เหล่านี้คือส่วนหนึ่งในผลงานของ Kidtofer หรือ นราวิชย์ คริสโตเฟอร์ เกลล์ ศิลปินชาวไทย-อเมริกัน ผู้สร้างสรรค์งานศิลปะจากคาแร็กเตอร์ที่เป็นเอกลักษณ์ ตานิด จมูกหน่อย แต่นอกจากบรรดาเซรามิกแล้วเขาคนนี้ก็ยังมีภาพประกอบสีสันสดใสที่มองเผินๆ อาจดูเหมือนเหล่าตัวละครกำลังโลดแล่นในภาพ แต่ถ้าเพ่งดูดีๆ จะเห็นว่าการ์ตูนของคริสล้วนแล้วแต่กำลังทำกิจกรรมทางเพศหรือมีท่าทีที่บ่งบอกถึงตัวตนทางเพศของตัวเอง

ทั้งหมดคือสิ่งที่เขาตกตะกอนตัวตนออกมาเป็นงานศิลปะ หลังจากตัดสินใจบอกลาไทย เดินทางไปเติบโตในเส้นทางอาชีพที่รักในดินแดนเสรีภาพอย่างอเมริกาเมื่อ 7 ปีที่แล้ว

การเล่าเรื่องเพศ โดยเฉพาะการนำเสนอเพศสภาพ เป็นจุดประสงค์หนึ่งที่คริสตั้งใจให้ปรากฏในผลงานแทบทุกชิ้น เพราะเขาเชื่อว่าเรื่องเพศควรเป็นเรื่องที่พูดคุยกันได้อย่างปกติในสังคม งานศิลปะสีสันสดใสเหล่านี้จึงเหมือนเป็นการเชื้อเชิญให้คนที่เห็นได้มองเรื่องเพศผ่านป๊อปคัลเจอร์และชีวิตประจำวันได้อย่างสนุกสนานและเป็นมิตร 

มากกว่าความสนุกสดใส ลึกลงไปภายใต้เบื้องหลังตัวการ์ตูนเหล่านี้ยังซ่อนเรื่องราวในชีวิตศิลปินของคริสเอาไว้ ถ้าหากคุณพร้อมแล้ว ขอชวนไปทำความรู้จักกับ Kidtofer ได้ตั้งแต่บรรทัดถัดไป

จากความชอบสู่อาชีพที่ใช่ในฐานะศิลปิน

ตั้งแต่จำความได้ คริสชื่นชอบการวาดรูปมาโดยตลอด ขนาดว่าพ่อแม่จูงมือเข้าไปดูหนังตอน 5 ขวบ กลับออกมาเขาก็นั่งวาดรูปหนังเรื่องนั้นออกมาเป็นเวอร์ชั่นของตัวเอง

“อย่างตอนจบของ Titanic เรือล่ม น้ำเย็นเลยทำให้แจ็คหนาวตายใช่ไหม แต่ในตอนจบของเราแจ็คตายเพราะฉลามมากัด” เขาเรียกเสียงหัวเราะระหว่างการสนทนา ด้วยการยกตัวอย่างไอเดียแสนบรรเจิดของตัวเองในวัยเด็ก

“ตั้งแต่นั้นมาเราก็วาดรูปมาเรื่อยๆ ไม่เคยหยุด แต่พอมาช่วง ม.5-6 และเข้าเรียนมหาวิทยาลัยเราก็ไม่ค่อยได้วาดเท่าไหร่” 

แม้จะเคยหมายมั่นปั้นมือว่าอยากจะเรียนต่อด้านศิลปะในมหาวิทยาลัยศิลปากร แต่เพราะกังวลว่าการเป็นศิลปินในไทยอาจเป็นเรื่องยากเกินไปที่จะเลี้ยงชีพ ประกอบกับเขาไม่เคยรู้มาก่อนว่าศิลปินสามารถทำงานศิลปะคอมเมอร์เชียลร่วมกับแบรนด์อื่นๆ เพื่อสร้างรายได้ เขาจึงตัดสินใจเบนเส้นทางชีวิตในที่สุด

“สุดท้ายเราเลือกเรียนนิเทศฯ ที่ ม.กรุงเทพ ด้านวิทยุโทรทัศน์ฯ ซึ่งนี่ไม่ใช่สายอาชีพที่อยากทำ แต่เพราะเห็นรุ่นพี่เรียน เห็นเพื่อนเรียน แล้วเราคิดไม่ออกว่าอยากจะทำอะไร เลยเรียนตามไปเพราะคิดว่า เออ น่าสนุกดีนะ” 

แต่ถึงอย่างนั้นจังหวะชีวิตก็ยังช่วยให้เขาได้จับดินสอวาดรูปอยู่บ้าง อย่างตอนไปฝึกงานในรายการเพลง Channel V คริสก็หยิบดินสอและกระดาษมาวาดรูปทีมงานในออฟฟิศเล่นๆ แต่กลับเป็นที่ถูกอกถูกใจผู้คนในทีมอย่างมาก 

“หลังจากที่ฝึกงานเสร็จ การวาดภาพก็กลายเป็นงานฟรีแลนซ์ของเราเลย” ในเวลานั้นเขาก็ยังไม่ได้คิดว่าจะเป็นศิลปินอย่างเต็มตัว หลังเรียนจบคริสจึงชวนเพื่อนๆ อีก 5-6 คนมาลงขันเปิดบาร์บนดาดฟ้าในย่านทองหล่อ โดยที่ยังคงรับจ้างทำงานศิลปะอยู่เนืองๆ

“ช่วงหลังมาเรารู้สึกสับสนนิดหนึ่ง เพราะเราเป็นคนพาเพื่อนมาทำร้านนี้เอง แต่งานวาดภาพของเรามันดีขึ้นเรื่อยๆ เราก็คิดว่าทำไมไม่ทำอันนี้เต็มตัวเลยล่ะ สุดท้ายจึงขอออกจากการเป็นพาร์ตเนอร์บาร์ แล้วก็ย้ายมาอเมริกาเพื่อเป็นศิลปิน” 

ฟังจากที่คริสเล่าแบบย่นย่ออาจจะดูเหมือนง่ายที่เขาตัดสินใจทิ้งบทบาทเจ้าของธุรกิจมาเป็นศิลปินเต็มตัว แต่ในความเป็นจริงเขามีเหตุผลสนับสนุนให้ตัดสินใจเปลี่ยนทิศทางชีวิตอยู่ 2 อย่างคือ

หนึ่ง–จากการทำงานเป็นฟรีแลนซ์นักวาดภาพประกอบมา เขาคิดว่าเมืองไทยยังไม่ตอบโจทย์ในระบบทำงานอย่างที่ควรจะเป็น 

“เมื่อ 7 ปีก่อน เวลาคนจ้างงานเขาต้องการงานจากเรา เขามักจะเข้ามาบอกว่าชอบงานเรานะ แต่เขาก็มักจะมีเรฟเฟอเรนซ์มาให้แล้วบอกว่าอยากให้เราวาดตามนี้ ซึ่งมันไม่ค่อยตอบโจทย์กับที่เราอยากจะทำ เพราะเขาไม่ได้เห็นว่างานที่เราวาดมันเป็นสไตล์ยังไง อาจจะแค่เห็นว่าเราวาดรูปได้ หรือเห็นว่างานเราสไตล์คล้ายๆ คนนั้นแต่ไม่ได้ติดต่อไป เลือกที่จะมาติดต่อเราแล้วบอกให้เราวาดให้เหมือนแทน”

สอง–คนรอบตัวสนับสนุนให้เขาเป็นศิลปินมาโดยตลอด โดยเฉพาะพี่สาวของคริส ผู้ย้ายไปอยู่อเมริกาก่อนหน้านั้นกว่า 10 ปีก็ชวนเขาไปเริ่มต้นเป็นศิลปินที่นู่น

“เขาบอกว่างานของเราน่าจะบูมกว่าถ้ามาที่อเมริกา เราเลยค่อยๆ เก็บเงินแล้วตัดสินใจไปอยู่นู่นเลย” 

อิสระของตัวตนสู่ผลงานที่มีสไตล์ของตัวเอง

ใครๆ ก็รู้ว่าอเมริกาเป็นดินแดนที่ขึ้นชื่อเรื่องเสรีภาพ ซึ่งในทางศิลปะ เสรีภาพก็นำมาสู่อิสระที่จะคิด สร้างสรรค์ หรือต่อยอดงานศิลปะให้กว้างขวางแค่ไหนก็ได้ นั่นคือสิ่งที่ยืนยันได้จากคริส ศิลปินผู้ปลดปล่อยความเป็นตัวเองลงไปในผลงานจนกลายเป็นเอกลักษณ์อย่างทุกวันนี้

“ตอนอยู่ไทย งานแรกๆ ของเราจะค่อนข้างหวาน สดใส สไตล์ของตัวการ์ตูนยังไม่ชัดเท่าไหร่ ย้อนกลับไปตอนนั้น Suntur เขาเพิ่งโชว์งานแรกๆ เราชอบงานเขามากเพราะรู้สึกว่าเป็นศิลปินไทยที่มีเอกลักษณ์ เขาทำให้เรารู้สึกว่าจะต้องค่อยๆ มองหาสไตล์ของตัวเองบ้าง แรกๆ ก็เคยเอางานเขามาเป็นแรงบันดาลใจด้วย แต่ตอนหลังก็รู้สึกว่ามันยังไม่ใช่ตัวเรา”

แม้ยังไม่เจอกับสไตล์ที่ใช่ แต่คริสก็ยังคงลงมือวาดเรื่อยๆ เหมือนเป็นการหาตัวตนตัวเองไปพร้อมกัน ซึ่งเขาหยิบเอาความชอบในชีวิตประจำวันมาใส่ในงานเป็นหลัก เช่น การกิน การดูหนัง ฟังเพลง และแฝงไปด้วยการใส่ตัวการ์ตูนในป๊อปคัลเจอร์ที่เขาชอบลงไป 

“สิ่งที่เราชอบและใส่ลงไปในงานนับว่าเป็นส่วนหนึ่งของตัวตน แต่เราคิดว่ามันยังไม่ใช่ทั้งหมด เพราะสุดท้ายงานมันยังไม่ได้บ่งบอกถึงตัวตนลึกๆ ข้างในว่าตัวเราคือใคร”

จนกระทั่งย้ายไปอยู่อเมริกาแล้ว คริสจึงค่อยๆ ได้รับอิทธิพลจากสภาพแวดล้อมรอบตัว ทำให้เขาเริ่มพัฒนาผลงานไปทีละนิด ทั้งตัวคาแร็กเตอร์ที่เขาได้แรงบันดาลใจจากการ์ตูนอเมริกันยุค 50s (แน่นอนว่าต้องเป็นเวอร์ชั่นที่ดัดแปลงให้เป็นสไตล์ของตัวเอง) และสิ่งที่น่าจะเปลี่ยนมากที่สุดคือเนื้อหาในภาพที่เขาถ่ายทอดเรื่องตัวตนและเพศสภาพลงไปด้วย เหล่านี้ไม่ใช่สิ่งที่คริสได้รับอิทธิพลจากอเมริกา แต่มาจากปมในใจของตัวเองที่เขาไม่เคยพูดมาก่อน

“ตอนอยู่ไทยเรารู้นะว่าเราเป็นเกย์ เพื่อนๆ ก็รู้ แต่เราไม่เคยบอกพ่อแม่ กลัวเขารับตัวตนของเราไม่ได้ สมมติถ้าเขาไม่ชอบเราจะทำยังไง จะโดนไล่ออกจากบ้านหรือเปล่า

“เราเศร้านะ เราอึดอัดกับการที่ไม่ได้เป็นตัวของตัวเองร้อยเปอร์เซ็นต์ สิ่งหนึ่งที่ติดใจเรามาตั้งแต่เด็กคือเราไม่ชอบตัวเอง เพราะการเป็นเกย์มันทำให้เรารู้สึกเหมือนเป็นตัวประหลาด เราเลยไม่แฮปปี้กับตัวเอง ทั้งๆ ที่เราเป็นคนที่แฮปปี้เสมอเมื่ออยู่ต่อหน้าคนอื่น” 

เมื่อย้ายมาอยู่อเมริกา ได้ทำงานหาเงินใช้ชีวิตด้วยตัวเอง วันหนึ่งเขาจึงตัดสินใจบอกทุกอย่างกับพ่อแม่

“เราไม่ได้มีโมเมนต์ที่เราพร้อม แค่รู้สึกว่าควรจะบอกให้เร็วที่สุดที่จะทำได้ เพราะถ้าไม่บอกเราอาจจะไม่มีความสุขไปตลอดชีวิต เราก็เลยบอกเขาไป ปรากฏว่าเขาเปิดรับเลยทันที เขาโอเคมากๆ และเราก็โอเคมากๆ” 

คริสยอมรับว่าบริบทความหลากหลายทางเพศในอเมริกาเป็นส่วนหนึ่งที่ผลักดันให้เขากล้าและพร้อมจะบอกกับคนที่บ้าน 

“คือเราจะรู้ว่าที่ไทยก็เปิดรับเรื่องเกย์นะ แต่ที่อเมริกามันเปิดรับแล้วก็ celebrate มากกว่า คือเขาชอบความแตกต่างกันมาก มันทำให้เรารู้สึกกล้า ไม่ต้องกลัว ทุกคนพูดถึงเรื่องสิทธิการเป็นเกย์ การเป็นทรานส์ ทุกคนต่อสู้เพื่อความเท่าเทียมกับคนอื่น ต่อให้คนที่เป็น straight ชายหรือหญิง เขาก็ยังสู้เพื่อความหลากหลายทางเพศ” 

“จากตรงนั้นมันทำให้เราเปิดมากขึ้น ใช้ชีวิตสบายมากขึ้น งานเราก็เลยเร่ิมกลายเป็นตัวของเรามากขึ้น”

นอกจากนี้ อิสระที่จะทำงานศิลปะยังทำให้เขากล้าที่จะเล่าเรื่องที่ตัวเองสนใจอย่างเซ็กซ์ลงไปในงาน ด้วยเหตุผลที่อยากทำให้เซ็กซ์กลายเป็นเรื่องที่เราสามารถพูดกันได้ปกติในสังคม

“เราไม่แน่ใจว่าที่ไทยตอนนี้เรื่องเพศเปิดกว้างแค่ไหน แต่ตอนเราลงงานแรกๆ มีคนเลิกติดตามเราไปเยอะมาก เราเข้าใจนะเพราะว่างานมันเปลี่ยน แต่ก็ด้วยเรื่องวัฒนธรรมด้วย ที่นี่อาจจะเปิดเผยเรื่องเซ็กซ์กันได้มากกว่า เราก็ยังอยากจะวาดสิ่งเหล่านี้เพื่อบอกว่าการเป็นเกย์ เลสเบี้ยน ทรานส์ก็เป็นเรื่องโอเค และเซ็กซ์ก็เป็นเรื่องโอเคที่จะเปิดเผยเหมือนกัน” 

อีกหนึ่งจุดเปลี่ยนที่น่าสนใจในเส้นทางศิลปินของคริสคือ ตลอดช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมานี้ เขาเริ่มขยับจากการวาดภาพประกอบมาสู่การทำงานเซรามิก ความสนุกของเขาคือการได้ปั้นจินตนาการตัวเอง แล้วเข้าเตาเผาให้เซรามิกออกมาเป็นหน้าตาแบบที่ใจเขาต้องการ 

เราจึงได้เห็นแก้ว โถ แจกันที่มีคาแร็กเตอร์ทะเล้นๆ สีสันน่ารักละลานตาในอินสตาแกรม

“เพื่อนเราเป็นคนปั้นเซรามิกอยู่แล้ว เราเห็นแล้วคิดว่ามันสนุกดี แล้วตั้งแต่เด็กเราชอบของเล่นด้วย เลยอยากจะเห็นงานของตัวเองในรูปแบบของเล่นดูบ้าง แต่ถ้าสั่งผลิตมันก็จะแพงเกิน เราเลยลองเริ่มด้วยงานเซรามิกดูก่อน เริ่มจากปั้นให้มันเป็นคาแร็กเตอร์จนออกมาเป็นแบบนี้

