1 : ฝันของนักเขียนการ์ตูน

‘นักเขียนการ์ตูนที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในสิงคโปร์’

หนังสือการ์ตูนชีวประวัติเรื่อง ‘ศิลปะของชาร์ลี เฉิน ฮก ไฉ่’ บรรยายถึง Charlie Chan Hock Chye ไว้เช่นนั้น เขาเกิดใน ค.ศ. 1936 เติบโตขึ้นมาในช่วงที่ประเทศสิงคโปร์เกิดความผันผวนทางการเมือง เริ่มหัดวาดรูปจากการที่ต้องนั่งรอลูกค้าอยู่ในร้านขายของชำของครอบครัว และใฝ่ฝันเหมือนกับเด็กชอบวาดรูปอีกคณานับทั่วโลกว่าอยากโตไปเป็นนักเขียนการ์ตูน

จนเมื่ออายุ 17 ปี ชาร์ลีได้พบ ‘เบอร์ทรันด์’ เพื่อนผู้ต่อมาเป็นคู่หูนักเขียนการ์ตูนคอยช่วยคิดเนื้อเรื่องให้เขาวาดเพื่อเสนอต้นฉบับตามโรงพิมพ์ต่างๆ พวกเขาใฝ่ฝันจะโด่งดัง สร้างผลงานยอดฮิตเทียบเทียม ‘ซูเปอร์แมน’ ที่คนเขียนทำเงินได้เกิน 100,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อปี

แต่การ์ตูนที่ทั้งคู่ลงแรงสร้างสรรค์กลับมียอดขายเจ๊งเละเทะ โรงพิมพ์ไม่มีเงินหมุนมาจ่ายค่าต้นฉบับ ครั้นเมื่อดึงดันจะทุ่มเวลาอีก 15 เดือนเพื่อผลิตงานชิ้นใหม่ไปเสนอโรงพิมพ์และสำนักพิมพ์ใหม่มากกว่า 12 ราย พวกเขาก็ยังถูกปฏิเสธทั้งหมด

มีเพียงสำนักพิมพ์เดียวที่ชื่นชอบผลงานพวกเขาแต่ก็ขอให้เขียนเรื่องใหม่ และนั่นคือจุดกำเนิดของการ์ตูนซูเปอร์ฮีโร่เรื่อง Roachman ผลงานที่ประสบความสำเร็จที่สุดของชาร์ลี

คุณอาจคิดว่านี่คือจุดกำเนิดของตำนาน ‘นักเขียนการ์ตูนที่ยิ่งใหญ่ที่สุด’ อันนำมาซึ่งยอดขายถล่มทลาย ชื่อเสียงขจรขจาย เพียงพอที่จะมีนักเขียนการ์ตูนชาวสิงคโปร์รุ่นหลังมาเขียนชีวประวัติยกย่อง แต่หาใช่ไม่ ซีรีส์ Roachman ที่ดำเนินมาถึง 23 เล่มไม่ได้มียอดขายดีเด่ ค่าต้นฉบับที่ทีมงานแต่ละคนได้คือ 100 ดอลลาร์สิงคโปร์ต่อเดือนเท่านั้น และหลังจากทำงานด้วยกันมา 8 ปี เบอร์ทรันด์คู่หูของชาร์ลีก็ตัดสินใจขอถอนตัวออกจากทีมเนื่องจากกำลังจะแต่งงานมีลูกและเริ่มคิดถึงการงานที่มั่นคง

นับแต่นั้นชาร์ลียังคงเขียนการ์ตูนมาอย่างต่อเนื่อง โดยอาศัยเวลาว่างจากการทำงานเป็นยามกะดึกมาเนรมิตจินตนาการผ่านปลายปากกา สร้างสรรค์เรื่องราวหลากหลายทั้งแนวตลก ไซไฟ สงคราม แก๊ก โดยแทบไม่เคยได้รับการตีพิมพ์ที่ไหนอีก

และนั่นเป็นเพราะการ์ตูนของเขาแทบทั้งหมด มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับการเมืองและวิพากษ์วิจารณ์เผด็จการ

2 : ฝันของนักสู้ทางการเมือง

ปี 1952 ชาร์ลีอายุ 16 ปี เขาไปม็อบเป็นครั้งแรก

มันเป็นการชุมนุมของนักเรียนหลายร้อยคนเพื่อประท้วงต่อต้านเจ้าอาณานิคมอังกฤษอย่างสันติแต่กลับถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจสลายการชุมนุมอย่างรุนแรง จากนั้นไม่นาน ชาร์ลีจึงเริ่มเขียนการ์ตูนแนวซูเปอร์ฮีโร่หุ่นยนต์หนึ่งด้วยลายเส้นน่ารักแบบการ์ตูนเด็ก เล่าเรื่องหุ่นยนต์ยักษ์ที่มาช่วยปกป้องนักเรียนจากเหตุการณ์สลายการชุมนุมครั้งนั้น

ปี 1956 เขาเขียนการ์ตูนเล่าถึงการชุมนุมของสหภาพแรงงานพนักงานรถประจำทางซึ่งถูกปราบปรามด้วยข้อหาคอมมิวนิสต์จนมีคนตาย 4 ราย ก่อนที่การ์ตูนของเขาจะถูกถอดออกจากนิตยสารโดยบรรณาธิการให้เหตุผลว่าพื้นที่หน้ากระดาษมีจำกัด

แต่เป็นผลงานชิ้นนั้นเองที่ทำให้เขาได้พบคู่หูอย่างเบอร์ทรันด์ที่นอกจากจะเป็นเพื่อนร่วมอาชีพแล้ว ยังเป็นเพื่อนร่วมอุดมการณ์ทางการเมือง พวกเขาสร้างผลงานชิ้นต่อมาร่วมกันในชื่อ ‘FORCE 136’ เป็นการ์ตูนสงครามที่วาดแทนคาแร็กเตอร์คนแต่ละชาติเป็นสัตว์ต่างๆ เพื่อนำเสนอประเด็นทางการเมือง วิพากษ์กองทัพอังกฤษและญี่ปุ่น รวมถึงคอมมิวนิสต์มาลายา สะท้อนความโหดร้ายสยดสยองของสงครามที่กระทบชีวิตต่อทหารและประชาชนจำนวนมาก

