ก่อนหน้านี้เราไม่ค่อยเข้าใจประโยคที่ว่าเท่าไหร่ จนกระทั่งได้นั่งลงสนทนากับ ฟาง–ธนันต์ธรณ์ นีระสิงห์

พูดชื่อแล้วหลายคนอาจสงสัยว่าใครนะ แต่ถ้าแนะนำว่าหญิงสาวที่อยู่ตรงหน้าเราตอนนี้คือฟาง วงเฟย์ ฟาง แก้ว ทุกคนคงร้องอ๋อ และเราคงไม่ต้องอธิบายอะไรเพิ่มเติม

เสียงใสๆ ของเธอใน MSN, คำถาม, อยากลืมว่าเป็นเพื่อนเธอ และอีกหลายเพลงของวงเฟย์ ฟาง แก้ว คือสิ่งที่ทำให้หลายคนจดจำเธอได้ 

กับบางคนที่มีช่วงวัยเด็กในยุคปี 2550 เพลงฮิตเหล่านั้นไม่ใช่แค่ส่วนประกอบของเนื้อร้องและเมโลดี้ แต่อาจพูดได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของการเติบโต

เช่นเดียวกับคนฟัง ฟางเติบโตขึ้นระหว่างช่วงปีเหล่านั้นเช่นกัน แต่แน่นอนว่าความสำเร็จไม่ใช่สิ่งที่คงอยู่ตลอดไป เมื่อค่ายกามิกาเซ่สร้างผลงานจนสามารถไต่ถึงจุดพีคก็มีคราวต้องแยกย้าย หลังหมดสัญญากับค่าย ฟางบินไปเรียนต่อปริญญาโทที่อังกฤษอยู่หลายปี ก่อนจะกลับมาประเทศไทยและถามตัวเองอีกครั้งว่าอยากทำอะไร

คำตอบยังเป็นคำตอบเดียวกับช่วงก่อนเธอจะบินไปเรียนต่อ–การร้องเพลง

รู้ตัวอีกที Honey Honey ซิงเกิลแรกของฟางก็ปล่อยออกมา แนะนำเธอในฐานะศิลปินเดี่ยวจากค่าย SpicyDisc ฟางบอกกับเราว่าในซิงเกิลนี้เธอมีส่วนร่วมตั้งแต่เริ่มทำเพลง และถ้าหากดูเอ็มวีแล้วหลายคนคงสัมผัสได้ว่าฟางพยายามนำเสนอแง่มุมใหม่ๆ ในตัวเธอที่เราไม่เคยเห็น

แต่เหนืออื่นใด ฟางยืนยันกับเราว่า สิ่งที่เธอให้ความสำคัญที่สุดคือความจริงใจ

จริงใจในความชอบ จริงใจในสิ่งที่ร้อง จริงใจในการทำงานกับเสียงเพลงที่เธอรัก

จริงใจในสิ่งที่เธอเกิดมาเพื่อทำมัน 

ความรักในการร้องเพลงของฟางเริ่มต้นยังไง

ฟางเป็นคนขี้อายมากๆ มากจนไม่กล้าพูดกับคนแปลกหน้า เวลาไปร้านอาหารแล้วฟางอยากกินอะไรก็ต้องเรียกเฟย์ เฟย์ๆ สั่งให้หน่อย จะไม่พูดกับใครเลย แม่ก็เลยให้เราไปเรียนร้องเพลงเพราะจะได้มีความกล้าแสดงออกมากขึ้น จุดแรกที่ฟางสื่อสารกับคนคือผ่านเพลง เวลาขึ้นไปอยู่บนเวทีแล้วร้องเพลงเราจะไม่เขิน มันเลยเป็นจุดที่ทำให้คิดว่า เฮ้ย เพลงมัน break the ice ได้จริงๆ ก็เลยชอบการร้องเพลงมาตลอด

การร้องเพลงมีความหมายกับฟางยังไง

พูดยากเนอะ เหมือนเราพูดว่ามือมีความหมายกับเรายังไง คือมันอยู่กับเราจนเรานึกไม่ออกว่าถ้าวันหนึ่งเราร้องเพลงไม่ได้จะเป็นยังไง มันคงเศร้ามากๆ เลย

ตอนตัดสินใจออกมาเป็นศิลปินเดี่ยว ช่วงนั้นเกิดอะไรขึ้น

หลังจากที่หมดสัญญากับที่เดิม ฟางไปเรียนต่อปริญญาโทที่อังกฤษ พอกลับมาก็คุยกับเฟย์ กับแก้วตลอดว่าชอบทำเพลงอยู่ไหม ทุกคนบอกว่ายังชอบอยู่ ก็เลยมีโอกาสได้กลับมาทำ live session คัฟเวอร์เพลง ‘คำถาม’ กับ ‘MSN’ แล้วก็แพลนว่าจะทำเพลงใหม่ แต่เพลงนั้นใช้เวลานานมากกว่าจะออกมาเป็นรูปเป็นร่าง เพราะแต่ละคนมีเวลาไม่ตรงกัน 

นั่นก็เป็นจุดหนึ่งที่ทำให้รู้สึกว่าเพื่อนเรามีเส้นทางการใช้ชีวิตที่แตกต่าง แต่ตัวเราเองยังชอบร้องเพลง การร้องเพลงเป็นสิ่งที่สามารถเติมเต็มชีวิตเราได้ และมันไม่จำเป็นที่เราจะต้องเลือกทางใดทางหนึ่ง เพราะที่ SpicyDisc ไม่เคยปิดกั้น เราสามารถเป็นศิลปินเดี่ยวและกลับไปเป็นเฟย์ ฟาง แก้ว ได้ทุกเมื่อ นี่คือสิ่งที่ช่วยให้ตัดสินใจง่ายขึ้น เหมือนเป็นไทม์มิงที่ดีสำหรับเราในการทำเพลงคนเดียวด้วย 

ทั้งๆ ที่ยุคนี้ทุกคนทำเพลงได้เอง ทำไมถึงเลือกมาเป็นศิลปินในค่ายเพลง ฟาง เฟย์ฟางแก้ว

เป็นคำถามที่เราถามตัวเองมากกว่าสิบครั้งก่อนจะมาเซ็นสัญญา เราอยู่ในสังกัดมาสิบกว่าปีจนได้เป็นศิลปินอิสระ มันมีอิสระแต่ทำไมถึงกลับมาเซ็นสัญญากับค่าย คำตอบคือหลังจากได้พูดคุยกับพี่เต้ง (พิชัย จิราธิวัฒน์) ผู้บริหารค่าย SpicyDisc และทีม เรารู้สึกว่าวิสัยทัศน์ของเขาตรงกับที่เรามองตัวเอง เราเชื่อว่าเขาสามารถตอบโจทย์สิ่งที่เราต้องการได้

ความรู้สึกตอนเป็นศิลปินเดี่ยวแตกต่างจากตอนเป็นสมาชิกเกิร์ลกรุ๊ปไหม ฟาง เฟย์ฟางแก้ว

