ลองสมมติว่าคุณอ่านประโยคนี้จบแล้วคุณลืมทุกรายละเอียดข้างบนจนไม่เหลือ วันหนึ่งคุณตื่นมาแล้วจำไม่ได้ว่าชอบอะไร อาชีพที่ทำมาทั้งชีวิตคืออะไร แพสชั่นของคุณคืออะไร ใครคือคนที่คุณรักมากที่สุด คุณรู้ว่าคุณลืมแต่นึกไม่ออกว่ามันคืออะไร รู้แค่ว่าสิ่งที่ทำให้คุณเป็นคุณหายไปจนกลายเป็นรูโบ๋ และสิ่งนั้นหายไปแล้วตลอดกาล นี่เองคือสิ่งที่ผู้มีอำนาจในสังคมของคุณเลือกที่จะทำกับคุณผู้เป็นประชาชนใต้อาณัติ และคุณเองก็ทำอะไรไม่ได้นอกจากยอมรับมันแล้วใช้ชีวิตต่อไปในความขาดวิ่นว่างโหวงนี้ 

นี่คือไอเดียหลักอันน่ากลัวของ The Memory Police นวนิยายกึ่งไซ-ไฟปี 1994 ของ Yoko Ogawa ที่เพิ่งได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษในปี 2019 จนได้เข้าชิงรางวัล International Booker Prize ประจำปี 2020 และเพิ่งแปลเป็นภาษาไทยในชื่อ ‘ความจำที่สาบสูญ’ โดย อาภาพร วิมลสาระวงค์ สำนักพิมพ์ไจไจบุ๊คส์ ในเดือนกันยายนที่ผ่านมา และอาจกล่าวได้ว่า หนังสือเล่มนี้เกี่ยวข้องกับชีวิตของพวกเราชาวไทยมากกว่าที่หลายคนคาดคิด 

2.

บนเกาะเกาะหนึ่งที่ไม่ปรากฏชื่อ เหมือนจะเป็นเกาะหนึ่งในญี่ปุ่นแต่ก็ไม่แน่ ‘ความหมาย’ ของสิ่งต่างๆ บนเกาะค่อยๆ ถูก ‘สั่งให้หายไป’ ทีละชิ้นด้วยพลังลึกลับบางอย่าง ไม่มีใครรู้ว่ามันมาจากไหน เกิดขึ้นมาได้ยังไง รู้แต่ว่ามันมาพร้อมกับการปรากฏตัวของเหล่าหน่วยตำรวจลับ Memory Police เมื่อ 15 ปีก่อน อยู่มาวันหนึ่งคนทั้งเกาะตื่นมาแล้วลืมความหมายของสิ่งหนึ่งไปพร้อมกัน ตัวอย่างเช่น คุณตื่นขึ้นมาวันหนึ่งอาจจะเห็น ‘ดินสอ’ ตรงหน้าแล้วไม่รู้ว่ามันคืออะไร เห็นแค่ว่าเป็นแท่งไม้อันหนึ่งที่ลืมไปแล้วว่าหน้าที่ของมันมีไว้ทำอะไรบางอย่าง 

ทุกคนรู้ว่าลืมอะไรไปบางอย่าง แต่ไม่สามารถเอาความทรงจำนั้นกลับมาได้ ไม่อาจแม้แต่จะเข้าใจว่าลืมอะไรไป ร้ายไปกว่านั้น เมื่อลืม ‘ความหมาย’ ของสิ่งเหล่านั้นไปแล้ว ความทรงจำที่มีร่วมกันกับสิ่งเหล่านั้นก็หายตามไป ราวกับว่าโลกนี้ไม่เคยมีสิ่งเหล่านั้นมาก่อน 

สิ่งของเหล่านั้นจะถูกกวาดล้างโดยเหล่าตำรวจลับ Memory Police ที่ปกครองเกาะนี้ โดยที่ไม่มีใครรู้ว่าหน่วยตำรวจนี้มาจากไหน เป็นใคร และต้องการควบคุมทุกคนไปเพื่ออะไร รู้เพียงว่า เมื่อมีการทำให้ลืมเกิดขึ้นเมื่อไหร่ ตำรวจจะทำให้สิ่งนั้นหายไปตลอดกาล แล้วสุดท้ายทุกคนก็ลืมว่าตัวเองเคยลืม ใช้ชีวิตต่อไป จนกว่าสิ่งของชิ้นต่อไปจะถูก ‘ทำให้ลืม’ อีก

มีหลายคนที่อาจจะยังจดจำบางสิ่งบางอย่างได้แม้คนรอบตัวจะลืมสิ่งเหล่านั้นไปแล้ว ทว่าคนเหล่านี้ก็จะถูกตามล่าโดยหน่วยตำรวจลับที่พร้อมจับใครก็ตามที่ยังฝืนจำหรือเก็บรักษาสิ่งต่างๆ และทำให้คนเหล่านั้น ‘หายตัว’ ไปตลอดกาล

ใน The Memory Police ตัวละครหลักของเรื่องเป็นนักเขียนหญิงคนหนึ่งที่พบว่าบรรณาธิการคนสนิทของตัวเองยังดันจำบางสิ่งต่างๆ ได้อยู่ เลยต้องซ่อนเขาไว้ในบ้านของเธอ และต้องหาทางใช้ชีวิตต่อไปให้ได้เมื่อของใกล้ตัวเธอค่อยๆ หายไปเรื่อยๆ จนสุดท้ายทุกสิ่งรอบตัวอาจจะไม่เหลืออะไรอีก 

3.

“สำหรับผู้ควบคุมแล้ว บนเกาะแห่งนี้ สิ่งของทั้งหลายต้องค่อยๆ หายไปตามลำดับ เพียงแค่บางอย่างไม่หายไปก็คงดูไม่ถูกหลักเหตุผลและกลายเป็นปัญหา พวกเขาเลยดึงดันที่จะทำให้มันหายไปด้วยมือของตัวเอง”

หนังสือเล่มนี้เต็มไปด้วยกลิ่นอายของวรรณกรรมโลกเผด็จการคลาสสิกอย่าง 1984 ของ George Orwell ไปจนถึงผลงานชิ้นต่างๆ ของ Franz Kafka เป็นการต่อยอดคอนเซปต์ที่ผลงานรุ่นก่อนหน้าตั้งไว้ไปสู่ความน่าสะพรึงกลัวอีกขั้น เพราะในโลกนี้ อำนาจของภาครัฐยิ่งใหญ่กว่าการใช้กระบวนกฎหมายเล่นงานพลเมืองหรือเซ็นเซอร์สั่งห้ามไม่ให้พูด ภาครัฐใน The Memory Police สามารถล้วงมือเข้าไปในหัวสมองของทุกคนแล้วกระทำการขืนใจทางความคิด ขโมยคอนเซปต์บางอย่างให้หายไปจากสำนึกคนได้โดยง่ายแค่กระดิกปลายนิ้ว นี่คือการควบคุมความคิดโดยสมบูรณ์ คนเราจะลุกขึ้นสู้กับภาครัฐที่มีกระบวนการนี้ในมืออย่างไร ถ้าแค่จะจำให้ได้ว่าตอนแรกจะขัดขืนเรื่องอะไรยังเป็นไปไม่ได้เลยด้วยซ้ำ

ในโลกของ The Memory Police เมื่อสิ่งใดถูกตัดสินให้ต้องหายไป สิ่งแรกที่ประชาชนจะรู้คือ ตื่นมาแล้วรู้สึกว่ามีบางสิ่งแปลกไป รู้พร้อมกันทั้งเกาะ แต่ไม่มีวันรู้ว่าสิ่งที่หายไปนั้นคือสิ่งไหน จนกว่าตาจะได้เห็นสิ่งนั้นๆ แล้วรู้ตัวว่าทุกสิ่งที่รู้เกี่ยวกับสิ่งนั้นหายไปแล้วจากหัวสมองจนหมดสิ้น แค่จะนึกคำเรียกสิ่งนั้นยังนึกไม่ออก ทุกคนถึงได้รู้ว่าสิ่งนั้นถูกตัดสินให้ถูกลืมไปแล้ว โดยไม่มีท่าที ไม่มีหลักเหตุผลว่าอะไรจะหายก่อนหลัง ไม่มีคำเตือนล่วงหน้า 

แนวคิดต่างๆ ที่อยู่รอบตัวคนบนเกาะถูกกำจัดวงแคบลงเรื่อยๆ โดยที่คนบนเกาะไม่มีทางขัดขืน คนบนเกาะได้แต่พบว่าชีวิตของตัวเองว่างโหวงเป็นแหว่งๆ เหมือนเราปรายตามองโลกรอบตัวแล้วเห็นช่องว่างที่เคยมีสิ่งต่างๆ มากมายที่เคยมีของต่างๆ วางอยู่ รู้ตัวว่าชีวิตของตัวเองเคยมีอะไรมากกว่านี้ รู้ว่ามีสิ่งที่หายไป แต่นึกไม่ออกว่าสิ่งนั้นคืออะไร

ซึ่งเมื่อสิ่งต่างๆ บนเกาะนี้หายไปเรื่อยๆ เป็นไปได้หรือไม่ว่าสุดท้ายแล้วทั้งเกาะอาจจะไม่เหลืออะไรอีก อย่างที่ตัวละครเอกในเรื่องถามชายแก่ผู้เคยเป็นช่างซ่อมเรือเฟอร์รี่เชื่อมเกาะกับแผ่นดินใหญ่ที่ตกงานถึงคำว่า ‘เรือเฟอร์รี่’ ซึ่งถูกสั่งให้หายไปว่า “แม้ไม่ได้รุนแรงแต่รวดเร็วราบคาบและสมบูรณ์แบบ ช่องว่างของสิ่งที่หายไปแล้วไม่สามารถจะกลบจนหมดได้ เกาะนี้เลยเต็มไปด้วยโพรงกลวง หนูกลัวว่ามันจะโหวงเหวงล่องลอย แล้ววันหนึ่งเกาะทั้งเกาะก็จะละลายหายไปอย่างไม่เหลือร่องรอย คุณตาไม่เคยคิดอย่างนั้นบ้างเหรอคะ” 

3.

คนเราจะอยู่ไปเพื่ออะไร ในโลกที่อนาคตของทุกคนกำลังถูกภาครัฐที่ไม่อาจขัดขืนขโมยไปทีละชิ้นๆ จนสุดท้ายแล้วอาจไม่เหลืออะไรอีก

ไม่เพียงแค่อนาคตที่หายไป เพราะร้ายไปกว่านั้น การทำให้ความหมายของสิ่งต่างๆ หายไปตรงหน้ายังมีผลย้อนไปยังความทรงจำและความรู้สึกของคนบนเกาะเกี่ยวกับสิ่งเหล่านั้นอีกด้วย 

สำหรับผู้เขียน ความทรงจำและการเรียนรู้คือสิ่งที่ทำให้ทุกคนเป็นตัวของตัวเอง การเลี้ยงดูในวัยเด็ก การเติบโต ความสัมพันธ์ทั้งมิตรภาพและครอบครัวที่แตกต่างกันของแต่ละคน ล้วนเป็นรากที่แตกหน่อออกมาเป็นมนุษย์แต่ละคนที่มีอัตลักษณ์เป็นของตัวเอง 

สิ่งที่เกิดขึ้นกับคนใน The Memory Police คือการที่รากที่ว่านี้ถูกขโมยหายไปในชั่วข้ามคืนจนเหลือแต่ต้นเปล่าๆ ที่พร้อมจะล้มในทันทีหากมีแรงลม ไม่มีอะไรให้เกาะยึด ความทรงจำที่แต่ละคนยึดโยงอัตลักษณ์ของตัวเองไว้ไม่มีเหลือ นอกจากความทรงจำจะหายไป ความรู้สึกร่วมที่มีกับสิ่งเหล่านั้นก็หายไปด้วย เมื่อดอกกุหลาบถูกสั่งให้หายไปจากทั้งเกาะในต้นเรื่อง ตัวละครเอกได้แต่มองผู้หญิงคนหนึ่งเด็ดดอกกุหลาบซึ่งเป็นสิ่งที่เหลือต่างหน้าพ่อของเธอเป็นอย่างสุดท้ายทิ้งลงแม่น้ำอย่างไร้อารมณ์ความรู้สึก เพราะความสัมพันธ์ของเธอที่มีกับดอกไม้แสนรักในมือได้อันตรธานหายไปหมดแล้ว ความผูกพันกับคนในครอบครัวที่อาจยึดโยงอยู่กับของบางสิ่งในอดีตล้วนต้องปลาสนาการไปเมื่อภาครัฐสั่งให้สิ่งนั้นถูกลืม อาชีพ ความฝันที่เราทุ่มเทให้กับมันมาทั้งชีวิตอาจหายไปได้ทุกเมื่อเพียงเมื่อภาครัฐสั่งให้มันหายไป 

เมื่อภาครัฐไม่ได้แค่ควบคุมว่าคนใต้อาณัติจะคิดจะพูดอะไรได้บ้างเท่านั้น แต่ยังสั่งลบตัวตนของทุกคนให้หายไปทีละเสี้ยวได้อย่างไม่ไยดีจนทุกคนสูญสิ้นความเป็นตัวเอง เมื่อนั้นเราก็ไม่ต่างจากร่างกายใต้บงการของผู้มีอำนาจ ที่ไม่มีตัวตนเป็นของตัวเอง เป็นแรงงานที่มีอยู่เพื่อถูกใช้แล้วก็ตายไปเท่านั้น

แต่สิ่งที่อาจจะน่าขนลุกกว่าการลบความหมายด้วยพลังลึกลับมหากาฬของภาครัฐ หรือความทรงจำของทุกคนที่ค่อยๆ หดหายไป อาจเป็นความรู้สึกต่อเหตุการณ์ทั้งหมดของคนบนเกาะที่ไม่ได้แค่ยอมจำนนต่อสถานการณ์แต่ยังพร้อมเพรียงกันออกมาช่วยทำให้ตัวเองลืม เมื่อใดที่ภาครัฐสั่งให้บางสิ่งบนเกาะหายไป คนทั้งเกาะก็จะออกมาร่วมเผาทำลาย ชะล้างสิ่งของเหล่านั้นให้หายไปจากเกาะให้เร็วที่สุด แน่นอนส่วนหนึ่งก็เพราะว่าทุกคนกลัวเหล่า Memory Police จะมาเยือน แต่อีกส่วนกลับกลายเป็นว่าที่ทุกคนทำอย่างนั้นก็เพราะเมื่อความเห็นค่าที่เชื่อมโยงกับของเหล่านั้นถูกทำให้หายไป ก็ไม่มีเหตุผลอะไรที่จะเก็บของเหล่านั้นไว้เตือนใจตัวเอง อาจจะดีกว่าถ้าทำให้ทุกอย่างหายๆ ไป อีกแค่สามสี่วันก็ชิน ใช้ชีวิตอยู่ได้เหมือนไม่เคยมีสิ่งนั้นมาก่อน โดยไม่แม้แต่จะคิดเผื่อว่าการเห็นสิ่งเหล่านั้นอาจทำให้ความทรงจำของพวกเขากลับคืนมาก็ได้ 

นี่คือตัวอย่างของการที่ภาครัฐสร้างวัฒนธรรมการ ‘ลืม’ ยืมมือทุกคนมาช่วยกัน ‘บิ๊กคลีนนิ่ง’ ทำลายสิ่งที่ภาครัฐไม่พึงประสงค์ แล้วทุกคนก็จะปลงและ ‘ยอมรับ’ มัน เมื่อเรายอมรับการทำลายอดีตและประวัติศาสตร์ของเราด้วยมือของเราเอง เราก็จะหมดข้ออ้างที่จะปฏิเสธว่าเราไม่เกี่ยวข้อง เป็นการแสดงความจำนนอยู่ใต้อาณัติอย่างสมบูรณ์

“ใช่ครับ เทียบกับเมื่อก่อนโพรงกลวงในเกาะอาจจะเพิ่มขึ้น จริงๆ ตอนผมยังเด็ก ไม่รู้จะอธิบายยังไงดี เหมือนว่าอากาศเคยอัดแน่นเต็มอยู่ทั่วเกาะ แต่ตอนนี้อากาศนั้นก็ค่อยๆ โหวงเหวงลงไปพร้อมกับจิตใจของพวกเราที่เปราะบางลงไปด้วย แต่เพราะอย่างนั้นทุกอย่างจึงรักษาสมดุลไว้ได้จริงไหมครับ อาจมีช่วงที่เกือบจะเสียศูนย์ไปบ้าง แต่สุดท้ายเราก็จะปรับสมดุลกลับมา ไม่มีทางกลายเป็นศูนย์ไปได้ เหมือนกับกฎของแรงดันออสโมติกนั่นแหละครับ เพราะฉะนั้นคุณหนูเองก็จะไม่เป็นไร” ชายแก่อดีตช่างซ่อมเรือเฟอร์รี่พูดกับตัวละครเอกของเรื่องไว้เช่นนี้ เป็นคำพูดของคนที่หลอกตัวเองเรียบร้อยแล้วว่าเรื่องราวต่างๆ ไม่มีวันแก้ไข 

ทุกคนบนเกาะนี้เลยใช้ชีวิตอยู่ในสุญญากาศ ที่ชีวิตมีแค่ปัจจุบัน ไม่มีอดีตไว้เกาะยึดว่าเราเป็นใครมาจากไหน และไม่มีอนาคตให้ใฝ่หวัง เพราะสิ่งที่เราทุ่มเททำในวันนี้อาจถูกภาครัฐสั่งให้หายไปในอนาคตเมื่อไหร่ก็ได้ คนบนเกาะนี้จึงได้แต่ใช้ชีวิตอย่างตายทั้งเป็นไปวันๆ ไม่ต่างจากวิญญาณล่องลอยไร้จุดหมายที่รอแค่ให้ทุกๆ อย่างรอบตัวมลายหายไป 

4.

