Inspired & Creative Content Creator พื้นที่รวมคอนเทนต์ว่าด้วยความคิดสร้างสรรค์และพลังของคนรุ่นใหม่

Lille Métropole มหานครแห่งการออกแบบ การกระจายอำนาจ และการก้าวข้ามเส้นแบ่งพรมแดนประเทศ

Highlights

  • Lille Métropole คือมหานครทางตอนเหนือของฝรั่งเศสติดกับเบลเยียม ได้รับการคัดเลือกจากองค์กรการออกแบบโลกให้เป็นเมืองหลวงแห่งการออกแบบโลก หรือ World Design Capital 2020
  • ลีลมีการฟื้นตัวครั้งสำคัญ เมื่อรถไฟความเร็วสูงอย่าง TGV และ Eurostar มาถึง ลีลได้กลายเป็นศูนย์กลางการเชื่อมต่อของยุโรปเหนือ โดยเฉพาะการเชื่อมลอนดอนและปารีส สู่บรัสเซลส์ แอนต์เวิร์ป อัมสเตอร์ดัม ไปจนถึงโคโลญ
  • มหานครแห่งนี้มีห้องทดลองเอกชนอยู่มากกว่า 80 แห่ง และมีธุรกิจด้านการออกแบบกว่า 600 ราย จึงไม่แปลกที่พวกเขาจะเสนอตัวเข้าชิงตำแหน่งเมืองหลวงแห่งการออกแบบโลกด้วยคอนเซปต์ 'การทดลองออกแบบที่ยิ่งใหญ่ที่สุด'
  • และลีลไม่เพียงเป็นมหานครใหม่ แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของพรมแดนใหม่ในยุโรปที่เรียกว่า Eurometropolis ซึ่งเกิดขึ้นจากความคิดในการสร้างความร่วมมือและการบูรณาการข้ามประเทศของสหภาพยุโรป

พื้นฐาน (ของการออกแบบ) ไม่ใช่ฟอร์มหรือฟังก์ชั่น แต่เป็นความต้องการของผู้คน

Jacques Viénot นักออกแบบอุตสาหกรรมชาวฝรั่งเศสเคยกล่าวประโยคดังกล่าวไว้เมื่อนานมาแล้ว เมื่อมาถึงวันนี้ที่เราอยู่กับ ‘เมือง’ มากขึ้น จึงเป็นเรื่องที่น่าหยิบยกมาใคร่ครวญมากขึ้นเช่นกันว่า เราจะใช้การออกแบบเปลี่ยนเมืองรวมถึงตอบความต้องการของผู้คนได้อย่างไร

ในปี 2017 Lille Métropole มหานครทางตอนเหนือของฝรั่งเศสซึ่งติดกับเบลเยียม ได้รับการคัดเลือกจากองค์กรการออกแบบโลกให้เป็น ‘เมืองหลวงแห่งการออกแบบโลก’ หรือ World Design Capital 2020 โดยเอาชนะเมืองคู่แข่งอย่างซิดนีย์ไปด้วยคอนเซปต์ Eldorado: The Greatest Design Experiment

Eldorado หรือ El Dorado ก็คือคำในภาษาสเปนที่ใช้อ้างถึงนครทองคำในตำนาน และใช้เรียกเมืองที่เต็มไปด้วยโอกาสในการสร้างความมั่งคั่ง

หลายคนคุ้นเคยกับตำนานว่าด้วยเมืองที่เต็มไปด้วยทองคำนี้อยู่บ้าง มันคือเมืองสักแห่งในบริเวณเทือกเขาแอนดีสด้านตะวันตกของทวีปอเมริกาใต้ การพบทองคำจำนวนมากในอเมริกาใต้ทำให้ชาวสเปนเชื่อว่าเมืองนี้มีอยู่จริงและทุ่มเทพละกำลังค้นหามันตลอดศตวรรษที่ 16 จนถึงปัจจุบันเราก็ยังไม่รู้ว่าเรื่องนี้เป็นเพียงจินตนาการหรือความจริง

แต่สำหรับลีล การไล่ล่าความฝันใฝ่ในเอลโดราโดก็คือการทดลองอันยิ่งใหญ่ ที่พวกเขานำมาใช้เป็นแนวคิดในการสร้างเมืองของตนเองขึ้นใหม่อีกครั้ง

สัญชาติฝรั่งเศส เชื้อชาติเฟลมิช ความคิดสเปน

ก่อนที่พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 จะพิชิตดินแดนทางตอนใต้ของฟลานเดอร์ (เฟลมิช) และทำให้ลีลกลายเป็นส่วนหนึ่งของฝรั่งเศส ลีลเคยอยู่ภายใต้การปกครองของดัชชีเบอร์กันดี ไปจนถึงฮับสบูร์กแห่งสเปนมาก่อน