แตกต่าง ฟางรู้สึกว่าการออกเพลงโซโล่เป็นความท้าทายอย่างหนึ่ง เพราะเราต้องหลีกหนีจากความเคยชินที่เราเคยเป็นมาตลอด ที่ผ่านมาเราทำงานเป็นกลุ่ม เราก็จะคิดว่าอะไรคือสิ่งที่ดีสำหรับกลุ่ม อะไรเป็นไปได้สำหรับสามคน จนบางทีเราก็ลืมถามตัวเองไปว่าอะไรคือสิ่งที่เป็นตัวเราจริงๆ 

พอเริ่มทำงานคนเดียวมันเลยเหมือนต้องย้อนกลับไปสู่จุดเริ่มต้นอีกครั้ง เราต้องค้นหาตัวเองใหม่อีกรอบว่าฟางที่ไม่ใช่เฟย์ ฟาง แก้ว ฟางที่เป็นฟาง ธนันต์ธรญ์ ชอบเพลงแบบไหน อยากสื่อสารอะไรผ่านเนื้อร้อง หากเราสามารถตัดสินใจได้ เราอยากเดินไปทางไหน

สิ่งที่ยากที่สุดในกระบวนการค้นหาตัวเองคืออะไร

การพยายามจูนมายด์เซตตัวเอง ตอบคำถามตัวเองให้ได้ และต้องตัดสินใจ เมื่อก่อนเราถามเพื่อนตลอดและมันทำให้เราไม่กล้าตัดสินใจ แต่พอมันไม่มีคนแชร์ความคิดกับเราอีกต่อไปแล้ว ทำให้เราเหมือนก้าวข้ามคอมฟอร์ตโซนของเราและโตขึ้นไปอีกขั้นหนึ่ง

การเริ่มเป็นศิลปินเดี่ยวในวัย 29 ปีถือว่าช้าไปไหม

ถ้าว่าด้วยเรื่องอายุก็อาจจะโตแล้ว (หัวเราะ) แต่แฟนเพลงหลายคนก็ยังเห็นเราเป็นเด็กอยู่ เหมือนช่วงเวลาของเรากับแฟนเพลงมันฟรีซเอาไว้

ภาพจำที่แฟนเพลงมีทำให้ฟางรู้สึกมูฟออนไม่ได้บ้างไหม

ภาพจำของแฟนคลับไม่ได้ struggle ขนาดนั้น แต่ตัวเราเองต่างหากที่รู้สึกว่าการเป็นเฟย์ ฟาง แก้ว คือคอมฟอร์ตโซนของเรามากๆ มันเป็นสิ่งที่เราทำแล้วสบายใจ พอจะต้องก้าวออกมาคนเดียว มันเหมือนเราต้องละทิ้งทุกอย่างที่เคยเป็นแล้วเริ่มใหม่จากศูนย์ เราไม่ได้อยากไปทำลายวัยเด็กของแฟนคลับ แต่เราแค่อยากทำให้เห็นว่าเราสามารถเติบโตไปพร้อมๆ กันได้ 

เรารู้สึกว่าการเป็นศิลปินเหมือนการเปลื้องผ้าต่อหน้าสาธารณชน นึกออกไหม เหมือนเราต้องจริงใจกับแฟนเพลงมากที่สุด

แล้วตัวตนที่ฟางอยากสื่อสารกับคนฟังอย่างจริงใจเป็นยังไง

ตอนแรกเราตั้งใจไว้ว่าจะไม่เป็นสไตล์เดิมเด็ดขาด แต่สุดท้ายพอมาถามความชอบจริงๆ มันก็ยังมีความกามิกาเซ่อยู่ในบางจุด ไม่ว่าจะเป็นการร้องหรือองค์ประกอบอื่นๆ เพราะกามิกาเซ่ไม่ได้เป็นแค่ส่วนหนึ่งของชีวิตเรา แต่เหมือนเป็นดีเอ็นเอของเราที่ถูกหล่อหลอมขึ้น เพราะฉะนั้นเพลงใหม่ก็จะเบลนด์ระหว่างฟางที่ทุกคนรู้จัก และเปิดเฉดด้านที่คนทั่วไปไม่รู้ให้ได้เห็น 

เพลงยังเป็นแนวป๊อปอยู่ แต่อย่าง Honey Honey จะมีความเป็นอาร์แอนด์บีเพิ่มเข้ามา มีเครื่องเสียงที่เป็นเสียงซินธ์ เครื่องเสียงสังเคราะห์สมัยใหม่เพิ่มให้บีตสนุกขึ้น ด้านเนื้อหาก็โตขึ้น อย่างเพลงนี้ก็พูดถึงเรื่องการแอบรักของผู้หญิงสมัยใหม่ แต่ก่อนผู้หญิงอาจจะต้องรอให้ผู้ชายมาจีบ แต่สมัยนี้เราแค่ส่งสัญญาณว่าเราชอบนะ แต่ไม่จีบก่อนหรอก เป็นผู้หญิงที่มีชั้นเชิงมากขึ้น

มีคอมเมนต์ในอินเทอร์เน็ตเยอะมากบอกว่าคุณเป็นสาวหวาน แล้วจริงๆ ฟางเป็นสาวหวานไหม

ถ้าถามฟาง ฟางไม่รู้สึกว่าตัวเองหวานขนาดนั้น อาจจะด้วยลุคหรือองค์ประกอบต่างๆ ถ้าเทียบกับคนอื่นในวง การแต่งตัวใดๆ อาจดูหวาน แต่มุมที่ไม่หวานมันก็มี 

ถ้านิยามตัวเองได้ ฟางจะนิยามว่ายังไง

เป็นผู้หญิงซับซ้อนแล้วกัน (หัวเราะ) เราคิดว่าคนหนึ่งคนมันไม่ได้มีแค่ด้านเดียว นอกเหนือจากความหวานก็มีด้านอื่นให้ทุกคนติดตามด้วย มีหลายมุมค่ะ เชิญทำความรู้จัก (ยิ้ม)

ตอนทำเพลง Honey Honey เสร็จ ได้ส่งให้เฟย์กับแก้วฟังด้วยหรือเปล่า

จริงๆ ส่งให้ดูตอนเอ็มวีเสร็จเลย แต่ก่อนหน้านั้นก็มีถามบ้าง เพราะเฟย์อยู่ที่บ้านเดียวกัน เวลาฟางดูงานเฟย์ก็ต้องได้ยินอยู่แล้ว พอเอ็มวีออกเราก็ซาวนด์เสียงเพื่อนดู ทุกคนก็บอกว่าเพลงดูเป็นเราดี เอ็มวีมีหลายลุค นำเสนอเราในหลายๆ แง่มุม