น่าคิดว่าโยโกะ โอกาวะ นักเขียนหนังสือเล่มนี้จะรู้สึกอย่างไรถ้ารู้ว่าข้ามทะเลจีนใต้มาไม่ไกลมีอีกประเทศหนึ่งในโลกความเป็นจริงที่ไม่ได้เอาหนังสือของเธอไว้เตือนใจ แต่เหมือนเอามาใช้เป็นคู่มือ

เป็นประเทศใต้การปกครองเผด็จการที่รักในการลบอดีต ล้างประวัติศาสตร์จนคนทั้งประเทศชาชินจนอาจถึงขั้นรักในการเป็นลูกไก่ในกำมือของกลุ่มคนไม่กี่คน เป็นประเทศที่ลืมง่าย มีวัฒนธรรมที่สร้างให้คนมูฟออนเก่ง ส่วนผู้มีอำนาจที่กระทำการเลวร้ายต่างๆ ก็ไม่เคยต้องรับผิดชอบใดๆ เพราะหลังออกข่าวแค่สามสี่วันคนทั้งประเทศนี้ก็ลืม เดือนที่แล้วประเทศนี้มีภาพหลุดนายตำรวจรุมทำร้ายผู้ต้องสงสัยในคดียาเสพติดจนตายออกมา ตอนนี้นายตำรวจคนนั้นยังอยู่ในประเทศอยู่หรือไม่ ไม่มีใครรู้ ถ้าไม่พูดขึ้นมาอาจไม่มีใครจำคดีนี้ได้เลยด้วยซ้ำ 

ขณะที่เด็กๆ ในประเทศนี้ถูกสอนประวัติศาสตร์แค่การสร้างชาติจนถึงสงครามโลก แล้วก็กด skip ข้ามมายุคพฤษภาทมิฬทันที ต่อจนถึงแค่ต้นยุค 40 แล้วประวัติศาสตร์ของทั้งประเทศก็จบลงเท่านั้น ราวกับว่าช่วง 60 ปีระหว่างนั้นไม่เคยมีอะไรเกิดขึ้น หลับตาแล้ว 60 ปีนั้นก็หายวับไป ไม่เคยมีรัฐบาลเผด็จการเต็มสูบนับสิบรัฐบาล ไม่เคยมีการขายทั้งประเทศชาติให้จักรวรรดิมหาอำนาจตะวันตกทำสงครามในภูมิภาค ไม่เคยมีการเข่นฆ่านักศึกษาเลือดอาบเมืองหลวง ไม่เคยมีการจับคนบริสุทธิ์มานั่งถังแดงเผาไฟ ไม่เคยมีการยิงมัสยิดใดๆ ราวกับว่าการพูดถึงมันขึ้นมาจะทำให้เกิดความเดือดร้อนกับคนที่อยู่ในอำนาจ ทำให้ฐานรากที่สร้างชาติขึ้นมาต้องพังพินาศลงเป็นโดมิโน่ คนรุ่นใหม่ถูกขโมยประวัติศาสตร์รากเหง้ายุคสมัยใหม่ไปจนหมดสิ้นไม่เหลือ

ซึ่งก็ไม่เพียงแต่ภาครัฐที่สั่งให้เรื่องนี้หายไป แต่ประชาชนด้วยกันเองก็เลือกที่จะปิดหูปิดตา คนรุ่นเก่าร่วมกันชำระให้สิ่งเหล่านี้มันหายไป ยืมมือกันถอนรากของกันและกันเพราะกลัวว่าเปิดออกมาแล้วจะมีแต่เน่าหนอน ช่วยกันอมพะนำไม่ให้คนรุ่นใหม่รู้ โดยหารู้ไม่ว่าไม่ใช่แค่ประชาชนรุ่นใหม่ที่ไร้ราก แต่มันคือทั้งประเทศที่โงนเงนรอวันลมพัดตึงให้ล้มลงมาทั้งยวงในเวลาที่อาจจะเร็วกว่าที่ทุกคนคิด 

ดูราวกับว่าอนาคตของประเทศนี้ช่างมืดมิดไม่ต่างจากชะตาของคนบนเกาะใน The Memory Police แต่ในเงามืดของการลบและลืม หนังสือเล่มนี้ก็เสนอวิธีชะลอหายนะที่กำลังมาถึงนี้อยู่หนึ่งวิธี 

ถ้าคนมีอำนาจอยากทำให้สิ่งต่างๆ หายไป บางทีหน้าที่ของเราคือการสวนทางกระบวนการนี้ด้วยการสร้างสรรค์สิ่งต่างๆ ขึ้นมาใหม่ ทดแทนสิ่งที่หายไปด้วยสิ่งที่เราสร้างขึ้นเอง ถ้าภาครัฐควบคุมโลกความเป็นจริงของเราไปหมดสิ้น บังคับให้ทุกอย่างคงที่และหายไป แม้เราจะเอาสิ่งเก่ากลับมาไม่ได้ เราก็จงสร้างโลกจินตนาการขึ้นมาด้วยความสร้างสรรค์ เขียนนิยาย ทำหนัง แต่งเพลง สร้างผลงานศิลปะ ฝ่าความสิ้นหวังแล้วแสดงตัวตนข้างในของเราออกมาเติมเต็มโลกที่ว่างโหวงด้วยสิ่งใหม่เช่นตัวละครเอกของเรื่องที่เป็นนักเขียนนิยายในโลกที่สิ่งต่างๆ หายไปเร็วกว่ามีสิ่งใหม่เกิดขึ้นมา เช่นเดียวกับที่บรรณาธิการของตัวเองพูดกับเธอเมื่อกำลังสิ้นหวังว่า 

“คุณคงคิดว่าทุกครั้งที่มีการสาบสูญความจำก็จะหายไป แต่จริงๆ แล้วไม่ใช่อย่างนั้น มันแค่ลอยอยู่ใต้น้ำที่แสงส่องไปไม่ถึง เพราะอย่างนั้นถ้าเอามือควานลงไปลึกๆ ก็จะสัมผัสอะไรสักอย่างได้แน่นอน ช้อนมันขึ้นมาให้ถูกแสงแดด ผมทนไม่ได้แล้วที่จะอยู่เงียบๆ คอยมองเห็นจิตใจของคุณเปราะบางลงไปเรื่อยๆ แบบนี้”

ก่อนที่วิญญาณพวกเราจะฝ่อโดยสมบูรณ์แบบ ก่อนความหวังในชีวิตอนาคตจะถูกกลืนกินโดยพละอำนาจโดยสมบูรณ์ เราต้องไม่ยอม ต้องสร้างโลกที่เราอยากเห็นออกมา เราอาจจะเอารากของเราที่โดนตัดเหี้ยนไปแล้วคืนมาไม่ได้ แต่เราสามารถงอกกิ่งใหม่เพื่อยึดโยงกันและกันเป็นปึกแผ่นให้ไม่ล้มลง รอเห็นหน่อรุ่นใหม่แทงตัวขึ้นมาจากพื้นดินอีกครั้ง เพื่อคืนผืนป่ากลับสู่สิ่งที่มันเคยเป็น และเปิดที่ให้มันงอกเงยอย่างที่มันควรจะเป็น  

The post The Memory Police – ในดินแดนที่รัฐบีบบังคับสรรพสิ่งให้เลือนหาย appeared first on a day magazine.

แต่เมื่อหันมามองโลกความเป็นจริง การต่อสู้กับอำนาจเผด็จการนั้นไม่ตรงไปตรงมาเหมือนเรื่องราวการต่อสู้ของพระเอกและตัวร้าย ในโลกความเป็นจริง การต่อสู้ทางการเมืองนั้นซับซ้อน ทั้งฝ่ายผู้กดขี่ที่อาจใช้พลังอำนาจทางการเมืองสร้างความเจริญให้กับประเทศจนหลายคนตั้งคำถามถึงความคุ้มค่าที่จะแลกเสรีภาพเพื่อความมั่งคั่งมั่นคง หรือการที่หลายครั้งการต่อสู้พาผู้ต่อต้านไปแตะเส้นศีลธรรมเพื่อให้ได้มาซึ่งเสรีภาพจนโหดร้ายแทบไม่ต่างกับฝั่งผู้กดขี่เสียเอง

น้อยครั้งที่เราจะได้เห็นการต่อสู้เฉดสีเทาเช่นนี้ในสื่อบันเทิงกระแสหลัก โดยเฉพาะในโลกวิดีโอเกมที่เอะอะก็ใช้การต่อสู้ทางการเมืองมาเป็นฉากหลังอย่างฉาบฉวย กระทั่งวันนี้ที่บริษัท Ubisoft กล้าที่จะออกมาชำแหละคอนเซปต์ของการลุกขึ้นสู้ทางการเมืองอย่างถึงพริกถึงขิงผ่านเกมใหม่ล่าสุดของพวกเขาอย่าง Far Cry 6 

โชคดีที่เรามีโอกาสสัมภาษณ์ Navid Khavari ผู้เป็น Narrative Director ของเกม Far Cry ภาคนี้ถึงเหตุผลในการเปลี่ยนมาเล่าเรื่องการเมืองในเฉดสีเทา จนเกมสามารถสะท้อนการต่อสู้ทางการเมืองในประเทศต่างๆ รวมถึงประเทศpไทยได้อย่างไม่น่าเชื่อ

สำหรับผู้อ่านที่ไม่ใช่เกมเมอร์ Far Cry เป็นแฟรนไชส์เกมเดินหน้ายิงจาก Ubisoft บริษัทเกมยักษ์ใหญ่สัญชาติฝรั่งเศส เกมนี้มีจุดเด่นที่เรื่องราวการต่อสู้ของคนธรรมดาๆ ที่ถูกสถานการณ์บังคับให้ต้องลุกขึ้นสู้กับตัวร้าย ผสมกับระบบการเล่นบู๊ระเบิดที่ปล่อยให้ผู้เล่นมีอิสระในการทำภารกิจ จะแอบแทรกซึมฐานศัตรูเพื่อทำภารกิจเงียบๆ หรือจะระเบิดภูเขาเผากระท่อมศัตรูให้วอดวายก็ได้ตามสไตล์ที่ถูกใจ

เรื่องราวของ Far Cry 6 เกิดขึ้นที่ประเทศ Yara เกาะสมมติในแถบคาริบเบียนที่เกมอ้างอิงจากประเทศคิวบาในโลกความเป็นจริง ยาราถูกปกครองโดย Antón Castillo จอมเผด็จการผู้พลิกประเทศจากเกาะคอมมิวนิสต์จนๆ ที่ประเทศเสรีทั่วโลกกีดกันให้กลายเป็นประเทศสำคัญในระดับนานาชาติด้วยการส่งออก ‘Viviro’ ยาวิเศษจากใบยาสูบท้องถิ่นที่รักษามะเร็งได้ร้อยเปอร์เซ็นต์

แม้จะฟังดูดีแต่ความสำเร็จนี้ต้องแลกมาด้วยชีวิตเนื่องจากการสังเคราะห์วิวิโร่ต้องใช้สารพิษรุนแรงฉีดพ่นลงไปบนใบยาสูบเพื่อให้เกิดเป็นตัวยา คนท้องถิ่นและศัตรูทางการเมืองที่รัฐเกณฑ์มาเป็นแรงงานจึงต้องสังเวยชีวิตเป็นจำนวนมาก ทำให้เกิดกลุ่มกบฏติดอาวุธเข้าต่อสู้กับรัฐบาลเพื่อปลดปล่อยประเทศจากระบบเผด็จการให้ได้ 

ในเกมภาคนี้ ผู้เล่นจะรับบทเป็น Dani Rojas วัยรุ่นชาวยาราและอดีตทหารเกณฑ์ที่ทนชีวิตในระบอบเผด็จการไม่ไหวอีกต่อไป (ผู้เล่นสามารถเลือกให้แดนี่เป็นเพศชายหรือหญิงก็ได้) แดนี่และเพื่อนสนิทตัดสินใจหนีออกนอกประเทศไปยังอเมริกา แต่เคราะห์ร้าย แผนการหนีของแดนี่ล้มเหลว ทำให้แดนี่ต้องเข้าร่วมกับกองกำลังกบฏลิเบอร์ตาด (Libertad) และจับพลัดจับผลูเข้าไปอยู่ในขบวนการต่อสู้ล้มรัฐบาล

อ่านดูแล้วแฟนๆ ของซีรีส์ Far Cry น่าจะพอเห็นภาพว่าเรื่องราวในภาคนี้ยังคงสูตรเรื่องเล่าดั้งเดิมของซีรีส์ไว้อย่างครบถ้วน ถึงอย่างนั้น นี่ก็เป็นการพัฒนาคอนเซปต์ไปอีกขั้น คือไม่ได้แค่เล่าแต่ความโหดของตัวร้ายอย่างเดียวแต่ยังเล่าไปถึงสภาพสังคมและการเมืองแวดล้อมที่ทำให้เกิดจอมเผด็จการอย่างละเอียดและรอบด้านที่สุดเท่าที่ซีรีส์นี้เคยมีมา

อะไรที่ทำให้เกิดเผด็จการ?

อะไรคือสิ่งที่ผลักดันให้คนคนหนึ่งลุกขึ้นมาเป็นผู้นำเผด็จการจอมโหดที่กล้าทำสิ่งเลวร้ายแบบไม่แคร์ใคร? เงินมหาศาลจากการคอร์รัปชั่น? อำนาจล้นฟ้าอย่างที่ไม่มีใครเทียบได้?

“เพราะความรักในประเทศชาติของเขาล้วนๆ ครับ” Giancarlo Esposito นักแสดงผู้รับบทเป็นเผด็จการแอนต้อนเล่าถึงตัวละคร ‘ท่านผู้นำ’ ที่เขารับบท (ก่อนหน้านี้หลายๆ คนอาจจะรู้จักเขาจากบทตัวร้าย Gus Fring ในซีรีส์ Breaking Bad และ Moff Gideon จาก The Mandalorian มาแล้ว)

“ที่ผมเลือกรับบทนี้ ส่วนหนึ่งเพราะผมรู้สึกว่าแอนต้อนไม่ได้เป็นแค่ผู้นำเผด็จการดาดๆ ที่แค่อยากรวยหรือมีอำนาจแบบคนอื่นๆ เขาเป็นผู้นำที่รักประชาชนของเขามากๆ ยอมทำทุกอย่างเพื่อให้ประเทศเจริญ เขาเชื่อสุดตัวเลยว่าประเทศชาติสำคัญกว่าครอบครัว สำคัญกว่าความรัก สำคัญกว่าความยุติธรรมใดๆ”  

พ่อของแอนต้อน Gabriel Castillo เป็นอดีตเผด็จการที่พัฒนายาราให้เป็นเพชรงามของทะเลแคริบเบียนยุค 60s ก่อนจะโดนฝ่ายคอมมิวนิสต์ล้มรัฐบาลในปี 1967 แอนต้อนต้องมองพ่อตัวเองโดนประหารต่อหน้าต่อตา ก่อนโดนส่งไปใช้แรงงานหนักในไร่ยาสูบนับสิบปี เขาเฝ้ามองประเทศที่รักของพ่อค่อยๆ พังพินาศ เศรษฐกิจฝืดเคือง ประเทศโดนดูถูกโดยสังคมโลก ความแค้นและความรักประเทศดันให้เขาลง ‘เลือกตั้ง’ ประธานาธิบดีจนได้ขึ้นครองตำแหน่งพร้อมความหวังจะพาให้ประเทศรุ่งเรืองอีกครั้ง

แต่ว่าความรักในประเทศบ้านเกิด อยากเห็นบ้านเมืองเจริญนั้นคุ้มค่ากับการแลกด้วยเสรีภาพและชีวิตของประชาชนจริงๆ หรือ? นี่เป็นคำถามที่เกมทิ้งไว้ให้ผู้เล่นได้ขบคิดขณะต่อสู้กับเผด็จการที่ไม่ได้เป็นแค่ตัวร้ายแบนๆ แต่เป็นผู้นำที่เห็นตัวเองเป็นฮีโร่ พร้อมทำทุกทางเพื่อประเทศและเพื่อคนที่เขารัก แม้จะต้องทำเรื่องเลวร้ายสุดกู่ก็ตาม

ซึ่งหนึ่งในคนที่แอนต้อน คาสติโญ่รักมากที่สุดนั้นก็ไม่ใช่ใครที่ไหน แต่เป็นลูกชายหัวแก้วหัวแหวน Diego Castillo หนึ่งในตัวละครที่สำคัญที่สุดในภาคนี้

เราต่างเชื่อมโยงกันผ่านเรื่องครอบครัว

“จากที่ทางทีมงานลองหาข้อมูลมา พวกเราค้นพบว่ามีสิ่งหนึ่งที่ผู้นำเผด็จการทั่วโลกหมกมุ่นมากๆ นั่นคือเรื่องของครอบครัวพวกเขา” นาวิด คาวารี Narrative Director ของเกมภาคนี้เล่า “ผู้นำทุกคนอยากเห็นระบอบของตัวเองคงอยู่ต่อไปหลังจากที่พวกเขาตายไปแล้ว และจะมีใครที่เหมาะสืบทอดอุดมการณ์ในเรื่องอะไรแบบนี้ได้ดีไปกว่าลูกๆ ของพวกเขาเอง”

นั่นเป็นที่มาของตัวละคร ดิเอโก้ คาสติโญ่ ลูกชายวัย 13 ของแอนต้อนที่ถูกวางตัวให้เป็นผู้สืบทอดอำนาจ ที่น่าสนใจคือ ดิเอโก้ยังเป็นผ้าขาว เป็นเด็กวัยรุ่นที่พยายามหาจุดยืนของตัวเองว่าจะยอมเป็นเด็กดีของพ่อแม้จะต้องทำในสิ่งเลวร้ายมากมาย หรือจะยอมเสี่ยงชีวิต ทิ้งตำนานของครอบครัวเพื่อสร้างอนาคตของตัวเอง

“นี่เป็นครั้งแรกที่ตัวร้ายในซีรีส์ของเรามีคนรุ่นลูกมาวนเวียนอยู่ในชีวิต ผมคิดว่าพอเราเห็นวิธีการที่ตัวร้ายเลี้ยงดูลูกของตัวเองมันยิ่งทำให้ตัวร้ายมีมิติและน่ากลัวมากขึ้นอีก ภาคนี้เป็นครั้งแรกด้วยที่ผู้เล่นสามารถมีผลกับการเติบโตของครอบครัวของตัวร้ายได้ คุณจะได้พบเจอกับดิเอโก้ตลอดเกม และทุกการกระทำของคุณสามารถช่วยโน้มน้าวเด็กผู้ชายคนนี้ได้” นาวิดบอก

อาจจะฟังดูแปลกๆ ว่าทำไมเกมเดินหน้ายิงอย่าง Far Cry ถึงได้ให้เวลากับการพูดเกี่ยวกับเรื่องอุ่นๆ อย่างความสัมพันธ์ครอบครัว แต่นาวิดเองก็ได้ให้เหตุผลไว้อย่างน่าสนใจ

“ถ้าสังเกตดีๆ แกนหลักของเรื่องราวทั้งหมดในซีรีส์ Far Cry นั้นพูดเรื่องครอบครัวมาตลอด ทั้งภาค 3 (พี่น้องโจรสลัดต่อสู้กันเพื่อแย่งชิงอาณาจักรเกาะ) ภาค 4 (พ่อแม่ของตัวเอกอาจมีส่วนเกี่ยวข้องลึกซึ้งกับการต่อสู้กับกษัตริย์) และภาค 5 (ครอบครัวพี่น้องบ้านแตกที่ปกป้องตัวเองด้วยการตั้งลัทธิหัวรุนแรงขึ้นมาเพื่ออยู่ด้วยกัน)” 