“ในคุกคงหาโกปี๊โอว (กาแฟดำ) ยากหน่อยนะ!” เพื่อนสาวคนหนึ่งหยอกกับพวกเขา สะท้อนถึงเสรีภาพในการแสดงออกอันจำกัดจำเขี่ยของสิงคโปร์ยามนั้น

จนในวันที่เบอร์ทรันด์ตัดสินใจถอนตัวออกจากทีม ชาร์ลีจึงไม่ได้เสียแค่เพื่อนร่วมงานแต่เสียเพื่อนร่วมอุดมการณ์ไปด้วย แต่เขายังคงเขียนการ์ตูนวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลเผด็จการอย่างต่อเนื่องโดยไม่เคยเสนอสำนักพิมพ์ใดอีก ไม่มีใครรู้ว่าสาเหตุเป็นเพราะเขาประเมินว่าผลงานของตัวเองไม่มีพลังพอจะไปท้าทายอำนาจรัฐ? กลัวถูกปราบและจับกุม? หรือกลัวเสียงตอบรับจากคนอ่านที่จะมาตอกย้ำความล้มเหลวบนเส้นทางนักเขียนการ์ตูนของเขา?

3 : ฝันของนักฝัน

ท่ามกลางความตกต่ำในวิชาชีพและชีวิตส่วนตัว เมื่ออายุ 50 ชาร์ลีตัดสินใจคัดเลือกผลงานทั้งชีวิตมาทำพอร์ตโฟลิโอเพื่อเดินทางเอาไปเสนอสำนักพิมพ์ในงานเทศกาลการ์ตูนที่ใหญ่ที่สุดในอเมริกาอย่าง ‘Comic-Con’ หลังจากที่ตลอดมาเขาได้แต่ทำงานอยู่ในประเทศที่มีประชากร 3 ล้านคน ขนาดอุตสาหกรรมการ์ตูนก็เล็กเกินกว่าจะเทียบอเมริกา แถมนักอ่านสิงคโปร์จำนวนมากก็มีอคติกับผลงานคนในชาติโดยมองการ์ตูนในชาติเป็นเพียงของก๊อป เป็นงานลอกเลียนการ์ตูนชาติอื่น กระทั่งร้านหนังสือการ์ตูนยังไม่รับหนังสือของชาร์ลีไปขายด้วยซ้ำ หากอเมริกาคือดินแดนแห่งเสรีภาพและโอกาส การเดินทางครั้งนี้จึงอาจเป็นโอกาสสุดท้าย

แต่เมื่อไปถึงกลับไม่มีสำนักพิมพ์ไหนสนใจผลงานเขานัก ชาร์ลีต้องกลับประเทศอย่างผิดหวังอีกครั้งเฉกเช่นที่เขาต้องผิดหวังตลอดมา และราวกับเพื่อหลีกหนีความจริง ต่อมาเขาได้เขียนการ์ตูนเล่าเรื่องในจินตนาการของเขาว่าที่งาน Comic-Con วงการการ์ตูนอเมริกันได้สดุดีเขาในฐานะยอดฝีมือที่โลกลืมก่อนทาบทามให้ไปวาดสไปเดอร์แมน และประสบความสำเร็จล้นพ้นจนคนมากมายมารอต้อนรับเขาที่สนามบินสิงคโปร์

ในช่วงท้ายของชีวิต ชาร์ลีถ่ายทอดความฝันของเขาออกมาเป็นการ์ตูนอีกเรื่องว่าด้วยพรรคสังคมนิยมของ ‘Lim Chin Siong’ (ที่ชีวิตจริงถูกคู่แข่งทางการเมืองกล่าวหาว่าเป็นคอมมิวนิสต์ ถูกจับกุมคุมขังและต้องลี้ภัยไปอยู่อังกฤษจนสิ้นชีวิต) ได้รับชัยชนะในการเลือกตั้งในปี 1963 สิงคโปร์กลายเป็นประเทศที่ทุกคนมีสิทธิเสรีภาพ เศรษฐกิจเติบโต สังคมก้าวหน้า ส่วนชาร์ลีกลายเป็นนักเขียนการ์ตูนที่ชื่อเสียงโด่งดังคับฟ้าระดับได้รับการสร้างพิพิธภัณฑ์การ์ตูนเป็นของตัวเอง

มันฟังดูเป็นความฝันเลื้อนเปื้อนเพ้อเจ้อของตาแก่บ๊องๆ คนหนึ่ง แต่ในความเป็นจริง หนังสือการ์ตูน ‘ศิลปะของชาร์ลี เฉิน ฮก ไฉ่’ ซึ่งวาดโดย Sonny Liew เล่มนี้ กลับประสบความสำเร็จไปถึงระดับโลก ทั้งได้รับการตีพิมพ์ในสิงคโปร์และอเมริกา ติดอันดับขายดีใน Amazon และ The New York Times อย่างที่ไม่เคยมีการ์ตูนสิงคโปร์เรื่องใดเคยทำได้ เดินสายกวาดรางวัลจากนานาประเทศ รวมไปถึงรางวัลในประเทศที่มีความเป็นเผด็จการอย่างสิงคโปร์เองด้วย มันกลายเป็นผลงานที่สร้างชื่อให้ซอนนี หลิว ระดับที่สวนทางกับชีวิตของชาร์ลีอย่างสิ้นเชิง

