ผู้อยู่เบื้องหลังเหตุ 9/11 คือ อุซามะห์ บิน ลาดิน ผู้นำกลุ่มอัลกออิดะห์ เขากลายเป็นบุคคลที่ทางการสหรัฐต้องการตัวมากที่สุดทันที ไม่ว่าจะจับเป็น หรือจับตายก็ตาม เรื่องราวการตามล่าบิน ลาดิน ถูกบอกเล่าในมินิซีรีส์สามตอน American Manhunt: Osama bin Laden ที่ออกอากาศทางเน็ตฟลิกซ์เมื่อช่วงกลางเดือนพฤษภาคม 2025 และได้รับเสียงวิจารณ์ไปในทางบวก

สำหรับซีรีส์ American Manhunt เคยมีมาก่อนหน้านี้สองชุด นั่นคือ American Manhunt: The Boston Marathon Bombing (2023) ว่าด้วยความพยายามจับกุมมือวางระเบิดงานวิ่งมาราธอนเมืองบอสตัน และ American Manhunt: O.J. Simpson (2025) เล่าถึงคดีมหากาพย์ของโอ.เจ. ซิมป์สัน อดีตนักกีฬาชื่อดังที่ต้องสงสัยว่าฆ่าเมียตัวเอง สำหรับผู้มีเวลาน้อย ผู้เขียนขอแนะนำเรื่องหลังเป็นพิเศษ นอกจากการเป็นซีรีส์แนวสืบสวน/ว่าความในศาลแล้ว มันยังสะท้อนถึงความขัดแย้งทางสีผิว และความบ้าคลั่งของสื่อมวลชนในยุค 90 ได้อย่างดี

ปกติแล้วสารคดีเกี่ยวกับ 9/11 มักสัมภาษณ์ผู้ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์นั้น เช่น ผู้ที่สูญเสียคนรักไปในตึกเวิลด์เทรด หรือตำรวจดับเพลิงที่เสี่ยงชีวิตเข้าไปช่วยเหลือผู้คน แต่ American Manhunt: Osama bin Laden มีจุดเด่นที่เน้นสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่รัฐล้วนๆ ไม่ว่าจะ CIA, FBI, เจ้าหน้าที่ทำเนียบขาว ไปจนถึงหน่วย SEAL ตามที่ผู้กำกับเล่าว่า “ซีรีส์นี้ไม่ใช่เรื่องของสหรัฐอเมริกา หรือสงครามต้านการก่อการร้าย แต่มันบอกเล่าถึงผู้คนที่ได้รับภารกิจตามจับผู้ก่อการร้ายที่เป็นที่ต้องการตัวมากที่สุด มันคือการตามล่าที่เปลี่ยนชีวิตของพวกเรา อเมริกา และโลกที่เราเคยรู้จัก”

ในเมื่อเจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้องทุกคนมีเป้าหมายเดียวกัน คือการจับบิน ลาดิน ซีรีส์อาจจะมีบรรยากาศของความชาตินิยม หรือการโปรอเมริกาอย่างเลี่ยงไม่ได้ แต่สิ่งนี้ถูกคานด้วยชีวิตส่วนตัวของเหล่าเจ้าหน้าที่ เช่น ฝ่ายข้อมูลข่าวสารถูกก่นด่าว่าทำงานหละหลวมจนปล่อยให้เครื่องบินชนตึก บางคนยอมรับว่าทำงานนี้เพราะมีเพื่อนตายในเหตุการณ์ 9/11 และยังมีเจ้าหน้าที่หมกมุ่นกับเรื่องบิน ลาดิน จนทำให้ครอบครัวแทบพังทลาย 

ซีรีส์เล่าความคืบหน้าของการเข้าใกล้บิน ลาดิน อย่างเป็นขั้นเป็นตอน จนถึงจุดพีคในปี 2011 (หรือสิบปีหลัง 9/11) ในปฏิบัติการหอกเนปจูน (Operation Neptune Spear) หรือการบุกสังหารบิน ลาดิน ในที่กบดานในปากีสถาน เจ้าหน้าที่หน่วย SEAL เปิดเผยให้เห็นถึงการซ้อม ด้วยการสร้างบ้านพักจำลองขึ้นมา แล้วฝึกการบุกในหลายรูปแบบ ส่วนผู้สร้างก็ใส่มาทั้งการนับถอยหลังถึงวันปฏิบัติการ และเพลงประกอบแสนเร้าอารมณ์ (สกอร์ฝีมือจาชา คลีบี ค่อนข้างทรงพลัง แต่หลายครั้งก็ล้นเกิน) จนทำให้เราเผลอสนุก และลุ้นระทึกกับการปฏิบัติการครั้งนี้ แต่แล้วก็ฉุกคิดได้ว่ามันคือการสังหารผู้คนมากมาย จนเกิดความขัดแย้งในใจอย่างช่วยไม่ได้

ซึ่งความขัดแย้งทำนองนี้เกิดขึ้นกับเจ้าหน้าที่รัฐเช่นกัน แน่นอนว่าบางรายเชื่อมั่นว่าเขาได้ทำสิ่งที่ถูกต้องแล้ว แต่หลายรายก็ไม่อาจพูดได้เต็มปาก พวกเขานึกถึงประชาชน คนบริสุทธิ์ คนไม่รู้อิโหน่อิเหน่ที่เสียชีวิตไปในสงครามต้านการก่อการร้าย รวมถึงทหารและเจ้าหน้าที่ของฝั่งสหรัฐอเมริกาที่ต้องจากโลกนี้ไปในสงครามหรือการถูกระเบิดพลีชีพของฝ่ายตรงข้าม ซึ่งทำให้ผู้เขียนนึกถึงฉากจบสุดคลาสสิกของหนังเรื่อง Zero Dark Thirty (2012) ที่ว่าด้วยปฏิบัติการหอกเนปจูน โดยหลังจากปลิดชีพบิน ลาดิน สำเร็จแล้ว แทนที่นางเอกผู้เป็นเจ้าหน้าที่ CIA จะโห่ร้องดีใจ เธอกลับร้องไห้ออกมาเงียบๆ เป็นหยาดน้ำตาแห่งความคลุมเครือที่ผู้ชมยังตีความได้ถึงปัจจุบัน

ซีรีส์ American Manhunt: Osama bin Laden ยังทำให้ผู้เขียนนึกถึงครั้งที่ตัวเองไปเยี่ยมชม 9/11 Memorial & Museum พิพิธภัณฑ์บอกเล่าถึง 9/11 ที่ทำเอาจิตตกหดหู่อยู่ไม่น้อย มีทั้งเศษซากตึกเวิลด์เทรด หรือวิดีโอผู้คนที่ตัดสินใจกระโดดลงมาจากตึก บางคนถึงขั้นร้องไห้กลางพิพิธภัณฑ์ แต่จุดสุดท้ายของพิพิธภัณฑ์นั้นจะเป็นก้อนอิฐในตู้กระจก ตอนแรกก็งุนงงว่ามันคืออะไร อ่านคำอธิบายถึงเข้าใจว่ามันคืออิฐจากบ้านที่บิน ลาดินถูกสังหาร! นี่จึงเป็นการปิดจบที่รุนแรงมาก นัยหนึ่งอาจมองได้ว่าคือสัญลักษณ์ของภารกิจอันเหนื่อยยาก หากมองอีกแบบคือ ‘ของที่ระลึก’ จากการฆ่าผู้ก่อการร้ายตัวฉกาจ 

อย่างไรก็ดีทางมิวเซียมก็เขียนป้องกันตัวไว้ระดับหนึ่งว่า “บางเสียงแสดงความห่วงใยว่าการฆ่าบิน ลาดินไม่ได้ทำให้การก่อการร้ายจบลง” ซึ่งน่าขนลุกว่าประโยคนี้ดูเหมือนจะเป็นจริง…แม้กระทั่งทุกวันนี้ก็ตาม

The post American Manhunt: Osama bin Laden – จะตามหาไม่ว่าเธออยู่ไหน จะตามไปให้ได้เธอคืนมา appeared first on a day magazine.

ก่อนจะไปว่าถึงตัวภาพยนตร์ ก็ต้องบอกเล่าถึงรถไฟชินคันเซ็น เพราะถือว่าเป็นอีกตัวละครเอกสำคัญ โดยหลังจากญี่ปุ่นพ่ายแพ้อย่างยับเยินในสงครามโลกครั้งที่ 2 เมื่อปี 1945 รัฐบาลและประชาชนก็ร่วมแรงร่วมใจกันฟื้นฟูประเทศ ด้วยทั้งนโยบายชาตินิยม วัฒนธรรมการทำงานหนัก และการผลักดันอุตสาหกรรมด้านเทคโนโลยี จนในที่สุดจากประเทศแพ้สงคราม ปี 1964 ญี่ปุ่นก็สามารถจัดงานกีฬาโอลิมปิกได้ พร้อมทั้งเปิดตัวรถไฟชินคันเซ็นที่วิ่งจากโตเกียวไปยังโอซาก้า 

ผู้ใดที่เคยใช้บริการชินคันเซ็นต่างต้องออกปากชื่นชมในประสิทธิภาพของมัน ไม่ว่าจะความรวดเร็ว ความสบาย ความสะอาด ความตรงเวลา (เป็นระดับวินาที!) แม้จะแลกมาด้วยราคาแพงหูฉี่ เรียกว่าเป็นระบบรางชั้นนำของโลก ชนิดยุโรปก็สู้ไม่ได้ ยิ่งช่วงหลังมารถไฟของยุโรปมีปัญหามากมาย ทั้งรถพัง รถมาเลท สหรัฐอเมริกาไม่มี เพราะนิยมขับรถส่วนตัวมากกว่า จะมีก็จีนแผ่นดินใหญ่ที่พัฒนาระบบรถไฟความเร็วสูงจนตามทันญี่ปุ่นได้ (บ้างก็ว่าแซงหน้าแล้วเรียบร้อย)

อย่างไรก็ดี ใช่ว่าทุกอย่างจะสวยงามเสียหมด เมื่อปี 1975 มีภาพยนตร์เรื่อง The Bullet Train (กำกับโดย จุนยะ ซาโต้) ออกฉาย และเป็นงานที่อื้อฉาวพอสมควร หนังว่าด้วยการขู่วางระเบิดชินคันเซ็นเช่นกัน จุดที่น่าสนใจคือเหล่าผู้ก่อการ คือการรวมตัวกันของเจ้าของธุรกิจที่โรงงานเจ๊ง อดีตนักศึกษาฝ่ายซ้ายที่ชอกช้ำกับการปฏิวัติไม่สำเร็จ และเด็กหนุ่มที่รู้สึกสิ้นหวังกับสภาพสังคม มันคือการสะท้อนว่าท่ามกลางปาฏิหาริย์ทางเศรษฐกิจ สังคมญี่ปุ่นก็มีคนจำนวนหนึ่งที่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง และความคับข้องใจของพวกเขาก็ระเบิดออกมา

ถึงกระนั้น The Bullet Train ฉบับปี 1975 ยังมีแง่งามการแสดงถึงความเห็นอกเห็นใจในมนุษย์ เช่นว่าผู้ก่อการพยายามเลี่ยงการนองเลือดหรือเสียชีวิต ส่วนฝั่งเจ้าหน้าที่รถไฟก็พยายามทุกวิถีทางเพื่อช่วยชีวิตผู้โดยสาร แม้จะต้องขัดแย้งกับผู้บังคับบัญชาหรือฝั่งรัฐบาล อีกข้อน่าสนใจคือ หนังไม่ได้รับการสนับสนุนจาก JNR (Japanese National Railways – การรถไฟญี่ปุ่นในยุคนั้น) ฟุตเทจส่วนภายในของชินคันเซ็นจึงเป็นการแอบถ่าย ส่วนฉากรถไฟวิ่ง รถไฟชน ก็ใช้เทคนิคแบบจำลองย่อส่วน (miniature) ซึ่งถือว่าทำออกมาได้ดีตามเทคโนโลยีที่มี