“เรารู้สึกว่าอยากจะทำทั้งวาดรูปและเซรามิกควบคู่กัน เพราะทุกวันนี้ก็ยังมีความสุขกับทั้งคู่ หลังๆ ก็เริ่มคิดให้งานทั้งสองเทคนิคมาผสมกัน เราจะมีสมุดสเกตช์ที่วาดหน้าคาแร็กเตอร์ไว้ก่อนจะมาปั้น เสร็จแล้วพอเข้าสตูดิโอเราจะลองดูว่าวันนี้อยากทำอะไร แก้วน้ำชา แก้วใบใหญ่ กระถางต้นไม้ แล้วก็หยิบคาแร็กเตอร์ที่ร่างไว้มาปั้น บางครั้งก็อาจจะมีคาแร็กเตอร์ที่เป็นเซรามิกมาอยู่ในงานวาดของเราด้วย งานเราก็จะผสมกัน” 

แสวงหาที่เติบโตในฮับศิลปะของอเมริกา

ว่ากันว่าอเมริกาเป็นฮับที่ศิลปินจากทั่วโลกมาแสวงหาโอกาสในอาชีพที่รัก ก่อนที่คริสจะเดินทางมาถึง เขาก็เชื่ออย่างนั้นเช่นกัน จนกระทั่งได้ก้าวเข้าสู่วงการศิลปะในตลาดอเมริกาจริงๆ

“เราอยู่ซานฟรานซิสโก ทุกคนรู้อยู่แล้วว่าที่นี่เป็นเมืองศิลปะ เพราะมีศิลปินเยอะ เราอาจจะเคยคิดว่าย้ายมาอยู่นี่ก็ต้องมีพื้นที่เยอะแน่ๆ เลย แต่เราไม่ได้คิดว่ามันจะต้องไปแข่งขันกับคนอื่นด้วย แล้วคนพวกนี้เก่งกันหมดเลย” นั่นทำให้คริสตระหนักว่าโอกาสหลายอย่างต้องสู้เพื่อให้ได้มา 

มีหลายครั้งที่คริสแอบนึกถึงการเป็นศิลปินที่ไทย ถ้าเขายังคงทำงานอยู่บ้านเกิดเส้นทางอาชีพอาจจะไปได้ไกลมาก เพราะการมาอยู่อเมริกานั้นหมายความว่าเขาต้องเริ่มต้นทุกอย่างใหม่หมด

“เราเห็นศิลปินที่อยู่ไทยทำงานในรุ่นเดียวกับเรา เขาได้ทำงานกับห้างใหญ่ๆ เราก็อดสงสัยไม่ได้ว่าถ้าวันนั้นเรายังอยู่ไทยจะเป็นยังไง แต่พอกลับมามองตัวเองก็คิดว่า เออ อยู่ที่นี่ก็ดีกว่าตรงที่ทุกวันนี้สไตล์งานเราเปลี่ยน และเราคิดว่ากลุ่มเป้าหมายเราก็เปลี่ยนด้วย ซึ่งยอมรับว่าคนที่นี่ค่อนข้างเปิดรับผลงานของเรามากกว่า อีกอย่างคือเราอาจจะมีโอกาสร่วมงานกับแบรนด์ระดับสากลได้ง่ายขึ้นด้วย” 

อีกเทคนิคหนึ่งที่เขาได้รับคำแนะนำจากเพื่อนศิลปินในอเมริกา คือการส่ง business card หรือพอร์ตฟอลิโอให้แบรนด์ใหญ่ เพื่อสื่อสารว่าเราอยากร่วมงานด้วย 

“ตัวอย่างเช่น ถ้าเราอยากทำงานกับ Nike เราก็ต้องลองออกแบบรองเท้าหรือเสื้อให้ไนกี้ในสไตล์ของเราเอง เพื่อให้เขาเห็นว่ามันจะหน้าตาเป็นยังไง จากนั้นก็ส่งอีเมลไปหาเขาเพื่อบอกว่า เข้าใจนะว่ายูไม่ได้หาศิลปินตอนนี้ แต่ว่าเราชอบงานยูมาก เราอยากจะทำงานด้วย หวังว่าถ้ายูชอบงานนี้ เราอาจจะได้ทำงานร่วมกันในอนาคต

  “ซึ่งเพื่อนเราทำแบบนั้น และเขาก็ได้ทำงานกับไนกี้จนเกือบ 2 ปีแล้ว”

ส่วนคริสเอง เขาก็มีโอกาสได้ร่วมงานกับ The North Face เพื่อออกแบบเต็นท์ แม้กระบวนการจะเดินทางไปถึงการทำโปรโตไทป์แต่ยังไม่ได้รับการอนุมัติวางขายจริง เพราะสไตล์งานของคริสยังไม่ตรงกับแบรนด์เท่าไหร่ แต่คริสก็บอกว่าแค่ได้ออกแบบตามที่แบรนด์ติดต่อมาเขาก็ดีใจแล้ว 

“นอกจากนี้เราก็ได้ออกแบบผ้าเช็ดตัวให้กับแบรนด์โลคอลที่โอ๊กแลนด์ แล้วก็มีงานภาพประกอบที่เราทำให้ Intercom และ WIRED ด้วย” 

แต่งานที่เขาไม่ได้คาดคิดว่าตัวเองจะได้ก้าวเข้ามาทำในฐานะศิลปิน คือการแสดงงานในแกลเลอรีที่ซานฟรานซิสโก คริสเล่าว่าช่วงแรกๆ ที่มาถึงอเมริกา เขาสัมผัสได้ว่าแกลเลอรีส่วนใหญ่ของที่นี่จะไม่ค่อยเปิดรับงานจากศิลปินหน้าใหม่เท่าไหร่ เขาเลยคิดว่าการจะแสดงงานได้จำเป็นต้องมีชื่อเสียงก่อน ซึ่งเป็นเรื่องยากท่ามกลางการแข่งขันในตลาดศิลปินที่สูง

“7 ปีที่แล้วเรามาอยู่ที่นี่โดยไม่คิดเลยว่าตัวเองจะได้แสดงงานในแกลเลอรี จนกระทั่งปีนี้มีแกลเลอรีแห่งหนึ่งที่เราชอบมาก ชื่อว่า Hashimoto Contemporary มาชวนเราไปแสดงงาน ที่นี่ไม่ใช่แกลเลอรีใหญ่ เป็นห้องเล็กๆ แต่มีชื่อเสียงมาก งานที่เขาเลือกมาแสดงจะเป็นคล้ายๆ สไตล์เรา ที่สำคัญคือเขาเปิดรับศิลปินหน้าใหม่ เขามองเห็น potential ว่าศิลปินที่เขาเลือกมาแสดงจะไปได้ไกล

“ตอนที่เขามาชวนเราไปแสดงงาน ธีมตอนนั้นคือ vessel เขาไม่ได้บรีฟอะไรมากมาย เขาให้คำมาแล้วเราต้องตีความเอาเอง ซึ่งในความหมายของเรา vessel มันคืออะไรที่เป็นเชป สิ่งของ ถ้วย กระถางต้นไม้ เราเลยทำกระถาง 1 ใบกับแจกัน 3 ใบ ส่วนคอนเทนต์ ตอนแรกเราคิดหนักว่าจะเล่าอะไร แต่สุดท้ายก็คิดว่าทำไมเราไม่ทำคาแร็กเตอร์ของตัวเองแบบที่ทำปกติ เราก็ใส่มันเข้าไปทั้งหมด รวมถึงเรื่องเซ็กซ์ด้วย” 

ในระยะเวลาไล่เลี่ยกัน คริสยังได้แสดงงานที่แกลเลอรี GEM STUDIO ที่เมืองโอ๊กแลนด์ ในธีม big gay actual เขาทำแก้วเซรามิก 10 ใบที่เป็นรูปเกย์แต่มีหลายสีผิว พร้อมกับรูปปั้นเกย์ตัวใหญ่ใส่ต่างหูแบบที่เขาชอบวาด

“เราไม่เคยแสดงงานในแกลเลอรีใหญ่พร้อมกันแบบนี้ เห็นงานแล้วมันแฮปปี้นะ รู้สึกภูมิใจที่ได้โชว์ผลงาน ไม่เคยคิดว่ามันจะมาถึงจุดนี้ เราอยากจะทำอีก อยากจะไปโชว์ในงานที่ใหญ่กว่านี้ อยากจะมีงานแสดงเดี่ยวของตัวเองด้วย” เขาตอบด้วยความรู้สึกตื่นเต้น เมื่อสัมผัสได้ถึงโอกาสและความเป็นไปได้ในเส้นทางอาชีพศิลปินของตัวเอง

หลังจากประสบความสำเร็จจนได้แสดงงานในแกลเลอรีที่อเมริกาแล้ว เราถามเขาว่าเรื่องกลับไทยยังอยู่ในความคิดเขาอยู่ไหม

“ปัจจุบันเราอยู่ที่นี่จนเหมือนบ้านอีกหลัง งานศิลปะเราก็ไปได้ดีก็เลยยังไม่ได้คิดเรื่องกลับไทย แม้ว่าจะมีความรู้สึกว่าจริงๆ เราควรอยู่กับพ่อแม่หรือเปล่า เราควรอยู่ดูแลเขาที่เมืองไทย แต่มาคิดดูแล้วที่นี่หาเงินได้ง่ายกว่า ถ้าเรากลับกลัวงานจะหายหมด” 

คริสยังบอกด้วยว่าเขาเพิ่งจะเปิดสตูดิโอเล็กๆ ในเมืองโอ๊กแลนด์ร่วมกับเพื่อน ซึ่งก็ไม่ทำให้เราแปลกใจแต่อย่างใด เพราะการได้ลงหลักปักฐานในพื้นที่ที่เปิดรับตัวตนและโอบกอดความหลากหลายของเขาไว้อย่างเต็มใจเช่นนี้ ย่อมมีแต่ผลดีต่อการผลิตผลงานและเส้นทางศิลปินในอนาคตของเขา

The post Kidtofer ศิลปินไทยในอเมริกา เจ้าของผลงานสีสันสดใสที่ถ่ายทอดเรื่องเพศได้อย่างเสรี appeared first on a day magazine.

แต่กับ กัน–กัณตวัฒน์ พงษ์ริยวัฒนา สถาปนิกชาวไทยที่อยู่ฝรั่งเศสย่างเข้าปีที่สิบ เขาบอกกับเราว่าตอนย้ายมาความรู้เกี่ยวกับฝรั่งเศสแทบจะเป็นศูนย์ สิ่งยอดฮิตที่ใครหลายคนฝันถึงล้วนไม่อยู่ในความสนใจ

“ฝรั่งเศสมีความคล้ายคลึงกับประเทศไทยตรงที่บ้านเมืองเขาก็เละเทะเหมือนบ้านเรานี่แหละ เอาจริงๆ เมืองค่อนข้างสกปรกมากด้วยซ้ำ ดีกว่าหน่อยตรงที่เขามีระบบการบริหารและสวัสดิการที่มีประสิทธิภาพ มีกฎหมายคุ้มครองพลเมืองแข็งแรง” เขาเปรียบ

แต่แม้เมืองแห่งนี้จะมีหลายข้อเสียจนทำให้เขาอยากจะกลับประเทศไทยให้เร็วที่สุดหลังเรียนจบ ท่ามกลางข้อเสียเหล่านั้น ความอิสระและความก้าวหน้าทางการงาน ก็เป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ฝรั่งเศสกลับกลายมาเป็นประเทศที่เขาอยากจะอยู่ต่อไปเรื่อยๆ 

ชีวิตที่ไม่เหมือนภาพฝันในฝรั่งเศสของกันเป็นยังไง สถาปนิกหนุ่มพร้อมเล่าให้เราฟังแล้ว

เปิดประตูสู่ฝรั่งเศสด้วยการศึกษา

ก่อนจะย้ายมาฝรั่งเศส กันคือนิสิตจบใหม่ป้ายแดงจากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สาขาวิชาสถาปัตยกรรมผังเมือง (Urban Architecture) จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ด้วยเป็นสาขาที่ในประเทศไทยยังไม่ได้มีความรู้ความเข้าใจหรือเห็นเป็นเรื่องสำคัญมากนัก ณ ตอนนั้น เขาจึงคิดไว้อยู่แล้วว่าหากอยากจะเติบโตในสายงานนี้ ยังไงก็คงต้องศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมในต่างประเทศ

จากคำแนะนำของอาจารย์ในภาควิชา ฝรั่งเศสจึงเข้ามาเป็นตัวเลือกสำคัญ เพราะมองว่าไหนๆ ก็มีโอกาสไปเรียนต่างประเทศแล้ว หากได้ภาษาที่สามกลับไปด้วยก็คงดี 

ก่อนบินจริงเขาจึงเริ่มต้นเรียนภาษาที่ Alliance française Bangkok ก่อนประมาณ 3 เดือน แล้วไปตายเอาดาบหน้าที่ฝรั่งเศสด้วยแพลนที่วางไว้คร่าวๆ คือเรียนภาษา สอบวัดระดับให้ผ่าน และสมัครเข้าเรียนในโรงเรียนสถาปัตย์

“ตอนนั้นเราแทบจะไม่รู้อะไรเกี่ยวกับฝรั่งเศสเลย พูดได้แค่ bonjour (สวัสดี), ça va (สบายดีไหม) วันแรกที่เท้าแตะพื้นสนามบิน Charles de Gaulle จำได้เลยว่าเราวิตกจริตมาก มันเป็นเหมือนอีกโลกหนึ่งเลย ออกจากสนามบินคือสนามรบ กลัวมากว่าจะสื่อสารกับคนอื่นไม่ได้ กลัวว่าถ้าเกิดปัญหาอะไรแล้วจะทำอะไรไม่ถูก” สถาปนิกหนุ่มย้อนความ

“ต้องขอบคุณแม่มากๆ เลย เพราะเขาช่วยเราจัดการทุกอย่าง ตั้งแต่หาบ้าน หาเอเจนซีสถาบันภาษา ไปจนถึงทำแผนที่ให้เลยว่าออกจากสนามบินแล้วต้องเจออะไรบ้าง ขึ้นรถไฟที่ไหน ยังไง คุณแม่เตรียมข้อมูล หารายละเอียดให้ทุกอย่าง” 

เขาบอกว่ากว่าจะปรับตัวเข้ากับประเทศใหม่ได้ก็ทำเอาเหนื่อย แต่ประสบการณ์ที่ผ่านมาก็ทำให้รู้ว่าสิ่งสำคัญของการมาอยู่ต่างประเทศคือใจล้วนๆ ถ้ามาแล้วไม่สู้ ไม่อยู่ให้รอดด้วยตัวของตัวเอง ก็มีทางเดียวคือเก็บกระเป๋ากลับบ้าน ซึ่งเขาจะไม่ยอมให้เกิดเหตุการณ์แบบนั้นขึ้นกับตัวเองเด็ดขาด

ถึงแม้จะเผชิญกับความเครียดอย่างการสอบวัดระดับทางภาษาไม่ผ่านอยู่หลายหน แต่สุดท้ายเขาก็สู้จนเข้าเรียนที่โรงเรียนสถาปัตย์ (École nationale supérieure d’architecture de Paris-La Villette) ได้สำเร็จ

การเรียนการสอนที่สนับสนุนให้คนกล้าที่จะแตกต่างอย่างสร้างสรรค์

ความแตกต่างของการเรียนสถาปัตย์ที่ฝรั่งเศสกับประเทศไทยอยู่ที่ระบบความคิด 

กันอธิบายให้ฟังว่า ฝรั่งเศสสอนให้เขาเริ่มต้นคิดงานอย่างมีลำดับขั้นตอนจาก 1-5 เวลาที่คนในแวดวงสถาปัตย์ที่นั่นจะออกแบบบางสิ่ง พวกเขาจะมองเป็นสเตปที่เชื่อมโยงกันทั้งหมด ไม่มีข้ามขั้น งานที่ออกมาจึงจะมีเหตุผลรองรับอยู่เสมอ

