อินเทอร์เซ็กซ์ (intersex) เป็นเงาของกลุ่มตัวอักษรย่อ LGBTQIA มาโดยตลอดก่อนปี1990 เรื่องราวของอินเทอร์เซ็กซ์ถูกจำกัดอยู่ในวงแคบผ่านวาทกรรมทางการแพทย์มีงานวิจัยที่คำนวณสัดส่วนคร่าวๆว่ามีจำนวนคนที่เป็นอินเทอร์เซ็กซ์เพียง 1 คน จากจำนวนเด็กเกิดใหม่ 2,000 คน
ตั้งแต่ปี1950 หมอจะแจ้งว่าอินเทอร์เซ็กซ์เป็นความผิดปกติทางเพศที่ควรได้รับการ ‘แก้ไข’พ่อแม่ควรเก็บเรื่องนี้เป็นความลับไม่ควรบอกให้ใครรู้แม้กระทั่งตัวเด็กเองเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาอินเทอร์เซ็กซ์มักผ่านการผ่าตัดนับครั้งไม่ถ้วนในวัยเยาว์เพื่อปรับปรุง ‘ความบกพร่อง’นี้
อินเทอร์เซ็กซ์ในภาพจริง vs อินเทอร์เซ็กซ์ในภาพจำ
อินเทอร์เซ็กซ์คือบุคคลที่มีอวัยวะเพศและ/หรือโครงสร้างทางกายภาพที่เกี่ยวข้องกับการสืบพันธุ์แตกต่างไปจากเพศชายและเพศหญิงอินเทอร์เซ็กซ์ไม่ได้มีรูปแบบชัดเจนตายตัวเหมือนกันทุกคนดีกรีความแตกต่างกระจัดกระจายหลายเฉดสีเช่น
อินเทอร์เซ็กซ์อาจเกิดมามีอวัยวะภายนอกเป็นเพศหญิงแต่ด้วยโครโมโซม XY ทำให้มีอัณฑะอยู่ภายในแทนที่จะเป็นรังไข่และไม่มีมดลูก
อินเทอร์เซ็กซ์อาจเกิดมาพร้อมโครโมโซมเพศหญิงและมีอวัยวะภายในแบบเพศหญิงแต่คลิตอริสขนาดใหญ่ยื่นออกมาจนดูเหมือนอวัยวะเพศชายหรือในบางกรณีช่องคลอดก็ปิด ทำให้กายภาพภายนอกดูไม่เหมือนเพศหญิง
อินเทอร์เซ็กซ์อาจจะเกิดมาพร้อมโครโมโซมเพศชายแต่อวัยวะเพศเล็กและถุงอัณฑะถูกแบ่งออกมาในลักษณะที่ดูเหมือนแคมของเพศหญิง
ความเชื่อผิดๆที่อินเทอร์เซ็กซ์ไม่ปลื้มคือ อินเทอร์เซ็กซ์มีทั้งอวัยวะเพศชายและอวัยวะเพศหญิง
จากความจริงทางการแพทย์สู่ความจริงของเนื้อตัวและร่างกาย
เหตุการณ์หลังปี1990 เป็นจุดเปลี่ยนผ่านสำคัญสำหรับอินเทอร์เซ็กซ์นักวิทยาศาสตร์สายสตรีนิยมชื่อAnne Fausto-Sterling ตีพิมพ์บทความทางวิชาการที่ยอมรับการมีอยู่ของอินเทอร์เซ็กซ์ในสังคมสร้างแรงขับเคลื่อนจนเกิดการจัดตั้ง The Intersex Society of North America (ISNA) หรือสมาคมอินเทอร์เซ็กซ์แห่งทวีปอเมริกาเหนือขึ้นในปี1993 การก่อตั้งสมาคมฯ อย่างเป็นทางการกระตุ้นให้อินเทอร์เซ็กซ์หลายคนกล้าออกมาแบ่งปันประสบการณ์ลดความรู้สึกโดดเดี่ยวลงไปบ้างแต่วงสนทนาก็ยังคับแคบอยู่เพียงแค่ในทวีปอเมริกาเหนือตามชื่อสมาคม