ประเด็นเรื่องครอบครัวซึ่งเป็นสิ่งที่มนุษย์ทุกคนบนโลกล้วนมีประสบการณ์ร่วมนี่เองที่เป็นเคล็ดลับความเข้มข้นของเนื้อเรื่องของ Far Cry แต่ละภาค รวมถึงภาคใหม่ล่าสุดนี้ที่เน้นเรื่องการสืบทอดเจตนารมณ์ในครอบครัวจากรุ่นสู่รุ่นอย่างที่ไม่เคยมีภาคไหนพูดมาก่อน 

ไหนๆ ก็พูดเรื่องครอบครัวแล้ว เราก็คงจะไม่พูดถึงอีก ‘ครอบครัว’ อย่างฝ่ายกบฏลิเบอร์ตาดไม่ได้

จะไปต่อยังไงในวันที่กลุ่มกบฏชนะรัฐบาล

ลิเบอร์ตาดเป็นกองกำลังกบฏติดอาวุธที่ทำสงครามกองโจรกับรัฐบาลมาหลายปี นำโดย Clara Garcia อดีตนักข่าวที่ผันตัวมาเป็นผู้นำฝ่ายกบฏ ภายใต้การแนะนำของ Juan Cortez อดีตนักสู้ยุค 60s และสายลับ KGB ของสหภาพโซเวียตที่ต้องการให้ประชาชนลุกฮือขึ้นล้มรัฐบาลของประธานาธิบดีคาสติโญ่ให้ได้ 

กองกำลังกบฏในเกมนี้ไม่ได้เป็นแค่กลุ่มโจรห้าร้อยธรรมดาที่แค่มารวมตัวกันเพื่อโค่นรัฐบาลให้ได้แล้วประกาศชัยชนะแบบที่แทบทุกเกมแนวนี้ทำกัน แต่เกมยังอาศัยฝ่ายลิเบอร์ตาดในการพูดถึงการต่อสู้ขั้นต่อไปหลังจากล้มจอมเผด็จการได้แล้วอย่างละเอียดอ่อน

“แกคิดว่าฉันอยากเป็นประธานาธิบดีแทนแอนต้อนงั้นเหรอ” คลาร่า ผู้นำกบฏตอบเมื่อแดนี่ถามเธอตอนต้นเกมว่าจุดหมายสุดท้ายของการปฏิวัติคืออะไร “ประธานาธิบดีคนใหม่ขึ้นมาแป๊บเดียวเดี๋ยวก็โดนเก็บ เดี๋ยวเผด็จการคนใหม่ก็โกงเลือกตั้งเข้ามา ไม่ก็มีหุ่นเชิดที่ประเทศมหาอำนาจส่งมาคุมประเทศเราสักคน 

“หน้าที่ของลิเบอร์ตาดไม่ได้เป็นการยึดอำนาจมาเป็นของพวกเรา แต่เราจะเป็นคนสู้ให้ประชาชนได้เสรีภาพในการเลือกตั้ง แล้วเราก็จะถอยจากสายตาคน คอยเฝ้าสถานการณ์อยู่ห่างๆ เพราะเชื่อเถอะ สักวันหนึ่งก็จะมีคนลุกขึ้นมาย่ำยีเสรีภาพของพวกเราอีกครั้ง และเมื่อนั้นเราก็จะออกมาสู้เพื่อเอาเสรีภาพกลับคืนมา ไม่มีวันจบ นี่คือหน้าที่ของเราที่ต้องสู้ต่อไปจนวันตายเพื่อเสรีภาพของพวกเราทุกคน”

นี่เป็นแนวคิดของกลุ่มลิเบอร์ตาดที่พูดถึงกระบวนการต่อสู้กับอำนาจทางเผด็จการทางการเมืองได้อย่างละเอียดรอบด้านแบบที่ไม่เจอในเกมทั่วไป และน่าจะสะท้อนกับสภาพการเมืองในประเทศของเราได้อยู่ไม่น้อย

นอกจากอุดมการณ์จะมีความละเอียดอ่อนแล้ว ตัวกลุ่มกบฏเองก็มีความซับซ้อนไม่แพ้ฝั่งผู้นำ กองกำลังฝ่ายกบฏใน Far Cry 6 ไม่ได้เป็นอัศวินขี่ม้าขาวกันทุกคน ลิเบอร์ตาดเองเต็มไปด้วยตัวละครหลากหลายที่ล้วนมีความต้องการของตัวเอง รวมถึงมีความลับที่ไม่อยากให้คนอื่นรู้อยู่มากมาย จนเราอดคิดไม่ได้ว่าสำหรับบางตัวละครแล้ว การลุกขึ้นมาล้มรัฐบาลครั้งนี้เป็นการทำเพื่อประชาชนหรือเพื่อใครกันแน่

ยารา ลาตินอเมริกา และประเทศเผด็จการทั่วโลก

ถึงฝ่ายกบฏจะมีความมุ่งมั่นแรงกล้าในการสู้กับเผด็จการแค่ไหน การต่อสู้นั้นไม่มีทางสำเร็จได้ถ้าไม่ได้รับการสนับสนุนจากประชาชนในประเทศ นี่นำมาสู่สิ่งที่ผู้เขียนรู้สึกว่าเป็นสิ่งที่ดีที่สุดในเกมภาคนี้ นั่นคือฝ่ายการเมืองท้องถิ่นที่ผู้เล่นต้องโน้มน้าวให้มาเข้าร่วมกับกองกำลังลิเบอร์ตาด เพื่อชวนให้คนทั่วประเทศลุกฮือในที่สุด ทั้งสามฝ่ายประกอบด้วย

1. ครอบครัวมอนเตโร (Montero) หัวหน้ากลุ่มเกษตรกรประจำภาคตะวันตกของประเทศ ที่เกษตรกรทั้งประเทศให้ความนับถือเหนือรัฐบาล ถ้าสามารถชวนมาร่วมฝั่งกบฏได้ก็จะได้ฐานเสียงมาจำนวนมาก แต่ก่อนอื่นผู้เล่นต้องช่วยให้คนในครอบครัวที่มีความเห็นเรื่องการเมืองไม่ตรงกันหันมาเห็นให้ตรงกันให้ได้ก่อน

2. แม็กซิมาส มาตานซาส (Maximas Matanzas) คู่หูดูโอ้ศิลปินแรปต้านการเมืองที่กล้าพูดเรื่องต้องห้าม เบิกเนตรประชาชนจนโดนทางการหมายหัว ต้องหนีลงใต้ดิน คนหนึ่งยังอยากสู้รัฐบาลสุดใจขาดดิ้น ในขณะที่อีกคนยอมแพ้ไปแล้ว เป็นหน้าที่ของเราที่ต้องโน้มน้าวให้ทั้งสองกลับมาร้องเพลงเพื่อเป็นกระบอกเสียงกันอีกครั้ง

3. กลุ่มกบฏวีรชนนักศึกษาคนกล้ารุ่นพ่อ ที่เคยล้มรัฐบาลของพ่อแอนต้อนได้สำเร็จจนกลายเป็นฮีโร่ของประเทศ และกลุ่มกบฏลาตินอเมริกาเด็กรุ่นใหม่ Gen Z  ที่หมดหวังทั้งกับวีรชนรุ่นใหญ่และกลุ่มลิเบอร์ตาดเลยตัดสินใจลุกขึ้นมาสู้ด้วยตัวเอง เป็นหน้าที่ของผู้เล่นที่ต้องดึงให้กบฏรุ่นเดอะเยอะประสบการณ์มาร่วมมือกับเด็กรุ่นใหม่ไฟแรง เพื่อให้เกิดเป็นสุดยอดกบฏ 2 วัยที่ทำงานร่วมกันได้สมบูรณ์

ถ้าสังเกตดีๆ จะเห็นว่าบรรดากลุ่มฝ่ายการเมืองต่างๆ ใน Far Cry 6 ข้างต้นนั้นแม้จะสร้างขึ้นมาจากวัฒนธรรมลาตินอเมริกา แต่หลายๆ กลุ่มเองกลับมีลักษณะคล้ายคลึงกับฝ่ายการเมืองในประเทศไทยของเรา เป็นที่น่าสนใจว่าแม้วัฒนธรรมจะแตกต่างกัน แต่ความเป็นสากลของการต่อสู้ระบอบเผด็จการนั้นสามารถแตะใจคนได้ทั่วโลกอย่างไม่น่าเชื่อ

เล่ามาทั้งหมดนี้อาจจะดูว่าเกมนี้ต้องเครียดมากๆ แน่ๆ แต่บอกเลยว่าเสน่ห์ของซีรีส์ Far Cry ที่เป็นการผสมผสานกันระหว่างเนื้อหาซีเรียสจริงจังและ gameplay สุดมันยังอยู่ครบแน่นอน

“พวกเราหาข้อมูลเกี่ยวกับนักปฏิวัติในประเทศต่างๆ ขณะสร้างเรื่องราวของเกมภาคนี้อย่างละเอียด นักสู้ทุกคนพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า แม้การต่อสู้กับรัฐบาลเผด็จการจะลำบาก โหดร้ายและน่ากลัวในหลายๆ ครั้ง แต่ในระหว่างนั้นพวกเขาก็มีโมเมนต์ที่ได้หัวเราะ เล่นสนุก ร้องเพลงด้วยกันในป่าเขาในฐานะผู้ร่วมอุดมการณ์ด้วยเหมือนกัน เราเลยอยากให้ผู้เล่นได้รู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของการปฏิวัติครั้งนี้แบบเต็มที่ ให้ผู้เล่นได้รับประสบการณ์ในทุกด้านของการต่อสู้ทางการเมืองทั้งตอนบู๊และตอนสนุกอย่างสมจริง” นาวิดเล่า

เล่าแค่นี้คงยังไม่พอ เอาเป็นว่าเราขอแนะนำให้คุณได้ลองเล่น Far Cry 6 สักครั้ง เพื่อสัมผัสเกมฟอร์มยักษ์ที่กล้าแตะประเด็นการเมืองได้อย่างถึงรสชาติและเป็นสากล จนเนื้อหาที่เกิดขึ้นในโซนลาตินอเมริกาสมมติอาจพูดแทนความในใจของคนไทยหลายๆ คนในยุคนี้ได้อย่างแน่นอน

เกมนี้เพิ่งวางจำหน่ายในวันที่ 7 ตุลาคมที่ผ่านมาบน PC, PS4, PS5, Xbox One, Xbox X/S และบนแพลตฟอร์มออนไลน์ Amazon Luna และ Stadia และภาคนี้มีการแปลซับฯ และเมนูเป็นภาษาไทยเอาใจแฟนๆ คนไทยบ้านเราโดยเฉพาะด้วย

The post คุยกับผู้สร้าง Far Cry 6 เกมต่อสู้ที่เปิดเผยเฉดสีเทาของกบฏและเผด็จการ appeared first on a day magazine.

คุณเคยคิดอยากหนีไปจากประเทศไทยบ้างไหม?

หนีจากระบบเผด็จการทหารในคราบประชาธิปไตย ไปให้พ้นจากระบบอุปถัมภ์ ไม่ต้องทนกับระบบยุติธรรมที่เอื้อประโยชน์ให้คนมีเงินและอำนาจอีกต่อไป แต่หลายคนที่เคยลองหาลู่ทางไปมีชีวิตต่างประเทศคงรู้กันว่าการยกชีวิตหนีออกจากบ้านเกิดนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย ไหนจะเรื่องวีซ่า กรีนการ์ด ไม่นับถึงเงินจำนวนไม่ใช่น้อยที่ต้องเอาไว้ใช้เพื่ออยู่รอด สุดท้ายการย้ายออกจากประเทศอาจดูเป็นเรื่องไกลเกินเอื้อมเสียเหลือเกิน

แต่วันนี้แหละที่คุณจะได้มีโอกาสลองหนีออกจากประเทศผ่านเกมอย่าง Road 96 ผลงานล่าสุดของสตูดิโอเกมฝรั่งเศส DigixArt เจ้าของผลงานเกมแนวแอดเวนเจอร์ขึ้นหิ้งอย่าง Valiant Hearts และ 11-11: Stories Retold

เกมนี้เล่าเรื่องราวของประเทศสมมติชื่อ Petria ที่ปกครองโดย Tyrak ประธานาธิบดีเผด็จการผู้ครองประเทศด้วยกำปั้นเหล็กมานับสิบปี ประเทศจึงล้าหลัง เศรษฐกิจถดถอย คนรุ่นใหม่มากมายหมดหวัง จนพยายามหาทางหนีออกจากประเทศด้วยการไปให้ถึง Road 96 ถนนชายแดนที่เชื่อมไปยังประเทศข้างๆ ด้วยเหตุนี้ ภาครัฐจึงทำทุกวิถีทางเพื่อป้องกันไม่ให้วัยรุ่นหนีไปแม้จะต้องจับพวกเขายัดคุก ไม่มีวันได้เห็นเดือนเห็นตะวันอีกตลอดกาลก็ตาม

เนื้อเรื่องของเกมแบ่งออกเป็น 8 ตอน ในแต่ละตอน ผู้เล่นจะต้องรับบทเป็นตัวละครวัยรุ่นที่เกมสุ่มทั้งเพศและความสามารถขึ้นมาให้ใหม่ ทำให้การเดินทางไปยังชายแดนแต่ละครั้งแทบคาดเดาไม่ได้ว่าจะเกิดอะไรขึ้นระหว่างทางบ้าง เราสามารถเลือกได้ว่าจะเดินทางด้วยการเดินเท้า โบกรถ เรียกแท็กซี่ หรือแม้แต่ขโมยรถคนอื่นขับไปโดยต้องเผชิญกับทั้งความหิว ความเหน็ดเหนื่อย และความเสี่ยงที่กองกำลังตำรวจจะจับเราเข้าคุกได้ทุกเมื่อ ทุกการตัดสินใจของผู้เล่นมีผลกับหลอดพลังชีวิตและเงินในกระเป๋า และการตัดสินใจผิดพลาดก็อาจทำให้ผู้เล่นโดนจับหรือแม้แต่ขาดใจตายเอากลางทางได้ง่ายๆ

นอกจากการสุ่มตัวละครให้ผู้เล่นแล้ว ตัวเกมยังสุ่มเหตุการณ์ระหว่างทางใหม่ทุกครั้ง โดยผู้เล่นจะได้พบกับตัวละครหลัก 8 ตัวระหว่างทาง ที่แต่ละคนล้วนมีเรื่องราวของตัวเอง ไม่ว่าจะเป็น 

• Sonya นักข่าวสาวสวย ผู้เป็นกระบอกเสียงสำคัญของรัฐบาลเผด็จการ
• Jarod คนขับแท็กซี่ที่มีอดีตลึกลับฝังใจกับซอนย่า จนเขาออกตามล่าซอนย่าเพื่อเอาชีวิตเธอให้ได้ 
• Stan & Mitch โจรคู่หูสุดติ๊งต๊องที่หลงรักซอนย่า และพยายามหาทางจัดการจาร็อดก่อนที่ Sonya จะเป็นอะไรไป 
• Fanny ตำรวจทางหลวงสุดเข้มที่อาจจะไม่ได้เป็นคนที่ฝักใฝ่รัฐบาลอย่างที่เราคิด 
• John คนขับรถบรรทุกผู้อาจเป็นสมาชิกสำคัญของกลุ่มต่อต้านรัฐบาล และแฟนนี่กำลังตามหาตัวเขาอยู่ 
• Alex เด็กยอดอัจฉริยะวัย 14 ปีที่คอยช่วยเหลือกลุ่มต่อต้านรัฐบาล จนอาจเข้าไปพัวพันกับแผนก่อการร้ายโดยไม่รู้ตัว   
• Zoe เด็กสาววัยรุ่นร่วมทาง ที่อาจเป็นลูกสาวของคนสำคัญอย่างคาดไม่ถึง

ระหว่างทาง ผู้เล่นต้องเข้าไปเกี่ยวข้องกับทั้ง 8 ตัวละครผ่านการพูดคุยและแนะนำการกระทำต่างๆ ให้จนมีผลต่อการดำเนินเรื่อง หรือเราอาจต้องทำแม้กระทั่งหาทางโน้มน้าวตัวละครบางตัวให้ไม่จับกุมหรือฆ่าเราทิ้ง นอกจากนั่งคุยกัน บางครั้งเรายังต้องลงไปทำภารกิจต่างๆ เพื่อช่วยตัวละครเหล่านี้ผ่านมินิเกม เช่น ช่วยคุมกล้องวงจนปิดให้สแตนและมิตช์ปล้นธนาคาร หรือช่วยแฟนนี่ขับรถไล่ตามสมาชิกของกลุ่มต่อต้านรัฐบาลเพื่อไม่ให้ตัวเราเองโดนจับ

เนื้อเรื่องของเกมเข้มข้นน่าติดตาม น่าจะถูกเส้นเป็นพิเศษกับคนไทยที่ใช้ชีวิตอยู่ภายใต้ระบอบที่ไม่เป็นประชาธิปไตย แต่ส่วนตัวผู้เขียนเอง พอระบบการเล่น (gameplay) ของเกมมีแค่มินิเกมและการพูดคุยกับตัวละครอื่นๆ ผู้เขียนก็อดรู้สึกไม่ได้ว่าเหมือนกำลังอ่านนิยายภาพมากกว่าเล่นเกมอยู่เหมือนกัน

จากที่เล่ามาทั้งหมด หลายคนอาจจะคิดว่าเกมนี้ต้องมีบรรยากาศจริงจังอย่างเกม This War of Mine หรือ Papers, Please แน่ๆ แต่ตรงกันข้าม โลกของเกมนี้กลับเต็มไปด้วยบรรยากาศอบอุ่นสดใส อาร์ตไดเรกชั่นของเกมดูเผินๆ ก็คล้ายเกมอินดี้รุ่นพี่อย่าง Firewatch อย่างน่าแปลกใจ ซาวนด์แทร็กของเกมก็เต็มไปด้วยเพลงสไตล์ 80s ที่ผู้เล่นสามารถเก็บสะสมตามสถานที่ต่างๆ ได้ในรูปแบบเทปคาสเซตต์ จนบรรยากาศของเกมโดยรวมเหมือนกำลังพาเราไปโร้ดทริปข้ามอเมริกามากกว่าหนีจากประเทศเผด็จการ

