของโรงพยาบาล ป้ายที่มีก็อ่านยากมาก ไม่มีคีย์เวิร์ดที่ผู้โดยสารจะเข้าใจว่าวิ่งไปที่ไหนบ้าง คนย่านบางพลีไม่มีใครเรียกว่า ‘เคหะเมืองใหม่บางพลี’ แต่มักเรียกกันว่า ‘แฟลตบางพลี’ นั่นทำให้รู้ว่าคนที่ถูกคัดมาไม่ได้มีความรู้เรื่องเส้นทางเลย ถ้าวิ่งอย่างนี้ยังไงก็เจ๊ง แต่เรามองว่ามันเป็นความท้าทาย คิดว่าพัฒนาให้ดีขึ้นได้ เรามีโอกาสเข้ามาคุยกับเจ้าของบริษัทพอดี จึงตกลงเข้ามาทำที่นี่เต็มตัว วางระบบใหม่ทั้งหมด ฝึกหัดกระเป๋ารถเมล์ ทำตารางเวลา ปล่อยรถให้สม่ำเสมอ ให้ในช่วงเร่งด่วนคนรู้ว่ามีรถวิ่ง มีป้ายหน้ารถแสดงให้เห็นชัดๆ แปะเลขสายให้เห็นชัดเจนขึ้น นี่คือครั้งที่ 4 ที่มีรถปรับอากาศเข้ามาในย่านนี้ ก่อนหน้านี้เจ๊งไปแล้ว 3 สาย

เสี่ยงขนาดนี้ อะไรเป็นเหตุผลให้ยังทำอยู่

วิสัยทัศน์ของบริษัทนี้เข้ามาเพื่อเปลี่ยนกรุงเทพฯ พัฒนาระบบขนส่งสาธารณะให้ดียิ่งขึ้น ทุกอย่างที่เราทำจะต้องดีกว่าสิ่งที่มีอยู่แล้ว เพราะเราเข้ามาเพื่อเปลี่ยนแปลง เจ้าของเขายอมทนขาดทุนได้เพราะรู้ว่าต้องใช้เวลา ให้ผู้โดยสารเห็นถึงความพร้อมของเราที่จะมาดูแลเขา เรามั่นใจว่าจะอยู่ได้นาน คิดว่าอนาคตถ้าสายนี้ไปได้ดีขึ้น ต่อไปคงไม่ได้มีสายเดียวที่เดินรถ อาจจะซื้อสัมปทานสายอื่นมาเดินรถด้วย เราบอกวิสัยทัศน์นี้กับพนักงานทุกคนว่าอยากให้ทุกคนช่วยกันทำให้ผู้โดยสารเชื่อมั่น ในอนาคตจะต้องดีขึ้น

ถ้าคนที่มาทำงานตรงนี้ไม่เคยเป็นกระเป๋ารถเมล์มาก่อนจะรู้เรื่องเหล่านี้ไหม

ไม่มีทางเลย แต่พนักงานระดับบริหารของ ขสมก.จะมาจากคนที่เคยทำงานระดับปฏิบัติการมาก่อน ค่อยๆ ไต่ระดับขึ้นไปเรื่อยๆ คนที่เห็นทุกอย่างทั้งหมดจริงๆ คือคนขับรถเมล์กับกระเป๋ารถเมล์ ที่จะรู้ว่าตรงไหนมีคนขึ้น-ลงเยอะ แต่ละช่วงเวลาพฤติกรรมคนใช้งานเป็นยังไง ควรวิ่งรถยังไงบริษัทจึงจะอยู่ได้และตอบโจทย์ผู้โดยสาร

ในฐานะคนที่อยู่ในวงการนี้มาตั้งแต่เด็ก ปัญหาที่สำคัญที่สุดของรถเมล์ในกรุงเทพฯ คืออะไร

