“เราไม่สามารถใช้เงินของรัฐบาลเพื่อดำเนินการพิพิธภัณฑ์ศิลปะของเหล่านักเรียนที่ถูกพรากชีวิตไปโดยรัฐบาลเอง” คือคำกล่าวของ Seiichiro Kuboshima ผู้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์แห่งความเงียบ Mugonkan 無言館  

ที่นี่คือหลักฐานการสูญเสียครั้งใหญ่ในแวดวงศิลปะญี่ปุ่น ซึ่งครั้งหนึ่งเคยบังคับให้เหล่าคนรุ่นใหม่ผู้มีใจรักในงานศิลป์ต้องทิ้งด้ามพู่กันไปจับปืนในสนามรบ และต้องจบชีวิตลงท่ามกลางสงครามในต่างแดน 

พิพิธภัณฑ์แห่งความเงียบนี้ถูกสร้างขึ้นในปี 1997 เพื่อเป็นอนุสรณ์สถานแก่นักเรียนศิลปะที่ถูกรัฐบาลเกณฑ์ไปเป็นทหารและถูกสังหารในแนวหน้าในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 

โดยเซอิจิโระ ผู้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์แห่งนี้มีความแน่วแน่ในการตามหาและรวบรวมผลงานของนักเรียนศิลปะ ผู้ซึ่งไม่มีโอกาสได้แสดงผลงานต่อสาธารณะเลยสักครั้ง เขาออกเดินทางไปยังบ้านเกิดของนักศึกษาศิลปะแต่ละคนที่มีรายชื่อในบันทึกการเสียชีวิต เพื่อขอรับงานศิลปะของนักศึกษาจากครอบครัว พร้อมทั้งถามไถ่ถึงชีวิต ความฝัน และความหวังต่ออนาคตของพวกเขาก่อนที่จะต้องเข้าร่วมสงคราม 

พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพื่อรวบรวมงานศิลปะของนักศึกษาผู้ล่วงลับเพียงเท่านั้น แต่เซอิจิโระยังต้องการตอกย้ำถึงผลกระทบจากการใช้อำนาจของรัฐบาลในยุคสงคราม ซึ่งเป็นการตัดโอกาสของนักศึกษาเหล่านี้ไปโดยที่พวกเขาไม่มีสิทธิในชีวิตของตัวเองเลยด้วยซ้ำ 

เซอิจิโระจึงสร้าง Mugonkan ขึ้นเพื่อให้ผู้คนได้จดจำพวกเขาไว้ด้วยภาพเขียนที่งดงาม ที่พวกเขาเขียนมันจนถึงวินาทีสุดท้ายก่อนที่จะต้องไปร่วมรบ

ดิฉันได้มีโอกาสไปเยี่ยมเยียนพิพิธภัณฑ์แห่งนี้กับครอบครัวศิลปินญี่ปุ่นของดิฉัน ที่นี่ตั้งอยู่บนเนินเขาสูงในจังหวัดนากาโนะ บรรยากาศโดยรอบเงียบสงัดสมกับชื่อของพิพิธภัณฑ์ 

สถาปัตยกรรมของ Mugonkan ถูกออกแบบเป็นรูปทรงไม้กางเขนที่เท่ากัน โดยผู้ออกแบบตั้งใจให้สถานที่แห่งนี้เปรียบดังสุสานของนักเรียนศิลปะเหล่านี้ ภายในจึงมีกฎห้ามถ่ายภาพ ห้ามพูดคุยและส่งเสียงใดๆ เพื่อเป็นการเคารพสถานที่และผลงานText length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then

เมื่อก้าวเข้าสู่ด้านในจะพบกับภาพเขียนต่างๆ ที่ถูกจัดเรียงอยู่บนผนังปูนเปลือยเรียบง่าย ที่แผ่นป้ายของผลงานแต่ละชิ้นนั้นไม่ระบุชื่อภาพ มีเพียงแค่ชื่อของนักเรียนเจ้าของผลงานและสถานที่ที่พวกเขาถูกส่งไปจบชีวิตในสงครามเท่านั้น 

ยกเว้นเพียงบางชิ้นงานที่มีการเขียนอธิบายเรื่องราวเบื้องหลังผลงานนั้นๆ ตามคำบอกเล่าของครอบครัวด้วย เช่น การตัดสินใจเขียนภาพคนรักของตัวเองในคืนสุดท้ายก่อนที่จะต้องไปเกณฑ์ทหารในวันรุ่งขึ้น หรือรูปปั้นรูปหน้าคนที่ใกล้เสร็จเต็มที ซึ่งเจ้าของผลงานพยายามปั้นจนถึงวินาทีสุดท้าย ก่อนที่ทางการจะมาเอาตัวเขาไป 

การเดินชมผลงานใน Mugonkan แห่งนี้จึงเป็นการดูงานศิลปะที่คนดูอย่างเรารู้สึกหมดคำพูด ไร้ซึ่งคำถาม และในขณะเดียวกันก็ไม่มีคนที่จะตอบได้ สมกับชื่อของพิพิธภัณฑ์ที่หากเราลองแปลตัวอักษรคันจิทีละตัวดูแล้วจะพบว่า 無 คือ ไม่มี, สูญเปล่า 言 คือ คำพูด ดังนั้นคำว่า 無言 จึงหมายถึงสภาวะที่ไร้คำพูด หรือก็คือความเงียบนั่นเอง

เมื่อเงยหน้าขึ้นมาที่โถงของเพดานรูปทรงโค้ง จะเห็นภาพสเกตช์มากมายจัดวางจนเต็มเพดานโถง ทั้งหมดคือผลงานจากการฝึกฝนร่ำเรียนของเหล่านักเรียนศิลปะ ที่มีความฝันว่าตัวเองจะได้เติบโตไปเป็นศิลปินในอนาคต 

นอกจากนี้ตรงส่วนกลางโถงยังมีตู้จัดแสดงข้าวของเครื่องใช้ของเหล่าศิลปินในขณะที่เข้าร่วมสงคราม ทั้งเครื่องเขียนเล็กๆ ที่พวกเขานำติดตัวไปด้วยเสมอ ภาพสเกตช์สถานที่ต่างๆ ในระหว่างการสู้รบซึ่งปรากฏบนโปสต์การ์ดส่งถึงคนที่บ้าน รวมถึงอุปกรณ์ศิลปะอื่นๆ ที่ยังหลงเหลือ เช่น ถาดสีที่ถูกผสมไว้ในวันสุดท้ายของชีวิตการทำงานศิลปะ

มีภาพหนึ่งในพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ที่ทำให้ดิฉันหยุดมองอยู่นาน เป็นภาพเขียนดอกซากุระด้วยพู่กันและหมึกสีดำภาพใหญ่ที่ดูแล้วมีมิติ ทั้งยังมีจังหวะในการลงพู่กันที่ต่างจากคนส่วนใหญ่ในยุคนั้น

เมื่อสามีเห็นดิฉันหยุดดูอยู่นานจึงเดินมาเล่าให้ฟังว่านี่คือผลงานที่ได้รางวัลที่หนึ่งในการประกวดระดับชาติของญี่ปุ่นในขณะนั้น แต่เนื่องจากเจ้าของผลงานจำเป็นต้องไปเกณฑ์ทหารเสียก่อน เธอรู้ไหมว่านักเรียนที่ได้อันดับสองในตอนนั้น ปัจจุบันได้กลายเป็นศิลปินชื่อดังของญี่ปุ่น ลองคิดดูสิว่าถ้าศิลปินคนนี้ยังมีชีวิตอยู่ ชื่อของเขาคงได้จารึกอยู่ในประวัติศาสตร์ศิลปะญี่ปุ่น ไม่ใช่มาอยู่ในรายชื่อประวัติศาสตร์ทหารที่เสียชีวิตในสงครามเช่นนี้

เมื่อได้ฟังสิ่งที่สามีกล่าวแล้ว ดิฉันก็เกิดคำถามต่อการรับใช้ชาติในหน้าที่พลเมืองคนหนึ่งขึ้นทันที การรับใช้ชาตินั้นจำเป็นที่เราต้องสละชีวิตเพื่อรักษาแผ่นดินไว้เพียงอย่างเดียวเชียวหรือ ในเมื่อเราอาจจะมีความถนัดอื่นที่จะเป็นเรี่ยวแรงหรือมันสมองในการสร้างชาติให้พัฒนาทางด้านอื่นๆ ได้ 