พอได้ก้าวมาเป็นศิลปินเดี่ยว ฟางได้เรียนรู้อะไรใหม่ๆ บ้าง ฟาง เฟย์ฟางแก้ว

ในการทำงานเรารู้เยอะมาก เพราะเราไม่เคยลงไปถึงกระบวนการทำเพลง ทำให้รู้สึกโตขึ้น อีกเรื่องคือต้องมีความรับผิดชอบต่อผลงานของเรามากขึ้น ถ้าดีมันก็ไม่มีคนมาดีร่วม แต่ถ้าแย่มันก็ไม่มีใครมาหารร่วมเหมือนกัน (หัวเราะ) ที่ผ่านมาเราต้องถามคนอื่นตลอดว่าแบบไหนดี แบบไหนไม่ดี แต่ตอนนี้เราต้องตัดสินใจด้วยตัวเอง เราจะต้องรับให้ได้กับทุกการตอบรับในสิ่งที่เราทำ

แล้วนอกเหนือจากพาร์ตการทำงาน ปกติฟางเป็นคนชอบตัดสินใจไหม ฟาง เฟย์ฟางแก้ว

ไม่ชอบเลย (หัวเราะ) เราเป็นคนสบายๆ ในพาร์ตการใช้ชีวิต แต่การทำงานมันไม่ควรจะเป็นอย่างนั้น เราสามารถ compromise กับชีวิตเราได้ แต่เราห้าม compromise กับคุณภาพของการทำงาน

เราจะรู้ได้ยังไงว่างานของเรามีคุณภาพแล้ว มีเกณฑ์วัดไหม ฟาง เฟย์ฟางแก้ว

มันอาจจะไม่ได้มีเกณฑ์ที่แน่ชัดว่าอะไรดีหรือไม่ดี เหมือนศิลปินหลายคนที่รู้แค่ว่าชอบหรือไม่ชอบ เราอยากให้คนเห็นหรือไม่เห็น ถ้าเราเขินหรืออายกับตัวเองนั่นก็อาจเป็นงานที่ไม่ดีสำหรับตัวเรานะ ถึงแม้จะเป็นงานที่ได้รางวัลนั่นนู่นนี่ แต่สุดท้ายถ้ามันไม่ใช่งานที่ศิลปินคนนั้นรู้สึกภาคภูมิใจหรือรู้สึกว่าเป็นงานของเขาจริงๆ มันก็อาจเป็นงานที่ไม่ดีสำหรับตัวเราก็ได้

สุดท้ายแล้วเพลงก็เหมือนเป็นการแสดงออกทางอารมณ์อย่างหนึ่ง มันต้องเป็นตัวเรา มันถึงจะสามารถสื่อสารได้

เท่าที่คุยกันมา ความจริงใจดูจะเป็นเรื่องที่ฟางให้ความสำคัญ การทำงานอย่างจริงใจกับตัวเองและทุกคนมีความหมายกับฟางยังไง

ฟางอาจจะโชคดีที่รู้ว่าตัวเองชอบอะไร ฟางก็เลยสามารถทำในสิ่งที่ตัวเองชอบได้ ซึ่งถ้าเราไม่จริงใจกับมันเราคงอยู่กับมันได้ไม่นาน คนที่เขาเสพงานเขาก็น่าจะรับรู้ได้ว่ามันจริงหรือไม่จริง ฟางทำงานโดยตั้งอยู่บนพื้นฐานว่ามันต้องเป็นความสบายใจของฟางและของทีมที่ทำงานร่วมกันด้วย เราไม่มองว่ามันคือสินค้า แต่คือการสร้างสรรค์ผลงานชิ้นหนึ่งที่เราใช้เวลากับมันนานมาก แล้วทำไมเราต้องใช้เวลาเป็นปีกับเพลงที่เราไม่ชอบ 

สิ่งที่เราในฐานะศิลปินจะทำได้คือตั้งใจทำผลงานให้ดีไม่ว่าจะเป็นเบื้องหน้าหรือเบื้องหลัง ส่วนเรื่องความชอบหรือเพลงจะดังไม่ดังมันอยู่นอกเหนือการควบคุมของเราอยู่แล้ว ถ้าเป้าหมายของเราคืออยากได้เพลงที่ดังที่สุด สุดท้ายถ้าไม่ดังแล้วเราเหลืออะไร มันไม่ได้เป็นเพลงที่เราชอบตั้งแต่ต้น สุดท้ายกลายเป็นว่าเราเฟลเหรอ มันไม่ใช่ มันต้องเริ่มจากสิ่งที่เราชอบแล้วอยากแชร์ความชอบให้ทุกคน ถ้ามีแค่คนหนึ่งคนชอบผลงานของเรา เราก็รู้สึกดีใจแล้ว 

จะพูดว่าขายวิญญาณมันก็ดูเกินจริงไป แต่มันคือเซนส์นั้น เราทำงานในวงการมานานพอที่จะรู้ว่าสิ่งที่เราทำมันต้องเป็นสิ่งที่เราอยากทำ ถ้าอีกสิบปีข้างหน้าเรามองย้อนกลับมาแล้วรู้สึกว่าไม่อยากเสิร์ชเจองานแบบนี้เลย หรือเราไม่อยากให้คนเห็นเราแบบนี้เลย แล้ววันนี้เราจะทำไปทำไม

The post การค้นหาตัวเองครั้งใหม่ในวัย 29 ปีของ ‘ฟาง ธนันต์ธรญ์’ สาว(เคย)หวานประจำวงเฟย์ ฟาง แก้ว appeared first on a day magazine.

12 ปีที่แล้ว ชื่อของ ‘ หม่อง ทองดี ’ เป็นที่รู้จักไปทั่วประเทศเป็นครั้งแรก ในข่าวเด็กชายจากเชียงใหม่ผู้มีความสามารถในการพับเครื่องบินกระดาษ แต่กลับเดินทางไปแข่งที่ญี่ปุ่นไม่ได้เพราะเขาไม่มี ‘สัญชาติไทย

“ถ้าผมไม่ชนะการแข่งเครื่องบินกระดาษวันนั้น ไม่รู้เลยว่าตอนนี้จะได้เรียนหนังสืออยู่ไหม”

แม้จะเป็นข่าวใหญ่ แต่ 9 ปีหลังจากนั้น หม่อง ทองดี ถึงเพิ่งได้รับบัตรประชาชนไทย และผ่านมา 3 ปีจากวันแรกที่เขาได้รับสัญชาติ​ ปัญหาการเข้าถึงสิทธิและความเท่าเทียมของกลุ่มชาติพันธุ์ก็ยังไม่ถูกผลักดันเป็นวาระแห่งชาติเสียที และยังคงมีคนอีกจำนวนไม่น้อยที่รอคอยการได้มาซึ่งโอกาสแบบเดียวกับเขา

นั่นทำให้หม่องยังคงร่วมงานกับบางกอกคลินิก นิติธรรมศาสตร์ ทำหน้าที่สำรวจรายชื่อเด็กและเยาวชนชาติพันธุ์ที่ตกหล่นจากระบบทะเบียนราษฎร และส่งต่อไปยังหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้องให้ดำเนินการช่วยเหลือต่อไป เพราะเขาเชื่อว่าคนทุกคนควรได้รับโอกาสเท่าเทียมกันไม่ว่าจะมีสัญชาติหรือไม่ก็ตาม

อ่านบทสัมภาษณ์ คุยกับ ‘หม่อง ทองดี’ ในวันที่ถ้าการเมืองดี จะไม่มีคนไร้สัญชาติในประเทศ

The post มนุษย์เท่าเทียมกันไม่ว่าจะมีสัญชาติหรือไม่ หม่อง ทองดี | q & a day appeared first on a day magazine.