ข้ามมาอีกซีกโลกประเทศออสเตรเลียเริ่มตื่นตัวเรื่องอินเทอร์เซ็กซ์ช่วงหลังปี 2000 เหตุการณ์หนึ่งที่จุดประกายความสนใจของสังคมคือ คดีสะเทือนขวัญที่รัฐนิวเซาท์เวลส์ในปี 2010 Kathleen Worrall ถูกศาลพิพากษาว่ามีความผิดฐานฆาตกรรมน้องสาวตัวเองที่เปลี่ยนรหัส Wi-Fi ที่บ้านแล้วไม่ได้บอกให้ทราบข่าวหลายสำนักรายงานว่าแคทลีนมีความผิดปกติทางอารมณ์ของขึ้นง่ายเพราะหยุดกินยาที่หมอสั่งเพื่อรักษาอาการ congenital adrenal hyperplasia (CAH) ซึ่งอาการ CAH นี้เป็นองค์ประกอบสำคัญ 1 ใน 5 ที่ส่งสัญญาณว่าแคทลีนอาจจะเป็นอินเทอร์เซ็กซ์คดีนี้เป็นที่สนใจของสังคมนักข่าวกรูกันไปสัมภาษณ์ขอความเห็นทางการแพทย์แต่กลับละเลยความเป็นไปได้เรื่องฮอร์โมนที่มีผลต่อพฤติกรรมความรุนแรงในอินเทอร์เซ็กซ์นักกิจกรรมด้านอินเทอร์เซ็กซ์ที่พยายามตั้งข้อสังเกตก็รอเก้อหน้าแห้งกันไป
กรณีของแคทลีนเปิดประเด็นถกเถียงเรื่องภาพแทนของอินเทอร์เซ็กซ์ในสื่อสังคม โซเชียลตลอดจนวรรณกรรมว่ามีน้อยเหลือเกินและที่มีอยู่ก็แสดงภาพอินเทอร์เซ็กซ์ผิดเพี้ยนไปหมดแถมยังเป็นไปในทิศทางเดียวกันอีกวาทกรรมทางการแพทย์กำหนดจินตนาการความนึกคิดของสังคมที่มีต่ออินเทอร์เซ็กซ์นักกิจกรรมและสมาคมเกี่ยวกับอินเทอร์เซ็กซ์ร่วมกันรณรงค์ว่าการตื่นรู้ (intellectuality) เรื่องนี้ไม่ควรเกิดจากช่องทางเดียวและเชื้อเชิญให้อินเทอร์เซ็กซ์ออกมาเล่าประสบการณ์ตรงเป็นการเล่าเรื่องคู่ขนานไปกับองค์ความรู้ทางการแพทย์แล้วคอยดูว่าสองอย่างมีจุดตัดกันตรงไหนและยังไงซึ่งจุดตัดที่ว่าถือเป็นการสร้างการตื่นรู้เรื่องอินเทอร์เซ็กซ์ที่แท้จริงผสานความจริงจากเนื้อตัวและร่างกายเข้ากับความจริงทางวิทยาศาสตร์
อินเทอร์เซ็กซ์ในวรรณกรรม ซีรีส์ และภาพยนตร์
การตื่นรู้ผ่านประสบการณ์ตรงของอินเทอร์เซ็กซ์ผลักดันการศึกษาภาพแทนอินเทอร์เซ็กซ์ในงานวรรณกรรมและสื่อต่างๆที่ผลิตขึ้นหลังปี2000 เมื่ออินเทอร์เซ็กซ์กลายเป็นปรากฏการณ์ทางสังคมเช่นนิยายAnnabelของ Kathleen Winter นักเขียนสัญชาติแคนาดาตีพิมพ์ในปี2010 และนิยายMiddlesexของ Jeffrey Eugenidesผู้แต่งใช้เวลาหาข้อมูลถึง 9 ปีกว่าจะแต่งนิยายเรื่องนี้จนจบและเผยแพร่ในปี2002 จนได้รับรางวัลพูลิตเซอร์