ส่วน Bullet Train Explosion (2025) ที่เราเพิ่งได้ดูกันไป ถือเป็นภาคต่อ 50 ปีต่อมาของ The Bullet Train ความต่างคือหนังได้รับการสนับสนุนจากบริษัท JR East (บริษัทรถไฟญี่ปุ่นตะวันออก) ทำให้ฉากต่างๆ ดูสมจริงมากขึ้น แถมพวกซีจีฉากแอ็คชั่น ฉากระเบิดต่างๆ ก็ดูแนบเนียน ไม่เด๋อ ซึ่งเคยเป็นจุดอ่อนของภาพยนตร์ญี่ปุ่นเสมอ

และถ้าใครเคยดูผลงานของผู้กำกับ ชินจิ ฮิกุจิ อย่าง Shin Godzilla (2016) หรือ Shin Ultraman (2022) ก็จะเห็นลายเซ็นของเขาถึงการเน้น ‘กระบวนการการทำงาน’ ไม่ว่าจะต่อสู้กับก๊อดซิลล่า สัตว์ประหลาด หรือผู้ก่อการร้าย หนังของเขาจะไม่ได้เน้นฉากต่อสู้อย่างเดียว แต่จะฉายภาพการวางแผน การเจรจา การต่อรอง ระหว่างหน่วยงานรัฐต่างๆ ซึ่งอาจมองว่าเป็นการจิกกัดระบบราชการอันซับซ้อนของญี่ปุ่นก็ได้

แต่เมื่อ Bullet Train Explosion ได้ซัพพอร์ตจาก JR East ก็ไม่น่าแปลกใจที่หนังจะพยายามนำเสนอด้านดีของชินคันเซ็นและเหล่าพนักงาน ไม่ว่าจะความเป๊ะในการขับรถไฟ จิตใจบริการขั้นสูงไม่ทอดทิ้งผู้โดยสารแม้ยามวิกฤต อันที่จริงหนังยังพูดถึงความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันของชาวญี่ปุ่น เช่นหน่วยงานภาคส่วนต่างๆ ที่มาร่วมมือกันช่วยรถไฟคันนี้ หรือกระทั่งผู้โดยสารที่ทะเลาะตบตีกันตอนต้นเรื่อง ภายหลังก็รวมใจกันเอาชีวิตรอด เป็นนัยว่าเพราะความร่วมแรงร่วมใจกันนี่เองที่ทำให้ญี่ปุ่นรอดพ้นจากยุคหลังสงครามโลก แผ่นดินไหว สึนามิ มาได้ 

ทว่าค่านิยมเช่นนี้เป็นสิ่งที่ญี่ปุ่นพยายามนำเสนอมาตั้งแต่ยุค 90 แล้ว พูดอีกแบบว่านี่คือชุดของซอฟต์เพาเวอร์ที่ถูกบอกกล่าวอย่างซ้ำแล้วซ้ำเล่า นี่อาจมองเป็นได้ทั้งจุดเด่นและจุดอ่อนของสื่อญี่ปุ่นที่มักใช้วิธีการแบบเดิมๆ แบบที่ทำมาช้านาน เช่นว่าหากลองดูซีรีส์ญี่ปุ่นที่ฉายอยู่ทุกวันนี้ ไม่ว่าจะวิธีการเล่า พล็อตเรื่อง การถ่ายทำ หรือการแสดงก็แทบไม่ต่างจากยุค 90 เลย 

สิ่งที่สื่อญี่ปุ่นยังขาดอยู่อาจจะเป็นภาพยนตร์/ซีรีส์ที่มองถึงปัญหาในปัจจุบันและอนาคตอย่างจริงจัง (โอเค อาจจะมีหนังอย่าง Plan 75 (2022) ที่พูดถึงสังคมผู้สูงอายุ แต่ก็เป็นส่วนน้อย) เอาอย่างเรื่องชินคันเซ็น แม้จะมีความดีงามมากมาย แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่ายังมีจุดต้องแก้ไขอยู่มาก โดยเฉพาะในยุคนักท่องเที่ยวล้นเกิน (Overtourism) ไม่ว่าจะที่วางกระเป๋าขนาดใหญ่ไม่เพียงพอ ระบบการจองที่ซับซ้อนทำความเข้าใจยาก หรือตั๋วคิวแลก JR PASS ที่ใช้เวลาเนิ่นนาน หรืออนาคตหลายส่วนของชินคันเซ็นก็น่าเป็นห่วงอยู่ ไม่ว่าจะการพัฒนาชินคันเซ็นสายฮอกไกโดที่คนตั้งคำถามว่าคุ้มค่าหรือไม่ เพราะเป็นบริเวณประชากรเบาบาง ส่วนรถไฟสาย Chou Shinkansen ที่ใช้ระบบ maglev ล่าสุดก็เลื่อนจากปี 2027 ไป 2034 เนื่องด้วยปัญหาการก่อสร้าง

เอาเข้าจริงแล้วตัวผู้กำกับฮิกุจิเองยังให้สัมภาษณ์ว่า ประเด็นของ Bullet Train Explosion ค่อนข้างญี่ปุ่นจ๋า และเด็กรุ่นใหม่อาจจะไม่ได้มีค่านิยมเช่นนี้แล้ว ตัวหนังเองก็มีฉากที่ตัวเอกผู้เป็นพนักงานรถไฟ JR พูดถึงอุดมการณ์การทำงานอันแรงกล้า หากแต่เหล่าเด็กเจนซีที่มาทัศนศึกษาได้แต่ทำหน้างงๆ ถึงกระนั้นหนังก็เลือกจบด้วยภาพของตัวเอกถูกเชิดชูเป็นฮีโร่น่ายกน่อง จึงน่าสนใจว่าเสียงแซ่ซ้องนี้จะส่งไปถึงคนรุ่นใหม่หรือผู้ชมทั่วโลกได้มากแค่ไหน

The post Bullet Train Explosion : ซอฟต์เพาเวอร์ทรงคุณค่าหรือการหาทำที่ตกยุค appeared first on a day magazine.

Adolescence มีความยาว 4 ตอน ว่าด้วยเจมี่ เด็กชายวัย 13 ขวบที่ตำรวจบุกมาจับถึงบ้านในฐานะผู้ต้องสงสัยว่าฆ่าเพื่อนร่วมชั้นสาว ซีรีส์ได้รับคำชื่นชมมากมาย ทั้งในแง่บทอันเข้มข้น การแสดงอันน่าเชื่อถือและแสนตึงเครียด การวิพากษ์ถึงประเด็นสังคมที่ร่วมสมัย (ถึงขั้นมีการพูดในรัฐสภาของอังกฤษว่าควรฉายซีรีส์นี้ในทุกโรงเรียน) แต่สิ่งที่คนฮือฮามากที่สุดคือการที่ซีรีส์นี้ใช้วิธีถ่ายการแบบ One shot หรือถ่ายยาวรวดเดียวจบโดยที่ไม่ตัดต่อ ทั้งที่แต่ละตอนของซีรีส์มีความยาวราวหนึ่งชั่วโมง!

ต้องเกริ่นก่อนว่าการถ่ายแบบ One shot นั้นมี 2 แบบใหญ่ๆ หนึ่ง-Actual one-shot คือการถ่ายเทคเดียวจริงๆ และสอง-การถ่ายที่ ‘เหมือน’ จะเป็น One shot แต่ที่จริงแล้วเป็นการถ่ายมากกว่าหนึ่งเทค แล้วเอามาตัดต่อให้ดูแนบเนียนว่าเป็นเทคเดียว (จะเรียกว่า One shot เทียมก็ได้) ตัวอย่างหนังดังๆ ก็เช่น Birdman (2014) หรือ 1917 (2019) ซึ่งกรณีของ Adolescence เป็น One shot แบบ ‘ของแท้’ แน่นอน ตามที่เห็นในวิดีโอเบื้องหลังการถ่ายทำที่มีให้ดูมากมาย

ความยากสาหัสของ One shot คือ หากมีความผิดพลาด เช่น นักแสดงลืมบท หรือทีมกล้องสะดุดล้ม (สมมติ) แปลว่าทุกอย่างพัง ต้องเริ่มใหม่ทุกอย่าง หัวใจสำคัญของถ่ายแบบนี้คือการซ้อม ซ้อม และซ้อมนั่นเอง ฝ่ายนักแสดงนอกจากบทพูดแล้ว ยังต้องจดจำตำแหน่งและการเคลื่อนไหวของตัวละคร ส่วนฝ่ายทีมกล้องเองก็ต้องซ้อมการเคลื่อนกล้องเช่นกัน จนผู้กำกับภาพให้สัมภาษณ์ว่ามันกลายเป็น muscle memory เลยทีเดียว

อย่างไรก็ดี เทคนิค One shot ของ Adolescence ไม่ได้ทำไปเพื่อโอ้อวดโชว์ของ ผู้สร้างกล่าวว่าเขาเลือกวิธีการนี้เพื่อเป็นการบังคับให้คนดูจดจ่อหรืออยู่กับเหล่าตัวละครอย่างกลายๆ และด้วยการไม่ตัดต่อผู้ชมจะรู้สึกว่าเรื่องที่เกิดขึ้นมันช่างจริงแสนจริง ประกอบกับตัวบทที่ไม่ได้หวือหวาเกินชีวิตจริง ถึงจุดหนึ่งเราเริ่มรู้สึกว่า “เรื่องพวกนี้มันก็อาจจะเกิดกับฉันได้” เช่นว่า ลูกฉันหลานฉันน้องฉันจะทำอะไรแบบนี้หรือเปล่า เป็นไปตามเป้าประสงค์ของผู้สร้างที่บอกว่าแก่นเรื่องของซีรีส์คือการสะท้อนความเป็นจริงของโลกทุกวันนี้ 

ข้อดีอีกอย่างของ Adolescence คือมันไม่ใช่ซีรีส์แนวจิตวิเคราะห์ที่มาโฟกัสว่าเจมี่ฆ่าคนจริงหรือไม่ ฆ่าไปเพราะอะไร แต่เลือกขยายมุมมองไปเล่าถึงมิติอื่นๆ ของเจมี่ด้วย อย่างตอนที่ 2 เล่าถึงโรงเรียนของเจมี่ ซึ่งเป็นสถานที่บ่มเพาะให้เขากลายเป็นคนอย่างที่เขาเป็น ช่วงที่ขนลุกที่สุดคือตอนที่นักเรียนคนหนึ่งอธิบายความหมายของอีโมจิที่เด็กเจนอัลฟ่าใช้กัน ซึ่งทำให้เราตระหนักว่านี่เป็นโลกที่เราไม่รู้จักเอาเสียเลย และมันอาจจะดำมืดกว่าที่เราคิด อย่างที่ตอนนี้ยังบอกเล่าถึงแนวคิดแบบ Incel, ชายเป็นใหญ่, ความเกลียดชังต่อผู้หญิง ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญยิ่งในยุคที่คนอย่าง แอนดรูว์ เทต หรือ อีลอน มัสก์ ยังมีอิทธิพลอยู่

ในแง่เทคนิคการถ่ายทำ ตอนสองก็มีเรื่องน่าพูดถึงเยอะอยู่ ในขณะที่ตอนอื่นๆ ที่ถ่ายในบ้านหรือโรงพักจะเป็นการเซ็ตฉากขึ้นมา ตอนสองนั้นถ่ายในโรงเรียนจริง มีเหล่านักเรียนที่ร่วมแสดงหลักร้อยคน ทำให้การถ่ายแบบ One shot ยิ่งโหดหินไปอีก รวมไปถึงฉากสุดท้ายของอีพีที่เป็นการเอากล้องติดโดรนลอยจากโรงเรียนของเจมี่ไปยังลานจอดรถที่เกิดเหตุฆาตกรรม เพื่อเป็นการเชื่อมโยงว่าในขณะที่เหล่าเด็กๆ ใช้ชีวิตต่อไป บริเวณไม่ไกลนักก็เพิ่งมีนักเรียนคนหนึ่งถูกฆ่าตายไป