เมื่อผมเอาคำว่า ‘Charlie Chan Hock Chye’ ไปเสิร์ชในกูเกิล เว็บไซต์ที่ขึ้นมาก็มีแต่ข้อมูลเกี่ยวกับหนังสือเล่มนี้ของซอนนี หลิว แต่กลับไม่สามารถหาประวัติหรือผลงานของชาร์ลีอย่างเป็นทางการได้เลย จนภายหลังผมถึงได้พบว่าแท้จริงชีวประวัติเรื่องนี้เป็นชีวประวัติเก๊! ชาร์ลีคือตัวละครที่ซอนนี หลิว สร้างขึ้นมา รูปที่ชาร์ลีวาดคือฝีมือของเขาทั้งหมด ทั้งยังใช้เทคนิคอันแยบยลโดยแทรกรูปถ่าย ผลงานภาพสเกตช์ ภาพวาด ต้นฉบับที่ยังวาดไม่เสร็จ ตุ๊กตาจากการ์ตูนหุ่นยนต์ที่เพื่อนเย็บให้เป็นของขวัญวันเกิด รวมถึงบทสัมภาษณ์ เพื่อให้คนอ่านคล้อยตามว่านักเขียนการ์ตูนคนนี้มีตัวตนเลือดเนื้อจริงๆ เพื่อนำเสนอประวัติศาสตร์การเมืองของสิงคโปร์ในอีกแง่มุม

มันทำให้ผมอดคิดไม่ได้ว่า หากประเทศไทยจะมีนักเขียนการ์ตูนสักคนที่ตลอดชีวิตของเขาต้องผ่านทุกเหตุการณ์สำคัญทางการเมืองในช่วง 50 ปีหลังมานี้ และยืนหยัดที่จะเขียนงานเรียกร้องสิทธิเสรีภาพ ประชาธิปไตย ชีวิตของเขาจะเป็นอย่างไร

เขาอาจเป็นนักเขียนการ์ตูนที่ต้องติดคุกเพราะเหตุการณ์ 6 ตุลาฯ แบบ ‘แอ๊ด เดลินิวส์’ ถูกชนชั้นกลางรังเกียจจากการเรียกร้องความเป็นธรรมให้คนเสื้อแดง ทำงานเป็นยามเพื่อหารายได้เลี้ยงชีพ และแบ่งเวลามาทำงานเขียนการ์ตูนแบบ ‘ตาโปน’ อาจถูกจับไปปรับทัศนคติในช่วงรัฐบาล คสช.แบบ ‘เซีย ไทยรัฐ’ ต้องต่อสู้กับการความตกต่ำของวงการสิ่งพิมพ์และแก่เกินกว่าจะเรียนรู้การปรับตัวไปสู่โลกออนไลน์ คงยากจะได้รับรางวัลและความสำเร็จใดๆ จากวงการและรัฐบาลเพราะดันไปเปรี้ยวใส่ผู้มีอำนาจ และคงไม่ได้มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักมากมาย เช่นเดียวกับที่คุณอาจไม่รู้ว่าชื่อนักเขียนการ์ตูนไทยทั้งสามที่ผมยกมาเป็นใครบ้าง ‘ชาร์ลี’ ของไทยตอนนี้อาจจะเป็นคนแก่คนหนึ่งที่มีความสุขกับการเล่าเรื่องที่ไม่มีใครสนใจอ่าน เฝ้าฝันถึงวันที่ประเทศจะเป็นประชาธิปไตยไปตลอดชีวิต

ชีวิตที่เราอาจนิยามได้ว่าเขาเป็นอาชญากรของรัฐ เป็นลูกอกตัญญูที่ไม่มีปัญญาหาเงินมาดูแลพ่อแม่ยามแก่เฒ่า เป็นผู้ล้มเหลวในวิชาชีพ เป็นคนเพ้อเจ้อยึดติดกับอุดมการณ์จนไม่รู้จักอยู่กับความจริง

และเป็นความยิ่งใหญ่

The post ฝันของชาร์ลี เฉิน ฮก ไฉ่ นักวาดสิงคโปร์ที่เขียนการ์ตูนต่อต้านเผด็จการจนวันตาย appeared first on a day magazine.

ชายชาวแคนาดาคนนั้นคือ ‘ไมค์’ คู่รักของน้องชายฝาแฝดที่ตายไป

My Brother’s Husband เป็นการ์ตูนญี่ปุ่นแนวดราม่าครอบครัวที่คว้ารางวัล Eisner Award ของอเมริการวมถึงรางวัล Japan Media Arts Award ในบ้านเกิด และได้รับการดัดแปลงเป็นซีรีส์คนแสดงภายใต้พลอตเรื่องที่นำเสนอชีวิตประจำวันของตัวละครอันเรียบง่ายอย่างยิ่ง เช่น การกินข้าว อาบน้ำ เดินเล่น ออกกำลังกาย ไปเที่ยว แต่เบื้องหลังภาพกิจกรรมสงบสุขระหว่างยาอิจิกับคู่รักของน้องชาย คนอ่านยังได้รับรู้ถึงการต่อสู้อย่างดุเดือดดุจหนังแอ็กชั่นภายในจิตใจของยาอิจิ ระหว่างอคติต่อเกย์ซึ่งถูกฟูมฟักจากการเติบโตมาในสังคมชายเป็นใหญ่แบบญี่ปุ่น กับปมความรู้สึกผิดที่อคติเหล่านั้นเคยทำร้ายจิตใจคนที่เขารักอย่างน้องชาย รวมถึงน้องเขยชาวแคนาดาด้วย

การ์ตูนเรื่องนี้เป็นการ์ตูนที่มีลักษณะคล้ายหนังสือประเภท ‘การ์ตูนความรู้’ อย่างประหลาด เพราะขณะอ่านเราสามารถสัมผัสเจตนารมณ์ของคนเขียน (ผู้ไม่ปิดบังว่าตัวเองเป็นศิลปินแนวเกย์อีโรติก) ได้ไม่ยากว่าเขาต้องการให้ผู้อ่านสำรวจอคติทางเพศในจิตใจของตัวเองเช่นเดียวกับยาอิจิ และเรียนรู้ความรู้สึกของเกย์ที่ต้องเจ็บปวดจากอคติเหล่านั้นทั้งจากคนรอบข้าง สังคม ไปจนถึงตัวพวกเขาเอง