หลังจากที่ญี่ปุ่นแพ้สงครามโลกครั้งที่ 2 ญี่ปุ่นก็ไม่สามารถมีกองกำลังได้เหมือนก่อน ผู้ชายญี่ปุ่นในสมัยนี้ไม่ต้องเข้ารับการเกณฑ์ทหาร และคนญี่ปุ่นสมัยใหม่ก็เห็นด้วยกับการที่รัฐไม่บังคับให้ผู้ชายต้องรับใช้ชาติด้วยการเป็นทหารอีกต่อไปText length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then Text length longer and longer then

พิพิธภัณฑ์ Mugonkan แห่งนี้ได้รวบรวมผลงานนักเรียนศิลปะไว้ถึง 600 ชิ้น จากนักเรียนศิลปะที่เสียชีวิตในสงคราม 130 คน และยังคงดำเนินการเปิดให้เข้าชมอยู่แม้จะมีปัญหาทางด้านการเงินเนื่องจากมียอดผู้เข้าชมน้อย โดยเฉพาะในช่วงการระบาดของโควิด-19 

และถึงแม้ว่าจะไม่ได้รับเงินอุดหนุนจากรัฐบาลญี่ปุ่น แต่ที่นี่ยังได้รับเงินบริจาคจากมหาวิทยาลัยศิลปะต่างๆ รวมถึงครอบครัวของนักเรียนศิลปะที่เป็นเจ้าของผลงานบางส่วน ซึ่งเซอิจิโระมองว่าการรับเงินบริจาคจากประชาชนนั้นเป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้ผู้คนยังคงรำลึกถึงพวกเขาในฐานะประชากรที่เป็นศิลปินคนหนึ่ง

หากใครสนใจสามารถเข้าไปเยี่ยมชมเว็บไซต์ของพิพิธภัณฑ์ได้ที่ mugonkan.jp

The post พิพิธภัณฑ์แห่งความเงียบ Mugonkan ไว้อาลัยแด่นักเรียนศิลปะที่จากไปในสนามรบ appeared first on a day magazine.

ความเงียบจนนำไปสู่อาการง่วงเหงาหาวนอนก่อนที่จะได้อ่าน การเสียเวลาเดินไล่ตัวอักษรหาหนังสือเพียงหนึ่งเล่มจากชั้นหนังสือที่ดูน่าเบื่อไร้สีสัน หรือบรรยากาศที่ไม่จูงใจให้อ่านหนังสือเอาเสียเลย 

แล้วถ้าหากคุณสามารถออกแบบห้องสมุดในฝันของคุณเองได้ คุณอยากได้ห้องสมุดแบบไหนกันคะ? 

เชื่อไหมว่ามีห้องสมุดที่จัดแสดงแสง สี เสียงอย่างอลังการลงบนชั้นหนังสือที่สูงจากพื้นจรดเพดาน เสียงที่ดังกังวานนั้นไม่ต้องกลัวว่าจะมีใครมาส่งเสียงจุ๊ๆ ให้เราต้องกลับสู่โหมดเคร่งขรึม แต่กลับกลายเป็นว่าบรรณารักษ์เสียเองที่ชักชวนให้ผู้ที่เข้ามาใช้บริการห้องสมุดมายืนชมร่วมกัน แถมยังอนุญาตให้ถ่ายวิดีโอได้อีก และนอกจากการโชว์แสง สี เสียงแล้ว ในห้องสมุดยังมีแกลเลอรีที่นำผลงานศิลปินชื่อดังมาหมุนเวียนจัดแสดงให้ชมอีกด้วย 

ดิฉันขอพาชม Kadokawa Musashino Museum มิวเซียมหนังสือที่ใหญ่และล้ำสมัยที่สุดแห่งเมืองชิบะ ด้านในมีชั้นหนังสือที่บรรจุหนังสือกว่า 50,000 เล่ม จัดวางสลับไปกับงานศิลปะ 

ดิฉันต้องบอกเลยว่าไม่เสียแรงที่ตัดสินใจดั้นด้นขับรถมาชมมิวเซียมหนังสือแห่งนี้ไกลถึงเมืองชิบะ แค่เห็นรูปทรงของตึกที่ถูกออกแบบไว้อย่างสะดุดตากับทัศนียภาพโดยรอบก็เห็นถึงความตั้งใจของผู้สร้างสรรค์สถานที่แห่งนี้ขึ้นมา พิพิธภัณฑ์นี้ก่อตั้งขึ้นโดยบริษัทสิ่งพิมพ์ยักษ์ใหญ่ของญี่ปุ่นชื่อ Kadokawa Corporation ถ้าใครเป็นสายมังงะคงจะรู้จักบริษัทนี้เป็นอย่างดีเลย เพราะเป็นบริษัทสิ่งพิมพ์เก่าแก่ของญี่ปุ่น มีทั้งมังงะ นวนิยายระดับ best seller เช่น The Ring (คำสาปมรณะ) ทั้งยังขยับขยายกลายเป็นผู้ผลิตหนังยักษ์ใหญ่ เช่น อนิเมะเรื่องดังอย่าง 君の名は หรือ Your Name (หลับตาฝันถึงชื่อเธอ) แน่นอนว่าที่มิวเซียมแห่งนี้รวบรวมหนังสือที่บริษัทเคยตีพิมพ์ทั้งหมดมาจัดแสดงให้อ่านกันเพลินๆ ทั้งวัน ยกเว้นห้ามยืมกลับบ้านก็เท่านั้นเองค่ะ 

หลายคนอาจจะเคยเห็นรูปการตกแต่งของสถานที่แห่งนี้จากที่อื่นๆ มาบ้างเพราะเป็นมิวเซียมหนังสือที่ดังสุดๆ ในช่วงนี้ แต่ดิฉันอยากจะมาเล่าในมุมของการจัดการหนังสือให้อยู่คู่กับงานศิลปะของที่นี่ให้ฟังกัน เป็นอีกมุมมองหนึ่งที่ทำให้มิวเซียมหนังสือหรือห้องสมุดแห่งนี้ไม่น่าเบื่อ แต่กลับดึงดูดผู้อ่านจากการดูงานศิลปะระหว่างการหาหนังสืออ่านไปด้วยค่ะ 

เมื่อก้าวเท้าเข้าห้องสมุดคุณจะเจอทางเดินที่ขนาบข้างด้วยชั้นหนังสือที่ถูกจัดวางสลับสูงๆ ต่ำๆ ไล่เรียงคดเคี้ยวไปตามทางเดิน ด้านบนของเพดานตกแต่งด้วยงานศิลปะชิ้นเล็ก-ใหญ่ห้อยลงมาตลอดทาง พร้อมกับป้ายแนะนำหนังสือต่างๆ ห้อยอยู่เต็มไปหมด หรือป้ายที่ชวนให้เดินเข้าไปหยิบดูหนังสือภาพด้วยคำว่า “มีภาพเต็มไปหมดเลยนะ!” 

และเมื่อคุณอยากหยุดนั่งอ่านหนังสือตรงไหน คุณก็เพียงแค่นั่งลงบนพื้นตรงนั้นเลย หรือจะนั่งบนเก้าอี้เล็กๆ ที่วางกระจายอยู่ก็ได้ เพียงแค่อาจจะต้องแย่งที่นั่งกับเด็กๆ ญี่ปุ่นเสียหน่อยก็เท่านั้นเองค่ะ 

ดิฉันเดินตรงมาที่มุมที่มีคนสนใจมากที่สุด นั่นคือมุมวิทยาศาสตร์ โดยปกติมุมนี้จะเป็นมุมที่เรามักจะเดินผ่านไปอย่างรวดเร็ว เพราะดูเป็นหนังสือที่น่าจะเข้าถึงได้ยาก แต่ที่นี่สามารถทำให้มุมวิทยาศาสตร์กลับกลายเป็นมุมที่มีคนมุงดูมากที่สุดเลยล่ะค่ะ เพราะไม่ได้มีเพียงหนังสือที่วางไว้เฉยๆ แต่ยังมีเครื่องมือเครื่องใช้ของจริงวางไว้ให้ดู ในส่วนชีววิทยาก็จัดเต็ม เอาแมลง กะโหลกสัตว์ต่างๆ มาจัดวางไว้ให้เห็นกันจะๆ ไปเลย 

นอกจากของจริงที่เราจะได้ชมแล้วยังมีงานศิลปะที่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์ให้เราได้ชมไปด้วย โดยงานศิลปะที่ถูกแสดงในมุมวิทยาศาสตร์นั้นเป็นของศิลปินชื่ออิโอริ โทมิตะ ศิลปินผู้ศึกษาเกี่ยวกับการฉีดสีลงไปในสัตว์สตาฟเพื่อศึกษาสรีระของสัตว์ต่างๆ คุณอิโอริได้นำมาจัดเรียงในโหลโชว์อย่างสวยงามเลยค่ะ เมื่อได้เห็นงานดีๆ แบบนี้ก็อดไม่ได้ที่จะลองหยิบจับหนังสือชีววิทยาสักเล่มขึ้นมาลองเปิดอ่าน

