ช่วงสิ้นปีอาจเป็นช่วงที่หลายคนเริ่มกลับมาทบทวนชีวิตตัวเอง เพื่อนำไปเป็นบทเรียนไม่ให้ปีหน้าก้าวผิดซ้ำสอง แต่นอกจากความทรงจำที่ผ่านมาแล้ว สิ่งของต่างๆ รอบห้อง ก็เป็นพยานวัตถุที่บ่งบอกว่าเราแบกอะไรมาแล้วทั้งปีบ้างเช่นกัน

สิ่งของเหล่านั้นอาจเป็นสิ่งของที่เราซื้อตุนไว้ตอนลดราคา เสื้อผ้าน่ารักที่ยังไม่มีโอกาสได้ใส่ อุปกรณ์ทำความสะอาดที่ยังไม่เริ่มทำ หรืออุปกรณ์งานอดิเรกที่ทำได้ไม่นานก็เบื่อ สิ่งของเหล่านี้เป็นหลักฐานชั้นดีที่บอกว่าเราตั้งใจจะเปลี่ยนแปลงตัวเองแค่ไหน แต่วันเวลาผ่านไปพร้อมกับข้าวของที่ค่อยๆ เพิ่มจำนวน ก็อาจทำให้เราหลงลืมเป้าหมายของตัวเองไป

เพื่อให้เรากลับมาโฟกัสเป้าหมายได้อีกครั้งในปีหน้า วันนี้เราเลยอยากชวนไปดูวิธีจัดบ้านรับปีใหม่ที่กำลังจะมาถึง พร้อมวิธีจัดการสิ่งของเหล่านี้แบบยั่งยืนกัน เพราะการเคลียร์ข้าวของไม่ใช่เพียงแค่การโยนข้าวของทุกอย่างลงในถังขยะเท่านั้น แต่ยังหมายถึงการคัดเลือกสิ่งที่จำเป็นและไม่จำเป็นกับชีวิตเราด้วย 

เมื่อจัดบ้านช่วยให้จิตใจสงบลง

หลายคนคงเคยฝันถึงบ้านที่เป็นระเบียบเรียบร้อย มีมุมน่ารักๆ เหมือนที่เคยเห็นบนพินเทอเรสบ่อยๆ แต่เมื่อมองกลับมาที่ข้าวของในห้องตัวเอง การต้องจัดการของเหล่านี้ลับไม่ใช่เรื่องง่ายอย่างที่คิด เพราะต้องใช้เวลาและความตั้งใจ จนเราอาจรู้สึกท้อแท้ตั้งแต่ยังไม่ทันเริ่ม

แต่ถึงอย่างนั้น การลุกขึ้นมาจัดบ้านก็คุ้มค่ากับการเสียสละเวลาและพลังงาน เพราะนอกจากจะช่วยให้บ้านกลับมาเป็นระเบียบ ทำความสะอาดง่าย หรือช่วยให้หาของได้สะดวกขึ้นแล้ว การจัดบ้านก็ยังช่วยให้สุขภาพจิตเราดีขึ้นด้วย

ข้อมูลจาก Verywell Mind เว็บไซต์ด้านสุขภาพจิตจากผู้เชี่ยวชาญ อธิบายว่าการจัดบ้านและการทำความสะอาดมีผลต่อสุขภาพจิตของเรา มีการศึกษาหลายชิ้นที่พบว่าความรกจากข้าวของที่วางเกะกะไม่เป็นระเบียบ สร้างความเครียด รบกวนจิตใจ และทำให้โฟกัสกับสิ่งต่างๆ ได้ยากขึ้น 

ลองนึกดูสิว่าเราจะรู้สึกหงุดหงิดแค่ไหน ถ้าเราไม่รู้ว่าสิ่งของที่เราต้องการอยู่ตรงไหน แถมยังต้องเสียเวลารื้อค้นเพื่อสิ่งของเหล่านั้นอีก บางครั้งอาจทำให้เรารู้สึกเหนื่อย และโทษตัวเองที่ทำสิ่งของมีค่าหายไป หรือเราคงไม่มีสมาธิโฟกัสงานได้นานๆ หากกวาดสายตาไปทางไหนก็เจอแต่สิ่งของที่วางไม่เป็นระเบียบ ความยุ่งเหยิงอาจทำให้เรารู้สึกวุ่นวายใจ เพราะมันเหมือนเป็นการส่งสัญญาณให้เราลุกขึ้นไปจัดการข้าวของเหล่านั้นให้เรียบร้อย จนท้ายที่สุดก็ไม่สามารถทำงานให้เสร็จอย่างที่ตั้งใจไว้ได้ และนําไปสู่ความเครียดและความวิตกกังวลที่เพิ่มขึ้น

ในทางกลับกัน การทำความสะอาดและห้องที่เป็นระเบียบส่งผลดีต่อสุขภาพจิตหลายด้าน เช่น ช่วยให้รู้สึกเหมือนเราได้ควบคุมสิ่งต่างๆ รอบตัว การจดจ่อกับกิจกรรมตรงหน้า ช่วยให้จิตใจรู้สึกสงบได้ นอกจากนี้การได้อยู่ในสภาพแวดล้อมที่สะอาดและเป็นระเบียบ เช่น กลิ่นของผ้าปูที่นอนใหม่ หรือจานชามสะอาด ยังช่วยให้อารมณ์ดี และมีสมาธิมากกว่าด้วย

จึงไม่แปลกที่หลายคนรู้สึกดีขึ้นได้ลงมือทำงานบ้าน ราวกับได้รับการบำบัดจิตใจ เพราะบ้านที่สะอาดและเป็นระเบียบจะช่วยให้จิตใจเราสงบ และเมื่อทุกอย่างเข้าที่เข้าทาง เราก็จะรู้สึกเหมือนได้กลับมาควบคุมสิ่งต่างๆ ในชีวิตของตัวเองได้อีกครั้ง

การดูแลสิ่งแวดล้อมเริ่มต้นจากการจัดบ้าน

การจัดบ้านไม่เพียงแต่ช่วยให้จิตใจเราสงบขึ้นเท่านั้น แต่ยังเป็นอีกวิธีหนึ่งที่ช่วยลดขยะและการบริโภค ซึ่งเป็นหนทางหนึ่งในการรักษาสิ่งแวดล้อมเช่นกัน แถมยังสามารถเริ่มต้นได้ง่ายๆ ที่บ้านของเราเอง มีหลายเหตุผลที่การจัดบ้านเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ไม่ว่าจะเป็น

ลดการทิ้งขยะ: การผลิตและการบริโภคเป็นหนึ่งในกิจกรรมที่เพิ่มปัญหาขยะให้โลก หากไม่มีการจัดเก็บอย่างถูกวิธี ขยะเหล่านี้ก็อาจเข้าไปทำลายระบบนิเวศ เป็นอันตรายกับสัตว์ต่างๆ ดังนั้นการจัดบ้านเป็นประจำจะช่วยให้เราเห็นสิ่งของทุกชิ้น และใช้สิ่งของได้อย่างคุ้มค่า ซึ่งจะช่วยลดปริมาณขยะและปกป้องสิ่งแวดล้อมให้คนรุ่นถัดไป

ลดคาร์บอนฟุตพรินต์: การยืดอายุของใช้ ไม่เพียงแต่ลดขยะเท่านั้น แต่ยังช่วยลดการผลิตลงด้วย เพราะสิ่งของทุกชิ้นมีต้นทุนการผลิต ซึ่งต้องใช้ทรัพยากรธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นน้ำ หรือวัตถุดิบจำนวนมาก นอกจากนี้การซื้อใหม่น้อยลง ยังช่วยลดการปล่อยคาร์บอนจากการผลิตและขนส่ง ทำให้บ้านเหลือแต่สิ่งที่ของจำเป็นกับเราจริงๆ

ลดความต้องการที่มากเกิน: ความรู้สึก ‘ไม่พอ’ หรือรู้สึกขาดบางอย่าง จึงต้องการสิ่งของมาเติมช่องว่างในใจ เป็นต้นทางของการซื้อของที่มากเกินไป แถมยังทำให้เรารู้สึกวุ่นวายใจมากขึ้นด้วย แต่การจัดบ้านจะช่วยให้เราเห็นสิ่งของที่เราต้องการจริงๆ และลดการบริโภคมากเกินไป เมื่อเห็นว่าสิ่งของที่เรามียังมีเหลือเพียงพอ ซึ่งช่วยให้เรารู้สึกสงบและใช้ชีวิตอย่างมีความหมายมากขึ้น

การเริ่มต้นรักษาสิ่งแวดล้อมจึงอาจไม่ใช่การทำสิ่งที่ยิ่งใหญ่เสมอไป แต่เพียงแค่เห็นคุณค่าของสิ่งของที่ตัวเองมีอยู่ก็เป็นอีกทางหนึ่งที่ช่วยให้เราไม่ต้องซื้อของใหม่ๆ ก็ช่วยให้เรารักษาสิ่งแวดล้อมได้อย่างยั่งยืนแล้ว 

เริ่มต้นจัดบ้านอย่างเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

การเคลียร์บ้านให้เป็นระเบียบ อาจไม่ใช่การกวาดสิ่งของที่เราไม่ชอบใจลงถังขยะทันที แต่คือการตัดสินใจอย่างมีสติและเลือกว่าเราควรเก็บสิ่งของชิ้นไหนไว้หรือปล่อยสิ่งของชิ้นไหนไป โดยเฉพาะการเก็บบ้านที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ที่เราต้องแยกประเภทข้าวของต่างๆ ให้ถูกต้อง เพื่อไม่ให้กลายเป็นขยะที่สร้างภาระให้กับโลกมากขึ้น

แต่เพราะการจัดบ้านไม่ใช่เรื่องง่าย และบางครั้งอาจทำให้ผลัดวันประกันพรุ่งไปเรื่อยๆ จนไม่สามารถเริ่มต้นได้สักที วันนี้เราชวนไปดูวิธีจัดการข้าวของทีละขั้นตอน เพื่อต้อนรับปีใหม่ที่กำลังจะมาถึงนี้กัน

วางแผนก่อนเริ่มจัดบ้าน: การจัดบ้านถือเป็นงานใหญ่ที่อาจต้องใช้เวลาทั้งวัน อาจทำให้เราท้อแท้ได้ ดังนั้นเราอาจเริ่มต้นจากพื้นที่เล็กๆ บางส่วนของบ้านก่อน โดยอาจเลือกห้องที่เราใช้บ่อยๆ เช่น ห้องนอน หรือห้องครัว การแบ่งการจัดเป็นห้องเล็กๆ จะช่วยจัดการความรู้สึกและเห็นผลลัพธ์หลังทำความสะอาดได้ง่ายขึ้น

แยกประเภท: สิ่งของแต่ละชิ้นต่างก็มีคุณค่าไม่เหมือนกัน แม้จะเป็นสิ่งของที่เราไม่ต้องการแต่ก็อย่าลืมแยกประเภทสิ่งของเหล่านี้ด้วยนะ เช่น บางชิ้นอาจยังใช้งานได้ บางชิ้นต้องนำไปซ่อมแซมก่อนใช้งาน หรือบางชิ้นยังสภาพดี แต่เราไม่ชอบแล้ว ดังนั้นเราอาจแบ่งประเภทสิ่งของเหล่านี้ง่ายๆ เป็น 3 กอง คือของที่เก็บไว้เพราะชอบจริงๆ ของที่จะบริจาคหรือขาย ซึ่งเป็นของสภาพดีที่เราไม่ใช่แล้ว และของที่นำกลับมาใช้ใหม่ หรือของที่สามารถนำไปดัดแปลงเพื่อใช้ประโยชน์แบบอื่นได้

หมั่นจัดบ้านอยู่เสมอ: การจัดบ้านไม่จำเป็นต้องทำในช่วงสุดท้ายของปีเท่านั้น แต่ยังควรเคลียร์บ้านเป็นประจำ เพื่อให้เรายังคงรักษาสิ่งของที่มีคุณค่าไว้ เช่น เราอาจตรวจของใช้เป็นประจำ เพื่อลดการซื้อใหม่ที่มากเกินไป การเลือกซื้อเฉพาะของที่จำเป็นจริงๆ หรือการเลือกใช้สินค้าคุณภาพดี เพื่อให้เราใช้ได้นานๆ สิ่งเหล่านี้จะช่วยให้บ้านของเรามีของที่ไม่จำเป็นน้อยลง และช่วยให้บ้านมีระเบียบได้นานขึ้น

การจัดการสิ่งของก็ไม่ต่างจากเรื่องอื่นๆ ในชีวิต หากเราแบกสิ่งที่ไม่จำเป็นไว้มากเกินไปก็อาจทำให้เราก้าวไปข้างหน้าไม่สะดวก ดังนั้นการเลือกแต่สิ่งของที่จำเป็นกับตัวเองจะช่วยให้ตัวเราเบาขึ้น และเปิดรับสิ่งดีๆ ได้มากกว่าเดิมนะ

อ้างอิง

arterahome.com 

wallsidewindows.com 

verywellmind.com

The post เคลียร์บ้าน เคลียร์ใจ สำรวจข้อดีของการจัดบ้านส่งท้ายปี เพื่อเริ่มต้นใหม่อย่างยั่งยืน appeared first on a day magazine.

เศษใบเสร็จ ซองขนมที่กินเหลือ ตั๋วหนัง โปสต์การ์ด ภาพจากนิตยสาร และอีกสารพัดสิ่งพิมพ์ แม้ดูเผินๆ เหมือนเป็นแค่ของเหลือใช้ธรรมดา แต่บางครั้งมันก็อาจกลายเป็นสิ่งของล้ำค่าได้ไม่แพ้ของราคาเหมือนกันนะ

ลองนึกดูสิว่าเศษใบเสร็จไม่ใช่เศษกระดาษธรรมดา แต่เป็นใบเสร็จจากร้านอาหารที่เราได้ไปทานกับเพื่อนที่ไม่ได้เจอกันมานาน ตั๋วหนังก็ไม่ใช่แค่กระดาษสำหรับยืนยันสิทธิ์ แต่เป็นตั๋วที่ทำให้เราได้ใช้เวลากับหวานใจ หรือซองขนมที่ช่วยให้เรามีความสุขในวันแย่ๆ สิ่งเหล่านี้ล้วนมีเศษเสี้ยวความทรงจำอันมีค่าของเราเสมอ

แม้จะมีหลากหลายวิธีที่จะบันทึกเรื่องราวต่างๆ ได้ แต่คงไม่มีวิธีไหนที่จะเหมาะไปกว่า Junk Journal หรือ งานฝีมือที่มีส่วนผสมของสมุดภาพ การบันทึก และการตัดแปะ ซึ่งนอกจากจะเป็นงานอดิเรกที่ช่วยฮีลใจแล้ว ยังเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมด้วย

แล้วถ้าเราอยากเริ่มต้นทำ Junk Journal ของตัวเองบ้างควรทำยังไงดี วันนี้เราชวนไปรู้จักวิธีการจดบันทึกผ่านสิ่งของเหลือใช้ให้มากขึ้นกัน พร้อมชวนไปดูว่าทำไมกิจกรรมนี้จึงได้ใจคนรักสิ่งแวดล้อมไปเต็มๆ

Junk Journal การบันทึกจอมขบถแห่งยุคสมัย

ก่อนไปถึงวิธีบันทึก ก่อนอื่นเราอยากชวนทุกคนมารู้จักกันก่อนว่า ‘Junk Journal’ คืออะไรกัน อธิบายง่ายๆ มันก็คือการบันทึกส่วนตัวรูปแบบหนึ่ง แต่พิเศษตรงที่เราสามารถรวบรวมของกระจุกกระจิกมาบันทึกไว้ในสมุด แม้ว่าสิ่งของเหล่านั้นดูแปลกๆ แค่ไหนก็ตาม อย่างหนังสือพิมพ์ ตั๋วรถไฟ เศษผ้า พรม ริบบิ้น กระดุม แสตมป์ หรือแม้แต่เศษกระดาษที่จดรายการของที่ต้องซื้อ 

แม้ว่าทุกวันนี้เราจะเห็นการบันทึก Junk Journal ในกลุ่มคนรุ่นใหม่ แต่อันที่จริงการบันทึกรูปแบบนี้ย้อนไปไกลได้ถึงศตวรรษที่ 19 โดยมีจุดตั้งต้นมาจาก Scrapbook หรือสมุดภาพที่รวบรวมเก็บความทรงจำจากสิ่งของต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ภาพถ่าย จดหมาย บัตรอวยพร ฯลฯ มาจัดเรียงและตกแต่งให้สวยงาม กลายเป็นงานอดิเรกที่ได้รับความนิยมมากในยุคนั้น และเริ่มแพร่หลายมากขึ้นเรื่อยๆ