ส่วนตอนสามนั้นน่าจะเป็นตอนที่ชวนหายใจไม่ทั่วท้องมากที่สุด มันเล่าถึงการพูดคุยกันระหว่างเจมี่กับนักจิตวิทยาหญิงล้วนๆ ราวหนึ่งชั่วโมง จากที่เราเคยเชื่อว่าเจมี่อาจจะไม่ได้เป็นคนทำหรือมีความผิดพลาดบางอย่าง ตอนนี้จะเปิดเผยให้เห็นความร้ายกาจของเขา แต่จุดที่น่าสนใจคือเจมี่มีทั้งช่วงที่ดูเป็นเด็กวัยรุ่นธรรมดาและจังหวะที่เขาอารมณ์ร้ายจนน่ากลัว มันทำให้ยากจะตัดสินว่าเจมี่เป็นแค่เด็กอารมณ์แปรปรวนหรือเด็กนรกโดยสัมบูรณ์

มีเกร็ดเล็กน้อยแต่สำคัญสำหรับตอนสาม กล่าวคือ โอเวน คูเปอร์ ผู้รับบทเจมี่ แทบไม่เคยมีประสบการณ์แสดงมาก่อน แต่เขากลับต้องถ่ายอีพีสามที่ยากที่สุดเป็นฉากแรก นอกจากนั้นยังมีฉากเล็กๆ ที่ทรงพลังอย่างตอนที่เจมี่ออกจากห้องไปแล้วทุบกระจก จากนั้นกล้องก็มารับหน้านักจิตวิทยาที่น้ำตาไหลได้อย่างพอดิบพอดี หรือแซนด์วิชที่เธอเอามาให้เจมี่ด้วยความหวังดี ในตอนท้ายเธอแทบไม่อยากแตะมันด้วยซ้ำ อาจสะท้อนถึงทัศนคติต่อเจมี่ของเธอที่เปลี่ยนไป 

น่าแปลกดีในตอนสี่ของ Adolescence ไม่มีการปรากฏตัวของเจมี่เลย แต่ซีรีส์กลับเลือกเล่าถึงครอบครัวของเขา ผู้สร้างบอกว่าต้องการสะท้อนถึง ‘ผลกระทบ’ ที่ครอบครัวได้รับ นัยว่าบางทีคนรอบข้างก็เจ็บปวดพอกันหรืออาจจะมากกว่า ซึ่งความตั้งใจอย่างแน่วแน่ของผู้สร้างคือการไม่โทษครอบครัวเด็ดขาด พวกเขาเลยเลี่ยงการนำเสนอตัวละครแบบซ้ำซาก ประเภทพ่อซ้อมลูก-แม่ติดเหล้า-ลูกกลายเป็นเด็กมีปัญหา เราจะเห็นว่าครอบครัวของเจมี่อาจไม่ได้สมบูรณ์แบบ แต่มันห่างไกลจากคำว่าบกพร่อง มันจึงยิ่งน่าเจ็บปวดกับการตั้งคำถามว่าความผิดพลาดมันเกิดขึ้นตรงไหน เมื่อไร จากใคร

ช่วงที่ซีรีส์เป็นกระแสไวรัล เพื่อนผู้หญิงของผู้เขียนส่งคำถามมาว่า “นี่เราควรดูมั้ย ดาร์คมากเปล่าอะ ลูกชายเราเพิ่ง 8 ขวบ เรายังอยากโลกสวยอยู่” แน่นอนว่า Adolescence เป็นผลงานที่ดีควรค่าแก่การดู ส่งผลต่อการรู้เท่าทันโลก แต่มันอาจสร้างบาดแผลทางอารมณ์กับคนเป็นพ่อเป็นแม่พอสมควร ผู้เขียนจึงลังเลในคำตอบ เช่นเดียวกับพ่อแม่ของเจมี่ในตอนจบที่ตกอยู่ในห้วงความสับสน พวกเขาตั้งคำถามว่าตัวเองเป็นพ่อแม่ดีที่ดีหรือเปล่า พวกเขาอาจพยายามเลี้ยงลูกอย่างดีแล้ว แต่สิ่งเจมี่ทำลงไปก็ช่างเลวร้ายเหลือทน จนทำให้พวกเขาสรุปได้เพียงว่า “ใช่ พวกเราเป็นพ่อแม่ที่ดี เราตั้งใจเลี้ยงดูเขามา แต่ก็พวกเรานั่นแหละที่ทำให้ลูกเป็นแบบนี้”

The post Adolescence : เลี้ยงลูกอย่างไร(ไม่)ให้เป็นฆาตกร  appeared first on a day magazine.

แต่ยุคสมัยได้เปลี่ยนไปแล้ว ตั้งแต่ช่วงหลังโควิดมา แนวโน้มของอุตสาหกรรมบันเทิงญี่ปุ่นเริ่ม ‘ออกนอกเกาะ’ มากขึ้น เห็นได้จาก มิวสิกวิดีโอเลิกล็อกโซน บางเพลงมีซับไตเติลภาษาอังกฤษเสร็จสรรพ ศิลปินญี่ปุ่นมีคอนเสิร์ตในแถบเอเชียมากขึ้น ส่วนหนัง/ละครญี่ปุ่นหาดูได้ง่ายขึ้นทางสตรีมมิงใดๆ มีทั้งผลงานคลาสสิกยุค 90 หรือ 00 ไปจนถึงซีรีส์ที่กำลังออนแอร์ที่ญี่ปุ่น ซึ่งอาจจะฉายในไทยช้ากว่าญี่ปุ่นสัก 1 สัปดาห์

ในช่วงกุมภาพันธ์ 2025 มีภาพยนตร์ญี่ปุ่นเรื่องสำคัญออนแอร์ทางเน็ตฟลิกซ์ นั่นคือ Faceless (2024) ซึ่งเข้าชิงรางวัล Japan Academy Film Prize มากที่สุด จำนวน 13 สาขา (ประกาศผลช่วงมีนาคม) หนังสร้างจากนิยายของ ทาเมฮิโตะ โซเมอิ ว่าด้วยคาบูรากิ ผู้ต้องหาคดีฆาตกรรมที่แหกคุกออกมา เขาย้ายไปตามภูมิภาคต่างๆ ของญี่ปุ่น พร้อมกับเปลี่ยนชื่อและรูปลักษณ์ไปเรื่อย อย่างไรก็ดี คาบูรากิไม่ใช่ฆาตกรเลือดเย็น เขายืนยันว่าตัวเองบริสุทธิ์ ระหว่างหลบหนีเขาได้มีปฏิสัมพันธ์กับผู้คนจำนวนหนึ่งและพวกเขาอาจกลายเป็นไม่กี่คนในโลกที่ช่วยล้างมลทินให้กับคาบูรากิได้ 

Faceless เป็นผลงานกำกับของ มิจิฮิโตะ ฟูจิอิ คนทำหนังที่ฮ็อตที่สุดคนหนึ่งในช่วง 3 – 4 ปีนี้ ปัจจุบันเขาอายุเพียง 39 ปี แต่ทำหนังมาเกิน 10 เรื่อง เขาสามารถทำได้ทั้งหนังเมโลดราม่า (The Last 10 Years) หนังโรแมนซ์ (18×2 Beyond Youthful Days) หนังดราม่า (The Parades) หนังสืบสวน (The Journalist) หนังทริลเลอร์ (The Village) ซึ่งทุกเรื่องมีคุณภาพในระดับน่าพอใจ ล่าสุดเขาจะได้ทำซีรีส์ซามูไร Last Samurai Standing ที่รวมดาราญี่ปุ่นชื่อดังมากมาย ฉายทางเน็ตฟลิกซ์ช่วงพฤศจิกายนนี้

ความน่าสนใจของ Faceless คือเรื่องของ ‘โครงสร้าง’ และ ‘มุมมอง’ หนังเล่าสลับไปมาระหว่าง 2 ช่วงเวลา หนึ่ง-ช่วงอดีตที่พระเอกหลบหนีไปยังเมืองต่างๆ และสอง-ช่วงปัจจุบันที่เล่าถึงบรรดาผู้คนที่เคยพบเจอกับพระเอก พวกเขาได้รับรู้แล้วว่าคาบูรากิคือผู้ต้องหาคดีฆาตกรรมและต้องจัดการกับความเชื่อของตัวเองว่าคาบูรากิคือฆาตกรใจโหดหรือผู้บริสุทธิ์ นอกจากนั้นหนังยังมีมุมมองของตำรวจผู้ตามล่าคาบูรากิ ยิ่งเวลาผ่านไปความยึดมั่นถือมั่นว่าอีกฝ่ายคือคนร้ายก็เริ่มสั่นคลอนมากขึ้น

แต่แน่นอนว่าจุดเด่นที่สุดของ Faceless คือ ริวเซย์ โยโกฮามะ ผู้รับบทนำ ด้วยการแสดงเป็นหลากหลายตัวตนได้อย่างน่าเชื่อถือ รวมถึงการถ่ายทอดถึงความเปราะบางของตัวละครอย่างน่าเจ็บปวด เขาคว้ารางวัลนำชายจากหลายเวที รวมถึงเป็นตัวเต็งของงาน Japan Academy Film Prize ด้วย ซึ่งโยโกฮามะนั้นร่วมงานกับผู้กำกับฟูจิอิอยู่บ่อยครั้ง จนถือได้ว่าเป็นนักแสดง-ผู้กำกับคู่บุญกัน สิ่งที่น่าชื่นชมคือเขาพัฒนาตัวเองอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่ปี จากการเล่นหนังรอมคอมหรือยอดมนุษย์ เขาหันมารับบทที่จริงจังและท้าทายมากขึ้น ไม่ว่าจะแฟนหนุ่มสุดชั่วใน Wandering (2022) หรือชายผู้มีชะตากรรมน่าเศร้าจาก The Village (2023) และอาจพูดได้ว่าเขามาถึงจุดพีคทางอาชีพใน Faceless

Faceless ยังสะท้อนถึงเรื่องการตราบาปจากสังคม (Social Stigma) ในประเทศญี่ปุ่น เราอาจจะคุ้นเคยกับสังคมเกาหลีที่แคนเซิลหรือก่นด่าประณามคนดังผู้ทำผิดพลาดจนเขาตัดสินใจปลิดชีพตัวเอง แต่ในญี่ปุ่นผู้คนที่เคยทำผิดทางอาญาก็มักถูกกีดกันทางสังคม เช่น คนที่ออกจากคุกมาแล้วหางานยาก เพื่อนบ้านรังเกียจ กระทั่งญาติพี่น้องก็ซวยไปด้วย เช่น ถูกปาหินใส่บ้าน ถูกพ่นกำแพงบ้านว่า ‘ไอ้ฆาตกร’ หรือถูกแขวนทางโซเชียลมีเดีย จนผู้ต้องหาหรือญาติต้องย้ายถิ่นฐาน เปลี่ยนชื่อแซ่ หรือกระทั่ง ‘หายตัว’ ไปจากสังคมแล้วไปใช้ชีวิตที่ห่างไกล ที่เรียกกันว่า Johatsu (Evaporated People) มันถึงขั้นว่าในญี่ปุ่นนั้นมีบริษัทรับจ้างทำให้คนหายตัวไป ไม่ว่าจะช่วยขนย้ายข้าวของอย่างรวดเร็วไร้ร่องรอย และหาถิ่นที่อยู่ให้ใหม่

หากแต่คาบูรากิไม่ยอมหายตัวไป เขาเลือกจะพิสูจน์ว่าตัวเองบริสุทธิ์ ซึ่งเขาไม่สามารถทำด้วยตัวคนเดียว ผู้คนที่เขาได้พบเจอช่วงหลบหนีจึงต้องมาร่วมมือกันช่วยเหลือพระเอก ซึ่งพล็อตส่วนนี้อาจไม่ถึงขั้นโลกสวย แต่ดูจะมองโลกในแง่ดีหรือเน้นแง่งามมากไปเสียหน่อย กระนั้นก็สัมผัสได้ถึงจุดประสงค์ของผู้สร้างที่ต้องการตั้งคำถามว่าในโลกที่ชั่วร้ายขั้นนี้ มนุษย์เรายังเหลือความเชื่อใจให้กันอยู่หรือเปล่า ซึ่งตราบใดที่ยังมีการตัดสินคดีผิดพลาด หรือติดคุกฟรี (เช่น กรณีของ อิวาโอะ ฮากามาดะ ที่ถูกตัดสินผิดว่าก่อเหตุฆาตกรรม จนต้องติดคุกถึง 46 ปี) หนังอย่าง Faceless ก็ยังถือว่าจำเป็นต่อการดำรงอยู่ 

The post Faceless : ไร้หน้า แต่ไม่ไร้หัวใจ appeared first on a day magazine.