นอกจากนี้ในมุมนิทานเด็กก็ได้นำเทคโนโลยีเป็นหน้าคุณลุงใหญ่ๆ โผล่มาเล่านิทานให้ฟัง และการสร้างแกลเลอรีกลางห้องสมุดขึ้นเพื่อนำพางานศิลปะจากศิลปินดังๆ มาให้ชมกันอย่างใกล้ชิด

สำหรับดิฉันแล้วการมีงานศิลปะมาตั้งท่ามกลางหนังสือที่รายล้อมแบบนี้ นอกจากจะทำให้เราได้ศึกษาแนวคิดของศิลปินที่จัดแสดงอยู่นั้น ยังทำให้เราได้ลองติดตามหาหนังสือที่เกี่ยวกับแนวความคิดจากศิลปินคนนั้นมาลองอ่านด้วย หากไม่มีงานศิลปะที่เสนอแนวความคิดต่างๆ มาแสดง เราอาจจะเป็นคนที่อ่านหนังสือไปในมุมมองเดียวเสมอ การได้เห็นแนวความคิดคนอื่นบ้างก็อาจจะทำให้เราอยากเปิดมุมมองให้กว้างและหลากหลายมากขึ้นจริงไหมคะ

หลังจากดิฉันเดินดูหนังสือและงานศิลปะอย่างเพลิดเพลินอยู่นั้นก็ได้ยินเสียงประกาศว่าอีก 5 นาทีจะมีการจัดแสดงโชว์แสง สี เสียง ในห้องสมุดแห่งนี้ สักพักผู้คนก็มารวมตัวกันในโถงที่ถูกล้อมรอบไปด้วยชั้นหนังสือสูงจรดเพดาน 4 ด้าน หนังสือที่ถูกจัดวางสูงสุดลูกหูลูกตาล้อมรอบเรานี้ไม่ได้มีเพียงหนังสือการ์ตูนเท่านั้น แต่เต็มไปด้วยนวนิยายโด่งดังของญี่ปุ่นและนิยายแปลของต่างประเทศ 

ในขณะที่ดิฉันยืนอึ้งกับชั้นหนังสืออยู่ การจัดแสดงแสง สี เสียงโดยการใช้เทคนิคแมปปิ้ง (mapping) ก็เริ่มขึ้นค่ะ มันไม่ใช่แค่การแสดงแสง สี เสียงธรรมดา แต่เป็นการแสดงแมปปิ้งลงบนชั้นหนังสือสูงสุดเพดานแห่งนี้ เรียกได้ว่าเป็นการแนะนำหนังสือจากชั้นที่อยู่ตรงหน้าเราว่ามีอะไรบ้าง ถือเป็นการลงทุนในการแนะนำการอ่านที่ยิ่งใหญ่อลังการงานสร้างมากเลยค่ะ และนอกเหนือจากภายในห้องสมุดแล้ว ทางด้านหลังของมิวเซียมยังมีงานจาก teamLab ซึ่งเป็นงาน installation art ในป่าชื่อว่า teamLab Acorn Forest แน่นอนว่าแสงสีจัดเต็มแน่นอนค่ะ

สำหรับดิฉันแล้ว การได้ถูกห้อมล้อมไปด้วยหนังสือก็เหมือนกับการได้ตกลงไปในคลังแห่งความรู้ แต่เมื่อมีงานศิลปะที่ถูกจัดอยู่ในมุมต่างๆ ด้วยแล้ว ก็เหมือนได้เจอเพื่อนที่เล่าความสนใจของเขาให้เราฟัง ถึงดิฉันจะอ่านไม่ออกทั้งหมด แต่ก็รู้สึกอิ่มอกอิ่มใจที่ได้มาเยี่ยมชมมากเลยค่ะ อยากให้ที่ไทยมีพิพิธภัณฑ์หนังสือดีๆ มอบคืนสู่สังคมเช่นนี้ ดิฉันว่าการปลูกฝังความรักในการเรียนรู้นั้นเป็นสิ่งที่สังคมจะต้องให้ความสำคัญ เพราะความรู้จะทำให้บ้านเมืองเราโตไปแบบยั่งยืนแน่นอนค่ะ 

The post Kadokawa Musashino Museum ห้องสมุดแนวใหม่ในชิบะที่จัดวางหนังสือคู่กับงานศิลปะ appeared first on a day magazine.

คุณผู้อ่าน (โดยเฉพาะคุณผู้อ่านที่รู้ภาษาญี่ปุ่น) เคยสงสัยไหมว่า ทำไมคนญี่ปุ่นถึงเรียกขนมปังปอนด์ว่า ‘โชคุปัง’ (食パン) หรือ ‘ขนมปังสำหรับกิน’ ทั้งที่ขนมปังก็มีไว้กินอยู่แล้ว

ชาวญี่ปุ่นหลายคนเชื่อว่าที่มาของชื่อนี้มาจากร้านขนมปังเล็กๆ ข้างรั้วโรงเรียนศิลปะแห่งหนึ่งในสมัยเอโดะ

เรื่องมีอยู่ว่า ย้อนไปในยุคปลายเอโดะ ในช่วงเวลานั้นญี่ปุ่นมีการติดต่อกับชาวยุโรปในการค้าขายมากขึ้น วัฒนธรรมยุโรปเริ่มหลั่งไหลเข้ามาในประเทศญี่ปุ่น มีการเผยแพร่ศาสนาคริสต์โดยชาวโปรตุเกส นอกไปจากศาสนาแล้ว ชาวโปรตุเกสยังได้พาขนมปังมาให้คนญี่ปุ่นรู้จักอย่างกว้างขวางอีกด้วย การรับประทานขนมปังจึงเริ่มเป็นที่นิยม และคนญี่ปุ่นในเวลานั้นเรียกขนมปังว่า パン (ออกเสียงว่า ปัง) ที่เพี้ยนมาจากคำว่า pao (เปา) ตามคำเรียกของชาวโปรตุเกสนั่นเอง

วัฒนธรรมของชาวยุโรปไม่ได้ทำให้วิถีการกินของคนญี่ปุ่นเปลี่ยนไปเท่านั้น แต่ยังได้นำพาศิลปะและการเขียนภาพแบบยุโรปเข้ามาในญี่ปุ่นอีกด้วย ซึ่งการเขียนภาพโดยใช้ถ่านชาร์โคลวาดภาพตามแบบฉบับชาวยุโรปนั้นจะใช้ขนมปังส่วนสีขาวมาบีบใช้แทนยางลบเพื่อสร้างแสงและเงาลงบนภาพ

หลายคนอาจสงสัยว่าในสมัยนั้นยังไม่มีการผลิตยางลบออกมาใช้เหรอ ถึงต้องใช้ขนมปัง ในปี 1770 ยางลบได้ถูกผลิตขึ้นเป็นครั้งแรก ณ ประเทศอังกฤษ และในปี 1886 ญี่ปุ่นได้เริ่มผลิตยางลบใช้เป็นครั้งแรก แต่สมัยนั้นยางลบที่ทั้งทางยุโรปและญี่ปุ่นผลิตได้นั้นมีความแข็งเกินกว่าที่จะนำมาใช้ในงานศิลปะ การใช้ขนมปังในการลบซึ่งเป็นเทคนิคที่มีมาแต่โบราณจึงยังคงเป็นที่นิยม อีกทั้งขนมปังสามารถใช้ทำเทกซ์เจอร์ต่างๆ ได้มากมายและมีหลากหลายวิธี ไม่ว่าจะเป็นการบิดเอาแค่ส่วนสีขาวมาซับลงบนชาร์โคลให้เกิดเทกซ์เจอร์ที่เบาบางลง หรือการบีบขนมปังให้มีเนื้อที่แน่นแล้วใช้กรีดปาดมุมให้เกิดแสงเงาที่เฉียบคมมากขึ้น เรียกได้ว่าการจะวาดรูปในสมัยนั้นจะต้องมีขนมปังวางเคียงข้างเป็นหนึ่งในอุปกรณ์วาดภาพเสมอ และการเรียนการสอนศิลปะญี่ปุ่น ณ เวลานั้น นักเรียนศิลปะทุกคนก็เรียนโดยการใช้ขนมปังแทนยางลบตามต้นฉบับของชาวยุโรปเลยล่ะ