อินเทอร์เซ็กซ์ตอบรับนิยาย 2 เล่มนี้ค่อนข้างดี เพราะที่ผ่านมาอินเทอร์เซ็กซ์เป็นเหมือนเมืองลับแลแล้วอยู่ดีๆนักเขียน 2 คนนี้ก็นำแว่นขยายมาส่องให้คนอื่นๆ เห็นอินเทอร์เซ็กซ์ปรากฏอยู่บนแผนที่แต่ก็มีท้วงบ้างเล็กน้อยว่าผู้แต่งสร้างตัวละครเอกอินเทอร์เซ็กซ์ให้เกิดและเติบโตช่วงปี 1960 เหมือนละครพีเรียดที่ย้อนเวลากลับไป 50-60 ปีถึงแม้ข้อมูลเกี่ยวกับบริบททางสังคมในสมัยนั้นจะเป๊ะจริงแต่ภาพจำที่เกิดขึ้นไม่ช่วยให้อินเทอร์เซ็กซ์ก้าวข้ามมาถึงบริบทสังคมในปัจจุบันเท่าไหร่
ซีรีส์อเมริกัน 2 เรื่องที่แตะประเด็นนี้คือHouseและGrey’s Anatomyตอนที่ออกฉายในปี2006 ซีรีส์ทั้งสองเรื่องถูกจัดเป็น medical drama ทั้งคู่สุดท้ายแล้วอินเทอร์เซ็กซ์ก็ยึดโยงอยู่กับแวดวงวิทยาศาสตร์การแพทย์อย่างหลีกหนีไม่พ้นซีรีส์ทั้งสองพยายามเสนอว่าอินเทอร์เซ็กซ์ควรมีสิทธิเหนือเรือนกายของตนเองการผ่าตัดรักษาไม่ควรทำตั้งแต่แรกเกิด และการตัดสินใจไม่ควรตกเป็นของหมอหรือพ่อแม่สิ่งที่พ่อแม่ของอินเทอร์เซ็กซ์สามารถทำได้คือเลี้ยงดูจนลูกมีวุฒิภาวะ สามารถตัดสินใจเองได้ว่าต้องการทำยังไงกับร่างกายของตน
ในซีรีส์Grey’s Anatomyตอน Begin the Begin (S2E13) แพทย์ฝึกหัดชื่อจอร์จต้องคอยดูแลคนไข้ที่เขาค้นพบภายหลังว่าเป็นอินเทอร์เซ็กซ์พ่อแม่ต่างยืนยันว่าลูกเป็นผู้หญิง จะให้ผ่าตัดให้ได้แต่จอร์จรู้สึกว่าการทำแบบนั้นไม่ยุติธรรมคนไข้ของเขาควรรับทราบข้อมูลครบถ้วนก่อนการรักษาจะบอกพ่อแม่อย่างนี้ก็กลัวล้ำเส้นแพทย์เจ้าของเคสและก้าวก่ายการตัดสินใจของครอบครัวคนไข้แต่เขาก็ตัดสินใจบอกไปในตอนแรกคนไข้ของจอร์จงงเพราะไม่เคยรู้มาก่อนคิดว่าตัวเองเป็นเด็กผู้หญิงที่แปลกประหลาด โดนเพื่อนล้อเพราะไม่มีหน้าอกจนต้องแอบไปกินฮอร์โมนเมื่อความจริงเปิดเผยตัวละครอินเทอร์เซ็กซ์ถามทุกคนว่า “นี่หมายความว่าฉันจะเป็นเด็กผู้ชายก็ได้งั้นเหรอ?” แล้วก็ยิ้มพร้อมพูดว่า “Yes!” แสดงว่าสิ่งที่พ่อแม่คิดกับสิ่งที่ลูกอยากเป็นอาจจะไม่ตรงกันก็ได้พ่อแม่ของอินเทอร์เซ็กซ์ไม่ควรไปลิดรอนโอกาสในชีวิต
ทว่าปัญหาของซีรีส์คือยังไงอินเทอร์เซ็กซ์ก็ต้องเลือกระหว่างชายหรือหญิงต้องเป็นอย่างใดอย่างหนึ่งจะอยู่ในภาวะก้ำกึ่งโดยไม่รับการผ่าตัดไม่ได้
ทางฝั่งลาตินอเมริกาก็ปล่อยเรื่องราวเกี่ยวกับอินเทอร์เซ็กซ์ที่น่าสนใจออกมาเช่นกันเป็นหนังเรื่องXXYของผู้กำกับ Lucía Puenzoเรื่องนี้เคยมาฉายที่เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติกรุงเทพฯ และได้รับรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมด้วย