อาซาโนะได้ความนิยมในญี่ปุ่นพอสมควร ผลงานของเขาจึงถูกดัดแปลงเป็นภาพยนตร์ไลฟ์แอคชันมาแล้วถึง 3 เรื่อง ได้แก่ Solanin (2010 – หญิงสาวที่สูญเสียแฟนหนุ่มนักดนตรี) A Girl on the Shore (2021 – หนุ่มสาวในเมืองชายทะเลแสนหดหู่) และ Downfall (2023 – นักเขียนวัยกลางคนประสบวิกฤตทั้งด้านอาชีพและชีวิตแต่งงาน) แต่สำหรับ Dead Dead Demon’s Dededede Destruction นั้นต่างออกไปเพราะมันถูกดัดแปลงเป็นแอนิเมชัน

Dead Dead มีความเป็นไซไฟ มีมนุษย์ต่างดาว มียานอวกาศ มีฉากระเบิดตูมตาม ถ้าทำเป็นหนังไลฟ์แอคชันคงใช้เงินมหาศาล (และอุตสาหกรรมภาพยนตร์ญี่ปุ่นค่อนข้างจะอ่อนแอในเรื่องคอมพิวเตอร์กราฟิก) การทำเป็นอนิเมะเลยดูเป็นทางเลือกที่ถูกต้อง โดย Dead Dead แบ่งเป็นหนัง 2 ภาค เข้าฉายโรงที่ญี่ปุ่นในช่วงมีนาคมและพฤษภาคม 2024 และเอามาตัดต่อใหม่พร้อมเพิ่มฉากพิเศษ กลายเป็นอนิเมะ 18 ตอน สตรีมทาง Crunchyroll ในช่วงพฤษภาคมถึงกันยายน (อนึ่ง Crunchyroll มีบริการในไทยแล้ว แต่ซับไตเติลไทยยังน้อยอยู่)

เรื่องราวของ Dead Dead ว่าด้วยโตเกียวยุคอนาคตที่อยู่ดีๆ มีจานบินขนาดยักษ์มาลอยเท้งเต้งอยู่บนฟ้า จากนั้นมนุษย์ต่างดาวคล้ายคนแคระใส่หมวกกันน็อกลงมายังพื้นโลก รัฐบาลเรียกพวกเขาว่า ‘ผู้บุกรุก’ นอกจากนั้นยังมีข่าวลือสารพัดชวนสับสน ทั้งเรื่องรังสีอันตรายจากยานอวกาศ หรือตัวยานที่สักวันอาจจะร่วงลงมาจนเกิดระเบิดครั้งใหญ่และนำไปสู่วันสิ้นโลก

จากย่อหน้าที่แล้ว Dead Dead ดูเป็นอนิเมะโลกแตกหรือเอาชีวิตรอด หากแต่มันยังคงลายเซ็นของอาซาโนะที่พูดถึง ‘ชีวิตเรื่อยเปื่อยของวัยรุ่นหนุ่มสาว’ ในผลงานเกือบทุกเรื่อง เช่นนั้นแล้วแม้จะมีฉากหลังเป็นยูเอฟโอลำมหึมา เหล่าตัวละครใน Dead Dead กลับใช้ชีวิตตามปกติต่อไป ไปโรงเรียน ไปเรียนพิเศษ ไปเกมเซ็นเตอร์ ไปทัศนศึกษา ไปเดต ซึ่งมันทำให้ผู้เขียนนึกถึงผู้คนในยูเครน สงครามรัสเซีย-ยูเครนดำเนินมาตั้งแต่กุมภาพันธ์ 2022 ช่วงแรกชาวยูเครนลี้ภัยออกนอกประเทศ แต่ภายหลังมีจำนวนมากที่ตัดสินใจกลับประเทศ เหล่าผู้ใหญ่เข้าออฟฟิศทำงาน เมื่อมีระเบิดก็วิ่งไปยังหลุมหลบภัย ส่วนเด็กประถมย้ายไปเรียนในสถานีรถไฟใต้ดินเพื่อความปลอดภัยจนกลายเป็นข่าวไวรัลทั่วโลก

แต่ใช่ว่าตัวละคร Dead Dead จะใช้ชีวิตกันอย่างสุขสบาย ช่วงแรกเราอาจรู้สึกว่าทำไมเนื้อหามีแต่กิจกรรมสามัญนั่นนี่ของเหล่าเด็กสาว แต่เมื่อเรื่องดำเนินไป เนื้อหาเริ่มเข้มข้นขึ้น โลกภายนอกทวีความตึงเครียด กองกำลังรัฐบาลสังหารผู้บุกรุกอย่างดุเดือด ส่วนตัวเอกเผชิญกับปัญหาหัวใจ คนหนึ่งหลงรักอาจารย์ตัวเอง ส่วนอีกคนตกหลุมรักกับมนุษย์ต่างดาว นี่คือความชาญฉลาดของ Dead Dead ที่เล่าความล่มสลายของโลกกับความว้าวุ่นในใจตัวละครคู่ขนานกันไป

ในแง่โปรดักชัน ต้องชมเชยว่าสตูดิโอ Production +h. ทำอนิเมะเรื่องนี้ออกมาได้ดี ภาพสวยงาม การเคลื่อนไหวลื่นไหล ฉากแอคชันตระการตา ไม่ใช่งานเผาแบบอนิเมะหลายๆ เรื่อง (อย่างล่าสุดคืออนิเมะ Uzumaki ของจุนจิ อิโตะ ที่คุณภาพน่าผิดหวังในหลายจุด) นอกจากนั้นยังมีความเก๋ไก๋ด้วยการเรียงลำดับการเล่าเรื่องไม่เหมือนฉบับมังงะ เช่นว่าตอนแรกสุด Flash forward ไปเล่าเหตุการณ์ในอนาคตก่อนเลย ทำเอาคนงงกันใหญ่ ดังนั้นแม้จะเคยอ่านมังงะมาแล้ว การดูอนิเมะ Dead Dead ก็ได้รสชาติที่ไม่ซ้ำเดิม

อีกสิ่งที่ต้องชื่นชมคือการพากย์เสียง ปฏิเสธไม่ได้ว่า Dead Dead ได้รับความสนใจเพราะตัวเอกทั้งสองพากย์เสียงโดยศิลปินชื่อดังอย่าง Lilas Ikuta แห่งวง YOASOBI และ ano นักร้องสาวมาแรงแห่งยุค สำหรับผู้เขียนแล้วทั้งคู่สอบผ่านฉลุยในฐานะนักพากย์ โดยเฉพาะ ano ที่รับบท อนทัง เด็กสาวที่ดูเผินๆ อาจจะดูติ๊งต๊องและน่ารำคาญ แต่ช่วงหลังอนทังได้แสดงถึงด้านที่เปราะบางและอ่อนโยน ซึ่ง ano ก็พากย์เสียงได้อย่างน่าเชื่อถือ

ในฐานะที่อ่านงานของอาซาโนะเกือบทุกเรื่อง ผู้เขียนคิดว่า Dead Dead เป็นผลงานที่แตกต่างจากงานก่อนหน้าของเขาอยู่ไม่น้อย ประการแรกคือมีเรื่องการเมืองอย่างชัดเจน ปกติแล้วงานอาซาโนะจะเน้นความปัจเจกและความสับสนตัวเองของตัวเอก แต่ Dead Dead มีเรื่องการเมืองระหว่างประเทศ เช่น ความขัดแย้งระหว่างนายกญี่ปุ่นที่เป็นเพียงหุ่นเชิดกับประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาที่ดูยังไงก็รู้ว่าล้อเลียน โดนัลด์ ทรัมป์

ด้านการเมืองในประเทศคือการปะทะกันระหว่างกลุ่มปกป้องสิทธิของผู้บุกรุกกับแก๊งไล่ฆ่าผู้บุกรุก สิ่งที่น่าสนใจคือปกติหนุ่มสาวญี่ปุ่นจะขึ้นชื่อเรื่องการไม่ค่อยมีส่วนร่วมทางการเมือง เช่น ม็อบประท้วงใดๆ จะเห็นแต่คนสูงวัยหรือสัดส่วนวัยรุ่นที่ไปเลือกตั้งก็น้อยมาก แต่ใน Dead Dead เราจะเห็นหนุ่มสาวพาตัวเองกระโจนเข้าไปยังเรื่องการเมือง แต่ก็ชวนขบคิดว่าพวกเขาทำไปด้วยอุดมการณ์หรือเพียงเพื่อเหตุผลเชิงปัจเจกกันแน่

ส่วนข้อแตกต่างประการที่ 2 ของ Dead Dead คือ มันดูจะคลี่คลายอย่างมีความหวังหรือไม่ได้มีฉากหดหู่มากนัก อาจเพราะอาซาโนะเคยนำเสนอความดำดิ่งถึงที่สุดมาแล้ว ใน Goodnight Punpun คือความสิ้นหวังของวัยรุ่น อันสะท้อนถึงความคับข้องใจของเขาช่วงวัยรุ่น ส่วน Downfall เป็นความสิ้นหวังยามเติบโตเป็นผู้ใหญ่ ซึ่งน่าจะอ้างอิงจากชีวิตของอาซาโนะอยู่ไม่น้อย เพราะตัวเอกเป็นนักเขียนเหมือนกัน อย่างไรก็ดี สำหรับ Dead Dead อาซาโนะใช้เวลาเขียนยาวนานถึง 8 ปี (2014 – 2022) เขาผ่านช่วงวัย 30 ไปถึง 40 ผ่านช่วงที่โดดเดี่ยว มีคนรัก แต่งงาน (แต่ปัจจุบันเขาแยกทางกับภรรยาแล้ว) อาจเรียกได้ว่าอาซาโนะเข้าสู่เฟสใหม่ของชีวิต และมองโลกด้วยสายตาที่สงบสุขุมมากขึ้น
ทั้งนี้มีข้อสังเกตส่งท้ายถึงชื่อเรื่องที่ว่าเล่นเสียงซ้ำว่า ‘Dededede Destruction’ มันอาจเป็นแค่การยียวนของอาซาโนะ แต่ก็สอดคล้องกับตัวเรื่อง Dead Dead ที่ตัวเอก (ซึ่งคนหนึ่งมีฉายาว่า Demon) จะต้องผ่านความเจ็บปวดอยู่หลายครั้ง ทั้งการทำร้ายจากคนรอบข้าง และการทำลายล้างตัวเอง แต่ท้ายสุดแล้วเมื่อตัวละครผ่านพ้นวงจรเหล่านั้นมาได้ พวกเขาก็กลายเป็นคนที่เติบโตมาโดยมีความสงบทางใจมากขึ้น นี่อาจเป็นสิ่งที่อาซาโนะต้องการสื่อสารกับผู้คนผ่านผลงานชิ้นนี้ก็เป็นได้

The post Dead Dead Demon’s Dededede Destruction: วัยรุ่นว้าวุ่นในวันที่โลกล่มสลาย appeared first on a day magazine.