ณ โรงเรียนศิลปะแห่งหนึ่ง ซึ่งหลายคนคิดว่าอาจเป็นมหาวิทยาลัยไกได (Tokyo University of the Arts) เพราะเป็นโรงเรียนสอนศิลปะแห่งแรกในญี่ปุ่น โรงเรียนศิลปะแห่งนั้นมีร้านขนมปังตั้งอยู่ใกล้ๆ ด้วยหวังว่าจะได้ลูกค้าเป็นนักเรียนที่มาซื้อขนมปังไปทานเป็นอาหารทุกวัน

ทุกวันคุณลุงร้านขนมปังมักจะแยกขนมปังออกเป็น 2 ตะกร้า ตะกร้าแรกเป็นขนมปังเก่าติดป้ายราคาไว้ว่าชิ้นละ 1 เซน อีกตะกร้าเป็นขนมปังอบสดใหม่ติดป้ายราคาไว้ว่าชิ้นละ 2 เซน คุณลุงเขียนบอกไว้แต่เพียงราคาที่ต่างกัน ไม่อยากเขียนว่าเก่า-ใหม่ เพราะจะทำให้ขนมปังเก่าดูไม่น่ารับประทาน ซึ่งโดยปกติคนทั่วไปก็คงเข้าใจได้ว่าขนมปังที่แข็งกว่าเป็นขนมปังเก่านะ

คุณลุงเปิดร้านขายขนมปังไปตามปกติ จนนานวันเข้าขนมปังของคุณลุงเกิดขายดีเป็นเทน้ำเทท่า แต่ที่น่าประหลาดใจคือขนมปังที่ขายดีกลับเป็นขนมปังเก่าชิ้นละ 1 เซน คุณลุงรู้สึกสงสัยเป็นอย่างมากว่าทำไมขนมปังเก่าที่แข็งกว่าถึงขายดีกว่าขนมปังที่อบสดใหม่ จนเมื่อคุณลุงแอบสังเกตว่าคนที่ซื้อขนมปังเก่ามักเป็นเด็กจากโรงเรียนศิลปะข้างๆ แต่เอ…เจ้าเด็กนักเรียนพวกนี้ชอบขนมปังแข็งกันเหรอ

จนเมื่อคุณลุงสอบถามนักเรียนศิลปะที่มาซื้อขนมปังเก่าเป็นประจำ จึงได้คำตอบว่าพวกเขาซื้อขนมปังเก่าเพื่อเอาไปใช้เป็นยางลบในการเรียนวาดภาพนั่นเอง แต่ด้วยความที่คุณลุงเขียนไว้เพียงแต่ราคาที่ต่างกัน ทำให้ลูกค้าที่ไม่ใช่นักเรียนศิลปะก็พากันซื้อขนมปังเก่าเพราะราคาถูกกว่าไปด้วย ทำให้ขนมปังอบใหม่ของคุณลุงยิ่งขายไม่ได้กว่าเดิม

คุณลุงเลยคิดหาทางแก้ไขว่าจะทำยังไงให้ขนมปังเก่าที่ลดราคาและขนมปังอบใหม่ขายได้ไปพร้อมๆ กัน เลยเขียนป้ายใหม่ที่แยกขนมปังตามฟังก์ชั่นการใช้งาน ซึ่งอ้างอิงจากพฤติกรรมของนักเรียนศิลปะ นั่นคือคุณลุงเปลี่ยนชื่อขนมปังเก่าราคา 1 เซน เป็นชื่อ ‘ขนมปังสำหรับลบ’  (消しパン = เคชิปัง) และขนมปังใหม่ราคา 2 เซน เป็น ‘ขนมปังสำหรับกิน’ (食パン = โชคุปัง) 

จากนั้นเป็นต้นมา คนญี่ปุ่นจึงเรียกขนมปังว่า ‘โชคุปัง’ หรือ ‘ขนมปังสำหรับกิน’ มาจนถึงวันนี้นั่นเอง แต่ทั้งนี้ก็ต้องหมายเหตุไว้ว่าเรื่องเล่านี้เป็นเพียงทฤษฎีหนึ่งจากข้อสันนิษฐานที่มาของชื่อโชคุปัง ซึ่งยังมีอีกหลายแนวคิดเลยล่ะ

สามีของดิฉันซึ่งเป็นศิลปินและอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยไกได เล่าเรื่องสมัยตัวเองเป็นนักเรียนศิลปะว่า ต้องไปซื้อขนมปังร้านหนึ่งเป็นประจำ จนคุณป้าร้านขนมปังดีใจทุกครั้งที่เขาเข้าร้าน แต่คุณป้าร้านขนมปังจะรู้ไหมว่า ขนมปังที่เป็นยางลบที่ดีนั้นต้องเป็นขนมปังที่ไม่อร่อยเลย (โอ้…ฟังแล้วเจ็บแทนคุณป้า) เหตุเพราะขนมปังที่ไม่อร่อยจะใส่เนยน้อย เวลาลบจะไม่มีปัญหาใดๆ ในขณะที่ขนมปังที่อร่อยจะใส่เนยเยอะ ซึ่งยิ่งใส่เนยเยอะเท่าไหร่สีของเนยจะยิ่งออกมาตอนใช้ลบมากเท่านั้น ทำให้รูปวาดติดเป็นสีเหลืองของเนย และเนยยังเป็นไขมันที่จะไปเคลือบกระดาษเอาไว้ ทำให้เขียนรูปต่อไม่ได้อีก 

หากถามว่าทุกวันนี้เด็กนักเรียนศิลปะในญี่ปุ่นยังคงใช้ขนมปังแทนยางลบอยู่ไหม จากที่ลองหาข้อมูลดูก็ยังมีใช้กันอย่างแพร่หลาย เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมานี้เป็นช่วงที่ญี่ปุ่นมีการสอบเอนทรานซ์เข้ามหาวิทยาลัย ที่ทำงานดิฉันอยู่ใกล้กับมหาวิทยาลัยศิลปะพอดีก็เลยได้เห็นนักเรียนศิลปะหลายคนหิ้วขนมปังเข้าไปสอบอยู่หลายคน เรียกได้ว่าขนมปังเป็นอาหารชนิดเดียวที่สามารถเอาเข้าไปในสนามสอบก็ว่าได้

อ่านมาถึงตรงนี้เพื่อนๆ แอบมีคำถามนิดๆ ในใจเหมือนดิฉันไหมว่า เอ…หรือขนมปังชาร์โคลจะเกิดขึ้นเพราะศิลปินวาดรูปแล้วเกิดหิว เผลอกินขนมปังที่ตัวเองใช้ลบชาร์โคลไปแล้วรู้สึกว่าอร่อยหรือเปล่านะ shokupan  

ดูจากเรื่องเล่าของโชคุปังแล้ว อะไรก็เกิดขึ้นได้ จริงไหมคะ

อ้างอิง

hamabi-bc.blogspot.com/2014/10/blog-post

minnano-mag.jp/konosa_thema/konosa-62-bread

The post กินก็ได้ ลบก็ดี เมื่อโรงเรียนศิลปะญี่ปุ่นให้กำเนิด ‘โชคุปัง’ และ ‘เคชิปัง’ appeared first on a day magazine.