หลังจากนั้นไม่นาน ผมขึ้นมารอที่ห้องสัมภาษณ์เพราะในวันนี้ผมนัดหมายชายหนุ่มคนหนึ่งไว้

และไม่ทันไร ‘หม่อง ทองดี’ ก็มาถึงตามเวลานัดหมาย

ผมจำเขาได้ในทันทีที่เจอกัน ใบหน้าเด็กหนุ่มตอนนี้ยังดูคล้ายกับสมัยเด็กที่ตัวเขาเป็นข่าวในแทบทุกสื่อเรื่องการไปแข่งเครื่องบินกระดาษพับที่ประเทศญี่ปุ่น

ครั้งนั้นหม่องเกือบไม่ได้ไปเพราะเขาไม่ได้มีสัญชาติไทย

ก่อนนั่งพูดคุยกัน ผมขอบัตรประชาชนเขาเพื่อเอาไปให้เจ้าหน้าที่ทำเรื่องเบิกค่าเดินทางให้ 

หม่องหยิบบัตรประชาชนของเขายื่นให้ผม ผมยื่นมือรับพร้อมสำรวจดู บัตรของหม่องยังดูใหม่และสีสด 

ก็แน่ล่ะ บัตรของเขาเพิ่งทำมาได้ 2 ปี เพราะเขาเพิ่งได้สัญชาติไทยตอนอายุ 21 ทั้งที่ประเด็นเรื่องการไร้สัญชาติถูกพูดถึงตั้งแต่เขาอายุ 12 ปีแล้ว 

ซึ่งบัตรพลาสติกแข็งขนาดสี่เหลี่ยมผืนผ้าพอยัดใส่กระเป๋าเสื้อได้นี่แหละ คือวาระที่ผมนัดเจอหม่องในวันนี้เพื่อไถ่ถามถึงชีวิตหลังได้สัญชาติมา

และต่อจากนี้ ผมขอสวมบทนายทะเบียนซักถาม ‘สูติบัตรชีวิต’ ของนายหม่อง ทองดี ที่หาอ่านไม่ได้จากเอกสารสำคัญทางราชการชิ้นไหนๆ ในบรรทัดถัดไป

เด็กชายผู้เสกกระดาษให้บินได้ 

ก่อนไปรู้จักกับหม่อง การทำความเข้าใจเรื่อง ‘ความไร้สัญชาติ’ น่าจะเป็นการปูพื้นฐานของการพูดคุยนี้ได้ดีที่สุด

ผู้ไร้สัญชาติในบริบทของไทย คือผู้ที่ไม่ได้ถือครองสัญชาติไทยที่มาจากหลายสาเหตุด้วยกัน เช่น พ่อหรือแม่ไม่ใช่คนไทย ไม่ได้เกิดในประเทศไทย หรือตกหล่นจากระบบทะเบียนราษฎร์ พวกเขาเหล่านี้ไม่ได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานอย่างพลเมืองไทย ไม่ว่าจะเป็นสิทธิบัตรประกันสุขภาพถ้วนหน้า ทุนการศึกษา การทำธุรกรรมทางการเงิน การทำสัญญาซื้อ-ขายทรัพย์สิน ที่ดิน บ้าน รถ หรือการเดินทางออกนอกประเทศ

และสิทธิขั้นพื้นฐานในฐานะมนุษย์คนหนึ่งเหล่านี้เองที่เด็กชายหม่อง ทองดี ไม่เคยมี

“หม่องเกิดที่ไหน ทำไมถึงไม่มีสัญชาติ” ผมเปิดบทสนทนากับเขา

“เพราะพ่อแม่ไม่ได้เป็นคนสัญชาติไทย พวกเขาเป็นคนเมียนมาร์ ผมเป็นตามพ่อแม่ พ่อแม่ไม่มีสัญชาติผมก็ไม่มีสัญชาติ

“ว่ากันตามจริงพ่อแม่ของผมเข้ามาในประเทศไทยอย่างผิดกฎหมายผ่านอำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ มาทำงานเป็นคนสวนในสวนส้มและสวนลิ้นจี่ ทำอยู่สองปีแม่ก็คลอดผม ผมเกิดในสวนลิ้นจี่เพราะแม่ไม่กล้าไปคลอดที่โรงพยาบาล เนื่องจากตอนนั้นไม่มีบัตรยืนยันตัวตนอะไรเลย กลัว ตม.มาจับ” 

ตามพระราชบัญญัติสัญชาติมาตรา 7 ทวิ วรรคสอง ที่ว่าบุคคลที่เกิดในประเทศไทยโดยมีบิดามารดาเป็นคนต่างด้าวให้ได้รับสัญชาติไทยเป็นการทั่วไป แต่หลักเกณฑ์นี้ถูกคณะรัฐมนตรียกเลิกไปในปี 2555 และอนุมัติให้ใช้ได้อีกครั้งในปี 2560 ดังนั้นหากว่ากันตามนี้ ในวินาทีที่หม่องเกิดก็ถือว่าตัวเขามีสิทธิได้สัญชาติไทยโดยชอบธรรมก่อนแล้ว 

“ตอนนั้นไม่รู้เรื่องเหล่านี้เลย ยังไม่รู้ว่ามีการขอสัญชาติไทย หรือไม่รู้แม้กระทั่งสัญชาติไทยคืออะไร ผมเป็นเด็กผมก็เล่นไปตามประสาเด็ก” หม่องพูดพลางยิ้มไปด้วย

ไม่แปลกที่เด็กประถมต้นอย่างเขาในตอนนั้นจะไม่รู้ เพราะในตำราเรียนขั้นพื้นฐานไม่มีการสอนใดๆ เกี่ยวกับเรื่องนี้ 

ไม่มีการสอนว่าสัญชาติไทยคืออะไร ไม่มีการสอนว่าเอกสารสำคัญระบุตัวตนมีอะไรบ้าง และไม่มีการสอนแม้สักนิดว่าทำไมเราจำเป็นต้องมีสัญชาติ 

ด้วยต้นทุนจำกัด การได้เป็นตัวแทนประเทศไทยเพื่อเข้าร่วมการแข่งขันเครื่องบินกระดาษพับ ณ ประเทศญี่ปุ่นเมื่อปี 2552 จึงเป็นครั้งแรกที่หม่องในวัย 12 ปีได้รู้จักและเข้าใจคำว่า ‘สัญชาติไทย’ เขาได้เห็นความสำคัญของมันอย่างลึกซึ้งกว่าใคร เพราะมีข้อกฎหมายระบุชัดเจนว่า 

คนต่างด้าวซึ่งได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว หากเดินทางออกไปนอกราชอาณาจักร ให้ถือว่าการได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวดังกล่าวเป็นอันสิ้นสุด 