บุคลากรครับ เพราะเมื่อคนขับไม่พอ ไม่มีรถวิ่งให้บริการ บริษัทก็ขาดทุน อย่าง ขสมก.ก็ดำเนินนโยบายผิดพลาดด้วยความที่ตลอด 5 ปีไม่เคยรับคนเพิ่มเลย แต่มีคนเกษียณทุกปี กระเป๋ารถเมล์และคนขับรถเมล์ก็ขยับขึ้นไปทำงานออฟฟิศ ระดับปฏิบัติการก็ขาด มีแต่คนรุ่นเก่าๆ ที่มาทำงานรถเมล์ สวัสดิการไม่ดี คุณภาพชีวิตไม่ดี คนรุ่นใหม่ๆ ไม่มาทำงานรถเมล์เพราะเหนื่อย ยิ่งเป็นรถร่วมบริการยิ่งยากเพราะการตั้งราคาค่าโดยสารมาจากภาครัฐทั้งหมด บริษัทต้องจ่ายเงินจ้างพนักงานแพงๆ เพื่อให้คนอยากมาทำงาน แต่รายได้ไม่สมเหตุสมผลกัน บางสายที่จ่ายเงินพนักงานเป็นเงินเดือนได้ก็เพราะว่ารายได้ดี แต่ไม่ใช่ทุกสายที่จะทำแบบนี้ได้ เรามองว่าไม่ควรกำหนดเพดานราคาค่าโดยสาร เพราะบางสายวิ่งใกล้-ไกลไม่เท่ากัน เก็บค่าโดยสารเท่ากัน แต่บางสายมีต้นทุนที่ต้องขึ้นทางด่วน เหตุผลที่ต้องให้คนขับและกระเป๋ารถเมล์ได้เงินเป็นเปอร์เซ็นต์ เพราะมันต้องแปรผันตามรายได้ของบริษัท รัฐตั้งความคาดหวังได้หมดแหละว่าอยากให้ทุกอย่างดี แต่ความเป็นจริง บริษัทเอกชนบางเจ้ามีรายได้แค่วันละไม่กี่พันบาท จะทำได้แค่ไหนก็อีกเรื่อง

เหตุผลที่คนรุ่นใหม่ไม่มาทำงานรถเมล์อย่างที่คุณทำอยู่ เป็นเรื่องของทัศนคติหรือคุณภาพชีวิตมากกว่ากัน

เรามองว่าเป็นเรื่องทัศนคติ ถ้าบริษัทรถเมล์จ้างคนได้แพงเหมือนสายการบิน ใครๆ ก็คงมาทั้งนั้น หน้าที่การทำงานไม่ต่างจากนักบิน สจ๊วต หรือแอร์โฮสเตสเลย แต่ภาพลักษณ์มันต่างกันมาก คนขับรถเมล์บางคนแต่งตัวโทรมๆ แต่ขับรถกระบะแพงๆ เลยนะ บางคนพักจากหน้านามาทำงานในกรุงเทพฯ ถึงเวลาก็ขอลาไปเกี่ยวข้าว คุณภาพชีวิตเขาดีแต่ภาพที่ออกไปมันไม่ดี ทัศนคติมันมาจากสิ่งที่เราเห็น ตีความว่าเรามองสิ่งนี้ยังไง เราปรับทัศนคติทุกคนไม่ได้อยู่แล้ว คนมองว่ารถเมล์รอนาน เราไปบอกว่ารอไม่นานหรอก เขาไม่มีทางเชื่อ แต่สิ่งที่เราทำได้คือพิสูจน์ให้เห็นว่าเขารอไม่นานหรอกด้วยการวางแผนจัดการรถให้ไม่ขาดระยะ หรือถ้าต้องรอก็ต้องทำให้ผู้โดยสารมั่นใจได้ว่ารถกำลังจะมา ไม่ว่าจะเรื่องรถหรือเรื่องคน เราปรับความคิดได้เสมอด้วยการลงมือทำให้เห็นจริงๆ

มีอะไรที่พอจะเปลี่ยนแปลงได้ทีละเล็กละน้อย (Small change, big move) แบบที่ MAYDAY! ลองทำได้บ้างไหม