“งานออกแบบที่นี่แม้จะไม่ได้หวือหวาเหมือนประเทศอื่นๆ แต่มันมีรายละเอียดและความหมายซ่อนอยู่ งานแต่ละงานคิดมาแล้วว่าตอบโจทย์ถึงทำออกมาแบบนั้น อีกอย่างที่เห็นชัดเลยคือที่นี่เป็นประเทศประชาธิปไตย เขาจึงให้ความสำคัญกับเสรีภาพในการแสดงออกทางความคิดมาก หากอยู่บนพื้นฐานของการเคารพสิทธิก็สามารถสนทนาแลกเปลี่ยนความคิดกันได้ตลอด ถ้ามีเหตุผลว่าทำไมถึงทำอย่างนี้ เขาก็รับฟัง หรือถ้าใครเห็นต่างก็เอาเหตุผลของอีกคนมาพูดคุยกัน งานสถาปัตย์ที่นี่เลยค่อนข้างแตกต่าง เพราะคนเขากล้าทำ กล้าออกแบบ กล้าแตกต่าง”

ยิ่งไปกว่านั้นคือระบบสวัสดิการสำหรับการศึกษาที่นี่ ทุกคนสามารถเข้าถึงได้อย่างเท่าเทียม ในทุกๆ แคว้นจะมีมหาวิทยาลัยให้เลือกเรียนใกล้บ้านได้ โดยที่คุณภาพก็ไม่ได้แตกต่างกัน ไม่มีการจัดอันดับว่าที่ไหนดีกว่าที่ไหน

“เขาทำให้การศึกษามันเท่ากันได้จริงๆ ทุกคนเข้าถึงการศึกษาได้อย่างทั่วถึง รวมถึงสวัสดิการที่เกี่ยวข้องกับการเรียนอย่างเวิร์กช็อปต่างๆ โรงเรียนก็ช่วยออกค่าใช้จ่ายให้ส่วนหนึ่ง เราสามารถเข้ามิวเซียมได้ฟรีถ้าเป็นนักเรียน สายศิลปะ หรือสายที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการทำกิจกรรมหรือโครงการที่เกี่ยวข้องกับศิลปะก็มีการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ นอกจากนั้นยังมีการช่วยเหลือสวัสดิการพื้นฐานอย่างการลดค่าโดยสารระบบขนส่งมวลชน การช่วยจ่ายค่าที่อยู่อาศัย และประกันสุขภาพ ให้นักเรียนด้วย”

แม้วันนี้กันจะอยู่ฝรั่งเศสย่างเข้าปีที่สิบแล้ว แต่หากย้อนกลับไปในวันที่เขาเรียนจบ ความคิดที่จะอยู่ที่นี่ยาวนานถึงขนาดนี้แทบจะไม่มีในหัวเลยด้วยซ้ำ

“ตอนนั้นเราไม่ชอบชีวิตที่นี่เลย คิดว่าเรียนจบปุ๊บคงกลับไทยปั๊บ เพราะมันเครียด อึดอัด และซัฟเฟอร์มาก ทุกอย่างคือการต่อสู้ คนที่มาจากประเทศที่ทุกอย่างชิลล์ไปหมดอย่างเราเลยต้องวางแผนตัวเองแทบจะทุกย่างก้าว” 

มากไปกว่านั้นคือชีวิตจริงในฝรั่งเศสของกันก็แทบจะไร้ภาพเมืองในฝันที่ทุกคนเคยคิดถึง เขาบอกว่าฝรั่งเศสของจริงสกปรกมาก ก้นบุหรี่เต็มเมือง มีฉกกระเป๋า มีขโมย กระทั่งเขาเองยังเคยโดนดูถูก โดนถุยน้ำลายใส่ด้วยซ้ำ 

แต่สุดท้ายประโยค ‘กลับไปประเทศไทยน่ะง่าย แต่กลับมาฝรั่งเศสอีกครั้งยาก’ ก็ฉุดรั้งให้กันตัดสินใจใช้ชีวิต หางานทำที่นี่ดูก่อน

สู่ชีวิตการทำงานจริงในฐานะพลเมืองโลก

หลังจากเรียนจบปริญญาโท เขาจึงเริ่มต้นทำงานที่ร้านอาหารไทยไปพลางๆ เพื่อเปลี่ยนบรรยากาศจากสายงานสถาปัตย์ที่ตนเองสนใจมาตลอด โดยที่ระหว่างนั้นก็ยื่นสมัครงานสถาปนิกไปด้วย 

จนที่สุดก็ได้เข้าทำงานเป็นลูกจ้างชั่วคราว ที่บริษัทสถาปนิกแห่งหนึ่ง และเพิ่งจะได้บรรจุเป็นลูกจ้างประจำที่บริษัทแห่งใหม่เมื่อต้นปีที่ผ่านมา 

“ก่อนหน้านี้เครียดมาก ต้องขอบคุณพี่คนไทยและเพื่อนหลายๆ คนที่คอยให้คำแนะนำในการใช้ชีวิต โดยเฉพาะพี่ติ๊กกับมาย่า เจ้าของร้านอาหาร Villa Papillon เขาเป็นที่ปรึกษาให้เรามาตลอด” กันว่า

“ข้อดีของการเป็นสถาปนิกที่นี่สำหรับเราคือการได้เข้าใจว่าความงามที่ไม่สมบูรณ์แบบคือความงามที่แท้จริง หรือที่คนฝรั่งเศสเรียกว่า ‘งามแบบมีตำหนิ’ งานออกแบบของเขาไม่ยึดติดกับพิมพ์นิยม ไม่จำเป็นต้องเหมือนใคร ให้คุณค่ากับความงดงามในแบบที่เป็นตัวเรา ถือความเป็น originality เป็นสิ่งสำคัญ” 

งานที่กันทำมีตั้งแต่สเกลอย่างอาคารออฟฟิศ อาคารที่พักอาศัย ไปจนถึงงานสเกลใหญ่อย่างบ้านพักนักกีฬาสำหรับโอลิมปิกฤดูร้อนปี 2024 ที่จะถึง แล้วแต่ว่าบริษัทจะชนะประกวดการออกแบบอะไรมา ซึ่งความสนุกของการทำงานเหล่านั้นก็อยู่ตรงที่เขาสามารถคิดนอกกรอบหรือหยิบเอาวัตถุดิบใหม่ๆ มาเติมให้อาคารน่าสนใจมากขึ้นได้ อีกทั้งในประเทศเองก็มีเทคโนโลยีใหม่ๆ ให้เลือกใช้ในการออกแบบเยอะ

นอกจากนั้นเขายังได้ร่วมทำงานแบบทีมเวิร์กกับเพื่อนที่มาจากทั่วทุกมุมโลก 

“พอได้รู้จักคนหลายๆ เชื้อชาติ ได้ทำงานกับคนจากหลากหลายวัฒนธรรม มันทำให้เรารู้สึกว่าเราทำงานที่ไหนก็ได้บนโลกใบนี้ 

“ทุกคนมีสิทธิที่จะแสดงความเห็น ไม่ได้ถือระบบอาวุโส ว่าฉันเคยอาบน้ำร้อนมาก่อน เขาไม่ได้มานั่งคิดว่าเธอเด็กกว่าไม่มีสิทธิแสดงความคิดเห็น ที่นี่ถ้าคุณไม่รู้ก็คือไม่รู้ เรามาเรียนรู้พร้อมกันได้ ซึ่งเราชอบมาก มันเป็นไลฟ์สไตล์การทำงานที่หาไม่ได้ที่ไทย”

ส่วนข้อเสียหรืออุปสรรคที่กันต้องเผชิญก็มีมาก หนึ่ง–คือกำแพงด้านภาษาที่ทำให้คนต่างชาติอย่างเขาเหนื่อยหน่อย โดยเฉพาะเมื่อต้องศึกษากฎข้อบังคับ หรือกฎหมายควบคุมต่างๆ สอง–คือโลกที่ต่างออกไปจากระบบการเรียน ซึ่งกันบอกว่าเขาต้องเผชิญกับความเครียด ความกดดันเสมือนต้องทำทีสิสอยู่ทุกวี่วัน และสาม–คือนิสัยการทำงานที่ต่างไปจากคนไทย

“คนที่นี่เวลามีปัญหาอะไรเขาจะไม่ค่อยปล่อย จะพยายามหาทางแก้ไขจนกว่าจะได้ โดยที่บางครั้งก็ไม่ได้มองหาวิธีการแก้ไขทางอื่น ต่างจากคนไทยเราที่พลิกแพลงเก่ง และที่สำคัญคือเขาค่อนข้างจะขี้บ่นโต้เถียงกันมาก บรรยากาศการทำงานเลยค่อนข้างจะไม่สงบ” กันหัวเราะ ก่อนจะบอกว่าหลักการทำงานกับคนฝรั่งเศสที่สำคัญที่สุดและใช้ได้เสมอมานั่นคือ หากมีอะไรที่ไม่เข้าใจตรงไหนต้องถามให้ชัดเจน 

“ไม่รู้คือไม่รู้ ต้องบอก อย่าไปกลัว” 

ในส่วนของสวัสดิการที่ได้รับกันก็เล่าให้ฟังว่าแม้ตอนที่เขาเป็นลูกจ้างชั่วคราว ฝรั่งเศสก็มีสวัสดิการคุ้มครองคนทำงานที่ใช้ได้ 

“บริษัทส่วนใหญ่จะเคารพเวลาส่วนตัว ไม่มีการทำงานเกินเวลาโดยไม่จำเป็น มีระบบประกันสุขภาพ มีเงินช่วยเหลือค่าเดินทางและมีบัตรคูปองอาหารเที่ยงให้ นี่เป็นสวัสดิการขั้นพื้นฐานที่ทุกคนต้องได้”

ก่อนหน้านี้ที่เขาถูกเลิกจ้าง ประเทศฝรั่งเศสก็มีการคุ้มครองให้ความช่วยเหลือที่เหมาะสม หนึ่ง–คือสามารถขอวีซ่าตกงานเพื่อช่วยเหลือในเรื่องของระยะเวลาการอยู่ในประเทศได้ระหว่างที่หางานใหม่ และสอง–คือมีสวัสดิการให้ทั้งเงินช่วยเหลือ หรือการจ่ายในราคาที่ถูกลงสำหรับค่าบริการในกิจกรรมต่างๆ สำหรับคนว่างงาน เช่น ศูนย์กีฬา พิพิธภัณฑ์ เป็นต้น

“กรมการจัดหางานที่นี่จะมีการให้คำปรึกษาเพิ่มเติมด้วยว่าอะไรคือสิ่งที่เรายังขาดไปในการทำงาน เขาจะมีเวิร์กช็อปให้ลงเรียนพัฒนาศักยภาพเพิ่มเติมด้วย” กันว่า เขาบอกว่าทั้งหมดนี้ก็มีต้นเหตุจากระบบภาษีที่ทำให้เห็นว่าจ่ายไปแล้วจะย้อนกลับคืนมาสู่ตัวคนทำงานจริงๆ 

“การอยู่ที่นี่ทำให้เรารู้สึกว่าเราเป็น world citizen มากกว่าการเป็นคนไทยในฝรั่งเศส ประเทศนี้แต่ละคนมีบุคลิกเฉพาะตัว มีความเป็นตัวเองสูงมาก แต่เขาเคารพซึ่งกันและกัน ยอมรับในความแตกต่างและมองว่าคนทุกคนเท่ากัน เขาเชื่อถือใน ‘ภราดรภาพ เสรีภาพ เสมอภาค’ กันมาก ไม่ได้มองคำว่า nationality แต่มองคำว่า humanity กันแล้ว”

การอยู่ที่ฝรั่งเศสแม้จะมีทั้งส่วนที่ถูกใจและไม่ถูกใจ แต่กันบอกว่ามันคล้ายความรู้สึกว่ายิ่งเกลียดยิ่งรัก เพราะแม้ชีวิตที่ไทยจะสะดวกสบายสำหรับเขามากกว่าในหลายๆ เรื่อง แต่หากวันนี้เขายังอยู่ไทย เขาก็คงจะไม่ได้สัมผัสโลกที่ทำให้เป็นผู้ใหญ่ขึ้นมากขนาดนี้

The post ชีวิตในประเทศที่เคารพความแตกต่างของ ‘กัณตวัฒน์ พงษ์ริยวัฒนา’ สถาปนิกไทยที่มีส่วนร่วมในโอลิมปิกฝรั่งเศส appeared first on a day magazine.

การได้มีโอกาสลองไปอยู่ต่างประเทศเป็นระยะเวลานานๆ ไม่ว่าจะไปเที่ยว เรียน หรือทำงาน นอกจากจะช่วยเปิดโลกเปิดมุมมองให้เห็นสิ่งต่างๆ อย่างกว้างขวางขึ้นแล้ว ความคิดที่อยากจะย้ายมาอยู่ประเทศนี้หรือประเทศอื่นที่มีลักษณะคล้ายๆ กันอย่างถาวรก็อาจเกิดขึ้นได้กับหลายคน

สำหรับ สุนิษา ฤกษ์ชัย วิลคินซัน ความคิดนี้เกิดขึ้นกับเธอเมื่อเกือบสิบปีก่อนในตอนที่ยังเป็นนิสิตนักศึกษาคณะเภสัชศาสตร์ชั้นปีที่ 3 หลังจากที่ได้ไปโครงการ Work and Travel ที่ประเทศสหรัฐอเมริกา

ทัศนคติของคนในสังคมที่เปิดกว้าง บรรยากาศที่สร้างการพูดคุยแลกเปลี่ยนโดยไม่มีใครตัดสินว่าผิด-ถูก รวมถึงสภาพแวดล้อมที่ดีต่อการใช้ชีวิต ทำให้เธอเกิดความประทับใจจนตัดสินใจว่าหลังเรียนจบจะย้ายมาใช้ชีวิตที่นี่ให้ได้

เมื่อกลับมาประเทศไทย เธอกับแฟนชาวอังกฤษจึงช่วยกันหาข้อมูลวางแผนการย้ายประเทศ จนสุดท้ายมาตกลงที่ประเทศแคนาดา เพราะมีโอกาสเป็นไปได้มากกว่าจากโครงการ Canada Express Entry สำหรับ skilled worker ซึ่งเปิดรับวิชาชีพเภสัชกรด้วย อีกทั้งแคนาดายังมีสภาพสังคมน่าอยู่ ปลอดภัย มีระบบการศึกษาที่ดี และมีระบบสุขภาพที่ดูแลประชาชนอย่างทั่วถึง

ท้ายที่สุดแล้วสุนิษาก็ได้เดินทางย้ายมายังแคนาดาในสถานะ PR (Permanent Residence) โดยโควตา Family sponsorship เพราะแฟนของเธอยื่นขอเป็นพลเมืองแคนาดาได้สำเร็จ เนื่องจากเป็นวิธีที่ค่อนข้างชัวร์และใช้เวลาน้อยกว่า

แต่ถึงกระนั้น สุนิษาก็ไม่ได้ละทิ้งความตั้งใจในการไปทำงานเป็นเภสัชกรที่นั่น เธอศึกษาหาข้อมูลและใช้เวลาเตรียมตัวอย่างเต็มที่ เพื่อที่จะได้ทำงานที่ชอบในประเทศที่เลือกให้ได้ ซึ่งปัจจุบันเธอก็เป็นเภสัชกรประจำร้านยาที่แคนาดามาเป็นเวลากว่า 3 ปีแล้ว

สุนิษเตรียมตัวยังไง ต้องปรับตัวแค่ไหน และการทำงานเป็นเภสัชกรในประเทศที่ให้ความสำคัญกับประชาชนเป็นอันดับต้นๆ เป็นยังไง

ให้ถ้อยคำของเธอในบรรทัดต่อจากนี้เล่าให้คุณฟัง 

ฮาวทูเตรียมตัวก่อนย้ายประเทศ

ก่อนเดินทางมาเป็นเภสัชกรที่แคนาดา สุนิษาใช้เวลาหลังเรียนจบประมาณ 2 ปีทำงานพาร์ตไทม์หาประสบการณ์ด้านเภสัชกรที่ไทย ตั้งแต่โรงพยาบาล ศูนย์บริการสาธารณสุข และร้านยา เพื่อศึกษาการทำงานในหลายๆ เซตติ้งของระบบการทำงานเภสัชกรในไทย แล้วนำไปปรับใช้ตอนที่ย้ายไปทำงานในแคนาดา