นั่นหมายความว่าหม่องเดินทางออกนอกประเทศไทยไปแข่งขันได้ แต่จะไม่สามารถเดินทางกลับเข้าประเทศไทยได้ หากเข้ามาจะมีสถานะเป็น “บุคคลหลบหนีเข้าเมือง” ซึ่งผิดกฎหมายทันที

“เขาไม่ให้สัญชาติไทย แต่ตอนนั้นต้องไปแข่งในนามตัวแทนประเทศไทย คุณรู้สึกโกรธไหม” ผมถาม

หม่องหยุดคิดชั่วครู่ ก่อนเริ่มเล่าความรู้สึกของตัวเองอีกครั้ง

“ตอนนั้นรู้สึกเสียใจ แต่ผมไม่เคยรู้สึกโกรธเลยนะ ผมกลับรู้สึกว่าตัวเองยิ่งต้องพิสูจน์ศักยภาพให้ทุกคนเห็นว่าผมทำได้” 

และเขาทำได้อย่างที่ว่า เด็กชายหม่อง ทองดี ได้รางวัลชนะเลิศประเภททีมและอันดับ 3 ประเภทบุคคลชายอายุไม่เกิน 12 ปีกลับมา ตอกย้ำข้อพิสูจน์ว่าสัญชาติไม่ใช่ตัวกำหนดศักยภาพของคนแต่อย่างใด

หม่องกลายเป็นที่รู้จักในเวลาอันรวดเร็ว สื่อต่างๆ ให้ความสนใจไม่เว้นวัน รัฐบาลไทยในขณะนั้นบอกว่าจะมอบสัญชาติไทยให้เมื่อเขากลับมาถึงประเทศไทย แม้กระทั่งรัฐมนตรีบางคนยังให้คำมั่นว่าจะหยิบยื่นทุนการศึกษาให้จนถึงปริญญาเอก 

แต่เมื่อเวลาผ่านไป ทุกสายตาที่เคยจับจ้องกลับเพิกเฉยและหันหลัง การได้รับสัญชาติไทยหรือทุนการศึกษาไม่เคยถูกพูดถึงอีก

ซ้ำร้ายกว่านั้น จากความชอบเล่นเครื่องบินพับกระดาษจนประสบความสำเร็จ หม่องต่อยอดความฝันไปอีกว่าอยากเป็น ‘นักบิน’ แต่ฝันนั้นกลับริบหรี่ลงเรื่อยๆ เพราะเมื่อหม่องค่อยๆ โตขึ้น การไร้สัญชาติของเขายิ่งสร้างข้อจำกัดในชีวิตหลายด้านขึ้น จนสุดท้ายหม่องตัดสินใจล้มเลิกความฝันนี้ไปอย่างน่าเสียดาย

และนอกจากเป็นอุปสรรคต่อความฝันของเขาเเล้ว การไร้สัญชาติยังกลายเป็นข้อจำกัดสำคัญที่กำหนดความเป็นอยู่ที่ดีของครอบครัวเขาอีกด้วย 

“ตลอดเวลาที่ผ่านมา พ่อแม่ผมไม่เคยได้ทำงานตามที่พวกเขาอยากทำเลย จริงๆ แล้วพ่อแม่ผมอยากเป็นช่าง แต่ใบอนุญาตทำงานให้เป็นได้แค่กรรมกรเท่านั้น หรือจะค้าขายก็ไม่ได้ 

“เขาสงวนไว้ให้คนไทยทำได้อย่างเดียว”

เด็กหนุ่มผู้มีสิทธิกำหนดชีวิตตัวเอง

หลังจบชั้น ม.3 พร้อมกับจบความฝันในการเป็นนักบิน หม่องเลือกเบนเป้าไปที่การเป็นข้าราชการเพราะความมั่นคง แต่พอเริ่มศึกษาข้อมูล นี่เป็นอีกครั้งที่เขาต้องผิดหวัง

“ผมไม่ใช่คนไทย ผมสอบเป็นข้าราชการไม่ได้ ตอนนั้นผมเลยไม่รู้จะเรียนสายสามัญไปทำไม สุดท้ายผมจึงต้องเลือกเรียนสายอาชีพ แต่พอเรียนไปก็รู้สึกว่าไม่เหมาะกับตัวเอง ผมจึงหยุดพักการเรียน 1 ปี และกลับมาเรียนสายสามัญใหม่อีกครั้ง ซึ่งตอนนั้นเองที่ผมหันมาศึกษาเรื่องการบังคับโดรนแทน อย่างน้อยอนาคตผมจะได้อุ่นใจว่ายังมีอาชีพที่ทำเงินได้ ถึงไม่ได้มั่นคงอะไรมากแต่ก็ดีกว่าเรียน ม.6 จบแล้วใช้ประโยชน์อะไรในชีวิตไม่ได้เลย”

“แล้วหลังจากจบ ม.ปลาย คุณตัดสินใจยังไงต่อ” ผมถามเพื่อให้เขาอธิบาย

“เดิมทีผมตั้งใจออกไปหางานทำทันที ไม่ว่าเป็นงานอะไรก็จะทำโดยไม่เกี่ยง” 

แต่หม่องต้องเปลี่ยนความคิดใหม่เมื่อเขาได้รับการรับรองสัญชาติไทยในปี 2561 เพราะคุณสมบัติตรงตามพระราชบัญญัติสัญชาติมาตรา 7 ทวิ วรรค 2 ประกอบกับการเห็นชอบของคณะรัฐมนตรี ว่าด้วยการทำคุณประโยชน์ให้กับประเทศไทย โดยกระบวนการครั้งนี้ใช้เวลาทั้งหมดเพียงแค่ 2 เดือนเศษ การขอสัญชาติครั้งนี้เป็นการเป็นดำเนินเรื่องด้วยตนเองและอาศัยความช่วยเหลือจากบางกอกคลินิก รศ. ดร.พันธุ์ทิพย์ กาญจนะจิตรา สายสุนทร และอาจารย์วีนัส หรือนายวีนัส สีสุข ผู้อำนวยการสำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง ซึ่งหม่องนับถือเป็นอาจารย์ผู้มีส่วนสำคัญในการติดตามช่วยเหลือเรื่องเอกสารให้กับหม่อง 

แม้จะบอกหม่องว่าการถ่ายรูปครั้งนี้เขาใส่ชุดอะไรก็ได้ แต่เด็กหนุ่มตรงหน้าอยู่ในชุดนักศึกษาแบบกึ่งทางการ เสื้อเชิ้ตสีขาวแขนยาว กางเกงสแล็กสีดำ และรองเท้าผ้าใบ เพราะเขาเพิ่งสอบปลายภาควิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสารก่อนมาพบผมนี่เอง

“ตอนนี้ผมเรียนอยู่ปี 2 คณะนิเทศศาสตร์ สาขาภาพยนตร์ ที่มหาวิทยาลัยรังสิต” หม่องพูดด้วยรอยยิ้มภูมิใจ

หม่องบอกว่านี่คือคณะในฝันของเขา หลังจากได้ใกล้ชิดพี่ๆ ผู้สื่อข่าวเวลาถูกสัมภาษณ์และออกรายการทีวีในสมัยเด็ก เขาจึงสะสมความชอบในสายงานนี้มาโดยไม่รู้ตัว จนวันนี้การเป็น ‘สื่อมวลชน’ กลายเป็นความฝันใหม่และความหลงใหลของเขา 