สาเหตุที่ทำให้การบันทึกรูปแบบนี้ได้รับความนิยม คงต้องยกความชอบให้กับการปฏิวัติอุตสาหกรรม ที่เทคโนโลยีการพิมพ์ก้าวหน้าแบบฉุดไม่อยู่ หนังสือกลายเป็นสิ่งของจำเป็นประจำบ้าน ทำให้ผู้คนชื่นชอบการบันทึกและรวบรวมภาพข่าวหรือของที่ระลึก อย่างตั๋วรถโดยสาร ไปรษณียบัตร หรือโปสต์การ์ด มาเก็บไว้เป็นความทรงจำ 

จนกระทั่งช่วงปลาย 1990 ถึงต้น 2000 การทำ Scrapbook เฟื่องฟูถึงขีดสุด เพราะเป็นยุคของนิตยสารและหนังสือเฉพาะทาง ผู้คนใช้เงินมากขึ้นไปกับของตกแต่ง เพื่อให้สมุดบันทึกของตัวเองโดดเด่นและน่ารักมากขึ้น แต่ต่อมาเมื่อเศรษฐกิจเข้าสู่ภาวะถดถอยครั้งใหญ่ในปี 2008 ผู้คนเริ่มรัดเข็มขัดมากขึ้น จากที่เคยทุ่มให้กับการตกแต่งสมุดอย่างอลังการ ก็หันไปทำ Digital Scrapbooking แทน ขณะเดียวกันก็มีวิธีการบันทึกแบบใหม่ที่ไม่ต้องใช้อุปกรณ์ราคาแพงเลย คือ Junk Journal นั่นเอง

อาจเรียกได้ว่า Junk Journal ถือกำเนิดขึ้นเพื่อต่อต้านกระแสการบันทึกแบบเดิม เพราะเป็นการบันทึกที่เปิดกว้างกว่าเดิม ไม่จำเป็นต้องสวยงาม หรือเป็นระเบียบแบบ Scrapbook ขณะเดียวกันก็ไม่จำเป็นต้องให้พื้นที่สำหรับเรื่องราวพิเศษเท่านั้น แต่อาจเป็นความทรงจำเล็กๆ ในชีวิตประจำวันทั่วไปที่ดูไม่เหมือนสลักสำคัญ ดังนั้นจะเรียกว่า Junk Journal เป็นเหมือนเป็นศิลปะที่แฝงความขบถที่มาพร้อมกับยุคสมัยใหม่ก็คงไม่ผิดนัก

เมื่อของเหลือใช้กลายเป็นความทรงจำ

การทำ Junk Journal ในช่วงเศรษฐกิจซบเซา ไม่เพียงแต่ช่วยลดค่าใช้จ่ายจากการซื้อของตกแต่งเท่านั้น แต่ยังมีประโยชน์ในด้านจิตใจด้วย เพราะการทำ Junk Journal ไม่ต่างจากการทำงานฝีมือ อย่างการจัดวางวัสดุลงบนแผ่นกระดาษ การต้องแก้ปัญหาเมื่อวัสดุไม่พอ การทบทวนเรื่องราวในแต่ละวัน วิธีการเหล่านี้ช่วยให้เรารู้สึกผ่อนคลายและมีสมาธิมากขึ้น จากการโฟกัสกับสิ่งตรงหน้าเท่านั้น 

ไม่เพียงแต่เป็นกิจกรรมช่วยฮีลใจเท่านั้น งานคราฟต์จากของเหลือใช้อย่างกิจกรรมนี้ยังช่วยให้สิ่งของเหลือใช้ได้กลับมามีชีวิตอีกครั้ง ไม่ว่าจะเป็นหน้าหนังสือเก่าๆ หรือเศษผ้าที่ใช้ไม่ได้แล้ว สิ่งของเหล่านี้หากปล่อยทิ้งไว้คงไม่พ้นต้องลงไปอยู่ในถังขยะ อันเป็นภาระต้องการกำจัดทิ้ง แต่การนำกลับมาบันทึกไว้ในสมุด อย่างน้อยก็ช่วยให้วัสดุเหล่านี้มีความหมาย แถมยังเป็นการเตือนใจให้เห็นคุณค่าของสิ่งต่างๆ ด้วย

Junk Journal จึงเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพราะไม่จำเป็นต้องซื้อของชิ้นใหม่ ราคาแพง แต่เราสามารถเลือกใช้ของที่มีอยู่แล้ว มองหาตามร้านมือสอง หรือแม้แต่แลกเปลี่ยนจากกลุ่มเพื่อนได้ ซึ่งสิ่งของเหล่านี้ช่วยให้เราไม่ต้องสร้างขยะชิ้นใหม่ แถมการใช้ซ้ำยังช่วยลดความต้องการในการผลิตใหม่ ซึ่งเป็นต้นเหตุของวงจรขยะที่เกิดขึ้นอย่างไม่รู้จบ

สารพัดวิธีสร้าง Junk Journal

แม้ว่าขั้นตอนการทำงานคราฟต์ส่วนใหญ่มักเริ่มต้นจากการเลือกวัสดุใหม่ๆ มาตกแต่งชิ้นงานของตัวเอง  

แต่อย่างที่รู้กันว่า Junk Journal คือรูปแบบการบันทึกที่เราสามารถใช้ของเหลือใช้มาตกแต่งไว้ในสมุดได้ ดังนั้นความน่าสนุกของงานนี้จึงเป็นการมองหาสิ่งของที่มีอยู่แล้วรอบตัวมาสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ 

สำหรับนักบันทึกมือใหม่ ลองดูสิว่ารอบq ตัว มีของเหล่านี้บ้างหรือเปล่า เช่น เศษหนังสือพิมพ์หรือนิตยสาร ตั๋วต่างๆ (แม้แต่ตั๋วรถเมล์ก็ใช้ได้) แผ่นพับ ที่คั่นหนังสือ ซองขนม ป้ายเสื้อผ้า สติกเกอร์โฆษณา ใบไม้ กระดุม ฝาขวด หรือเศษกระดาษทด ฯลฯ แม้ว่าจะเป็นของเล็กน้อยแค่ไหน แต่ถ้ามองแล้วรู้สึกจุดประกายบางอย่างในใจ ก็สามารถหยิบมาใช้ได้เลยนะ

อันที่จริง Junk Journal ไม่ได้มีรูปแบบตายตัวว่าควรบันทึกอย่างไร แต่การเปิดกว้างอย่างไร้ข้อจำกัด ก็เป็นข้อดีที่ช่วยให้เราสามารถนำไปปรับให้เข้ากับตัวเองได้หลายวิธี ไม่ว่าจะเป็น

ใช้เป็นไดอารี่ประจำวัน : เราสามารถใช้ Junk Journal เป็นเหมือนแพลนเนอร์ (Planner) หรือบุลเล็ตเจอร์นัล (Bullet Journal) ได้เลย เพียงแต่เป็นบันทึกความคิดหรือนัดหมายประจำวันในรูปแบบที่เห็นเป็นภาพมากขึ้น เราอาจใช้หน้าจากนิตยสารเก่าหรือหนังสือเก่า ใบปลิวจากไปรษณีย์ ใบเสร็จค่ากาแฟที่ไปกับเพื่อน หรือป้ายราคาเสื้อผ้าที่เพิ่งซื้อ มาเก็บเป็นความทรงจำเล็กของวันนั้นได้เลย 

ทำเป็นสมุดบันทึกความทรงจำ : เราสามารถใช้ Junk Journal เป็นพื้นที่บันทึกเรื่องราวของตัวเอง หรือของคุณแม่และคุณยายที่เราคิดถึงก็ได้ โดยรวบรวมสิ่งของเกี่ยวกับคนคนนั้น แล้วแปะลงไป เท่านี้ก็จะได้สมุดเก็บความทรงจำ ที่ย้อนกลับมาดูเมื่อไหร่ก็เหมือนเราได้กลับไปเจอกับคนที่เรารักได้ทันที

กำหนดธีมให้สมุด : สมุดไม่จำเป็นต้องเล่าเรื่องส่วนตัวเสมอไป แต่เราเลือกทำเป็นเล่มที่มีธีมเฉพาะได้นะ แล้วค่อยๆ เก็บของที่เข้ากับธีมนั้น เช่น ถ้าเราชอบดอกไม้ก็กำหนดให้เล่มนี้รวบรวมดอกไม้โดยเฉพาะ เวลาเจอดอกไม้เมื่อไหร่ก็อัดดอกไม้แห้งแล้วแปะลงไป หรือเก็บลวดลาย รวมถึงภาพประกอบเกี่ยวกับดอกไม้ที่เราไปเจอมาก็ได้ 

ถ้ามองไปรอบๆ แล้วมีของที่อยากเก็บไว้ในความทรงจำ อย่าลืมมาลองทำ Junk Journal ของตัวเองกันนะ

อ้างอิง

mymodernmet.com 

lovepaper.org 

houseofmahalo.com get2craft.com

The post ของเหลือใช้ก็มีคุณค่าทางใจ รู้จัก Junk Journal ศิลปะการเก็บความทรงจากขยะ ที่ช่วยให้สิ่งของมีคุณค่าขึ้นอีกครั้ง appeared first on a day magazine.

เพียงแค่จินตนาการถึงชีวิตที่ไร้ซึ่งสิ่งอำนวยความสะดวก ตัดขาดตัวเองจากโลกภายนอก ก็อาจทำให้ใครหลายคนส่ายหน้า ขอผ่านจากโลกแสนจืดชืดนี้ไปดีกว่า แต่ที่จริงแล้วการสัมผัสสายลมที่ไม่ได้มาจากเครื่องปรับอากาศ ได้ยินเสียงที่ไม่ได้มาจากเครื่องเล่นเพลง หรือมองเห็นสิ่งต่างๆ นอกเหนือจากจอสี่เหลี่ยม แม้ไม่ได้น่าดึงดูด แต่มันก็ช่วยดึงเราออกจากโลกอันแสนวุ่นวายได้นะ

แล้วจะมีสถานที่ไหนที่เหมาะกับการผ่อนคลาย และสงบจิตใจได้ดีไปกว่าในป่าได้อีก ที่ผ่านมาเมื่อพูดถึงกิจกรรมในป่า เราอาจจะนึกถึงกีฬาผจญภัยมันๆ อย่างการปีนเขา หรือวิ่งเทรล แต่ที่จริงยังมีอีกหนึ่งกิจกรรมที่ทำให้เราเชื่อมโยงกับธรรมชาติได้อย่างลึกซึ้ง นั่นคือ ‘การอาบป่า’ แม้จะไม่ได้น่าสนุกเหมือนกิจกรรมอื่นๆ แต่การดื่มด่ำธรรมชาติ และใช้เวลาอย่างเชื่องช้านี้ก็ช่วยให้เติมเต็มความต้องการ และช่วยให้เรามีสมาธิอย่างลึกซึ้งถึงระดับจิตใจเลยนะ

การอาบป่าคืออะไร แล้วทำไมจึงมีส่วนเยียวยาจิตใจและรักษาสิ่งแวดล้อมให้กับโลกของเราได้ วันนี้เราชวนทุกคนปิดมือถือ แล้วเข้าป่าไปตามหาความสงบพร้อมกัน

อาบป่า วิธีการอยู่กับธรรมชาติด้วยประสาทสัมผัสทั้งห้า

การอาบป่า หรือ ‘Forest Bathing’ สำหรับคนที่สนใจเรื่องเกี่ยวกับสุขภาพจิตอาจเป็นคำที่คุ้นหู แต่สำหรับบางคนอาจเป็นคำที่ไม่คุ้นเคย อย่างไรก็ตาม ความหมายก็ไม่ได้ยากเกินความเข้าใจสำหรับคนทั่วไปเท่าไรนัก เพราะเป็นการรวมของคำพื้นฐานง่ายๆ อย่างคำว่า ‘อาบ’ และ ‘ป่า’ ที่ช่วยให้เรานึกภาพออกได้ไม่ยาก ว่าน่าจะเป็นกิจกรรมที่ชวนให้เราใช้เวลาอยู่ธรรมกลางธรรมชาตินั่นเอง

แม้การอาบป่าจะฟังดูเข้าใจง่าย แต่อันที่จริงกิจกรรมนี้ก็แฝงไปด้วยความลึกซึ้งไม่น้อย โดยการอาบป่ามีต้นกำเนิดมาจากญี่ปุ่น เรียกว่า ‘ชินรินโยคุ (Shinrin Yoku)’ เป็นคำที่ได้รับความนิยมตั้งแต่ปี 1982 โดย โทโมฮิเดะ อะกิยามะ (Tomohide Akiyama) ผู้อำนวยการสำนักงานป่าไม้ญี่ปุ่นในขณะนั้น ได้ให้คำนิยามไว้ว่าเป็นแนวทางเยียวยาร่างกายด้วยธรรมชาติ ด้วยการตั้งใจใช้เวลาอยู่ท่ามกลางป่าไม้และรับรู้ถึงประสาทสัมผัสทั้งห้าอย่างมีสติ

แม้ว่าจะยังเป็นวิธีการเยียวยารักษาจิตใจที่เกิดขึ้นได้ไม่กี่สิบปี แต่ญี่ปุ่นพยายามนำเสนอแนวคิดนี้อย่างจริงจัง องค์กรอย่างสมาคมบำบัดด้วยป่าและธรรมชาติ (Association of Forest and Nature Therapy) ถึงขนาดทำให้กิจกรรมนี้เป็นอาชีพ โดยมีการอบรมและมอบใบรับรองผู้เชี่ยวชาญ  เพราะที่ผ่านมามีผลวิจัยหลายชิ้นที่ชี้ว่าการอาบป่ามีส่วนช่วยด้านร่างกายและจิตใจ ไม่ว่าจะเป็น การลดความดัน ผ่อนคลายความเครียดและความวิตกกังวล เพิ่มภูมิคุ้มกันร่างกาย รวมถึงฟื้นฟูสภาพจิตใจด้วย แต่ถึงอย่างนั้นก็อาจจะต้องดอกจันไว้สักนิดว่ากิจกรรมนี้ก็ยังไม่ใช่ยาวิเศษ หรือทางเลือกการรักษาทางแพทย์ในปัจจุบันนะ  

อย่างไรก็ตาม การอาบป่าก็ยังเป็นทางเลือกที่ดี สำหรับคนต้องการตัดขาดความวุ่นวายสักพัก ซึ่งวิธีการอาบป่าก็ไม่ยาก ชิง ลี่ (Qing Li) ศาสตราจารย์จาก Nippon Medical School ในโตเกียว เขียนไว้ในหนังสือ Forest Bathing อธิบายว่าส่วนใหญ่แล้วเราสามารถอาบป่าได้ตั้งแต่ 15 นาทีไปจนถึง 9 วัน โดยกิจกรรมที่ใช้ระหว่างอาบป่าก็มีหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นการเดิน โยคะ การรับประทานอาหาร การทำสมาธิ ทำงานศิลปะ หรือการสังเกตพืชพรรณ ท่ามกลางธรรมชาติที่โอบล้อมตัวเราไว้ 

แม้แต่ละคนอาจมีกิจกรรมระหว่างการอาบป่าที่แตกต่างกันไป แต่ก็นั่นก็ไม่เป็นเรื่องที่ผิดหลักหรือกติกาของการอาบป่าแต่อย่างใด เพราะหัวใจของชินรินโยคุ ไม่ได้อยู่ที่กิจกรรม หรือชนิดของพืชพรรณรอบตัว แต่อยู่ที่การมีสติรับรู้ขณะอยู่ในธรรมชาติ ให้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 ได้ทำงานอย่างเต็มที่ ไม่ว่าจะเป็นการฟังเสียงลมที่เคลื่อนไหวอย่างแผ่วเบา สัมผัสพื้นดินและต้นหญ้าใต้ฝ่าเท้า หรือสังเกตสิ่งรอบข้างที่ผ่านมาและผ่านไป เท่านี้ก็เพียงพอแล้ว

ดังนั้นหากวันไหนไม่มีเวลาจริงๆ เพียงแค่ใช้เวลาอยู่กับตัวเองในสวนสาธารณะเล็กๆ ก็อาจเป็นอีกทางหนึ่งที่ช่วยให้เราได้สัมผัสกับโลกที่เงียบสงบได้นะ

การใช้เวลาอยู่กับธรรมชาติช่วยรักษาสิ่งแวดล้อมได้

การอาบป่าไม่เพียงแต่ช่วยเยียวยาร่างกายและจิตใจเท่านั้น แต่ยังเป็นอีกทางหนึ่งในการรักษาสิ่งแวดล้อมอีกด้วย เพราะความสัมพันธ์ของเราและธรรมชาติ มีส่วนสำคัญอย่างยิ่งต่อการอนุรักษ์ เพื่อให้พืชพรรณและป่าไม้ยังอยู่กับเราไปได้อีกนานๆ