ทั้งหมดนี้เล่าผ่านพล็อต คาแร็กเตอร์ และสถานการณ์ที่มีกลไกคล้ายเป็น ‘เครื่องมือ’ ผลิตความรู้ ตัวละครอย่างยาอิจิจึงเป็นตัวแทนของความ ‘ไม่รู้’ ที่จะค่อยๆ พาผู้อ่านไปเจอตัวละครและสถานการณ์ต่างๆ เพื่อเรียนรู้เกี่ยวกับอคติทางเพศที่แฝงอยู่ในใจโดยที่เราอาจไม่รู้ตัว เรียนรู้วัฒนธรรมสังคมที่กดทับ LGBTQ และเรียนรู้ความเจ็บปวดของพวกเขา ซึ่งพาตัวเอกไปสู่การมีหัวใจที่เปิดกว้างต่อเรื่องเพศมากขึ้นในท้ายสุด

ในหน้าคั่นของแต่ละตอน ผู้เขียนยังแทรกเกร็ดความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม LGBTQ โดยให้ไมค์ เกย์ชาวแคนาดาทำหน้าที่เหมือน ‘ครู’ มาเล่าให้คนอ่านฟังทั้งจุดกำเนิดของธงสีรุ้งที่เป็นสัญลักษณ์แสดงถึงความหลากหลายทางเพศ อธิบายศัพท์อย่าง ‘coming out’ ซึ่งหมายถึงการตัดสินใจเปิดเผยเพศของตัวเองสู่สังคมเป็นครั้งแรก อันเป็นเทคนิคที่การ์ตูนความรู้ชอบใช้อย่างยิ่ง

โดยปกติ ท่าทีของการ์ตูนความรู้จะวางตัวอยู่ค่อนข้างเหนือกว่าผู้อ่านเพราะมันเป็นสื่อที่ผลิตโดยผู้ใหญ่ที่ต้องการมอบความรู้สู่เด็กเล็ก แต่การ์ตูนเรื่องนี้ต่างออกไปเพราะนี่คือการ์ตูนความรู้สำหรับผู้ใหญ่ที่มีตัวละครเด็กเล็กเป็นหนึ่งผู้สอนคนสำคัญ

ในหลายๆ ฉากที่ยาอิจิทำตัวไม่ถูก ไม่รู้จะวางตัวยังไงกับสามีของน้องชาย คานะลูกสาวของเขากลับใช้เวลาไม่นานในการโอบรับชายชาวแคนาดาเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัว เพราะความเป็นเด็กเล็กของคานะทำให้เธอปราศจากประสบการณ์ในชีวิตและการรับรู้ทางวัฒนธรรมใดๆ ที่จะทำให้เธอมีอคติต่อเกย์ หรือมีภาพจำต่อความเป็นสถาบันครอบครัวว่าจะต้องประกอบด้วยพ่อแม่ลูกเหมือนที่ยาอิจิและผู้ใหญ่อีกจำนวนมากเผชิญ

การ ‘อาบน้ำร้อนมาก่อน’ กลับกลายเป็นข้อจำกัดในการเรียนรู้ของยาอิจิต่อความหลากหลายทางเพศ เพราะเขาจำเป็นต้องกลับไปรื้อสิ่งที่ตัวเองเคยรู้เคยเชื่อมาตลอดชีวิต เผชิญกับความกังวลที่อาจทำร้ายจิตใจไมค์โดยไม่ได้ตั้งใจ ความกระอักกระอ่วนเมื่อมาคิดได้ว่าสาเหตุที่เขากับน้องชายไม่สนิทกันเหมือนตอนเด็กๆ เป็นเพราะเขาเองที่ตัดสินใจตีตัวออกห่างหลังจากน้องชายตัดสินใจ ‘coming out’ ว่าเป็นเกย์ และเพิ่งได้รู้ว่าน้องชายน่าจะเสียใจแค่ไหนทั้งที่ตอนเขายังเด็กเท่าคานะ เขายังสนิทกับน้องได้โดยไม่ต้องสนใจว่าอีกฝ่ายจะเป็นเพศอะไรเลยแท้ๆ

ผมเองเติบโตมากับการ์ตูนญี่ปุ่นที่แบ่งประเภทตามเพศชาย-หญิงมาตลอด เช่น ถ้าการ์ตูนแนวบู๊ๆ ต่อสู้ กีฬา ก็จะถือเป็นการ์ตูนแนวเด็กผู้ชาย (โชเน็น) ซึ่งสิ่งที่เรามักพบเป็นประจำในการ์ตูนแนวนี้คือตัวละครหญิงเซ็กซี่ หน้าอกใหญ่ (บางตัวละครก็ใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ เช่น นามิ ใน One Piece) รวมไปถึงฉากเอาใจคนอ่านผู้ชายอย่างฉากตัวละครหญิงอาบน้ำที่ส่วนมากไม่เกี่ยวกับการดำเนินเรื่องหลักเลยแม้แต่น้อย

My Brother’s Husband ก็มีฉากอาบน้ำลักษณะนี้อยู่เช่นกัน

หากแต่ฉากที่ว่าเป็นฉากอาบน้ำของตัวละครชายที่ถ่ายทอดผ่านนักเขียนการ์ตูนเกย์ด้วยลายเส้นที่ใส่ใจในรายละเอียดกล้ามเนื้อและไรขน ดุจผู้เขียนมองเห็นความงามของมันอย่างที่ผมไม่เคยพบในการ์ตูนเรื่องอื่น ทำให้ผมคิดได้ว่าที่ผ่านมาผมมีความเข้าใจและคุ้นเคยต่อการ์ตูนที่มีมุมมองทางเพศแบบผู้ชายจ๋ามานานแค่ไหน และเป็นไปได้เช่นกันที่บทความนี้จะบรรจุอคติของเพศชายที่แทรกซึมอยู่ในความคิดของผมโดยไม่รู้ตัวอยู่เช่นกัน

แต่เช่นเดียวกับชีวิตของยูอิจิ ในวันที่ความรู้ทุกอย่างในโลกเคลื่อนไปข้างหน้าอย่างรวดเร็วชนิดที่พร้อมจะทิ้งเราไว้กับความคับแคบล้าหลังตลอดเวลา คนเราย่อมผิดพลาดได้และมักผิดพลาดอยู่เสมอ คำถามคือเราจะโอบกอดความผิดพลาดเหล่านั้นเพื่อรับฟังความเจ็บปวดของผู้อื่น เพื่อทำความเข้าใจอคติของตัวเอง และเพื่อมีหัวใจที่เปิดกว้างต่อการเรียนรู้ที่จะเปลี่ยนแปลงเช่นเดียวกับที่คานะทำได้ไหม

หรือเช่นเดียวกับที่เมื่อครั้งเป็นเด็กเคยทำได้ไหม

The post My Brother’s Husband : การ์ตูนเกย์ศึกษาที่พาไปศึกษาอคติต่อเกย์ appeared first on a day magazine.

