auracherrybag, Author at a day magazine

“อย่าเสียงดัง ประชุมอยู่” เมื่อเรื่องเล็กๆ ในครอบครัวคือเรื่องใหญ่ในวันที่ติดแหง็กอยู่บ้าน

จิราภรณ์ วิหวา — Mon, 23 Aug 2021 19:51:48 +0000

ผ่านการเวิร์กฟรอมโฮม ล็อกดาวน์ที่ไม่ล็อกดาวน์ และปิดเมืองแน่นหนาสลับไปมากว่า 2 ปี ถ้าจะละไว้ไม่พูดถึงความเลวร้ายของโรคระบาด สภาพเศรษฐกิจ และการบริหารประเทศ (ที่จริงๆ ก็ละได้ลำบาก) เรื่องถัดมาที่ทุกคนน่าจะต้องเผชิญพอๆ กันคือภาวะชีวิตเฉา ใจแฟบ สมองขึ้นสนิม และความเปราะบางด้านความสัมพันธ์

หากโควิดทำให้เราเห็นปัญหาที่หมักหมมอยู่ในระบบการบริหารจัดการของภาครัฐ อีกสิ่งที่เราน่าจะเห็นชัดพอกันคือปัญหาความสัมพันธ์ของคนในครอบครัว

แม้จะอยู่ด้วยกันมาทั้งชีวิต แต่การอยู่บ้านเดียวกันแบบติดแหง็ก ยากที่จะหนีออกไปไหนก็ทำให้ปัญหาที่ซุกไว้ใต้พรม ยัดไว้ในลิ้นชัก หรือซ่อนไว้ใต้เตียง ถูกแผ่หลาออกมาให้ต้องเผชิญหน้า

เรื่องเล็กยิบย่อยอย่างล้างส้อมไม่สะอาด ตากผ้าไม่เป็นระเบียบ เปิดดูคลิปเสียงดัง หรือชอบแกล้งให้หมาเห่า (จนเสียงเข้าไมค์ตอนประชุม) มักกลายเป็นประเด็นที่ก่อการทะเลาะเบาะแว้งในบางบ้าน และเกิดเป็นสงครามประสาทเงียบงันในบางห้อง ทั้งที่ต้นเหตุล้วนมาจากเรื่องนิดเดียวทั้งนั้น

อย่าดูเบาหรือด้อยค่าเรื่องนิดเดียวเหล่านี้ เพราะเราต่างรู้ดีว่ามันใหญ่โตแค่ไหน

เรื่องบ่นจุกจิกเล็กๆ น้อยๆ รวมกันตลอดชีวิตมีค่าเท่ากับ “ฉันทำอะไรก็ไม่เคยถูกใจเธอ”

หากทำอะไรไม่เกรงใจกันซ้ำๆ รวมกันตลอดชีวิตมีค่าเท่ากับ “เธอไม่เคยเห็นหัวฉัน”

ถ้าไม่เคยได้รับในสิ่งที่ต้องการรวมกันตลอดชีวิตมีค่าเท่ากับ “ฉันไม่มีค่าเลยสำหรับเธอใช่ไหม”

เมื่อถูกหมางเมินทำเป็นไม่มีปัญหารวมกันตลอดชีวิตมีค่าเท่ากับ “เธอมันขี้ขลาด ไม่กล้ายอมรับความจริง”

ไม่ว่าจะเคยบอกรักกันบ่อยๆ หรือมักจะละไว้ในฐานที่เข้าใจ เราก็ไม่อาจปฏิเสธความรักที่มีต่อกันของคนในครอบครัวได้เต็มปากเต็มคำนักหรอก และสำหรับฉัน ปัญหาความสัมพันธ์ที่มีเงื่อนสำคัญเป็นความรักนี้ มันช่างเจ็บปวดเหลือเกิน

เราต่างเติบโตมาเจอสารพัดปัญหาความสัมพันธ์ คุณครูใจร้าย เพื่อนร่วมงานท็อกซิก เจ้านายเอาแต่ใจ เจ้าหน้าที่รัฐบ้าอำนาจ ฯลฯ แต่เมื่อได้ก่นด่า บ่นระบาย หรือผ่านพ้นปัญหานั้นๆ ไป เรามักจะเอาใจออกห่างจากความเจ็บปวดได้โดยง่าย คำอธิบายเรียบง่ายคือเพราะใจของเราไม่ได้อยู่กับพวกเขา

แต่กับคนในครอบครัว กับบุพการี กับพี่น้อง กับญาติสนิท กับสามีหรือภรรยาที่เราฝากหัวใจเอาไว้ กระบวนการหยิบกลับมาคืนที่เดิมมันกลับยากเย็น

ทุกครั้งที่ตระหนักถึงความเจ็บปวดหนักหน่วงนี้ในครอบครัว ฉันมักหลับตาฝันกลางวันว่ามันจะดำเนินไปเหมือนละครส่งเสริมความรักในครอบครัวสักเรื่อง ปัญหาทุกอย่างถูกเล่าด้วยภาพแฟลชแบ็ก แล้วเฉลยว่าเป็นเพียงความเข้าใจผิดและความบังเอิญผิดที่ผิดทาง อาจมีซีนอารมณ์เอ่ยปากทุ่มเถียง พร่ำบอกความในใจ น้ำตาของทุกฝ่ายรินไหล ก่อนที่จะมีเหตุการณ์บางอย่างมาคลี่คลาย อาจเป็นตัวร้ายกลับใจ อาจเป็นจดหมายที่เขียนทิ้งไว้ อาจเป็นใครสักคนลดทิฐิและเริ่มเข้าอกเข้าใจ แล้วทุกอย่างก็สวยงาม พระเอกนางเอกปรับความเข้าใจ พ่อแม่ยอมรับว่าเข้มงวดเกินไป หรือพี่น้องกลับมากอดกันกลมเกลียวเหมือนรูปถ่ายในอัลบั้มครอบครัว ไม่มีอีกแล้วความเจ็บปวดเก่าๆ ไม่มีอีกแล้วแผลที่ถูกกดทับซ้ำซาก โลกหลังความเข้าอกเข้าใจมันช่างงดงามปีติ