ถึงจะฟังดูแปลกๆ ผู้เขียนกลับรู้สึกว่าการสร้างบรรยากาศเกมให้สดใสก็เป็นวิธีการที่น่าสนใจ ทำให้ไม่ซ้ำกับเกมแนวการเมืองอื่นๆ ที่มีอยู่เต็มตลาด และทำให้เกมดูไม่หดหู่เกินไป จุดนี้ เราอาจตีความได้ว่าโลกอันสดใสของเกมเป็นการมองโลกผ่านสายตาของวัยรุ่นที่ยังมีความหวังในโลกที่คนอื่นๆ หมดหวังไปแล้ว แต่ในขณะเดียวกัน ประเทศสมมติของเกมที่มีความจะลาตินอเมริกาก็ไม่ใช่ อเมริกาก็ไม่เชิง ก็ทำให้ผู้เขียนอดรู้สึกไม่ได้ว่าผู้สร้างเกมกำลัง romanticize คอนเซปต์ของประเทศเผด็จการอยู่จนคนที่ใช้ชีวิตอยู่กับมันทุกวันอาจจะรู้สึกขัดๆ อย่างบอกไม่ถูก 

แต่ไม่ว่าเกมจะมีข้อดีหรือข้อเสียอย่างไร ในความเห็นของผู้เขียน จุดเด่นสำคัญที่ทำให้ Road 96 ไม่เหมือนเกมการเมืองอื่นๆ คือตัวละครทั้ง 8 ที่ผู้เล่นต้องพบเจอล้วนมีความเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์ทางการเมืองของประเทศ Petria แตกต่างกันไป บางคนสนับสนุนรัฐบาลเผด็จการ ในขณะที่บางคนก็สนับสนุนระบอบประชาธิปไตย คาดหวังว่าผู้นำฝ่ายค้านที่ลงเลือกตั้งแข่งกับ Tyrak จะสามารถพาประเทศให้เจริญขึ้นได้ ส่วนอีกหลายคนก็ไม่สนกลการเมืองในประเทศใดๆ สนแต่การเอาตัวให้รอดจากประเทศไปได้
ชอยส์คำพูดของตัวละครมักวนมาให้ผู้เล่นเลือกสนับสนุนความคิดเห็น 1 ใน 3 ทางนี้ ซึ่งทุกทางเลือกล้วนมีผลกระทบต่อทิศทางของ Petria และมีผลต่อฉากจบของเกมว่าจะเกิดอะไรกับประเทศต่อไป น่าเสียดายที่เกมไม่ได้มีโอกาสเล่าว่าเหล่าตัวละครวัยรุ่นของผู้เล่นที่สามารถเอาชีวิตรอดข้ามชายแดนไปได้จะกลับมามีสร้างการเปลี่ยนแปลงต่อการเมืองในประเทศได้หรือไม่ เช่น การหาทางกลับเข้ามาในประเทศเพื่อเข้าร่วมการเปลื่ยนแปลงการปกครอง เป็นต้น

มาถึงจุดนี้ ผู้เขียนก็อดคิดถึงตัวเองไม่ได้เหมือนกัน ในฐานะคนที่พยายามหาหนทางออกนอกประเทศมาหลายครั้งและสงสัยในตัวเองอยู่บ้างว่ากำลังทำในสิ่งที่ถูกต้องหรือเปล่า ถ้าเราเลือกที่จะหนี ใครล่ะที่จะอยู่ต่อสู้เพื่อความเปลี่ยนแปลงของประเทศชาติ หรือว่าการตัดช่องน้อยแต่พอตัว พาตัวเองและครอบครัวหนีจากประเทศบ้านเกิดก่อนประเทศจะล่มสลายนั้นเป็นการกระทำที่ถูกต้องแล้วเพราะประเทศนี้มันอาการหนักเกินเยียวยา

แน่นอนว่าคำถามนี้ไม่มีคำตอบที่ตายตัว แต่ถ้าคุณเกิดคิดสงสัยคำถามนี้ขึ้นมา เกมนี้อาจจะเป็นสิ่งที่คุณควรลองเล่นเพื่อประกอบหาคำตอบนั้นให้กับตัวเอง

แต่ไม่ว่าเกมจะมีข้อดีหรือข้อเสียอย่างไร ในความเห็นของผู้เขียน จุดเด่นสำคัญที่ทำให้ เกมนี้ไม่เหมือนเกมการเมืองอื่นๆ คือตัวละครทั้ง 8 ที่ผู้เล่นต้องพบเจอล้วนมีความเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์ทางการเมืองของประเทศ Petria แตกต่างกันไป บางคนสนับสนุนรัฐบาลเผด็จการ ในขณะที่บางคนก็สนับสนุนระบอบประชาธิปไตย คาดหวังว่าผู้นำฝ่ายค้านที่ลงเลือกตั้งแข่งกับ Tyrak จะสามารถพาประเทศให้เจริญขึ้นได้ ส่วนอีกหลายคนก็ไม่สนกลการเมืองในประเทศใดๆ สนแต่การเอาตัวให้รอดจากประเทศไปได้
ชอยส์คำพูดของตัวละครมักวนมาให้ผู้เล่นเลือกสนับสนุนความคิดเห็น 1 ใน 3 ทางนี้ ซึ่งทุกทางเลือกล้วนมีผลกระทบต่อทิศทางของ Petria และมีผลต่อฉากจบของเกมว่าจะเกิดอะไรกับประเทศต่อไป น่าเสียดายที่เกมไม่ได้มีโอกาสเล่าว่าเหล่าตัวละครวัยรุ่นของผู้เล่นที่สามารถเอาชีวิตรอดข้ามชายแดนไปได้จะกลับมามีสร้างการเปลี่ยนแปลงต่อการเมืองในประเทศได้หรือไม่ เช่น การหาทางกลับเข้ามาในประเทศเพื่อเข้าร่วมการเปลื่ยนแปลงการปกครอง เป็นต้น

แต่ไม่ว่าเกมจะมีข้อดีหรือข้อเสียอย่างไร ในความเห็นของผู้เขียน จุดเด่นสำคัญที่ทำให้ เกมนี้ไม่เหมือนเกมการเมืองอื่นๆ คือตัวละครทั้ง 8 ที่ผู้เล่นต้องพบเจอล้วนมีความเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์ทางการเมืองของประเทศ Petria แตกต่างกันไป บางคนสนับสนุนรัฐบาลเผด็จการ ในขณะที่บางคนก็สนับสนุนระบอบประชาธิปไตย คาดหวังว่าผู้นำฝ่ายค้านที่ลงเลือกตั้งแข่งกับ Tyrak จะสามารถพาประเทศให้เจริญขึ้นได้ ส่วนอีกหลายคนก็ไม่สนกลการเมืองในประเทศใดๆ สนแต่การเอาตัวให้รอดจากประเทศไปได้
ชอยส์คำพูดของตัวละครมักวนมาให้ผู้เล่นเลือกสนับสนุนความคิดเห็น 1 ใน 3 ทางนี้ ซึ่งทุกทางเลือกล้วนมีผลกระทบต่อทิศทางของ Petria และมีผลต่อฉากจบของเกมว่าจะเกิดอะไรกับประเทศต่อไป น่าเสียดายที่เกมไม่ได้มีโอกาสเล่าว่าเหล่าตัวละครวัยรุ่นของผู้เล่นที่สามารถเอาชีวิตรอดข้ามชายแดนไปได้จะกลับมามีสร้างการเปลี่ยนแปลงต่อการเมืองในประเทศได้หรือไม่ เช่น การหาทางกลับเข้ามาในประเทศเพื่อเข้าร่วมการเปลื่ยนแปลงการปกครอง เป็นต้น

แต่ไม่ว่าเกมจะมีข้อดีหรือข้อเสียอย่างไร ในความเห็นของผู้เขียน จุดเด่นสำคัญที่ทำให้ เกมนี้ไม่เหมือนเกมการเมืองอื่นๆ คือตัวละครทั้ง 8 ที่ผู้เล่นต้องพบเจอล้วนมีความเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์ทางการเมืองของประเทศ Petria แตกต่างกันไป บางคนสนับสนุนรัฐบาลเผด็จการ ในขณะที่บางคนก็สนับสนุนระบอบประชาธิปไตย คาดหวังว่าผู้นำฝ่ายค้านที่ลงเลือกตั้งแข่งกับ Tyrak จะสามารถพาประเทศให้เจริญขึ้นได้ ส่วนอีกหลายคนก็ไม่สนกลการเมืองในประเทศใดๆ สนแต่การเอาตัวให้รอดจากประเทศไปได้
ชอยส์คำพูดของตัวละครมักวนมาให้ผู้เล่นเลือกสนับสนุนความคิดเห็น 1 ใน 3 ทางนี้ ซึ่งทุกทางเลือกล้วนมีผลกระทบต่อทิศทางของ Petria และมีผลต่อฉากจบของเกมว่าจะเกิดอะไรกับประเทศต่อไป น่าเสียดายที่เกมไม่ได้มีโอกาสเล่าว่าเหล่าตัวละครวัยรุ่นของผู้เล่นที่สามารถเอาชีวิตรอดข้ามชายแดนไปได้จะกลับมามีสร้างการเปลี่ยนแปลงต่อการเมืองในประเทศได้หรือไม่ เช่น การหาทางกลับเข้ามาในประเทศเพื่อเข้าร่วมการเปลื่ยนแปลงการปกครอง เป็นต้น

แต่ไม่ว่าเกมจะมีข้อดีหรือข้อเสียอย่างไร ในความเห็นของผู้เขียน จุดเด่นสำคัญที่ทำให้ เกมนี้ไม่เหมือนเกมการเมืองอื่นๆ คือตัวละครทั้ง 8 ที่ผู้เล่นต้องพบเจอล้วนมีความเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์ทางการเมืองของประเทศ Petria แตกต่างกันไป บางคนสนับสนุนรัฐบาลเผด็จการ ในขณะที่บางคนก็สนับสนุนระบอบประชาธิปไตย คาดหวังว่าผู้นำฝ่ายค้านที่ลงเลือกตั้งแข่งกับ Tyrak จะสามารถพาประเทศให้เจริญขึ้นได้ ส่วนอีกหลายคนก็ไม่สนกลการเมืองในประเทศใดๆ สนแต่การเอาตัวให้รอดจากประเทศไปได้
ชอยส์คำพูดของตัวละครมักวนมาให้ผู้เล่นเลือกสนับสนุนความคิดเห็น 1 ใน 3 ทางนี้ ซึ่งทุกทางเลือกล้วนมีผลกระทบต่อทิศทางของ Petria และมีผลต่อฉากจบของเกมว่าจะเกิดอะไรกับประเทศต่อไป น่าเสียดายที่เกมไม่ได้มีโอกาสเล่าว่าเหล่าตัวละครวัยรุ่นของผู้เล่นที่สามารถเอาชีวิตรอดข้ามชายแดนไปได้จะกลับมามีสร้างการเปลี่ยนแปลงต่อการเมืองในประเทศได้หรือไม่ เช่น การหาทางกลับเข้ามาในประเทศเพื่อเข้าร่วมการเปลื่ยนแปลงการปกครอง เป็นต้น

แต่ไม่ว่าเกมจะมีข้อดีหรือข้อเสียอย่างไร ในความเห็นของผู้เขียน จุดเด่นสำคัญที่ทำให้ เกมนี้ไม่เหมือนเกมการเมืองอื่นๆ คือตัวละครทั้ง 8 ที่ผู้เล่นต้องพบเจอล้วนมีความเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์ทางการเมืองของประเทศ Petria แตกต่างกันไป บางคนสนับสนุนรัฐบาลเผด็จการ ในขณะที่บางคนก็สนับสนุนระบอบประชาธิปไตย คาดหวังว่าผู้นำฝ่ายค้านที่ลงเลือกตั้งแข่งกับ Tyrak จะสามารถพาประเทศให้เจริญขึ้นได้ ส่วนอีกหลายคนก็ไม่สนกลการเมืองในประเทศใดๆ สนแต่การเอาตัวให้รอดจากประเทศไปได้
ชอยส์คำพูดของตัวละครมักวนมาให้ผู้เล่นเลือกสนับสนุนความคิดเห็น 1 ใน 3 ทางนี้ ซึ่งทุกทางเลือกล้วนมีผลกระทบต่อทิศทางของ Petria และมีผลต่อฉากจบของเกมว่าจะเกิดอะไรกับประเทศต่อไป น่าเสียดายที่เกมไม่ได้มีโอกาสเล่าว่าเหล่าตัวละครวัยรุ่นของผู้เล่นที่สามารถเอาชีวิตรอดข้ามชายแดนไปได้จะกลับมามีสร้างการเปลี่ยนแปลงต่อการเมืองในประเทศได้หรือไม่ เช่น การหาทางกลับเข้ามาในประเทศเพื่อเข้าร่วมการเปลื่ยนแปลงการปกครอง เป็นต้น

แต่ไม่ว่าเกมจะมีข้อดีหรือข้อเสียอย่างไร ในความเห็นของผู้เขียน จุดเด่นสำคัญที่ทำให้ เกมนี้ไม่เหมือนเกมการเมืองอื่นๆ คือตัวละครทั้ง 8 ที่ผู้เล่นต้องพบเจอล้วนมีความเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์ทางการเมืองของประเทศ Petria แตกต่างกันไป บางคนสนับสนุนรัฐบาลเผด็จการ ในขณะที่บางคนก็สนับสนุนระบอบประชาธิปไตย คาดหวังว่าผู้นำฝ่ายค้านที่ลงเลือกตั้งแข่งกับ Tyrak จะสามารถพาประเทศให้เจริญขึ้นได้ ส่วนอีกหลายคนก็ไม่สนกลการเมืองในประเทศใดๆ สนแต่การเอาตัวให้รอดจากประเทศไปได้
ชอยส์คำพูดของตัวละครมักวนมาให้ผู้เล่นเลือกสนับสนุนความคิดเห็น 1 ใน 3 ทางนี้ ซึ่งทุกทางเลือกล้วนมีผลกระทบต่อทิศทางของ Petria และมีผลต่อฉากจบของเกมว่าจะเกิดอะไรกับประเทศต่อไป น่าเสียดายที่เกมไม่ได้มีโอกาสเล่าว่าเหล่าตัวละครวัยรุ่นของผู้เล่นที่สามารถเอาชีวิตรอดข้ามชายแดนไปได้จะกลับมามีสร้างการเปลี่ยนแปลงต่อการเมืองในประเทศได้หรือไม่ เช่น การหาทางกลับเข้ามาในประเทศเพื่อเข้าร่วมการเปลื่ยนแปลงการปกครอง เป็นต้น

แต่ไม่ว่าเกมจะมีข้อดีหรือข้อเสียอย่างไร ในความเห็นของผู้เขียน จุดเด่นสำคัญที่ทำให้ เกมนี้ไม่เหมือนเกมการเมืองอื่นๆ คือตัวละครทั้ง 8 ที่ผู้เล่นต้องพบเจอล้วนมีความเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์ทางการเมืองของประเทศ Petria แตกต่างกันไป บางคนสนับสนุนรัฐบาลเผด็จการ ในขณะที่บางคนก็สนับสนุนระบอบประชาธิปไตย คาดหวังว่าผู้นำฝ่ายค้านที่ลงเลือกตั้งแข่งกับ Tyrak จะสามารถพาประเทศให้เจริญขึ้นได้ ส่วนอีกหลายคนก็ไม่สนกลการเมืองในประเทศใดๆ สนแต่การเอาตัวให้รอดจากประเทศไปได้
ชอยส์คำพูดของตัวละครมักวนมาให้ผู้เล่นเลือกสนับสนุนความคิดเห็น 1 ใน 3 ทางนี้ ซึ่งทุกทางเลือกล้วนมีผลกระทบต่อทิศทางของ Petria และมีผลต่อฉากจบของเกมว่าจะเกิดอะไรกับประเทศต่อไป น่าเสียดายที่เกมไม่ได้มีโอกาสเล่าว่าเหล่าตัวละครวัยรุ่นของผู้เล่นที่สามารถเอาชีวิตรอดข้ามชายแดนไปได้จะกลับมามีสร้างการเปลี่ยนแปลงต่อการเมืองในประเทศได้หรือไม่ เช่น การหาทางกลับเข้ามาในประเทศเพื่อเข้าร่วมการเปลื่ยนแปลงการปกครอง เป็นต้น

The post ก่อนความหวังจะล่มสลาย Road 96 เกมช่วยคนรุ่นใหม่ให้เอาตัวรอดจากประเทศเผด็จการ appeared first on a day magazine.

ในยุคที่โลกอินเทอร์เน็ตลุกเป็นไฟได้ง่ายๆ จากทวีตหรือโพสต์เพียงโพสต์เดียว ยุคเดียวกับที่โลกออฟไลน์และออนไลน์แยกกันไม่ขาด ปฏิเสธไม่ได้ว่าคำนี้ได้กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตพวกเราไปแล้ว

แต่อะไรกันที่ทำให้โพสต์เล็กๆในโซเชียลที่อาจไม่ใช่ประเด็นสาธารณะด้วยซ้ำ สามารถระเบิดกลายเป็นประเด็นร้อนของสังคมได้ในชั่วข้ามคืน อะไรที่ทำให้คนเรากล้าเปิดเครื่องด่าล้างผลาญคนแปลกหน้าจนยับเยินทั้งๆ ที่ไม่รู้จักกันมาก่อน จนชีวิตจริงของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจถึงขั้นพังพินาศ  

คำตอบอาจจะอยู่ในหนังสือเรื่อง So You’ve Been Publicly Shamed ของนักข่าวและนักเขียนชาวอังกฤษ Jon Ronson ผู้ศึกษาปรากฏการณ์การประณามกันทั้งในและนอกโลกอินเทอร์เน็ต ด้วยการไปไล่สัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้องในเคสดราม่าต่างๆ ทั้งฝ่ายคนที่โดนถล่ม ฝ่ายผู้ประณาม รวมถึงนักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญด้านต่างๆ ว่าเพราะอะไรคนเราถึงดราม่ากันอย่างเอาเป็นเอาตายบนโลกอินเตอร์เน็ต และการประณามกัน โดยเฉพาะในโลกออนไลน์ จะสร้างความยุติธรรมให้เกิดขึ้นในสังคมได้จริงหรือ

มนุษย์ สัญชาตญาณ และปรากฏการณ์ทัวร์ลง So You’ve Been Publicly Shamed

ปลายปี 2013 Justine Sacco สาวผิวขาวชาวแอฟริกาใต้คนหนึ่งโพสต์มุกที่เธอคิดว่าขำๆ ลงในแอ็กเคานต์ทวิตเตอร์ส่วนตัวก่อนขึ้นเครื่องบินจากนิวยอร์กไปยังเคปทาวน์ ประเทศแอฟริกาใต้ ว่า “Going to Africa. Hope I don’t get AIDS. Just kidding. I’m white!” (กำลังบินไปแอฟริกา หวังว่าจะไม่ติดเอดส์นะ พูดเล่น ฉันเป็นคนขาวนะ!)  