“เราอยากเรียนรู้ว่าบทบาทและการทำงานเป็นเภสัชกรในต่างประเทศนั้นเป็นยังไง ประชาชนเขารู้จักหรือเห็นคุณค่าของเภสัชกรมากน้อยแค่ไหน เนื่องจากตอนอยู่ไทยเราคิดว่าคนไทยยังไม่ค่อยรู้ว่าอาชีพนี้คือใคร ทำอะไรหรือมีส่วนช่วยในเรื่องสุขภาพของประชาชนยังไงบ้าง”

ในตอนนั้นข้อมูลการย้ายไปทำงานในต่างประเทศไม่ได้หาได้ง่ายๆ หรือมีรีวิวจากคนไทยที่เคยย้ายไปก่อนเยอะแบบปัจจุบัน “ตอนนั้นเสิร์ชอินเทอร์เน็ตก็แบลงก์ ไม่มีข้อมูลเลย แต่โชคดีที่แคนาดาจัดการข้อมูลค่อนข้างเป็นระบบ เราก็ค่อยๆ เรียนรู้ทำความเข้าใจจากเว็บไซต์ของหน่วยงานที่ดูแลการสอบใบประกอบเภสัชกร ตอนแรกแอบยากเพราะยังไม่เข้าใจระบบ จนถึงจุดที่อ่านเข้าใจและจับประเด็นได้”

นอกจากข้อมูลการทำงานที่ต้องพึ่งพาตัวเองเป็นหลักแล้ว ด้วยความที่เธอกับแฟนแทบจะเริ่มต้นจากศูนย์ เพราะไม่เคยเดินทางไปเยือนประเทศแคนาดามาก่อน ทั้งยังไม่มีคนรู้จักที่พึ่งพาได้อาศัยอยู่ที่นี่ ทั้งคู่จึงอาศัยการหาข้อมูลเรื่องเมืองที่ต้องการย้ายไปอยู่ทางอินเทอร์เน็ตล้วนๆ

“เราพยายามดูว่าเมืองไหนน่าอยู่ ลักษณะเมืองเป็นยังไง มาเสิร์ชเจอว่าแวนคูเวอร์ติดอันดับเมืองน่าอยู่ สังคมดี ปลอดภัย ก็คิดว่าลองมาที่นี่ก่อนไหม ส่วนเรื่องบ้านให้เป็นการย้ายมาแล้วค่อยมาหาอีกที ช่วงมาถึงเราเลยเช่าเป็น Airbnb เพราะยังไม่รู้ว่ามุมไหนของเมืองเป็นยังไง”

“ขณะเดียวกันพอย้ายมามันต้องมีขั้นตอนการสอบต่างๆ เช่น การสอบขั้นแรกแบบเทียบความรู้ด้านเภสัชกรว่าจบที่ไทยมาเท่ากับที่นี่ไหม สอบภาษา สอบใบประกอบขั้นสุดท้าย เราก็ดำเนินการสอบนี้ด้วย บวกกับหางานเป็นอันดับแรก ตั้งใจเลยว่าจะหางานเป็นผู้ช่วยเภสัช เพื่อเรียนรู้ระบบการทำงานในร้านยาระหว่างสอบใบประกอบ สุดท้ายก็สมัครแต่งานนี้จนได้รับเข้าทำงาน ใช้เวลาประมาณ 1 เดือนหลังแลนด์ดิ้งทั้งหางาน สัมภาษณ์งาน และดูบ้าน”

จากเภสัชกรไทยสู่สนามเภสัชกรแคนาดา

ด้วยความที่เคยมีประสบการณ์การทำงานที่ไทยมาก่อน เมื่อต้องมาสมัครงานที่นี่ สุนิษาจึงมองเห็นความแตกต่างได้อย่างชัดเจน ถึงแม้ว่าตำแหน่งที่สมัครจะเป็นผู้ช่วยเภสัชกร ไม่ใช่เภสัชกรแบบที่เธอทำที่ไทยก็ตาม

“ระบบสัมภาษณ์งานไม่เหมือนกันเลย การเขียนเรซูเม่กับ cover letter (จดหมายสมัครงาน) ต่างจากที่ไทย ก็ต้องเรียนรู้ไป แต่อย่างหนึ่งที่ดีคือสำหรับคนที่ย้ายมาใหม่คือที่นี่จะมีมูลนิธิและหน่วยงานที่คอยช่วยเหลือ เขามีคอร์สสอนให้หมด อย่างคอร์สการเขียนเรซูเม่ คอร์สสัมภาษณ์งาน หรือใครที่อยากเรียนภาษาก็มี ฟรีหมดเลย เราสามารถไปขอความช่วยเหลือได้ เหมือนเขาเป็นที่ปรึกษา”

ส่วนการหางานสายเภสัชของแคนาดาจะมีวิธีการที่แตกต่างไปจากที่ไทยเช่นเดียวกัน อย่างที่นี่จะใช้การเข้าไปตามเว็บไซต์ของร้านยาและแพลตฟอร์มรวมงานต่างๆ เป็นหลัก หรือกระทั่งการวอล์กอินเข้าไปในร้านเพื่อแนะนำตัวก็ได้ แต่ที่ไทยจะเน้นการบอกต่อหรือดูประกาศตามโซเชียลมีเดียของสถานที่นั้นๆ มากกว่า นอกจากนี้ที่นี่ยังไม่มีการทดสอบความรู้และขอหลักฐานเอกสารแบบที่ไทยด้วย ซึ่งนี่เป็นจุดที่ทำให้สุนิษามองว่าคนแคนาดาเชื่อมั่นในความสามารถของคนทำงาน

ถึงอย่างนั้นเธอก็แนะนำว่าสำหรับใครที่อยากมาทำงานในต่างประเทศ โดยเฉพาะสาย health care ควรจะมีประสบการณ์ติดตัวมาบ้าง เพื่อที่อย่างน้อยจะได้นำสิ่งที่เคยเจอมาประยุกต์กับงานที่นี่ “อย่างเวลาเจ้าของร้านยาถามอะไรเราก็พยายามลิงก์กับประสบการณ์ที่มี เพื่อให้เขารู้ว่าเราเรียนรู้ได้ ซึ่งส่วนใหญ่เขาก็เต็มใจที่จะเทรนแหละ แต่มันก็ยากเหมือนกันสำหรับคนที่ไม่มีประสบการณ์ในระบบของแคนาดามาก่อน อาจเป็นข้อเสียเปรียบนิดหนึ่งถ้าต้องมีการแข่งขัน เพราะร้านก็อยากได้คนที่รู้งานผ่านระบบมาแล้ว”

สำหรับปัญหาการเลือกปฏิบัติหรือเหยียดเชื้อชาติ สุนิษาออกปากว่าไม่ต้องเป็นห่วง ยิ่งเฉพาะเมืองใหญ่อย่างแวนคูเวอร์หรือโตรอนโต้ที่มีความหลากหลายสูง คนที่นี่มองทุกคนเป็นชาวแคนาดาเหมือนกัน อีกทั้งเวลาสมัครงานก็ไม่จำเป็นต้องระบุรายละเอียดพวกนี้ด้วย

ในช่วงแรกๆ ที่ทำงานเป็นผู้ช่วยเภสัชกร แม้จะมีปัญหาเรื่องการสื่อสารและระบบการทำงานที่ต้องใช้เวลาทำความเข้าใจบ้างแต่ก็ผ่านไปได้ด้วยดี จนในที่สุดเมื่อสอบใบประกอบอาชีพเภสัชกรที่แคนาดาผ่าน เธอก็ได้ทำงานเป็นเภสัชกรสมใจ

ระบบและสภาพแวดล้อมที่พร้อมส่งเสริมคนทำงาน

สำหรับสุนิษา อาจพูดได้ว่าการได้มาทำงานเป็นเภสัชกรที่แคนาดาแทบจะเป็นการเริ่มต้นเรียนรู้ใหม่ของเธอ อย่างน้อยก็กับระบบการทำงานที่แตกต่างจากไทยมากทีเดียว

“ที่นี่เภสัชกรส่วนใหญ่จะอยู่ที่ร้านยา ร้านยาเป็นศูนย์ของทุกๆ อย่าง เราต้องเรียนรู้ตั้งแต่ระบบการคีย์ยาเข้าคอม ระบบประกันสุขภาพ ตอนแรกก็ยากเหมือนกันเพราะประกันที่นี่มีหลายตัว แล้วแต่ละร้านก็ยังมีระบบการทำงานที่แตกต่างกันไปบ้าง

“อีกอย่างคนไข้ที่นี่แตกต่างจากที่ไทย ตอนเราอยู่โรงพยาบาลที่ไทยเวลาคนไข้มารับยา จะไม่ค่อยอยากรู้หรือฟังเรื่องยามากเท่าไหร่ แต่คนที่นี่ส่วนใหญ่ชอบถามข้อมูลเรื่องยาค่อนข้างเยอะ บางคนยังไม่ได้กินยาก็ขอเข้ามาปรึกษาเภสัชกรก่อน ดังนั้นเราจะต้องปฏิสัมพันธ์เรื่องยากับคนไข้ค่อนข้างลึกพอควร แล้วสมัยนี้คนไข้จะศึกษาทางอินเทอร์เน็ตมาก่อนแล้วค่อยมาถามเราเพื่อความชัวร์ ข้อมูลเรื่องยาเราเลยต้องแน่นกว่าที่ไทยนิดหนึ่งในแง่ที่คนไข้คาดหวังว่าจะได้รับข้อมูลที่เยอะ ครบถ้วน และละเอียด”

ขณะเดียวกัน คนไข้ที่แคนาดาก็จะคาดหวังให้เภสัชทำงานอย่างรวดเร็ว ถ้าให้คนไข้รอนานถึง 20 นาทีก็ถือว่าช้ามากแล้ว ทั้งนี้ตัวเภสัชเองยังต้องทำงานหลายอย่างพร้อมๆ กันให้ได้ ไม่ว่าจะเป็นการเช็กยา ให้คำปรึกษาคนไข้ หรือพูดคุยกับหมอ ซึ่งแตกต่างจากการทำงานเป็นเภสัชที่ไทยที่จะแบ่งแยกหน้าที่กันอย่างชัดเจน

นอกจากความแอ็กทีฟของคนไข้และการทำงานที่ต้องใช้ทักษะมากขึ้นแล้ว สุนิษายังประทับใจระบบสาธารณะสุขที่นี่ที่ส่งเสริมคนทำงานให้ได้พัฒนาเรียนรู้มากขึ้นอีกด้วย

“เขามีฐานข้อมูลที่หาได้ค่อนข้างง่าย อย่างที่ร้านมีงานวัคซีน ซึ่งเราจำข้อมูลไม่ได้หมด บวกกับที่ไทยเองเภสัชกรก็ไม่ได้ฉีดวัคซีนเลย พอคนไข้มาขอฉีดกันบาดทะยัก เราที่ไม่รู้ว่าจะฉีดยังไง ต้องเว้นเวลาห่างกี่ปี ถ้าฉีดสองตัวพร้อมกันได้ไหม มันก็มีเว็บไซต์ของหน่วยงานรัฐบาลที่จัดทำขึ้นมาเพื่อรวบรวมวัคซีนที่ใช้ในประเทศ มีวิธีการฉีด มีข้อมูลยา อย่างช่วงโควิด-19 ข้อมูลทุกอย่างอยู่ในเว็บไซต์หมดเลย แล้วเขาจะอัพเดตข้อมูลยาและงานวิจัยเรื่อยๆ เสิร์ชอะไรก็หาเจอ แถมยังมีไกด์ไลน์การรักษาแยกเป็นของแต่ละจังหวัด จัดเก็บเป็นระบบ อัพเดตตลอด เชื่อถือได้”

“ประเทศเขาค่อนข้างเชื่อมั่นว่าเภสัชมีความรู้เรื่องยาเยอะ ถ้าเทียบกับที่ไทยยังไม่แน่ใจ เพราะคนยังไม่ค่อยรู้บทบาทเภสัช แม้อยู่ในโรงพยาบาลเขาก็ไม่รู้ว่าในห้องยานั้นเราทำอะไรกันบ้าง หรือการมองว่าร้านยาเป็นการบริการแบบฉันสั่งเธอ เธอก็เอายามาให้ฉัน มันยังไม่เกิดกระบวนการคิดว่าถ้าเภสัชจะให้หรือไม่ให้ยาตัวนั้นตัวนี้มันมีเหตุผลจากอะไรบ้าง เหมือนที่ไทยหมอจะมีบทบาทชัดเจนมากกว่า จะได้ยินบ่อยๆ ว่าหมอให้ยาอะไรมาก็กินหมด แต่ที่จริงมันมีเภสัชที่คอยดูว่ายาตัวไหนเหมาะหรือไม่เหมาะ ใช้ได้หรือไม่ ซึ่งที่นี่คนเขาจะค่อนข้างเข้าใจว่าเภสัชกรทำอะไร ถ้าคิดถึงเรื่องยาหรือวัคซีน เขาจะมาถามเราก่อน”

สังคมที่คนทำงานมีเสียงเท่ากันและได้รับความคุ้มครอง

หลังจากย้ายไปทำงานในสายเภสัชที่แคนาดาเป็นเวลากว่า 4 ปี สุนิษาก็ได้เรียนรู้และเก็บเกี่ยวประสบการณ์จนเริ่มทำงานได้คล่องตัวมากขึ้น เหนือสิ่งอื่นใดคือเธอรู้สึกสนุกกับงาน ถึงขนาดที่ว่าเธอเปิดเพจเฟซบุ๊กชื่อเภสัชกรไทยในแคนาดา เพื่อเป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนประสบการณ์การเป็นเภสัชกรและเรื่องราวการใช้ชีวิตในแคนาดาให้แก่คนไทยที่อยากย้ายมาทำงานแบบเธอบ้าง

เธอเล่าว่าการทำงานเภสัชกรที่ไหนๆ ก็ย่อมมีความเครียด ความกดดัน และอุปสรรคไม่ต่างกัน แต่อย่างน้อยในแง่สภาพแวดล้อมและระบบการทำงาน ต่อให้เป็นงานสายเดียวกันยังไงก็ไม่เหมือนกันแน่นอน นี่จึงน่าจะเป็นเหตุผลที่ทำให้คนไทยจำนวนมากให้ความสนใจเพจของเธอ

“ไม่ว่าจะตอนเป็นเภสัชกรหรือผู้ช่วย สภาพการทำงานในห้องทำงานเราจะรู้สึกว่าทุกคนมีความเท่ากัน ไม่ว่าคุณจะทำตำแหน่งอะไร มันจะไม่รู้สึกว่าเราตัวเล็กหรือเขาตัวใหญ่กว่า อย่างเราเป็นเภสัชกรจะขอให้ผู้ช่วยช่วยทิ้งขยะให้ก็ต้องพูดกับเขาดีๆ ไม่ใช่เธอไปทิ้งขยะให้หน่อย ทุกคนต้องให้เกียรติกัน

“ตอนเป็นเภสัชที่ไทย ต่อให้เราไม่คิดอะไรแต่จะเห็นได้ว่าผู้ช่วยเขาไม่กล้าพูดหรือแสดงความเห็นเรื่องงานได้เท่ากับผู้ช่วยที่นี่ รู้สึกว่าคนไทยยังไม่ค่อยกล้าพูดหรือแย้งมากเท่าไหร่ ว่าไงว่าตามกัน ผู้ช่วยในร้านยาก็ทำทุกอย่างตามที่เภสัชกรบอก แต่ผู้ช่วยที่นี่เราสามารถส่งงานให้เขารับผิดชอบได้ ถ้าเห็นระบบยังไม่ดีเขาก็บอก เรารับฟัง ถ้าปรับได้ก็ปรับ ไม่มีปัญหา หรือถ้าคิดว่าเราทำงานดีแล้วอยากขอขึ้นเงินเดือนก็พูดได้เลยตามผลงาน”