มีการศึกษาล่าสุดในปี 2025 ซึ่งศึกษาผลกระทบต่อปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนและธรรมชาติจากการขยายตัวของเมือง ผลปรากฏว่านับตั้งแต่ปี 1800 ที่ผ่านมา คนเรามีความเชื่อมโยงกับธรรมชาติลดลงมากกว่า 60% สอดคล้องกับคำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติซึ่งค่อยๆ หายไปจากหนังสือ เช่น แม่น้ำ มอส หรือดอกไม้ผลิบาน 

ไมลส์ ริชาร์ดสัน (Miles Richardson) ผู้วิจัยและศาสตราจารย์ด้านการเชื่อมโยงกับธรรมชาติแห่งมหาวิทยาลัยดาร์บี อธิบายว่าปฏิสัมพันธ์ที่ลดลงนี้จะทำให้คนรุ่นต่อไปจะค่อยๆ สูญเสียความตระหนักรู้เกี่ยวกับธรรมชาติ เนื่องจากอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมเมืองที่มีสิ่งปลูกสร้างหนาแน่นขึ้น รวมถึงการที่พ่อแม่ไม่ได้ส่งต่อแนวคิดเกี่ยวกับธรรมชาติ ก็มีแนวโน้มให้คนรุ่นใหม่หันหน้าเข้าหาธรรมชาติน้อยลง 

ผลที่ตามมาไม่เพียงแต่ทำให้พื้นที่สีเขียวลดลงเท่านั้น แต่การที่เราค่อยๆ ขาดการเชื่อมโยงกับธรรมชาติ ยังส่งผลต่อความเป็นอยู่ที่ดีของเราด้วย งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Frontiers in Psychology ปี 2020 พบว่าการเชื่อมโยงกับธรรมชาติมีผลต่อความสุขและนิสัยที่เกี่ยวข้องกับความยั่งยืน (Sustainability) โดยเด็กที่รู้สึกว่าตัวเองใกล้ชิดกับธรรมชาติ มักมีแนวโน้มใส่ใจสิ่งแวดล้อมมากกว่า รวมถึงมีนิสัยประหยัด เอื้อเฟื้อ และเห็นอกเห็นใจผู้อื่น ซึ่งเป็นนิสัยที่เพิ่มความสุขในชีวิต ในทางตรงกันข้ามหากเด็กๆ ไม่ได้ใกล้ชิดกับธรรมชาติตั้งแต่ยังน้อย นิสัยที่ช่วยสร้างความสุขเหล่านี้ก็อาจลดลงไปอย่างน่าเสียดาย

ท่ามกลางโลกที่แสนวุ่นวาย แนวคิดการอาบป่า ที่ชวนให้เราใช้เวลาจดจ่ออยู่กับตัวเอง ปล่อยเวลาให้ผ่านไปอย่างเชื่องช้า และสังเกตพืชพรรณท่ามกลางธรรมชาติ จึงเป็นอีกหนึ่งวิธีที่ชวนเรากลับมาเชื่อมโยงกับสิ่งแวดล้อมอีกครั้ง เพราะยังไงมนุษย์ก็เป็นส่วนหนึ่งของโลกใบนี้นี่นา 

เริ่มต้นอาบป่าด้วยวิธีง่ายๆ

สำหรับคนที่ไม่คุ้นเคย อาจยังไม่แน่ใจว่าควรเริ่มต้นอาบป่ายังไง แค่ไปนั่งเฉยๆ ในป่าแบบนี้ก็เพียงพอแล้วจริงหรือเปล่า หรือต้องเป็นป่าแบบไหนจึงจะเหมาะสมที่สุด ผู้เชี่ยวชาญอย่างชิง ลี่ คนเดิม และแกรี่ อีแวนส์ (Gary Evans) ผู้อํานวยการ Forest Bathing Institute ในสหราชอาณาจักร มีคำแนะนำสำหรับนักอาบป่ามือใหม่ที่อยากเริ่มต้นง่ายๆ ดังนี้

• หาสถานที่ที่รายล้อมไปด้วยต้นไม้ : แน่นอนว่าสถานที่ที่เหมาะสําหรับการอาบป่า คือป่า แต่ถ้ารอบๆ บ้านของเราไม่มีป่า การไปสวนสาธารณะอันแสนร่มรื่นและเงียบสงบก็ไม่ผิดกติกาแต่อย่างใด แม้ว่าการเดินป่าจะดีต่อสุขภาพมากกว่า แต่การเดินสวนสาธารณะก็มีประโยชน์ต่อสุขภาพไม่น้อย เช่น ช่วยเรื่องการปรับอารมณ์และลดความเครียดได้ โดยเฉพาะถ้าเทียบกับการอยู่ท่ามกลางตึกสูงในเมือง ยังไงสวนสาธารณะก็เป็นตัวเลือกที่ดีกว่าอย่างไม่ต้องสงสัย

• จัดสรรเวลาให้ดี : ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่าการอาบป่าให้ได้ผลดีที่สุด อาจต้องใช้เวลาถึง 2 – 6 ชั่วโมง ซึ่งจะช่วยเพิ่มภูมิคุ้มกันให้ร่างกาย ดังนั้นเราอาจต้องเตรียมตัว และเคลียร์ตารางให้พร้อม เช่น อาจลองหาวันว่างช่วงสุดสัปดาห์สักครั้ง แต่หากไม่มีเวลาจริงๆ การใช้เวลาสั้นในธรรมชาติ หรือการเดินในเส้นทางสำรวจธรรมชาติใกล้บ้าน ก็ทำได้เช่นกัน เพราะสิ่งสำคัญที่สุด คือการตัดจากสิ่งเร้า แล้วใช้เวลาเงียบสงบกับธรรมชาตินั่นเอง

• สูดกลิ่นธรรมชาติและตั้งสมาธิ : มีหลายกิจกรรมที่เราสามารถทำระหว่างการอาบป่าได้ แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการทำสมาธิ เมื่ออยู่ในป่า อย่าลืมสูดลมหายใจเข้าลึกๆ สัมผัสกลิ่นที่ต้นไม้ปล่อยออกมา ซึ่งมีส่วนช่วยให้เรารู้สึกผ่อนคลาย หายใจเข้าออกเป็นจังหวะ ลองสังเกตธรรมชาติรอบๆ ตัว ไม่ว่าจะเป็นแสงแดดรำไร ใบไม้ที่ปลิวไหวยามต้องลม สัมผัสก้อนกรวดใต้ฝ่าเท้า วิธีนี้จะช่วยให้ร่างกายเรารู้สึกปลอดภัย และค่อยๆ ปล่อยวางจากความเครียดได้ 

แม้โลกภายนอกจะมีสิ่งล่อตาล่อใจให้เรารู้สึกเพลิดเพลินแค่ไหน แต่สิ่งที่เราต้องการจริงๆ อาจเป็นเพียงความเงียบสงบ และปล่อยใจให้จดจ่ออยู่กับความเป็นไปตรงหน้าอย่างเชื่องช้าก็ได้ ดังนั้นถ้าวันไหนรู้สึกเหนื่อยล้า อย่าลืมเดินเข้าป่าแล้วให้ธรรมชาติเยียวยาจิตใจกันนะ

อ้างอิง

npr.org 

theguardian.com 

pmc.ncbi.nlm.nih.gov japanesegarden.org

The post ให้ความสงบช่วยเยียวยาใจ ชวนรู้จักการอาบป่า ศิลปะการอยู่กับธรรมชาติอย่างมีสติ  สู่การเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้สิ่งแวดล้อม appeared first on a day magazine.

แม้ว่าลอยกระทงจะเป็นเทศกาลที่ชวนให้นึกถึงช่วงเวลาดีๆ อย่างบรรยากาศริมน้ำ คืนวันเพ็ญ และแสงไฟยามค่ำคืน ที่ขับเน้นให้ปลายปีรู้สึกอบอุ่น แต่ถึงอย่างนั้นการลอยกระทง ก็ยังคงเป็นเทศกาลที่หลายคนตั้งคำถามทุกครั้งที่เวียนมาถึง ว่าประเพณียังจำเป็นอยู่ไหม ในเมื่อเทศกาลที่ควรให้เราขอบคุณและขอขมาแม่น้ำกลายเป็นงานที่สร้างขยะต่อแหล่งน้ำมากที่สุด 

เพื่อให้ประเพณียังคงอยู่ต่อไป หลายคนจึงพยายามค้นหาวิธีใหม่ๆ ให้เราลอยกระทงได้อย่างสบายใจ โดยไม่ต้องกังวลว่าเรากำลังทำร้ายธรรมชาติโดยไม่รู้ตัว เพราะปฏิเสธไม่ได้เลยว่าประเพณีนี้เชื่อมโยงกับชุมชนไทยอย่างเหนียวแน่น 

ในวันที่การยกเลิกสำคัญเท่าการตระหนักถึงคุณค่าของแม่น้ำ เราเลยอยากชวนมาสำรวจวิธีการลอยกระทง ที่ช่วยให้ประเพณีนี้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้นกัน

สิ่งที่ซ่อนอยู่ในวันลอยกระทง

หากไม่ได้ยุ่งจนไม่มีเวลา หรือละแวกบ้านมีเหล่าวัตถุดิบสำหรับใช้ทำกระทง หลายคนก็อาจเลือกลงมือประดิษฐ์กระทงด้วยตัวเอง จนได้กระทงใบน้อย สีเขียวสดใสจากใบตอง แซมด้วยดอกไม้หลากสีสัน ปิดท้ายด้วยการปักเทียนและธูป ก่อนจูงมือลูกหลานพากันไปขอขมาพระแม่คงคาริมฝั่งแม่น้ำที่คราคร่ำด้วยผู้คน 

ทั้งบรรยากาศยามค่ำคืน และการตระเตรียมกระทงก่อนถึงริมน้ำ สิ่งเหล่านี้ต่างเป็นส่วนผสมที่ทำให้ประเพณีลอยกระทง ไม่ใช่แค่การปล่อยหยวกกล้วยที่ประดับประดาอย่างสวยงามลอยไปตามน้ำเท่านั้น แต่ยังเป็นประเพณีที่ซ่อนเรื่องราวทางวัฒนธรรมของชาวไทยไว้ในนั้นด้วย

เพราะเทศกาลนี้นอกจากเราจะได้แสดงความขอบคุณต่อแม่น้ำแล้ว งานนี้ยังเป็นเหมือนตัวกลางที่เชื่อมผู้คนไว้ด้วยกัน ทั้งพื้นที่ให้เด็กๆ หรือคนหนุ่มสาวออกมาเที่ยวเล่น ร้านค้าที่ช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจในชุมชน หรือแม้แต่การสืบสานประเพณีท้องถิ่นที่ต่างไปแต่ละพื้นที่ให้ยังคงอยู่ต่อไป อย่าง ‘ยี่เป็ง’ ในเชียงใหม่ ‘เผาเทียนเล่นไฟ’ ของสุโขทัย หรือ ‘สีฐานเฟสติวัล บุญสมมาบูชานาค’ ที่ขอนแก่น

อย่างไรก็ตาม อีกด้านหนึ่งของงานเทศกาลลอยกระทง ก็หลีกหนีความจริงที่ว่าเป็นงานที่ปล่อยขยะลงแม่น้ำไปไม่ได้ เพราะหน้าตากระทงทุกวันนี้ไม่ได้ใช้วัสดุจากธรรมชาติเหมือนในอดีต แต่หลายที่ยังมีการใช้โฟม พลาสติก หรือหมุด จนสร้างมลพิษให้แหล่งน้ำ 

ส่วนใครที่คิดว่ากระทงขนมปังดีกว่าเป็นไหนๆ เพราะยังไงก็มีปลาช่วยกำจัดให้แทน แถมยังเหมือนได้แจกบุฟเฟต์ไปในตัว ก็ต้องบอกว่าน่าเสียดายที่มันไม่ได้ช่วยเรื่องสิ่งแวดล้อมได้จริง เพราะขนมปังเหล่านี้มีส่วนทำให้น้ำเน่าเสีย หากเจ้าพวกปลาในแม่น้ำสวาปามให้ไม่ทัน แถมน้ำที่ค่อยๆ สกปรกยังไปทำลายบ้านของเหล่าสิ่งมีชีวิตตัวจิ๋วในแม่น้ำ 

ดังนั้นแล้ว แม้ว่าประเพณีนี้จะงดงามแค่ไหน แต่หากมันเป็นตัวการที่ทำให้ธรรมชาติต้องรับภาระเพิ่มขึ้น ก็คงไม่แปลกหากหลายคนจะตั้งคำถามถึงการมีอยู่ของเทศกาลลอยกระทง 

เราเองก็คงไม่สามารถชี้ชัดได้เลยว่าควรเลือกทางไหน แต่อย่างน้อยที่สุด การที่คนส่งเสียงแทนสิ่งแวดล้อม ก็ช่วยทำให้สังคมเกิดการปรับตัวไม่น้อย อย่างการรณค์งดใช้กระทงจากโฟม ลอยดิจิทัล หรือชวนให้ลอยกระทงบ้านละ 1 ชิ้น เพื่อให้ประเพณีนี้ยังคงอยู่กับทุกคน

จนล่าสุดปริมาณขยะจากกระทงก็เริ่มลดลง รายงานจากกรุงเทพมหานคร ในปี 2567 กทม.สามารถจัดเก็บกระทงได้ทั้งสิ้น 514,590 ใบ โดยเป็นกระทงจากวัสดุธรรมชาติ 98% และกระทงที่ทำจากโฟม เหลือราว 1.61% ซึ่งปริมาณนี้ลดลงจากปีก่อน เกือบ 20% 

จะเห็นว่าการรักษาวัฒนธรรมไม่ใช่เรื่องเลวร้ายเสมอไป มีรายงาน Re|Shaping Policies for Creativity จาก UNESCO สะท้อนให้เห็นว่าศิลปะและวัฒนธรรม ไม่เพียงแต่ช่วยให้เราตระหนักถึงพฤติกรรมที่ทำลายสิ่งแวดล้อมของตัวเองเท่านั้น แต่ยังช่วยหาทางออกอย่างสร้างสรรค์เพื่อให้เราสามารถอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้อย่างสมดุลมากขึ้นด้วย

ไม่ต่างไปจากประเพณีวันลอยกระทง ทุกวันนี้เรามักจะวิธีการลอยกระทงได้หลากรูปแบบ แม้จะต่างไปจากภาพที่เราเคยเห็นในวันวาน แต่ก็แสดงให้เห็นว่าการยกเลิกจัดประเพณีนี้อาจไม่ใช่ทางออก 

แต่การหาทางอยู่ร่วมกันอย่างสมดุลอาจเป็นสิ่งที่สำคัญกว่าก็ได้นะ

ลอยอย่างไรไม่ทำร้ายพระแม่คงคา 

แม้บางครั้งประเพณีอาจกลายเป็นสิ่งที่เราต้องทำตามกันจนลืมตั้งคำถาม แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเราปรับให้ดีขึ้นไม่ได้นี่นา ทุกวันนี้มีหลายวิธีที่ช่วยให้เรายังสนุกกับวันลอยกระทงอยู่เหมือนเดิม วันนี้เราเลยรวบรวมวิธีลอยกระทงที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมาฝากกัน

• เลือกวัสดุธรรมชาติ: อย่าลืมสังเกตเสมอว่ากระทงที่เรากำลังถืออยู่มีวัสดุที่ย่อยสลายได้ยากอะไรบ้าง เช่น โฟม หมุด หรือดอกไม้พลาสติก เพราะวัสดุเหล่านี้เมื่อหลุดไปในแหล่งน้ำธรรมชาติอาจใช้เวลาถึง 500 – 1,000 ปีเลยทีเดียว แถมยังเป็นอันตรายต่อสัตว์น้ำ ที่อาจกิน หรือบาดเจ็บจากวัสดุเหล่านี้ด้วย ดังนั้นวิธีที่ดีที่สุดจึงควรหยิบออกตั้งแต่ต้นทาง เพื่อไม่ให้กลายเป็นขยะในแม่น้ำนะ

• ลอยในระบบปิด: แน่นอนว่าพูดถึงการลอยกระทง ก็ต้องลอยในแม่น้ำ แต่ไม่ใช่ว่าแม่น้ำทุกสายจะสามารถกำจัดของเสียได้เหมือนกันทั้งหมดนะ ยิ่งเป็นแม่น้ำไหล สายใหญ่ กระแสน้ำรวดเร็ว ก็ยิ่งทำให้จัดเก็บกระทงยากเท่านั้น แถมยังเสี่ยงเล็ดลอดลงสู่ทะเลด้วย ดังนั้น อย่าลืมเลือกลอยในน้ำระบบปิดที่มีเจ้าหน้าที่คอยดูแลนะ หรือหากไม่มีแหล่งน้ำปิดใกล้บ้าน การลอยในอ่างที่บ้านนี่แหละสบายใจที่สุด

• ใช้กระทงทางเลือก: เดี๋ยวนี้อะไรๆ ก็อยู่บนออนไลน์ ไม่เว้นแม้กระทั่งการลอยกระทง ที่ผ่านมาหลายคนก็เลือกวิธีนี้กันมากขึ้นเรื่อยๆ นอกจากจะสะดวกแล้ว ยังไม่สร้างขยะให้พระแม่คงคาต้องปวดหัวด้วย นอกจากนี้ปีที่ผ่านมา ก็ยังมีการลอยกระทงวิธีใหม่ๆ อย่าง การลอยกระทงด้วยวิธี Mapping Projection หรือการฉายภาพลงบนพื้นผิวจริง หรือการลอยน้อง ‘วันเพ็ญ’ กระทงรักษ์โลกที่สามารถใช้ซ้ำได้ด้วย

เพียงแค่ปรับอีกนิดหน่อย เทศกาลที่สืบต่อกันมาช้านานก็จะได้อยู่กับเราต่อไป โดยไม่ต้องสร้างผลกระทบกับใครแล้ว

อ้างอิงจาก

unesco.org

sustainabilitytribe.com

thematter.co

thairath.co.th

The post ลอยกระทงทั้งที ขอแบบที่ Eco-Friendly ด้วย เมื่อการรักษาวัฒนธรรมไม่จำเป็นต้องทำร้ายโลก แต่ควรปรับตัวเพื่อให้เราอยู่กับธรรมชาติอย่างสมดุล appeared first on a day magazine.