เมื่อเครื่องลงจอด แซกโคก็พบว่าในชั่วเวลา 11 ชั่วโมงที่ลอยอยู่ในอากาศ เธอกลายเป็นประเด็นร้อนแรงอันดับหนึ่งของทวิตเตอร์โลก ไม่เพียงแต่คนนับล้านๆ จะได้เห็นและก่นด่าทวีตนั้น ดาราและคนสำคัญนับร้อยก็ออกมารุมประณามและเรียกร้องให้แฟนๆ ไปถล่มแอ็กเคานต์ของเธอจนบริษัทที่เธอทำงานอยู่ต้องออกมาแสดงความรับผิดชอบด้วยการไล่เธอออกกลางอากาศ

แซกโคเปิดเผยกับรอนสันว่า เธอตั้งใจ ‘ล้อเลียนทัศนคติเหยียดสีผิวของชาวอเมริกัน’ เฉยๆ ไม่ได้ตั้งใจเหยียดสีผิวหรือทำร้ายใครจริงๆ แต่ไม่ว่าเธอจะหมายความอย่างที่พูดหรือไม่ ชาวเน็ตก็ได้ตัดสินลงโทษเธออย่างถึงที่สุดไปแล้ว

แซกโคหยุดร้องไห้ไม่ได้ตลอด 24 ชั่วโมงแรกหลังเกิดดราม่า เธอนอนไม่หลับ หมดอาลัยตายอยากเมื่อรู้ตัวว่าชื่อของเธอจะถูกจารึกไว้บนกูเกิลในฐานะคนเหยียดสีผิวที่ต่ำช้าไปตลอดกาล และชีวิต การงาน ความสัมพันธ์ และความสำเร็จทั้งหมดของเธอถูกทำลายไปหมดสิ้นแล้ว เพียงเพราะแค่ทวีตเดียว

อะไรทำให้ชาวเน็ตพร้อมรุมด่าคนที่ไม่รู้จักที่อีกฟากโลกได้พร้อมเพรียงกันเป็นหมื่นเป็นแสนคนขนาดนี้ รอนสันหยิบเอาข้อคิดข้อเขียนของ Gustave Le Bon นักคิดชาวฝรั่งเศสจากศตวรรษที่ 19 หนึ่งในผู้บุกเบิกแนวคิดจิตวิทยาฝูงชนด้วยหนังสือ The Crowd: A Study of the Popular Mind มาลองอธิบาย

เลอ บง เชื่อว่าเมื่อคนจำนวนมากมารวมกลุ่มกัน จะเกิดสภาวะที่สมาชิกกลุ่มพร้อมใจกันทิ้งความเป็นปัจเจกของตนเพื่อปรับตัวให้เป็นกลุ่มก้อนเดียวกันโดยธรรมชาติ ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อสมาชิกคนหนึ่งของกลุ่มสามารถสถาปนาตนเองขึ้นมาเป็น ‘แกนนำ’ ที่ฝูงชนยอมรับได้สำเร็จ ฝูงชนก็พร้อมที่จะเชื่อในความคิดของบุคคลนั้น และคิดคล้อยตามไปในทางเดียวกัน เพราะความอยากเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มโดยสัญชาตญาณ

ดูเผินๆ แล้ว ข้อความข้างบนน่าจะสามารถอธิบายปรากฏการณ์ที่การเปิดเครื่องด่าของชาวเน็ตไม่กี่คนสามารถชักจูงคนนับหมื่นแสนให้มาทัวร์ลงด้วยกัน หรือปรากฏการณ์ที่คนดังหรือ key opinion leader สามารถชี้นำความคิดของผู้ติดตามได้เป็นอย่างดี แต่เมื่อรอนสันนำเรื่องนี้ไปถาม Steve Reicher ศาสตราจารย์ด้านจิตวิทยาสังคมจากมหาวิทยาลัยเซนต์แอนดรูว์สในสกอตแลนด์ รอนสันก็พบว่าความคิดของ เลอ บง นั้นอาจจะไม่ถูกต้องทั้งหมดเสียทีเดียว

สตีฟ ไรเคอร์กล่าวว่า ถ้าทฤษฎีของเลอ บง เป็นความจริง ชาวเน็ตที่มาร่วมดราม่าก็ต้องออกมาพูดเนื้อหาเดียวกันเป็นนกแก้วนกขุนทองทุกครั้งที่มีทัวร์ลง แต่ในโลกความเป็นจริงเราจะเห็นทั้งคนที่รุมทัวร์  คนที่ออกมาปกป้องเหยื่อ คนที่มาดึงประเด็นดราม่าไปใช้ขยายประเด็นส่วนตัวอื่นๆ จนสุดท้ายไม่เกี่ยวกับต้นเรื่องดราม่า หรือแม้แต่พ่อค้าแม่ค้าออนไลน์ที่อาศัยแฮชแท็กฮอตฮิตเพื่อจะขายของเสียยังงั้น

นั่นแปลว่าการที่คนคนหนึ่งจะออกมาประณามคนอื่นนั้นเป็นการกระทำที่มีแรงผลักดันอื่นอยู่เบื้องหลัง ไม่ได้เกิดขึ้นจากสัญชาตญาณร้อยเปอร์เซ็นต์ 

แล้วอะไรคือเหตุผลแท้จริงที่ทำให้คนเราร่วมสังฆกรรมทัวร์ลงกันแน่? รอนสันพบคำตอบจากเหตุการณ์ดราม่าที่เกิดขึ้นขณะที่เขาเขียนหนังสือเล่มนี้

‘คนดี’ ที่รับได้กับการทำร้ายคนเลวฝ่ายตรงข้าม

Hank และ Alex (ชื่อสมมติ) เป็นโปรแกรมเมอร์ที่ไปร่วมงานสัมมนาแห่งหนึ่งในปี 2013 ชายทั้งสองเล่นมุกตลกลามกกันขำๆ จากศัพท์เทคนิคที่ได้ยินจากบนเวที เรื่องคงจะจบลงตรงนั้นถ้าผู้หญิงที่นั่งอยู่แถวหน้าไม่ได้หันกลับมาถ่ายรูปทั้งสองแล้วทวีต

ผู้หญิงคนนั้นคือ Adria Richards โปรแกรมเมอร์หญิงและนักต่อสู้เพื่อสิทธิสตรีสายฮาร์ดคอร์ และข้อความที่เธอเขียนประกอบทวีตก็คือ “Not cool. Jokes about forking repo’s in a sexual way and “big” dongles. Right behind me.” (ไอ้สองคนแถวหลังมันกล้าเล่นมุกลามกไม่เห็นหัวผู้หญิงอย่างฉันเลย โคตรไม่โอเค)

ในชั่วข้ามคืน ชายทั้งสองก็กลายเป็นเป้าของชาวทวิตเตี้ยนที่แห่กันมาถล่มทั้งคู่ว่าเหยียดเพศ จนแฮงก์ถูกไล่ออกจากงานในวันต่อมา

คืนวันนั้น แฮงก์โพสต์ขอโทษบนเว็บบอร์ดโปรแกรมเมอร์แห่งหนึ่งว่า ‘แน่นอน เป็นสิทธิของเอเดรียที่จะโพสต์รูปดังกล่าว แต่แทนที่เธอจะกล่าวเตือนผมดีๆ หรือเรียกพวกผมไปคุย เธอกลับถ่ายรูปผมแล้วแอบทวีตออกไปโดยที่ผมไม่มีโอกาสป้องกันตัวเองใดๆ ผมถูกไล่ออก ผมไม่รู้จะหาเงินเลี้ยงลูกสาวทั้ง 3 คนยังไงแล้ว’

กระแสดราม่าสวนทางในชั่วข้ามคืน ชาวเน็ตอีกกลุ่มเริ่มหาว่าเอเดรียกระทำเกินกว่าเหตุ แล้วออกมาเรียกร้องความยุติธรรมให้กับแฮงก์ด้วยการบุกโจมตีเซิร์ฟเวอร์ของบริษัทที่เอเดรียทำงานอยู่ จนบริษัทตัดสินใจไล่เธอออกโทษฐาน ‘สร้างความขัดแย้งในวงการ’
ดราม่าเรื่องนี้จบลงด้วยการที่ชีวิตของทั้งสองฝั่งพังพินาศด้วยเงื้อมมือของชาวเน็ตที่ทั้งสองฝ่ายดึงให้มาสนับสนุน ทั้งโดยตั้งใจและไม่ได้ตั้งใจ 

เมื่อรอนสัน ผู้เขียนหนังสือถามเอเดรียว่าเธอทวีตแบบนั้นออกไปเพื่ออะไร และรู้สึกผิดไหมที่เขาโดนไล่ออกเพราะทวีตของเธอ เธอตอบอย่างไม่ลังเลว่า “เขาเป็นผู้ชายผิวขาว ฉันเป็นผู้หญิงยิวผิวดำ เขาหยามเหยียดฉันที่นั่งอยู่ตรงนั้น ฉันต้องปกป้องตัวเอง” ในฐานะโปรแกรมเมอร์หญิงในวงการที่เต็มไปด้วยผู้ชาย เธอถือว่านี่เป็นหน้าที่ลูกผู้หญิงที่ต้องลุกขึ้นสู้กับระบบปิตาธิปไตยในวงการ “ฉันสงสารเขานะ แต่เขาก็ต้องรับผิดชอบในสิ่งที่ตัวเองพูดเหมือนกัน” เธอกล่าว

ส่วนชาวเน็ตที่รอนสันไปสัมภาษณ์อธิบายว่า ในเมื่อเอเดรียเลือกที่จะใช้อินเทอร์เน็ตเป็นศาลเตี้ย ตีเรื่องให้ใหญ่โตจากมุกที่ไม่ได้ตั้งเป้ามาที่เธอด้วยซ้ำ เพื่อลงโทษผู้ชายคนนั้นจนชีวิตจริงพังพินาศ มันก็เป็นสิทธิของคนบนโลกอินเทอร์เน็ตเช่นกันที่จะลงทัณฑ์เธอคืนเพื่อเรียกร้องความเป็นธรรมให้กับแฮงก์

รอนสันจึงสรุปว่า เหตุที่คนเราออกมาดราม่าในเรื่องต่างๆ นั้น ลึกๆ แล้วเป็นเพราะพวกเรารู้สึกว่าเรากำลังทำความดี เรียกร้องความยุติธรรมเพื่อให้สังคมที่เราอยู่ดีขึ้นกันทั้งนั้น

แต่เดี๋ยวก่อน ถ้าพวกเราอยากเป็นคนดี ทำไมพวกเราถึงได้เลือกวิธีที่จะแสดงความดีนั้นด้วยการทำลายล้างอีกฝ่ายให้ป่นปี้ด้วยถ้อยคำรุนแรงและเหยียดหยามกันล่ะ 

รอนสันคิดว่าการประณามอย่างรุนแรงที่เกิดขึ้นในโลกอินเทอร์เน็ตมาจากปรากฏการณ์ทางจิตวิทยาที่เรียกว่า cognitive dissonance หรือการที่คนเรามักหาเหตุผลเข้าข้างการกระทำของตัวเอง เช่น ลึกๆ เราเองก็รู้อยู่ว่าการด่าคนอย่างรุนแรงนั้นเป็นการ ‘ทำร้าย’ จิตใจอีกฝ่าย แต่เมื่อปะทะกับความคิดที่อยากทำดี จิตใจของคนเราจึงหาทางออกที่ทำให้เรารับตัวเองได้ นั่นคือการคิดเข้าข้างตัวเองว่าอีกฝ่ายเป็น ‘เดนมนุษย์’ ที่ควรค่าแก่การลงทัณฑ์โดย ‘คนดี’ อย่างพวกเรานั่นเอง

จะทำยังไง ถ้าวันหนึ่งคุณกลายเป็นคนที่โดนทัวร์ลง

แล้วถ้าเกิดวันหนึ่งเราเป็นคนที่โดนประณามจนชีวิตเปลี่ยน เราจะสามารถกู้ชีวิตของตัวเองคืนมาได้หรือไม่?

รอนสันไปสัมภาษณ์ Max Mosley อดีตประธานสหพันธ์รถยนต์ระหว่างประเทศ (FIA) ผู้เคยเป็นข่าวฉาวจากกรณีที่สำนักข่าวแอบถ่ายเขาขณะกำลังมีเซ็กซ์หมู่กับผู้หญิง 4 คนในชุดคล้ายทหารนาซีและนักโทษชาวยิว ดราม่ายิ่งเข้มข้นเป็นที่โจษจันเมื่อคนรู้ว่าพ่อของโมสลีย์เคยเป็นอดีตผู้นำสหภาพฟาสซิสต์อังกฤษและเป็นคนรู้จักของทั้งฮิตเลอร์และมุสโสลินีด้วย

แต่แทนที่โมสลีย์จะออกมาขอโทษหรือรับผิดชอบด้วยการลาออกจากตำแหน่งในสหพันธ์ เขากลับฟ้องสำนักข่าวฐานละเมิดสิทธิส่วนบุคคลจนสำนักข่าวต้องชดใช้ค่าเสียหายให้เขาเป็นเงินจำนวนมาก เขาใช้ชีวิตต่อไปอย่างมั่นใจจนสาธารณชนเลิกสนใจเรื่องของเขาไปในที่สุด 

อีกเคสที่รอนสันสนใจก็คือเคสของ Mike Daisey นักเดี่ยวไมโครโฟนที่โด่งดังจากโชว์ของเขาที่พูดถึงประสบการณ์ไปเยี่ยมชมโรงงานบริษัท Apple ที่จีน เขาเล่าถึงการเอาเปรียบคนงานจีนอย่างถึงลูกถึงคนจนได้ไปออกอากาศใน This American Life หนึ่งในรายการวิทยุชื่อดังที่สุดในอเมริกา ผู้ฟังดาวน์โหลดตอนของเขาถึงเกือบ 900,000 ครั้ง จนกระทั่งรายการค้นพบว่าเดซีย์บิดเบือนและแต่งเติมข้อมูลบางส่วนในผลงานของตัวเอง ชาวเน็ตจึงออกมารุมประณามเดซีย์อย่างรุนแรงจนเขาต้องออกมาขอโทษผู้ชมผ่านทางรายการ

แต่แทนที่เดซีย์จะหมดอนาคตทางหน้าที่การงานจากดราม่าครั้งนี้ เขากลับพลิกประเด็นดราม่าว่า ถึงบางส่วนของโชว์จะไม่เป็นความจริง แต่การเอาเปรียบคนงานจีนของบริษัท Apple นั้นยังมีอยู่จริง และเขาจะยืนหยัดต่อสู้เพื่อสิทธิของคนงานจีนต่อไป และแล้วแฟนๆ ของเดซีย์ก็ค่อยๆ กลับมาสนับสนุนเขา จนเขายังสามารถเดี่ยวไมโครโฟนมาได้ถึงทุกวันนี้

รอนสันสรุปว่าทั้งโมสลีย์และเดซีย์รอดมาได้ก็เพราะว่า แทนที่พวกเขาจะยอมรับผิดหรือออกมาขอโทษ พวกเขากลับเล่นเกมจิตวิทยา แสดงความมั่นใจในสิ่งที่ตัวเองเชื่อ แล้วสู้คนที่มาดราม่ากลับด้วยความกล้าหาญ (อาจถึงขั้นหน้าด้าน) ว่าตัวเองเป็นฝ่ายถูก จนฝ่ายที่ออกมาด่าเสียความมั่นใจว่าถ้าเหยื่อผิดจริง พวกเขาจะไม่รู้สึกผิดอะไรได้ขนาดนี้และยังสนับสนุนพวกเขาให้กลายเป็นคนที่ถูกต้องจนพลิกเกมได้ด้วยซ้ำแต่แน่นอน ไม่ใช่ทุกคนที่จะสามารถตีหน้าเหี้ยม ปิดความรู้สึกละอายใจในความผิดของตัวเองออกไปจากใจได้

สุดท้ายแล้วหนังสือเรื่อง So You’ve Been Publicly Shamed ก็ยังไม่สามารถหาสูตรสำเร็จได้ว่า คนที่โดนประณามควรจะทำตัวยังไงเพื่อให้รอดพ้นจากสภาวะหลังโดนดราม่า

ดราม่าออนไลน์ หรือละครฉากใหญ่ของบริษัทโซเชียลมีเดีย

ในบทสุดท้ายของหนังสือ รอนสันตั้งข้อสงสัยว่าดราม่าที่เกิดขึ้นในโลกออนไลน์นั้นเกิดขึ้นโดยธรรมชาติของมนุษย์ล้วนๆ หรือเกิดขึ้นจากการเสี้ยมของบรรดาบริษัทโซเชียลมีเดียต่างๆ ที่ได้รายได้จากดราม่าของผู้ใช้งาน?

จากเหตุการณ์ดราม่าของแซกโคที่เล่าไปเบื้องต้น รอนสันคำนวณออกมาว่าบริษัทกูเกิลได้รายได้จากการเสิร์ชชื่อของแซกโคเป็นเงินกว่า 120,000 ดอลลาร์สหรัฐ หรือเกือบๆ 4 ล้านบาทในเดือนเดียว

เป็นไปได้หรือไม่ที่บริษัทอินเทอร์เน็ตและโซเชียลมีเดียต่างๆ กำลังค่อยๆ สร้างโลกที่แบ่งแยกด้วยชุดความเชื่อของคนแต่ละกลุ่มอย่างรุนแรง จนคนต่างกลุ่มพร้อมจะรักษาความเชื่อของตัวเองจนเกิดเป็นดราม่า เพื่อผลประโยชน์สูงสุดของบริษัทอินเทอร์เน็ตและโซเชียลมีเดียที่หากินกับการสังเวยคนบนโลกอินเทอร์เน็ตรายวัน 

แต่แม้หนังสือเล่มนี้จะพูดถึงดราม่าในโลกอินเทอร์เน็ตในแง่ลบเสียเป็นส่วนมาก รอนสันเองก็ปฏิเสธไม่ได้เช่นกันว่าการประณามในโลกอินเทอร์เน็ตหลายครั้งก็สามารถนำมาซึ่งความเปลี่ยนแปลงอันเป็นประโยชน์ต่อสังคมที่อาจไม่มีวันเกิดขึ้นในโลกก่อนยุคอินเทอร์เน็ตได้ เช่น การประท้วงทางการเมือง หรือการบอยคอตต์บริษัทที่ทำผิดจริยธรรมเพื่อผลประโยชน์จนบริษัทเหล่านั้นต้องออกมารับผิดชอบ กลายเป็นว่าการประณามในโลกอินเทอร์เน็ตเองก็เป็นเครื่องมือของคนยุคใหม่ในการสร้างความยุติธรรมให้เกิดขึ้นในสังคมได้อย่างที่ไม่เคยมีมาก่อนเช่นกัน

คำถามจึงตกมาที่ประเด็นว่า อะไรคือตัวตัดสินว่าประเด็นที่เราดราม่านั้นคือประเด็นที่ ‘สมควร’ โดนดราม่า อะไรคือความยุติธรรมที่ ‘ถูกต้อง’ หรือใครกันที่จะเป็นผู้ตัดสินความยุติธรรมนี้ คำถามโลกแตกเหล่านี้ย่อมไม่มีคำตอบตายตัว และคงต้องเป็นหน้าที่ของพวกเราที่จะหาคำตอบที่เหมาะสมกับแต่ละคนต่อไป

The post มีอะไรในทัวร์ลง? So You’ve Been Publicly Shamed หนังสือที่ออกตามหาต้นตอดราม่าออนไลน์ appeared first on a day magazine.