อีกปัจจัยสำคัญที่ทำให้สุนิษาประทับใจการทำงานที่นี่ คือกฎหมายแรงงานที่บังคับใช้อย่างเข้มงวด ถ้าเจออะไรที่ไม่เป็นธรรมก็สามารถเรียกร้องได้ เพราะหน่วยงานที่นี่จะคอยซัพพอร์ต ตามเรื่องให้ตลอด และทำงานรวดเร็ว อย่างเธอเองก็เคยประสบกับเหตุการณ์ที่ไปทำงานแล้วไม่ได้รับค่าจ้างจนต้องมีการร้องเรียน

“เขาจัดการให้เราดีจริงๆ มีการติดตามสอบถาม คุ้มครองเราร้อยเปอร์เซ็นต์ เพราะฉะนั้นเราจะไม่ค่อยเจออะไรไม่ดี หรือถ้าเจออย่างน้อยก็รู้ว่าจัดการได้แน่ แค่เราต้องกล้า ไม่กลัว เพราะมันทำได้หมดตามกฎหมาย หรือถ้าเราเจอร้านยาที่ดูไม่ดีไม่มีมาตรฐานก็สามารถแจ้งกับหน่วยงานได้ มีหลายร้านที่โดนปิดไปเหมือนกัน”

ทั้งหมดนี้ทำให้เธอตกตะกอนได้ว่าการตัดสินใจย้ายมาเป็นเภสัชที่แคนาดาคือประสบการณ์ที่ดี ทั้งในแง่การใช้ชีวิตและการทำงานที่นอกจากจะได้พัฒนาความรู้ทักษะต่างๆ แล้ว เธอก็สามารถนำประสบการณ์ที่ได้ไปแลกเปลี่ยนความรู้กับเพื่อนสาขาเดียวกันในประเทศไทยเพื่อปรับใช้ร่วมกันด้วย

“ที่ไทยเริ่มมีร้านยานำร่องที่คนไข้สามารถมารับยาได้ คือเป็นมากกว่าสถานที่ซื้อ-ขายยา หรือการพยายามลดความแออัดในโรงพยาบาล เกิดคลินิกเล็กๆ ที่คนไข้จะมาหาหมอได้ เท่าที่เห็นก็มีการปรับมาให้คล้ายๆ การพยาบาลฝั่งนี้ ยังไงก็ตามเราคิดว่ายังมีอีกหลายๆ บทบาทที่บ้านเรายังไม่ได้ทำ ถือว่าเป็นการเรียนรู้ต่อไป ซึ่งในอนาคตเราอาจจะไม่ได้อยู่ที่นี่ก็ได้ อาจจะไปอังกฤษหรือเรียนต่อปริญญาโทที่อื่น เพราะเรายังอยากเรียนรู้อีก

“การมาแคนาดาทำให้เราได้เห็นการวางระบบของเขาว่ามันเอื้อประโยชน์ให้คนไข้ยังไง รวมถึงการทำงานหลายๆ อย่างที่เภสัชไทยยังไม่ได้ทำ ซึ่งถ้าทำได้จะเป็นประโยชน์มากๆ อีกทั้งยังได้สังคมการทำงานที่ให้เกียรติกันและกัน 

“อยู่ที่นี่ไม่ว่าคุณจะทำงานอะไร ทุกคนจะให้ความสำคัญ ให้ความเคารพคนทุกชนชั้นอย่างเท่าเทียม”

แคนาดา

The post การเดินทางของ สุนิษา ฤกษ์ชัย วิลคินซัน เภสัชกรไทยที่ฝันจะไปเติบโตในแคนาดา appeared first on a day magazine.

10 ปีก่อน หลังจากเรียนจบปริญญาตรีในคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล อุกฤษมีเป้าหมายอยากทำงานในฐานะนักวิจัยเชิงพาณิชย์ เมื่อเห็นว่ายังไม่มีองค์กรเอกชนที่พัฒนาเทคโนโลยียาใหม่ๆ อย่างจริงจังในประเทศบ้านเกิด เขาจึงอยากเปิดบริษัทของตัวเองในรูปแบบสตาร์ทอัพที่วิจัยนวัตกรรมใหม่ๆ 

นั่นคือจุดเริ่มต้นของความคิดที่จะเรียนต่อซึ่งจะช่วยเสริมองค์ความรู้ให้พัฒนาสิ่งที่อยากทำได้ อุกฤษจึงเลือกประเทศต้นกำเนิดนวัตกรรมหลายๆ อย่าง รวมทั้งมีสถาบันการศึกษาชื่อดังระดับโลกอย่างสหราชอาณาจักร เป็นประเทศที่เขาออกเดินทางไปศึกษาเล่าเรียน

ตั้งแต่นั้นมานักวิจัยไทยคนนี้ได้ก้าวเข้าสู่โลกแห่งนวัตกรรมและได้รับการสนับสนุนให้เข้าร่วมโปรเจกต์ทดลองอันหลากหลาย อย่างการพัฒนาเทคโนโลยีที่ลดความจำเป็นในการใช้สัตว์ทดลองเพื่อทดสอบประสิทธิภาพของยารักษาโรคตา หรือการตรวจสอบเทคโนโลยีด้านยาที่กำลังเป็นข้อพิพาทในแวดวงเภสัชอังกฤษ รวมถึงการเข้าร่วมทำงานวิจัยอื่นๆ จนได้รับการรับรองความสามารถจากราชบัณฑิตยสภาวิศวกรรมศาสตร์แห่งสหราชอาณาจักร เป็นผลให้อุกฤษได้รับวีซ่าแบบ global talent ทำให้เขาสามารถทำงานได้อิสระในฐานะบุคคลที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล 

อุกฤษเดินทางไปถึงจุดนั้นได้ยังไง แล้วสภาพแวดล้อมแบบไหนที่เอื้อให้คนทำงานด้านการแพทย์และวิทยาศาสตร์อย่างเขาเลือกทำงานนอกบ้านเกิด 

ในวันที่อากาศลอนดอนเป็นใจ ชายหนุ่มเล่าเส้นทางการทำงานของเขาให้เราฟัง 

ความฝันที่จะเปิดบริษัทวิจัยในไทย

ก่อนเดินทางออกไปยังสหราชอาณาจักรเพื่อหาความรู้ อุกฤษพาเราย้อนถึงชีวิตในไทยที่ทำให้เขาค้นพบเป้าหมายในการเป็นนักวิจัยเชิงพาณิชย์ของตัวเองให้ฟังก่อน

“ตอนเด็กผมชอบอ่านเรื่องนักวิทยาศาสตร์ในอเมริกาอย่าง Thomas Edison หรือ Nikola Tesla ประทับใจในความมุ่งมั่นของเขาที่จะหาวิธีหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ อีกอย่างคือมันทำให้เราเห็นว่าเขาไม่ได้ทำงานในแล็บอย่างเดียว แต่มีบริษัทของตัวเองด้วย” 

อุกฤษทำตามความฝันของตัวเองด้วยการเลือกเรียนคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ระหว่างที่ศึกษาอยู่เขาค้นพบว่าการทำงานเภสัชแบ่งได้ 2 สายใหญ่ๆ คือ หนึ่ง–เภสัชที่ดูแลผู้ป่วยโดยตรง กับ สอง–เภสัชสายผลิตที่ทำงานในโรงงานยาสามัญ แต่ไม่ค่อยมีบทบาทในการทำงานวิจัยพัฒนายาแบบที่เขามุ่งมั่นศึกษามาตั้งแต่เด็ก

“ผมชอบและสนใจงานวิจัย การพัฒนาสูตรยาให้เป็นในรูปแบบต่างๆ เช่น ยาเม็ด ยาน้ำ รวมถึงพวกยาในรูปแบบอนุภาคนาโน แต่ระหว่างเรียนที่ไทยผมคิดว่างานเภสัชที่มีอยู่ในประเทศไม่ตรงกับสายที่ผมอยากทำ ไม่ใช่ว่าสายที่มีอยู่ไม่ดีนะ แต่เท่าที่สังเกต เมื่อ 10 ปีที่แล้วอุตสาหกรรมยาบ้านเราไม่ได้เติบโตด้วยงานวิจัยมากเท่าไหร่ แถมยังไม่ค่อยมีเชิงนวัตกรรมใหม่ๆ หรือ R&D จากเอกชน ส่วนใหญ่มาจากมหาวิทยาลัย ตอนนั้นภาคอุตสาหกรรมยังเน้นการทำยาสามัญ ซึ่งก็คือยาเลียนแบบอยู่”

เพราะฝันอยากเปิดบริษัทวิจัยและพัฒนาเป็นของตัวเองมานาน อุกฤษมองว่าการออกไปเก็บเกี่ยวความรู้จากประเทศต้นกำเนิดด้านเทคโนโลยีและศาสตร์ความรู้ต่างๆ น่าจะเป็นจุดเริ่มต้นในการทำฝันให้สำเร็จ

“การไปเรียนเมืองนอกไม่ใช่แค่เอาเทคโนโลยีหรือเอาความรู้จากเขามาใช้ แต่เราอยากเข้าถึงวิธีการคิดและการสร้างองค์ความรู้ ด้วยเพราะเขาเป็นประเทศที่กำเนิดนวัตกรรมต่างๆ การไปเรียนรู้วิธีคิดเทคโนโลยีและนวัตกรรมจะยั่งยืนมากกว่าการเอาไฟนอลโปรดักต์มาใช้

“ในทางหนึ่งคือมันไม่ได้ตอบสนองแค่แพสชั่นของตัวเรา แต่ผมมองว่าการสร้างบริษัทที่ทำงานวิจัยและพัฒนามันช่วยประเทศได้” เขายกตัวอย่างถึงนักวิทยาศาสตร์และนักธุรกิจชาวอเมริกันอย่างโทมัส เอดิสัน ที่คิดค้นวงจรไฟฟ้าและตั้งบริษัทเป็นของตัวเอง จนสามารถผลักดันนวัตกรรมที่คิดค้นไปสู่นโยบายระดับประเทศ กลายมาเป็นผู้พัฒนาอเมริกาในยุคที่เริ่มใช้ไฟฟ้าได้สำเร็จ 

“เพราะฉะนั้นมันเป็นเรื่องของการสร้างเศรษฐกิจ สร้างงาน มันดูเป็นภาพใหญ่มาก แต่ผมคิดว่าถ้ามีบริษัทเทคโนโลยีแบบนี้จะทำให้สังคมมีทางออกจากปัญหาหลายๆ ทาง อย่างยุคนี้เราจะเห็นชัดจากประเทศที่มีเทคโนโลยีวัคซีน” 

ในช่วงที่ต้องตัดสินใจ ตัวเลือกในการเรียนต่อของอุกฤษมี 2 ประเทศคือสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักร ซึ่งเป็นดินแดนขึ้นชื่อด้านองค์ความรู้และนวัตกรรม อีกทั้งอาจารย์ที่เขาเคยเรียนด้วยตอนปริญญาตรีส่วนใหญ่ก็เรียนจบมาจาก 2 ประเทศนี้ 

“เป้าหมายที่ผมมีตั้งแต่แรกคือเรียนให้จบปริญญาเอก แต่ก็กลัวว่าตัวเองจะเรียนไม่ไหว เลยทดลองเรียนปริญญาโทก่อน ในอเมริกาสายที่ผมอยากเรียนจะมีแต่ระดับโท-เอก ซึ่งเรียนต่อเนื่องกัน แต่ที่อังกฤษมีปริญญาโทและส่วนใหญ่เรียนแค่ปีเดียว ซึ่งเป็นระยะเวลาที่สั้น พอเรียนจบแล้วเราสามารถตัดสินใจได้ว่าชอบสายงานนี้ไหม อยากทำงานวิจัยแบบนี้ไปตลอดไหม”

คณะ School of Pharmacy ที่ University College London (UCL) จึงเป็นสถาบันที่เขาเลือกเข้าไปศึกษาระดับปริญญาโท

ความล้มเหลวของทีสิสพัฒนายาและโอกาสเรียนรู้นอกห้องเรียนที่อังกฤษ

ก่อนไปเรียนและใช้ชีวิตในลอนดอนอย่างจริงจัง อุกฤษบอกว่าเขาเตรียมใจไว้ตั้งแต่แรกที่จะเปิดรับทุกอย่างแบบไม่คาดหวัง นี่อาจเป็นเหตุผลที่ทำให้เขาปรับตัวได้ง่าย ถ้าไม่นับเรื่องสภาพอากาศที่แปรปรวนมากพอจะทำให้คนที่อาศัยอยู่ลอนดอนต้องเจอกับอากาศแบบ 3 ฤดูได้ในวันเดียว

“ส่วนเรื่องเรียนก็ไม่ได้รู้สึกว่ายาก ผมรู้แล้วว่าจะต้องเจอการเรียนแบบ active learner คือเขาจะไม่ได้สอนแบบอัดๆ เนื้อหาให้ แต่เราต้องเข้าไปคุย ฟัง จับประเด็นแล้วมาอ่านเอง แต่ก็ไม่ได้อ่านสะเปะสะปะ เพราะบางที professor จะแนะแนวว่าประเด็นนี้ยูต้องคิดอะไร เราก็จะมีแนวทางว่าต้องอ่านอะไรไปบ้าง เสร็จแล้วเข้าคลาสอาจารย์จะชวนมาถกเถียงประเด็นนั้นร่วมกัน

“ผมคิดว่าอาจจะเพราะตอนเรียนปริญญาตรีที่ไทยเราต้องอ่านเทกซ์บุ๊กหรืออ่านเปเปอร์วิจัยกันอยู่แล้ว ศัพท์อะไรหลายอย่างที่เราใช้ตอนเรียนมันก็เป็นภาษาอังกฤษ เลยรู้สึกว่าไม่ได้ท้าทายมากเท่าไหร่”

การเรียนปริญญาโทที่ UCL ของอุกฤษนั้นเรียกได้ว่าผ่านฉลุย ถึงแม้เขาจะเล่าติดตลกถึงความลำบากของตัวเองในการสื่อสารกับเพื่อนต่างชาติเล็กน้อย โดยเฉพาะกับเพื่อนชาวอินเดีย แต่เขาคิดว่าโดยรวมทั้งหมดไม่ได้มีปัญหาอะไรมาก

จนกระทั่งทีสิสดำเนินมาถึง

“ผมเลือกหัวข้อที่คิดว่าถ้ากลับไทยเราจะไม่มีโอกาสทำ คือจะมีตัวยาบางอย่างที่ผมก็ไม่เคยเรียนตอนอยู่ไทยและไม่มีการผลิตในไทย นั่นคือยาโปรตีน จำพวกยาแอนติบอดี้ซึ่งใช้เทคโนโลยีในการผลิตขั้นสูง 

“ยาแอนติบอดี้จะอยู่ในร่างกายได้ไม่นาน เพราะมันจะถูกทำลายด้วยเอนไซม์ต่างๆ ทำให้โครงสร้างจะถูกย่อยไปหมด โปรเจกต์ที่ผมพยายามทำคือเอาโพลีเมอร์ต่อเข้าไปเพื่อให้มันอยู่ได้นานขึ้น และมันต้องมีการสังเคราะห์เคมี ซึ่งตัวเองก็ไม่ได้เก่งดีเลิศด้านนี้ขนาดนั้นแต่ดันไปรับทำโปรเจกต์นี้”

อุกฤษบอกว่าเขาพยายามทดลองซ้ำๆ เพื่อให้ได้ผลลัพธ์อยู่ 6 เดือนแต่ก็ไม่สำเร็จ ความล้มเหลวของหัวข้อทีสิสแรกทำให้เขาเริ่มตั้งคำถามในใจว่าหรือเขาจะทำมันไม่ได้จริงๆ “ก็คงต้องยอมรับหรือเปล่า” เขาถามตัวเอง