แล้วฉันก็ลืมตาเพื่อพบว่ามันยังคงอยู่ และทำได้เพียงรอให้เวลาพาความหมางเมินมึนตึงดำเนินไปสู่จุดที่แต่ละคน ‘ช่างมัน’ ได้

เราอาจจะกลับมากินข้าวโต๊ะเดียวกัน นั่งดูละครหลังข่าวด้วยกัน หรือแชร์คลิปตลกๆ ในไลน์กลุ่มครอบครัวให้คู่กรณีส่งสติ๊กเกอร์หรือพิมพ์ 555 กลับมา นี่เป็นวิธีที่ง่ายกว่า ประนีประนอมกว่า เพราะเราถูกทำให้เชื่อว่า ยังไงครอบครัวก็จะกลับมาเป็นเหมือนเดิม เหมือนที่ตอนเด็กๆ เราเห็นแม่ทะเลาะกับน้า ยายไม่พูดกับตา ป้าโกรธกับพ่อเรา ฯลฯ แล้วพวกเขาก็กลับมายิ้มให้กัน

แต่เมื่อไหร่ที่เราเชื่ออย่างนั้นจริงๆ ใจของเราก็หลุดหายไปไหนแล้วก็ไม่รู้

The post “อย่าเสียงดัง ประชุมอยู่” เมื่อเรื่องเล็กๆ ในครอบครัวคือเรื่องใหญ่ในวันที่ติดแหง็กอยู่บ้าน appeared first on a day magazine.

ความเชื่องแบบเด็กดีที่สะสมในตัวฉัน ถึงวันที่จะต้องกำจัดมันออกเสียที

จิราภรณ์ วิหวา — Sat, 31 Jul 2021 03:05:05 +0000

เด็กดี ตั้งแต่ชีวิตเข้าสู่เกณฑ์การวัดมาตรฐานการอ่านออกเขียนได้ ฉันก็ถูกจัดอยู่ในหมวดหมู่เด็กดีโดยไม่ต้องพยายามมากนัก แค่ท่องจำ ก ไก่ ถึง ฮ นกฮูกได้ก่อนเพื่อน ผสมคำอ่านออกได้รวดเร็ว เขียนตัวบรรจงตรงบรรทัด คุณครูประจำชั้นก็กล่าวถึงฉันต่อหน้าเพื่อนให้เอาเยี่ยงอย่าง เรียกชื่อฉันชัดถ้อยชัดคำพร้อมน้ำเสียงชื่นชม และประคบประหงมกว่าใคร ซึ่งนั่นส่งผลให้เพื่อนๆ ประถมหนึ่ง (ที่เด็กเกินกว่าจะรู้ว่าเด็กดีคืออะไร) จัดฉันอยู่ในหมวดหมู่เด็กที่ทำอะไรก็ไม่ผิดไปด้วยอย่างไม่คิดตั้งคำถาม

ตามประสาเด็กที่เติบโตในโรงเรียนเล็กๆ ชานเมืองในยุคต้น 90s รูปแบบการศึกษาของเด็กยุคเดียวกันไม่แตกต่างมากนัก ครูประจำชั้นมักต้องหายไปประชุมกับครูใหญ่ แล้วสั่งให้หัวหน้าห้องจดชื่อคนที่คุยและลุกออกจากโต๊ะ บางวันก็มีเด็กทนไม่ไหว หยุกหยิกยุกยิก ก่อความไม่สงบแค่ 3-4 คน แต่บางวันก็คล้ายมีจลาจลที่เด็กทั้งห้องลุกออกจากโต๊ะแล้ววิ่งป่วนจนเกินห้ามปรามเด็กดี

ใช่ ในวันจลาจลอย่างนั้น เด็กดีอย่างฉันก็จะออกมาวิ่งด้วย

แต่เมื่อผู้ถือกฎไม้เรียวกลับมาที่ห้อง หัวหน้าห้องมักจะรายงานว่ามีเพียงตัวหัวโจก เพื่อนสนิทของหัวโจก ส่วน ‘ฉัน’ ที่ไม่ได้ออกไปเล่นซนเหมือนเพื่อนคนอื่นก็ทำได้เพียงนั่งนิ่งเงียบรอดูเพื่อนเรียงแถวโดนไม้เรียวฟาดก้นทีละคน ทีละคน จนเป็นเรื่องชินตา เพราะภาพเดียวกันนี้ย่อมวนเวียนเกิดซ้ำ เกิดแล้ว เกิดเล่า อยู่เช่นนี้ ตั้งแต่ชั้นประถมยันมัธยมปลาย

เมื่อถึงวัยรุ่นที่เริ่มตั้งคำถาม แทนที่จะสงสัยในระบบการศึกษา ฉันกลับนึกสงสัยเพื่อน ‘เด็กไม่ดี’ ที่ขยันหาเรื่องให้ถูกดุด่าหรือฟาดตีเป็นประจำ ฉันไม่เข้าใจเพื่อนเด็กหญิงที่แอบซอยผม ไม่เก็ตเพื่อนผู้ชายที่แอบไปสูบบุหรี่ในห้องน้ำ และโกรธด้วยซ้ำที่เพื่อนสนิทไม่ตั้งใจเรียน

สำหรับฉันในตอนนั้น การเป็นเด็กดีมันง่ายกว่าทำตัวผิดระเบียบตั้งเยอะ มีกฎอะไรก็ทำไป เขาไม่อยากให้เราทำอะไรก็อย่าไปทำ แค่ทำอย่างนี้ ชีวิตก็ไม่ต้องเจอเรื่องยุ่งยาก ไม่ต้องยืนเข้าแถวรอไม้เรียวฟาดก้นให้เจ็บแสบ ไม่ต้องเดินหลบๆ ซ่อนๆ เวลาผ่านหน้าห้องพักครู ไม่ต้องถูกตะคอกหรือดุด่าด้วยคำร้ายๆ แบบที่พ่อแม่เรายังไม่เคยพูดให้ได้ยิน