จวบจนวันนี้ วันพีซ มียอดขายหนังสือรวมกันนับ 500 ล้านเล่ม สร้างความนิยมมาได้อย่างต่อเนื่องจนมีแฟนๆ ติดตามทั่วโลก และประสบความสำเร็จระดับที่แทบไม่มีการ์ตูนเรื่องไหนบังอาจเทียบ ตอนที่ผมมีโอกาสไปเที่ยวสวนสนุก Tokyo One Piece Tower ที่ญี่ปุ่น (ปัจจุบันปิดตัวไปแล้วเพราะพิษเศรษฐกิจโควิด) ยังได้เจอชายชาวเม็กซิโกผู้บินข้ามน้ำข้ามทะเลเพื่อมาเยือนสวนสนุกแห่งนี้พร้อมรอยสักรูปตัวละคร ‘นิโค โรบิน’ เต็มแขน … นั่นเป็นครั้งแรกที่ผมตระหนักถึงความยิ่งใหญ่คับฟ้าดินของการ์ตูนเรื่องนี้ 

ไม่ใช่แค่นั้นแต่ความเป็น ‘ประวัติศาสตร์’ ยังปรากฏอยู่ในแก่นแกนของเนื้อหาวันพีซ ตลอดเกือบร้อยเล่มผู้เขียนได้พาคนอ่านย้อนอดีตตั้งแต่เหตุการณ์เมื่อ 5,000 ปีที่แล้วไปจนถึงปูมหลังสุดดราม่าของทุกตัวละครหลัก หนึ่งในนั้นคือเด็กหนุ่มพระเอกของเรื่องนาม ‘ลูฟี่’ ผู้ออกผจญภัยเพื่อเป็นเจ้าแห่งโจรสลัดและตามล่าหา ‘วันพีซ’ หรือสมบัติที่เจ้าแห่งโจรสลัดคนก่อน ‘โกล ดี.โรเจอร์’ ซุกซ่อนเอาไว้ 

เจ้าแห่งโจรสลัดผู้นี้เข้ามอบตัวกับรัฐบาลโลกและเอ่ยประโยคสุดท้ายก่อนถูกประหารชีวิตว่า “สมบัติของข้ารึ? ถ้าอยากได้ข้าจะยกให้ ก็ลองหาดูซี่ ข้าได้เอาทุกสิ่งทุกอย่างไว้ ณ ที่แห่งนั้นแล้ว” นั่นกลายเป็นถ้อยคำแห่งประวัติศาสตร์ที่ผลักให้คนรุ่นต่อมาจำนวนมากกระโจนสู่ท้องทะเล ก่อเกิดเป็นยุคสมัยอันรุ่งเรืองที่สุดของโจรสลัด

mangaplus.shueisha.co.jp/titles/100079

คาแร็กเตอร์ของลูฟี่มีลักษณะคล้ายๆ พระเอกการ์ตูนญี่ปุ่นยุค 90s จำนวนมากคือซื่อบื้อ กินเก่ง แรงเยอะ และมีความ “เพื่อเพื่อนกูทำได้ทุกอย่าง” อันเป็นเสน่ห์ดึงดูดให้เขาค่อยๆ สั่งสมพวกพ้องมาเป็นลูกเรือ ก่อนสร้างชื่อเสียงบารมีด้วยการบุกไปเอาชนะเหล่าร้ายที่ครองอำนาจในเกาะต่างๆ และคืนความสุขให้ประชาชนในเกาะ โดยมากเกาะเหล่านั้นมักเป็นอาณาจักรที่ปกครองด้วยระบอบกษัตริย์ มีกฎหมาย ชาติพันธุ์ ภูมิประเทศ วัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ และอุตสาหกรรมการค้าเป็นของตัวเอง (แต่ทุกเกาะใช้สกุลเงินเดียวกัน)

ดูเผินๆ เนื้อหา วันพีซ อาจดูไม่ต่างจากการ์ตูนผจญภัยเรื่องอื่นนักแต่ผู้เขียนค่อยๆ เผยความสัมพันธ์ทางอำนาจอันซับซ้อนว่าแท้จริงกษัตริย์ของแต่ละเกาะที่ลูฟี่ไปเหยียบ รวมถึงเกาะอื่นๆ รวม 170 เกาะกลับเป็นเพียงประเทศสมาชิกที่ขึ้นตรงต่อ ‘รัฐบาลโลก’ ซึ่งควบคุมโดย ‘เผ่ามังกรฟ้า’ 

เผ่ามังกรฟ้าจึงเป็นเผ่าที่อยู่เหนือกษัตริย์องค์ใดๆ ทั้งปวง มีบุคคลที่กุมอำนาจสูงสุดหนึ่งเดียวคือ ‘ท่านอิม’ สามารถเรียกเก็บส่วยหรือ ‘เงินสวรรค์’ จากประชาชนทุกเกาะ คอยควบคุมกองทัพของรัฐบาลโลกให้ปกป้องประเทศสมาชิกจากโจรสลัดเลวๆ แต่ก็มีอำนาจสั่งการให้จับใครก็ได้มาเป็นทาส สั่งฆ่าใครได้ทั้งในที่ลับที่แจ้ง ไปจนถึงระดมกองทัพเข้าทำลายทั้งอาณาจักร