สำหรับ His Three Daughters (เปิดตัวที่เทศกาลหนังโทรอนโตปี 2023 แต่เพิ่งจะออนแอร์ทางเน็ตฟลิกซ์เมื่อ 20 กันยายน 2024) ที่มีฉากหลังเป็นเมืองนิวยอร์กก็หนีไม่พ้นสูตรหนังครอบครัวอเมริกันที่กล่าวไปข้างต้น หนังเล่าถึงสามสาวพี่น้องที่มาดูใจพ่อผู้ป่วยใกล้ตาย แน่นอนว่าพวกเธอมีความไม่ลงรอยกัน จากความขัดแย้งเล็กๆ น้อยๆ ลามปามไปถึงฉากวิวาทใหญ่โต แต่ผู้ชมส่วนใหญ่คงคาดเดาได้ไม่ยากนักว่าหนังจะคลี่คลายไปทางไหน

อย่างไรก็ดี His Three Daughters เป็นหนังที่ได้รับเสียงวิจารณ์ไปทางบวก ส่วนหนึ่งเพราะมันมีองค์ประกอบน่าสนใจจนไม่ใช่หนัง ‘พี่น้องและพ่อที่ใกล้ตาย’ เฝือๆ อีกเรื่องหนึ่ง เช่นว่าเหตุการณ์กว่า 80% ของหนังเกิดขึ้นในอพาร์ตเมนต์หลังเดิม จนแทบจะมีรูปแบบใกล้เคียงตัวละครเวทีอยู่เนืองๆ ผู้เขียนคิดว่านี่เป็นทางเลือกอันชาญฉลาดของผู้กำกับ อาซาเซล เจค็อบส์ ที่ต้องการขับเน้นถึงความรู้สึกอัดอึดของตัวละครที่ไม่ได้รักใคร่กันมากนัก แต่ต้องมาอยู่ใต้ชายคาเดียวกัน

อีกจุดน่าสนใจคือ เกินกว่าครึ่งเรื่องที่คนดูจะไม่ได้เห็นตัวละครพ่อเลย ทั้งที่เขาคือสาเหตุทำให้สามพี่น้องต้องมารวมตัวกัน (อย่างไม่เต็มใจ) หนังแสดงให้เห็นว่าคนใกล้ตายเดี๋ยวก็ต้องตาย แต่คนยังอยู่อาจจะหนักหนากว่า แต่ละคนมีวิธีการรับมือกับความตายของพ่อต่างกันไป ขณะเดียวกันหนังยังเล่าด้วยว่าพวกเขาต่างมีปัญหาชีวิตของตัวเอง คนหนึ่งรับมือกับลูกที่อยู่ในวัยต่อต้าน อีกคนเพิ่งมีลูกเล็กแต่ต้องมาเฝ้าพ่อ แล้วก็ยังมีคนที่ติดทั้งกัญชาและการพนัน 

ถึงกระนั้นสิ่งที่ผู้เขียนคิดว่าเป็นคุณงามความดีที่สุดของ His Three Daughters คือการออกแบบตัวละครและโครงสร้างความสัมพันธ์ของทั้งสาม (เจค็อบส์เขียนบทด้วยตัวเอง) เราสังเกตโดยไม่ยากนักว่าเคที (พี่สาวคนโต) กับคริสตินา (น้องคนเล็ก) ดูเข้าขากัน แต่ทั้งสองกลับดูห่างเหินกับราเชล (พี่สาวคนกลาง) ก่อนที่หนังจะเฉลยว่าราเชลเป็นน้องคนละแม่ แม้จะใช้ชีวิตวัยเด็กร่วมกัน แต่ราเชลไม่มีทางสนิทใจกับพี่น้องได้ พูดแบบติดตลกได้ว่านักแสดงทั้งสาม มีเคมีที่ดีมาก แต่เป็นเคมีของความไม่เข้ากัน

เนื่องด้วยทุกบทวิจารณ์ล้วนชื่นชมนักแสดงนำทั้งสาม ผู้เขียนเลยขอพูดถึงพวกเธอสักหน่อย คนแรกคือ แครี่ คูน รับบทพี่คนโตผู้เหวี่ยงวีนตลอดเวลา ผู้ชมอาจเคยผ่านตาเธอจาก Gone Girl (2014) หรือ Ghostbusters: Afterlife (2021) อันที่จริงคูนมีผลงานทั้งภาพยนตร์ ซีรีส์ และละครเวทีมากมาย เธอถือเป็นนักแสดงฝีมือฉกาจ ดังนั้นบทเคทีจึงเป็นอะไรที่เธอ ‘เอาอยู่’ ได้ไม่ยาก

ถัดมาคือ อลิซาเบธ โอลเซน ชาวไทยคุ้นหน้ากันดี จากบท Scarlet Witch ในจักรวาลมาร์เวล เป็นเรื่องน่ายินดีที่โอลเซนได้เล่นหนังที่ไม่ใช่แนวซูเปอร์ฮีโรบ้าง เธอรับบทน้องเล็กผู้ชีวิตเหมือนจะเพียบพร้อมไปเสียทุกอย่าง จนเผลอรู้สึกว่าเธอช่างน่าหมั่นไส้เหลือเกิน แต่ท้ายที่สุดเธอก็ทำให้คนดูเห็นว่าตัวละครของเธอมีด้านที่เปราะบางเช่นกัน

แต่คนที่ได้รับคำชมล้นหลามคือ นาตาชา ลีออนน์ ผู้รับบทราเชล พี่สาวคนรองที่พี้กัญชาตลอดเวลา เหล่าเจนวายน่าจะจำลีออนน์ได้จากบทเจสสิก้าในเรื่อง American Pie (1999) ส่วนคนรุ่นใหม่อาจเห็นเธอผ่านซีรีส์ Orange Is the New Black (2013-2019) และ Russian Doll (2019-2022) ราเชลเป็นตัวละครที่คนดูพร้อมจะเกลียด เธอดูหยาบคาย ไร้การศึกษา ไร้รสนิยม แต่ก็เป็นราเชลนี่แหละที่ดูแลพ่อมาตลอด ในขณะที่พี่น้องคนอื่นไปใช้เวลากับครอบครัวตัวเอง การที่ราเชลปล่อยให้พี่น้องเฝ้าพ่อ ส่วนตัวเองเอาแต่หมกตัวในห้องไม่ได้เกิดจากความไร้เยื่อใย แต่เพราะเธอผูกพันกับพ่อจนทำใจได้ยากที่จะเห็นเขาในสภาพนอนโคม่า 

ทั้งนี้ภารกิจของตัวละครใน His Three Daughters ไม่ใช่แค่การเคลียร์ความบาดหมางระหว่างกัน แต่ยังต้องจัดการเรื่องคำสั่งปฏิเสธการกู้ชีพ (หรือ DNR ย่อมาจาก Do Not Resuscitate) อันหมายถึงสัญญาทางกฎหมายที่ไม่ต้องช่วยเหลือผู้ป่วยในกรณีหัวใจหยุดเต้น เนื่องจากลูกสาวเห็นพ้องว่าควรปล่อยให้พ่อไปสบาย แต่การเซ็น DNR จะต้องทำในขณะที่ผู้ป่วยมีสติสัมปชัญญะ แต่พ่อของพวกเธออยู่ในภาวะพูดจารู้เรื่องเป็นพักๆ นี่จึงทำให้เรื่องราวยิ่งวุ่นวายไปใหญ่

พล็อตส่วน DNR ทำให้หนังดูยึดโยงกับความเป็นจริง เป็นการดีลต่อความตายแบบอ้างอิงกับการแพทย์ ไม่ได้มัวโรแมนติไซซ์ให้ความใกล้ตายของพ่อเป็นกาวประสานใจเหล่าลูกสาว หรืออีกฉากที่ดีมากคือตอนบุรุษพยาบาลพูดพร่ำปลอบใจให้สามสาวพร้อมรับมือกับการจากไปของพ่อ แต่ท้ายสุดแล้วพวกเธอกลับรู้สึกรำคาญที่อีตานี่ มัวแต่พ่นคำสวยหรู ทั้งที่สิ่งที่ต้องการตอนนี้คือให้พ่อกลับบ้านเก่าเสียที ทุกอย่างจะได้ปิดฉากลง

ช่วงท้ายของหนังที่มีฉากแฟนตาซีออกจะขัดใจผู้เขียนอยู่บ้าง รวมถึงความพยาบามบิลด์ซึ้งต่างๆ ที่อาจเลี่ยนไปสักนิด แต่ผู้กำกับก็คุมโทนอารมณ์ได้ดีจนมันไม่ฟูมฟายเกินไป รวมถึงนักแสดงนำทั้งสามที่ทำให้ฉากที่มีแนวโน้มจะน้ำเน่าหรือสะเหล่อ กลายเป็นความซาบซึ้งที่ยินยอมจะโอบรับไว้ แม้ว่ามันอาจเป็นวิธีการที่ไม่ได้ตรงกับรสนิยมของผู้เขียนนัก ซึ่งนี่อาจเป็นข้อพิสูจน์ได้ถึงสิ่งที่เรียกว่า ‘หนังดี’

The post His Three Daughters: สามใบไม่เถาฉบับนิวยอร์กซิตี้ appeared first on a day magazine.

แต่จะบอกว่าสหรัฐอเมริกาเป็นประเทศอันตรายก็ดูเหมารวมไปหน่อย หากดูสถิติแล้วแต่ละรัฐแต่ละเมืองมีอัตราอาชญากรรมต่างกันไป อย่างตัวผู้เขียนเคยไปแค่นิวยอร์ก เพื่อนๆ เตือนว่านี่คือเมืองที่ ‘โหด’ เป็นอันดับต้นๆ เอาเข้าจริงผู้เขียนไม่เจอเรื่องหวาดเสียวอย่างใด แต่รู้สึกได้ว่าบางย่านต้องระวังตัวเป็นพิเศษ หรือตอนที่เล่าว่าไปขึ้นซับเวย์ตอนตีหนึ่ง (รถไฟที่นั่นเปิด 24 ชั่วโมง) เพื่อนที่ใช้ชีวิตอยู่นิวยอร์กก็บอกว่าบ้าหรือเปล่า เขาอยู่มาเป็นสิบปียังไม่กล้าขึ้นตอนดึกเลย

ปีนี้ Netflix มีซีรีส์ชื่อ Homicide ที่เล่าถึงคดีฆาตกรรมตามเมืองใหญ่ในสหรัฐอเมริกา แน่นอนว่าซีซันแรกต้องเป็นนิวยอร์ก (ในชื่อ Homicide: New York ออนแอร์เมื่อมีนาคม 2024) มีทั้งหมด 5 ตอน 5 คดี โดยผู้สร้างซีรีส์คือ ดิก วูล์ฟ เจ้าของแฟรนไชส์ Law & Order ซีรีส์ตำรวจที่ออนแอร์มาตั้งแต่ปี 1990 หากคราวนี้มันไม่ใช่เรื่องแต่ง แต่เป็นการสำรวจถึงคดีที่เกิดขึ้นจริง

ปกติซีรีส์แนวอาชญากรรมใน Netflix มักเน้นเล่าถึงฆาตกรต่อเนื่องหรือเหยื่อ ส่วนจุดเด่นของ Homicide คือการเล่าผ่านมุมมองตำรวจ แถมยังเป็นตำรวจแผนกฆาตกรรมฝีมือเก๋าที่ส่วนใหญ่เกษียณไปแล้ว นั่นแปลว่าพวกเขาทำอาชีพนี้มาราว 30-40 ปี นอกจากความเฉียบขาดในการสืบสวนแล้ว ตำรวจแต่ละคนมีบุคลิกต่างกันไป ทั้งสุขุม เจ้าเล่ห์ โผงผาง มีอารมณ์ขัน เว็บไซต์ reddit ถึงขั้นถกเถียงกันทำนองว่า “ไม่ชอบตำรวจคนนี้เลย ทำไมเขาเล่าเรื่องคดีไป ยิ้มไป” แต่ก็มีคนมาโต้ว่า “ดูให้จบสิ คุณจะรู้ว่าที่จริงแล้วเขาแคร์ผู้เสียหายมากนะ”