แน่นอนว่าแต่ละคนต่างก็มีความกลัวไม่เหมือนกัน เวลาพูดถึงสิ่งน่ากลัว ผี วิญญาณ และความมืด มักเป็นสิ่งน่ากลัวอันดับแรกๆ ที่หลายคนคิดถึง แต่นอกจากความกลัวเฉพาะตัวแล้ว คนแต่ละยุคสมัยยังมีความกลัวที่แตกต่างกัน ซึ่งสะท้อนให้เห็นวัฒนธรรม หรือเรื่องสำคัญของโลกขณะนั้นด้วย

ยุคหนึ่งมนุษย์อาจกลัวสัตว์ร้าย โรคระบาด ความรู้ หรือความแปลกแยกในเมืองใหญ่ จนถึงปัจจุบัน ยุคที่มีความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี และการบริโภคที่เพิ่มขึ้น ทำให้เกิดเป็นความกังวลต่อวิกฤตสิ่งแวดล้อม หรือที่เรียกว่า Eco-anxiety ในคนรุ่นใหม่มากขึ้นเรื่อยๆ 

แล้วภาวะที่ว่าคืออะไร ทำไมจึงกลายเป็นความหวาดกลัวของคนรุ่นใหม่ แล้วเราจะมีวิธีรับมือกับความวิตกกังวลนี้ยังไงบ้าง

เมื่อความวิตกกังวลมาพร้อมสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง

ตั้งแต่ต้นปีที่ผ่านมาเราเจอข่าวภัยพิบัติธรรมชาติมาหลายต่อหลายครั้ง และแต่ละครั้งล้วนสร้างความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินของผู้คน ไม่ว่าจะเป็นน้ำท่วม ดินโคลนถล่ม ความเสียหายจากพายุ หรือแม้กระทั่งแผ่นดินยุบ ปฏิเสธไม่ได้ว่าความเสียหายเหล่านี้สร้างความกังวลให้เราไม่น้อย เพราะเหตุการณ์เหล่านี้เกิดขึ้นได้กับทุกคน และหาทางหลีกเลี่ยงได้ยาก

ไม่แปลกหากเราจะรู้สึกกังวล เพราะการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศเป็นสิ่งที่ส่งผลต่อชีวิตของเราทุกคน จนมีชื่อเรียกว่า Eco-anxiety สมาคมจิตวิทยาอเมริกัน (APA) ให้นิยามของอาการนี้ไว้ว่าเป็นความกลัวต่อหายนะทางสิ่งแวดล้อม อันเกิดจากการตระหนักถึงผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ที่ไม่สามารถกลับไปแก้ไขได้ รวมถึงความกังวลต่ออนาคตของตนเองและคนรุ่นต่อไป

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าภาวะ Eco-anxiety จะไม่ใช่โรคที่วินิจฉัยทางจิตเวช แต่ภาวะนี้ก็ไม่ควรมองข้าม เพราะสามารถส่งผลกระทบต่อจิตใจได้ไม่แพ้โรคอื่นๆ โดยมีสัญญาณที่ควรสังเกตไว้ ไม่ว่าจะเป็นอารมณ์เศร้าหมอง รู้สึกสิ้นหวังหรือโกรธ จนถึงอาการนอนไม่หลับ ตื่นตระหนก หรือแม้กระทั่งความรู้สึกผิด

อาจเรียกได้ว่าภาวะนี้ถือเป็นความกังวลที่มาพร้อมกับยุคสมัยใหม่ เพราะปัจจุบันเราต้องเจอกับข่าวสารภัยพิบัติจากไฟป่า น้ำท่วม หรือข่าวเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม ที่เรียกร้องให้เราตระหนักถึงปัญหาอยู่ตลอดเวลา แน่นอนว่าสิ่งเหล่านี้เป็นวิกฤติที่ทุกคนต้องหันมาใส่ใจก็จริง แต่อีกด้านหนึ่งก็อาจทำให้คนหนุ่มสาวรู้สึกสิ้นหวังต่อโลกใบนี้มากขึ้นไปด้วย

จากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน The Lancet Planetary Health ปี 2021 สำรวจผู้คน 10,000 คนทั่วโลก อายุ 16 – 25 ปี พบว่า 59% พวกเขากังวลอย่างมากเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และมากกว่า 45% กล่าวว่าความกังวลเกี่ยวกับเรื่องนี้ส่งผลต่อชีวิตประจําวันและการทํางาน

มีหลายเหตุผลที่ทำให้คนรุ่นใหม่รู้สึกกลัวต่อสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนไป ตั้งแต่มลพิษที่ปะปนมากับอากาศ แหล่งแม่น้ำ หรือผืนดิน ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงกับสุขภาพ ไปจนถึงภัยพิบัติทางสภาพอากาศที่เกิดบ่อยขึ้น ไม่ว่าจะเป็นไฟป่า น้ำท่วมครั้งใหญ่ หรือคลื่นความร้อนที่รุนแรงขึ้น สิ่งเหล่านี้ล้วนย้ำเตือนให้เห็นถึงผลกระทบของภาวะโลกร้อนที่ส่งผลต่อคนนับล้าน ภัยพิบัติเหล่านี้ไม่ได้สร้างความเสียหายต่ออาคารบ้านเรือน หรือข้าวของผู้คนเท่านั้น แต่ยังหมายถึงความหลากหลายทางชีวภาพที่ค่อยๆ ลดลงด้วย ไม่ว่าจะเป็นสัตว์ป่า หรือความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติ การได้เห็นข่าวเหล่านี้ซ้ำๆ บนโลกออนไลน์ยิ่งทำให้คนรุ่นใหม่หลายคนรู้สึกหวาดกลัวและสิ้นหวังรุนแรงขึ้น

สอดคล้องกับรายงานของ Royal College of Psychiatrists องค์กรด้านการฝึกอบรมด้านจิตวิทยา ที่พบความวิตกกังวลด้านสิ่งแวดล้อมในวัยรุ่นสูงกว่ารุ่นอื่นๆ ซึ่งสาเหตุมาจากการที่พวกเขารู้สึกถูกละเลยจากรัฐบาลและผู้ใหญ่ที่ไม่ได้จริงจังกับการแก้ปัญหาเหล่านี้มากพอ จนทำให้พวกเขารู้สึกสิ้นหวังเกี่ยวกับอนาคต

แม้ข่าวสารเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมจะทำให้หลายคนรู้สึกแย่ก็จริง แต่อีกด้านหนึ่งก็อาจมองได้ว่าคนรุ่นใหม่เริ่มให้ความสำคัญต่อสิ่งแวดล้อม และพยายามจะแก้ไขสถานการณ์ด้วย อย่างที่ แคโรไลน์ ฮิกแมน (Caroline Hickman) นักจิตบำบัด ชี้ว่าภาวะนี้อาจมองได้ว่าเป็นการมีความเห็นอกเห็นใจต่อสิ่งแวดล้อม หรือ Eco-compassionate ได้เช่นกัน

ดังนั้นจึงไม่แปลกเลยที่คนรุ่นใหม่จะรู้สึกกังวลต่อการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมกันมากขึ้น นั่นเพราะพวกเขาเชื่อว่าวิกฤตจากภาวะโลกรวนเป็นเรื่องสำคัญที่ทุกคนควรให้ความสำคัญ เพื่อไม่ให้ปัญหานี้ส่งผลต่อรุ่นถัดไปอย่างที่เราเผชิญอยู่ในทุกวันนี้

ทำยังไงเมื่อสิ่งแวดล้อมทำให้กังวล

แม้ Eco-anxiety จะเป็นเหมือนภาระอันหนักอึ้งที่เราต้องแบกรับไว้ จนรู้สึกตัวลีบเล็ก เพราะปัญหานี้ใหญ่เกินกว่าจะแก้คนเดียวได้ แต่ถึงอย่างนั้นก็ยังมีอีกหลายวิธีที่ช่วยจัดการความรู้สึกเหล่านี้ เพื่อให้เรายังคงตระหนักถึงปัญหาสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญต่อไป ขณะเดียวกันก็ไม่กัดกินเราจนเกินไปนักด้วยเช่นกัน

Greenly.earth แพลตฟอร์มที่ให้บริการเครื่องมือคำนวณคาร์บอนฟุตพรินต์ (Carbon Footprint) สำหรับธุรกิจ ก็ได้ให้คำแนะนำสำหรับการผ่อนคลายความวิตกกังวลจากสิ่งแวดล้อมลง เพื่อให้เรานำไปปรับใช้ไว้ คือ

ลงมือทำ: สิ่งที่ทำให้เรารู้สึกกังวล หลายครั้งมักเกิดจากการที่เรารู้สึกว่าตัวเองตัวเล็กเกินกว่าจะจัดการปัญหาทั้งหมดได้ แต่อย่าลืมการแก้ปัญหาใหญ่ๆ บางครั้งก็อาจต้องเริ่มจากก้าวเล็กๆ เช่นกัน บางทีเราอาจต้องหันกลับมามองสิ่งที่เราพอทำได้ เช่น การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน บริโภคให้น้อยลง ยืดอายุการใช้งานสิ่งของต่างๆ หรือเลือกอาหารสดใหม่จากตลาดสด เพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมให้น้อยที่สุด แถมยังดีต่อสุขภาพกายและใจด้วยนะ

ให้ความรู้กับตัวเอง: หลายครั้งความกังวลมักเกิดจากการรับข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง ไม่ว่าจะเป็นการรู้ข้อมูลผิดๆ การรับรู้ข้อมูลน้อยเกินไป หรือมากเกินไป สิ่งเหล่านี้ล้วนสร้างความกังวลให้กับเราได้ ท่ามกลางข่าวสารมากมาย บางครั้งเราอาจจะเลือกรับรู้เฉพาะหัวข้อที่เราสนใจ จากแหล่งที่น่าเชื่อถือ เช่น หน่วยงานด้านวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัย หรือผู้เชี่ยวชาญ เพื่อไม่ให้ถูกกระตุ้นจนเกิดความเครียดตลอดเวลา

ใช้เวลากับธรรมชาติ: มีงานวิจัยที่ระบุว่าการใช้เวลากับธรรมชาติ 2 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ช่วยลดความเครียด และฟื้นฟูอารมณ์จากความเหนื่อยล้าได้ เมื่อไหร่ที่เรารู้สึกวิตกกังวล อาจลองออกไปเดินที่สวนสาธารณะ ป่า ชายหาด หรือให้เท้าสัมผัสกับพื้นหญ้า ก็ทำให้เรารู้สึกผ่อนคลายมากขึ้นได้

อย่ารู้สึกผิด: หลายคนที่มีภาวะ Eco-anxiety มักรู้สึกผิดว่าตัวเองยังทำได้ไม่ดีพอ  แต่อย่าลืมว่าการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมไม่ใช่หน้าที่ของใครคนใดคนหนึ่ง แต่เป็นการร่วมมือของทุกคน การที่เราเผลอใช้หลอดพลาสติก หรือขึ้นวินมอเตอร์ไซค์แทนการเดิน เพียงไม่กี่ครั้งไม่ได้แปลว่าโลกเรากำลังจะล่มสลาย เราอาจต้องยอมรับว่าการใช้ชีวิตที่รบกวนสิ่งแวดล้อมให้น้อยที่สุด ทำได้ยากกว่าวิถีชีวิตทั่วไปหลายเท่า และโฟกัสไปที่การเปลี่ยนแปลงเล็กๆ ของตัวเองก็เพียงพอแล้ว

คงเป็นเรื่องยากที่จะหยุดปัญหาสิ่งแวดล้อมหากสภาพจิตใจเรากำลังย่ำแย่ ดังนั้นการดูแลใจตัวเองก็สำคัญไม่แพ้กันนะ เพื่อให้เราไม่หมดหวังและมีกำลังใจดูแลโลกใบนี้ด้วยกันต่อไป

อ้างอิง

greenly.earth

weforum.org

thelancet.com

theguardian.com

The post ‘Eco-anxiety’ ความสิ้นหวังต่อโลกอนาคต เมื่อวิกฤตสิ่งแวดล้อมทำให้คนรุ่นใหม่รู้สึกวิตกกังวลกว่าคนรุ่นที่ผ่านมา appeared first on a day magazine.

หลายครั้งที่การหยิบหนังสือมาเล่มหนึ่งเราก็มักคาดหวังว่าจะอ่านให้จบเล่ม แต่หลังจากใช้เวลาไปสักพัก เราอาจพบว่าหนังสือเล่มนี้ไม่ได้ทำงานกับเราเลยสักนิด จังหวะในเรื่องช้าเกินไป ไม่คลิกกับภาษาที่ใช้บรรยาย หรือด้วยภาระงานทำให้ทิ้งช่วงไปจนกลับมาอ่านต่อไม่ติด ปัญหาเหล่านี้ทำให้หนังสือหลายๆ เล่มถูกเพิ่มขึ้นในชั้นกองดองเล่มแล้วเล่มเล่า

แม้จะรู้อยู่แก่ใจว่าเราไม่จำเป็นต้องฝืนอ่านหนังสือเล่มที่ไม่ใช่ แต่ไหนๆ ก็ซื้อหนังสือมาแล้วทั้งที ถ้าไม่ได้รู้ตอนจบก็คงเสียดายแย่ วันนี้เราเลยอยากชวนทุกคนมายืดอายุหนังสือให้นานขึ้นด้วยการอ่านให้จบเล่ม รวมถึงวิธีชั่งใจว่าเมื่อไรเราควรปล่อยมือจากหนังสือเล่มนั้นกัน

ลองให้โอกาสหนังสืออีกครั้ง

แน่นอนว่าทุกครั้งที่หยิบหนังสือขึ้นมาสักเล่ม เราก็คาดหวังว่าเรื่องราวในเล่มจะพาเราไปพบกับโลกใหม่ที่ไม่เคยพบเจอมาก่อน แต่บางครั้งมันอาจไม่ได้ราบรื่นอย่างที่คิดเสมอไป เพราะเราอาจต้องพบสิ่งไม่คาดคิด ไม่ว่าจะเป็นภาษา วิธีเล่า ตัวละคร หรือแม้แต่ธุระปะปังที่เข้ามาแทรกได้อยู่ตลอด

ก่อนอื่นเราอาจต้องแยกกันก่อนว่าหนังสือที่อ่านยาก บางครั้งอาจไม่ใช่หนังสือแย่เสมอไป แต่อาจหมายถึงภาษาอ่านยาก มีการบรรยายอย่างละเอียด หรือข้อมูลที่เราไม่คุ้นเคยมาก่อนจึงทำให้เราต้องใช้เวลาอ่านมากกว่าปกติ 

จากงานวิจัย Why higher-level reading is important อธิบายว่าปัจจุบันแม้เทคโนโลยีดิจิทัลจะช่วยให้เราอ่านได้หลายรูปแบบมากขึ้น แต่งานวิจัยล่าสุดก็แสดงให้เห็นว่าโลกที่เปลี่ยนไปกำลังส่งผลกระทบต่อการอ่าน โดยเฉพาะการอ่านเชิงวิพากษ์ การอ่านช้าๆ การอ่านแบบไม่ใช้กลยุทธ์ หรือการอ่านแบบยาว

ดังนั้นจึงไม่แปลกเลยที่บางครั้งเราอาจรู้สึกอ่านหนังสือได้ยากมากกว่าเมื่อก่อน แต่ถึงอย่างนั้นการฝืนใจอ่านหนังสือยากๆ ก็อาจไม่ใช่เรื่องเสียเวลาเสียทีเดียว จูเลีย ลาพิดอส (Juliet Lapidos) บรรณาธิการและนักเขียนหนังสือ แนะนำว่าที่จริงหนังสือเหล่านี้ช่วยให้เราก้าวออกจากคอมฟอร์ตโซนของตัวเองได้ด้วยนะ