ถึงอย่างนั้นเขาก็พาความล้มเหลวในโปรเจกต์พัฒนายาของตัวเองไปนำเสนอให้อาจารย์ฟังครั้งแล้วครั้งเล่า เขาอธิบายสาเหตุที่ทำให้ไม่สำเร็จด้วยหลักการต่างๆ จนกระทั่งคะแนนทีสิสออกมา ในความคิดแรก อุกฤษเตรียมใจเอาไว้แล้วว่าตัวเลขที่ได้น่าจะเข้าขั้นแย่พอตัว

“แต่พอคุยกับอาจารย์ไปๆ มาๆ เขาบอกเราได้คะแนน 80 จาก 100 คะแนน เราตกใจมากว่าทำไมให้เยอะจัง” เขาหัวเราะ

แม้ว่าในใจลึกๆ จะดีใจที่ได้คะแนนสูงกว่าที่หวังไว้ แต่เขาก็อดสงสัยที่จะถามไม่ได้ว่าเกณฑ์อะไรที่ทำให้อาจารย์มองข้ามความล้มเหลวในทีสิสเขาที่ไม่ได้ให้ผลลัพธ์อย่างที่หวัง 

“เขาเห็นว่าเรารีเสิร์ช อ่านเยอะมาก และอ่านในหัวข้อที่ไม่ถนัดด้วยซ้ำ แต่ก็พยายามอธิบายว่าสิ่งที่ผิดพลาดเกิดจากอะไร พอเราอธิบายไม่ได้เราก็ไปอ่าน เขารู้สึกว่าสกิลตรงนี้แหละจะทำให้เราอยู่รอดในการเรียนปริญญาเอก เพราะไม่ใช่ว่าการทำวิจัยยูจะเลือกไอเดียแรกแล้วได้ผลเลย ยูต้องผ่านขั้นตอนแบบนี้เยอะ เขาเลยเชื่อว่าความไม่ยอมแพ้ของเราจะทำให้เรียนปริญญาเอกได้” 

เมื่อมีคนช่วยยืนยันว่าการเรียนระดับปริญญาเอกของเขาไม่น่ามีปัญหา หลังเรียนจบปริญญาโทอุกฤษจึงตัดสินใจเรียนต่อที่สถาบันเดิม ครั้งนี้เหมือนมีภูมิคุ้มกันความล้มเหลวจากการทำทีสิสมาแล้ว เขาจึงรู้ว่าในระดับการเรียนที่สูงขึ้น ทุกสมมติฐานที่ตั้งไว้ไม่จำเป็นต้องเป็นคำตอบสุดท้าย แต่สามารถหาคำตอบต่อไปได้ไม่สิ้นสุด ผ่านการลงมือลองผิดลองถูกและหาความเป็นไปได้ใหม่ๆ 

“ส่วนเป้าหมายที่อยากเรียนรู้ในเชิงวิทยาศาสตร์กับธุรกิจ ผมได้เยอะมากจากพวกกิจกรรมที่อยู่นอกหลักสูตร เพราะว่าช่วงที่เรียนเป็นปีแรกๆ ที่อังกฤษเริ่มพูดเรื่องสตาร์ทอัพจากมหาวิทยาลัย เขาจะมีการจัดงานสัมมนาเยอะมาก” 

การเข้าไปฟังสัมมนาหลายครั้งทำให้เขาเปิดโลกความรู้หลายแบบ อย่างการไม่จำกัดว่าเรื่องยาจะต้องคุยกันในเฉพาะวงการแพทย์หรือเภสัชกรเท่านั้น 

“เขาจะเอาปัญหาวางไว้ตรงกลางเพื่อให้ทุกคนสามารถเข้ามามีส่วนร่วมได้ อย่างช่วงหนึ่งเขาคุยกันว่าอุตสาหกรรมยาเริ่มถึงทางตันในการพัฒนายาใหม่ๆ ก็มีวงเสวนาที่พูดคุยกับนักเศรษฐศาสตร์ ตอนนั้นผมรู้สึกตื่นตาตื่นใจมาก”

อุกฤษยังเสริมถึงเหตุผลที่ทำให้ได้ออกไปเจอประสบการณ์นอกห้องเรียนว่า อาจารย์หรือนักศึกษาไม่ได้มองว่าความสำเร็จคือการพัฒนาวิชาการเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงทักษะด้านอื่นๆ และการพัฒนาความเป็นมืออาชีพของตัวเอง เขาจึงมีโอกาสได้ทำงานจริงนอกห้องเรียนโดยการสนับสนุนของอาจารย์ที่ปรึกษาด้วย 

“ตอนนั้นได้ทำโปรเจกต์ที่มีข้อพิพาทระหว่าง 2 บริษัทยา เขาฟ้องกันเรื่องเทคโนโลยีที่ชื่อว่า Pegylation คือการเติมโพลิเมอร์เข้าที่โครงสร้างยาโปรตีนเพื่อให้ยาสามารถออกฤทธิ์ได้นานขึ้น บริษัทยายักษ์ใหญ่ที่เป็นโจทก์กล่าวหาว่าบริษัทยาขนาดเล็กที่ว่าจ้างไปละเมิดสิทธิบัตรเทคโนโลยี Pegylation บริษัทขนาดเล็กเลยพยายามหาคนมาพิสูจน์นวัตกรรมนี้ว่าเขาเป็นคนคิดค้นก่อน พอดีว่าอาจารย์ผมรู้จักกับทนายฝั่งผู้ถูกกล่าวหา เพราะเขาเห็นว่าเราเคยทำการติดโพลีเมอร์สมัยเรียนปริญญาโทมาแล้ว

“ผมต้องออกแบบและทำการทดลองตามข้อมูลพื้นฐานที่บริษัทให้ เพื่อคอนเฟิร์มว่า เทคโนโลยีเขาคิดได้ก่อนและใช้ได้จริง พอได้ทำแล้วมันเป็นประสบการณ์ที่ดีในฐานะนักเรียนปริญญาเอกนะ แล้วผลลัพธ์ของโปรเจกต์ก็ออกมาดี เขาใช้การทดลองที่เราออกแบบไปใช้ในการโต้เถียงกันในศาลแล้วฝ่ายลูกความที่จ้างเราชนะคดี มันรู้สึกภูมิใจในตัวเอง”

นอกจากนี้เขายังได้รับเลือกให้เป็นนักวิเคราะห์เทคโนโลยีให้กับบริษัทในสหรัฐอเมริกาที่ติดลิสต์ Fortune 500 ซึ่งเป็นการจัดอันดับบริษัทระดับโลกจากผลกำไรและรายได้ โดยทำหน้าที่รีเสิร์ชเทคโนโลยีใหม่และน่าสนใจให้กับผู้ประกอบการ รวมถึงยังได้ทุนการศึกษาจาก Graduate School of Business ของมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด ให้เข้าร่วมโปรแกรม Global Entrepreneurship and Innovation ซึ่งเป็นหลักสูตรประกาศนียบัตรที่มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดจะเลือกคนจากทุกสาขาอาชีพเข้าร่วมเพื่อเรียนเกี่ยวกับการเป็นผู้ประกอบการและการพัฒนาโมเดลธุรกิจไปพร้อมกัน

ระบบนิเวศของวงการวิจัยที่เป็นเสาหลักสนับสนุนให้นักวิจัยรุ่นใหม่ 

หลังสำเร็จการศึกษาปริญญาเอก อุกฤษกลับมาทบทวนเป้าหมายของการกลับไทยไปเปิดบริษัทของตัวเองอีกครั้ง เขามองว่าถ้าจะกลับบ้านเกิดไปพร้อมกับใบปริญญา แต่ไม่ได้มีประสบการณ์ทำงานมากพอ ต้นทุนความรู้ในการดูแลบริษัทอาจจะน้อยไป เขาจึงตัดสินใจอยู่ต่อเพื่อเก็บเกี่ยวประสบการณ์จากการลงมือทำงานในสหราชอาณาจักรดีกว่า

“พอดีอาจารย์ที่ปรึกษาเขาเป็นผู้ก่อตั้งบริษัทสตาร์ทอัพพัฒนาเครื่องมือที่ใช้ในการทดสอบประสิทธิภาพของยาตา เขามีโมเดลเพื่อดูว่ายาที่ออกแบบมาตอนนี้จะอยู่ในลูกตาได้นานแค่ไหนได้บ้าง เพราะมันมีผลกับระยะเวลาการออกฤทธิ์ และมีการพัฒนาเรื่องของยารักษาตาที่เป็นเทคโนโลยีขั้นสูงขึ้น อาจจะเป็นพวกอนุภาคนาโนต่างๆ”

เขาทำงานที่นี่ในตำแหน่งนักวิจัยประจำแล็บ ที่ช่วยพัฒนาเทคโนโลยีที่ช่วยลดความจำเป็นในการใช้สัตว์ทดลองเพื่อทดสอบประสิทธิภาพของยารักษาโรคตาต่างๆ และพัฒนายารักษาตาที่เป็นโปรตีนให้อยู่ในรูปแบบอนุภาคนาโน เพื่อลดความถี่ในการฉีดยาเข้าลูกตาในการรักษาโรคจอประสาทตาเสื่อม 

“ด้วยความเป็นบริษัทสตาร์ทอัพก็ต้องทำทุกอย่างด้วย” อุกฤษหัวเราะ “ทั้งช่วยดูธุรกิจ กลยุทธ์พัฒนาโปรดักต์ หาลูกค้า ซึ่งอันนี้แหละที่เป็น learning by doing ของจริง และได้รู้ว่ามันท้าทายขนาดไหนการทำบริษัทสตาร์ทอัพ โดยเฉพาะสตาร์ทอัพที่เกิดจากมหาวิทยาลัย” 

อาจจะฟังแล้วรู้สึกขัดแย้ง เพราะบางคนอาจจะสงสัยว่ามหาวิทยาลัยไม่ควรมีบริษัทสตาร์ทอัพที่มีผลประโยชน์ในเชิงพาณิชย์หรือเปล่า 

“แต่จริงๆ แล้วกำไรในเชิงพาณิชย์ที่กลับเข้าสู่มหาวิทยาลัยน้อยมากๆ ส่วนใหญ่แค่ไม่ทำให้ขาดทุนได้ก็เก่งแล้ว เพราะการต่อยอดเชิงพาณิชย์ใช้ระยะเวลานาน เป็นการลงทุนที่มีความเสี่ยงสูง แต่มหาวิทยาลัยส่วนใหญ่ก็ยังเลือกที่รับความเสี่ยงตรงนี้ และให้คุณค่าของการสร้างคุณูปการต่อสังคมมากกว่ากำไร ขาดทุน แต่เล็งเห็นเป็นกลไกที่สามารถเพิ่มการจ้างงาน สร้างตลาดแรงงานเฉพาะทางที่มีคุณภาพ ส่งผลให้สร้างเศรษฐกิจที่เน้นการพัฒนานวัตกรรม เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันด้านเทคโนโลยีให้กับประเทศอังกฤษด้วย” 

เมื่อวีซ่านักศึกษาใกล้หมดอายุ และกฎหมายของสหราชอาณาจักรที่อนุญาตให้บัณฑิตปริญญาเอกสามารถอยู่ทำงานหลังเรียนจบได้ 1 ปี อุกฤษจึงหาทางทำงานต่อในเมืองผู้ดีแบบไม่ต้องหาบริษัทที่คอยสปอนเซอร์ค่าวีซ่าให้ ซึ่งจะทำให้มีโอกาสหางานทำในสหราชอาณาจักรได้มากขึ้น เขาได้รับคำแนะนำให้ยื่นในรูปแบบ global talent ซึ่งต้องรวบรวมประวัติและผลงานให้หน่วยงานรัฐที่กำหนดรับรองความสามารถ โดยเขาเป็นหนึ่งใน 200 นักวิจัยและนักวิทยาศาสตร์จากทั่วโลกที่ได้รับเลือกให้เป็น Emerging Leader จากราชบัณฑิตยสภาวิศวกรรมศาสตร์แห่งสหราชอาณาจักร (The Royal Academy of Engineering) ทำให้ได้รับวีซ่าอนุญาตทำงานในฐานะ global talent ในที่สุด

หลังจากนั้นนักวิจัยวัย 30 ปีจึงลาออกจากบริษัทสตาร์ทอัพมาทำงานวิจัยส่วนตัว ซึ่งเป็นวิจัยเชิงพาณิชย์ 2 โปรเจกต์ ได้แก่โปรเจกต์พัฒนายารักษาตาที่เป็นแบบโมโนโคลนอลแอนติบอดี้ในรูปแบบอนุภาคนาโนให้ออกฤทธิ์ได้นาน 3 เดือน ซึ่งเป็นระยะเวลาการออกฤทธิ์ที่ใกล้เคียงกับยาต้นแบบที่มีใช้ในการรักษาปัจจุบัน  

และโปรเจกต์ที่ 2 คือการเอายาที่มีอยู่เดิมมาทดสอบดูประสิทธิภาพใหม่ในโรคทางประสาทและกล้ามเนื้อชนิดหายากที่เกิดจากความผิดปกติทางพันธุกรรม หรือความเสื่อมของไมโทคอนเดรีย ซึ่งโปรเจกต์ทั้งสองนี้ได้รับทุนจากสภาวิจัยการแพทย์ของสหราชอาณาจักร (Medical Research Council) ที่จัดสรรให้กับมหาวิทยาลัยต่างๆ และส่งต่อให้กับนักวิจัยที่ยื่นคำขอเข้ามา

“คนที่นี่เขาจะมองว่างานวิจัยเป็นการลงทุน ไม่ใช่รายจ่าย ลงทุนให้กับองค์ความรู้ ทรัพยากรบุคคล ลงทุนในเครื่องไม้เครื่องมืออุปกรณ์ใดๆ และเข้าใจว่าการลงทุนนี้มันใช้เวลานาน เพราะฉะนั้นหน่วยงานรัฐอย่างสภาวิจัยการแพทย์จะมองถึงการพัฒนาศักยภาพของนักวิจัย เขาจะสนับสนุนนักวิจัยในทุกระดับ ไม่ใช่แค่นักวิชาการเบอร์ใหญ่ๆ บางทุนระบุเลยว่าสำหรับนักวิจัยเบื้องต้น ซึ่งผมว่ามันเป็นระบบที่ดี ดึงให้คนที่เพิ่งเริ่มงานยังสามารถทำงานสายนี้ได้ มันไม่ต้องสู้จนอยากได้ผลลัพธ์ แต่ไม่มีเงินสนับสนุนอะไรเลย ต้องเริ่มเอง”

นอกจากนี้อุกฤษยังเล่าถึงระบบนิเวศของงานนวัตกรรมของสหราชอาณาจักร ซึ่งเป็นเสาหลักให้เกิดการพัฒนาต่อยอดงานวิจัยทางการแพทย์ตั้งแต่ต้นน้ำอย่างมหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัยต่างๆ ไปจนถึงปลายน้ำอย่างเครือข่ายสาธารณสุขที่รับเอางานวิจัยไปพัฒนาต่อและใช้ได้จริงในประเทศ รวมถึงหน่วยงานขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์ยาและเครื่องมือแพทย์ที่มีส่วนสำคัญในการกำหนดเส้นทางนวัตกรรมเข้าสู่ตลาด 

“อย่าง อย.อังกฤษนี่เขาไม่ได้ทำตัวเป็น gatekeeper ที่กันไม่ให้คนทำอะไรเลย แต่เขาพยายามช่วยเป็นผู้ให้บริการที่ทำงานร่วมกับนักวิจัย ช่วยเหลือดูแลเรื่องคุณภาพ ความปลอดภัย เป็นส่วนสำคัญที่ช่วยผลักดันนวัตกรรมให้ใช้ได้จริง”  

เขาบอกว่ายังมีองค์กรการกุศลและหน่วยงานเอกชนที่สนับสนุนบริษัทพัฒนาขนาดเล็กและกลางสามารถดำเนินการได้ ไม่จำเป็นต้องมีแต่บริษัทใหญ่ที่ถือครองนวัตกรรมเพียงอย่างเดียว ส่วนบริษัทใหญ่เองก็มีทุนมากพอที่จะสนับสนุนงานวิจัยในมหาวิทยาลัยให้มาต่อยอดธุรกิจได้