นอกจากการได้สัญชาติไทยจะทำให้ความฝันในการทำงานสื่อเข้าใกล้ความเป็นจริงมากขึ้นเเล้ว มันยังมอบความสะดวกในการเดินทางยามทำอาชีพเสริม สร้างรายได้ให้เขาระหว่างเรียนได้อีกด้วย

“ทุกวันนี้ผมเดินทางไปต่างจังหวัดบ่อยมาก ถ้าเป็นแต่ก่อนผมคงต้องเดินเรื่องขอออกนอกพื้นที่กับทางอำเภอล่วงหน้า 3 วัน แต่เดี๋ยวนี้ผมรับงานแล้วเดินทางได้เลย” หม่องเล่าให้ฟังถึงข้อดีข้อสำคัญ 

และที่น่าดีใจคืองานที่เขาพูดถึงก็คืองานถ่ายภาพมุมสูงด้วยโดรนบินตัวโปรดที่ได้เรียนรู้ฝึกหัดตอน ม.ปลายนั่นเอง

ดูเหมือนชีวิตเขาไม่เคยห่างจากเครื่องบินเลย

ถ้าการเมืองดี เราคงกล้าฝันกันมากกว่านี้

ขณะที่ความฝันของตัวเองเข้าใกล้ความจริง หม่องก็ไม่ได้หลงลืมน้องๆ ที่ยังคงไร้สัญชาติเหมือนที่เขาเคยเป็น

ทุกวันนี้กิจกรรมหนึ่งที่หม่องทำเป็นประจำคือการเดินทางไปสอนเครื่องบินกระดาษพับให้กับเด็กๆ ตามโรงเรียนชายแดน และให้คำแนะนำกับเด็กๆ ที่อยากมีบัตรประชาชน ระหว่างนั้นเขาและบางกอกคลินิก ซึ่งสนับสนุนโดยคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ก็ใช้โอกาสนี้สำรวจและรวบรวมรายชื่อเด็กๆ ที่ตกหล่นจากระบบ และรายงานต่อไปยังเจ้าหน้าที่ให้เข้าไปช่วยเหลือเรื่องสิทธิและสถานะต่อไป 

“เมื่อก่อนโรงเรียนบ้านห้วยทราย (โรงเรียนเก่าของหม่อง) มีเด็กไร้สัญชาติเยอะมาก ไม่มีใครสนใจเลย จนผมต้องไปแจ้งอำเภอให้เข้ามาตรวจสอบ”

“คนที่มาปรึกษากับคุณได้สัญชาติกันบ้างหรือยัง” ผมถาม

“มีอีกหลายคนที่ยังไม่ได้ บางคนผ่านมา 5-6 ปีแล้วก็ยังไม่ได้ ทุกวันนี้ยังทำเรื่องกันอยู่” หม่องตอบ

“อยากถามเรื่องการทำงานของรัฐด้วย หม่องพอพูดได้ใช่ไหม”

“พูดเรื่องนี้มากไม่ได้นะ เพราะสัญชาติไทยที่เขาให้มาเขาก็เอาคืนได้เหมือนกัน”

ความกังวลฉายชัดบนใบหน้าของเขา เพื่อความสบายใจกันทั้งสองฝ่าย ผมรีบต่อบทสนทนาเท่าที่เด็กหนุ่มยินดีจะเล่าได้

“ถ้าอย่างนั้นคุณคิดว่าถ้าระบบการจัดการของหน่วยงานต่างๆ ดีกว่านี้ ผู้ไร้สัญชาติจะเข้าถึงโอกาสในการขอสัญชาติ และมีคุณภาพชีวิตที่ดีกว่านี้ไหม” 

“ผมคิดว่าถ้าหน่วยงานราชการดี หรือถ้าหน่วยงานรัฐสนใจหรืออยากเข้าไปดูแลในจุดนี้จริงๆ จำนวนผู้ไร้รัฐไร้สัญชาติจะไม่เพิ่มขึ้น เด็กคนหนึ่งก็จะได้รับโอกาสที่เขาควรได้รับ 

“ถ้าเด็กไร้สัญชาติมีสิทธิมากกว่านี้ เขาก็จะมีความมั่นใจในตัวเอง มุ่งมั่นที่จะทำสิ่งที่เขาอยากทำ ยกตัวอย่างเช่นถ้ามีเด็กไร้สัญชาติสักคนอยากเป็นหมอ เขาก็จะมีโอกาสโตขึ้นเป็นหมอที่ดีได้ เพื่อมารักษาคนไข้ในประเทศไทยด้วย”

สายตาเขาดูจริงจังกว่าทุกคำตอบที่ผ่านมา และถ้าย้อนคิดจริงๆ ผมก็พอเข้าใจ เพราะเป็นหม่องเองนั่นแหละที่เจอกับสิ่งเหล่านี้มาตลอดชีวิต

ผมถามคำถามสุดท้ายก่อนเขาจะขอตัวไปทำงานถ่ายภาพมุมสูงที่อื่นต่อ 

“ถ้าหม่องไม่ได้เป็นตัวแทนประเทศไทยตอนนั้น ไม่มีคนรู้จัก ไม่มีอาจารย์และมูลนิธิต่างๆ ยื่นมือมาช่วย คิดว่าตัวเองจะได้สัญชาติไทยอย่างทุกวันนี้ไหม”

สีหน้าที่ดูมุ่งมั่นของเขาจากคำถามก่อนหน้า ตอนนี้ค่อยๆ เปลี่ยนเป็นความอมทุกข์ เหมือนว่าเขาลำบากใจที่จะตอบมัน

“พูดตามตรง ถ้าผมไม่ชนะการแข่งขันเครื่องบินกระดาษในวันนั้น ผมไม่รู้เลยว่าตอนนี้จะยังเรียนหนังสืออยู่ไหม ผมอาจต้องออกไปทำงานเต็มตัวหรือกลายเป็นเด็กเกเรคนหนึ่งไปเลยก็ได้ โอกาสที่จะได้มีสัญชาติไทยอย่างทุกวันนี้คงมีเเค่ 1 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นล่ะมั้งครับ” 

ประโยคคำตอบสุดท้ายจบลง ก่อนจากกันผมยื่นบัตรประชาชนของหม่องที่ยืมไปในตอนต้นคืนให้ 

ตอนนั้นเองที่ผมคิดและคาดหวังเหลือเกินว่าจะไม่มีใครใจร้ายพรากมันไปจากเขาอีก

The post คุยกับ ‘หม่อง ทองดี’ ในวันที่ถ้าการเมืองดี จะไม่มีคนไร้สัญชาติในประเทศ appeared first on a day magazine.