น่าจะเป็นเรื่องการประชาสัมพันธ์ ทำให้คนเห็นมากที่สุด ทั้งผู้โดยสารและคนขับ ถ้าเราอยากแก้ได้ทุกอย่าง เราต้องแก้หลายๆ อย่างรวมกัน เวลาในการเดินรถต้องสม่ำเสมอ ภาพลักษณ์องค์กรต้องน่าเชื่อถือ เพิ่มรอบรถ เพิ่มจุดจอด ขยายระยะทางต่อไป นี่คือสิ่งที่เราคิดว่าทำได้และต้องทำตอนนี้

The post รถเมล์ที่ดีเริ่มต้นที่กระเป๋ารถเมล์ appeared first on a day magazine.

ในฐานะที่เมล์เดย์มีเป้าหมายอยากให้คนไทยมองขนส่งสาธารณะเป็นทางเลือกหนึ่งในชีวิตประจำวัน แม้ทุกวันนี้หลายๆ ระบบจะยังไม่อาจเรียกได้ว่าดีพอ แต่เราทุกคนก็กำลังช่วยกันพัฒนาให้มีคุณภาพได้มาตรฐานอย่างที่ควรจะเป็น เลยอยากชวนทุกคนมาดูกันว่าเมืองอื่นๆ มีวิธีอย่างไรบ้างที่ทำให้คนรู้สึกดีต่อขนส่งสาธารณะ จนอยากเปลี่ยนพฤติกรรมมาใช้งานมากขึ้นกันไปพลางๆ ก่อน

01

WE MOVE YOU (2017)

The Toronto Transit Commission (TTC) อยากให้ผู้ใช้รถไฟฟ้าและรถรางในโตรอนโตมองพาหนะที่พวกเขาใช้เดินทางในแง่มุมใหม่ว่านอกจากจะพาคุณไปทำงาน ไปสถานที่ท่องเที่ยวแล้ว ยังพาไปหาซีนศิลปะดีๆ ได้อีกเพียบ หนึ่งในนั้นก็คือ National Ballet of Canada ที่ชวนนักบัลเลต์มากรีดกรายสะบัดแขนวาดวงขาไปตามชานชาลารถไฟ

“เราอยากให้ผู้โดยสารที่ไม่ได้รีบเร่งไปไหน หรือใครที่ว่างเว้นจากการเดินทางด้วยขนส่งสาธารณะในโตรอนโตมาสักพักได้ลองออกมาทักทายทำความรู้จักศิลปะและความบันเทิงของเมืองนี้” Cheryn Thoun หัวหน้าฝ่ายสื่อสารของ TTC กล่าวถึงเป้าหมายของการโปรโมตกิจกรรมทางศิลปะของเมือง พร้อมกับสร้างภาพลักษณ์ที่สะอาด ปลอดภัย เป็นมิตรให้แก่ขนส่งสาธารณะไปในตัว

02

It’s never too late to start (2017)

เฮลซิงกิ เมืองหลวงของฟินแลนด์มีทางเลือกในการเดินทางสุดหลากหลายให้ทุกคนเลือกใช้ได้เหมาะกับตัวเอง ด้วยความที่เฮลซิงกิไม่มีพี่วินมอเตอร์ไซค์รับจ้างแบบบ้านเรา เมื่อลงจากระบบขนส่งหลักแล้วก็ต้องเดินต่อเป็นระยะทางไกล ทำให้บางคนรู้สึกไม่สะดวกสบายจนหนีไปใช้รถยนต์แทน

Helsinki Region Transport จึงชวนให้ทุกคนมาลองใช้จักรยานเชื่อมต่อกับระบบอื่นๆ ให้มากขึ้น ผ่านวิดีโอคลิปแอบถ่ายบุคคลน่าสงสัย อย่างคุณป้าที่ถือหมวกกันน็อกขึ้นรถราง คุณลุงที่ใส่สูทสวมหมวกกันน็อกยืนโหนรถเมล์ ล้วนแต่เป็น POLY TRAFFIC USER หรือคนที่ใช้งานขนส่งสาธารณะที่หลากหลาย แสดงให้เราเห็นว่าขนส่งสาธารณะในเฮลซิงกินั้นเป็นมิตรต่อคนใช้จักรยานมากแค่ไหน