น่าสนใจว่าช่วงเวลาที่ชาวสเปนตามหาเอลโดราโดก็ตรงกันกับช่วงเวลาที่เมืองแห่งนี้อยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ฮับสบูร์กแห่งสเปน อันถือเป็นยุคทองในประวัติศาสตร์ของลีลเช่นกัน

อาจไม่ใช่ความจงใจ แต่ก็ประจวบเหมาะว่าทำไมเมืองซึ่งอยู่ทางตอนเหนือของฝรั่งเศสจึงเลือกใช้ประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับสเปนมาเป็นแนวคิดในการเสนอตัวเป็นเมืองหลวงแห่งการออกแบบโลก

ย้อนกลับไปในศตวรรษที่ 19 ลีลคือศูนย์กลางอุตสาหกรรมสิ่งทอของฝรั่งเศส ไม่ต่างจากอีกหลายเมืองในยุโรปยุคนั้นที่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากการปฏิวัติอุตสาหกรรม ลีลเผชิญปัญหาคุณภาพชีวิตของชาวเมือง และมันย่ำแย่เสียจนกลายเป็นหนึ่งในแรงบันดาลใจสำหรับวิกตอร์ ฮูโก ในการรังสรรค์วรรณกรรมสะท้อนความเจ็บปวดของชนชั้นแรงงาน

ไม่ต่างจากอีกหลายเมือง เมื่ออุตสาหกรรมสิ่งทอซบเซาลง เมืองก็เข้าสู่สภาพถดถอย ต้องรอจนทศวรรษ 1990 ที่ลีลมีการฟื้นตัวครั้งสำคัญ เมื่อรถไฟความเร็วสูงอย่าง TGV และ Eurostar มาถึง มันไม่เพียงเปลี่ยนลีลให้เป็นศูนย์กลางการเชื่อมต่อของยุโรปเหนือ โดยเฉพาะการเชื่อมลอนดอนและปารีส สู่บรัสเซลส์ แอนต์เวิร์ป อัมสเตอร์ดัม ไปจนถึงโคโลญ แต่ยังตามมาด้วยการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีรถไฟและโครงการฟื้นฟูเมืองครั้งใหญ่

ในปี 2005 ลีลได้รับเลือกจากนิตยสาร Financial Times ให้เป็น ‘เมืองแห่งอนาคตของยุโรป’ (European City of the Future) หลังจากได้รับการจัดให้เป็นเมืองหลวงทางวัฒนธรรมของยุโรป (European Capital of Culture) ในปี 2004

 

มหานครแห่งความสดใหม่

แม้เราจะพูดถึงลีลในฐานะเมือง แต่ในความเป็นจริงพื้นที่ที่ได้รับเลือกให้เป็นเมืองหลวงแห่งการออกแบบโลกก็คือ Lille Métropole ซึ่งประกอบด้วยเทศบาล 90 แห่ง 

Métropole หรือ Metropolis อาจแปลได้ว่ามหานคร แต่มหานครในลักษณะนี้ของฝรั่งเศสแท้จริงแล้วเป็นของใหม่ที่เกิดขึ้นจากความพยายามอันยาวนานในการกระจายอำนาจของฝรั่งเศส (ประเทศที่ทุกอย่างกระจุกตัวอยู่ในเมืองหลวงคล้ายๆ ไทย) โดยออกแบบให้เป็นการรวมกลุ่มของเมืองหลายเมืองที่แบ่งปันระบบบริหารจัดการร่วมกัน มีอำนาจในการจัดเก็บและใช้จ่ายภาษีท้องถิ่น ระบบดังกล่าวเพิ่งเริ่มใช้ในปี 2014 ส่วนมหานครลีลได้รับการก่อตั้งเมื่อต้นปี 2015

มหานครใหม่นี้ช่วยเพิ่มความสามารถทางการแข่งขันให้กับท้องถิ่นอย่างไม่ต้องสงสัย แต่เรื่องน่าสนใจมากกว่านั้นคือ มหานครลีลประกอบด้วยประชากรอายุต่ำกว่า 25 ปี ถึง 35 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งรวมถึงประชากรวัยเรียนกว่าหนึ่งแสนคน ไม่แปลกที่ลีลจะได้รับการขนานนามว่ามหานครที่อ่อนเยาว์ที่สุดของฝรั่งเศส