Homicide นั้นแทบไม่มีฉากตื่นเต้นแบบการดวลปืนหรือไล่ล่าผู้ร้าย แต่เน้นให้เห็น ‘กระบวนการ’ จริงๆ ที่ตำรวจต้องทำ ตั้งแต่สืบพยาน หาหลักฐาน ค้นข้อมูล เตรียมเอกสารเพื่อส่งให้อัยการฟ้อง ส่วนที่น่าสนใจมากคือมีตำรวจบางนายที่มีชื่อเสียงด้านการทำ Presentation แบบปังๆ (เช่น การทำรูปประกอบ ใช้แผนภูมิอธิบาย) เพื่อโน้มน้าวให้อัยการส่งฟ้อง รวมไปถึงการชักจูงคณะลูกขุนในชั้นศาลด้วย

แต่ใช่ว่า Homicide จะเป็นซีรีส์แข็งทื่อ น่าเบื่อ ในอีกด้านก็เปิดเผยให้เห็นถึงความรู้สึกส่วนตัวของเหล่าตำรวจ บางคนร้องไห้ตอนเล่าย้อนถึงความสะเทือนใจของคดี ส่วนอีกคนบอกว่า “ทุกคดีที่ผ่านมามันก็ค่อยๆ กัดกินจิตวิญญาณของเรา” ดังนั้นเลยมีคนไม่ขอไปต่อ เลิกอาชีพตำรวจกลางคัน แต่บางคนที่เกษียณไปสักพักกลับซึมเศร้า ขอกลับมาช่วยงาน น่าสนใจดีที่โปรดิวเซอร์ของซีรีส์ให้สัมภาษณ์ไว้ว่า “คุณจะอ่านเรื่องคดีพวกนี้จากวิกิพีเดียก็ได้ แต่คุณจะไม่ได้ด้านที่เป็นมนุษย์จากมัน”

คดีใน Homicide: New York มีอยู่สองตอนที่ผู้เขียนรู้สึกว่ากระทบใจเป็นเป็นพิเศษ หนึ่ง-เรื่องของแม่บ้านผิวดำที่หายตัวไปอย่างลึกลับในอาคารสำนึกงาน เมื่อสุดท้ายมีหลายประเด็นที่เป็นปริศนาไม่คลี่คลาย มันน่าคับข้องใจและอึดอัดแทนญาติผู้เสียหาย และสอง-คดีนักข่มขืนต่อเนื่องที่เน้นเหยื่อเป็นผู้หญิงผิวดำ เป็นคดีน่าขนลุกเพราะคนร้ายลงมือต่อเนื่องหลายปี มีเหยื่อหลายราย และใช้เวลากว่าสามสิบปีกว่าจะได้บทสรุป (ด้วยความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีด้าน DNA)

ส่วนซีซันสอง Homicide: Los Angeles (ออนแอร์กรกฎาคม 2024) โฟกัสไปที่เมืองลอสแอนเจลิส ด้วยความเป็นที่ตั้งของฮอลลีวูด คดีในซีซันนี้จึงมีหลายตอนเกี่ยวข้องกับคนมีชื่อเสียง อย่างตอนแรกก็เล่นเบอร์ใหญ่อย่าง ฟิล สเปคเตอร์ โปรดิวเซอร์ผู้เคยร่วมงานกับทั้ง The Beatles, Ramones และลีโอนาร์ด โคเฮน แต่เขากลับต้องสงสัยว่าใช้ปืนยิงหญิงสาวคนหนึ่งจนถึงแก่ความตาย แน่นอนว่าเมื่อเป็นคนดัง ก็ย่อมมีเงินจ้างทนายเก่งกาจ ทำให้ตำรวจต้องทำงานหนักขึ้น

Homicide ยังทำให้เห็นว่าแต่ละเมืองมีลักษณะต่างกันออกไป อย่างนิวยอร์กตำรวจจะแบ่งเป็นสองหน่วยคือแมนฮัตตันเหนือกับใต้ ซึ่งมีความสัมพันธ์ทั้งแบบร่วมมือ แข่งขัน ไปจนถึงขัดแย้งกัน ส่วนในลอสแอนเจลิส หลังจากมีคดีของ โอเจ ซิมป์สัน (นักอเมริกันฟุตบอลชื่อดังที่ต้องสงสัยว่าฆ่าภรรยาตัวเอง แต่ทีมทนายยอดฝีมือสามารถโน้มน้าวคณะลูกขุนให้ตัดสินว่าเขาไม่มีความผิด) อัยการของลอสแอนเจลิสก็ไม่ค่อยอยากส่งฟ้องคนดังนักเพราะเสี่ยงจะเผชิญกับดรามาหนัก ฝ่ายตำรวจเลยยิ่งต้องทำสำนวนคดีให้รัดกุมอย่างที่สุด

ด้วยความที่ลอสแอนเจลิสมีคนรวยอาศัยอยู่มาก ก็ย่อมมีบางคนย่อมได้ประโยชน์จากการที่พวกเขา ‘หายตัว’ ไป สองตอนสุดท้ายของ Homicide: Los Angeles เลยมีธีมว่าด้วยคดีคนหาย ซึ่งเป็นเรื่องน่าสะเทือนใจสำหรับคนรอบข้าง อย่างที่มีคำกล่าวว่าการรู้ว่าคนรักของเราตายไปมันยังดีกว่าการสาบสูญอย่างไร้ร่องรอย คดีเหล่านี้ยิ่งน่ากลัวเมื่อผู้อยู่เบื้องหลังอาจเป็นคนใกล้ชิด หรือในฝั่งของตำรวจก็ต้องเผชิญความยากลำบากในกรณีที่ไม่สามารถหาศพของคนที่หายไปได้ เพราะนั่นคือการขาดหลักฐานชิ้นสำคัญที่สุด

บางคนอาจตั้งแง่ว่าซีรีส์ Homicide อาจจะดูอวยตำรวจไปสักหน่อย แน่นอนว่าตำรวจก็มีทั้งดีและไม่ดี ภาพยนตร์เกี่ยวกับตำรวจฉ้อฉลมีเยอะแยะไป ตำรวจหลายคนในซีรีส์นี้ไม่ได้บอกว่าพวกเขาเป็นคนดี บางคนนั่งไล่ข้อเสียของตัวเองเป็นข้อๆ แต่ทุกคนล้วนพูดตรงกันว่าพวกตั้งใจทำงานนี้ แม้ว่ามันจะนำมาซึ่งความเจ็บปวดมากมาย ดังนั้นข้อสำคัญของ Homicide คงเป็นการทำให้เราเห็นตำรวจในหลายมิติ โดยเฉพาะว่าพวกเขาก็มีความรู้สึก มีมุมที่อ่อนไหวอ่อนแอ อย่างที่ตำรวจคนหนึ่งพูดไว้ว่า “ผมเป็นคนที่เชื่อในกฎหมายอย่างสุดหัวใจนะครับ แต่กฎหมายกลายเป็นเรื่องซับซ้อนเพราะมนุษย์เข้ามาเกี่ยวข้อง และเมื่อมนุษย์เข้ามาเกี่ยวมันก็จะมีเรื่องอารมณ์ความรู้สึกด้วย”  

The post Homicide: New York & Los Angeles : ‘ไกลบ้าน’ เวอร์ชันฆาตกรรม appeared first on a day magazine.

แต่ในโลกภาพเคลื่อนไหวฮิตเลอร์ถูกนำเสนออย่างหลากหลาย คนรุ่นใหม่อาจเห็นฮิตเลอร์ในแง่ขบขันจากหนังดัง Jojo Rabbit (2019) ย้อนไปช่วงยุคหลัง Y2K เคยมีหนังสุดอื้อฉาวอย่าง Downfall (2004) ที่พยายามเปิดเผยด้านที่เป็นมนุษย์ของเขา แล้วก็ยังมี Hitler: A Film from Germany (1977) หนังยาว 7 ชั่วโมงที่ใช้ฟอร์มของละครเวทีมาเล่าชีวิตฮิตเลอร์แบบไม่แคร์ความสมจริง

เป็นข้อถกเถียงอยู่เสมอว่า การผลิตซ้ำภาพยนตร์ว่าด้วยฮิตเลอร์หรือการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวยิวนี่มันส่งผลดี (การตระหนักรู้ทางประวัติศาสตร์) หรือผลเสีย (การตอกย้ำความเจ็บปวด) กันแน่ บ้างสันนิษฐานว่าฮอลลีวูดมักไฟเขียวกับหนังประเภทนี้อยู่แล้ว เพราะวงการนี้เต็มไปด้วยนายทุนชาวยิวมากมาย ไม่น่าแปลกใจที่มันได้ออสการ์อยู่เสมอ อีกประเด็นถกเถียง คงเป็นเรื่องแนวทางของหนัง มิคาเอล ฮาเนเก (คนทำหนังชาวออสเตรียเจ้าของหนังฉาว Funny Games) เคยวิจารณ์ว่า เขาไม่ชอบหนังแบบ Schindler’s List (1993) หรือ Downfall สักเท่าไร มันเต็มไปด้วยความดรามาติก อคติ และเป็นส่วนตัว (Subjective) เขาชอบหนังที่เลือกมุมมองแบบกลางๆ (Objective) มากกว่า อย่าง Night and Fog (1956) ที่เป็นภาพฟุตเทจของค่ายกักกันชาวยิวหลังจากสงครามโลกครั้งที่สองจบลง

สำหรับผู้กำกับ โจ เบอลิงเกอร์ เขาตัดสินใจทำซีรีส์ความยาว 6 ตอน Hitler and the Nazis: Evil on Trial (ออนแอร์ทางเน็ตฟลิกซ์เมื่อช่วงต้นมิถุนายน 2024) ด้วยเหตุว่าคนรุ่นใหม่ไม่รู้จักแล้วว่าค่ายเอาชวิตซ์คืออะไร มีความสำคัญอย่างไร อย่างที่เราเห็นดรามาอยู่เนืองๆ ว่าเหล่าหนุ่มสาวไปถ่ายรูปเซลฟีร่าเริงเกินเหตุที่หน้าค่ายเอาชวิตซ์ หรือนักท่องเที่ยวไปปีนป่ายแอกต์ท่ากันบน Holocaust Memorial ที่เบอร์ลิน เมื่อปี 2019 เศรษฐีชาวอิสราเอลถึงขั้นลงทุนสร้างอินสตาแกรมชื่อ Eva.Stories จ้างนักแสดงมารับบทเป็นเด็กสาวชาวยิวชื่ออีวา บอกเล่าชีวิตของเธอในช่วงนาซีบุกฮังการี เพื่อให้คนรุ่นใหม่ได้รับรู้เรื่องการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์

ก่อนหน้านี้เบอลิงเกอร์ทำสารคดีเกี่ยวกับฆาตกรต่อเนื่องมาหลายเรื่องในซีรีส์ Conversations with a Killer (2019-2022) ไม่ว่าจะ เท็ด บันดี้, จอห์น เวย์น เกซี หรือ เจฟฟรีย์ ดาห์เมอร์ แต่เมื่อต้องทำสารคดีเกี่ยวกับอาชญากรสงครามอย่างฮิตเลอร์ เขาก็ขนข้อมูลมาให้ผู้ชมอย่างเต็มที่ ซีรีส์มีสองเส้นเรื่องใหญ่ๆ คือช่วงชีวิตของฮิตเลอร์ ไล่เรียงตั้งแต่วัยหนุ่มจนได้ขึ้นมาเป็นผู้ท่านนำ (Führer) ตัดสลับกับการตัดสินคดีของศาลทหารระหว่างประเทศที่เมืองนูเรมเบิร์กในปี 1946 ที่เอาพวกพรรคนาซีมาขึ้นศาล นอกจากนั้นยังมีการสัมภาษณ์นักวิชาการต่างๆ และเสียงบรรยายที่มาจากหนังสือของ วิลเลียม แอล ไชเรอร์ นักข่าวชาวอเมริกัน ดังนั้น Hitler and the Nazis จึงมีความซับซ้อนทั้งภาพและเสียงอยู่บ้าง แต่ผู้ชมก็ใช้เวลาปรับตัวไม่นานนัก