03

Let’s get closer: Rapprochons-Nous (2016)

หากจะเล่าเรื่องอะไรสักอย่างให้คนสนใจ หนึ่งในหัวข้อยอดฮิตยังไงก็หนีไม่พ้นเรื่องรักๆ ใคร่ๆ บริษัททางรถไฟแห่งชาติฝรั่งเศส (Société nationale des chemins de fer français: SNCF) ซึ่งให้บริการรถไฟในฝรั่งเศสมาตั้งแต่ปี 1938 จึงหยิบเลิฟสตอรี่ของหนุ่มสาวที่เดินทางด้วยรถไฟคนละขบวนแต่ผ่านสถานีเดียวกันที่เวลา 08:02 น. ของทุกวัน และพยายามจะสานสัมพันธ์ในชั่วเสี้ยววินาทีที่รถไฟแล่นสวนกันเป็นวิดีโอสั้นๆ ที่บอกเราว่ารถไฟที่ฝรั่งเศสนั้นตรงเวลาเป๊ะ คาดการณ์ได้ว่าจะเจอคนที่ใช่ในเวลาเดิมทุกวัน แถมยังเนียนๆ ขายความสะดวกสบายบนรถไฟผ่านการจีบกันของตัวละครไปอี๊ก!

04

We understand why you need to be on time

สิ่งสำคัญที่สุดอย่างหนึ่งของการเดินทางด้วยระบบขนส่งสาธารณะคือ ความตรงต่อเวลา York Region Transit (YRT) ในออนตาริโอ แคนาดา จึงสื่อสารความตั้งใจของพวกเขาผ่านโปสเตอร์ 6 แบบ เป็นบัตรเข้าร่วมอีเวนต์ต่างๆ ในชีวิตประจำวันของเรา ไม่ว่าจะเป็นตั๋วหนัง บัตรเชิญร่วมงานวันเกิด บัตรคอนเสิร์ต การ์ดงานแต่งงาน ที่พิมพ์บอกข้อความทำนองว่า “เรารู้นะว่าคุณรีบ เพราะฉะนั้นไว้วางใจเราได้เลยว่าจะพาไปส่งถึงที่ทันเวลาแน่นอน” การันตีด้วยข้อมูลการเดินทางของ YRT ว่าตรงต่อเวลาถึง 95%!

05

Thought of the day

สิ่งนี้ไม่อาจเรียกได้ว่าเป็นโฆษณา แต่เป็นไอเดียน่ารักที่ทำให้รถไฟใต้ดินลอนดอนได้ใจทั้งผู้โดยสารและคนทั่วโลกไปเต็มๆ ผ่านกระดานแจ้งข้อความในสถานี ไอเดียนี้เริ่มมาจากคุณลุง Anthony Gentles พนักงานสถานี Oval Station ในลอนดอนใต้ เขาได้นำข้อความดีๆ จากหนังสือ เต้าเต๋อจิง อันว่าด้วยปรัชญาการใช้ชีวิตแบบตะวันออก มาเขียนไว้บนไวต์บอร์ด คอยคัดสรรประโยคดีๆ ข้อคิดให้กำลังใจมาเขียนไว้ทุกวัน จนกลายเป็นไวรัลที่ต่อเนื่องยาวนานมากว่า 14 ปี และทุกวันนี้แต่ละสถานีทั่วลอนดอนก็ต่างมีข้อความน่ารักๆ ของตัวเองเรียกรอยยิ้มจากลอนดอนเนอร์ได้ทุกเช้า ทำให้เราเองที่เปิดดูผ่านอินสตาแกรมก็ยังรู้สึกชิดใกล้กับพนักงานผู้อยู่เบื้องหลังเหล่านี้

อ้างอิง citylab.com, dirt.asia.org, bbc.com

The post 5 โฆษณาชวนมาใช้ขนส่งสาธารณะที่น่าเอาอย่าง appeared first on a day magazine.