นอกจากจะมีความสดใหม่ มหานครแห่งนี้ยังมีห้องทดลองของเอกชนอยู่มากกว่า 80 แห่ง และมีธุรกิจด้านการออกแบบกว่า 600 ราย ไม่แปลกเช่นกันที่พวกเขาจะเสนอตัวเข้าชิงเป็นเมืองหลวงแห่งการออกแบบโลกด้วยคอนเซปต์ ‘การทดลองออกแบบที่ยิ่งใหญ่ที่สุด’

แม้จะเป็นเมืองหลวงแห่งการออกแบบโลก 2020 แต่ในความเป็นจริง การดำเนินงานนั้นเริ่มขึ้นตั้งแต่ปี 2017 ด้วยการเปิดพื้นที่ให้สาธารณชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาเมืองและใช้เวลาในช่วงปี 2017-2019 พัฒนาโครงการที่ได้รับการคัดเลือก นั่นหมายความว่าสิ่งที่โลกจะได้เห็นจากมหานครลีลในปี 2020 คือความคิดจากใครสักคนที่ดาวน์โหลดแบบฟอร์ม กรอกข้อมูล และส่งความคิดของตนไปยังทีมทำงาน

เมื่อโลกปัจจุบันมีเครื่องมือใหม่ในการรวบรวมทรัพยากรสำหรับการพัฒนาเมือง ทำไมจะไม่ลองทำการทดลองที่ยิ่งใหญ่ที่สุดดูสักครั้ง และถ้านโยบายกระจายอำนาจจากส่วนกลางเพิ่มโอกาสให้กับลีล แล้วทำไมลีลจะไม่กระจายอำนาจลงไปสู่ผู้คนของมหานครแห่งนี้อีกที เพื่อเปิดโอกาสให้ทุกคนได้ลองตอบความต้องการของตนเอง

รมแดนทางวัฒนธรรม

ลีลไม่เพียงเป็นมหานครใหม่ แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของพรมแดนใหม่ในยุโรปที่เรียกว่า Eurometropolis ซึ่งเกิดขึ้นจากความคิดในการสร้างความร่วมมือและการบูรณาการข้ามประเทศของสหภาพยุโรป โดยลีลอยู่ในพื้นที่ที่เรียกว่า Eurometropolis Lille–Kortrijk–Tournai (LKT) อันเป็นเขตมหานครที่ผนวกมหานครลีลของฝรั่งเศส เข้ากับเขตเวสต์ฟลานเดอร์และวัลลูนของเบลเยียม เมื่อรวมทั้งหมดเข้าด้วยกันจะครอบคลุมเทศบาล 147 แห่ง นับเป็น Eurometropolis แห่งแรกและแห่งใหญ่ที่สุดของสหภาพยุโรป ที่สำคัญคือมีตัวตนทางกฎหมาย ไม่ได้เป็นเพียงความร่วมมือที่อาจไม่มีการบังคับใช้

แม้จะเป็นต่างประเทศ และในปัจจุบันอาจถือว่าต่างวัฒนธรรม แต่ก็มีรากฐานร่วมกันมายาวนาน ย้อนกลับมามองตัวเราดูบ้าง หากลองลบเส้นแบ่งพรมแดนออกก็คงไม่ต้องนั่งทะเลาะกับเพื่อนบ้านว่าโขนเป็นมรดกของใคร เพราะวัฒนธรรมไม่สามารถจำแนกได้ด้วย ‘ของใหม่’ อย่างพรมแดนประเทศเท่านั้น

 

อ้างอิง

Eurometropolis

Lille Metropole World Design Capital 2020

Office de Tourisme et des Congres de Lille

Author

Little Thoughts

อดีตบรรณาธิการบริหารนิตยสารคิด Creative Thailand และผู้เขียนหนังสือ Cool Japan, เยอรมันซันเดย์, บาร์เซโลนากว้างมาก และดัตช์แลนด์แดนมหัศจรรย์

Illustrator

Louis Sketcher

นักวาดภาพที่มีพื้นฐานจากวิชาสถาปัตย์ฯ ทำให้มีความสนใจมากมายในศิลปะ วัฒนธรรม วิถีชีวิต และอะไรก็ตามที่เกี่ยวกับเมือง

Related Posts

x

ขอบคุณที่สมัครใช้บริการ
E-Newsletter ของ a day
กรุณาเช็คอีเมลของคุณ
เพื่อเปิดใช้งานได้เลย :-)

Thank you for joining our community.
Please check your e-mail
to activate our E-Newsletter.
Enjoy! :-)