กระทั่งทำลายล้างประวัติศาสตร์

จากตอนที่ 908

George Orwell เขียนไว้ในนิยายเรื่อง 1984 ว่า “ผู้ที่ควบคุมปัจจุบันย่อมบงการอดีตได้ ผู้ที่ควบคุมอดีตได้ย่อมบงการอนาคตได้” ประโยคนี้ช่วยให้เราเข้าใจว่าผู้ที่กุมอำนาจรัฐในประเทศเผด็จการมักพยายามควบคุมอดีตด้วยการกำหนดว่าประชาชนควรจดจำเรื่องใดในประวัติศาสตร์ และสร้าง ‘ศัตรูของชาติ’ ขึ้นมาเพื่อเชิดชูผู้ที่กำจัดศัตรูว่าเป็นวีรบุรุษของรัฐ สร้างความชอบธรรมให้กับรัฐในปัจจุบัน (หลายๆ คนอาจคุ้นๆ กับพลอตที่ว่าประเทศของเราเต็มไปด้วยนักการเมืองโกงกิน เป็นภัยต่อชาติ ทหารจึงจำเป็นต้องกอบกู้วิกฤตด้วยการรัฐประหารกำจัดนักการเมือง) ทั้งยังพยายามกลบฝังอดีตที่ไม่สอดคล้องกับพลอตเรื่องของวีรบุรุษผู้นั้น เช่น เหตุการณ์ที่รัฐควบคุม จับกุม สังหารหมู่ประชาชน เพื่อให้สังคมลืมๆ มันไป 

ต่อให้เราจะรังเกียจวิชาสังคมและไม่สนใจเรื่องราวในประวัติศาสตร์แค่ไหน แต่ ‘อดีต’ แบบที่รัฐพรีเซนต์ก็สามารถแทรกซึมสู่ความทรงจำผ่านการรับรู้ซ้ำๆ ทั้งจากในห้องเรียน สื่อต่างๆ หรือคนรอบข้าง ความเข้าใจที่มีต่ออดีตนี่เองที่จะกลายมาเป็นตัวกำหนดความคิดและจุดยืนทางการเมืองของเราโดยไม่รู้ตัว และเมื่อรัฐสามารถควบคุมประวัติศาสตร์ให้คนจำนวนมากเชื่อในพลอตเรื่องเดียวกันได้ ย่อมทำให้ประชาชนเข้าใจนิยามของ ‘ชาติ’ และ ‘ศัตรูของชาติ’ ได้ตรงกับที่รัฐต้องการและทำให้ผู้มีอำนาจปกครองต่อไปได้ง่ายขึ้น

สิ่งเหล่านี้บังเกิดในโลกของวันพีซ อย่างชัดแจ้ง ในเกาะ ‘วาโนะคุนิ’ โชกุนคนปัจจุบันเข้ามาควบคุมอดีตผ่านการสอนประวัติศาสตร์ในโรงเรียน สร้างพลอตเรื่องให้โชกุนคนก่อนเป็นศัตรูของชาติอันชั่วร้าย พร้อมทั้งจำกัดเสรีภาพของประชาชน ใครก็ตามที่วิจารณ์โชกุนถือเป็นกบฏที่เจ้าหน้าที่มีสิทธิฆ่าทันที เขายังจับประชาชนที่เป็นปฏิปักษ์จำนวนมากเข้าคุกเพื่อปกครองเกาะอย่างเบ็ดเสร็จและช่วงชิงทรัพยากรบนเกาะจำนวนมากมาเป็นของตัวเองและพวกพ้อง

ไม่เพียงในระดับเกาะ แต่เผ่ามังกรฟ้าที่มีอำนาจสูงสุดก็พยายามควบคุมประวัติศาสตร์โลกเช่นกัน ดังที่ประชาชนจำนวนมากภายใต้รัฐบาลโลกจำต้อง ‘เชื่อ’ ด้วยความหวาดกลัวว่าเผ่ามังกรฟ้าคือชนเผ่าผู้สร้างโลกใบนี้ตั้งแต่ 800 ปีก่อนจึงมีสถานะเป็นเหมือน ‘พระเจ้า’ ที่ทุกคนต้องยอมรับอย่างไม่มีเงื่อนไข เพราะพระเจ้าไม่เพียงสร้างผืนดินและผืนน้ำ แต่สร้างชีวิตประชาชนทุกคนขึ้นมา

ช่วงเวลาหนึ่งร้อยปีก่อนที่เผ่ามังกรฟ้าจะเรืองอำนาจถูกทำให้เป็น ‘ประวัติศาสตร์ร้อยปีที่สูญหาย’ เพราะรัฐบาลโลกพยายามทำลายหลักฐาน หากมีนักประวัติศาสตร์คนไหนหาญกล้าขุดคุ้ยก็จะโดนกองทัพหมายหัวและฆ่าทิ้ง กระนั้นก็ยังมีคนพยายามบันทึกอดีตช่วงนั้นเอาไว้โดยสลักภาษาโบราณไว้บนศิลาจารึกขนาดใหญ่ที่ทำลายไม่ได้ กองทัพจึงตามไปเข่นฆ่ากลุ่มนักโบราณคดีบนเกาะแห่งหนึ่งที่อ่านภาษาโบราณนี้ออก รวมถึงฆ่าประชาชนที่อาศัยอยู่บนเกาะทุกคนเพื่อไม่ให้เหลือแม้กระทั่งหลักฐานที่เป็นความทรงจำเรื่อง ‘การทำลายหลักฐาน’

เราอาจมองเหตุการณ์นี้เป็นความโหดเหี้ยมของเผด็จการหรือเป็นการพยายามรักษาความสงบสุขไม่ให้เกิดความแตกแยกก็ได้ ขึ้นอยู่กับว่าเราจดจำอดีตในแบบไหน

จากการสังหารหมู่คราวนั้นมีเด็กผู้หญิงชื่อ ‘นิโค โรบิน’ เอาชีวิตรอดมาได้ ถือเป็นคนสุดท้ายบนโลกที่สามารถอ่านภาษาโบราณในหลักศิลาออก ต่อมาเธอตัดสินใจร่วมเป็นลูกเรือโจรสลัดของลูฟี่