อย่าเพิ่งเบ้หน้าใส่ฉัน เพราะฉันเองก็มีเหตุการณ์หนึ่งทำให้เริ่มฉุกคิดตั้งคำถามอีกแบบเหมือนกัน

บ่ายวันหนึ่งตอนอยู่ชั้น ม.5 โรงเรียนมีแคมปัสทัวร์ที่ศิลปินวัยรุ่นมาเปิดคอนเสิร์ตในโรงเรียน แค่เสียงซาวนด์เช็กดัง ใจฉันก็เต้นตึกตักแล้ว เพราะหลังจากผ่านคอนเสิร์ตปีใหม่ที่ได้ไปลองกรี๊ดสุดเสียงหน้าเวทีมา ฉันก็รอคอยวันนี้ใจจดจ่อ

แต่ไม่รู้อีท่าไหน คุณครูห้องสหกรณ์ที่สอนวิชาภาษาไทยเรียกฉันเข้าไปพบก่อนคอนเสิร์ตเริ่ม แล้วบอกว่า “วันนี้ไม่มีเรียน มาช่วยครูหน่อยแล้วกันนะ เธอคงไม่ไปดูหรอกใช่ไหมคอนเสิร์ตอะไรนั่นน่ะ”

ด้วยความเด็กดีค้ำคอ ฉันได้แต่รับผ้าขี้ริ้วมาอย่างงงๆ แล้วปีนไปเช็ดเหล็กดัดอมฝุ่นเหนือช่องหน้าต่างยาวเหยียดอย่างรีบเร่งแข่งกับเสียงกลองและเบสที่ดังมาถึง โดยหวังแค่ว่าให้ทันวงสุดท้ายที่เล่นก็ยังดี

ซีนต่อจากนั้นเป็นภาพฝังใจ หลังจากซักผ้าฝุ่นเขรอะตากเสร็จ ฉันยกมือสวัสดีคุณครูแล้วรีบวิ่งไปที่สนาม เบียดเสียดเด็กนักเรียนที่ยืนออเต็มพื้นที่หวังจะตามหาเพื่อนในกลุ่มที่เดาว่าอยู่หน้าเวทีแน่ๆ แต่เมื่อถึงที่หมาย นักร้องบนเวทีก็บอกว่า “ฝากติดตามผลงานของเราด้วยนะคร้าบ!” ก่อนที่ทุกอย่างจะจบลง (แม้แต่อังกอร์ เขาก็ได้เรียกร้องกันไปแล้ว!)

ตอนที่เพื่อนถามว่าฉันหายไปไหนมา เป็นครั้งแรกที่ฉันนึกอิจฉาคนที่ไม่มีตำแหน่งเด็กดี

และคล้ายถูกลงโทษ หลังจากวันนั้นฉันก็เริ่มมีโอกาสได้รับรู้ความเจ็บปวดของเพื่อนเด็กดื้อที่ฉันเคยนึกหงุดหงิดใจ

ฉันใจหายวาบเมื่อได้ยินครูผู้หญิงถามเพื่อนที่ใส่กระโปรงสั้นตามสมัยนิยมตอนนั้นว่า “พุงป่องแบบนี้ท้องหรือเปล่า” ฉันโคตรไม่เข้าใจที่ครูฝ่ายปกครองเรียกเพื่อนที่เรียนดีขึ้นผิดหูผิดตาไปตรวจฉี่ว่าเสพยาบ้าไหม ทั้งที่เขาแค่ตั้งใจอ่านหนังสือเพราะอยากเข้ามหา‘ลัยให้ได้ ฉันเบื่อที่ครูแนะแนวเอาแต่เล่าเรื่องลูกตัวเองให้ฟัง และฉันเสียใจที่สุดเมื่อเห็นเพื่อนร้องไห้อย่างหนักเพราะถูกครูคนหนึ่งถามว่า “พ่อแม่ไม่ตั้งใจให้เธอเกิดมาเหรอ” จากอีแค่ตอบคำถามในห้องเรียนไม่ได้เท่านั้น (ที่จริงครูใจร้ายคนนั้นตายไปแล้ว ฉันไปงานศพด้วย ตั้งใจไปเพื่อบอกครูว่าฉันไม่อโหสิกรรมให้หรอก–ในขณะที่เพื่อนคนนั้นยังไม่ผูกใจเจ็บเท่าฉัน)

ม.6 เทอมสุดท้าย ฉันกลายเป็นเด็กที่หัดผิดระเบียบเท่าที่ทำได้ เช่น ใส่กระโปรงสั้นอย่างที่ครูห้าม (และโดนหยิกแขนจนเนื้อเขียวเป็นครั้งแรก) ไปโรงเรียนสายเพื่อต่อแถวถูกไม้เรียวฟาดตามกฎ หรือลองโดดเรียนวิชาแนะแนวที่เบื่อดู แต่นั่นก็ไม่อาจเปลี่ยนแปลงอะไรได้

วิธีคิดแบบเด็กดียังคงฝังแน่นในตัวฉันจนกลายไปเป็นผู้ใหญ่ แม้จะหย่อนยานกับกฎงี่เง่า ข้ามเส้นศีลธรรมอันดีบางข้อมาได้ แต่โดยรวมฉันก็ยังยอมจำนนกับระบอบที่รู้แก่ใจว่าแย่แค่ไหน แต่ในเมื่อมันเกินกว่าที่เราจะแก้อะไรได้ เราจึงเลือกที่จะทำสิ่งดีๆ เล็กๆ เพื่อแลกกับการได้รับสิ่งดีๆ เล็กๆ กลับมา