“ช่วงโควิด-19 ที่ผ่านมา ทุกฝ่ายเร่งนำนวัตกรรมทางการแพทย์จากมหาวิทยาลัยมาแก้ปัญหาให้กับสังคม ซึ่งเป็นตัวขับเคลื่อนให้รัฐบาลอังกฤษตื่นตัวกับการสนับสนุนงานวิจัยด้านการแพทย์จนตั้งเป็นแผนยุทธศาสตร์ระดับชาติเพื่อให้อังกฤษเป็นมหาอำนาจด้านการแพทย์ของโลก” 

ปัจจุบันอุกฤษเปลี่ยนสายงานจากนักวิจัยในห้องแล็บมาทำงานด้านบริหารจัดการวิจัย โดยเน้นให้คำปรึกษา แนะนำ และบริหารจัดการเทคโนโลยีที่เกิดจากงานวิจัยให้กับนักวิจัย ทั้งวางกลยุทธ์การคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา การสร้างโมเดลธุรกิจ การหาพาร์ตเนอร์ทางธุรกิจเพื่อเอาเทคโนโลยีไปต่อยอด การจัดหาแหล่งเงินทุนเพื่อมาต่อยอดงานวิจัย รวมถึงการก่อตั้งและบริหารบริษัทสตาร์ทอัพเทคโนโลยีนั้นๆ ด้วย

“เปรียบเทียบแล้วงานนี้เป็นกระบวนการกลางน้ำที่เชื่อมระหว่างการพัฒนาต้นน้ำ คืองานวิจัยให้ไหลไปจนถึงปลายน้ำได้อย่างไม่มีสะดุด ซึ่งมันตอบโจทย์ต่อเป้าหมายที่ผมเคยคิดว่าอยากจะเปิดบริษัท R&D ได้อย่างมาก”

แม้เขาจะยอมรับว่างานที่ทำเพิ่งอยู่ในช่วงเติบโตในอุตสาหกรรมงานวิจัยในสหราชอาณาจักร แต่ก็มีแนวโน้มจะเติบโตขึ้นเรื่อยๆ และหลายมหาวิทยาลัยก็มีเกณฑ์ประเมินคุณภาพการศึกษา ด้วยผลลัพธ์ของการนำงานวิจัยไปใช้ในเชิงพาณิชย์ เพื่อสร้างประโยชน์ต่อสังคมด้วยงานวิจัยที่มาจากภาษีของประชาชน และเป็นการตอบคำถามคลาสสิกอย่าง ‘นักวิจัยทำงานวิจัยไปแล้วได้อะไร’ หรือ ‘งานวิจัยไม่ได้อยู่บนหิ้งเพียงอย่างเดียว’

“ตั้งแต่มาเรียนที่นี่ผมคิดว่าเป็นการตัดสินใจที่มีอิทธิพลต่อผมไปตลอดชีวิตเลย 10 ปีนี้ทำให้ได้สั่งสมประสบการณ์ต่างๆ ที่ประเมินค่าไม่ได้ สหราชอาณาจักรทำให้ผมค้นพบศักยภาพของผมที่ซ่อนอยู่ เพราะสหราชอาณาจักรเป็นสังคมที่วัดคุณค่ากันด้วยศักยภาพ ทุกคนมีการเข้าถึงโอกาสที่เท่าเทียมกัน ทั้งโอกาสพื้นฐานที่ระบบมอบให้ และโอกาสที่ทุกคนสร้างขึ้นได้ด้วยตัวเอง 

“อย่างผมเปลี่ยนสายงานจากการเป็นนักวิจัยมาเป็นเชิงธุรกิจ บางสังคมอาจจะตั้งคำถามว่าจบด็อกเตอร์มาแล้วทำไมไม่ไปเป็นอาจารย์ล่ะ แต่ที่นี่ คุณจะเป็นอะไรก็ได้ที่คุณอยากจะเป็น และไม่มีใครมาตั้งคำถามอะไรแบบนี้  

“ทุกคนมีพื้นที่ของตัวเอง ทุกคนมีโอกาสที่จะเปลี่ยนแปลงชีวิตของตัวเองไปในทางที่ดีขึ้นได้” อุกฤษทิ้งท้าย

The post “อังกฤษเป็นสังคมที่วัดคุณค่ากันด้วยศักยภาพ ทุกคนมีโอกาสเท่ากัน” อุกฤษ อังควินิจวงศ์ เภสัชกรไทยในอังกฤษ appeared first on a day magazine.

และหากเดินเข้าไปในซูเปอร์มาร์เก็ตในฮาวาย คุณอาจเจอ Chao Siam แบรนด์แคบหมูสัญชาติไทยที่วางขายอยู่ท่ามกลางแคบหมูแบรนด์อื่นๆ

ธนะโรจน์ ธีรชัชวาลวัฒน์ คือผู้ก่อตั้งแบรนด์นี้ที่เริ่มต้นทำธุรกิจตั้งแต่อายุ 23 ด้วยเงินเพียง 50 ดอลลาร์สหรัฐ ก่อนจะค่อยๆ พัฒนา สร้างทุน โรงงาน ตลาด และกระจายสินค้าไปวางขายในร้านขายของชำและร้านค้าชั้นนำ เช่น ABC Stores, Walmart, 7-Eleven, Longs Drugs, Foodland และปั๊มน้ำมันอย่าง Aloha Gas และ HELE

กว่าจะประสบความสำเร็จจนถึงวันนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะการทำธุรกิจอาหารแปรรูปในประเทศที่เข้มงวดเรื่องกฎหมายและความปลอดภัยต้องอาศัยการลงมือทำอย่างถูกต้องและเติบโตด้วยตัวเองอย่างแท้จริง สิ่งเหล่านี้แหละที่เจ้าของแบรนด์ Chao Siam บอกว่าภูมิใจที่ได้ทำธุรกิจในประเทศพัฒนาแล้วมากที่สุด

เตรียมน้ำพริกไว้ให้พร้อม แล้วตามไปดูเบื้องหลังกว่าจะเป็นแคบหมูสัญชาติไทยในฮาวายกัน

จากไส้กรอกอีสานสู่แคบหมูที่เริ่มต้นด้วยทุน 50 ดอลลาร์สหรัฐ

ก่อนจะเป็นเจ้าของธุรกิจในฮาวาย ธนะโรจน์เริ่มต้นชีวิตในอเมริกาหลังจากเรียนจบ ปวส.ที่วิทยาลัยเทคนิคเชียงใหม่ตั้งแต่อายุ 21 ปี ก่อนหน้านั้นพ่อของเขาแต่งงานกับผู้หญิงฮาวายคนหนึ่งและย้ายมาตั้งรกรากอยู่ด้วยกัน เมื่อเรียนจบเขาจึงบินตามมาทำงานกับพ่อโดยไม่รู้ว่านั่นคือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในชีวิต

“มาถึงที่นี่ผมก็ทำงานฟาร์มกับพ่อ แต่อาจจะเป็นเพราะเราไม่ได้อยู่ด้วยกันมานานเป็นสิบปี พอผมมาอยู่กับพ่อได้ 4 เดือนเราก็เลยไม่เข้าใจกัน

“ผมไม่รู้จะไปไหน ตอนแรกคิดว่าจะกลับไทย แต่ต้องส่งเงินไปดูแลทางบ้านที่ไทยด้วย น้องก็ยังเรียนอยู่ แม่ก็ทำงานหนัก เราต้องช่วย มันเลยกลับไม่ได้ เรามาที่นี่โอกาสมันเยอะกว่า แล้วผมเป็นคนไม่ยอมแพ้อะไรง่ายๆ ไม่ว่าจะเจอปัญหาอะไรก็แล้วแต่ ถ้าเราไม่สู้เราจะไม่รู้เลย”

วัดไทยจึงเป็นคำตอบที่เขาเลือกในตอนนั้น แม้ธนะโรจน์จะอาศัยพื้นที่ศาสนาในการอยู่อาศัย แต่เขายังคงจ่ายค่าน้ำ-ค่าไฟให้กับวัด ซึ่งรายได้ทั้งหมดมาจากการทำงานร้านอาหารและร้านขายดอกไม้ในฮาวายที่รวมกันตกวันละ 12 ชั่วโมง

“ผมชอบขายของ ตลอดการทำงานได้ประมาณ 2 ปีก็เห็นว่ามีช่องทางบางอย่างที่จะทำธุรกิจได้ ผมเห็นว่าในฮาวายคนที่มีทุนมาเปิดร้านอาหารไทยกันเยอะมาก แต่ว่าเป็นอาหารแบบซ้ำๆ กัน ผมก็มาดูว่าแล้วมีเมนูไทยอะไรที่ยังไม่มีคนทำบ้าง”

ไส้กรอกอีสานคือสิ่งแรกที่เขานึกถึง ด้วยเพราะเป็นอาหารที่มีเอกลักษณ์ มีรสชาติที่ปรับให้ถูกปากคนอเมริกันได้ เขาจึงเดินทางกลับไทยเพื่อเรียนรู้สูตรกับคนเฒ่าคนแก่ในเชียงใหม่อยู่เกือบ 2 เดือน แล้วจึงกลับมาทำขายที่ฮาวายอีกครั้ง

“ผมพัฒนาสูตรอยู่ 8 เดือน มันยากมาก เพราะต้องปรับสูตรให้เข้ากับปากคนอเมริกัน อีกอย่างคือที่นี่ไม่มีเครื่องปรุงครบเหมือนอยู่ไทย บางอย่างต้องปรับเอา มันเลยไม่ได้สูตรที่โอเคสักที พอทำเสร็จแล้วเอาไปขายในตลาด ผลตอบรับก็ไม่ดี” 

เมื่อเห็นว่าผลตอบรับไส้กรอกไม่เป็นไปอย่างที่หวัง แต่ความตั้งใจจะทำธุรกิจยังไม่ล้มเลิก ธนะโรจน์กลับมาคิดว่าจะมีอาหารไทยอะไรบ้างที่เขาสามารถทำขายที่นี่ได้

“ผมเป็นคนลำปางแล้วชอบกินแคบหมู ก็นึกขึ้นได้ว่ามันน่าจะทำได้”

เพราะเป็นคนไม่ยอมแพ้อะไรง่ายๆ และอยากทดลองทำตามสิ่งที่คิด ธนะโรจน์ในวัย 23 จึงเริ่มต้นจัดแจงซื้อหนังหมูมาในราคา 50 ดอลลาร์สหรัฐ

“มีทุนเท่านี้เลยซื้อมาแค่ไม่กี่กิโลฯ แล้วลองทำใส่ถุงซิปล็อกได้ประมาณ 5-6 ถุง ตอนนั้นไม่ได้คิดอะไรมากเลย”

สิ่งที่ธนะโรจน์ทำหลังจากนั้นคือการจับแคบหมูใส่ถุงใบใหญ่ แบกขึ้นรถบัสที่วิ่งในเมืองโฮโนลูลูไปวางขายในร้านผักของคนไทยในย่านไชน่าทาวน์ เสร็จแล้วก็เดินทางกลับมาที่พัก แต่ยังไม่ทันที่รถบัสจะเคลื่อนตัวได้ถึงครึ่งทาง เจ้าของร้านก็โทรกลับมาหาเขาว่า “เฮ้ยน้อง แคบหมูหมดแล้วนะ” 

จาก 8 เดือนที่หักโหมกับไส้กรอก ไม่น่าเชื่อว่าสุดท้ายแล้วอาหารอย่างแคบหมูจะกลายมาเป็นแสงสว่างในเส้นทางการทำธุรกิจของธนะโรจน์

จากทุนไม่ถึงร้อยสู่แบรนด์แคบหมูที่มีโรงงานผลิตในเมืองโฮโนลูลู

หลังจากประสบความสำเร็จจากการขายแคบหมูครั้งแรก ธนะโรจน์ค่อยๆ พัฒนาธุรกิจอย่างค่อยเป็นค่อยไป เพราะต้องทำงานในร้านอาหารกับร้านขายดอกไม้ไปด้วยเพื่อให้มีทุนในการต่อยอด

“นี่คือเคล็ดลับของผม เพราะเราไม่ได้มีต้นทุนแต่แรก ถ้าจะทำธุรกิจไม่ให้ล้มเราต้องมั่นใจก่อนว่าจะมีเงิน อย่าเพิ่งออกมาทำเต็มตัวเลย มันจะเกินกำลัง”

แม้จะต้องลงแรงกว่าคนอื่น แต่เขาบอกว่าการทำงานในอเมริกาทำให้สามารถสะสมต้นทุนพอที่จะเริ่มทำธุรกิจได้ ธนะโรจน์ยกตัวอย่างให้เห็นภาพว่า เขารับทำงานหลายที่ทำให้ได้เงินเดือนละ 3,500 ดอลลาร์สหรัฐ หักค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันและส่งไปให้ครอบครัวที่ไทยแล้วยังพอมีเงินเหลือก็สะสมไว้สำหรับทำธุรกิจ

ส่วนต้นทุนอย่างเวลา เขาแบ่งเวลาก่อนเริ่มงานประมาณ 7 โมงเช้าและหลังเลิกงานช่วง 3 ทุ่มมาทำแคบหมู หรือตอนหลังถ้าเริ่มได้กำไรจากการขายมากขึ้น เขาจะเริ่มลดวันทำงานที่ร้านจาก 7 วันเหลือ 6 วัน และค่อยๆ ลดวันลงมาเรื่อยๆ เพื่อให้เวลากับธุรกิจของตัวเอง

“ตอนแรกที่ผมยังไม่มีทุนมากก็ต้องใช้พื้นที่วัดทำงานไปก่อน ช่วงที่เริ่มทำเยอะขึ้นก็เกณฑ์ป้าๆ กรรมการวัดมาเป็นพนักงานเราด้วย” เขาหัวเราะเมื่อนึกย้อนความหลังเมื่อ 8 ปีที่แล้ว “ป้าๆ ก็บ่นกัน ตั้งแต่มาอยู่ที่นี่สามีไม่เคยให้ทำงานหนักขนาดนี้เลย มีแต่เด็กวัดทำแคบหมูนี่แหละ” 

ชีวิตประจำวันของธนะโรจน์ดำเนินอยู่เช่นนี้ กระทั่งแคบหมูทำรายได้มากกว่างานประจำ ชายหนุ่มจึงตัดสินใจลาออกจากร้านอาหารและร้านดอกไม้เพื่อเดินหน้าทำแบรนด์แคบหมูตามเป้าหมายของตัวเอง

“ที่รัฐฮาวายจะมีกฎหมายว่า หากเราทำอะไรขายก็ตาม เราจะใช้พื้นที่ในบ้านแบบเมืองไทยไม่ได้ ผมจึงต้องไปหาพื้นที่ครัวที่เขาได้ใบอนุญาตการทำครัวจากรัฐ ซึ่งก็คือร้านอาหารต่างๆ แล้วเช่าครัวกับเขา เสร็จแล้วซื้อประกันอาหาร แล้วเจ้าหน้าที่รัฐจะมาตรวจ ดังนั้นเราต้องมีทุกอย่างครบตามที่กฎหมายกำหนด”

การทำธุรกิจอย่างถูกกฎหมายทำให้ทุกอย่างดำเนินไปอย่างราบรื่น แต่แล้ววันหนึ่งธนะโรจน์ก็ต้องเจอกับโจทย์ยากที่สุดที่ทำให้เขาท้อกับการทำธุรกิจในดินแดนแห่งเสรีภาพอย่างอเมริกา

“วันนั้น USDA (กระทรวงเกษตรสหรัฐ) มาตรวจเจอว่าเกาะหนึ่งในรัฐฮาวายทำผิดกฎหมาย เขาเลยตามไปตรวจเกาะอื่นๆ แล้วมาถึงร้านที่ผมเช่าครัวอยู่ เขาบอกผมว่ายูไม่สามารถผลิตได้เพราะผิดกฎหมายประเทศ”

พูดให้เข้าใจง่ายคือการทำผลิตภัณฑ์ที่มาจากเนื้อสัตว์จะต้องขออนุญาตจากหน่วยงานระดับประเทศก่อนจำหน่ายสินค้า โดยผู้ผลิตจะต้องมีพื้นที่โรงงานของตัวเอง มีครัวที่สะอาด มีการฆ่าเชื้ออย่างถูกต้อง นี่จึงเป็นเรื่องใหญ่ที่อเมริกาให้ความสำคัญมาก