แต่อีกหมุดหมายสำคัญประจำปีนี้สำหรับหลายๆ คนคือการที่ภาพยนตร์ที่เล่าเรื่องราวของคนเอเชียนอเมริกันมากๆ อย่าง Minari ของผู้กำกับเชื้อสายเกาหลี Lee Isaac Chung ได้เข้าชิงรางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยมในเวที BAFTA และออสการ์ ส่งให้นักแสดงในเรื่องอย่าง Youn Yuh-Jung เป็นนักแสดงเอเชียคนแรกที่คว้ารางวัลนักแสดงสมทบหญิงจากเวที BAFTA และ Screen Actors Guild และ Steven Yeun ให้เป็นนักแสดงเกาหลีและคนเอเชียนอเมริกันที่เกิดในอเมริกาคนแรกที่ได้เข้าชิงรางวัลนักแสดงนำชายยอดเยี่ยมในเวทีออสการ์

Minari เล่าเรื่องราวเล็กๆ ของคนเกาหลี-อเมริกันอพยพซึ่งเป็นประสบการณ์วัยเด็กของผู้กำกับเอง ในวัยเด็ก พ่อของเขาพาครอบครัวย้ายจากรัฐแคลิฟอร์เนียไปทำฟาร์มผักเกาหลีในรัฐห่างไกลอย่างอาร์คันซอตามวิถี American Dream ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้รับการยอมรับจากเวทีรางวัลภาพยนตร์ตะวันตกมากมาย ต่อจากความสำเร็จของภาพยนตร์เอเชียนต่างประเทศอย่าง Parasite ของผู้กำกับ​ Bong Joon Ho ในปีก่อนหน้า

นี่ดูจะเป็นสัญญาณของการยอมรับหนึ่งในชนกลุ่มน้อยของอเมริกาที่เคยมีที่ยืนน้อยที่สุดและถูกตีกรอบมากที่สุดในประวัติศาสตร์วงการภาพยนตร์อเมริกัน โดยเฉพาะฝั่งนักแสดงที่ในที่สุดก็ได้ยืนทัดเทียมคนผิวขาวที่ยึดครองวงการมาเกือบร้อยปีเสียที

แต่ในขณะที่วงการฮอลลีวูดกำลังแซ่ซ้องคนเชื้อสายเอเชีย สถานการณ์ของคนเชื้อสายเอเชียในโลกนอกโรงภาพยนตร์กลับสวนทางกับทิศทางของเวทีรางวัลต่างๆ อย่างน่าตกใจ 

เพราะสถานการณ์โควิด-19 กระแสต่อต้านคนเอเชียจึงเกิดขึ้นอย่างรุนแรงทั่วสหรัฐอเมริกา ยอดอาชญากรรมต่อคนเชื้อสายเอเชียพุ่งสูงขึ้นอย่างเป็นประวัติการณ์ มีผู้เสียชีวิตจากการต่อต้านคนเชื้อสายเอเชียแล้วนับสิบราย จนผู้เขียนอดคิดไม่ได้ว่าการเทรางวัลให้หนังเอเชีย 2 ปีติดนี้เกิดขึ้นเพราะคนเอเชียและเอเชียนอเมริกันได้รับการยอมรับจากฮอลลีวูดแล้วอย่างแท้จริง หรือทั้งหมดนี้อาจเป็นเพียงเพื่อผลประโยชน์และการเมืองเรื่องสีผิวในฮอลลีวูดที่พานักแสดงเอเชียหลุดจากกับดักหนึ่งเพื่อตกลงไปในอีกกับดักหนึ่งอย่างที่เป็นมาตลอดประวัติศาสตร์ของฮอลลีวูดกันแน่ 

ความรักในความเกลียด และดาราเอเชียในฮอลลีวูดยุคแรก 

หลายคนอาจจะไม่รู้ แต่ในยุคแรกๆ ของฮอลลีวูดมีนักแสดงเชื้อสายเอเชียหลายคนที่ต่อสู้จนเป็นที่นิยมไม่แพ้ดาราผิวขาวยอดนิยมในยุคนั้น เช่น นักแสดงญี่ปุ่น Sessue Hayakawa นักแสดงสาวชาวจีนอย่าง Anna May Wong และ Philip Ahn นักแสดงเชื้อสายเกาหลีคนแรกๆ ของฮอลลีวูด ท่ามกลางกระแสการต่อต้านคนเอเชียที่เกิดขึ้นในยุคนั้น

ช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 ที่ชาวเอเชียจำนวนมากอพยพมาหางานในสหรัฐอเมริกา คนอเมริกันผิวขาวจำนวนมากเกิดทัศนคติว่าชาวเอเชียเหล่านั้นมาแย่งงานของตน จนเกิดกระแสต่อต้านคนเอเชียขึ้นอย่างรุนแรง ในวงการภาพยนตร์ก็เช่นกัน กฎหมายห้ามมีความสัมพันธ์ข้ามเชื้อชาติ (Anti-Miscegenation Laws) ที่มีมาตั้งแต่สมัยก่อตั้งสหรัฐอเมริกาถูกนำมาใช้เพื่อควบคุมนักแสดงเชื้อสายเอเชียอย่างเข้มงวด เนื่องจากภาพยนตร์ดังส่วนใหญ่ในยุคนั้นเป็นหนังรัก นักแสดงเชื้อสายเอเชียจึงไม่มีโอกาสรับบทนำเพราะกฎหมายดังกล่าวห้ามไม่ให้นักแสดงเชื้อสายเอเชียจูบกับนักแสดงผิวขาวที่รับบทด้วยกัน 

ด้วยเหตุนี้ นักแสดงเชื้อสายเอเชียจึงถูกกำหนดกรอบให้ได้รับแต่บทรองที่เป็น ‘ภาพจำ’ ฉาบฉวย ในลักษณะที่ทำให้คนเชื้อสายเอเชียดูเป็นคน ‘ต่างชาติ’ ที่แค่มาอาศัยในอเมริกา และไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของสังคมอเมริกันโดยรวม นักแสดงชายมักได้รับบทเป็นตัวร้าย ส่วนนักแสดงหญิงถ้าไม่รับบทหญิงเอเชียชั่วผู้ยั่วยวนผู้ชายผิวขาวให้ผิดลูกผิดเมีย ก็ต้องเป็นสาวเอเชียผู้นอบน้อมที่ศิโรราบต่อพลังรักของชายผิวขาวเท่านั้น ร้ายที่สุดคือสตูดิโอต่างๆ เลือกที่จะมองข้ามนักแสดงชาวเอเชียแท้ๆ แล้วใช้นักแสดงผิวขาวที่มีชื่อเสียงมาแต่งหน้าท่าทางให้เป็นคนเอเชีย (yellowface) แทน

• 

• 

แม้จะถูกกีดกันและกำหนดกรอบอย่างรุนแรง นักแสดงเชื้อสายเอเชียรุ่นแรกๆ ก็ล้วนแสดงพลังในกรอบของตัวเองจนกลายเป็นที่นิยมของคนดู เซสสึเอะ ฮายากาวะ กลายเป็นขวัญใจของสาวๆ ผิวขาวทั่วโลกหลังรับบทเศรษฐีญี่ปุ่นผู้ขืนใจนางเอกอเมริกันในเรื่อง The Cheat (1915) จนกลายเป็นนักแสดงนำเชื้อสายเอเชียคนแรกที่ได้รับความนิยมทั้งในอเมริกาและยุโรป และได้ค่าจ้างเทียบเท่ากับดารานำผิวขาวคนอื่นๆ ในยุค ส่วนแอนนา เมย์ หว่อง ก็ใช้ทั้งบทผู้หญิงเอเชียผู้นอบน้อมใน The Toll of the Sea (1922) และบทนางยั่วใน Daughter of the Dragon (1931) พาตัวเองไปสู่ความสำเร็จในระดับนานาชาติ แต่ไม่ว่านักแสดงเชื้อสายเอเชียในยุคนั้นจะประสบความสำเร็จในด้านชื่อเสียงหรือรายได้เท่าไหร่ สิ่งที่นักแสดงเหล่านั้นไม่เคยได้รับในยุครุ่งเรืองของตัวเองแม้แต่ครั้งเดียวคือรางวัลการแสดงจากสถาบันต่างๆ ในฮอลลีวูด กลับกลายเป็นนักแสดงผิวขาวอย่าง Luise Rainer ที่ชนะรางวัลออสการ์นักแสดงนำหญิงจากบทหญิงชาวจีนในภาพยนตร์เรื่อง The Good Earth (1937) เซสสึเอะเองก็เพิ่งได้เข้าชิงรางวัลออสการ์สาขานักแสดงสมทบชายจากเรื่อง The Bridge on the River Kwai (1954) ในช่วงท้ายๆ ของชีวิตการแสดง

ต้องรอจนถึงปี 1956 ถึงจะมีนักแสดงเชื้อสายเอเชียคนแรกที่ได้รับรางวัลออสการ์สาขานักแสดงนำชายยอดเยี่ยม นั่นคือ Yul Brynner นักแสดงเชื้อสายรัสเซีย-มองโกเลียจากบทพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในภาพยนตร์เรื่อง The King and I ในปีเดียวกันนั้นเอง Miyoshi Umeki นักแสดงเชื้อสายญี่ปุ่นก็ได้รับรางวัลนักแสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยมจากภาพยนตร์เรื่อง Sayonara (1957) ถึงอย่างนั้น บทบาททั้งสองก็ยังเป็นบทของตัวละครชาวเอเชียที่รับใช้เรื่องราวของคนขาว ทั้งรัชกาลที่ 4 ที่ต้องได้รับการสอนให้เป็นชาว ‘ซิวิไลซ์’ โดยแหม่มแอนนา และนางเอกของ Sayonara ที่มีชีวิตเพื่อรอรักจากทหารจีไออเมริกัน

หรือฟ้าจะเปิดให้คนเอเชีย : จาก Flower Drum Song ถึง The Joy Luck Club 

การเคลื่อนไหวด้านสิทธิของชนกลุ่มน้อยในอเมริกาโดยเฉพาะชาวแอฟริกัน-อเมริกันในยุค 60-90s ทำให้นักแสดงเชื้อสายเอเชียในฮอลลีวูดเหมือนจะมีที่ยืนในวงการมากขึ้นตามไปด้วย เช่น มีภาพยนตร์เพลง Flower Drum Song (1961) ภาพยนตร์เรื่องแรกของฮอลลีวูดที่เล่าประสบการณ์ของผู้อพยพเชื้อสายเอเชียและมีนักแสดงนำเป็นคนเชื้อสายเอเชียทั้งหมด ทางด้านโทรทัศน์ ซีรีส์ไซ-ไฟคลาสสิกอย่าง Star Trek ก็ดันให้นักแสดงเชื้อสายญี่ปุ่น-อเมริกันอย่าง George Takei ได้รับบทสำคัญอย่างซูลูในปี 1966 ส่วนทางเวทีรางวัลก็มี Haing S. Ngor นักแสดงชาวกัมพูชาและชาวเอเชียตะวันออกเฉียงใต้คนแรกที่ได้รับรางวัลออสการ์สาขานักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยมจากภาพยนตร์ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์เขมรแดงอย่าง The Killing Fields (1984)

แต่แล้วความสนใจในวัฒนธรรมและคนเชื้อสายเอเชียก็ถูกเปลี่ยนให้เป็นกรอบภาพจำใหม่ๆ ที่กักขังคนเชื้อสายเอเชียเอาไว้เอง เช่น ความโด่งดังของ Bruce Lee ในยุค 70-80s ทำให้เกิดภาพจำคนเชื้อสายเอเชียในฐานะนักสู้กังฟูหรือเด็กเนิร์ดด๊อกด๋อยในหนังไฮสกูลต่างๆ จนแม้คนเชื้อสายเอเชียจะมีที่ยืนมากขึ้น แต่ก็เป็นการยืนอยู่ในกรอบของภาพจำอันฉาบฉวยแบนราบที่ฮอลลีวูดสร้างเอาไว้ให้อยู่นั่นเอง

แม้เมื่อถึงต้นยุค 90s คนเชื้อสายเอเชียจะมีชัยชนะเล็กๆ จากกระแสของหนังที่พยายามเล่าเรื่องราวของคนเชื้อสายเอเชียอย่างมีมิติและนำแสดงโดยนักแสดงเอเชียอเมริกันทั้งเรื่องอย่าง The Joy Luck Club (1991), Pushing Hands (1991) หรือ The Wedding Banquet (1993) แต่เมื่อภาพยนตร์กังฟูตระการตาจากทวีปเอเชียอย่าง Crouching Tiger, Hidden Dragon (2001) และ Hero (2002) ทำรายได้ดีทั้งในอเมริกาและในต่างประเทศ ฮอลลีวูดก็เลิกสนใจภาพยนตร์ที่สร้างมิติให้กับคนเชื้อสายเอเชียในประเทศตัวเอง แล้วหันไปเทรางวัลให้กับภาพยนตร์กังฟูเอเชียนนอกประเทศที่ตรงกับภาพจำของคนเอเชียในสายตาฮอลลีวูดมากกว่า นำไปสู่การสร้างภาพยนตร์ที่หากินกับภาพจำนักกังฟูเดิมๆ และนำแสดงโดยนักแสดงที่มีวิชาต่อสู้มือเปล่าอย่างเฉินหลง (Jackie Chan) หรือเจ็ต ลี (Jet Li)

เมื่อบวกกับการอ้าแขนรับนักแสดงเอเชียจากนอกประเทศอย่าง Gong Li ใน Miami Vice (2006) Ken Watanabe ใน Inception (2010) และ Hiroyuki Sanada ใน The Wolverine (2013) ให้มารับบทตัวประกอบหรือตัวร้ายเอเชียนในภาพยนตร์ที่เป็นเรื่องราวของคนขาว ก็จะเห็นได้ว่าเกือบหนึ่งร้อยปีต่อมา ที่ทางของคนเชื้อสายเอเชียในฮอลลีวูดได้หวนกลับไปเหมือนยุคแรกเริ่มที่บทบาทในภาพยนตร์กระแสหลักมีเพียงแค่ในฐานะตัวประกอบและตัวร้าย และไม่มีที่ให้คนเอเชียนอเมริกันได้เล่าเรื่องราวของตัวเอง เพราะพวกเขาก็ยังเป็น ‘คนนอก’ ที่สังคมอเมริกันไม่มีวันยอมรับให้เป็นส่วนหนึ่งอย่างแท้จริง

แต่แล้วทุกอย่างก็เหมือนจะเปลี่ยนไปในปี 2013 ด้วยการมาถึงของสิ่งที่เรียกว่าโซเชียลมีเดีย

#AsiansAreHumansToo : เมื่อโซเชียลมีเดียเปลี่ยนทุกอย่าง

หลังเหตุการณ์ที่ตำรวจผิวขาวกระทำเกินกว่าเหตุและยิง Trayvon Martin วัยรุ่นแอฟริกัน-อเมริกันตายในปี 2013 และยิง Michael Brown กับ Eric Garner ในปีต่อมา เรื่องการเหยียดสีผิวก็กลับมาเป็นประเด็นร้อนทั่วอเมริกาอย่างรุนแรงที่สุดนับตั้งแต่ยุคการเรียกร้องสิทธิของชนกลุ่มน้อยทั่วอเมริกาในยุค 60-70s

แต่ต่างจากยุคก่อนหน้าที่สื่อต่างๆ เช่น หนังสือพิมพ์ วิทยุ และโทรทัศน์ในอเมริกาอยู่ในมือของคนขาวรุ่นบูมเมอร์จำนวนไม่มาก ปัจจุบันชนกลุ่มน้อยในสังคมอเมริกาที่รู้สึกว่าโดนกดขี่จากคนผิวขาวมาตลอด โดยเฉพาะชาวแอฟริกัน-อเมริกันต่างออกมาใช้โซเชียลมีเดียเรียกร้องสิทธิ และรวมกลุ่มกันถล่มหรือบอยคอตต์เครือบริษัทยักษ์ใหญ่และสื่อต่างๆ ที่ไม่สนับสนุนกลุ่มของตนจนยอดขายและยอดโฆษณาของบริษัทและองค์กรต่างๆ ทั่วอเมริกาตกฮวบเป็นประวัติการณ์  

บริษัทและสถาบันต่างๆ ทั่วอเมริกาจึงพยายามแก้ไขปัญหาด้วยการสร้างกระแส ‘ความหลากหลาย’ (diversity) ขึ้น เครือบริษัทยักษ์ใหญ่ต่างๆ หันมาให้ความสำคัญกับชนกลุ่มน้อยทั่วอเมริกาอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน สถาบันต่างๆ ทั้งของภาครัฐและเอกชนแสดงท่าทีสนับสนุนชนกลุ่มน้อยต่างๆ ในประเทศ และรับพนักงานที่เป็นชนกลุ่มน้อยมากขึ้นเพื่อไม่ให้ตัวเองตกเป็นเป้าหมายของการบอยคอตต์

ออสการ์เองก็หนีไม่พ้นปรากฏการณ์นี้เช่นกัน ในปี 2015 หลังผู้เข้าชิงออสการ์ด้านการแสดงทุกรางวัลเป็นคนผิวขาว 2 ปีติดกัน ก็เกิดกระแสแฮชแท็ก #OscarsSoWhite ขึ้นในทวิตเตอร์และแพร่สะพัดไปทั่วอินเทอร์เน็ตอย่างรวดเร็วจนเกิดปฏิกริยาต่อต้านเวทีออสการ์จากคนทั่วโลก คนจำนวนมากขู่ว่าจะเลิกดูถ่ายทอดสดพิธีประกาศรางวัลซึ่งจะกระทบยอดโฆษณาระหว่างการถ่ายทอดซึ่งเป็นช่องทางหาเงินหลัก และเป็นสัญญาณที่แย่มากของรายการที่ยอดคนดูตกลงมาเรื่อยๆ ตั้งแต่ปี 2014  จนทางเวทีออสการ์ต้องออกมาประกาศว่าจะเปิดโอกาสให้ทั้งผู้หญิงและชนกลุ่มน้อยในประเทศได้เข้าชิงรางวัลมากขึ้นภายในปี 2020