XXY ถ่ายทอดเรื่องราวของอินเทอร์เซ็กซ์วัยรุ่นอายุราว 15 ปี ชื่อ อเล็กซ์ตอนเกิดพ่อแม่ตัดสินใจว่ายังไม่ให้อเล็กซ์รับการผ่าตัดแล้วพากันอพยพย้ายถิ่นฐานจากอาร์เจนตินาไปอยู่ที่บ้านชายทะเลห่างจากผู้คนในประเทศอุรุกวัยเพื่อปกป้องอเล็กซ์จากการถูกกลั่นแกล้ง ล้อเลียนชีวิตเงียบสงบไปสักพักจนอเล็กซ์เข้าสู่วัยรุ่นแม่ก็เริ่มกังวลว่าจะยังไงต่อจึงชวนเพื่อนเก่าที่เป็นศัลยแพทย์ฝีมือดีมาเที่ยวบ้านเพื่อขอคำปรึกษาและคงคิดเลยไปถึงเรื่องผ่าตัดด้วยคุณหมอมาพร้อมกับภรรยาและลูกชายชื่ออัลบาโรที่อายุรุ่นราวคราวเดียวกับอเล็กซ์
จุดเด่นของภาพยนตร์เรื่องนี้คือการใช้วิทยาศาสตร์แย้งกับวิทยาศาสตร์พ่อของอเล็กซ์ชื่อคราเคนเป็นคู่ปรับกับหมอศัลยกรรมพอรู้วัตถุประสงค์ที่แท้จริงของการมาเยี่ยมก็รู้สึกไม่ชอบหน้าสักเท่าไหร่อเล็กซ์ชวนอัลบาโรคุยว่างานของพ่อพวกเขาคล้ายๆกันพ่อของอัลบาโรผ่าตัดคนแต่พ่อของตัวเองผ่าตัดสัตว์ทะเลคราเคนหมกมุ่นอ่านหนังสือและศึกษาเรื่องเต่าทะเลเป็นพิเศษนอกจากนี้ก็มีปลาการ์ตูนมาเข้าฉากบ้างสัตว์ทะเลสองประเภทนี้มีความสำคัญกับหนังเพราะสามารถเปลี่ยนเพศได้โดยสิ่งแวดล้อมเป็นผู้กำหนดอย่างปลาการ์ตูนระยะแรกจะไม่รู้ว่าเป็นเพศใดจนโตเต็มวัยจึงสามารถแยกได้และเมื่อตัวเมียตายไปตัวผู้ที่มีขนาดใหญ่และแข็งแรงที่สุดจะเริ่มเปลี่ยนเป็นเพศเมียแทนที่
ส่วนเพศของเต่าทะเลนั้นขึ้นอยู่กับอุณหภูมิความร้อน (temperature-dependent sex determination หรือ TSD)ถ้าไข่ถูกฟักอยู่ในอุณหภูมิที่ต่ำกว่า 27.7 องศาเซลเซียสเต่าก็จะออกมาเป็นเพศผู้ แต่ถ้าถูกฟักอยู่ในอุณภูมิสูงกว่า 31 องศาเซลเซียสเต่าจะออกมาเป็นเพศเมียถ้าไข่ถูกฟักอยู่ในอุณหภูมิขึ้น-ลงระหว่าง 27.7 กับ 31 องศาเซลเซียสเต่าที่เกิดมาจะเป็นส่วนผสมระหว่างเพศผู้และเพศเมียเขาถึงได้บอกว่าต่อไปภาวะโลกร้อนจะส่งผลต่อระบบนิเวศ ทำให้เต่าทะเลที่เกิดมาเป็นเพศเมียทั้งหมดความลื่นไหลทางเพศของสัตว์ทะเลเหล่านี้เป็นบทเรียนสำคัญสำหรับพ่อของอเล็กซ์ โดยมันช่วยเปิดโลก เปลี่ยนมุมมอง
ย้อนกลับมาที่หนังXXYหมอศัลยกรรมพ่อของอัลบาโรเชื่อว่า ความจริงมีเพียงหนึ่งเดียวด้วยวิธีทางการแพทย์เขาอยากผ่าตัดแปลงเพศอเล็กซ์เพราะคิดว่าเป็นเคสที่ท้าทายความสามารถในขณะที่คราเคนพยายามใช้ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์เข้าใจความเป็นไปได้ของสรรพสิ่งในโลก ว่าไม่ได้มีข้อเท็จจริงเพียงหนึ่งเดียวและอเล็กซ์ไม่จำเป็นต้องเลือกว่าจะเป็นผู้ชายหรือผู้หญิง