จูเลียบอกว่ามีหนังสือนิยายหลายเล่มที่ทำให้เธอเบื่อ แต่การพยายามอ่านเรื่องน่าเบื่อ ที่ทั้งยาว และล้าสมัยเล่มนั้นจนจบ ท้ายที่สุดก็พบกับความสุขที่ได้อ่านจนถึงหน้าสุดท้าย เพราะเธอเจอสิ่งดีๆ ที่ซุกซ่อนอยู่ในเรื่อง อย่างที่หากเธอหยุดอ่านกลางคันก็ทำให้เธออาจพลาดสิ่งเหล่านั้นไป

นอกจากนี้การอ่านหนังสือที่ยากๆ ยังช่วยให้เรามองอะไรได้ช้าลง ได้สังเกตรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ผ่านคำศัพท์ที่เราไม่คุ้นเคย ซึ่งช่วยให้เราลิ้มรสความงามของภาษาอีกรูปแบบหนึ่ง แถมบางครั้งยังกระตุ้นให้เราใช้ความคิดด้วยตัวเอง ช่วยให้เราเชื่อมโยงกับสิ่งต่างๆ ได้ง่ายขึ้นด้วย

ทั้งนี้เราขอย้ำอีกครั้งว่าไม่ผิดเลย หากเราจะวางหนังสือที่ไม่ชอบลง เพราะไม่ใช่หนังสือทุกเล่มจะเหมาะกับเราเสมอไป บางครั้งเราอาจเจอหนังสือที่ขัดกับตัวตน ไม่รู้สึก ‘สปาร์กจอย’ ไม่ประทับใจ เพลิดเพลิน คลายกังวล เศร้าใจ หรือสะเทือนใจ ซึ่งเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ปกติ 

แต่เราอาจต้องกลับมาทบทวนอีกครั้งว่าเราวางหนังสือเล่มนั้นเพราะอะไร บางครั้งหนังสืออาจไม่จำเป็นต้องให้ความสนุกอย่างเดียว แม้เราอาจไม่รู้สึกเพลิดเพลินขณะอ่าน แต่หนังสือเล่มนั้นอาจช่วยให้เราเข้าใจมุมมองของคนอื่นมากขึ้น ช่วยอธิบายพฤติกรรมอันยากจะเข้าใจของตัวเอง หรือทำให้เราตัดสินคนอื่นน้อยลง สิ่งเหล่านี้ก็เพียงพอที่ทำให้หนังสือเล่มนั้นคุ้มค่าที่เราจะอ่านต่อไปแล้ว 

รวมวิธีช่วยอ่านหนังสือให้จบเล่ม

การอ่านหนังสือให้จบเล่ม นอกจากจะช่วยให้มองโลกในมุมใหม่แล้ว อีกแง่หนึ่งยังเป็นการยืดอายุหนังสือให้ยืนยาวขึ้น ซึ่งเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้ด้วย

ข้อมูลจาก Longtime Label บริษัทที่ก่อตั้งเพื่อแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม อธิบายว่าการยืดอายุการใช้งานมีส่วนสำคัญในการลดผลกระทบของกิจกรรมมนุษย์ต่อระบบนิเวศ (Ecological Footprint) ได้สูงสุดถึง 25% เพราะเมื่อมีการใช้งานนานขึ้น การผลิตและการกำจัดก็ถูกเฉลี่ยลดน้อยลง ทำให้การปล่อยก๊าซคาร์บอนรายปีลดลง โดยวิธียืดอายุที่ได้ผลที่สุดคือการใช้สิ่งของอย่างคุ้มค่า และรักษาสิ่งของให้อยู่ไปได้นานๆ อย่างการซ่อมแซม หรือหมั่นดูแลรักษาอยู่เสมอ

เช่นเดียวกับการกลับมาอ่านหนังสือในกองดองอีกครั้ง ที่เป็นอีกหนึ่งวิธีให้เราใช้หนังสือได้อย่างคุ้มค่า ฝึกการซื้อของอย่างมีสติ แถมยังช่วยขับเคลื่อนวัฒนธรรมการอ่านให้แข็งแรง เพราะทำให้หนังสือเล่มนั้นเป็นที่รู้จักและถูกส่งต่อได้ง่ายขึ้นอีกด้วยนะ 

แน่นอนว่าการอ่านหนังสือเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องง่าย (ไม่งั้นคงไม่ไปอยู่ในกองดองหรอกนี่นะ) เราเลยรวมวิธีที่จะช่วยให้เราอ่านหนังสือกองนี้ให้จบเล่มง่ายขึ้น เพื่อให้ทุกคนนำไปปรับใช้กัน

• เริ่มจากการอ่านเล็กๆ น้อยๆ : การอ่านก็เหมือนกับการออกกำลังกาย หากเราเริ่มจากอะไรที่หนักเกินไปก็อาจทำให้เราท้อแท้ได้ง่ายๆ เริ่มแรกเราอาจจะลองวอร์มด้วยการอ่านอะไรเล็กๆ น้อยๆ เช่น เริ่มอ่านวันละ 5 นาที อ่านวันละบท หรือลองเริ่มจากหนังสือเล่มบางๆ อ่านง่ายก็ไม่ผิดอะไร ก็นี่เป็นเวลาอ่านหนังสือของเรานี่นา หลังจากรู้สึกมั่นใจแล้ว ค่อยๆ เพิ่มปริมาณขึ้นทีละนิด ขยับไปอ่านเล่มที่ยากขึ้น จะช่วยให้เราอ่านหนังสือติดต่อกันได้นานขึ้น

• หากพลาด ให้รีบกลับมาเริ่มใหม่ : การพลาดทำเพียงครั้งเดียว หรือไม่อ่านหนังสือแค่วันเดียว ไม่ทำให้เป้าหมายที่เราตั้งไว้พังทลาย แต่สิ่งที่เราควรทำคือรีบกลับมาเริ่มใหม่ให้เร็วที่สุด แม้ว่าจะกลับมาเริ่มอ่านแค่ 1 หน้าก็ไม่เป็นไร สิ่งสำคัญกว่าคือการทำอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้เรารักษานิสัยการอ่านอย่างยั่งยืน

• วางหนังสือไว้ใกล้ตัวเสมอ : หนึ่งในเหตุผลที่ทำให้เราอ่านหนังสือได้ยากขึ้น คือการที่หนังสือเข้าถึงยาก การวางหนังสือไว้ใกล้ตัวจะช่วยเพิ่มโอกาสให้เราหยิบขึ้นมาอ่านได้มากขึ้น ดังนั้นอย่าลืมพกหนังสือติดตัวไว้เสมอ หรือวางไว้ในที่เราใช้เวลาเป็นประจำ เช่น หัวเตียง หรือโต๊ะทำงาน 

• ทำให้การอ่านเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน : ถ้าทุกเช้าเราต้องลุกขึ้นมาแปรงฟัน อาบน้ำ แต่งตัว งั้นทำไมไม่ทำให้การอ่านเป็นส่วนหนึ่งในกิจวัตรนี้ด้วยเลยละ เช่น กำหนดไว้ว่าจะอ่านหนังสือก่อนนอน หรืออ่านตอนเช้าหลังตื่นนอน นอกจากทำให้อ่านจบเล่มแล้ว ยังทำให้เรามีสมาธิจากการอ่านเพิ่มขึ้นด้วยนะ

• ลองหาเพื่อนอ่านสักคน : หากการอ่านหนังสือคนเดียวเป็นเรื่องยาก ลองหาเพื่อนสักคนมาอ่านหนังสือด้วยกัน จะช่วยให้เพิ่มโอกาสให้เราอ่านหนังสือได้จบเล่มได้ง่ายขึ้น เพราะเราอาจอยากแลกเปลี่ยน หรือพูดคุยเกี่ยวกับประเด็นต่างๆ ในหนังสือ จนทำให้เรามีแรงจูงใจในการอ่านนั่นเอง

• วางโทรศัพท์ให้ไกลตัวเวลาอ่าน : สิ่งหนึ่งที่รบกวนการอ่านของเราคือเสียงแจ้งเตือนจากสมาร์ตโฟน ตั้งใจว่าจะตอบข้อความเพื่อนแปปเดียว รู้ตัวอีกทีเราก็นอนไถฟีดไปแล้วหลายชั่วโมง ดังนั้นเวลาอ่านหนังสืออย่าลืมตั้งโหมดห้ามรบกวน หรือวางไว้ในที่เอื้อมไม่ถึง และเมื่ออ่านจนถึงเวลาที่กำหนด จึงค่อยอนุญาตให้ตัวเองใช้มือถือ

หากทำทุกวิธีแล้วเราก็ยังไม่รู้สึกชอบหนังสือเล่มนี้อยู่ดี บางทีก็อาจถึงเวลาโบกมือบ๊ายบาย แล้วส่งต่อให้คนที่ต้องการเล่มนี้มากกว่านะ

อ้างอิง

researchgate.net

theatlantic.com

bordbia.ie

longtimelabel.com

apartmenttherapy.com

The post กองดองเต็มบ้าน อ่านไม่จบสักเล่ม ชวนดูเหตุผลว่าทำไมถึงไม่ควรปล่อยให้หนังสือสูญเปล่า พร้อมวิธีอ่านหนังสือให้จบเล่ม appeared first on a day magazine.

ชื่ออาหารเหล่านี้อาจเคยเป็นของโปรดใครบางคน แต่ทุกวันนี้กลับหากินยากขึ้นทุกที เชื่อว่าหลายคนก็คงมีเมนูโปรดในความทรงจำ ไม่ว่าจะเป็นรสชาติ วัตถุดิบที่เฉพาะตัว รวมถึงบรรยากาศ จนเมื่อเวลาผ่านไป เราอาจไม่ได้อยู่ในเมืองที่เติบโตมา หรือต้องโยกย้ายที่อยู่ จึงอาจทำให้ไม่ได้กินอาหารเหล่านี้ได้เหมือนเดิม

การไม่ได้กินเมนูที่น่าคิดถึง ไม่ใช่เพียงเพราะเราไม่ได้อยู่ในพื้นที่ที่คุ้นเคยเท่านั้น แต่ยังมีเหตุผลมากมายที่ทำให้เมนูอาหารเหล่านี้ค่อยๆ เลือนหายไป ไม่ว่าจะเป็นเพราะวัตถุดิบบางอย่างถูกปรับเปลี่ยน ตัดทอนให้น้อยลง หรือกระบวนการทำที่ซับซ้อน จึงทำให้รสชาติดั้งเดิมจึงค่อยๆ จางหายไปตามกาลเวลา   

ในโลกที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน การได้ลิ้มรสชาติที่แสนคุ้นเคยช่วยปลอบประโลมใจเราได้ไม่น้อย แถมยังมีประโยชน์ต่อสุขภาพและโลกของเราด้วย เพื่อให้รสชาติเหล่านี้ยังคงอยู่ เราเลยอยากชวนมาทำความเข้าใจว่าทำไมการกินอาหารท้องถิ่นจึงเป็นเรื่องสำคัญ แล้วเราจะทำยังไงเพื่อให้อาหารเหล่านี้จึงยังคงอยู่ต่อไปบ้าง

รสชาติที่คุ้นเคยช่วยปลอบใจในวันที่เหนื่อยล้า

แม้จะเป็นเมนูเดียวกัน แต่ก็ใช่ว่าจะมีรสชาติเหมือนกันทุกที่ นอกจากปริมาณเครื่องปรุงแล้ว ยังมาจากวัตถุดิบที่แตกต่างกันไปแต่ละท้องถิ่นด้วย ซึ่งทำให้อาหารมีรสชาติต่างกันออกไป 

ตัวอย่างที่น่าจะพอทำให้เห็นภาพชัดขึ้น อย่างแกงส้ม ที่แต่ละพื้นที่ก็มีสูตรและรสชาติเป็นเอกลักษณ์ของตัวเอง เช่น ภาคกลางที่มีการใส่ดอกแค มะละกอ กุ้งสด และปรุงรสให้เปรี้ยวด้วยมะขามเปียก ส่วนภาคใต้มักใช้ปลาทะเล บวกกับน้ำขมิ้น  จนได้แกงที่มีสีสันสีเหลือง และได้รสเผ็ดและเปรี้ยวเข้มข้นกว่า เรียกได้ว่าเป็นอาหารขึ้นชื่อของแต่ละท้องถิ่นนั้น 

อาหารไม่ใช่เพียงสารอาหารที่ให้พลังงานแก่ร่างกายเท่านั้น บางครั้งยังยึดโยงกับสังคมและวัฒนธรรมอย่างแยกไม่ออก เชอร์ลีย์ ติง (Shirley Ting) ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการและสุขภาพระดับโลก ได้อธิบายว่าอาหารมักเป็นด่านแรกที่ผู้คนจะได้เรียนรู้วัฒนธรรมของคนกลุ่มอื่น เพราะมันสามารถสะท้อนประวัติศาสตร์ และวิถีชีวิตที่แทรกมาอยู่ในอาหาร นั่นจึงทำให้อาหารที่เราคุ้นเคยมักทำให้เรารู้สึกอร่อยกว่าที่อื่น เพราะเต็มไปด้วยเรื่องราวที่แทรกซึมอยู่ในทุกอณูของอาหารจานนั้น

นอกจากอาหารจะเชื่อมโยงกับรากเหง้าของเราแล้ว เจสัน บราโว (Jason Bravo) ศาสตราจารย์ด้านการศึกษาด้านสุขภาพ ยังชี้ให้เห็นว่าอาหารที่เราคุ้นเคยมักมีส่วนทำให้เรารู้สึกดีทุกครั้งที่ได้กินด้วย เพราะเมื่อเราอารมณ์เสียหรือเครียด การเลือกอาหารที่คุ้นเคยหรือทําให้เรานึกถึงวัยเด็กของเรา มักทำให้เรานึกถึงความรักของคนที่เราผูกพัน ซึ่งความทรงจำนั้นอาจเชื่อมโยงเข้าด้วยกันด้วยรสชาติอาหาร และเมื่อกินเข้าไปเราอาจรู้สึกปลอดภัย และจิตใจสงบขึ้นได้ 

ดังนั้น จึงไม่แปลกเลยที่เรามักโหยหารสชาติที่เราคิดถึงอยู่บ่อยๆ อาหารที่ใช้ผักพื้นบ้าน เครื่องปรุงที่มีเฉพาะแถวบ้านโดยเฉพาะ สูตรที่สืบทอดต่อกันมา ต่างก็เป็นส่วนผสมสำคัญที่ทำให้อาหารในวัยเด็กของเรารสชาติอร่อยล้ำไม่เหมือนใคร แถมยังช่วยชุบชูใจเราได้ในวันที่เหนื่อยล้าได้อย่างดี

เหตุผลที่เราควรเลือกอาหารท้องถิ่น

อาหารท้องถิ่นเหล่านี้ไม่เพียงแต่ช่วยฮีลใจเท่านั้น แต่ยังมีประโยชน์ต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมของเราด้วย

ปัจจุบันการเข้าถึงอาหารไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป เพราะเพียงแค่เดินเข้าซูเปอร์มาร์เกตก็เจอสารพัดพืชผักจากทั่วสารทิศให้เราเลือกซื้อ แม้จะเป็นระยะทางใกล้บ้าน แต่ถึงอย่างนั้นก็ไม่ได้หมายความว่าของที่อยู่บนชั้นเหล่านี้จะเป็นอาหารท้องถิ่นเสมอไป แม้จะติดป้ายว่าเป็นวัตถุดิบ ‘Local’ หรือ ‘All-natural’ ก็ตาม แถมทุกวันนี้ความหลากหลายของอาหารยังลดลงเรื่อยๆ จนเหลือเพียงพืชผักไม่กี่ชนิดเท่านั้น ซึ่งทำให้อาหารท้องถิ่นค่อยๆ เลือนหาย และถูกดัดแปลงสูตรไป

ก่อนอื่นเราอยากชวนมาทำความเข้าใจก่อนว่าอาหารท้องถิ่นคืออะไรกัน ตามนิยามแล้วอาหารท้องถิ่น ถือเป็นคำที่มีความหมายค่อนข้างกว้าง และแตกต่างไปแต่ละพื้นที่ แต่หลักๆ แล้วมักหมายถึงอาหาร หรือวัตถุดิบที่มีระยะทางขนส่งจากผู้ผลิตถึงผู้บริโภคอยู่ภายในพื้นที่เดียวกัน หรือประมาณ 160 – 600 กิโลเมตร ขึ้นอยู่แต่ละประเทศ 