ผลกระทบจากการผลักดันความหลากหลายในฮอลลีวูดทำให้ปัจจุบันเหมือนเป็นยุคทองของคอนเทนต์เอเชียนอเมริกัน ซีรีส์ Fresh Off the Boat (2015-2020), Kim’s Convenience (2016-2021) และซีรีส์จากไอเดียดั้งเดิมของบรูซ ลี อย่าง Warrior (2019-ปัจจุบัน) เป็นที่นิยมจากคนดูทั่วโลก ด้านภาพยนตร์เองก็มี Crazy Rich Asians (2018) ที่มีชาวเอเชียเป็นตัวละครหลักทั้งเรื่องเป็นเรื่องที่ 3 ในประวัติศาสตร์ฮอลลีวูด (ใช่ เพียงเรื่องที่ 3 เท่านั้น) แถมภาพยนตร์ซูเปอร์ฮีโร่เอเชียนอย่าง Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings (2021) จากค่ายมาร์เวลก็กำลังจะออกฉายในเดือนกันยายนปีนี้

ด้านเวทีรางวัล นักแสดงเชื้อสายเกาหลี-แคนาดา Sandra Oh สามารถคว้ารางวัล Golden Globes สาขานักแสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยมจากซีรีส์ Grey’s Anatomy ในปี 2005 และรางวัลนักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยมจากซีรีส์ Killing Eve ในปี 2019 ตามมาด้วย Parasite ภาพยนตร์เอเชียนอเมริกันที่สามารถคว้ารางวัลทีมนักแสดงยอดเยี่ยมจากเวที Screen Actors Guild ได้เป็นเรื่องแรก ถือเป็นภาพยนตร์ต่างประเทศและภาพยนตร์ที่มีเนื้อหาเอเชียนแท้ๆ เรื่องแรกที่สามารถคว้ารางวัล Best Picture ในเวทีออสการ์ได้ จนมาถึงการเข้าชิงรางวัลต่างๆ ของ Minari ในปีนี้

ดูเหมือนว่าในปี 2021 การยอมรับและความเท่าเทียมทางเชื้อชาติได้เกิดขึ้นในทั้งวงการฮอลลีวูดและสังคมอเมริกันเสียที แต่เมื่อลองมองดูดีๆ การ ‘ยอมรับ’ นี้อาจเป็นเพียงแค่ภาพลวงตาจากองค์กรต่างๆ เพื่อผลประโยชน์และการยอมรับจากสังคมอย่างผิวเผินเท่านั้น

ยอมรับหรือแค่ ‘ทนอยู่’ ไปด้วยกัน

ในปัจจุบันพนักงานที่เป็นชนกลุ่มน้อยในบริษัทต่างๆ หลายคนพบว่าตัวเองเป็นเพียงแค่ ‘diversity hire’ หรือพนักงานที่บริษัทจ้างมาเพื่อให้เต็มโควตาความหลากหลายทางเชื้อชาติและวัฒนธรรมเพื่อให้พ้นคำครหาจากสังคม มากกว่าถูกจ้างเพราะความสามารถของพนักงานเอง ในโลกภาพยนตร์เองก็เช่นกัน ภาพยนตร์หลายเรื่องมีนักแสดงที่มีความหลากหลายทางเชื้อชาติมากขึ้นก็จริง แต่บทของนักแสดงเหล่านั้นกลับไม่มีความสำคัญอะไรกับเรื่อง ไม่ต่างอะไรจากตัวประกอบที่มีไว้เพื่อเติมโควตานักแสดงจากชนกลุ่มน้อยให้เต็ม ถ้าไม่นับเรื่องผลงานการแสดงที่ดีเยี่ยมของทั้งสตีเวน ยูน, ยุนยอจอง และริซ​ อาห์เม็ด แล้วลองมองสภาวะแวดล้อมของรางวัลในปีนี้ ผู้เขียนตั้งข้อสังเกตว่าการเทรางวัลให้คนเชื้อสายเอเชียในปีนี้อาจไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะผลงานการแสดง แต่อาจมีการเมืองเรื่องสีผิวและผลประโยชน์ของสตูดิโอต่างๆ และเวทีออสการ์มาเกี่ยวข้องอย่างลึกซึ้ง

การให้รางวัลบุคลากรและภาพยนตร์จากชนกลุ่มน้อยในประเทศย่อมเป็นการแสดงจุดยืนของสถาบันออสการ์ว่ามีความ ‘เปิดกว้าง’ และก้าวหน้าทันสมัย ทำให้รางวัลมีความสำคัญมากขึ้น ทั้งในกลุ่มคนดูที่เป็นชนกลุ่มน้อยที่ได้เข้าชิงและในหมู่คนดูที่ต้องการเห็นความก้าวหน้าทางสังคม อันจะนำมาซึ่งคนดูและรายได้ของเวทีออสการ์ที่เพิ่มขึ้น พร้อมกับเป็นการชำระล้างประวัติศาสตร์ความไม่เท่าเทียมของสถาบันไปพร้อมๆ กัน

การเทรางวัลให้กับคนเอเชียในปีนี้จึงอาจไม่ได้เป็นการกระทำที่เกิดขึ้นจากความเท่าเทียมที่แท้จริง แต่เป็นไปเพื่อความอยู่รอดทางการเมืองและผลประโยชน์ของเวทีรางวัลต่างๆ ก็เป็นได้

จากกรอบหนึ่งถึงอีกกรอบ

ยิ่งไปกว่านั้น กระแสการยอมรับความหลากหลายทางวัฒนธรรมทำให้สื่อต่างๆ ดันประเด็นความเป็น ‘ครั้งแรก’ ของการได้รางวัลของคนเอเชียในปีนี้อย่างออกนอกหน้า โดยเฉพาะในกรณีของ Minari ที่สื่อต่างผลักดันว่าเป็นชัยชนะของภาพยนตร์ที่เล่าเรื่องราวประสบการณ์ของ ‘ชาวเอเชียนอเมริกันแท้ๆ’ ในเวทีที่ถูกยึดครองโดยคนขาวมาตลอด  

ทว่าการเฉลิมฉลองนี้อาจกลายเป็นดาบสองคมอย่างที่หลายคนไม่ทันคาดคิด สตีเฟน ยอน ออกมาพูดกับ The Hollywood Reporter ไม่นานมานี้ว่าเขากลัวว่าการได้รางวัลนี้จะทำให้คนมองเขาเป็น ‘นักแสดงเอเชียนอเมริกัน’ มากกว่าการเป็นแค่ ‘นักแสดง’ คนหนึ่ง

กลายเป็นว่าการติดป้ายให้นักแสดงคนหนึ่งว่าเป็นตัวแทนของกลุ่มเชื้อชาติและเป็นชัยชนะของความหลากหลายทางวัฒนธรรม อาจเป็นหลุมพรางที่สร้างกรอบจำกัดให้นักแสดงคนนั้นได้รับแต่บทในภาพยนตร์ที่เล่าประสบการณ์ของกลุ่มเชื้อชาติตัวเอง หรือบทที่ต้องใช้คนเชื้อสายนี้เล่นเท่านั้น เช่น ในเรื่อง Minari แทนที่เขาจะสามารถรับบทนำอะไรก็ได้ ในภาพยนตร์อะไรก็ได้ ที่ไม่ได้มุ่งเน้นการเล่าประสบการณ์ของชีวิตคนเชื้อสายใดเชื้อสายหนึ่งเหมือนอย่างโอกาสของนักแสดงนำผิวขาวทั่วไปในฮอลลีวูด นี่ต่างหากถึงจะเป็นการยอมรับว่าคนเชื้อสายเอเชียนอเมริกันเป็น ‘ส่วนหนึ่ง’ ของสังคมอเมริกันอย่างแท้จริง

ไม่เพียงสำหรับนักแสดงเท่านั้น การตีค่า Minari ว่าเป็นหมุดหมายของ ‘ภาพยนตร์เอเชียนอเมริกันในอุดมคติ’ ก็เป็นการสร้างภาพจำอันตรายให้กับภาพยนตร์เอเชียนอเมริกันในฮอลลีวูดในอนาคตได้อย่างไม่ตั้งใจ เพราะการเสริมสร้างแนวคิดว่าภาพยนตร์เอเชียนอเมริกันที่เหมาะสมจะได้รับรางวัลต้องเป็นภาพยนตร์ที่ใช้ภาษาของเชื้อสายของตัวละคร ต้องผลิตซ้ำความยากลำบากและเศร้าสร้อยของคนเอเชียนอเมริกันในการเป็นคนอพยพในอเมริกาเท่านั้น ก็เป็นการปิดกั้นภาพยนตร์ที่ต้องการเล่าแง่มุมชีวิตคนเอเชียนอเมริกันในมุมอื่นๆ หรือแนวอื่นๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคต ซ้ำร้าย การเน้นแต่เนื้อหาการเป็น ‘คนอพยพ’ ของคนเอเชียมากเกินไปก็ไม่ต่างอะไรกับการผลิตซ้ำความเป็นคน ‘ต่างชาติ’ ที่ฮอลลีวูดทำตลอดมา

แน่นอนว่าการที่คนเอเชียและเอเชียนอเมริกันได้รับรางวัลต่างๆ เป็นเรื่องน่ายินดี และการที่ภาพยนตร์ที่เล่าเรื่องราวที่เป็นเอเชียนอเมริกันมากๆ อย่าง Minari มีที่ทางของตัวเองในเวทีรางวัลก็เป็นจุดหมายที่สำคัญในการนำเสนอคนเอเชียบนจอภาพยนตร์ แต่ชัยชนะที่แท้จริงของคนเอเชียในวงการฮอลลีวูดอาจจะไม่ใช่การสร้างที่ทางของตัวเองด้วยการผลิตซ้ำเรื่องราวที่มีความเอเชียนเฉพาะตัวยิ่งขึ้นเรื่อยๆ บนจอภาพยนตร์เพียงอย่างเดียว แต่อาจเป็นวันที่ภาพยนตร์ที่เอเชียนอเมริกันมากๆ อย่าง Minari ภาพยนตร์ที่มาจากคนเอเชียนอกประเทศอย่าง Parasite และภาพยนตร์ที่เล่าเรื่องราวสากลอย่าง Sound of Metal ที่เปิดโอกาสให้คนเอเชียสามารถรับบทใดๆ ก็ได้ทัดเทียมกับคนขาว สามารถเข้าชิงรางวัลพร้อมกันได้อย่างเป็นเรื่องปกติอย่างไม่น่าตื่นเต้นอะไร เป็นการทลายกรอบที่ห้อมล้อมคนเอเชียตลอดมาอย่างสมบูรณ์ 

อ้างอิง

hollywoodreporter.com

hollywoodreporter.com

huffingtonpost.co.uk

nytimes.com

nytimes.com

rollingstone.com

theguardian.com

wjla.com

The post Minari ชัยชนะครั้งยิ่งใหญ่ของชาวเอเชีย หรืออีกหนึ่งโฆษณาชวนเชื่อของฮอลลีวูด appeared first on a day magazine.

คุณเคยมีความรู้สึกอยากจะหนีไปจากทุกอย่างในชีวิตบ้างไหม หนีไปจากงานที่กองท่วมหัว จากความจำเจของชีวิต ออกไปผจญภัยในโลกกว้าง ไปสู่อิสระ

นั่นคือความรู้สึกของผมเมื่อเดือนกรกฎาคมปีที่แล้วขณะที่ต้องกักตัวนานนับเดือนในช่วงล็อกดาวน์ที่เมืองลอสแอนเจลิส สหรัฐอเมริกา ท่ามกลางการระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 อย่างหนัก มียอดคนติดเชื้อนับพัน ผู้เขียนขังตัวเองอยู่ในบ้าน ออกจากบ้านเพียงเพื่อซื้อของกินประทังชีวิตจากซูเปอร์มาร์เก็ตใกล้ๆ ส่วนโรงหนัง พิพิธภัณฑ์ และห้างร้านทุกแห่ง ถ้าไม่ปิดตัวก็กลายเป็นสถานที่ความเสี่ยงสูงลิ่ว 

หลังตื่นมาเจอผนังเดิมๆ ห้องเดิมๆ รูมเมตคนเดิมๆ เป็นเวลาห้าเดือนผมก็ถึงจุดที่ทนไม่ไหวอีกต่อไป

ผมชวนเพื่อนคนไทยหนึ่งคน (ที่ซักประวัติแล้วว่าป้องกันตัวเองจากโควิดอย่างเข้มงวดพอกัน) หนีไปให้ไกลจากแอลเอหนึ่งวัน

ว่าแต่จะไปไหนดี

แล้วอยู่ดีๆ ภาพกลุ่มรถบ้านในทะเลทรายของเหล่าฮิปปี้หน้าใสใจจริงผู้หนีจากระบบทุนนิยมสกปรกมาสร้างชุมชนอุดมคติใกล้ทะเลสาบ Salton Sea ทางใต้ของแอลเอในภาพยนตร์เรื่อง Into the Wild (2007) ที่เคยดูเมื่อหลายปีก่อนก็แล่นเข้ามาในหัว

จะมีที่ไหนเหมาะกับการหนีคนเท่าทะเลทรายอีก

ค่อนวันและ 260 กว่ากิโลเมตรต่อมา ผมและเพื่อนพบตัวเองอยู่ที่ตีนของเนินเขาลูกเล็กหลากสีกลางทะเลทราย ทุกพื้นผิวบนเขาเต็มไปด้วยคำสอนต่างๆ จากคัมภีร์ไบเบิล มีซากรถ เรือ และสิ่งของต่างๆ รายล้อมทั่วบริเวณ นี่คือ Salvation Mountain ผลงานศิลปะของชายนาม Leonard Knight ผู้ต้องการเผยแผ่ความรักของพระเจ้าผ่านงานศิลป์ชิ้นยักษ์กลางทะเลทราย

ภูเขาแห่งนี้ตั้งอยู่หน้าทางเข้าของ Slab City ชุมชนรถบ้านที่ผมคิดว่าจะได้เห็นความเกื้อกูลนอกระบบสังคมเมือง ได้เห็นดินแดนของฮิปปี้ที่ออกตามหาความจริงของชีวิตเหมือนในหนัง แต่ตลอดทางผมกลับเจอแต่รถบ้านบุโรทั่งจอดเรียงรายกลางซากเมืองเก่าริมทะเลสาบ สภาพแต่ละคันไม่ต่างจากเมืองเก่าที่ผุพังอยู่รายล้อม บ้านสังกะสีพังมิพังแหล่ว่างโหวงไร้ผู้อยู่อาศัย ภายในเต็มไปด้วยขยะ ถุงยางเก่าๆ และซากเข็มฉีดยา คนที่ยังอยู่ล้วนแต่ผิวหยาบกร้านด้วยแดดทะเลทราย แววตาฝ้าฟาง สะโหลสะเหลไปมาจากรถบ้านคันหนึ่งสู่อีกคันด้วยแววตาไม่เป็นมิตร

เมื่อบวกกับอุณหภูมิร้อนระอุทะลุ 40 องศาเซลเซียสเมื่อตอนเที่ยงวัน ผมเริ่มรู้สึกแล้วว่าภาพอันสวยหรูของสวรรค์ฮิปปี้อาจจะมีแค่ในหนัง

ทำไมคนเหล่านี้ถึงได้เลือกที่จะมาลำบากลำบนในทะเลทรายกันดารห่างไกลผู้คน ไม่มีไฟฟ้า ไม่มีน้ำประปา ไม่มีตำรวจ ไม่มีโรงพยาบาล 

คำตอบของคำถามนี้อาจจะหาได้จากภาพยนตร์เรื่อง Nomadland ผลงานเรื่องล่าสุดของผู้กำกับ Chloé Zhao ที่เพิ่งคว้ารางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมและผู้กำกับยอดเยี่ยมจากเวที Golden Globes และเข้าชิงรางวัลออสการ์ถึง 6 สาขา 

คำตอบที่ว่าแท้จริงแล้วคนกลางทะเลทรายเหล่านี้หลายคนอาจจะไม่ได้ ‘เลือก’ มาอยู่ที่นี่ด้วยความสมัครใจ แต่กลับเป็นสังคมอเมริกันในศตวรรษที่ 21 ที่บีบให้ชีวิตห่างไกลความเจริญกลายเป็นทางเลือกสุดท้ายของพวกเขา 

อเมริกา ดินแดนแห่งการร่อนเร่

ด้วยอะไรบางอย่าง ผืนแผ่นดินที่ต่อมากลายมาเป็นประเทศสหรัฐอเมริกาดูเป็นดินแดนที่ถูกกำหนดมาให้เป็นดินแดนของคนเร่ร่อน นับแต่ชาวอินเดียนแดงผู้เป็นเจ้าของถิ่นฐานดั้งเดิมที่อพยพและกระจายตัวไปทั่วแดน ใช้ชีวิตท่ามกลางขุนเขาและทุ่งหญ้าบนหลังม้า ไปจนถึงผู้อพยพเชื้อสายสเปนและผู้อพยพชาวยุโรปอื่นๆ ที่ล่องเรือข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกจนมาถึงโลกใหม่

ผู้อพยพในยุคแรกหลายคนมาที่นี่เพื่ออิสรภาพทางศาสนา อีกมากมายข้ามทะเลมาเพื่อจับจองพื้นที่บน ‘โลกใหม่’ เป็นของตัวเอง (จนหลายครั้งแลกมาด้วยชีวิตของชนพื้นเมืองอย่างน่าอดสู) แต่อีกเหตุผลสำคัญที่ดึงให้หลายคนมาที่นี่ก็เพื่อหนีจากสังคมเมืองสมัยใหม่ที่เต็มไปด้วยกฎระเบียบและระบบเศรษฐกิจเอารัดเอาเปรียบในบ้านเกิดเมืองนอน เพื่อกลับสู่โลกธรรมชาติแท้ๆ โดยไม่ต้องพึ่งพาใคร จนเกิดเป็นตัวละครนักบุกเบิก คาวบอย และโจรป่าที่เราเห็นในภาพยนตร์ตะวันตกต่างๆ

แต่แล้วโลกอารยะก็ยึดประเทศสหรัฐอเมริกาได้ในที่สุดในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 ในระหว่างที่คนส่วนใหญ่ของประเทศมุ่งหน้าเข้าสู่ชีวิตอารยะในเมืองใหญ่ คนบางกลุ่มยังรู้สึกว่าความปลอดภัยและสะดวกสบายของชีวิตอารยะทำให้มนุษย์ยุคใหม่ใช้ชีวิตอย่างไร้จิตวิญญาณและโหยหาชีวิตนอกสังคมท่ามกลางธรรมชาติ เกิดเป็นวิถีชีวิตของคนเพียงกลุ่มเล็กๆ ในสหรัฐอเมริกาในศตวรรษที่ 20 จนหลายเหตุการณ์ในช่วง 30s ผลักให้คนอเมริกันนับล้านกลับสู่ชีวิตเร่ร่อนเป็นประวัติการณ์