แต่ละหน้ากระดาษที่พลิกอ่าน หนังสือเล่มนี้ให้ความรู้สึกว่าเรากำลังร่วมเดินทางไปกับผู้เขียนอยู่จริงๆ เต็มเปี่ยมด้วยความประทับใจ หลังจากที่อ่านหนังสือของเธอจบเราติดต่อขอสัมภาษณ์พชรทันที แต่เพราะหน้าที่การงานที่แสนจะรัดตัวในทุกวันนี้ พชรบอกกับเราว่า รอบนี้คุยกับปากกาคู่ใจที่เธอมักจะใช้ขีดๆ เขียนๆ ความคิดลงในสมุดโน้ตไปก่อนนะ

เล่าประวัติของตัวเองให้ฟังหน่อยสิคุณปากกา

ฮัลโหล เราว่าหลายคนเคยเห็นเรามาก่อน อาจเคยหยิบจับเราขึ้นมาลอง หรือแม้กระทั่งเลือกเรากลับบ้านในบางครา เรียกได้ว่าเราเป็นปากกาของใครก็ได้ แต่ความสัมพันธ์พิเศษระหว่างเรากับอิมคือ แม้เธอจะชอบลองปากกามากมาย แต่สุดท้ายปากกาด้ามเดียวที่เธอเลือก ด้ามเดียวที่เธอพกก็ยังคงเป็นเรา ไม่ว่าเธอจะเจอปากกาดีไซน์เท่ เขียนลื่นแค่ไหน แต่สุดท้ายเราก็ยังยืนหนึ่งข้างสมุดโน้ตของเธอตลอดเวลา 

จุดเริ่มต้นในการเขียนของพชรมาจากไหน

ถ้าไปชวนพชรคุยเรื่องนี้ อย่าลืมเผื่อเวลาไว้สักครู่สนทนา เรารู้จักเธอไม่กี่ปีที่ผ่านมาก็จริง แต่สิ่งหนึ่งที่เธอชอบเขียนเสมอคือคำว่า #writeforlife ไม่เคยถามเธอเหมือนกันนะว่ามันหมายถึง ‘เขียนเพื่อชีวิต’ หรือ ‘เขียนตลอดชีวิต’ มีโอกาสเมื่อไหร่ลองชวนพชรคุยเรื่องนี้เลยก็ได้–แต่อย่างที่บอก, อย่าลืมเผื่อไว้สักครู่สนทนา

พชรใช้คุณเขียนหนังสือมาแล้วกี่เล่ม และนับจากหนังสือเล่มแรกจนถึงตอนนี้ เธอเติบโตขึ้นยังไงบ้าง

เราพูดได้ไม่เต็มปากนะว่าพชรใช้เราเขียนหนังสือจนเสร็จ เธอก็คล้ายนักเขียนปัจจุบันที่ใช้วิธีการ ‘พิมพ์’ ต้นฉบับออกมา แต่เราดีใจที่ได้เป็นส่วนหนึ่งในเส้นทางการเขียนของเธอ ตั้งแต่การเขียนบทความชิ้นเล็กชิ้นน้อย เขียนบันทึกประจำวัน ไปจนถึงไอเดียสำหรับหนังสือเล่มต่อไปก็มาจากน้ำหมึกในตัวเรา

ส่วนคำถามที่ว่า เธอเติบโตขึ้นยังไงบ้างน่ะหรือ ถ้าตอบจากวิธีการเขียนของเธอ เธอไม่ค่อยเขียนไปขีดฆ่าไปอีกแล้ว เธอแค่ประคองเราแล้วปล่อยความคิดให้ไหลไปเรื่อยๆ อาจบอกได้ว่าเธอชัดเจนกับตัวเองมากขึ้น ใจดีกับตัวเองมากขึ้นเยอะเลย 

ส่วนใหญ่พชรใช้คุณเขียนหนังสือตอนไหน เวลาไหนที่เธอเขียนหนังสือได้ลื่นไหลที่สุด

เช้า เช้ามากๆ การเริ่มต้นวันที่ดีที่สุดคือการตื่นสักตีสี่ก่อนฟ้าสาง นั่งเขียนในความมืดและเงียบสนิท พอๆ กับใจที่ไม่มีอะไรรบกวน ไม่มีแม้การสกัดกั้นความคิดตัวเองว่าอย่าเขียนคำนั้น อย่าโพล่งประโยคนั้น แค่ปล่อยมันไป ปล่อยความรู้สึกนึกคิดออกไปอย่างจริงแท้ที่สุดในความมืด ในความว่างก่อนรุ่งสางของวัน

หนังสือบันทึกการเดินทาง (หรือหนังสือแนวอื่นๆ) เล่มไหนที่พชรอ่านแล้วอยากเขียนหนังสือของตัวเอง

คำตอบแรกที่ผุดขึ้นมาคือ สิทธารถะ ของเฮสเส อาจไม่ได้เรียกว่าทำให้อยากเขียนหนังสือของตัวเอง แต่มันทำให้หลงใหลในการอ่านเหลือเกิน แล้วพอเวลารักหนังสือเล่มไหนมากๆ ก็อดไม่ได้ที่จะขอบคุณนักเขียนคนนั้นที่ฝากมรดกแห่งกาลเวลาไว้ให้–มันมหัศจรรย์นะ ว่าไหม การที่คนๆ หนึ่งเขียนความคิดของเขาในชั่วขณะหนึ่งของชีวิต แต่ความคิดของเขายังส่งผลต่อคนที่อ่านต่อไป ไม่ว่าเวลาจะผ่านไปนานเท่าไหร่

สตีเฟ่น คิง เคยบอกไว้ว่าในแง่นี้การเขียนเป็นดั่ง ‘โทรจิต’ (writing is a form of telepathy) คือมันส่งความคิด จิตใจต่อกันได้พ้นกาลเวลา สถานที่

ก่อนได้รับทุน Erasmus พชรทำงานอะไร ชีวิตช่วงนั้นของเธอเป็นยังไง

อยู่สายพัฒนาสังคมมาโดยตลอดตั้งแต่เรียนจบจนถึงก่อนไปเรียนต่อ เรียกได้ว่าเอาอุดมการณ์นำทางล้วนๆ ชีวิตช่วงนั้นเธอทำงานหนัก แต่เธอสนุกกับมันมาก ได้เดินทางเยอะ เจอผู้คนมากมาย ได้ลองงานหลากหลาย เลยไม่เคยคิดว่าจะเปลี่ยนสายไปทำอย่างอื่น จนกระทั่งโตขึ้น ก็เพราะ Erasmus ด้วยแหละที่ทำให้เห็นว่าไม่ต้องกำหนดชีวิตมากก็ได้ อยากเรียนรู้อะไร สนุกกับอะไรก็กระโจนไปทำซะ เลยส่งผลให้ข้ามสายมาทำงานสื่อในทุกวันนี้ 

วินาทีที่พชรต้องตัดสินใจทิ้งงานเเละชีวิตที่เป็นอยู่เพื่อไปรับทุนเป็นยังไง เธอเคยคิดลังเลหรือกังวลกับความไม่แน่นอนในเส้นทางชีวิตต่อจากนั้นบ้างไหม