นอกจากเป้าหมายของลูฟี่จะเป็นการค้นหาวันพีซเพื่อเป็นเจ้าแห่งโจรสลัดผู้เกรียงไกร ลูกเรือคนอื่นต่างก็มีเป้าหมายที่ต้องพิชิต เช่นที่นิโค โรบิน ต้องการอ่านศิลาจารึกเรื่องประวัติศาสตร์ร้อยปีที่สูญหาย มองในแง่นี้ โจรสลัดจึงเป็นกลุ่มคนที่รัฐบาลโลกควบคุมความคิดได้ยากยิ่ง เพราะแม้ว่ารัฐจะพยายามควบคุมโจรสลัดกลุ่มหนึ่งให้อยู่ใต้อำนาจ แต่เหล่าโจรสลัดรุ่นใหม่จำนวนมากก็ไม่สนใจกฎหมายหรืออำนาจรัฐอันไม่เป็นธรรมและกดขี่ข่มเหงผู้คน 

มากกว่านั้น การตั้งค่าหัวโจรสลัดที่กองทัพทำขึ้นมาเพื่อหาทางกำจัดศัตรูยังถูกไอ้พวกนี้ใช้จำนวนเงินค่าหัวเป็นมาตรวัด ‘ความเก่ง’ ไปเสียอีก ครั้นรัฐพยายามจับกุมคุมขังโจรสลัดไปเท่าไหร่ ก็มีคุกที่ถูกแหกไปได้ กระทั่งรัฐพยายามจับโจรสลัดคนสำคัญมาประหาร ก็มีเพื่อนโจรยกโขยงมาผนึกกำลังต่อต้านจนเกิดเป็นมหาสงครามที่ใหญ่ที่สุดในเรื่อง 

เส้นทางสู่การเป็นเจ้าแห่งโจรสลัดของลูฟี่จึงคล้ายกับเป็นการต่อสู้ในฐานะประชาชนตัวเล็กๆ ที่ค่อยๆ พัฒนาฝีมือ รวบรวมเพื่อนร่วมทีม สั่งสมบารมีและอำนาจเพื่อจะไปท้าทายประวัติศาสตร์ที่ผู้มีอำนาจสูงสุดควบคุมอยู่

เพื่อปลดปล่อยอดีตที่สูญหายสู่การรับรู้ของผู้คน เปิดเปลือยทุกบาดแผลที่รัฐเคยกระทำต่อเหยื่อ เปิดกว้างต่อการตีความหลักฐาน เพื่อที่รัฐจะยอมรับความผิดพลาดในอดีต นำมาเป็นบทเรียนให้เรียนรู้ร่วมกัน ประวัติศาสตร์เช่นนี้ไม่ใช่หรือ ที่จะมีโอกาสพาสังคมไปสู่อนาคตอันสงบสุขได้จริงแท้

เพราะอย่าลืม ในยุคสมัยแห่งโจรสลัดเช่นนี้ คุณไม่มีทางควบคุมอดีตได้เบ็ดเสร็จเด็ดขาดอีกต่อไปแล้ว

The post One Piece : การ์ตูนแห่งอดีตที่สูญหายและยุคสมัยที่โจรสลัดจะกำหนดประวัติศาสตร์! appeared first on a day magazine.

แต่การ์ตูนเรื่อง ‘จระเข้ตายในวันที่ 100’ (100日後に死ぬワニ) แทงสวนความคุ้นเคยเหล่านั้นไปสิ้น เป็นซีรีส์การ์ตูนแก๊ก 4 ช่องว่าด้วยชีวิตธรรมดาๆ ของจระเข้หนุ่มที่วันๆ ดูโทรทัศน์หัวเราะเอิ๊กอ๊าก ไปทำงาน กินราเม็ง ปาร์ตี้กับเพื่อน หรือมีความรัก เป็นเรื่องราวเรียบง่าย อ่อนโยนดุจได้จิบชารับลมยามเย็นในสวนสาธารณะ หากว่ามันไม่มีข้อความที่ระบุไว้ในท้ายแก๊กของทุกตอนว่าจระเข้ตัวนี้จะตายลงในอีกกี่วัน

ภาพจาก marumura.com/100-nichi-go-ni-shinu-wani

การ์ตูนเรื่องนี้ถูกเผยแพร่ทางทวิตเตอร์ของผู้เขียน @yuukikikuchi วันละแก๊ก เป็นจำนวน 100 แก๊ก ตามจำนวนวันที่เหลืออยู่บนโลกของจระเข้หนุ่ม สร้างความรู้สึกในการอ่านอย่างแปลกประหลาด กล่าวคือวันเวลาที่คนอ่านใช้ไปกับตัวละครเพื่อค่อยๆ ซึมซับเรื่องราว รู้จักชีวิตและนิสัยใจคอของเจ้าจระเข้จนเริ่มรู้สึกชอบและผูกพัน กลายเป็นช่วงเวลาเดียวกับเวลาที่เรากำลังเคานต์ดาวน์ไปสู่ความตายของมันอย่างช้าๆ ทุกครั้งที่รู้สึกตลกหรือเอาใจช่วยตัวละครให้สมหวังในชีวิตจึงมักมีความเศร้าเจือในนั้น

ด้วยกลวิธีการเล่าที่แปลกใหม่ ตัวละครที่มีชีวิตชีวา และการเล่นกับความเป็นความตายอย่างเก่งกาจ การ์ตูนเรื่องนี้จึงได้รับความนิยมจากนักอ่านญี่ปุ่นถล่มทลาย มีคนรีทวีตแต่ละตอนตั้งแต่สามหมื่นไปจนถึงเจ็ดแสนครั้ง และยิ่งทวีความโด่งดังมากขึ้นในวันที่เจ้าจระเข้ใกล้จบชีวิต ราวกับคนอ่านนับแสนนับล้านกำลังร่วมเป็นสักขีพยานในวันตายของตัวละครที่พวกเขาชื่นชอบ ทั้งลุ้นว่าจะมีปาฏิหาริย์เกิดขึ้นไหม ทั้งสงสัยว่าจะตายในรูปแบบใด ซึ่งเมื่อวันนั้นมาถึงมันก็เป็นฉากจบที่งดงามยิ่ง เป็นความตายที่ทำให้ใครหลายคนได้ใคร่ครวญถึงความหมายที่แท้ของการมีชีวิตอยู่ 