Shiseido Gallery คือชื่อของแกลเลอรีแห่งนั้น

ในประเทศไทยอาจยังไม่ค่อยมีแบรนด์ยักษ์ใหญ่ให้ความสำคัญกับศิลปะและสนับสนุนพื้นที่ทางศิลปะมากนัก แต่ในญี่ปุ่น บริษัทต่างๆ ล้วนมีพื้นที่และภาคส่วนที่สนับสนุนวงการศิลปะโดยตรง อย่างแกลเลอรีแห่งนี้ที่ก่อตั้งโดยบริษัทเครื่องสำอางชิเซโด้อย่างที่ชื่อบอกใบ้นั่นเอง

บริษัทชิเซโด้มีความตั้งใจที่จะสนับสนุนพื้นที่ศิลปะเพื่อคืนคุณค่าของความงามกลับสู่สังคมผ่านงานศิลปะ โดยเฉพาะอย่างยิ่งงานนิทรรศการสำคัญที่จัดขึ้นทุกปีอย่าง Shiseido Art Egg ที่มีการคัดสรรศิลปินหน้าใหม่เพื่อที่ชิเซโด้จะให้การสนับสนุน ทั้งในแง่การให้เงินทุนและการให้พื้นที่แสดงงาน นอกจากนี้การได้เป็นศิลปินของชิเซโด้ยังแปลว่าศิลปินคนนั้นจะได้ส่งผลงานไปจัดแสดงที่ต่างประเทศอีกด้วย

Claire Fujita เป็น 1 ใน 3 ศิลปินที่ได้รับคัดเลือกให้แสดงงานใน Shiseido Art Egg ครั้งที่ 14 ที่เพิ่งจัดส่งท้ายปี 2563 ไปสดๆ ร้อนๆ โดยนิทรรศการครั้งนี้ถูกจัดขึ้นภายใต้คอนเซปต์ ‘BEAUTY INNOVATIONS FOR A BETTER WORLD’ หรือ ‘นวัตกรรมความงามเพื่อโลกที่ดีกว่า’

คอนเซปต์ดูเน้นความงามขนาดนี้ หลายคนอาจคิดว่าทางชิเซโด้คงจะเลือกงานศิลปะที่สามารถส่งเสริมภาพลักษณ์ของแบรนด์มาจัดแสดงแน่นอนใช่ไหม 

แต่หากมันเป็นเช่นนั้นจริง งานของคุณฟูจิตะที่โจ๋งครึ่มด้วยสัญลักษณ์ทางเพศ แถมมีการวิพากษ์วิจารณ์ความงามที่ดึงดูดเรื่องเซ็กซ์ คงจะไม่ได้รับเลือกเข้ามาแสดงเป็นแน่แท้

ลองคิดภาพว่าถ้าเป็นบ้านเรา งานของคุณฟูจิตะคงจะโดนแบรนด์คัดค้านหรือเซนเซอร์กันให้วุ่นวายเลย ว่าไหม แต่ทางชิเซโด้กลับเปิดกว้างให้ศิลปินได้ทำงานที่สามารถพูดถึงความงามในมุมมองที่แตกต่างกันอย่างแท้จริง ซึ่งนับว่าท้าทายไม่น้อยที่บริษัทที่มี ‘ความงาม’ เป็นดั่งสัญลักษณ์จะยอมให้งานศิลปะที่มีนัยเรื่องเพศมาจัดแสดงในแกลเลอรีของตัวเอง

มาค่ะ! ดิฉันจะพาคุณมุดใต้พรมของร้านเครื่องสำอางชิเซโด้สุดหรูหราย่านกินซ่า เพื่อเข้าสู่งานเลี้ยงเต้นรำลับรอบน้ำพุของดอกกล้วยไม้และแท่งเหล็ก!

เมื่อคุณก้าวลงบันไดมาถึงโถงใหญ่ของแกลเลอรี คุณจะพบกับลานน้ำพุสูงตระหง่านใจกลางห้อง รูปทรงของน้ำพุถูกสร้างขึ้นจากสายยางมัดต่อรวมกันนับร้อยเส้น ของเหลวสีแดงและดำถูกดูดผ่านสายยางเป็นจังหวะจะโคนจนพุ่งขึ้นสู่จุดสูงสุดปลายยอดน้ำพุ ก่อนกลายเป็นน้ำตกลงมาสู่อ่างที่รอรับอยู่ด้านล่าง

คุณพระ! หรือว่าดิฉันกำลังดูสิ่งนั้นของผู้ชายอยู่! มีงานเช่นนี้ภายใต้แบรนด์เครื่องสำอางชื่อดังเนี่ยนะ!

ระหว่างอุทานในใจและหันไปดูด้านบนของน้ำพุที่เหมือนมีกลีบดอกไม้ลอยไปมาอยู่นั้น คุณฟูจิตะก็ได้เข้ามาทักทายเพราะรู้จักกับสามีของดิฉัน แล้วอาสาพาดิฉัน สามี และเพื่อนอีกคนเดินชมนิทรรศการพร้อมอธิบายงานให้ฟัง เธอบอกว่ากลีบดอกไม้ที่เราเห็นล่องลอยอยู่ด้านบนนั้นเป็นกลีบของดอกกล้วยไม้ ซึ่งมีลักษณะคล้ายอวัยวะเพศหญิงที่กำลังเต้นรำอยู่รอบๆ สิ่งนั้นของผู้ชาย เหมือนกำลังเฉลิมฉลองอะไรบางอย่าง 

OMG! ดิฉันมาอยู่ท่ามกลางงานเต้นรำสุดวาบหวิวโดยไม่รู้เนื้อรู้ตัวหรือนี่!

ระหว่างฟังคุณฟูจิตะเล่าต่อว่าในยุโรปน้ำพุเป็นสัญลักษณ์แทนผู้ชาย ความมีอำนาจ และความมั่งคั่งมาช้านาน ดิฉันก็ได้ยินเสียงของลูกสูบที่กำลังสูบของเหลวขึ้นด้านบนและเสียงน้ำที่ตกลงเบื้องล่างเป็นจังหวะประหลาดๆ ปะปนกัน ทำให้อดขำไม่ได้ว่าเสียงที่ได้ยินนี้เป็นขั้นตอนที่เราควรปีติยินดี หรือมันคือเรื่องทำซ้ำน่าเบื่อหน่ายกันแน่ คุณฟูจิตะอมยิ้มและบอกว่า ก็เพราะความสัมพันธ์มันมักจะเป็นเช่นนี้แหละค่ะ การแสดงงานครั้งนี้ของเธอจึงชื่อ Opaque interrelation หรือ ‘ความสัมพันธ์อันขมุกขมัว’ 

นอกจากงานน้ำพุที่สร้างความแตกตื่นด้วยสัญลักษณ์ของเพศหญิงและชายแล้ว เมื่อเดินไปห้องที่อยู่ถัดไปยังได้พบกับเครื่องจักรรูปร่างประหลาดแต่คุ้นตาคุ้นความรู้สึกยิ่งนัก ท่อโลหะมนๆ สีทอง กำลังเคลื่อนที่ช้าๆ จุ่มลงไปในของเหลวหนืดใส และค่อยๆ ปล่อยฟองอากาศออกมาอย่างเงียบเชียบ คงไม่ต้องบอกว่าสิ่งที่เราเห็นอยู่นี่คือกระบวนการทำงานของสิ่งใด จริงไหมคะ 

คุณฟูจิตะเล่าว่า เธอแทนค่าสัญลักษณ์ของผู้ชายด้วยระบบเครื่องจักรกลไก และแทนค่าส่วนของผู้หญิงด้วยวัสดุธรรมชาติ หากมองเพียงผิวเผินงานชิ้นนี้คงทำให้เราคิดถึงแค่เรื่องเซ็กซ์ แต่แท้จริงแล้วงานยังต้องการกล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างเครื่องจักรและชีวิตด้วย 

เมื่อหันไปดูด้านหลังในห้องเดียวกัน ดิฉันก็ได้พบกับสิ่งที่คล้ายกับเครื่องเล่นดนตรีไขลาน หากแต่เสียงดนตรีนี้เกิดขึ้นจากพื้นผิวของ ‘เปลือกหอย’ ที่กำลังหมุนให้โลหะลูกกลมถูไปมาจนเกิดเป็นเสียงดนตรีประหลาด แล้วอยู่ๆ เพื่อนของดิฉันก็พูดขึ้นมาว่า “โอ้! นี่คือเสียงเพลงจากหอยหรือนี่” ทำเอาเราขำกันไปด้วยความคาดไม่ถึงกับสิ่งที่ได้ชม อดคิดไม่ได้ว่าคุณฟูจิตะกำลังเล่าเรื่องเพศให้กลายเป็นเรื่องตลกร้ายอยู่

นอกจากงานเชิงกลไกที่มีการเคลื่อนไหวชวนเสียวเหล่านี้แล้ว ยังมีงานอีกชิ้นที่ไม่เคลื่อนไหวแต่พูดถึงเรื่องของ ‘สัดส่วนทองคำ’ หรือ golden ratio

การใช้สัดส่วนทองคำในงานศิลปะอาจเป็นเรื่องพื้นๆ ที่ศิลปินสมัยนี้พยายามจะหลีกเลี่ยงเพราะมันไม่ใหม่หรือไม่น่าดึงดูดอีกต่อไป แต่คุณฟูจิตะกลับเอาการวัดสัดส่วนทองคำเบสิกๆ นี้มาใช้ในการวัดหอยรูปทรงต่างๆ เพื่อหาความงามที่ว่ากันว่าเป็นความงามที่สมบูรณ์แบบที่สุด เราจึงได้เห็นเส้นที่ยื่นออกมาจากเปลือกหอยในองศาต่างๆ คล้ายกับเส้นที่เราร่างเพื่อวัดสัดส่วนขณะกำลังสเกตช์ภาพ เพียงแต่มันถูกยื่นออกมาจากของจริง เพื่อให้เราได้เห็นถึงความงามที่สมบูรณ์แบบของหอย