กว่าจะขัดถูให้คราบ ‘เด็กดี’ ที่ฝังแน่นนี้หลุดออกมาได้บ้าง ก็ผ่านไปหลายรัฐประหารเหลือเกิน

ช่วงนี้ ฉันยอมสละเวลาชีวิตจำนวนหนึ่งไปกับการทุ่มเถียงเรื่องดีเลวกับผู้คนผ่านช่องคอมเมนต์และ direct message (ฉันไม่ชอบการพูดลอยๆ ในหน้าวอลล์ตัวเอง รู้สึกว่ามันชวนให้ตีความหลากหลายจนเกินไป) ออกตัวเลยนะว่าความเป็นเด็กดีในตัวที่ยังเหลืออยู่ ทำให้ฉัน ‘ค่อนข้าง’ เข้าใจวิธีคิดของคนที่เฝ้าบอกให้เรามองโลกในแง่ดี คนที่ไม่อยากวิจารณ์รัฐบาลแม้ตัวเองจะได้รับผลกระทบ หรือคนที่ไม่อาจมูฟออนจากชุดความดีเดียวได้ ฯลฯ

เพราะฉันรู้ว่ามันยากเหลือเกินที่จะยกมือบอกครูว่า เราเองก็ลุกออกจากโต๊ะไปวิ่งเล่นกับเพื่อนเหมือนกัน มันน่าอายจนไม่อยากไปโรงเรียน เมื่อเพื่อนทั้งห้องจับคู่ล้อเรากับเพื่อนที่อ่านหนังสือไม่ออก มันต้องทำเป็นไม่ได้ยิน เมื่อเพื่อนหลังห้องซุบซิบกันว่าเราได้เกรดสี่เพราะสนิทกับครู และมันง่ายกว่ามาก หากเราเพิกเฉยต่อทุกความถูกผิด เพราะเราจะไม่ต้องได้รับผลกระทบอะไรเลย

แต่ไม่มีอะไรรับประกันว่าเราจะเพิกเฉยได้ตลอดไปหรอกนะ

เพราะวันใดที่เรา ‘รู้สึก’ ถึงความเจ็บปวดจากสิ่งที่เราจำยอม จะด้วยเราเจ็บปวดเอง หรือเรารับรู้ความเจ็บปวดของคนอื่นได้ เราจะโกรธตัวเองเหลือเกินที่เงียบอย่างนั้น—และเราจะไม่อาจเงียบได้อีกต่อไป

The post ความเชื่องแบบเด็กดีที่สะสมในตัวฉัน ถึงวันที่จะต้องกำจัดมันออกเสียที appeared first on a day magazine.

โกรธประเทศจนไม่เป็นอันทำอะไร เรียนรู้วิธีขจัดคราบความโกรธฝังแน่นด้วยวิถีแม่บ้าน

จิราภรณ์ วิหวา — Thu, 17 Jun 2021 11:05:00 +0000

โกรธ โกรธ โกรธ และโกรธ ความโกรธ

ช่วงที่ผ่านมาฉันไม่สามารถ ‘ไม่โกรธ’ สิ่งที่เผชิญอยู่ในแต่ละวันได้เลย ภาวะโรคระบาดระลอกใหม่ที่รัฐจัดการไม่ได้ทั้งที่มีเวลาเตรียมพร้อมร่วมปี การพยายามปกป้องความล้มเหลวที่ว่าด้วยตรรกะพิกลพิการ วิธีเอากฎหมายมาเป็นเครื่องมือทำลายคนเห็นต่างอย่างน่าไม่อาย การสื่อสารของเพื่อนที่ชวนให้สงสัยว่าเราอยู่กันคนละโลกใช่ไหม

หรือแม้แต่การโกรธตัวเองที่ทำอะไรไม่ได้นอกจากแสดงออกซึ่งความโกรธนี้ในหน้าวอลล์ของตัวเอง หรือพยายามพิมพ์เหตุผลยาวเหยียดในช่องคอมเมนต์ใต้โพสต์บิดเบี้ยวของรัฐมนตรี หน่วยงาน หรือ ‘ผู้ใหญ่’ ที่การกดโกรธก็ไม่ทำให้หายขุ่นข้องใจ

ฉันรู้ ประโยครสพระธรรมอย่าง ‘โกรธคือโง่ โมโหคือบ้า’ ยังติดอยู่ในหัว และรู้ว่าก็ใกล้จะบ้าเข้าจริงๆ นั่นแหละ ฉันหงุดหงิดง่าย ความอดทนต่ำ ร้องไห้โฮออกมาได้เลยหากเจอข่าวเศร้า แต่กลับไม่อาจร่าเริงยิ้มกว้างได้แม้พอจะมีข่าวดีขึ้นมา

ฉันบ่นกับครูโยคะที่นัดเจอกันผ่านหน้าจอทุกคลาสว่าปวดหัวจะระเบิดและรู้สึกแย่เหลือเกิน ท่าอาสนะที่เคยทำได้ก็เขม็งเกร็งขัดข้อง ครูโยคะบอกว่าความเครียดและความโกรธกดลงอยู่บนบ่าฉัน (ในความหมายตามนั้น ไม่ใช่เปรียบเปรย) กล้ามเนื้อที่บ่าตึงจนเจ็บปวด ส่งผลให้มันลามไปกินหัวและป่วยจนชักจะส่งผลกระทบต่อการงานที่ทำ

ยืดเหยียดก็แล้ว Social Detox ก็แล้ว บอกตัวเองซ้ำๆ ว่าอย่าโกรธๆ ก็แล้ว แต่อาการก็ไม่ยักจะดีขึ้น จนกระทั่งงานการทั้งหลายที่ผัดผ่อนมาจนถึงเดดไลน์ ช่วงเวลาเส้นตายที่ชีวิตมักจะหาทางออกให้เราเอง ฉันก็พบว่า การทำงานบ้านช่วยกอบกู้สติที่ขุ่นมัวจากความโกรธ ให้กลับมาฟังก์ชั่นและทำสิ่งที่ต้องทำให้ลุล่วงได้