หากการไปงานศพของคนสนิททำให้เราโศกเศร้าพร้อมๆ กับรับรู้ถึงสัจธรรมว่า ‘ชีวิตก็เท่านี้’ ความตายของตัวการ์ตูนยอดฮิตเป็นได้มากกว่านั้น เพราะเพียงประมาณ 2 ชั่วโมงหลังจากที่ชีวิตเจ้าจระเข้ปิดฉาก ผู้เขียนก็โพสต์รูปโปรโมตว่าจากนี้เจ้าจระเข้จะกลายเป็นหนังสือ แอนิเมชั่น คาเฟ่ รวมไปถึงสารพัดของกุ๊กกิ๊กให้แฟนคลับช้อปปิ้งกันได้

ภาพจาก facebook.com/wajapan.th

เมนูในคาเฟ่ที่ตอนนี้ปิดตัวเพราะโควิด / ภาพจากแอ็กเคานต์ทวิตเตอร์ @100_wani_cafe

น้ำตานักอ่านหลายคนที่กำลังไหลด้วยอาลัยและดื่มด่ำสัจธรรมยังไม่ทันแห้งก็เดือดดาลกับนักเขียนที่เอาความตายของตัวละคร (รวมถึงความรัก ความผูกพัน และความเศร้าที่พวกเขามีต่อมัน) มาหากิน ไม่เพียงแค่นั้นบริษัทที่มีส่วนร่วมในการจัดจำหน่ายสินค้ายังขึ้นชื่อด้านการกดขี่แรงงานจนมีพนักงานฆ่าตัวตาย คานกับสัจธรรมที่คนอ่านได้พบจากการ์ตูน กระแสด้านลบในโซเชียลมีเดียจึงสาดซัดใส่ผู้เขียนอย่างรุนแรงจนเขาต้องออกมาแถลงคำขอโทษ–ทั้งน้ำตาเช่นกัน 

ความตายของจระเข้หนึ่งตัวจึงกลายเป็นโศกนาฏกรรมย่อมๆ ระหว่างผู้เขียนและผู้อ่าน ราวกับต่างฝ่ายต่างช่วงชิงกันเป็นเจ้าภาพงานศพ แต่แท้จริงแล้วชีวิตของจระเข้ตัวนี้เป็นของใคร

มองลึกลงไปในกระบวนการสร้างสรรค์ การเกิดขึ้นของชีวิตตัวละครใดๆ ล้วนเป็นการโกหกพกลมจากจินตนาการของผู้เขียน เขาอาจสร้างเรื่องโกหกเหล่านั้นเพื่อสะท้อนสัจธรรมบางอย่าง อาจเพื่อแสวงหาความสำเร็จทางวิชาชีพ หรือเพื่อระลึกถึงเพื่อนที่เสียชีวิตจากอุบัติเหตุ (ตามคำแถลงผู้เขียนเรื่องจระเข้) แต่เรื่องโกหกเหล่านั้นจะถูกปลุกให้จริงขึ้นมาได้ก็ต่อเมื่อมีคนมาอ่านและเชื่อมัน เชื่อว่าลายเส้นยึกๆ ที่มีสีเขียวๆ นี้คือจระเข้ เชื่อว่าจระเข้ตัวนี้พูดได้แบบมนุษย์ เชื่อว่ามันชอบกินราเม็ง มีความรัก ความฝัน และความตาย เชื่อมากพอที่จะจดจำและชื่นชอบ ก่อนที่ทุนนิยมจะอาศัยความเชื่อและความชอบเหล่านั้นมาเซ็นสัญญากับผู้เขียนเพื่อเอามันไปขายทำกำไร

ในกระบวนการดังกล่าวจึงมีเพียงคนอ่านเท่านั้นที่มองชีวิตและความตายของเจ้าจระเข้อย่างบริสุทธิ์ หลายคนอาจมองไม่เห็นว่าการ์ตูนที่ตนอ่านฟรีมา 100 ตอน ศิลปินต้องเสียต้นทุนความคิด เรี่ยวแรง ทรัพยากร และเวลาไปเท่าไหร่ กระทั่งการสร้างผลงานให้เป็นที่ชื่นชอบของคนจำนวนมากพอที่จะสร้างเม็ดเงินได้ระดับนี้ก็เป็นเรื่องยากมากและอาศัยโชคเป็นองค์ประกอบไม่น้อย หากไม่คว้าโอกาสจากบริษัทที่ติดต่อเข้ามาและขายสินค้าในตอนที่ยังมีคนอ่านยังจดจำตัวการ์ตูนได้ (แม้จะผิดจังหวะไปหน่อย) ก็อาจไม่มีโอกาสอีกเลยชั่วชีวิต 

บางครั้งเงินอาจทำให้ความบริสุทธิ์ของศิลปะแปดเปื้อน แต่คงยากที่จะมีใครอยากเป็นแบบแวน โกะห์ ที่ทั้งชีวิตยากลำบาก งานขายออกชิ้นเดียว และป่วยใจจนฆ่าตัวตาย ก่อนที่ความตายและเรื่องราวของเขาจะกลายเป็นปัจจัยที่ถีบราคาให้เขากลายเป็นหนึ่งในศิลปินที่มีผลงานแพงที่สุดในโลก การเป็นศิลปินที่ใช้ความตายของผลงานเพื่อเพิ่มมูลค่าให้ตัวเองอย่างกรณีนี้ย่อมมีโอกาสสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีได้มากกว่า หล่อเลี้ยงการประกอบอาชีพศิลปินได้ยืนยาวกว่า หรือมีเงินไปเลี้ยงดูครอบครัวได้ดีกว่า 

แต่ใครเล่าจะปฏิเสธคุณค่าในเรื่องเล่าของเจ้าจระเข้ ปฏิเสธว่าสิ่งที่กระทบใจขณะอ่านมันไม่จริง ถึงฉากสุดท้ายตัวละครจะลาลับแต่ชีวิตของเจ้าจระเข้ถูกปลุกขึ้นมาใหม่ได้เสมอ ไม่ว่ากี่ครั้ง ซ้ำแล้วซ้ำเล่า

The post จระเข้จะตายในวันที่ 100 : ตอนจบของการ์ตูนที่บอกว่าชีวิตสั้น แต่ทุนนิยมยืนยาว appeared first on a day magazine.