“นี่เป็นโจทย์ที่ผมท้อที่สุด เพราะเราไม่มีความรู้อะไรเลย แล้วผมไม่ได้เก่งภาษาขนาดนั้น เขาบอกว่าถ้าผิด 3 ครั้งจะต้องไปขึ้นศาล แล้วคุณสู้ไม่ได้แน่ เพราะรัฐจะฟ้องคุณ ดีไม่ดีอาจจะต้องโดนส่งกลับไทย มันเหมือนกับเราทำสินค้าที่ไม่มี อย.” ธนะโรจน์เล่าความทุกข์ใจในช่วงนั้น

“แต่ผมถอยไม่ได้ เพราะเรามีน้องที่กำลังเรียนมหาวิทยาลัยอยู่ แล้วแม่ก็ไม่ค่อยสบาย ทำงานได้ไม่มาก เราเป็นเสาหลักที่ต้องดูแลทางบ้านก็ต้องตัดสินใจสู้”

โชคดีที่เจ้าหน้าที่แห่ง USDA ให้คำแนะนำในหลายด้าน “เขาบอกว่าช่วยยูได้นะ แต่ยูต้องทำให้ถูกกฎหมาย”

ชายเจ้าของแบรนด์แคบหมูสัญชาติไทยจึงค่อยๆ ศึกษาวิธีการขออนุญาตให้ถูกต้อง และได้รับคำแนะนำให้ปรึกษาคนที่ผ่านประสบการณ์ดำเนินเรื่องมาช่วยเหลือ “เขาเป็นอดีตเจ้าหน้าที่รัฐนี่แหละ แต่เขามีใบอนุญาตในการรับจ้างดำเนินเอกสารให้ถูกต้องและถูกกฎหมายได้ ในเมื่อเราไม่มีความรู้ เราก็ต้องให้เขาช่วย” 

โดยในขั้นตอนนี้ธนะโรจน์ต้องหาพื้นที่ทำโรงงาน ซึ่งใช้เวลาร่วมปีจนได้พื้นที่ร้านอาหารเก่าของคนญี่ปุ่นรายหนึ่งโดยที่เขาจะต้องปรับปรุงซ่อมแซมให้ได้ตามมาตรฐานและถูกกฎหมาย 

อันที่จริงรัฐฮาวายมีพื้นที่ครัวสนับสนุนให้ SME หน้าใหม่ได้เริ่มต้นตั้งไข่ธุรกิจอย่างถูกต้องและปลอดภัยเช่นกัน แต่เนื่องจากเขาไม่เก่งเรื่องภาษาที่จะดำเนินการและทำผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ จึงไม่ได้ไปใช้บริการนี้

“ผมทำทุกอย่างเองเลย เพราะเรียนจบเทคนิคเลยมีความรู้เรื่องซ่อมบ้าน

“แต่ระหว่างนั้นผมก็ต้องทำแคบหมูขายไปด้วย เพราะไม่งั้นจะไม่มีเงินซ่อมร้านและทำธุรกิจเลย กิจวัตรของผมคือตื่นตี 4 มาทอดแคบหมู แล้วขอให้ป้าๆ พี่ๆ กรรมการวัดมาช่วยแพ็ก ตอน 6-7 โมงผมก็เอาไปขายที่ไชน่าทาวน์ เสร็จแล้วไปซ่อมร้าน แล้วกลับมาต้มหนังหมูเพื่อเอาไปอบเตรียมทอดตอนเช้า แล้วกลับไปซ่อมร้านต่อจนถึงเที่ยงคืน”

เขาใช้ชีวิตวนลูปแบบนี้อยู่ 1 ปี จนกระทั่งถึงเวลาที่ USDA มาตรวจโรงงาน

“ผลิตภัณฑ์เราต้องเอาเข้าห้องแล็บ ตรวจสอบแบคทีเรีย เช็กว่ามีเชื้อราไหม ระบบน้ำ ระบบโรงงาน อุณหภูมิได้ไหม คนจากส่วนกลางมาตรวจอีก 1 อาทิตย์เต็มๆ เข้มข้นมาก มาอยู่ที่นี่ทำให้เรารู้เลยว่าคำว่าโปร่งใสเป็นยังไง” 

ธนะโรจน์เล่าว่าระหว่างการตรวจ แค่ยื่นน้ำให้เจ้าหน้าที่ยังไม่มีใครรับ “เขาบอกว่าได้สาบานตนต่อรัฐแล้วว่าจะซื่อสัตย์”

หลังตรวจเสร็จเขารอลุ้นคำตอบอยู่สักพัก ในที่สุดก็ได้ใบอนุญาตมาอย่างที่ลงมือทุ่มเทลงไป

“ภูมิใจมาก” แม้ธนะโรจน์จะอธิบายความรู้สึกมาเพียงประโยคเดียว แต่กินความหมายทุกอย่างที่เขาตั้งใจกับมัน

จากร้านโชห่วยสู่ซูเปอร์มาร์เก็ตหลายสาขาในฮาวาย

สำหรับธนะโรจน์ การวางแผนการตลาดสำคัญพอๆ กับการทำถูกกฎหมาย หลังได้รับใบอนุญาตเรียบร้อยเขาก็เดินหน้าผลิตแคบหมูขายอย่างเต็มรูปแบบในฐานะแบรนด์ Chao Siam 

“การทำการตลาดที่นี่มันยาก หากเปรียบเทียบกับที่ไทย คู่แข่งสินค้าเราส่วนใหญ่คือคนไทยด้วยกัน แต่อเมริกาเราต้องสู้กับหลายๆ ประเทศเพราะมีสินค้าเข้ามาเยอะมากทั้งจากฝั่งยุโรปและเอเชีย สแน็กและแคบหมูก็มีเยอะมากทั้งจากเม็กซิโกและที่อื่นๆ” 

แต่เพราะแคบหมูจาก Chao Siam มีความกรอบ ไม่ใส่ผงชูรส ไม่มีมัน และไม่มีกลิ่นคาวหมู ซึ่งโดดเด่นต่างจากแคบหมูของชาติอื่นๆ ทำให้ธนะโรจน์มีแต้มต่อท่ามกลางตลาดการแข่งขันในเรื่องนี้

“ผมว่าอาจจะต้องขอบคุณบรรพบุรุษเราที่คิดกรรมวิธีแบบนี้มา เพราะของเราต้องต้ม เอาไปตากหรืออบ แล้วถึงเอามาทอด มันเลยไม่เหมือนคนอื่น”

เมื่อมีสินค้าที่ดีแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือทำยังไงให้คนรู้จักแคบหมูสัญชาติไทยจนสามารถส่งขายให้กับร้านค้าชั้นนำทั่วเกาะฮาวายและมีรายได้เดือนละเกือบแสนดอลลาร์สหรัฐ ผู้ก่อตั้ง Chao Siam สรุปเคล็ดลับสำคัญมาให้เรา ดังนี้

หนึ่ง–บุกตลาดโชห่วยและร้านเล็กๆ เพื่อสร้างฐานตลาดให้แข็งแรง

“ผมให้ความสำคัญกับการมีตลาดเป็นของตัวเองก่อน เรื่องนี้เป็นหัวใจเลย เพราะถ้าเราไปเริ่มส่งขายให้ห้างใหญ่หรือให้เอเจนซีซึ่งเป็นคนกลางในการหาตลาดให้เราเขาจะกินรวบตลาด มันจะมีสัญญาระบุว่าเราห้ามขายให้ใคร เราจะไม่มีทางได้เข้าที่อื่น ดังนั้นต้องสร้างอำนาจต่อรองของเราด้วยการสร้างตลาดตัวเองก่อน อย่างในย่านไชน่าทาวน์ผมดักไว้ทุกมุมเลย ทุกร้านต้องมีของผมไว้ก่อน”

เขาใช้เวลา 2 ปีในการเดินเข้าหาร้านโชห่วยไปพูดคุยด้วยตัวเอง ทำให้ผูกพันธ์ฉันมิตรกับหลายคน แต่ละร้านก็คอยช่วยเหลือบอกต่อร้านอื่นๆ ให้รับสินค้าจากเขาไปขาย จนเขามีฐานตลาดร้านค้าเล็กๆ กว่า 40 ร้านที่จะต้องส่งของให้ ทั้งยังคอยเสนอแนะเขาเรื่อยๆ ทำให้พัฒนาแคบหมูให้มีรสชาติถูกปากชาวอเมริกันมากขึ้น

“ต่อจากนั้นจะเริ่มมีร้านใหญ่ๆ เข้ามาหาเรา อย่างเช่นร้านค้าในปั๊มน้ำมันที่มีหลายๆ สาขา อันนี้เราได้คุยกับเขาเอง ไม่ได้ผ่านคนกลาง

“สิ่งสำคัญคือเราต้องอดทน ค่อยๆ ทำไป อย่าใจร้อน อย่าคิดว่าเงินสำคัญ ความรู้สำคัญกว่า คุณมีสินค้า มีเงิน มีทุน แต่ถ้าไม่มีตลาดคุณก็จบได้เหมือนกัน ดังนั้นอย่าดูถูกตลาดโชห่วย ทุกวันนี้ที่ผมเติบโตได้ก็เพราะมิตรภาพจากพวกเขาเหมือนกันนะ”

เมื่อไปสู่พาร์ตที่ต้องขายกับร้านค้าชั้นนำ ธนะโรจน์ก็มีอำนาจในการต่อรองได้แล้วว่าไม่สามารถทำการค้าผูกขาดโดยห้ามให้เขาไปขายที่อื่นๆ แต่สามารถตกลงรายได้ในเปอร์เซ็นต์ที่เหมาะสมกันได้

“อีกเรื่องที่ต้องระวัง เวลาเราขายของในห้างได้บางคนจะหลงดีใจ เพราะตอนแรกเขาจะสั่งเยอะ เช่น ล็อตแรกสั่ง 3,000 แต่อย่าเพิ่งดีใจ เพราะนั่นแค่ครั้งแรก เราต้องคอยติดตาม อย่างล็อตที่ 2 เหลือ 2,000 ล็อตที่ 3 เหลือ 1,000 ทีนี้ล็อตต่อๆ ไปก็อยู่ที่ 1,000 นั่นแสดงว่านี่คือยอดคงที่ของเรา

“เรื่องสำคัญคือเราจะทำยังไงให้สินค้าเราติดตลาด ไม่ใช่แค่ขายในห้างได้แล้วสำเร็จ แต่เราต้องทำให้ขายให้กับลูกค้าได้ด้วย ซึ่งมันก็มาจากคุณภาพสินค้าเรานี่แหละ ผมได้ลูกค้าที่เคยซื้อตามร้านโชห่วยที่เวลาไปเดินห้างแล้วเขาก็ซื้อจากที่นั่นด้วย” 

สอง–มีตลาดที่แน่นอนแล้วต้องมีทุนที่ต่อยอดได้

การมีตลาดที่แน่นอนเท่ากับเรามั่นใจได้ว่าจะสามารถต่อยอดธุรกิจได้ ดังนั้นการลงทุนจึงเป็นสิ่งจำเป็น

“ตอนแรกผมมีเงินจากการทำงานประจำ พอมาทำธุรกิจเต็มตัวผมก็สามารถกู้เงินมาลงทุนได้แล้วเพราะมีรายได้ในบัญชีตลอด อาจจะไม่ได้กำไรมากแต่โตตลอด จากที่เดือนหนึ่งได้ 20,000-30,000 กลายเป็น 50,000-60,000 มาจนถึง 70,000-80,000 ก็ถือว่าธุรกิจเติบโต”

“เมื่อก่อนผมมีเงินในบัญชีพันกว่าดอลลาร์เองมั้ง ตอนไปกู้ไม่มีเงินนะ ธนาคารถามว่าจะเอาเท่าไหร่ ผมบอกว่าเอาสัก 50,000 แล้วกัน เขาถามว่าพอเหรอ แสนหนึ่งพอไหม เขาให้เยอะมาก ผมบอกไม่เป็นไรเยอะไป (หัวเราะ)”

สาม–ขยายฐานการผลิตให้ตอบโจทย์กับขนาดตลาด

“กับตลาด เราจะตกลงกันว่าจะต้องส่งให้เขาเท่าไหร่ ถ้าเขาสั่งเยอะเราจะต้องมาคำนวณแล้วว่าต้นทุนเราเท่าไหร่ คนงานเราต้องเพิ่มเท่าไหร่ เช่น ปกติผลิต 100 ถุง ใช้คนงาน 2 คน แต่ถ้ามีการสั่งเพิ่มมาอีก 200 แสดงว่าต้องเพิ่มคนมาอีก 2 คน และต้องสั่งหมูเพิ่มอีกกี่กิโลฯ เรื่องพวกนี้ต้องคำนวณได้

“เมื่อก่อนผมก็เคยผิดพลาดเหมือนกัน พอเข้าตลาดใหญ่เราไม่รู้ว่าจะต้องใช้กำลังผลิตเท่าไหร่ เสียเงินไปหลายหมื่นดอลลาร์สหรัฐ ตอนหลังเราเปรียบเทียบได้แล้วว่า ถ้าเราขายให้เซเว่นโดยใช้กำลังผลิตเท่านี้ แล้วถ้าจะขายกับปั๊มน้ำมันที่หนึ่งซึ่งมีลักษณะตลาดคล้ายๆ เซเว่นก็จะต้องเพิ่มของและจำนวนการผลิตในปริมาณเท่าๆ กัน”

ยิ่งมีตลาดอยู่ในมือหลายเจ้า การคำนวณต้นทุนจึงเป็นเรื่องสำคัญและละเอียดมากขึ้น เนื่องจากการบริหารจัดการของแต่ละที่ไม่เหมือนกัน ธนะโรจน์เปรียบเทียบให้เห็นภาพว่า ถ้าเป็นร้านโชห่วยทั่วไปเขาจะสามารถโทรไปเช็กยอดสินค้าและจัดสรรการส่งสินค้าแต่ละเดือนได้ยืดหยุ่นกว่า แต่ร้านค้าชั้นนำจะต้องมีการสั่งสต็อกของไว้เป็นรอบ และไม่สามารถโทรเช็กสินค้าได้ ทำให้ต้องผลิตให้ได้ตามออร์เดอร์แต่ละรอบ 

จนถึงตอนนี้เป็นเวลากว่า 8 ปีแล้วที่ธนะโรจน์ขับเคลื่อน Chao Siam จนทำให้แคบหมูสัญชาติไทยสามารถหาซื้อได้ที่ร้านโชห่วยในเมืองโฮโนลูลู ร้านค้าชั้นนำทั่วฮาวายอย่าง ABC Stores, Walmart, 7-Eleven, Longs Drugs, Don Quijote, Pacific Supermarket, Tamura Super Market, Safeway, Foodland และร้านค้าในปั๊มน้ำมันอย่าง Aloha Gas และ HELE

“ผมชอบอเมริกาตรงที่เขาวัดกันที่ความสามารถ คุณเก่งคุณก็อยู่ได้ ไม่มีคำว่าเส้นสาย ไม่ใช่มีเงินแล้วจะทำได้ทุกอย่าง บ้านเมืองเขาถึงเจริญ เพราะว่าคนมีคุณภาพและมีความสามารถ ใครที่จะเติบโตได้ก็ต้องเติบโตด้วยลำแข้งตัวเอง ต้องช่วยเหลือตัวเอง และต้องทำอย่างถูกกฎหมาย โปร่งใส ตรวจสอบได้ ผมอยากให้เมืองไทยมีแบบนี้

“เพราะการที่เราทำอะไรด้วยเส้นสายมันปิดโอกาสให้กับคนที่เขามีความสามารถจริงๆ”  

The post Chao Siam แบรนด์แคบหมูไทยที่สร้างจากเงินทุน 50 ดอลลาร์สหรัฐ จนมีโรงงานผลิตเป็นของตัวเองในฮาวาย appeared first on a day magazine.