แม้มันจะดูบ้าบออยู่สักหน่อยที่จะต้องส่งงานก่อน 6 โมงเย็น แต่ 4 โมงเย็นก็ลุกจากโต๊ะไปกวาดห้อง เดี๋ยวจะมีประชุมปรับแผนงานกับลูกค้าตอนบ่ายสอง ก็ใช้เวลา 15 นาทีสุดท้ายก่อนประชุมไปกับการพับผ้า หรือง่วงจนตาจะปิดแต่ยังนอนไม่ได้จนกว่าจะส่งงานลุล่วง ฉันก็ยังใช้เวลาสั้นๆ หลังแวบไปเข้าห้องน้ำในการขัดอ่างล้างหน้าเสียหน่อย

ความโกรธ ยิ่งขอบเขตของงานบ้านชัดเจนเท่าไหร่ ยิ่งช่วยเรียกสติได้ดีเท่านั้น คล้ายกับฉันจะรู้ได้ทันทีว่าเมื่อเช็ดคราบน้ำจากกระจกบานนี้สำเร็จแล้ว ฉันจะกลับไปทำงานที่งมอยู่นานให้เสร็จได้

ฉันเคยหาคำตอบในเชิงจิตวิทยา นักวิจัยมากมายพูดตรงกันว่า ความรกรุงรังก่อกวนคุณภาพชีวิตและสมาธิของเราแน่นอน เรามักมีเปอร์เซ็นต์หดหู่และห่อเหี่ยวใจมากกว่าหากบ้านที่เราอาศัยอยู่ระเกะระกะหรือเต็มไปด้วยงานบ้านที่ยังจัดการไม่เสร็จ

มอตโต้ ‘ชีวิตดีขึ้นทุกด้านด้วยการจัดบ้านแค่ครั้งเดียว’ ของคนโดะ มาริเอะ จึงไม่ได้เป็นเมจิกเกินจริง

ยิ่งในยามที่ชีวิตเครียดเคร่งและรู้สึกยากเย็นด้วยเงื่อนไขเรื่องโรคระบาด การจัดการของรัฐ ไปจนถึงสภาพเศรษฐกิจ ทำให้เรา ‘ควบคุมอะไรไม่ได้’ การที่ได้ลงมือทำเรื่องง่ายๆ ที่ควบคุมได้ มองเห็นเป้าหมาย และทำมันสำเร็จ จะช่วยเยียวยาเราได้มากกว่าที่คิด เมื่อเราถูพื้นห้องเราจะสะอาด เมื่อเราเก็บตู้เย็นเราจะมีที่ว่างใส่อาหารมื้อใหม่ เมื่อเราซักผ้าแต่เช้าเราจะมีเสื้อผ้าหอมแดดใส่ (หากฝนไม่ใจร้ายตกหนักใส่เราซะก่อน)

งานบ้านที่เคยเกี่ยงงอนไว้ก่อน กลายเป็นเสื้อชูชีพของฉันไปเสียแล้ว

แน่นอน บางคนอาจเป็นการเล่นเกมให้ผ่านด่าน บางคนอาจเป็นการทำงานง่ายๆ อย่างการเช็กอีเมลให้หมด หรือบางคนขอแค่ได้กินอิ่มท้องก็พร้อมเดินหน้า–วิธีการเหล่านี้คือเครื่องมือที่เราต้องหาให้เจอ แล้วหยิบมาใช้เพื่อป้องกันไม่ให้ชีวิตดำดิ่ง

ไม่มีเงื่อนไขของใครเหมือนกัน ด่านที่ต้องเอาชนะของแต่ละคนก็ยาก-ง่ายแตกต่าง ฉันได้แต่หวังให้ทุกคนหาเจอและผ่านพ้นมันไปได้เท่าที่ใจยังไหว

จากฉัน ผู้กำลังขัดคราบน้ำมันออกจากเตาอบอย่างขะมักเขม้นระหว่างการเขียนต้นฉบับ ส่วนคราบโกรธฝังแน่นที่มีต่อรัฐ ฉันตั้งใจจะปล่อยไว้ เมื่อไหร่มีโอกาสใช้สิทธิในการโหวตได้ ฉันมั่นใจจำแม่นเหลือเกินว่าใครทำอะไรไว้บ้าง!

The post โกรธประเทศจนไม่เป็นอันทำอะไร เรียนรู้วิธีขจัดคราบความโกรธฝังแน่นด้วยวิถีแม่บ้าน appeared first on a day magazine.

เส้นบางๆ ระหว่างการดูแลตัวเองให้สุขภาพดี กับการวิ่งตามบิวตี้สแตนดาร์ด

จิราภรณ์ วิหวา — Sat, 15 May 2021 04:22:22 +0000

ในสุดสัปดาห์ที่กรุงเทพฯ บ่มพายุฤดูร้อนเอาไว้ในความระอุจนบวมเป่ง บรรยากาศเหนอะหนะสะสมจนแทบทนไม่ได้ และสถานการณ์โรคระบาดดูจะจางไป (ก่อนที่จะกลับมาใหม่เพราะรัฐบาลไม่เอาไหน!) ฉันกับครอบครัวเห็นดีเห็นงามร่วมกันที่จะสร้างทริปฉุกเฉินระยะสั้น และมุ่งหน้าไปทะเล

ฉันไม่ใช่นักถนัดเที่ยว แม้จะเป็นทริประยะสั้นเช้าไปเย็นกลับในจังหวัดใกล้บ้านก็ไม่ใช่พฤติกรรมที่ทำจนคุ้นเคย แค่รถวิ่งบนทางหลวง มองเห็นภูเขาใกล้ขึ้น ใกล้ขึ้น และเห็นเส้นตัดฉับระหว่างทะเลกับท้องฟ้าก็เป็นเรื่องพิเศษแล้วสำหรับฉัน