ดิฉันถามคุณฟูจิตะว่า ทั้งที่งานเต็มไปด้วยสัญลักษณ์เรื่องเพศ แต่ทำไมเธอกลับหลีกเลี่ยงที่จะพูดถึงมันโดยตรง ศิลปินสาวบอกว่า ผลงานเหล่านี้ไม่ได้เจาะจงให้ความหมายเรื่องการหลับนอน เพราะแท้จริงแล้วเราสามารถเห็นกระบวนการเหล่านี้ได้ทั่วไปตามกลไกของธรรมชาติ อย่างเช่นความสวยงามของดอกไม้และความหอมหวนของน้ำหวานที่มีไว้เพื่อดึงดูดให้เหล่าแมลงไปผสมเกสร 

แท้จริงแล้วสิ่งที่คุณฟูจิตะสนใจคือความสัมพันธ์ที่มองไม่เห็นระหว่างสิ่งต่างๆ ที่เราไม่สามารถอธิบายความเป็นมาเป็นไปได้ แต่มันกลับเป็นวัฏจักรวนไปอยู่อย่างนั้น ซึ่งเพราะกระบวนการเหล่านี้ไม่ใช่หรือที่ทำให้สิ่งต่างๆ ยังคงอยู่สืบต่อไปได้

ดิฉันเดินออกจากแกลเลอรีด้วยความรู้สึกที่ว่า การพูดเรื่องความสัมพันธ์ใดๆ มักเต็มไปด้วยสิ่งที่เราพูดได้และพูดไม่ได้อยู่เสมอเลย คุณว่าอย่างนั้นไหม แล้วความสัมพันธ์ของคุณเป็นสิ่งที่สว่างสดใสหรือขมุกขมัวอยู่ล่ะ?

ดูบรรยากาศนิทรรศการแบบเต็มๆ ได้ในคลิปนี้

The post แอบส่องความสัมพันธ์ขมุกขมัวและสัญลักษณ์แทนอวัยวะเพศในศิลปะของ Claire Fujita appeared first on a day magazine.

กล่าวถึงการห่อของขวัญ ดิฉันแน่ใจว่าประเทศญี่ปุ่นเป็นประเทศแรกๆ ที่คุณนึกถึง เรียกได้ว่าเป็นประเทศที่ให้ความสำคัญต่อหีบห่อและบรรจุภัณฑ์เป็นที่สุดเลยล่ะ แน่นอนว่าการห่อสิ่งของต่างๆ สำหรับให้กันนั้นมีหลากหลายตามเทศกาล และโบว์เป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้ของดูพิเศษยิ่งขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในธรรมเนียมการห่อของขวัญตามแบบฉบับชาวยุโรปหรืออเมริกัน เรามักคุ้นชินกับการเห็นผู้รับของขวัญรีบแกะโบว์และกระดาษห่อของขวัญที่แสดงความพิเศษนั้นทิ้งไปเพียงแค่ชั่วพริบตา ความพิเศษของโบว์ติดของขวัญจะพิเศษอยู่เพียงแค่เวลาไม่กี่วินาทีเชียวหรือ เป็นคำถามที่คุณคิดเหมือนกันไหม

ในเมื่อโบว์และริบบิ้นติดของขวัญกลายเป็น ‘สิ่งพิเศษที่ไม่สำคัญ’ ศิลปินดูโอ้ Baku Maeda และ Toru Yoshikawa จึงตั้งคำถามร่วมกันว่าจะทำยังไงให้โบว์และริบบิ้นยังคงความพิเศษอยู่แม้จะแกะห่อของขวัญออกแล้วก็ตาม

ตัวคุณมาเอดะนั้นเป็นศิลปินผู้เชี่ยวชาญด้านการพับ ส่วนคุณโยชิกาวะนั้นเป็นครีเอทีฟไดเรกเตอร์ เมื่อทั้งคู่รวมตัวกันจึงเกิดเป็น Ribbonesia แบรนด์ที่ตั้งใจทำให้โบว์และริบบิ้นติดของขวัญกลายเป็นสิ่งพิเศษอย่างแท้จริง จนแน่ใจได้ว่าคุณจะนำไปใช้ซ้ำเพื่อสร้างความพิเศษได้หลายต่อหลายครั้ง

ทั้งคู่จึงตั้งใจรังสรรค์โบว์และริบบิ้นเป็นรูปทรงที่แตกต่างออกไปจากของที่มีอยู่ในท้องตลาด โดยใช้เนื้อผ้าริบบิ้นคุณภาพดีหลากหลายสี เอามาบิด ม้วน พับ จนเป็นรูปทรงหน้าสัตว์ต่างๆ ซึ่งความพิเศษของโบว์และริบบิ้นของ Ribbonesia นั้นไม่ใช่เพียงรูปลักษณ์ที่ถูกประดิษฐ์ประดอยขึ้นจนสวยสะดุดตาแต่เพียงอย่างเดียว เมื่อมันถูกใช้ประดับให้ความพิเศษแก่ของขวัญเรียบร้อยแล้ว มันยังสามารถกลายมาเป็นเข็มกลัดติดเสื้อผ้าเพื่อสร้างความพิเศษให้แก่ตัวผู้รับของขวัญต่อไปได้อีกด้วย

เหตุใด Ribbonesia ถึงให้ความสำคัญกับโบว์ติดของขวัญมากขนาดนี้ ทั้งที่การติดโบว์ของขวัญดูจะเป็นธรรมเนียมของชาวยุโรปเสียมากกว่า แต่คุณมาเอดะมองต่างออกไป เขามองว่าโบว์เองก็มีกลิ่นอายของญี่ปุ่นได้เหมือนกัน โดยเขาเล่าว่าตัวเองผูกพันกับการเล่นพับกระดาษแบบโอริกามิมาตั้งแต่เด็ก จึงมีพื้นฐานในการพับ ดึง บิด กระดาษ เขาจึงสามารถขึ้นรูปเส้นริบบิ้นเรียบๆ ให้กลายเป็นรูปทรง 3 มิติได้อย่างง่ายดาย 

นอกจากนี้คุณมาเอดะยังมองว่าการบิดพับนั้นก็เหมือนการสะบัดพู่กันเพื่อให้เกิดรูปร่าง และแท้จริงแล้วญี่ปุ่นก็เป็นประเทศที่ให้ความสำคัญกับการห่อและประดับของขวัญเช่นกัน เพียงแต่ว่าโบว์ของคนญี่ปุ่นอาจจะมีรูปทรงและการใช้งานที่แตกต่างกันออกไป 

แม้ว่าคุณมาเอดะจะไม่ได้อธิบายรายละเอียดของโบว์ญี่ปุ่นไว้อย่างละเอียด ดิฉันก็พอจะเชื่อมโยงถึงการใช้โบว์ห่อของขวัญของคนญี่ปุ่นได้ เพราะที่บ้านสามีก็เคร่งครัดกับธรรมเนียมในการใช้โบว์มาก ด้วยความที่โบว์ญี่ปุ่นมีความหมายและใช้ในพิธีการที่ต่างกันออกไป โบว์ญี่ปุ่นหรือเงื่อน Mizuhiki เกิดจากการใช้กระดาษวาชิย้อมสีมาม้วนเป็นเส้นแล้วดัด ผูก มัด เป็นสัญลักษณ์แสดงความหมายและความโชคดีต่างๆ คนมักใช้เงื่อนมิสึฮิกิกันในวันสำคัญ เช่น งานแต่งงาน เงื่อนมิสึฮิกิจะเป็นสีขาวแดงและถูกผูกเป็นเงื่อนที่ดึงปลายแล้วไม่หลุดออกจากกัน เพื่ออวยพรให้บ่าวสาวไม่แยกจากกัน ส่วนในงานศพ เงื่อนมิสึฮิกิจะเป็นสีขาว-ดำและถูกผูกเป็นเงื่อนที่หลุดออกจากกันไม่ได้เช่นกัน ส่วนวันสำคัญอื่นๆ นั้น เงื่อนมิสึฮิกิจะถูกผูกเป็นรูปดอกไม้หรือสัตว์ที่เป็นสัญลักษณ์แห่งความโชคดีตามรูปด้านล่างนี้