ปัจจุบันอาหารท้องถิ่นไม่ได้หาเจอได้ง่ายๆ เพราะมักถูกแทนที่ด้วยอาหารแปรรูป และพืชผักจากภาคการผลิตขนาดใหญ่ที่กระจายสินค้าไปทั่วประเทศ ดังนั้นอาหารที่เราพบเจอในซูเปอร์มาร์เกตจึงมักมาจากพื้นที่ห่างไกล อย่างการนำเข้าจากต่างประเทศ เพื่อนำมากระจายสินค้าให้คนส่วนใหญ่มากกว่า ทำให้พืชผักท้องถิ่นที่ปริมาณการผลิตไม่มากเข้าถึงได้ยากตาม

อย่างไรก็ตาม ในแง่ของผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมแล้ว การผลิตขนาดกลางและขนาดเล็กมักมีส่วนทำร้ายสิ่งแวดล้อมน้อยกว่า งานวิจัยโดยมหาวิทยาลัยไอโอวาสเตต พบว่าการผลิตระดับท้องถิ่นมีประโยชน์กับชุมชนและสิ่งแวดล้อมมากกว่า เมื่อเปรียบเทียบกับวิธีการผลิตขนาดใหญ่ในตลาดผักในซูเปอร์มาร์เกตปัจจุบัน

จากการประเมินด้วยเครื่องมือวัดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม (LCA) พบว่า การผลิตขนาดใหญ่ส่งผลต่อภาวะโลกร้อนมากกว่าการผลิตขนาดกลางและเล็กในทุกขั้นตอนการผลิต ตั้งแต่การเพาะปลูก การใช้เชื้อเพลิง บรรจุภัณฑ์ และการขนส่ง แถมผักในระบบขนาดใหญ่ยังต้องการน้ำมากกว่า เมื่อเทียบกับผักที่ปลูกในระบบขนาดเล็กและกลางที่ใช้เพียง 10% เท่านั้น

ด้วยระยะทางที่ไม่ไกลจากที่อยู่อาศัย จึงทำให้เราได้รับประโยชน์จากอาหารอย่างเต็มที่ เพราะพืชผักหรืออาหารเหล่านี้ไม่ต้องเดินทางไกลจากต่างประเทศ ด้วยเครื่องบินหรือรถไฟ ทำให้เราได้รู้ที่มาของอาหาร ได้ของที่สดใหม่กว่า แถมยังเป็นอาหารตามฤดูกาล รสชาติดีที่ไม่ต้องพึ่งพาสารเคมี

ดังนั้นการหันมาบริโภคอาหารท้องถิ่น นอกจากเราจะได้อาหารที่มีคุณค่าแล้ว ยังถือเป็นการอุดหนุนเกษตรกรท้องถิ่นให้มีรายได้เพียงพอ แถมยังอีกทางที่เราจะได้ช่วยสนับสนุนการผลิตที่รบกวนสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุดด้วยนะ

รวมวิธีที่ทำให้เราได้กินอาหารโลคัล

แม้เราจะรู้ว่าอาหารท้องถิ่นดีต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม แต่ถึงอย่างนั้นก็ไม่ใช่เรื่องง่ายที่เราจะเข้าถึงอาหารเหล่านี้ ไม่ว่าจะเป็นเพราะราคาที่สูงกว่าปกติ หรือแหล่งซื้อขายไม่ได้สะดวกเหมือนซูเปอร์มาร์เกตทั่วไป ดังนั้นเราจึงอยากชวนทุกคนมาลองหาวิธีอื่นๆ ที่ทำให้เรายังเข้าถึงอาหารท้องถิ่น ที่ทุกคนสามารถนำไปปรับใช้ได้ด้วยกัน 

ข้อมูลจาก Food Tank องค์กรไม่แสวงหาผลกำไรระดับโลกที่ทำงานด้านระบบอาหารเพื่อความยั่งยืน ได้ให้คำแนะนำไว้ ดังนี้

• ลองปลูกพืชผักสวนครัวกินเอง : ทุกวันนี้มีคนมากมายพร้อมให้ความรู้เรื่องการปลูกผักสวนครัวบนอินเทอร์เน็ต แถมยังมีอีกหลากหลายวิธีที่ให้เรานำไปปรับใช้ให้เหมาะกับตัวเอง เช่น การปลูกในคอนโด หรือแม้แต่การปลูกสำหรับคนเพิ่งเริ่มต้น โดยเราอาจจะลองเริ่มจากพืชต้นเล็กๆ ที่ใช้ได้เกือบทุกมื้ออาหาร เช่น ต้นหอม พริก หรือกระเทียม นอกจากจะช่วยให้เราได้เลือกวัตถุดิบที่ตรงใจแล้ว ยังลดการซื้อจากซูเปอร์มาร์เกตได้ด้วย 

• เลือกซื้อพืชผักตามฤดูกาล : วิธีนี้จะช่วยให้เราได้สนับสนุนเกษตรกรในพื้นที่ได้มากขึ้น โดยเราอาจจะต้องลองศึกษาข้อมูลเพิ่มอีกหน่อยว่าฤดูนี้มีผักผลไม้อะไรบ้าง เลือกเมนูอาหารที่มีพืชผักเหล่านี้เป็นส่วนประกอบ แล้วอย่าลืมเลือกซื้ออาหารเหล่านี้ที่จากแหล่งซื้อขายของเกษตรกรโดยตรง เช่น ตลาดสด ตลาดกลางสินค้าเกษตร ตลาดอตก. หรือแพลตฟอร์มออนไลน์อย่างเว็บไซต์ของไปรษณีย์ ถ้าเป็นไปได้ก็อย่าลืมเลือกให้ใกล้เคียงกับจังหวัดของตัวเอง เพื่อลดคาร์บอนฟุตพรินต์จากการขนส่งด้วยนะ

• ลองทำอาหารจากเมนูท้องถิ่น : หากรู้สึกคิดถึงเมนูที่เคยได้กินตอนเด็กๆ อย่าลืมลองติดต่อญาติผู้ใหญ่ที่บ้านเพื่อขอสูตรอาหาร หรือใช้วัตถุดิบจากผักพื้นบ้านให้มากขึ้น หรือหากต้องออกไปกินข้าวนอกบ้าน อาจจะลองมองหาร้าน Farm to Table ที่นำวัตถุดิบจากฟาร์มของเกษตรกรมาปรุงอาหารก็เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่น่าสนใจ เพราะเชฟที่นี่มักรวบรวมวัตถุดิบที่ได้จากฟาร์มมาสร้างสรรค์เมนูอาหาร ส่วนใหญ่จึงมักใช้พืชผักตามฤดูกาล และไม่จำเป็นต้องซื้อจากด้านนอกมา นอกจากจะช่วยให้เราได้ลิ้มรสชาติที่คิดถึงแล้ว บางครั้งยังอาจทำให้เราพบรสชาติใหม่ๆ ที่ไม่เคยเจอด้วย

• เลือกซื้อกับอาหารที่มีการค้าเป็นธรรม : อย่าลืมตรวจสอบที่มาของอาหารทุกครั้งว่าเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้มาจากการค้าที่เป็นธรรมหรือเปล่า เช่น ไม่กดราคาเกษตรกร หรือมีส่วนสนับสนุนชุมชน เพื่อให้เงินของเรามีส่วนช่วยเศรษฐกิจในท้องถิ่นจริงๆ 

ท้ายที่สุดหากเจอร้านอาหารรสชาติที่เราถูกใจ ใช้วัตถุดิบดั้งเดิมแท้ๆ อย่าลืมเข้าไปอุดหนุนเพื่อให้ร้านเหล่านี้ยังคงทำอาหารที่รักให้เราทานได้อีกนานๆ กันนะ

อ้างอิง

arts.ubc.ca

bmcc.cuny.edu

cals.iastate.edu

foodtank.com

The post เมนูอาหารที่น่าคิดถึง เมื่ออาหารท้องถิ่นที่มากกว่าความทรงจำ แต่ยังช่วยรักษาสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของเรา appeared first on a day magazine.

แต่นอกจากทางเลือกแรก ก็ยังมีคนอีกจำนวนไม่น้อยเลือกที่จะตื่นแต่เช้า ลุกขึ้นมาเตรียมอาหารเอง และพกข้าวกล่องจากบ้านไปทานในออฟฟิศ เพราะนอกจากจะคุมงบประมาณด้วยตัวเองแล้ว ยังเป็นวิธีดูแลสุขภาพ เพราะทำให้เราได้เลือกเมนู หรือปริมาณอาหารได้ดั่งใจอีกด้วย

เมื่อพูดข้าวกล่อง ก็อดที่จะพูดถึง ‘เบนโตะ’ หรือข้าวกล่องของญี่ปุ่นไม่ได้ เพราะถือเป็นหนึ่งในวัฒนธรรมที่ทำให้การพกข้าวกล่องกลายเป็นเรื่องพิเศษและมีเสน่ห์ขึ้นมา จนกลายเป็นคอนเทนต์เตรียมข้าวกล่องอย่างที่เราเห็นกันบ่อยๆ 

การเตรียมข้าวกล่องจึงไม่ใช่แค่เรื่องของความอิ่มท้องเท่านั้น แต่ยังสะท้อนถึงวิถีการกินที่ใส่ใจสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และความสัมพันธ์รอบตัวด้วย วันนี้เราเลยอยากชวนทุกคนไปรู้จักวัฒนธรรมการเตรียมข้าวกล่องของญี่ปุ่นกันให้มากขึ้น วัฒนธรรมนี้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมอย่างไร แล้วถ้าอยากเริ่มต้น มีเรื่องอะไรที่เราควรรู้ก่อนบ้าง

กว่าจะมาเป็นเบนโตะอย่างทุกวันนี้

หากจะมีชาติไหนจริงจังกับการทำข้าวกล่องมากที่สุดข้าวกล่องของคนญี่ปุ่นคงเป็นอันดับแรกๆ ที่หลายคนนึกถึง ด้วยหน้าตากล่องข้าวสีแดงอันเป็นเอกลักษณ์ นอกจากจะใส่ความครีเอตไว้เต็มกล่องแล้ว สารอาหารและความน่าทานอย่างครบถ้วน แต่รู้หรือเปล่าว่าการทำข้าวกล่องหรือ ‘เบนโตะ’ ของญี่ปุ่นไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นเร็วๆ นี้ แต่ยังมีประวัติศาสตร์อันยาวนานนับศตวรรษอีกด้วยนะ 

ข้าวกล่องแบบญี่ปุ่นย้อนกลับไปได้ไกลในสมัยคามาคุระ (1185 – 1333) ตอนนั้นข้าวกล่องไม่ได้มีเหมือนตาเหมือนที่เรารู้จักอย่างปัจจุบัน แต่เป็นกล่องข้าวเรียบง่ายที่มีเพียงข้าวและเครื่องเคียง 1 อย่าง เรียกว่า ‘เคียระเบน’ โดยนักรบซามูไรจะพกกล่องข้าวนี้ระหว่างการเดินทางที่ยากลำบาก 

แต่จุดเปลี่ยนอยู่ที่ช่วงสมัยเอโดะ (1603 – 1868) ที่มีหน้าตาคล้ายกับยุคปัจจุบัน โดยเป็นกล่องข้าวมีขนาดกะทัดรัด พ่อค้าแม่ค้า หรือคนทั่วไปสามารถพกออกไปงานเทศกาลกลางแจ้งได้ ทำให้ข้าวกล่องได้รับความนิยมในทุกชนชั้นของสังคมญี่ปุ่น นอกจากนี้ยังมีการออกแบบให้หลากหลายกว่าเดิม ทั้งขนาดและสไตล์ ตั้งแต่แบบที่ถือด้วยมือ ไปจนถึงกล่องที่ประณีตบรรจง เช่น มีที่ใส่ช้อนส้อมและตะเกียบ 

ปัจจุบันจุดเด่นของเบนโตะ คืออาหารที่หลากหลายอัดแน่นอยู่ในกล่อง เช่น ข้าว ปลาหรือเนื้อสัตว์ ผัก และของดอง และกลายเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมของคนญี่ปุ่นที่แทรกซึมอยู่ในชีวิตประจำวันอย่างแนบเนียน เราสามารถเห็นเบนโตะได้เกือบทุกที่ อย่างข้าวกล่องที่เสิร์ฟบนรถไฟและเครื่องบินในญี่ปุ่น โรงเรียน ออฟฟิศสำหรับคนทำงาน หรือปิกนิกในสวนสาธารณะ ส่วนใครที่ไม่มีเวลาว่างทำเอง ก็ยังสามารถหาซื้อได้ง่ายๆ ในร้านสะดวกซื้อ ซูเปอร์มาร์เก็ต หรือร้านที่ทำเบนโตะโดยเฉพาะ แม้ว่าหน้าตาและบริบทจะเปลี่ยนไปแค่ไหน แต่เบนโตะก็ยังคงได้รับความนิยมมายาวนาน เรียกว่าข้าวกล่องกับคนญี่ปุ่นเป็นของที่อยู่คู่กันเลยก็ว่าได้  

สารพัดเหตุผลที่เราควรพกข้าวกล่อง

ด้วยความที่ข้าวกล่องอยู่คู่กับคนญี่ปุ่นมาอย่างยาวนาน ทำให้การพกข้าวไปกินเองเป็นเรื่องธรรมดาที่พบได้บ่อยๆ ซึ่งข้อดีของการพกข้าวกล่องไปกินเอง ไม่เพียงแต่ได้เลือกของโปรดของตัวเองเท่านั้น แต่ยังเป็นวัฒนธรรมที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมได้อย่างดีอีกด้วย ไม่ว่าจะเป็น

การเลี่ยงฟูดเวสต์ 

การห่อข้าวไปกินเอง เราสามารถกำหนดและกะปริมาณที่เราต้องการได้ วันไหนอยากกินน้อยก็อาจจะเลือกใส่ของที่ไม่หนักท้องมาก ลดปริมาณลงสักหน่อย หรือวันไหนต้องการพลังมากขึ้น ก็อาจโปะข้าวเพิ่มอีกสักทัพพีก็ย่อมได้ เพราะเรามั่นใจแล้วว่าจะรับผิดชอบอาหารทั้งหมดนี้ไหว แถมการจัดอาหารในกล่องกะทัดรัดยังทำให้เราควบคุมปริมาณอาหารได้ดีอีกด้วยนะ

นอกจากนี้การจัดกล่องอาหารแบบญี่ปุ่นซึ่งมีความหลากหลาย ทั้งข้าว เนื้อสัตว์ ผักและผลไม้ ยังช่วยให้เราได้ใช้ของที่มีอยู่ในตู้เย็นอย่างคุ้มค่า เพราะของเหลือที่ค้างอยู่ในตู้แช่ เป็นหนึ่งในสาเหตุของขยะจากอาหาร จากข้อมูลของ Food Waste Hub พบว่าปริมาณขยะอาหารของคนไทยอันดับ 1 ราว 77% มาจากการบริโภคในครัวเรือน รองลงมา คือร้านอาหาร 12% และสถานศึกษา คิดเป็น 4% เท่านั้น ซึ่งสาเหตุส่วนใหญ่มักมาจากการจัดเก็บวัตถุดิบมากเกินไป ทำให้รับประทานไม่ทัน จนเกิดเป็นอาหารเหลือทิ้งจำนวนมากนั่นเอง

ลดการใช้พลาสติกใช้แล้วทิ้ง

อีกหนึ่งเหตุผลที่ทำให้การทำข้าวกล่องเป็นวิธีที่ดีสำหรับการลดขยะใช้แล้วทิ้ง เพราะกล่องข้าวสามารถใช้ซ้ำได้เรื่อยๆ โดยไม่ต้องใช้ถุงพลาสติกหลายชิ้น ลองคิดดูว่าหากเราต้องซื้ออาหารให้ได้สารอาหารครบถ้วน เราอาจต้องใช้พลาสติกอย่างน้อย 2 ชิ้น เช่น กล่องพลาสติกจากข้าวมื้อหลัก ถุงสำหรับใส่ผลไม้ หรือถ้วยน้ำจิ้มใช้แล้วทิ้งแถมมาอีกชิ้นหนึ่ง 

จากข้อมูลของสำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อมแห่งสหรัฐอเมริกา (EPA) ระบุว่าในปี 2560 มีการสร้างภาชนะและบรรจุภัณฑ์พลาสติกประมาณ 14.5 ล้านตันในสหรัฐอเมริกาเพียงประเทศเดียว โดยในจำนวนนี้มีเพียงไม่ถึง 13% เท่านั้นที่ถูกนำไปรีไซเคิล บรรจุภัณฑ์ส่วนใหญ่มาจากภาชนะแบบใช้ครั้งเดียวที่ใช้ขนส่งอาหารจากบ้านและร้านอาหาร 