แต่ด้วยความตื่นเต้นและอยากรีบเร่งไปกินข้าวกลางวันแปลกใหม่ ทำให้ฉันคว้ามาได้แค่หน้ากากอนามัย กระบอกน้ำดื่มที่ใส่น้ำแข็งเย็นเจี๊ยบ และหนังสือเล่มหนาที่อ่านค้างไว้ ลืมครีมกันแดด SPF สูง และสารพัดเครื่องป้องกันแดดแจ๋อย่างที่ควรจะมีไปหมด

ฉันเริ่มเสิร์ชหาบีชคาเฟ่ไว้นั่งแหมะมองทะเล เลือกเอาที่มีบีนแบ็กให้นอนเอกเขนกใกล้คลื่น เมื่อไปถึง ฉันก็เดินฉับๆ เตรียมหย่อนก้นและสั่งเบียร์เย็นๆ มาดื่ม แต่แทนที่จะได้ทิ้งตัวหนำใจ พนักงานกลับออกโรงห้ามและผายมือไปยังที่นั่งด้านในใต้ร่มไม้พร้อมพัดลมจ่อทั่วทิศทาง ทั้งยังแนะนำอย่างใจดีว่าแดดตรงนี้ร้อนเกินไป สักหกโมงเย็นถึงจะชิลล์พอเพลิน

เมื่อทำตามพนักงานบอกได้หนึ่งยกก็ยังไม่แล้วใจ ฉันจึงทิ้งครอบครัวที่นั่งไถหน้าจออยู่ในร่ม และเดินไปหย่อนก้นลงตรงจุดที่แดดเผานั้น เฝ้ามองคลื่นที่ระริกระรี้แดด พยายามสูดหายใจลึกๆ กักลมทะเลที่ยังเบาบางใส่ปอด และค่อยๆ รู้สึกถึงแดด แน่นอน มันร้อนอย่างไม่ต้องสงสัย แต่อีกใจก็รู้สึกสดชื่นผิดสังเกต ฉันยื่นแขนยื่นขาและถอดหน้ากากให้หน้าโล้นๆ ไร้ครีมป้องกันออกไปรับแดดบ่ายจ้าจนทั่ว แล้วก็รู้สึกดีจนต้องยิ้มออกมา

ฉันนั่งอยู่จนแดดเริ่มเปลี่ยนอุณหภูมิ แล้วนึกสงสัยว่าตั้งแต่เมื่อไหร่ที่ฉันเริ่มกลัวแดดและกลัวดำจนจำความรู้สึกดีที่อยู่กลางแดดไม่ได้

ที่แน่ๆ คือไม่ใช่สมัยยังเป็นเด็ก เพราะเด็กผิวสีเหลืองซีดอย่างฉันมักถูกพี่น้องผิวสีแทนเข้มที่ที่โตมาด้วยกันพูดใส่หน้าเป็นประจำว่า “ดำดีสีไม่ตก ขาวสกปรกคบไม่ได้” ฉันในวัยเด็กจึงพยายามตากแดดเพื่อจะผิวเข้มเหมือนคนอื่น และไม่อยากเป็นคนคบไม่ได้แม้จะไม่รู้ความหมายแน่ชัดนัก

พอนึกย้อนไปทีไรก็รู้สึกย้อนแย้งทุกที ในขณะที่โลกใบเล็กรอบบ้านพยายามบี้แบนเด็กผิวซีดอย่างฉัน โลกที่โรงเรียนกลับล้อเพื่อนผิวเข้มอีกคนว่าเป็น ‘อีดำตับเป็ด’ แต่ก่อนที่ฉันจะเข้าใจเรื่องการรวมกันของคนเหมือนเพื่อแปะป้ายคนต่าง เราก็เติบโตไปเป็นกลุ่มเป้าหมายของครีมหน้าขาวอมชมพูที่อยากมีเฉดผิวขาวใสขึ้น กลายเป็นผู้ใหญ่ในยุคที่มีแอพฯ ปรับแต่งภาพถ่าย ดึงเฉดผิวให้ได้ดั่งใจในเวลาต่อมา และเลือกที่จะเป็นเหมือนๆ กับคนอื่นไปเองโดยไม่รู้ตัว

เป็นคนผิวขาว เป็นคนหน้าใสไร้สิว เป็นคนผิวเนียนละเอียดเหมือนไม่มีรูขุมขน เป็นคนผอมไร้ไขมันส่วนเกิน เป็นคนผมดกดำสลวยไร้รังแคและผมขาว เป็นคนจมูกโด่งเป็นสันคม เป็นคนฟันขาวเรียงเป็นระเบียบไม่ยื่นเหยิน เป็นคนแขนขาเรียวเล็ก เป็นคนรักแร้ขาวเนียน เป็นคนไร้ริ้วรอยแม้อายุจะมากขึ้น ฯลฯ

แน่นอน มันมีเส้นแบ่งบางๆ ระหว่างการดูแลตัวเองให้สุขภาพดี กับเป็นคนที่เหนื่อยวิ่งตามพื้นที่ปลอดภัยในบิวตี้สแตนดาร์ด

ฉันเคยเล่าไปแล้วเรื่อง Body Positivity เทรนด์ที่ชวนให้ทุกคนเคารพความงามของกันและกันโดยไม่แปะป้ายตัดสิน ว่าในช่วงไม่กี่ปีมานี้ เราเริ่มเห็นการตื่นตัวในประเด็นนี้มากขึ้น มีเครื่องสำอางที่เคารพสีผิวที่หลากหลาย มีนางแบบพลัสไซส์ให้แบรนด์ชุดชั้นในชื่อดัง และมีการย้ำกันชัดๆ ว่าเราควรเคารพรูปร่างหน้าตาและสีผิวของเราอย่างที่เราเป็น