จากรูปเงื่อนมิสึฮิกิเราคงจะพอเห็นความเชื่อมโยงระหว่างวัฒนธรรมการใช้โบว์แบบคนญี่ปุ่นกับงานริบบิ้นของ Ribbonesia แล้วใช่ไหมคะ แม้ว่าการใช้วัสดุของพวกเขาจะมีความเป็นยุโรปสูง แต่ในกระบวนการคิดและวิธีการทำนั้นมีความเป็นญี่ปุ่นสูงจนงานเป็นที่สนใจในหมู่ชาวยุโรป พวกเขาจึงถูกเชิญไปจัด window display ให้กับโรงแรมและห้างสรรพสินค้าดังๆ ทั้งในและต่างประเทศอยู่บ่อยครั้ง 

รวมทั้งได้ร่วมงานกับแบรนด์ใหญ่ๆ เช่น Mont Blanc และ Pierre Hermé หรือกระทั่งแบรนด์ใหญ่สัญชาติญี่ปุ่นอย่าง Shiseido ซึ่งพวกเขาได้ออกแบบบรรจุภัณฑ์รุ่นลิมิตเต็ดและร่วมทำโฆษณาให้ด้วย นอกจากงานสายโปรดักชั่นแล้วแบรนด์ริบบิ้นสุดสร้างสรรค์นี้ยังพับบิดริบบิ้นให้เป็นงานศิลปะเพื่อจัดแสดงในอาร์ตมิวเซียมได้อย่างอลังการงานสร้างอีกด้วย

ถามว่าหากใครสนใจงานของแบรนด์นี้ อยากลองพับตามจะได้ไหม? บอกเลยว่าได้แน่นอน เพราะพวกเขาได้ออกหนังสือ The World of Ribbonesia ซึ่งนอกจากจะรวบรวมผลงานต่างๆ แล้วยังสอนวิธีพับโบว์รูปสัตว์อีกด้วย หรือถ้าใครอยากจะลองมาหัดพับกันซึ่งๆ หน้า บางครั้งพวกเขาก็จัดเวิร์กช็อปอยู่บ้าง เพียงแต่ว่าช่วงนี้ต้องหยุดไปก่อนเพราะโรคระบาด อาจจะต้องลองเช็กการเปิดรับสมัครผ่านเว็บไซต์ตามลิงก์นี้ ribbonesia.com 

เครดิตรูป

behance.net

commune-inc.jp

mizuhikiya.com

shindo.com

The post Ribbonesia ศิลปินที่เปลี่ยนโบว์ติดของขวัญที่คนมักทิ้งให้เป็นงานศิลปะจนได้ทำงานกับ Pierre Hermé appeared first on a day magazine.

เมื่อปัสสาวะของ Andy Warhol ถูกราดลงบนผืนแคนวาส ทันใดนั้นมันก็กลายเป็นงานสมบัติล้ำค่าของนักสะสมทันที! 

“การทำงานศิลปะในยุคนั้นมันง่ายเช่นนั้นเลยหรือ? วอร์ฮอลใช้ปัสสาวะราดจริงหรือ? ถ้าเป็นเช่นนั้นจริง เราก็สามารถผลิตงานศิลปะในทุกๆ วันได้ด้วยปัสสาวะเราสินะ” Sumiko Iwaoka ศิลปินญี่ปุ่นตั้งคำถาม เมื่อได้รับเชิญให้ไปสร้างสรรค์ผลงานขึ้นมาใหม่ เพื่อจัดแสดงคู่กับผลงานของศิลปินชื่อดังในประวัติศาสตร์ ในงานชื่อ HOMMAGE ที่ Sansiao Gallery แกลเลอรีชื่อดังย่านกินซ่า  

เมื่อต้นเดือนมกราคมที่ผ่านมาดิฉันและสามีได้ไปชมงานนี้มาค่ะ ด้วยตัว Sansiao Gallery นั้นอยู่ใต้บริษัทส่งออกขนาดใหญ่ จึงมีงานของศิลปินที่มีชื่อเสียงสะสมไว้หลายชิ้น ทุกปีจึงจัดงาน HOMMAGE นี้ขึ้นเพื่อเอาผลงานสะสมเวียนมาจัดแสดง โดยคิดคอนเซปต์ให้ศิลปินรุ่นใหม่มาสร้างสรรค์ผลงานเพื่อจัดแสดงคู่กัน ซึ่งในปีนี้หนึ่งในงานสะสมที่ทางแกลเลอรีนำออกมาโชว์คือผลงานหนึ่งจากซีรีส์ Oxidation หรือผลงานปัสสาวะบนผืนผ้าใบของวอร์ฮอลที่หาดูได้ยาก

“ฉันเลือกงานปัสสาวะของแอนดี้ วอร์ฮอล มาทำงาน เพราะงานของเขาเป็นงานที่มีหลายมุมมอง เป็นศิลปะที่เกี่ยวข้องและเชื่อมโยงกับวิถีชีวิตประจำวัน แต่ในขณะเดียวกันก็แสดงความต่อต้านต่อบริบทของสังคมและวงการศิลปะในขณะนั้นเช่นกัน” คุณอิวาโอกะอธิบาย

แม้หลายคนจะรู้จักวอร์ฮอลดีในฐานะผู้ทำให้ป๊อปอาร์ตป๊อปในระดับโลกและทำให้งานศิลปะกลายเป็นพาณิชย์ศิลป์ แต่หลายคนอาจรู้จักงานที่ใช้เทคนิคซิลก์สกรีนของเขามากกว่า เช่น ภาพกระป๋องซุปแคมป์เบลล์ หรือภาพใบหน้ามาริลิน มอนโร แต่ในช่วง ค.ศ. 1977-1978 เขายังสร้างสรรค์ผลงานชุด Oxidation โดยใช้ปัสสาวะของตัวเอง โดยบางชิ้นวอร์ฮอลเทปัสสาวะลงบนแผ่นโลหะผสม ซึ่งปัสสาวะจะทำปฏิกิริยากับโลหะนั้นๆ ทำให้เกิดสีขึ้นบนแผ่นโลหะ เป็นที่มาของชื่อ Oxidation นั่นเอง 

ส่วนชิ้นที่ Sansiao Gallery สะสมไว้นั้นกล่าวกันว่าน่าจะเป็นการผสมผงโลหะหลายอย่างเข้ากับปัสสาวะก่อนเพนต์ลงบนผืนผ้าใบแล้วทาทับด้วยกากเพชร เมื่อปัสสาวะทำปฏิกิริยากับผงโลหะจึงทำให้เกิดสีสันที่สวยงามอย่างที่เราเห็นตามรูปด้านล่างนี้

ผลงานชุดนี้ทำให้เขาถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าคุณภาพงานตกต่ำ เพราะงานในช่วงหลังของวอร์ฮอลมักพูดถึงความรุนแรงและเรื่องเพศอยู่บ่อยครั้ง แต่แท้จริงแล้วการใช้ปัสสาวะสาดลงบนผืนผ้าใบและแผ่นโลหะนั้นเป็นการท้าทายศิลปะลัทธิ Abstract Expressionism ที่แพร่หลายอยู่ในอเมริกาอยู่ก่อนแล้ว โดยพุ่งตรงไปที่งานของ Jackson Pollock ศิลปินลัทธิแอ็บสแตรกท์ผู้โด่งดังที่สุดในยุคโมเดิร์นอาร์ตของอเมริกา 

ตัวพอลล็อกนั้นเชื่อว่าศิลปะแอ็บสแตรกท์สามารถถ่ายทอดผ่านทุกส่วนของร่างกายได้ งานชิ้นสำคัญของเขาจึงเกิดจากการใช้ทุกส่วนของร่างกายสาดสีเทสีลงบนผืนผ้าใบ วอร์ฮอลเห็นดังนั้นก็เลยจัดการใช้ปัสสาวะของตัวเองมาทำงานศิลปะแอ็บสแตรกท์ซะเลย! แถมไม่หยุดแค่ปัสสาวะของตัวเอง วอร์ฮอลยังเชิญชวนให้ผู้ช่วย รวมถึงแขกที่มาเยี่ยมสตูดิโอใช้ปัสสาวะของพวกเขาราดลงบนชิ้นงานอีกด้วย 

หลายคนอาจรู้สึกว่าวอร์ฮอลพยายามก่อกวนแนวคิดของคนอื่นหรือเปล่า แต่ส่วนตัวของคุณอิวาโอกะคิดว่าวอร์ฮอลอาจจะพยายามอัพเดตงานหรือวิธีการทางศิลปะใหม่ๆ ให้กับวงการศิลปะก็เป็นได้ เพราะการอัพเดตและการทำซ้ำผลงานใหม่เป็นหนึ่งในกระบวนการสำคัญของป๊อปอาร์ต และไม่แน่ว่าการนำกระบวนการทางศิลปะของพอลล็อกมารีเมคอาจเป็นการตอกย้ำแนวคิดของป๊อปอาร์ตที่ว่า งานศิลปะมาสเตอร์พีซไม่จำเป็นต้องมีเพียงชิ้นเดียวก็เป็นได้