ในตอนจบของเรื่อง อเล็กซ์รู้สึกมีอำนาจเหนือเรือนกายของตนเหมือนคนไข้ในซีรีส์Grey’s Anatomyแต่ความต่างคืออเล็กซ์ไม่ได้เลือกระหว่างของเพียง 2 สิ่งแต่ตัดสินใจให้เพศสภาพค้างคาอยู่ตรงกลางแบบนั้นพ่อและแม่ก็เคารพเชื่อมั่นในทางเลือกของอเล็กซ์เช่นกัน
นอกจากการใช้สัญลักษณ์แล้วผู้กำกับยังสร้างสถานการณ์ผกผัน (situational irony) เพื่อล้อเล่นกับความคาดหวังเรื่องบทบาททางเพศด้วยหลังจากครอบครัวของศัลยแพทย์เดินทางมาถึงอุรุกวัยอเล็กซ์แสดงออกอย่างเปิดเผยว่าสนใจอัลบาโรเดินหน้าจีบอยากได้ทั้งความรักและความใคร่อเล็กซ์ซื้อสร้อยที่ทำมาจากกระดองเต่าให้อัลบาโรเป็นที่ระลึกออกแนวรักโรแมนติกพออีกฉากหนึ่งอเล็กซ์เดินมาชวนเขาไปมีเพศสัมพันธ์กันเพราะเห็นอัลบาโรแอบช่วยตัวเองตอนแรกอัลบาโรมองว่าอเล็กซ์แปลกตีตัวออกห่าง ไม่ยุ่งด้วยแต่ตอนหลังเริ่มชอบสองคนแอบไปมีเพศสัมพันธ์กันอเล็กซ์ที่กายภาพภายนอกเป็นผู้หญิงกลับอยาก ‘รุก’อัลบาโรเขาไม่ได้ขัดขืนแถมแสดงออกว่าชื่นชอบเสียด้วยอัลบาโรพิจารณาว่าตนเองอาจเป็นเกย์เป็นความย้อนแย้งระหว่างสิ่งที่เห็นภายนอกและความต้องการภายในจะว่าไปผู้กำกับก็ใส่เบาะแสพอให้ผู้ชมเดาได้จากพฤติกรรมเดินหน้าจีบไม่กลัวเกรงของอเล็กซ์และความเขินอายของอัลบาโรว่าเรื่องจะคลายปมออกมาประมาณนี้
ผู้กำกับลูเซีย พูเอนโซสอดแทรกสาระเกี่ยวกับอินเทอร์เซ็กซ์ไว้ในหนังเรื่องนี้เยอะเหมือนกันอย่างตอนต้นเรื่องอเล็กซ์ไปชกต่อยกับเพื่อนผู้ชายที่ตัวเองไว้ใจจนยอมบอกความลับว่าเป็นอินเทอร์เซ็กซ์คนดูเห็นว่าสาเหตุที่อเล็กซ์โกรธไม่ใช่แค่รู้สึกว่าเพื่อนทรยศแต่เป็นเพราะอเล็กซ์หยุดกินยาตามหมอสั่งด้วยทำให้ฮอร์โมนเพศชายพลุ่งพล่านพร้อมบวกทุกสถานการณ์ชวนให้ย้อนกลับไปทบทวนแรงจูงใจกรณีของแคทลีนวอร์รัลล์ก่อนหน้า ที่หยิบยกมาไม่ใช่จะแก้ต่างว่าแคทลีนไม่ผิดแค่ต้องการจะเสนอว่ายังมีความจริงเกี่ยวกับอินเทอร์เซ็กซ์อีกหลายมิติที่ถูกละเลยเหล่านี้เป็นสิ่งประกอบสร้างความเข้าใจของสังคมต่อตัวตนอินเทอร์เซ็กซ์ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น
เรื่องราวของอินเทอร์เซ็กซ์ที่กล่าวมาทั้งหมดเล่าผ่านมุมมองของอเมริกาเหนือลาตินอเมริกาและออสเตรเลียตอนนี้ที่อยากเห็นคืออินเทอร์เซ็กซ์ในบริบทสังคมเอเชียแม้กระทั่งในประเทศไทย
อาจจะมาช้าแต่มาแน่