พชรไม่เคยกังวลกับความไม่แน่นอนในชีวิตนะ ความลังเลเดียวของเธอในตอนที่ได้รับทุนคือเธอสนุกกับงานเอาเสียมากๆ แต่ก็อย่างที่เล่าไปในหนังสือนั่นแหละที่พี่คนหนึ่งบอกว่า งานน่ะเดี๋ยวได้กลับมาทำอีกหลายสิบปีแน่ๆ แต่โอกาสแบบนี้สิ ไม่รู้จะมาอีกเมื่อไหร่ 

พชรในตอนนั้นคาดหวังอะไรจากการเดินทางครั้งนั้น

ตั้งแต่ปริญญาตรีจนถึงปริญญาโท สิ่งที่พชรตอบในตอนสัมภาษณ์เข้าเรียนคืออยากนำองค์ความรู้ต่างๆ มาพัฒนาสังคมให้เท่าเทียมมากขึ้น คำตอบใหญ่โตทะลุดาวอังคารไปเลยว่าไหม แต่นั่นแหละไฟของคนวัยยี่สิบ วันนี้พชรยังหวังถึงสังคมเช่นนั้นอยู่ ที่เปลี่ยนไปคือพชรไม่จำกัดบทบาทของตัวเธอเองอีกต่อไปแล้ว 

ทำใจลำบากไหมที่ต้องกลับเข้าสู่ห้องเรียนอีกครั้ง แล้วพชรเตรียมตัวยังไง

ไม่เรียกว่าทำใจ พชรสนุกกับมันด้วยซ้ำ เธอรักห้องเรียนที่เป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนความคิดมาโดยตลอด ความลำบากเดียวน่าจะเป็นการต้องปัดฝุ่นศัพท์แสงวิชาการที่เธอไม่แตะมานานหลังเรียนจบปริญญาตรีนั่นแหละที่ท้าทายเธอ 

การเรียนรู้นอกห้องเรียนในต่างประเทศแตกต่างจากการศึกษาไทยยังไง

คนพูดกันเยอะเรื่องการมีส่วนร่วมของนักเรียนอะไรเทือกนั้น พชรมองว่าแก่นหลักเลยคือสภาวะของผู้เรียนที่การเรียนรู้ที่แท้จริงคือการที่ผู้เรียนเป็น ‘ผู้กระทำ’ (active) ไม่ได้เป็น ‘ผู้ถูกกระทำ’ (passive) คือเป็นผู้กระหายอยากเรียนรู้เอง ตั้งคำถาม สังเคราะห์ ประสบจนเกิดการเรียนรู้ด้วยตนเอง ไม่ใช่เป็นผู้รอรับสารจากสิ่งที่กำหนดไว้แล้ว–ในแง่นี้เทียบระหว่างความต่างของการศึกษา (education) และการเรียนรู้ (learning) มากกว่าคำว่าในประเทศหรือต่างประเทศ

พชรได้พบกับคัลเจอร์ช็อกอะไรบ้าง 

ใช้คำว่าตื่นตาตื่นใจน่าจะเหมาะกว่าคำว่าช็อก ในแง่นั้นพชรตื่นตาตื่นใจกับสิ่งละอันพันละน้อย ตั้งแต่การเห็นเบียร์แทปขายปกติในโรงอาหารในสเปน วันเที่ยวฟรีเพื่อเปิดให้คนในเมืองเข้าถึงความรู้สาธารณะได้ในนอร์เวย์ ฯลฯ เล่าได้ไม่หวาดไม่ไหว 

มีเหตุการณ์ระหว่างทางที่ทำให้รู้สึกผิดหวังหรือเสียใจบ้างไหม เหตุการณ์นั้นสอนอะไร และหากย้อนเวลากลับไปได้จะเปลี่ยนแปลงมันยังไง

ถ้าจากที่อ่านในบันทึกของพชร เธอมักเขียนระบายเสียดายในเรื่องที่ไม่ได้ทำ เพราะมัวแต่หมกมุ่นกับงานเร่งด่วนตรงหน้า เช่น ไม่ออกไปกับเพื่อนเพราะกลัวงานไม่เสร็จ รู้ตัวอีกทีเพื่อนคนนั้นก็ย้ายเมืองแล้ว หรือมัวแต่มีทิฐิ ไม่ยอมคุยกับเพื่อนที่ผิดใจกัน รู้ตัวอีกทีก็ไม่มีโอกาสกลับมาเจอกันแล้ว ฯลฯ ซึ่งทุกครั้งหลังจากเขียนระบายเสร็จ พชรก็มักจะเขียนต่อในทำนองว่า “leave room for no regret” ทำอะไรให้สุด อย่าเหลือพื้นที่ให้ความเสียดาย แต่นี่ก็เป็นเพียงสิ่งที่พชรบันทึกไว้ในสมุดนะ ไม่รู้เหมือนกันว่าที่เธอไม่เขียนออกมาเธอบันทึกอะไรไว้ในใจ มีอะไรที่พชรอาจเสียใจจนกลั่นไม่ออกเขียนไม่ไหวอีกบ้าง

หลังจบโครงการ พชรรู้สึกเติบโตขึ้นในด้านใดที่สุด

น่าจะเป็นความอิสระ ปลดปล่อยตัวเธอเองจากพันธนาการต่างๆ ไม่ว่าจะเรื่องงาน ความคิด ตัวตน ไม่ใช่ว่าพชรละทิ้งเป้าหมายทางสังคมที่เธอตั้งใจไว้แต่เริ่ม พชรแค่ไม่จำกัดขอบเขตตัวเธอเองกับงานใดงานหนึ่ง ที่ใดที่หนึ่ง ความคิดใดความคิดหนึ่งอีกต่อไป พชรพร้อมจะลื่นไหลไปกับบทใหม่ๆ ของชีวิต เราว่าเธอผ่อนคลายกับตัวเองมากขึ้นเยอะเลยนะ เดาจากวิธีการจับเรา เธอยังจับเราด้วยมือที่ผ่อนน้ำหนักลงเลย

พชร สูงเด่น วัย 31 ปี จบปริญญาตรีปี 1-2 จากโครงการ British and American Studies มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ปี 3-4 จาก International Peace Studies, University of Wisconsin และปริญญาโทจาก Erasmus Mundus Joint Master Degree in Education Policies for Global Development ปัจจุบันพชรเป็นรองบรรณาธิการบริหาร The Momentum และ a day BULLETIN 

เธอเขียน(แทบ)ทุกเช้าตรู่ ด้วยอาชีพทุกวันนี้ งานเขียนของพชรหนักไปทางบทความ งานแปล ส่วนหนังสือเล่มต่อไปในอนาคตเธอครุ่นคิดอยู่ในหัวทุกวัน อยู่ในใจทุกคืน หวังว่าเราจะได้อ่านกันเร็วๆ นี้นะ

ติดตามพชรได้ที่เฟซบุ๊ก Imm Pachara Sungden, อินสตาแกรม imm.pachara และอีเมล psungden@gmail.com

The post อย่าเหลือพื้นที่ให้ความเสียดาย คุยกับปากกาของ พชร สูงเด่น ผู้เขียน ‘ERASMUS GENERATION’ appeared first on a day magazine.