องค์ประกอบทางภาพยนตร์ของ Hitler and the Nazis ยังมีเรื่องน่าสนใจ อย่างการทำเทคโนโลยีมาช่วย เช่นการแปลงฟุตเทจขาวดำเป็นสี (Digital Colorization) หรือข้อความจากหนังสือของไชเรอร์ ก็ใช้ AI ทำให้เสียงบรรยายใกล้เคียงกับเสียงไชเรอร์มากที่สุด ส่วนดนตรีประกอบดัดแปลงมาจากสกอร์ที่แต่งโดยเหล่าผู้รอดชีวิตจากการฆ่าล้างชาวยิว และน่าเซอร์ไพรส์ว่าหนึ่งในคนทำเพลงคือ เซิร์จ แทนเคียน นักร้องนำของวงเมทัลรุ่นเก๋า System of a Down ซึ่งสามารถทำเพลงแนวคลาสสิกได้เหมาะเจาะกับซีรีส์อย่างยิ่ง

หากเป็นผู้ศึกษาสงครามโลกครั้งที่สองมาถี่ถ้วน Hitler and the Nazis อาจไม่ได้น่าตื่นเต้นอะไรนัก แต่ผู้เขียนคิดว่าข้อดีของซีรีส์คือทำให้เข้าใจประวัติศาสตร์ช่วงนั้นได้ชัดเจนขึ้น ไม่ว่าจะสาเหตุที่ฮิตเลอร์รังเกียจยิวจนถึงขั้นต้องสร้างค่ายกักกันและห้องรมแก๊ส, ความเลวร้ายของนาซีที่แผ่กระจายไปถึงประเทศอื่นอย่างออสเตรีย โปแลนด์ เบลารุส, ความสัมพันธ์ของเยอรมนีกับสหภาพโซเวียตที่แปรผันจากมิตรเป็นศัตรู แต่ข้อเสียหลักของซีรีส์ที่ผู้ชมล้วนเห็นตรงกันคือบรรดาฉากสร้างขึ้นใหม่ (Recreation) ไม่ว่าจะฉากฮิตเลอร์กับพวกพ้องนาซี หรือฉากขึ้นศาลที่เมืองนูเรมเบิร์กที่ออกจะเยิ่นเย้อเกินความจำเป็น ยิ่งไปกว่านั้นนักแสดงที่รับบทฮิตเลอร์ก็ดูไม่เหมือนตัวจริงเอาเสียเลย แถมยังแอกต์ติงเล่นใหญ่จนกลายเป็นขบขัน (แม้ว่าฮิตเลอร์จะขึ้นชื่อเรื่องการออกท่าออกทางก็ตาม)

ตอนหนึ่งที่สำคัญมาก Hitler and the Nazis คือการอธิบายว่าคนเยอรมันนิยมชมชอบในตัวฮิตเลอร์ด้วย 3 เหตุผลด้วยกัน หนึ่ง-เขาทำให้เศรษฐกิจดีขึ้นหลังจากภาวะ Great Depression ในยุค 30 สอง-ฮิตเลอร์เป็นนักพูดที่มีเสน่ห์ และสาม-เขาสร้างภาพว่ายิวคือตัวร้ายทางเศรษฐกิจที่กัดกินประเทศ หรือทำให้มวลชนมีศัตรูร่วมกัน ซึ่งทุกสิ่งที่กล่าวมาล้วนสอดคล้องกับสถานการณ์ในยุโรปช่วงหลังโควิดที่พรรคฝ่ายขวาได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ ประชาชนเริ่มเห็นตรงกันว่านโยบายเศรษฐกิจแบบเสรีนิยมไม่อาจกอบกู้วิกฤตเศรษฐกิจได้, พรรคขวาจัดในฝรั่งเศสมีนักการเมืองหนุ่มรูปหล่ออย่าง จอร์แดน บาเดลลา ที่ได้ใจคนรุ่นใหม่ และนโยบายหลักๆ ของพรรคฝ่ายขวาคือกีดกันผู้ลี้ภัยหรือส่งกลับประเทศบ้านเกิด ซึ่งประชาชนบางส่วนมองว่าเป็นปัญหาเรื้อรังของประเทศ

ในแง่หนึ่งอาจมองได้ว่าคนเยอรมันคล้อยตามฮิตเลอร์เพราะในยุค 30 ผู้คนยังไม่ตระหนักเรื่องความเท่าทันสื่อมากนัก พวกเขาเชื่อสุนทรพจน์ของท่านผู้นำ, ข่าววิทยุ, ภาพยนตร์โฆษณาชวนเชื่อ มันเป็นโลกที่ยังไม่มีโซเชียลอันช่วยให้เห็นมุมมองที่กว้างขวางและหลากหลาย (ชาวเยอรมันหลายคนไม่รู้ถึงการดำรงอยู่ของค่ายกักกันชาวยิวด้วยซ้ำ) แต่ในอีกทางโซเชียลมีเดียก็เป็นตัวแปรสำคัญของเกมการเมืองปัจจุบัน หลายเสียงเห็นตรงกันว่า โดนัลด์ ทรัมป์ ได้ใจคนอเมริกันเพราะการทวีตสุดปั่นของเขา นี่อาจรวมถึงปรากฏการณ์ ‘ฟ้ารักพ่อ’ ในยุคพรรคอนาคตใหม่ และการใช้สื่อโซเชียลฯ อย่างชาญฉลาดของพรรคก้าวไกลจนได้มาซึ่ง 14 ล้านเสียง

ผู้เขียนสังเกตว่าคอมเมนต์ตามโซเชียลมีเดียของชาวไทยในช่วงหลังเริ่มไม่น่าสบายใจมากขึ้นทุกวัน โดยเฉพาะข่าวสงครามรัสเซีย-ยูเครน (ที่เชียร์รัสเซียออกนอกหน้า โดยมักอ้างว่ายูเครนแส่หาเรื่องเองที่จะเข้านาโต้) และความขัดแย้งในฉนวนกาซา (ที่เชียร์ให้อิสราเอลจัดการอย่างเบ็ดเสร็จโดยอคติและความเกลียดชังต่อมุสลิม) เดิมทีผู้เขียนหวังว่ามันจะเป็นแค่ชาวเน็ตเกรียนๆ หรือไอโออะไรสักอย่าง แต่เมื่อมันมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องก็แอบหวั่นใจอยู่เหมือนกัน ทำให้นึกถึงตอนหนึ่งของ Hitler and the Nazis ที่ว่า “ปัญหาใหญ่ที่สุดของฮิตเลอร์คือเขาเป็นคนขาดความเห็นอกเห็นใจ (Empathy) ผู้อื่น” มันคือสิ่งสามัญธรรมดาสำหรับการเป็นมนุษย์ แต่เมื่อมนุษย์หลงลืมมัน ประวัติศาสตร์อันเลวร้ายก็จะกลับมาซ้ำรอยได้ไม่ยาก

The post Hitler and the Nazis: Evil on Trial – สำรวจกระบวนการปีศาจของฮิตเลอร์ (อีกครั้ง) ในยามโลกหันขวา appeared first on a day magazine.

หนึ่งในประเภทยอดฮิตของซีรีส์คือ เรื่องราวทางการแพทย์ (Medical Drama) แกนหลักมักว่าด้วยเหล่าคุณหมอที่ต้องเผชิญกับเคสคนไข้รายวัน หนักบ้าง เบาบ้างสลับกันไป ซีรีส์ดังของฝั่งตะวันตกมีหลายเรื่อง อาทิ ER (1994-2009), The Good Doctor (2017-2024) ส่วนเรื่องฮิตถล่มทลายของเกาหลีคือ Dr. Romantic (2016-2023) และ Hospital Playlist (2020-2021)

ด้านประเทศญี่ปุ่นก็มีซีรีส์แนว Medical Drama ออกฉายอย่างต่อเนื่อง เรื่องที่คนไทยรู้จัก เช่น Iryu: Team Medical Dragon หรือ ‘อิริว ทีมดราก้อนคุณหมอหัวใจแกร่ง’ (2006-2014) ว่าด้วยหมอผ่าตัดอัจฉริยะ ที่มีบุคลิกไม่ค่อยเหมือนหมอสักเท่าไร อีกเรื่องที่ผู้เขียนชอบคือ Unsung Cinderella: Midori, The Hospital Pharmacist (2020) ที่ฉีกแนวไปเจาะลึกเหล่าเภสัชกร ซึ่ง Medical Drama ของญี่ปุ่นมักขึ้นชื่อเรื่องความดราม่าหนักหน่วงตามท้องเรื่องที่เกี่ยวกับความเป็นความตาย แต่หลายครั้งมันก็บีบคั้นทางอารมณ์จนเกินเหตุ

เมื่อผู้เขียนเห็นว่าภาพยนตร์เรื่อง All Lives (2024) มีเนื่อหาเกี่ยวกับคนป่วยใกล้ตาย ก็หวั่นใจล่วงหน้าว่ามันจะเป็นหนังฟูมฟาย บิลด์ๆ ใหญ่ๆ แบบที่ญี่ปุ่นชอบทำ แต่ต้องเซอร์ไพรส์ว่ามันไม่ใช่หนังดราม่าเค้นน้ำตา เรื่องราวว่าด้วย นารุเสะ (เคน วาตานาเบะ) ผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายที่ตัดสินใจออกเดินทางทั่วญี่ปุ่นไปกับคุณหมอซากุระ (ซาโตชิ สึมาบูกิ) ด้วยเหตุผลว่ามองเพดานโรงพยาบาลมานาน อยากออกไปเห็นท้องฟ้าเห็นทะเล สัมผัสสายลมบ้าง ดังนั้น All Lives จึงมีส่วนผสมของหนัง Buddy (คู่หู) + Road Movie (การเดินทาง) มากกว่า Medical Drama ตามแบบแผน

ต้องเล่าแบ็กกราวนด์ก่อนว่า All Lives เป็นภาพยนตร์ฉายทางโทรทัศน์ (TV Movie) ที่ฉายในวาระครบรอบ 60 ปี ของสถานี TV Tokyo ช่วงต้นเดือนพฤษภาคม จากนั้นก็ลงในสตรีมมิง Netflix เมื่อเป็นหนังเฉลิมฉลองทั้งที ทีมสร้างเลยเล่นใหญ่จับดาราบิ๊กเนมอย่าง วาตานาเบะและสึมาบูกิมาร่วมจอกัน ส่วนผู้กำกับของเรื่องคือ ริวอิจิ ฮิโรกิ ที่ทำหนังมาตั้งแต่ยุค 80 ผลงานที่ชาวไทยเคยผ่านตากันบ้างก็ Ride or Die (2021) และ Phases of the Moon (2022) ส่วนทีมงานสำคัญอีกคนของ All Lives คือ เอริโกะ คิตากาวะ มือเขียนบทหญิงชื่อดัง ผลงานเด่นของเธอ เช่น Long Vacation (1996) และ Orange Day (2004)

ถือว่าไม่เสียแรงที่ All Lives มีนักแสดงและทีมงานชั้นนำ หนังพาตัวเองไปไกลจากหนังโลกสวยให้กำลังใจคนใกล้ตาย ด้วยจุดยืนของตัวละครที่ไม่แน่นอน อย่างนารุเสะเองวันหนึ่งบอกว่าอยากมีชีวิตอยู่ แต่วันรุ่งขึ้นความเจ็บปวดจากมะเร็งทำให้เขาโอดครวญว่าอยากตาย ซึ่งหมอซารุกะก็พกสิ่งที่เขาเรียกว่า ‘ยาวิเศษ’ ติดตัวมา มันคือสารที่จะทำให้ผู้ป่วยจากโลกนี้ไปอย่างสงบ ทว่าซากุระเองก็กำลังจิตตกกับอาชีพการงานที่พังพินาศและการหย่าร้าง จนมีแนวโน้มว่าเขาอาจจะใช้ยาวิเศษด้วย แต่ซากุระก็เกิดความสับสนว่าควรใช้มันหรือไม่ ทั้งกับนารุเสะและตัวเขาเอง