เราเริ่มไม่หัวเราะแหะๆ ก้มหน้าก้มตาเมื่อญาติผู้ใหญ่ทักว่าเราอ้วนจัง โทรมจริง เราด่าเพื่อนกลับได้เมื่อมันเผลอล้ำเส้นเราเรื่องหน้าตา เรากล้าฉอดผู้ใหญ่ในโลกออนไลน์ที่ยังหลงอยู่ในวิธีคิดเก่าๆ แต่ทำไมเรายังวิ่งหนีแดดด้วยหวังว่าผิวเราจะไม่หม่นหมองดำคล้ำ ทั้งที่อยู่ใต้แสงอาทิตย์ในประเทศแถบเส้นศูนย์สูตร และครีมกันแดดก็ช่วยอะไรเราไม่ได้ขนาดนั้น

ดูเหมือนว่าการอัพเกรดตัวเองจากสิ่งที่ฝังหัวมาน่าจะเป็นเรื่องยากที่สุด!

แม้จะไม่ถนัดเทคโนโลยีนัก แต่ฉันก็ชอบเวลามันเตือนให้เราอัพเดตระบบปฏิบัติการเมื่อถึงเวลาเหมาะสม บางทีฉันก็อยากให้มีสิ่งนี้แจ้งเตือนในชีวิต เช่น ถึงเวลาแล้วที่เธอจะเลิกกลัวแดดกลัวดำเสียที ยอมรับเถอะว่าแก่แล้วหน้าต้องเหี่ยวหรือมีรอยตีนกา เลิกกินลูกปลาตัวเล็กๆ ที่ทำให้ระบบนิเวศทางทะเลพัง ถึงเวลาต้องกล้าปฏิเสธสิ่งบิดเบี้ยวที่ทำตามๆ กันมา หรือเลิกยอมจำนนและเชื่อว่าสังคมแสนเหลื่อมล้ำนี้ไม่มีทางเปลี่ยนแปลง

ใช่–จะเรื่องเล็กจิ๋วแค่สีผิวตัวเอง หรือเรื่องใหญ่โตระดับโครงสร้างสังคม มันก็เปลี่ยนแปลงได้ทั้งนั้น

ลมทะเลพัดเข้าฝั่งแรงเข้า แดดหลบหายไปผสมสีกับเมฆจนกลายเป็นโมงยามแสนสวย ได้เวลากลับบ้าน ใช้ชีวิตประจำวันอย่างที่เคยเป็น

แต่ในชีวิตประจำวันหลังจากนี้ จะไม่มีการวิ่งหนีแสงแดดอีกแล้ว

The post เส้นบางๆ ระหว่างการดูแลตัวเองให้สุขภาพดี กับการวิ่งตามบิวตี้สแตนดาร์ด appeared first on a day magazine.

ฉันมันไม่มีศาสนา ขอเธอนั้นอย่ามาตัดสินกัน

จิราภรณ์ วิหวา — Mon, 19 Apr 2021 02:59:04 +0000

น่าจะเป็นตอนทำบัตรประชาชนครั้งที่ 2 ที่ฉันบอกกับเจ้าหน้าที่ว่าขอไม่ระบุศาสนาลงไปบนบัตร ไม่มีศาสนา

ฉันเตรียมเหตุผลไปอย่างดี เพราะการทำบัตรครั้งแรกตอนอายุ 15 (ในยุคนั้น) ฉันเคยขอแบบเดียวกันนี้แต่ไม่สำเร็จ เรื่องมันเริ่มต้นเมื่อเจ้าหน้าที่สะดุดไปหนึ่งจังหวะ ลอบยิ้มบางๆ แล้วถามว่าครอบครัวนับถือศาสนาอะไร จากนั้นก็แนะนำฉันว่าให้ใส่ไว้ดีกว่า เพราะถ้าประสบอุบัติเหตุหรือเสียชีวิต เขาจะได้รู้ว่าต้องจัดการร่างภายใน 24 ชั่วโมงตามหลักศาสนา ซึ่งเมื่อแม่ได้ยินอย่างนั้น ก็ขอร้องแกมบังคับให้ฉันทำตามที่เจ้าหน้าที่บอก

ฉันไม่ใช่เด็กดื้ออะไร แค่โพล่งว่าจะไม่ใส่ศาสนาลงไปก็เป็นเรื่องน่าตกใจมากแล้วสำหรับแม่ จำไม่ได้แล้วว่าต้องคุยหรือเคลียร์กันต่อไหม แต่สุดท้ายเมื่อได้เวลาทำบัตรประชาชนครั้งใหม่ ฉันก็ยังตั้งใจทำอย่างเดิม

ฉันโตมาในบ้านสองวัฒนธรรม ครอบครัวฝั่งพ่อเป็นมุสลิม ส่วนครอบครัวแม่เป็นชาวพุทธถ้วนหน้า แม่เข้ารีตเป็นมุสลิมเมื่อเข้าพิธีแต่งงาน ฉันจึงเป็นเด็กที่มี ‘ชื่อแขก’ ที่ครูสอนศาสนาคนหนึ่งตั้งให้ ฉันเรียนอ่านเขียนภาษาอาหรับ (แต่ไม่จริงจังนัก–เพราะทั้งแม่และพ่อไม่อยากตื่นไปส่งที่โรงเรียนแต่เช้า ก่อนเข้าเรียนวิชาปกติ) ฉันตามป้าๆ และพี่ๆ ไปละหมาดที่สุเหร่าเป็นบางที (ด้วยเหตุผลว่าพื้นหินอ่อนที่สุเหร่านั้นสวยและเย็นดีจัง) ฉันถูกสั่งห้ามไม่ให้กินหมู ไม่ให้เล่นกับหมา และห้ามชี้นิ้วไปที่กุโบร์ (สุสาน) นอกจากนั้นไม่ได้มีความเข้าใจอะไรจริงจัง