สอดคล้องกับ Hubbub กลุ่มรณรงค์ด้านสิ่งแวดล้อม สํารวจพนักงานออฟฟิศในสหราชอาณาจักร 1,200 คน และมากกว่าครึ่งหนึ่งกล่าวว่าพวกเขาซื้ออาหารกลางวันแบบซื้อกลับบ้านมากกว่าเมื่อห้าปีก่อน ซึ่งก่อให้เกิดขยะประมาณ 276 รายการต่อคนต่อปี การเตรียมอาหารเองด้วยกล่องข้าว จึงเป็นอีกวิธีหนึ่งที่ช่วยลดปริมาณขยะจากพลาสติกใช้แล้วทิ้ง ซึ่งสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาวได้ 

มาเริ่มเตรียมข้าวกล่องแบบง่ายๆ กัน

วัฒนธรรมการพกข้าวกล่องญี่ปุ่นไม่ใช่เพียงแค่การเตรียมเพื่อให้อิ่มท้องเท่านั้น แต่บางครั้งยังเป็นสัญลักษณ์ของการดูแลเอาใจใส่ของคนใกล้ชิด อย่างคุณแม่หรือภรรยาด้วย จึงไม่แปลกที่ข้าวกล่องเหล่านี้มักมีสีสันและหน้าตาน่าทาน เพราะอยากให้คนที่ได้รับรู้สึกดีใจทุกครั้งที่ได้เปิดกล่องอาหารนั่นเอง

แต่ถึงแม้จะไม่ได้มีใครเตรียมให้ แต่เราก็สามารถเตรียมเบนโตะด้วยตัวเองแบบง่ายๆ ได้เหมือนกันนะ โดย savvytokyo สื่อด้านไลฟ์สไตล์ของญี่ปุ่นก็ได้รวบรวมเทคนิคการเตรียมข้าวกล่องที่เราสามารถนำไปปรับใช้กันได้ ดังนี้

ใช้ของดีในกล่องข้าว: ของดีที่ว่าไม่ได้หมายถึงวัตถุดิบราคาแพง แต่หมายถึงอาหารจากธรรมชาติเป็นหลัก เช่น ผลไม้ ผักตามฤดูกาล โปรตีนไขมันต่ำ นอกจากดีต่อสุขภาพแล้ว ยังสร้างขยะน้อยกว่าอาหารแปรรูปด้วย 

รักษาสมดุลในกล่องข้าว: สิ่งที่ทำให้เบนโตะน่าสนใจขึ้นมาจากความความหลากหลายในกล่องข้าว โดยคนญี่ปุ่นมักให้ความสำคัญอยู่ 4 ข้อหลักๆ คือสีสันที่ได้จากวัตถุดิบแตกต่างกัน 5 สี สารอาหารที่สมดุลไม่หนักแป้งหรือเนื้อสัตว์มากเกินไป นอกจากนี้ยังต้องมีความหลากหลาย เช่น อาหารปรุงสุก ของดิบ และของดอง สุดท้ายต้องมีรสชาติที่เข้ากัน ทั้งหมดนี้จะช่วยให้ข้าวกล่องกลายเป็นสิ่งที่ช่วยชุบชูใจในช่วงเวลาพักเที่ยงเราได้

เลือกวัตถุดิบตามคนกิน: ข้อดีของข้าวกล่องคือเราสามารถเลือกวัตถุดิบและอาหารที่เราอยากกินได้ หากเราทำเองก็คงไม่มีปัญหาอะไร เพราะเราสามารถกะปริมาณหรือเลือกเมนูที่ชอบได้เอง แต่สำหรับใครที่อยากทำให้คนอื่นด้วย อย่าลืมถามหรือสังเกตอีกฝ่ายด้วยนะ เช่น เด็กๆ อาจเลือกกินมากกว่าผู้ใหญ่ อาจจะแก้ปัญหาด้วยการเพิ่มความน่ารักขึ้น เช่น ตัดแตงกวาด้วยเครื่องตัดคุกกี้รูปดาว หรือบางคนไม่ชอบผักสด ก็อาจลองต้มให้นิ่ม ให้กินง่ายขึ้น ทั้งหมดนี้ก็เพื่อให้กล่องข้าวไม่มีอาหารเหลือทิ้งกลับมา 

ถึงแม้ข้าวกล่องที่เราทำอาจจะไม่ได้มีหน้าตาพิเศษ ก็คงไม่ใช่เรื่องใหญ่อะไร แค่เรามีความสุขกับอาหารที่เราเลือกเองก็พอแล้วนี่นา

อ้างอิง

foodwastehub.com

allabout-japan.com

savvytokyo.com

bbc.com

The post รู้จัก ‘เบนโตะ’ วัฒนธรรมข้าวกล่องของญี่ปุ่นที่สะท้อนความใส่ใจ และทำให้การเตรียมอาหารเป็นเรื่องน่าสนุกขึ้น appeared first on a day magazine.

เวลาเห็นใครบางคนแอบแวบออกไปเดินเล่นในวันที่ต้องการไอเดียอย่างเร่งด่วน อย่าเพิ่งรีบด่วนสรุปว่าพี่คนนั้น หรือน้องคนนี้แอบไปอู้งานนะ เพราะบางทีเขาอาจกำลังใช้ความคิดอยู่ก็ได้

แม้ว่านี่จะฟังดูเหมือนข้อแก้ตัวสำหรับคนที่ชอบแวบออกไปหาแรงบันดาลใจนอกโต๊ะทำงาน แต่อันที่จริงการเดินเล่นเป็นวิธีที่เหล่านักคิดผู้ยิ่งใหญ่ใช้กันมานานแล้ว อย่างฟรีดริช นีตซ์เช

 (Friedrich Nietzsche) นักปรัชญาที่ตั้งคำถามเกี่ยวกับเจตจำนงเสรีและการมีชีวิตอยู่ มักเดินวันละ 6 – 8 ชั่วโมงเพื่อใช้ความคิด จากนั้นจึงค่อยเขียนความคิดที่ได้ลงบนกระดาษภายหลัง

แต่เดี๋ยวก่อน ได้ยินแบบนี้แล้วอย่าเพิ่งอึ้ง จนล้มเลิกความคิดที่จะออกไปเดินเล่นนะ เพราะคนธรรมดาที่มีภาระอย่างเราๆ อาจไม่ต้องเดินถึงแปดชั่วโมงอย่างใครเขา แต่แค่ออกมาเดินเล่นเบาๆ สัมผัสสายลม แสงแดดรำไรในเมืองบ้างสักหน่อยก็ถือว่าได้ประโยชน์ไม่แพ้กันแล้ว

เมื่อการเดินเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับทุกคน แล้วจะมีวิธีไหนที่ทำให้เมืองกลายเป็นเมืองที่เดินได้สำหรับทุกคนได้บ้าง แล้วถ้าอยากเริ่มต้นเตร็ดเตร่ในเมืองควรทำยังไง

สารพัดประโยชน์ของการเดินเท้า

หลายคนอาจเคยได้ยินเคล็ดลับจากนักคิด หรือนักสร้างสรรค์ที่มักเผยเบื้องหลังของไอเดียเจ๋งๆ ว่าส่วนใหญ่แล้วมันมาแบบไม่ทันตั้งตัวในช่วงเวลาผ่อนคลาย อย่างการออกไปเดินเล่น ซึ่งการที่ไอเดียโผล่มาในช่วงเวลานี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่ยืนยันด้วยงานวิจัยจากสแตนฟอร์ดที่พบว่าการทอดน่องช่วยเพิ่มความคิดสร้างสรรค์ได้จริง เมื่อเทียบกับคนที่นั่งทำงานอยู่กับที่ 

แล้วเขาวัดความคิดสร้างสรรค์กันยังไงล่ะ? งานนี้ทดสอบกับผู้เข้าร่วม 176 คน เข้าร่วมการทดลอง 4 ครั้ง โดย 3 การทดลองแรก จะให้ผู้เข้าร่วมคิดหาวิธีใช้สิ่งของให้ได้ภายในเวลาที่กำหนด ซึ่งคำตอบต้องแปลกใหม่และใช้ได้จริงด้วย ผลปรากฏว่าผู้เข้าร่วมที่เดินสามารถคิดคำตอบได้เพิ่มขึ้นถึง 60% เมื่อเดินบนลู่วิ่งในร่ม

ส่วนการทดลองสุดท้าย ทดสอบการใช้ความคิดที่ซับซ้อนขึ้น อย่างการให้ผู้เข้าร่วมสามารถเปรียบเปรยเหตุการณ์ที่มีความรู้สึกคล้ายกับโจทย์ เช่น โจทย์คือ ‘มีคนขโมยของจากตู้เซฟ’ อาจเทียบได้กับ ‘ทหารที่เป็น PTSD’ แต่ไม่เท่ากับ ‘ไม่มีเงินในกระเป๋า’ ผลลัพธ์พบว่าคนที่เดินนอกอาคารสามารถให้คำตอบที่ถูกต้องได้ถึง 100% อย่างน้อย 1 คำตอบ ในขณะที่กลุ่มคนที่นั่งในอาคารทำได้เพียง 50% เท่านั้น เรียกได้ว่าการออกมาเดินเล่นช่วยให้สมองเราทำงานได้ไหลลื่นขึ้นจริง

นอกจากการเดินช่วยเรื่องความคิดสร้างสรรค์แล้ว ยังเป็นกิจกรรมที่จำเป็นสำหรับมนุษย์ทุกคนด้วย แอนนาเบล สตรีตส์ (Annabel Streets) ผู้เขียน The Walking Cure หนังสือที่ชวนให้คิดถึงการเดิน เธออธิบายว่า มนุษย์ถูกออกแบบมาเพื่อเดิน ไม่ใช่แค่เดินเล่นในวันที่อากาศดีเท่านั้น แต่เราจำเป็นต้องเดิน เพราะมันช่วยกระตุ้นการผลิตสารเคมีในร่างกายที่นักวิทยาศาสตร์เรียกว่า ‘โมเลกุลแห่งความหวัง’ ซึ่งมันช่วยเสริมพลังชีวิต นอกจากนี้ตามทฤษฎีวิวัฒนาการแล้ว การเคลื่อนไหวกลางแจ้งเคยเป็นกลไกเอาตัวรอด เพราะสมองเราต้องคอยจดจำว่าตำแหน่งที่ตั้ง หรือทิศทางให้ได้ เพื่อหาทางหนีทีไล่เวลาที่เกิดอันตราย ดังนั้นการได้ออกมาเดินเล่น สังเกตสิ่งต่างๆ รอบตัวจึงช่วยให้เรารู้สึกผ่อนคลายขึ้นได้

เดินเล่นอย่างสบายใจด้วยเมืองที่เป็นมิตรกับคนเดินเท้า

แม้จะรู้ว่าการเดินเล่นมีประโยชน์ต่อความคิดสร้างสรรค์ แต่ก็ใช่ว่าทุกเมืองจะเอื้อให้ทุกคนเดินได้จริง เพราะ เมื่อย้อนกลับมามองดูเมืองที่เราอยู่ ที่มักเต็มไปด้วยตึกระฟ้า ไร้พื้นที่หลบแดด หรือถนนที่ให้รถยนต์เป็นใหญ่ สิ่งเหล่านี้ต่างเป็นอุปสรรคต่อการเดินเท้า แม้จะอยากก้าวขาด้วยตัวเองแค่ไหน แต่ถ้าเจอสภาพแวดล้อมแบบนี้เข้าไป ก็อดใจไม่ไหวที่ต้องเรียกพี่วินมอเตอร์ไซค์ทุกที 

แต่ถึงอย่างนั้นก็ไม่ได้แปลว่าสภาพแวดล้อมเช่นนี้จะขวางกั้นไม่ให้เราเดินเท้าก้าวออกมาจากบ้านนี่นา แม้จะยอมรับว่าบางครั้งเมืองไม่ได้น่าพิสมัย แต่มนุษย์เราก็ยังจำเป็นต้องเดินอย่างเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้นการออกแบบเมืองหลายๆ แห่งจึงมีแนวคิด ‘เมืองเดินได้’ (Walkable Cities) หรือเมืองที่เป็นมิตรกับคนเดินเท้ามากขึ้น

แนวคิดที่ว่าไม่ได้หมายถึงการกำจัดรถยนต์ออกไปจากเมืองทั้งหมด แต่คือการสร้างสมดุลระหว่างคนเดินเท้า นักปั่นจักรยาน ระบบขนส่งสาธารณะ และรถยนต์ส่วนตัวอย่างพอดี 

หัวใจสำคัญคือการออกแบบให้ผู้คนมีทางเลือกที่หลากหลาย ไม่ต้องพึ่งพาแค่รถยนต์เพื่อเดินทางไปสถานที่ต่างๆ ดังนั้นเมืองที่เดินได้จึงมักพยายามออกแบบให้แหล่งอำนวยความสะดวก เช่น ร้านค้า โรงเรียน ที่ทำงาน หรือขนส่งสาธารณะ สามารถเดินถึงกันได้ภายใน 15 นาที ตัวอย่างเมืองเดินจากทั่วโลก เช่น ฮ่องกง ปารีส ลอนดอน อัมสเตอร์ดัม หรือโคเปนเฮเกน

ประโยชน์ของเมืองเดินได้ยังเป็นการลดมลพิษที่เห็นผลได้ชัดเจนอีกด้วย เพราะการลดใช้รถยนต์ จะช่วยลดการปล่อยมลพิษจากรถยนต์และการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ข้อมูลจากสำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อมแห่งสหรัฐอเมริกา (EPA) พบว่าขนส่งถือเป็นการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากที่สุด ดังนั้นการลดการใช้รถยนต์นอกจากจะช่วยให้เมืองเย็นลง คุณภาพอากาศดีขึ้น แถมยังช่วยลดเสียงรบกวนจากรถ ซึ่งทำให้คนในเมืองรู้สึกสงบขึ้นได้

เมื่อสภาพแวดล้อมดี ก็ส่งผลต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิตของเราเช่นกัน โดยการเปลี่ยนให้เป็นเมืองเดินได้ ยังมีข้อดีอีกหลายข้อ ไม่ว่าจะเป็นความปลอดภัยบนท้องถนน สร้างความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนมากขึ้น หรือด้านเศรษฐกิจ เพราะไม่จำเป็นต้องซื้อรถยนต์ หรือช่วยให้ร้านค้าในเมืองค้าขายดีขึ้น ซึ่งนำไปสู่การต่อยอดให้การท่องเที่ยวคึกคักมากขึ้นตาม

จะเห็นว่าการเดินเล่นจึงไม่ใช่แค่เรื่องของใครคนใดคนหนึ่งเท่านั้น แต่ยังเป็นเรื่องใหญ่ที่คนที่มีอำนาจบริหารต้องให้ความสำคัญ เพราะการออกแบบเมืองให้เหมาะสม อย่างเมืองเดินได้จะช่วยให้ทุกคนสามารถใช้ชีวิตได้อย่างอิสระมากขึ้น

มาเดินเล่นในเมืองให้สนุกขึ้นกัน!