ปกติแล้วเราอาจคุ้นชินกับวาตานาเบะในบทผู้ยิ่งใหญ่น่าเกรงขาม เช่น The Last Samurai (2003) แต่ใน All Lives เขาแสดงเป็นคุณลุงป่วยทรุดโทรมได้อย่างน่าเชื่อถือ (และน่าเอ็นดูในหลายฉากด้วยความเปิ่นของตัวละคร) ส่วนสึมาบูกิเป็นนักแสดงชั้นดีแบบหายห่วง ทั้งสองมีเคมีที่เข้ากันอย่างดี พวกฉากเร้าอารมณ์ทั้งหลายผู้กำกับก็คอยยั้งมือไม่ให้ล้นเกินไป แต่ผู้เขียนคิดว่าคนที่ยอดเยี่ยมที่สุดคือ ฮิคาริ มิตสึชิมา เธอรับบทลูกสาวผู้ห่างเหินของนารุเสะ ออกมาเพียงสองฉากเท่านั้น ซึ่งการเผชิญหน้ากันระหว่างพ่อลูกที่ผสมด้วยความเย็นชาและความห่วงใย ถือเป็นฉากที่ซับซ้อนอย่างน่าประทับใจ

จากประเด็นเรื่องยาวิเศษที่กล่าวไปข้างต้น ทำให้ All Lives โดดเด่นด้วยการชวนคิดถึงประเด็นการุณยฆาต (Euthanasia) ซึ่งเป็นประเด็นที่ไม่ค่อยถูกพูดถึงในภาพยนตร์ญี่ปุ่นนัก เพราะประเทศนี้มักมีภาพจำของการฆ่าตัวตายแบบสุดโต่ง ด้านหนึ่งคือความทรงเกียรติอย่างการฮาราคีรี ส่วนอีกด้านคือความดาร์กที่เป็นข่าวทุกเมื่อเชื่อวันอย่างการกระโดดให้รถไฟชนตาย นอกจากนั้นหนังยังทิ้งท้ายถึงอีกทางเลือกของผู้ป่วยระยะสุดท้ายนั่นคือ การดูแลแบบประคับประคอง หรือ Palliative Care ซึ่งเป็นประเด็นร่วมสมัยของยุคนี้เช่นกัน

แม้ผู้เขียนจะบอกว่า All Lives ไม่ใช่หนังโลกสวย แต่ห้วงปัจจุบันที่สังคมญี่ปุ่นเต็มไปด้วยความมืดมิด เศรษฐกิจตกต่ำ สังคมผู้สูงวัย ขาดแคลนแรงงาน บ้านร้างล้นประเทศ ไปจนถึงการตายอย่างโดดเดี่ยว (Kodokushi) การคลี่คลายของ All Lives ที่มอบแสงสว่างเล็กๆ ให้กับผู้ชม จึงถือเป็นสิ่งสำคัญยิ่งของยุคสมัยนี้

The post All Lives: จับมือไว้แล้วไป (ตาย?) ด้วยกัน appeared first on a day magazine.

บุคคลผู้มีบทบาทอย่างมากต่อนิทานและเทพนิยายก็คือ พี่น้องตระกูลกริมม์ (ยาค็อบ และ วิลเฮล์ม กริมม์) นักวิชาการชาวเยอรมันในช่วงศตวรรษที่ 19 ที่ทำการรวบรวมและเรียบเรียงเรื่องเล่าต่างๆ จนกลายเป็นหนังสือ Children’s and Household Tales ที่ตีพิมพ์ครั้งแรกในปี 1812 เช่นนั้นแล้วพี่น้องกริมม์จึงไม่ใช่ ‘นักแต่งนิทาน’ หากมีสถานะเป็น ‘นักเล่านิทาน’

ในโลกสมัยใหม่ นิทานของพี่น้องกริมม์ถูกประเมินคุณค่าใหม่ในหลายแง่ เช่น มันโหดร้ายเกินกว่าจะให้เด็กอ่านหรือไม่ เพราะหลายเรื่องมีฉากรุนแรง (ราชินีในเรื่องสโนไวท์ถูกบังคับให้ใส่รองเท้าเหล็กร้อนและเต้นรำจนขาดใจตาย) หรือมีคนตั้งข้อสังเกตว่าตัวละครหญิงในนิทานกริมม์มักถูกทรมาทรกรรม ไม่ก็เป็นหญิงบ้าโหดเหี้ยม บางคนเลยหัวร้อนว่า เอ๊ะ นี่เหยียดเพศหรือเปล่า แต่อีกฝั่งก็ปรามว่าใจเย็นก่อนโยม พี่น้องกริมม์เขาแค่เอาเรื่องเล่ามาร้อยเรียง ไม่ได้แต่งเอง และแก่นหลักของทุกเรื่องคือสุดท้ายแล้วคนที่มีจิตใจดีงามจะเป็นผู้มีความสุข

ในช่วงศตวรรษที่ 21 นิทานกริมม์ถูกดัดแปลงเป็นภาพยนตร์แบบตีความใหม่หลายเรื่อง อาทิ A Cinderella Story (2004 – ซินเดอเรลล่าแบบหนังรอมคอมวัยรุ่น) หรือ Red Riding Hood (2011 – หนูน้อยหมวกแดงแบบสยองขวัญ) และล่าสุดคือ The Grimm Variations (2024) แอนิเมชันญี่ปุ่น 6 ตอนที่เพิ่งฉายทางเน็ตฟลิกซ์เมื่อ 17 เมษายนที่ผ่านมา

จุดที่น่าสนใจของ The Grimm Variations คือการออกแบบตัวละครโดยกลุ่มนักเขียนชื่อดังอย่าง Clamp (เจ้าของผลงานดัง Magic Knight Rayearth และ Cardcaptor Sakura) ส่วนสตูดิโอผู้รับผิดชอบแอนิเมชันชุดนี้คือ WIT Studio ที่มีชื่อเสียงจาก Attack on Titan สามซีซันแรก นอกจากนั้นทั้ง 6 ตอนยังกำกับโดยผู้กำกับหกคน ทำให้มีสไตล์ที่หลากหลายดังนี้

ตอนที่ 1 Cinderella : ซินเดอเรลล่าฉบับญี่ปุ่นย้อนยุค พล็อตเรื่องคล้ายกับต้นฉบับที่ว่าด้วยนางเอก, แม่เลี้ยง และพี่สาวทั้งสอง หากแต่ซินเดอเรลล่าเวอร์ชันนี้อาจจะไม่ใช่เหยื่อใสซื่ออย่างที่เราคุ้นชิน อีพีนี้โดดเด่นด้วยบรรยากาศไม่น่าไว้วางใจและตัวละครที่ดูหลอนๆ เสียแต่ว่า เดาเรื่องง่ายไปหน่อย ไม่มีอะไรเซอร์ไพรส์นัก

ตอนที่ 2 Little Red Riding Hood : อีพีสองมีเซ็ตติงที่กิ๊บเก๋ เป็นโลกยุคอนาคตที่ทุกอย่างแปรสภาพเป็นดิจิทัลและความเป็นจริงเสมือน (VR) หากแต่ยังมีมนุษย์บางกลุ่มที่โหยหาความจริงจับต้องได้ ตัวเอกเป็นเศรษฐีร่ำรวยล่อลวงหญิงยากไร้มาฆ่า เพราะเขาถวิลหาเนื้อและเลือดสดๆ ถือเป็นตอนที่รุนแรงสุดของซีรีส์ชุดนี้ (จนบางครั้งแอบคิดว่ามันต้องโหดขนาดนั้นเลยหรือ) แต่คอนเซปต์นั้นถือว่าน่าสนใจ

ตอนที่ 3 Hansel and Gretel : ยังเป็นเรื่องราวสองพี่น้องเจอบ้านกลางป่าเต็มไปด้วยขนมหวานแบบที่เราคุ้นชิน แต่เด็กสองคนนี้กลับอยู่ในโรงเรียนประจำที่มีบรรยากาศเคร่งครัดน่าขนลุก (ซึ่งบรรยากาศเหมือนกับนิยายเรื่อง Never Let Me Go ของคาสึโอะ อิชิงุโระ มากไปหน่อย) และอีพีนี้ก็หักมุมในทิศทางที่ไม่เกินคาดเดานัก

ตอนที่ 4 The Elves and the Shoemaker : ถือเป็นอีพีที่ผู้เขียนชอบมากที่สุด จากเรื่องราวของภูตจิ๋วที่ช่วยทำรองเท้า กลายมาเป็นนักเขียนที่ได้พบกับเด็กสาวลึกลับ จากนั้นก็มีต้นฉบับปริศนาวางอยู่บนโต๊ะทุกเช้า ช่วงแรกเขายังตั้งคำถามถึงที่มา แต่จากนั้นก็หลงระเริงไปกับความสำเร็จที่ได้มาจากงานอันไม่ได้ทำเอง เป็นการตั้งคำถามถึงศักดิ์ศรีของศิลปินและมนุษย์อย่างเจ็บปวด ทำให้เห็นว่าประเด็น Existential Crisis เป็นเรื่องคลาสสิกเสมอ

ตอนที่ 5 The Town Musicians of Bremen : เป็นนิทานที่ชาวไทยอาจไม่คุ้นสักเท่าไร ต้นฉบับจะว่าด้วยลา หมา แมว ไก่ ที่ช่วยกันต่อตัวเป็นเงาประหลาดเพื่อไล่โจร ฉบับอนิเมะดัดแปลงให้เป็นแนว Neo-Western (หนังคาวบอยร่วมสมัย) เล่าถึงผู้หญิง 4 คนที่ต้องต่อสู้กับเหล่าโจร แต่อีพีนี้ค่อนข้างจะทำเอามันจนไม่ค่อยเหลือความลึกซึ้งอะไร แม้จะพยายามชูเรื่องเฟมินิสต์ก็ตาม

ตอนที่ 6 Pied Piper of Hamelin : ถือเป็นอีพีปิดท้ายที่ดี เพราะเป็นการดัดแปลงแบบไม่แคร์ต้นฉบับเท่าไร นักเป่าปี่มีบทบาทเป็นเพียงคนแปลกหน้าที่เข้ามาในหมู่บ้าน ส่วนเรื่องราวหลักคือหมู่บ้านประหลาดที่ใช้ชีวิตแบบสังคมปิด มีหญิงชราเป็นผู้นำและคุมกฎเกณฑ์ทุกอย่าง เธอพยายามจับหลานสาวแต่งงานเพื่อจะสร้างครอบครัวและสืบทอดตำแหน่งผู้นำต่อไป แล้วยังมีตัวละครครูหนุ่มที่หลงใหลในนางเอก แต่ก็ต้องต่อสู้กับศีลธรรมในใจตัวเอง จุดเด่นของอีพีนี้คือทุกตัวละครล้วนเป็นสีเทา มีดีมีชั่วปนกันไป เสียดายแค่ว่าตอนจบออกจะหลุดโลกจนเบียวไปสักหน่อย

โดยสรุปแล้ว The Grimm Variations อาจไม่ใช่การตีความนิทานกริมม์ที่แปลกใหม่หรือออริจินอลมากนัก แต่ดูจนจบทั้งหกตอนก็เพลิดเพลินพอประมาณ ไม่ได้รู้สึกเสียเวลาชีวิตจนเกินไป และอย่างน้อยที่สุดหากพี่น้องกริมม์มีโอกาสได้ชม พวกเขาก็คงไม่หงุดหงิด ไม่หัวร้อน ไม่กำหมัด (เดาเอานะ) 

ที่มารูปประกอบ

https://twitter.com/NetflixAnime

The post The Grimm Variations : นิทานพี่น้องกริมม์ฉบับอนิเมะ ที่ทั้งเก๋สุด บ้งสุด และเบียวสุด appeared first on a day magazine.