โดยปกติแล้วคุณอิวาโอกะมักจะทำงานที่เกี่ยวข้องกับ ‘การเปรียบเทียบ’ เช่น การเปรียบเทียบช่วงเวลาที่แตกต่างกันของงานศิลปะ อย่างผลงานด้านล่างนี้ที่ย้ายผู้หญิงเทนมของ Johannes Vermeer มาเป็นพนักงานเสิร์ฟที่กำลังเทน้ำในร้านอาหาร Denny’s ซึ่งเป็นภาพที่เธอวาดขึ้นเองในยุคสมัยปัจจุบัน

ตัวอย่างงานอีกชิ้นของคุณอิวาโอกะคือการเปรียบเทียบนิยามความงามสมัยก่อนและสมัยปัจจุบัน โดยการเขียนคอมเมนต์ลงบนภาพวาดในยุคต่างๆ เลียนแบบการเขียนคอมเมนต์แนะนำการแต่งตัวในนิตยสารแฟชั่นสมัยนี้ เช่น ภาพวาดเด็กผู้หญิงของ Pierre-Auguste Renoir ซึ่งคุณอิวาโอกะปรินต์ออกมาแล้วใช้ปากกาสีขาวเขียนคอมเมนต์ทับ แนะนำเรื่องการจัดการกับทรงผมว่า ควรมัดรวบเป็นหางมา ติชุดที่ใส่ว่าดูหนักเกินไป หากจะต้องไปปิกนิกแนะนำให้ลองใส่เสื้อแขนกุดกับกางเกงยีนส์เข้ารูปสักตัวถึงจะถูกต้องกว่า เป็นต้น

sumikoiwaoka.com

sumikoiwaoka.com

สำหรับผลงานที่เธอสร้างสรรค์ขึ้นใหม่ในนิทรรศการ HOMMAGE นั้น คุณอิวาโอกะมองว่าเธออยากเปรียบเทียบกระบวนการทำงานของวอร์ฮอลในขณะนั้นกับกระบวนการทำงานของเธอในปัจจุบัน โดยเธอตั้งคำถามว่า จะทำยังไงให้เพนต์สีปัสสาวะได้เหมือนกับสีปัสสาวะของวอร์ฮอล จึงเกิดเป็นงานเพนต์ติ้งชิ้นนี้ขึ้น

ส่วนใหญ่แล้วงานของคุณอิวาโอกะมักจะเป็นงานคอลลาจ วัสดุส่วนใหญ่เป็นกระดาษ แต่กับงานครั้งนี้คุณอิวาโอกะใช้ผ้าใบขนาดเท่ากับผลงานของวอร์ฮอล โดยเธอแบ่งผืนผ้าใบที่จะใช้เพนต์ออกเป็นช่องๆ ทั้งหมด 30 ช่อง แล้วจดบันทึกตัวแปรต่างๆ ลงในตารางนั้น ได้แก่ 

1. ตารางวัสดุที่ใช้ทาชั้นแรก เช่น สีทองแดง 
2. ตารางวัสดุที่ทาทับหลังจากเทปัสสาวะ 
3. ตารางค่า pH ของปัสสาวะที่ใช้เท เพราะค่ากรดและด่างอาจมีผลต่อสีของปัสสาวะได้ 
4. ตารางอัตราก้าวเดินต่อวัน 
5. ตารางอาหารที่ทานก่อนปัสสาวะ เพราะสุขภาพและการรับประทานอาหารอาจมีผลต่อสีของปัสสาวะได้ 

แน่นอนว่าเธอใช้ปัสสาวะของตัวเองในการทดลองทำงานชิ้นนี้ โดยทำไปช่องละ 1 วัน แต่ละช่องจะมีตารางบอกว่า ใช้ปัสสาวะครั้งที่เท่าไหร่หรือช่วงไหนของวัน, วันที่ใช้ปัสสาวะเพนต์เดินไปกี่ก้าว, ทิศทางลมในการเทปัสสาวะเป็นยังไง

ในตารางช่องแรกๆ คุณอิวาโอกะทานอาหารประจำวันทั่วไปแบบคนญี่ปุ่น ปรากฏว่าสีของปัสสาวะที่ได้มานั้นไม่ใกล้เคียงเลย ออกไปทางโทนสีเทาซึ่งต่างจากของวอร์ฮอลที่มีสีฟ้าและชมพูอ่อน เธอจึงตัดสินใจศึกษาประวัติของวอร์ฮอลเพิ่มเติม เช่นว่า ดูวิดีโอทุกตัว อ่านไดอารี่ของเขา เพื่อดูว่าวอร์ฮอลทานอะไรบ้าง ซึ่งทั้งในวิดีโอและไดอารี่เผยให้เห็นว่าเขากิน McDonald’s, Burger King และซุปแคมป์เบลล์อยู่บ่อยครั้ง

ว่าแล้วศิลปินสาวจึงเริ่มทดลองกินอาหารแบบเดียวกันกับวอร์ฮอล ผลปรากฏว่าสีที่ได้มีความใกล้เคียงกันมากขึ้น จากที่ดิฉันลองดูเทียบสีกันแล้ว ช่องที่คุณอิวาโอกะเพนต์สีออกมาได้ใกล้เคียงมากที่สุด และสรุปได้ว่าสิ่งที่วอร์ฮอลน่าจะกินก่อนปัสสาวะก็คือ…

แทน…แทน…แท้น…Chicken Burger Set จาก McDonald’s นั่นเองค่า

สุดท้ายแล้วแน่นอนว่าผลงานศิลปะของคุณอิวาโอกะก็ยังไม่สามารถมีสีเหมือนกับงานของวอร์ฮอลได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่มันก็ชวนให้เราย้อนกลับไปสำรวจและตั้งคำถามกับผลงานของศิลปินที่โด่งดังมากที่สุดคนหนึ่งของโลก ตอนทำงานศิลปะเขาใช้ชีวิตยังไง เชื่ออะไร เป็นไปได้ไหมที่ศิลปินจะใช้เครื่องมือหรือวัสดุที่ไม่ได้ถูกเจาะจงให้ใช้ในการผลิตงานศิลปะตั้งแต่แรก

ซึ่งสำหรับข้อหลังนั้น ไม่ว่าจะในช่วงเวลาของวอร์ฮอลหรือช่วงเวลาของคุณอิวาโอกะ พวกเราทั้งคนดูและคนในแวดวงศิลปะก็ยังคงตั้งคำถามและทดลองกันได้ไม่รู้จบสิ้น

แต่สำหรับผู้ชมส่วนใหญ่แล้วนั้น แทนที่จะคุยถึงเรื่องประวัติศาสตร์การต่อต้านศิลปะ Abstract Expressionism อันดุเดือดของวอร์ฮอล กลับหันไปสนใจสุขภาพและวิถีชีวิตการกินอยู่ของวอร์ฮอลในขณะนั้นเสียมากกว่า ดูเหมือนว่าหลายๆ คนจะห่วงใยสุขภาพของวอร์ฮอล อยากให้ทานอาหารที่ดีกว่านี้ ซึ่งก็สามารถเชื่อมโยงไปกับงานของคุณอิวาโอกะที่มักเอาเหตุการณ์ในอดีตมาเปรียบเทียบกับปัจจุบัน 

สุดท้ายแล้ว สำหรับดิฉัน ต่อให้ไม่รู้บริบทอะไร ลำพังแค่ได้ดูผลงานของคุณอิวาโอกะแล้วอมยิ้มไปพร้อมจินตนาการว่าเจ้าพ่อป๊อปอาร์ตของโลกกินอยู่ยังไง มีสุขภาพแบบไหน ถึงมีสีปัสสาวะแบบนี้ ก็สนุกแล้ว ว่าไหมคะ

สำหรับใครที่ชื่นชอบงานของคุณซูมิโกะ อิวาโอกะ สามารถเข้าไปดูผลงานของเธอเพิ่มเติมได้ที่นี่เลย sumikoiwaoka.com

The post Sumiko Iwaoka ศิลปินญี่ปุ่นผู้อยากรู้ว่า Andy Warhol กินอะไรก่อนเอา ‘ปัสสาวะ’ มาเพนต์งาน appeared first on a day magazine.