เมื่อการเดินเตร็ดเตร่ในเมืองมีข้อดีมากมาย ไม่แปลกที่หลายคนจะตกหลุมรักการกิจกรรมนี้ระหว่างท่องเที่ยวในเมืองต่างๆ เพราะเป็นวิธีหนึ่งที่ทำให้เราได้รู้จักผู้คนและเมืองนั้นได้ง่ายที่สุด

แต่นอกจากการออกไปเดินเล่นในเมืองท่องเที่ยวแล้ว ระแวกบ้านที่เราอาศัยอยู่ก็อาจมีสิ่งน่าสนใจซุกซ่อนอยู่ก็ได้นะ วันนี้เราเลยรวมเคล็ดลับการเดินเล่นจากจอร์แดน ฟิชเชอร์ สมิธ (Jordan Fisher Smith) อดีตเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่าและผู้เขียนหนังสือ Nature Noir มาฝากสำหรับใครที่อยากเริ่มต้นเดินเล่นในเมืองกัน 

เดินช้าๆ : สำหรับบางคนอาจเคยชินกับการใช้ชีวิตในแต่ละวันอย่างเร่งรีบ ไหนจะต้องรีบตื่นแต่เช้าเพื่อไปทำงาน ทำงานเพื่อให้ทันเดดไลน์ หรือเร่งรีบประสบความสำเร็จจนไม่มีเวลาได้อยู่กับตัวเอง แต่การเดินจะช่วยให้เราได้มองสิ่งต่างๆ ช้าลง ได้ฝึกหายใจตามจังหวะที่เท้าลงแต่ละก้าว และดื่มด่ำกับช่วงเวลาตรงหน้าได้มากขึ้น ดังนั้นอย่าลืมเลือกช่วงเวลาที่เราสบายใจ หรือในวันที่อากาศไม่ร้อนเกินไปเพื่อออกไปเดินเล่นกันนะ

เลือกทางเดินที่สะดวกใจ: ข้อดีของการเดินคือเราสามารถเลือกทำเมื่อไหร่ก็ได้ อาจไม่จำเป็นถึงขนาดต้องวางแผนล่วงหน้านาน แต่อาจลองเวลาสั้นๆ หลังเลิกงานเดินออกจากออฟฟิศ เดินเล่นในหมู่บ้าน หรือสำรวจในระแวกบ้านที่ไม่เคยไปมาก่อน ไม่แน่ว่าอาจทำให้เราค้นพบร้านลับๆ ที่ยังไม่ถูกค้นพบก็ได้

เดินเล่นกับคนอื่นๆ: แน่นอนว่าไม่ใช่ทุกคนจะรู้สึกสนุกกับการเดินเล่นคนเดียว เพราะการเดินมันไม่ค่อยมีอะไรให้ทำมากนี่นา ดังนั้นหากเราจะลองรวมแก๊ง ชวนเพื่อนรู้ใจมาเดินเป็นเพื่อนกันก็ทำให้การเดินทอดน่องครั้งนี้สนุกไปอีกแบบ นอกจากนี้การพูดคุยแลกเปลี่ยนระหว่างเดินก็อาจทำให้เราสังเกตเห็นสิ่งอื่นๆ ที่ไม่เคยรู้มาก่อน หรือหากใครมีโอกาสได้ไปท่องเที่ยวต่างเมือง การจองทัวร์เดินกับไกด์ท้องถิ่นก็เป็นอีกทางที่เราจะได้เรียนรู้วิถีชีวิต ประวัติศาสตร์ หรือเมนูอาหารลับๆ จากเจ้าถิ่นด้วยนะ

เตรียมตัวก่อนจะหลงทาง: หากวันไหนตั้งใจจะเดินเล่นในเส้นทางที่ไม่คุ้นเคยมาก่อน ก็อาจเป็นไปได้ที่เราอาจจะหลงทางได้ แม้ข้อดีจะทำให้เราได้เจอสิ่งใหม่ๆ แต่การหลงทางก็อาจทำให้เรารู้สึกกังวลได้เหมือนกัน ดังนั้นอย่าลืมศึกษาเส้นทางก่อน เตรียมของที่จำเป็นไว้ เช่น แบตเตอรีสำรอง ขวดน้ำ หรือเงินสดฉุกเฉิน นอกจากนี้อย่าลืมสังเกตสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นรอบตัวด้วยนะ เพื่อให้เรากลับสู่เส้นทางหลักได้อย่างปลอดภัย และได้รับประสบการณ์ดีๆ กลับมา

แล้วถ้าวันไหนมีเรื่องคิดมากจนหนักใจ อย่าลืมออกไปเดินเล่นข้างนอกกันนะ

อ้างอิงจาก

news.stanford.edu

theguardian.com

seasidesustainability.org

psyche.co

planradar.com

The post ‘คิดงานไม่ออก ให้ออกไปเดินเล่น’ เมื่อเมืองที่อนุญาตให้เราได้เดินไม่ใช่แค่กระตุ้นความคิด แต่ยังเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม appeared first on a day magazine.

ทั้งที่ตั้งใจแน่วแน่เดือนนี้จะต้องเก็บเงินให้ได้ ถึงกับสัญญากับตัวเองดิบดีว่าไม่ออกไปไหนเกินจำเป็น เพื่อจะได้ไม่ต้องเสียเงินไปเปล่าๆ แต่กลายเป็นว่าแม้จะนั่งไถฟีดอยู่ที่บ้าน ใช้เวลาบนโซเชียลฯ มากเท่าไหร่ ก็ยิ่งมีของที่อยากได้เพิ่มขึ้นเท่านั้น 

ไม่ว่าจะเลื่อนไปฟีดไหนก็เจอแต่ของที่ดูเหมือนจำเป็น ไหนจะกระเป๋าน่ารักๆ ที่อินฟลูฯ คนนั้นใช้ ลิปรุ่นลิมิติดต้องรีบเก็บ หรือแกดจิตชิ้นนี้ที่ช่วยให้ชีวิตง่ายขึ้นก็น่าสนใจ พอรู้ตัวอีกทีก็เผลอเก็บโค้ด จ่ายเงินเสร็จสรรพ เสียเงินให้กับคำว่าของมันต้องมี ทั้งๆ ที่ยังไม่ออกจากบ้านสักก้าว

ไหนๆ เสียเงินไปแล้วก็หวังใจว่าอย่างน้อยก็น่าจะทำให้รู้สึกสบายใจ แต่กลายเป็นว่าตัวเองกลับยิ่งรู้สึกผิดและเครียดกว่าเดิม เพราะของที่ซื้อมาบางครั้งก็ไม่ใช่สิ่งที่เหมาะกับเราสักนิด ลงเอยก็ได้ไปอยู่ในกล่องเก่าเก็บเหมือนชิ้นที่ผ่านๆ มา นอกจากไม่ได้ใช้งานแล้ว เงินเก็บยังน้อยลงทุกทีด้วย

ในยุคที่ทุกอย่างเชื่อมโยงถึงกัน การจะเลิกเสพโซเชียลไปเลยดูจะเป็นทางเลือกที่เป็นไปไม่ได้ แล้วเราจะมีวิธีไหนบ้างที่จะสามารถลดสิ่งล่อตาล่อใจบนโลกออนไลน์ เพื่อไม่ให้เราตัดสินใจชั่ววูบได้อีก

เพราะโซเชียลมีเดียทำให้เราจับจ่ายมากขึ้น?

จริงอยู่ที่การระงับกิเลสเป็นความสามารถส่วนบุคคล บางคนอาจมีภูมิต้านทานต่อสิ่งล่อตาล่อใจยากกว่าก็ไม่ใช่เรื่องแปลก แต่ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าสิ่งที่เราเสพอยู่ทุกวันก็มีผลต่อการตัดสินใจไม่น้อย นั่นจึงทำให้บางคนแม้จะยับยั้งชั่งใจเก่งแค่ไหน ก็อาจเคยตัดสินใจซื้อของด้วยอารมณ์ชั่ววูบ 

รู้ตัวอีกทีก็มีพัสดุมาวางอยู่หน้าบ้านเรียบร้อย

การพ่ายแพ้ต่อสิ่งของบนอินเทอร์เน็ตเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นกับคนส่วนใหญ่เช่นกัน จากผลการสำรวจของ Charles Schwab Corporation หรือบริษัทให้บริการด้านการเงินรายใหญ่ของอเมริกา พบว่าเกือบครึ่ง หรือ 49% ของคนมิลเลนเนียล บอกว่าโซเชียลมีเดียมีอิทธิพลต่อการใช้เงินของตัวเอง นอกจากนี้ 48% ยังบอกอีกว่าพวกเขามักใช้เงินเกินตัวไปกับการเที่ยวเล่นกับเพื่อน ไม่ว่าจะเป็นการกินข้าวนอกบ้านหรือการท่องเที่ยว

ส่วนสาเหตุที่ทำให้ชาวมิลเลนเนียมต้องจับจ่ายเงินมากขึ้น เทอร์รี คัลเซน (Terri Kallsen) รองประธานบริหารและหัวหน้าฝ่ายบริการนักลงทุนของ Schwab ได้อธิบายไว้ว่าเป็นเพราะความรู้สึก ‘FOMO’ (Fear of Missing Out) หรือความกลัวจะพลาดสิ่งที่กำลังเป็นกระแส ถูกกระตุ้นในโซเชียลมีเดียรุนแรงกว่าที่ผ่านมา จนกลายเป็นแรงกดดันที่ทำให้หลายคนใช้จ่ายเงินมากขึ้น 

ซึ่งหากปล่อยให้แรงกดดันทางสังคมนี้มีอิทธิพลเหนือเรามากๆ เข้า ก็อาจส่งผลต่อการเงินในระยะยาวได้

แม้ความรู้สึก FOMO จะอยู่คู่กับสังคมมนุษย์มานานแล้ว แต่การมีโซเชียลมีเดียยิ่งทำให้ความรู้สึกนี้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น เพราะนอกจากเราจะได้เห็นไลฟ์สไตล์เพื่อนหรือคนรอบข้างแล้ว เรายังติดตามอินฟลูเอนเซอร์อีกหลายคน ซึ่งส่วนใหญ่แล้วมักมาพร้อมกับการโฆษณาหรือรีวิวสินค้า สังเกตได้จากคำพูดที่เรามักได้ยินบ่อยๆ อย่าง “สีนี้หมดเร็วมาก” “รีบซื้อก่อนจะหมด” หรือ “ตอนแรกก็เฉยๆ แต่ตอนนี้ขาดไม่ได้” จนทำให้เรารู้สึกไม่อยากพลาด เพราะกลัวว่าตัวเองอาจไม่เป็นส่วนหนึ่งของสังคมรอบข้าง จนตัดสินใจซื้อของชิ้นนั้นรวดเร็วขึ้น แม้สุดท้ายจะตามมาด้วยความรู้สึกผิด หรือลิสต์สิ่งของที่อยากได้ยาวขึ้นเรื่อยๆ ก็ตาม

ความกลัวที่จะพลาดสิ่งที่เป็นกระแสจากโซเชียลมีเดีย จนต้องเผลอจับจ่ายเกินตัว จึงเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้คนรุ่นใหม่รู้สึกเครียดมากขึ้น ผลสำรวจจาก EY บริษัทตรวจสอบบัญชีระดับโลก พบว่ามากกว่าครึ่ง หรือ 52% ของคนเจน Z รู้สึกกังวลอย่างมากที่มีเงินไม่เพียงพอ นอกจากนี้มากกว่า 1 ใน 3 หรือ 39% บอกว่ากังวลเกี่ยวกับการตัดสินใจผิดเรื่องการเงิน

จากผลสำรวจแสดงให้เห็นว่าคนรุ่นใหม่ให้ความสำคัญเกี่ยวกับเรื่องการเงินอย่างจริงจัง เนื่องจากกำลังรู้สึกไม่มั่นคง อย่างไรก็ตามการอยู่ท่ามกลางสังคมที่คอยบอกว่าเรายังขาดอะไร หรืออย่าพลาดอะไร ก็อาจทำให้เราเผลอจ่ายเงินออกไปแบบไม่ทันรู้ตัว เงินที่ควรใช้จ่ายกับสิ่งจำเป็น ถูกใช้ไปกับของที่ไม่ได้อยากได้จริงๆ แต่มีไว้เพื่อให้ตามทันคนอื่น จนกลายเป็นสะสมเป็นความเครียดเรื่องเงินไม่รู้จบ

จากการใช้จ่ายตามอารมณ์ถึงสิ่งแวดล้อม

ความรู้สึกผิดหลังจากที่เผลอกดสั่งซื้อไปโดยอารมณ์ชั่ววูบอาจเป็นเพียงผลกระทบปลายทาง ในภาพใหญ่การใช้สินค้ามากเกินความจำเป็นยังเกี่ยวข้องกับระบบ ซึ่งไม่ได้ส่งผลแค่ระดับบุคคล แต่ยังสร้างปัญหาต่อสิ่งแวดล้อมตามมาด้วย 

ลอร่า ฟ็อกซ์ (Laura Fox) ทนายความด้านสิ่งแวดล้อมและนักวิชาการวิจัยจาก Yale Law School อธิบายว่าการบริโภคมากเกินไปเกี่ยวข้องกับระบบทุนนิยม และความก้าวหน้าของเทคโนโลยีที่ทำให้ผลิตได้มากขึ้นและราคาถูกลง ซึ่งช่วยให้ธุรกิจเติบโตและทำขายได้มากขึ้น 

นอกจากนี้ยังมีรางวัลมากมายสำหรับคนที่บริโภคมากเกิน ไม่ว่าจะเป็นความรู้สึกดี ถูกยอมรับ หรือช่องทางสร้างรายได้ จากการโฆษณาบนแพลตฟอร์มออนไลน์ นั่นเลยทำให้หลายคนซื้อสิ่งของมากกว่าความต้องการ

ดังนั้น เมื่อมีการบริโภคมากเกิน นั่นหมายความว่าในทางตรงข้ามฝั่งผู้ผลิตเองก็ต้องผลิตให้มากขึ้น เพื่อให้เพียงพอต่อความต้องการและสร้างกำไรด้วย ซึ่งตามมาด้วยการใช้ทรัพยากรจำนวนมาก จนก่อให้เกิดมลพิษด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น

• ปัญหาขยะ: มีการคาดการณ์ว่าภายในปี 2050 ขยะทั่วโลกอาจจะเพิ่มขึ้นเกือบ 70% หรือ 3.40 พันล้านตันต่อปี ซึ่งหมายความว่าในประเทศที่ยังมีการจัดการขยะไม่เพียงพอ อย่างประเทศที่มีรายได้น้อยถึงปานกลางอาจต้องเจอกับปัญหามลพิษจากการเผาขยะ หรือปล่อยให้เน่าเปื่อยในที่โล่งแจ้ง
• การใช้ทรัพยากรมากเกิน: สินค้าที่เราซื้อทุกชิ้นต่างต้องใช้ทรัพยากรทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็นต้นไม้สำหรับกระดาษ โลหะสำหรับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ หรือเชื้อเพลิงจากฟอสซิลสำหรับพลาสติก ซึ่งการใช้ทรัพยากรเหล่านี้มากเกินไป ก็เป็นการเร่งให้หมดเร็วขึ้น
• การปล่อยมลพิษ: มลพิษที่เกิดจากผลิตภัณฑ์และการผลิต ไม่ว่าจะเป็นคาร์บอน พลาสติก อิเล็กทรอนิกส์ และสารพิษปนเปื้อน นอกจากจะส่งผลต่อสัตว์ที่อยู่ในธรรมชาติแล้ว สุดท้ายก็ยังส่งผลต่อสุขภาพมนุษย์ด้วย ไม่ว่าจะเป็นโรคทางเดินหายใจ มะเร็ง หรือความผิดปกติระบบประสาท แถมยังมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของโลกด้วย

แม้ว่าการตัดสินใจเล็กๆ ของเราจะส่งผลกระทบอย่างยิ่งใหญ่ต่อสิ่งแวดล้อม แต่แน่นอนว่าการผลักภาระมาที่ผู้บริโภคอย่างเดียวคงจะไม่สมเหตุสมผลเท่าไหร่ เพราะปัญหาเหล่านี้อาจไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยคนธรรมดาเพียงไม่กี่คน แต่ภาครัฐก็ต้องเข้ามามีส่วนร่วมเรื่องนี้ด้วย 

โดยสิ่งที่ภาครัฐทำได้ เช่น การแก้กฎหมายจูงใจให้ผู้คนใช้พลังงานยั่งยืน หรือสร้างแคมเปญเพื่อลดการบริโภคมากเกินไป ซึ่งการที่ภาครัฐให้ความสำคัญอย่างจริงจัง จะทำให้สังคมเริ่มขยับตามได้ง่ายขึ้น 

แต่นอกจากการแก้ที่ระบบแล้ว ก็ยังมีสิ่งที่เราทำได้อยู่ด้วยเช่นกัน อย่างการเลือกซื้ออย่างมีสติ ลองถามตัวเองว่าเราต้องการสิ่งนั้นจริงหรือเปล่า หากต้องรออีก 1 วัน หรือ 1 สัปดาห์เรายังอยากได้อยู่ไหม 

หรือการทำให้การใช้จ่ายเงินยุ่งยากมากขึ้น เช่น การไม่ผูกบัตรเครดิตกับแอปชอปปิง หรือใช้จ่ายเฉพาะเงินสดเท่านั้น ก็ช่วยทำให้เราใช้จ่ายอย่างมีสติมากขึ้น นอกจากนี้ยังอาจลองปรับอัลกอริทึมฟีดของตัวเอง ด้วยการไม่พยายามคลิกเข้าไปดูสินค้าบ่อยๆ เพื่อไม่ให้สินค้าเหล่านี้โผล่มาในไทม์ไลน์ของเราอีก

สุดท้ายอย่าลืมบอกตัวเองเสมอด้วยนะ ว่าสิ่งที่เราเห็นบนโซเชียลมีเดียอาจไม่ใช่ความจริงเสมอไป สิ่งที่เราเห็นว่าดี ความจริงแล้วอาจไม่ใช่สิ่งที่เราต้องการ เช่น หากเราที่เป็นคนชอบอยู่บ้าน ก็อาจไม่จำเป็นต้องมีรองเท้ารุ่นใหม่ทุกรุ่นก็ได้นี่นา 

สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการพยายามรู้จักตัวเองเข้าไว้ เพื่อให้เราตัดสินใจได้ง่ายขึ้นว่าสิ่งที่เราต้องการจริงๆ คืออะไร มากกว่าการไล่ตามตัวตนของคนอื่น 

อ้างอิงจาก

aboutschwab.com

incharge.org

ey.com

greenly.earth

sentientmedia.org

The post ‘ยิ่งเสพติดคอนเทนต์ ยิ่งอยากซื้อของ’ ชวนดูเหตุผลที่ทำให้เรามีลิสต์ของที่อยากได้เก็บไว้ในตะกร้าเพิ่มขึ้นไม่รู้จบ appeared first on a day magazine.