ปลายเดือนกันยายนปี 1929 ตลาดหุ้นอเมริกันตกหนักที่สุดในประวัติศาสตร์การเงินสหรัฐฯ เกิดภาวะเศรษฐกิจตกต่ำที่ร้ายแรงที่สุดเป็นประวัติการณ์ ผู้คนนับล้านตกงานและเสียบ้าน บวกกับภัยแล้งผิดธรรมชาติก่อให้เกิดพายุฝุ่นทั่วประเทศหลายปีจนอุตสาหกรรมการเกษตรเสียหายเป็นวงกว้าง ชาวอเมริกันนับล้านร่อนเร่ไปทั่วประเทศเพื่อหางานนับสิบปีจนถึงยุคสงครามโลกครั้งที่สอง เศรษฐกิจของสหรัฐอเมริกาถึงได้ฟื้นฟูสู่ภาวะปกติอีกครั้ง

นับแต่นั้น การเร่ร่อนก็กลายเป็นวัฏจักรของสังคมอเมริกันที่ผูกกับสภาพเศรษฐกิจของประเทศ เมื่อไหร่ที่เศรษฐกิจของประเทศมั่นคง ระบบทุนนิยมทำงาน ชาวอเมริกันก็จะลงหลักปักฐาน เช่น ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 หรือในยุค 80s จนเมื่อระบบทุนนิยมเจริญถึงขีดสุดก็จะเกิดกลุ่มคนที่กังขากับความฟุ้งเฟ้อทางวัตถุและเศรษฐกิจ รู้สึกว่าชีวิตขาดจิตวิญญาณจนอยากออกร่อนเร่ตามหา ‘ความจริงของชีวิต’ เช่น กลุ่มนักเขียน beatnik ในยุค 50s อย่าง Jack Kerouac ที่ออกเดินทางข้ามอเมริกาและเขียนประสบการณ์ออกมาเป็นหนังสือเลื่องชื่ออย่าง On the Road หรือชาวบุปผาชนบางกลุ่มในปลายยุค 60s และต้น 70s ที่หนีออกจากเมืองเข้าป่าไปตั้ง ‘คอมมูน’ หรือชุมชนของตัวเองเพื่อหนีจากระบบทุนนิยมและการเกณฑ์ทหารไปรบในสงครามเวียดนาม ดังเห็นได้จากภาพยนตร์ Easy Rider (1969) หรือ Zabriskie Point (1970)

ถึงอย่างนั้นชีวิตสมบุกสมบันนานปีกลางป่าเขาก็ผลักให้บางคนหันกลับสู่อ้อมกอดของชีวิตสะดวกสบายในสังคมเมือง คืนสู่ชีวิตอารยะ และเข้าสู่วัฏจักรทุนนิยมอีกครั้ง เหลือเพียงนักเร่ร่อน ‘ตัวจริง’ ที่ยังคงใช้ชีวิตอยู่ในชายขอบของสังคมอารยะอย่างสมัครใจทั่วอเมริกาในรถบ้าน ฟาร์ม หรือชุมชนเล็กๆ ตามป่าเขาและทะเลทรายต่างๆ จนคนรุ่นใหม่พบเจอความว่างเปล่าของโลกทุนนิยมอีกครั้ง วัฏจักรของคนเร่ร่อนถึงได้เริ่มขึ้นอีกครั้งหนึ่ง

หนึ่งในคนรุ่นใหม่เหล่านั้นคือชายหนุ่มนาม Christopher McCandless ตัวละครเอกของหนังสือและภาพยนตร์ที่เรารู้จักกันในนาม Into the Wild

Into the Wild ทางเลือกของนักผจญภัยยุค 2000s

คริสโตเฟอร์ แม็กแคนด์เลสส์ เป็นลูกชายคนโตของครอบครัวอเมริกันมีฐานะ หลังเรียนจบปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัย Emory University ในปี 1990 เขาบริจาคเงินเก็บจำนวน 24,000 ดอลลาร์สหรัฐให้องค์กรการกุศลและออกเร่ร่อนไปในอเมริกา

ไม่มีใครรู้ว่าทำไมคริสถึงตัดสินใจทิ้งชีวิตสะดวกสบายไปเผชิญโลก แต่เพื่อนๆ และครูมัธยมของเขาสังเกตว่าคริส ‘ใช้ชีวิตเหมือนอยู่คนละคลื่นกับคนอื่น’ และบอกว่าเขาเคยบอกกับทีมวิ่งวิบากของโรงเรียนซึ่งเขาเป็นกัปตันทีมว่า ที่พวกเขาวิ่งก็เพื่อ ‘ต่อสู้กับความชั่วร้ายและความเกลียดชังในโลกใบนี้’

ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลอะไรก็ตาม คริสออกจากบ้านไปในปี 1990 และไม่กลับไปบ้านอีกเลย เขาขับรถดัตสันคู่ใจผ่านรัฐแคลิฟอร์เนีย แอริโซนา และเซาท์ดาโคตา หาเลี้ยงชีพจากงานรับจ้างตามเรือกสวนไร่นาระหว่างทางและเรียกตัวเองว่า ‘Alexander Supertramp’ หรือ ‘อเลกซ์ ยอดนักพเนจร’

เขาเดินทางไปเรื่อยๆ จนไปถึงรัฐอะแลสกาในปี 1992 ท่ามกลางหิมะท่วมสูงเดือนเมษายน คริสเดินทางเข้าอุทยานแห่งชาติ Denali พร้อมปืนไรเฟิล อุปกรณ์ใช้ชีวิตเพียงเล็กน้อย และความมั่นใจเต็มเปี่ยมเพื่อใช้ชีวิตโดดเดี่ยวในป่าสนของอะแลสกา 

ศพของเขาถูกพบหกเดือนให้หลังในซากรถบัสกลางป่าโดยหนักเพียง 30 กิโลกรัม ผู้เชี่ยวชาญสันนิษฐานว่าเขาตายเพราะอดอาหารและสารพิษจากเมล็ดเบอร์รีมีพิษที่เขากินเข้าไปด้วยความไม่รู้ 

เรื่องราวของคริสได้รับการถ่ายทอดเป็นหนังสือขายดีระดับโลกในปี 1993 หลายคนเห็นว่าความตายของคริสคือตัวอย่างของคนที่เพ้อฝันว่าการใช้ชีวิตชายขอบในป่าห่างไกลเป็นเรื่องง่ายที่ใครๆ ก็ทำได้จนตัวตาย แม้แต่คริสเองก็รู้ตัวว่าเขาทำผิดพลาดมหันต์ ไดอารีของเขาเผยว่าหลังจากที่เข้าป่ามาเพียงไม่กี่เดือน เขาป่วยหนักและต้องการเดินทางออกจากป่ากลับสู่สังคมมนุษย์ แต่เคราะห์ร้ายลำธารเล็กๆ ที่เขาข้ามในขามา เมื่อจะเดินทางกลับ มันกลับกลายเป็นแม่น้ำเชี่ยวกรากจากน้ำแข็งที่เพิ่งละลายจนเขาไม่มีทางเลือก ต้องอยู่ที่รถบัสต่อไปและถูกพบเป็นศพในเวลาต่อมา

แต่ด้วยการที่ทั้งหนังสือและภาพยนตร์เรื่อง Into the Wild นำเสนอภาพการเดินทางเร่ร่อนของคริสให้ดูเป็นการเดินทางแสนวิเศษ ระหว่างทางเต็มไปด้วยประสบการณ์ที่น่าตื่นเต้นและหอมหวาน ผู้คนที่พานพบล้วนช่วยเหลือให้เขาไปถึงจุดหมาย เมื่อรวมกับภูมิทัศน์อันหลากหลายสวยงามของอเมริกา ไม่แปลกที่คนจำนวนมากจะยกให้คริสเป็นสุดยอดนักพเนจรผู้หาญกล้าฉีกกฎสังคมสมัยใหม่แม้ต้องแลกมาด้วยชีวิต เขากลายเป็นฮีโร่ผู้จุดประกายให้ใครหลายๆ คนออกไปพเนจรในยุค 2000 ต้นๆ (นับแต่ปีที่คริสตาย นักเดินป่าจำนวนมากฝ่าฟันป่าอะแลสกาไปยังรถบัสที่คริสเสียชีวิตเพื่อเคารพสถานที่จนหลายคนตายระหว่างทาง ทำให้ทางการนำเฮลิคอปเตอร์ไปยกรถบัสออกจากพื้นที่ในเดือนกันยายนปีที่ผ่านมา)

น่าสังเกตว่าภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นผลงานของ Sean Penn นักแสดงฮอลลีวูดชื่อดังผู้มีชีวิตแสนสบายในสังคมเมืองไม่ต่างจากคริสก่อนออกเดินทาง และภาพยนตร์เรื่องนี้สร้างโดยทุนของแผนกหนังอินดี้ของสตูดิโอ Paramount จึงไม่น่าแปลกใจที่ภาพยนตร์ที่พูดเรื่องชีวิตนอกระบบทุนนิยมเรื่องนี้กลับถูกผลิตออกมาด้วยท่าที่ฝันหวานเพื่อดึงดูดคนดูเข้าโรงหนัง เพื่อให้ได้กำไรให้มากที่สุดตามระบบทุนนิยมอย่างสมบูรณ์ 

ภาพยนตร์เรื่องนี้ออกฉายในปี 2007 ในสมัยของประธานาธิบดี George W. Bush ที่นำเสนอภาพลักษณ์ของสหรัฐอเมริกาในเวทีโลกว่าเป็นประเทศมหาอำนาจอันแข็งแกร่งด้วยสงครามอิรักและนโยบายต่างประเทศจำนวนมาก ในขณะที่เศรษฐกิจภายในประเทศกลับค่อยๆ ชะลอตัวจนเกิดเป็นวิกฤตเศรษฐกิจซับไพรม์ปี 2008 ที่ส่งผลกระทบไปทั้งประเทศอย่างรุนแรง

เช่นเดียวกับวิกฤตเศรษฐกิจเมื่อยุค 1930 เศรษฐกิจทั่วประเทศสะดุดกึก ชาวอเมริกันจำนวนมากตกงาน และ Fern ตัวเอกของภาพยนตร์เรื่อง Nomadland ก็เป็นหนึ่งในชาวอเมริกันนับล้านคนที่วิกฤตเศรษฐกิจปี 2008 ครั้งนี้เปลี่ยนชีวิตของพวกเขาไปตลอดกาล

Nomadland ทางออกสุดท้ายของผู้แพ้ในโลกทุนนิยม

Nomadland เล่าเรื่องราวของเฟิร์น อดีตพนักงานวัยกลางคนของโรงงาน US Gypsum ที่ปิดตัวลงในปี 2011 จากผลพวงของวิกฤษเศรษฐกิจปี 2008 เธอเสียงาน เสียบ้านที่บริษัทเป็นเจ้าของ และร้ายที่สุด เสียสามีที่รักไปในเวลาใกล้ๆ กัน อายุวัยกลางคนของเธอทำให้โอกาสเริ่มใหม่ในระบบทุนนิยมดูยากเต็มทน เฟิร์นเลยลงเงินก้อนสุดท้ายซื้อรถตู้บุโรทั่งหนึ่งคันแล้วออกเร่ร่อนไปในอเมริกาเพื่อหางานทำประทังชีวิต 

ในปี 2011 แทนที่ท้องถนนจะมีเพียงวัยรุ่นผู้เสาะหาความหมายของชีวิตอย่างในสมัยของคริส เฟิร์นกลับพบว่าคนเร่ร่อนส่วนมากเป็นคนวัยเดียวกันกับเธอ หรือแม้แต่เป็นคนสูงวัยอายุแตะเลขแปด แต่ละคนมีเหตุผลที่ออกร่อนเร่แตกต่างกัน หลายคนเป็นโรคร้ายแรงระยะสุดท้ายและเลือกออกไปเผชิญโลกแทนการนอนตายคาเตียงโรงพยาบาล แม้หลายคนจะเลือกชีวิตไร้บ้านด้วยความรักในเสรีภาพ แต่สุดท้ายแล้วกลุ่มผู้เร่ร่อนส่วนมากที่เฟิร์นได้เจอคือคนที่ถูกระบบสังคมอเมริกันยุคใหม่ที่ไม่มีที่ให้คนที่ก้าวพลาดผลักออกมา

ชีวิตในประเทศสหรัฐอเมริกาในศตวรรษที่ 21 ขับเคลื่อนด้วยเม็ดเงินและระบบความน่าเชื่อถือ หรือ ‘เครดิต’ ที่กำหนดทุกอย่างในชีวิตคนอย่างเข้มข้น ทุกคนต้องเข้าระบบธนาคารเพื่อสร้างเครดิตด้วยการจ่ายบัตรเครดิตและหนี้สินถูกต้องตามเวลา เครดิตนั้นจะถูกนำไปพิสูจน์กับสถาบันต่างๆ ว่าคุณมีความน่าเชื่อถือทางการเงินเพียงพอ นั่นแหละคุณถึงจะดาวน์รถ เช่าบ้าน หรือลงทุนได้ นั่นแปลว่าถ้าคนคนหนึ่งเกิดถูกไล่ออกจากงานกะทันหันและไม่มีเงินเก็บพอจ่ายหนี้สิ้นก่อนได้งานใหม่ ในช่วงเวลาไม่กี่เดือน คะแนนเครดิตของเขาก็จะทิ้งดิ่งจนไม่สามารถเช่าบ้านหรือแม้แต่จะซื้อรถบ้านเพื่อใช้อยู่อาศัยได้อีกต่อไป

เมื่อบวกกับระบบครอบครัวของชาวอเมริกันที่เป็นระบบครอบครัวเดี่ยว พ่อแม่และลูกๆ แยกบ้านกันอย่างชัดเจน น้อยครอบครัวนักที่พร้อมรับสมาชิกครอบครัวที่ตกระกำลำบากให้มาอยู่อาศัยด้วยกัน ก็ทำให้คนที่ก้าวพลาดในระบบทุนนิยมไม่สามารถพึ่งใครได้นอกจากตัวเอง และถ้าไม่จบลงที่ข้างถนนก็ต้องออกร่อนเร่อย่างเฟิร์นและคนอื่นๆ

ถ้าการเร่ร่อนในยุค 90s คือ ‘ทางเลือก’ ของหนุ่มสาวที่อยากจะหนีออกจากระบบ การเร่ร่อนในช่วง 2010 กลับกลายเป็น ‘ทางเลือกสุดท้าย’ ของคนที่ตกร่องระบบเศรษฐกิจโดยเฉพาะคนในวัยกลางคน 

ในโลกที่ระบบทุนนิยมกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตคนอย่างลึกซึ้งจนการวิ่งหนีจากมันเป็นไปได้ยาก โลกชนบทของอเมริกาอย่างฟาร์มวัว ทุ่งข้าวโพด และเหมืองชุมชนของลุงป้าที่เคยเป็นช่องทางหาเงินประทังชีวิตของคนเร่ร่อนในอดีตถูกกลืนกินโดยเครื่องจักรทางการเกษตรและสายพานหุ่นยนต์ของบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ เช่นที่เฟิร์นต้องไปทำงานแพ็กกล่องสินค้าให้บริษัท Amazon อย่างที่เราเห็นในภาพยนตร์

น่าสนใจว่า Chloé Zhao ผู้กำกับของภาพยนตร์เรื่องนี้ที่เต็มไปด้วยตัวละครอเมริกันผิวขาวกลับเป็นชาวจีนที่ใช้ชีวิตร่อนเร่ไม่ต่างจากตัวละครในภาพยนตร์ของเธอ จากบ้านเกิดที่ประเทศจีน พ่อแม่ส่งไปเรียนมัธยมที่อังกฤษ ก่อนจะข้ามมาเรียนภาพยนตร์ในอเมริกา ภาพยนตร์สองเรื่องที่เธอทำก่อนหน้าล้วนเกี่ยวกับคนชายขอบกลางทะเลทรายของอเมริกา ทั้งภาพยนตร์ชีวิตอินเดียนแดง Songs My Brothers Taught Me (2015) และ The Rider (2017)

ด้วยเหตุนี้ เราอาจพูดได้ว่าถ้าภาพยนตร์ Into the Wild คือการวาดภาพการใช้ชีวิตร่อนเร่ให้สวยหวานโดยคนมีโอกาสและสตูดิโอทุนหนา Nomadland ก็แทบจะเรียกได้ว่าเป็นการนำเสนอภาพจริงของการใช้ชีวิตบนท้องถนนในยุคปัจจุบัน จากคนที่เคยผ่านชีวิตนั้นมาด้วยตัวเองด้วยเงินทุนอิสระนอกระบบจนเกิดเป็นผลงานชิ้นโบแดงเรื่องนี้

คืนนั้น ขณะที่ผมขับรถกลับจาก Salton Sea กลับแอลเอด้วยรถฮอนด้า CR-V ของตัวเอง ผมอดคิดไม่ได้ว่าถ้าเกิดชะตากรรมของคนเร่ร่อนที่ผมได้พบเห็นเกิดขึ้นกับตัวผมเองในอเมริกา ถ้าสิ่งสุดท้ายที่ผมมีคือรถคันนี้ ผมจะทำอย่างไร และเมื่อได้ดู Nomadland ผมก็ยิ่งรู้สึกว่าในโลกที่เชื้อโรคร้ายอย่างโควิด-19 สามารถแพร่สะพัดไปทั่วโลกได้ในไม่กี่เดือน ทำลายระบบเศรษฐกิจทั่วโลกให้ราบคาบ โลกที่ภูมิอากาศที่แปรปรวนมากขึ้นและน้ำทะเลสูงขึ้นทุกปีจากน้ำแข็งขั้วโลกที่ละลายอย่างรวดเร็วเป็นประวัติการณ์ โลกอนาคตอีกไม่กี่สิบปีข้างหน้าอาจไม่ใช่โลกที่การร่อนเร่เป็นเพียงตัวเลือกอย่างใน Into the Wild แต่เป็นความจำเป็นเพื่อความอยู่รอดอย่างใน Nomadland

โลกที่การออกสู่ท้องถนน สู่ป่า สู่ธรรมชาติอาจเป็นทางเลือกสุดท้ายของการใช้ชีวิต

The post เมื่อสังคมนี้ไม่มีที่ให้คนก้าวพลาด จาก Into the Wild สู่การร่อนเร่สุดท้ายใน Nomadland appeared first on a day magazine.