ขณะเดียวกัน ฉันก็ถูกกะเตงไปร่วมงานสวดศพญาติผู้ใหญ่ฝั่งแม่บ่อยมาก ยายก็ชอบจ้างให้อ่านบทสวดมนต์ให้ฟัง โรงเรียนมีชั่วโมงพุทธศาสนาที่ต้องสวดมนต์และนั่งสมาธิยาวนาน แม้จะไม่ได้พนมมือก้มกราบ แต่ดูเหมือนฉันจะจำบทสวดบาลีได้คล่องกว่าซูเราะห์ภาษาอาหรับ ท่องเป็นนกแก้วนกขุนทองได้โดยไม่เข้าใจคำแปลสักตัว

แต่นั่นก็ทำให้ฉันในวัยประถมมีคำถามมากมาย เรามีสวรรค์หลากแบบใช่ไหม นรกมีรุ่นเฉพาะของใครของมันใช่หรือเปล่า พระเจ้าได้ยินพรที่ทุกคนขอจริงเหรอ ทำไมไม่ให้แม่กับน้าคืนดีกันอย่างที่ขอไปซะที มีศาสนาไหนไม่มีนรกไหม ถ้าเรานับถือแล้วตายไปจะได้ไม่ตกนรก (เป็นเด็กที่มั่นใจมาแต่ไหนแต่ไรว่าคงไม่ได้ขึ้นสวรรค์!)

บวกกับการถูกจับจ้องว่าแตกต่างอยู่ตลอดเวลา เป็นคนเดียวในห้องเรียนที่ไม่นับถือศาสนาพุทธ เป็นเด็กในซอยคนเดียวที่ไม่ไปเรียนศาสนาที่สุเหร่า ผลลัพธ์คือการไม่รู้สึกเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับศาสนาไหน แล้วจู่ๆ ความคิดว่าไม่ต้องมีศาสนาก็ได้ กลายเป็นคำตอบ

นอกจากการกระทำเชิงรูปธรรมว่าไม่ระบุศาสนาลงในบัตรประชาชน (พบสายตาตัดสินหลากหลายรูปแบบ เข้มข้นบ้าง เจือจางบ้าง ต่างวาระไป) ก็ดูเหมือนว่าการไม่มีศาสนาก็ไม่มีพิธีกรรมอะไรที่ต้องทำขนาดนั้น แต่ที่จริงแล้วมันกลายเป็นความยุ่งยากอยู่ไม่น้อย ฉันต้องคอยตอบคำถามเพื่อนซ้ำๆ ว่าทำไมกินหมูแล้วล่ะ ที่ไม่อยากมีศาสนาเพราะอยากกินหมูเท่าไหร่ก็ได้ใช่ไหม หรือต้องระวังว่าจะไม่พูดอะไรให้เพื่อนมุสลิมรู้สึกว่าถูกลบหลู่ ขณะเดียวกันเราก็ต้องพยายามไม่ให้ญาติฝั่งพ่อรู้ว่าฉันไม่อยู่ในรูปในรอยที่เขาเชื่ออีกต่อไป การเป็นอื่นในศรัทธาที่เหนียวแน่นเป็นเรื่องยาก สิ่งที่เห็นชัดๆ คือทุกครั้งที่เข้าไปเยี่ยมหลุมศพพ่อในสุสาน ฉันจะถูกปรายตามองว่าทำไมไม่สวมฮิญาบ หรือบางคนก็แสดงออกว่าไม่อยากสุงสิงด้วยอย่างโจ่งแจ้ง ซึ่งฉันก็เข้าใจดีว่าหลายคนคงไม่สบายใจในความเป็นอื่นนี้ แต่บางอากัปที่ได้รับก็ยากจะเฉยชา

หรือกับสังคมในวงที่กว้างออกมา คนไม่มีศาสนาก็ยังถูกมองเป็นพวกต่อต้านสังคม หนักกว่านั้นคือเป็นพวกไม่มีศีลธรรมในใจ ใช้ชีวิตเลวทรามไร้หลักยึด หรือถูกค่อนขอดว่าแค่อยากจะทำตัวเท่ แปลกแยกไปวันๆ ซึ่งหากจะขอโอกาสอธิบายสักครั้ง ฉันก็แค่คิดว่าฉันไม่จำเป็นต้องใช้วิธีแบบศาสนา (ไม่ว่าจะศาสนาใด) มาบอกว่าฉันควรใช้ชีวิตอย่างไร และก็เชื่อว่าฉันสามารถเป็นคนที่ไม่เอาเปรียบใคร และรู้จักแบ่งปันตามสมควรได้ โดยไม่ต้องมีเครื่องมืออย่างบุญหรือบาปมาชั่งตวง

เท่านั้น, เท่านั้นจริงๆ

และแน่นอน ฉันก็ไม่เห็นด้วยกับคนที่บอกว่าไม่ศรัทธาศาสนาไหนแต่ตั้งป้อมโจมตีศรัทธาของใครอื่น ไม่อินกับมีมหรือแก๊กที่เอาพิธีกรรมมาเสียดสีเสียหาย ไม่ซื้อความหยาบคายด้อยค่าใคร แม้จะเลือกไม่ใส่ฮิญาบ แต่ฉันก็ยังเศร้าใจเมื่อรู้ว่านักเรียนต้องต่อสู้เพื่อให้ได้ใส่ฮิญาบไปโรงเรียนทั้งที่มันควรจะเป็นสิทธิพื้นฐาน ไม่มีศาสนา

สิ่งที่สังคมนี้ควรมีพอๆ กับการมีศาสนา คือการเคารพในความเป็นมนุษย์ของกันและกัน

เพราะเราล้วนต้องการการเคารพกันในฐานะมนุษย์คนหนึ่ง ไม่ใช่ศาสนิกชนของศาสนาหนึ่งศาสนาใด, ไม่ใช่หรือ

The post ฉันมันไม่มีศาสนา ขอเธอนั้นอย่ามาตัดสินกัน appeared first on a day magazine.