จากความคุ้นชินที่มักจะหยิบดินสอขึ้นมาสเกตช์ภาพลงบนกระดาษแผ่นบางเพื่อบันทึกเหตุการณ์ สิ่งเหล่านี้ค่อยๆ พา ‘พิแน’ หรือ ‘แพร–ณิชาพร จิรพงศานานุรักษ์’ ก้าวเข้าสู่โลกศิลปะที่ไร้จุดสิ้นสุด รวมถึงทำให้เธอตกหลุมรักในความธรรมดารอบตัวและได้ทดลองสร้างสรรค์ออกมาเป็นผลงานหลายรูปแบบ

‘พิแน’ ศิลปินนักวาดอิสระที่หลายๆ คนอาจจะรู้จักในฐานะเจ้าของผลงาน ‘สมัยนั้น สมัยนี้’ หนังสือที่เล่าถึงความเหมือนและความต่างในบริบทสังคมที่เปลี่ยนยุคไปแล้วผ่านบทสัมภาษณ์วัยรุ่นของสองยุคสมัย และล่าสุดเธอได้มีนิทรรศการเดี่ยวครั้งแรกที่เธอได้ลงมือทำเองตั้งแต่ต้นจนจบอย่างนิทรรศการ ‘บันทึกก่อนจากลา แด่เพื่อนเก่าของฉัน’ 

ในวันที่นิทรรศการล่าสุดเริ่มขึ้น เราจึงเดินทางไปพูดคุยกับพิแนด้วยความตั้งใจที่อยากจะบันทึกเรื่องราวบนเส้นทางศิลปะและความเป็นเธอให้มากที่สุด เหมือนกับที่เธอมอบใจและใส่ใจในทุกรายละเอียดให้กับผลงานทุกชิ้น

ไม่ว่าจะเป็นน้องตุ๊กตาหมีตัวโปรดในวัยเด็กหรือปลาคาร์ฟที่ว่ายอยู่ในบ่อปลาหน้าบ้าน ทุกสิ่งที่เรียบง่ายและแสนธรรมดาเหล่านี้สามารถเกิดเป็นงานศิลปะที่เล่าเรื่องราวที่เต็มไปด้วยเสน่ห์และความพิเศษในแบบของมันที่เราคาดไม่ถึง จนทำให้คนที่เสพเรื่องเล่าผ่านภาพของเธอรู้สึกได้ถึงความอบอุ่น ความเหงา ความสนุก และความผ่อนคลายจากแผ่นภาพบันทึกการเดินทางของเธอ

สังเกต เลือกสรร ทดลองทำ สูตรศิลปะ โดย พิแน

‘พิแน’ คือ ‘แพรนิ’ ก็คือเราเอง
“เพราะว่าเราไม่ต้องการให้มันเป็นใคร เราไม่อยากจะพยายามเป็นใคร
เรารู้สึกว่างานศิลปะก็คือเรา”

เบื้องหลังผลงานที่หยิบยกความธรรมดามาเติมแต่งของพิแนเริ่มมาจากความเคยชินในตอนที่เธอออกเดินทางหรือใช้เวลากับคนอื่น ท่ามกลางผู้คนที่พูดต่อบทสนทนากัน พิแนจะเป็นคนที่พูดน้อย แต่เธอจะตั้งใจฟังทุกบทสนทนา เลือกสิ่งที่เธอสนใจแล้วจึงเก็บความทรงจำเหล่านั้นผ่านการลากเส้นสเกตช์ ดังนั้นไม่ว่าผลงานไหนที่เธอหยิบขึ้นมา เธอก็สามารถเล่าให้ฟังได้ว่าเหตุการณ์ในรูปเกิดขึ้นเมื่อไหร่ ที่ไหนและเธอตั้งใจที่จะเล่าเรื่องอะไร ซึ่งเธอมองว่าการวาดรูปเหล่านี้เป็นการโชว์ความรู้สึก ณ ตอนนั้นของเธอ

“อย่างอันนี้เป็นภาพสวิงแดนซ์ที่ต่างประเทศ” พิแนชี้ไปให้เราดูภาพที่ฟุ้งไปด้วยสีสันสดใสของฝูงคนหลายคู่ที่กำลังจับมือเต้นรำ “เป็นภาพไวๆ ที่ไม่ได้จะเก็บโมเมนต์อะไรมาก แต่อยากให้มีสีเยอะๆ เพื่อสื่อว่าทุกคนกำลังเต้นอย่างมีความสุข ซึ่งสี ลายเส้นหรือแม้แต่เนื้อกระดาษ มันก็โชว์เรื่องราวบางอย่าง” 

พิแนก็ไม่ต่างจากเราหลายคนที่เคยลองผิดลองถูกกับสิ่งที่สนใจ อย่างงานอดิเรกเล็กๆ ที่เริ่มจากความชอบจดบันทึกการเดินทางและสิ่งรอบตัว จนการทดลองนั้นได้แตกยอดออกมาเป็นการมองเห็นคุณค่าบางอย่างที่ผลักดันให้เติบโตมาเป็นตัวพิแนในปัจจุบัน

“พอเราทดลองทำออกมาเรื่อยๆ เราได้คุยกับตัวเอง ได้สื่อสารเรื่องที่เราอยากจะเล่า เรื่องนั้นมันเลยไปถึงคนดูและเขาได้ข้อความบางอย่างกลับไป เราเลยเห็นมูลค่าของงานนี้ ว่ามันทำให้เกิดบทสนทนาต่อ ได้สร้างคุณค่าขึ้นมา เราเลยอยากจะทำต่อ”

การสร้างศิลปะที่มีจุดเริ่มต้นมาจากศิลปะ

แม้ปัจจุบันจะมีการเปิดกว้างและให้การยอมรับมากว่า ศิลปะนั้นไม่มีถูก ไม่มีผิด แต่ก็ยังมีบางคนที่ยังตัดสินว่าภาพๆ หนึ่งเป็นภาพที่สวยหรือไม่สวยตามมาตรฐานของสังคม พิแนเล่าย้อนไปถึงมุมมองในวัยเด็กต่อศิลปะที่ถูกหล่อหลอมด้วยกรอบอันจำกัดและตั้งมาตรฐานว่าศิลปะมีเกณฑ์ที่ทุกคนต้องทำตาม จนพาลให้ก่อนหน้านี้เธอมองศิลปะในแง่ลบและไม่ชอบศิลปะไปด้วย

“จริงๆ ตอนแรกเกือบจะไม่ชอบศิลปะแล้วด้วยซ้ำ เพราะอาจารย์ให้วาดรูปต้นไม้แล้วเราวาดเป็นแบบที่มันไม่ใช่รูปร่างปกติ แล้วเขาก็ตีเรา ตอนนั้นเราเลยเข้าใจว่าศิลปะมันเป็นเรื่องแบบมีถูกมีผิด แต่เราเพิ่งมาชอบจริงๆ ตอนที่ได้รู้ว่าศิลปะมันมีความเป็นไปได้ไม่สิ้นสุด” 

“ยิ่งได้ไปดูงานตามนิทรรศการในไทยที่นำเสนอผ่านสื่อหลายอย่างและไม่ได้มีแค่ภาพวาด เรายิ่งเห็นความเป็นไปได้และกระบวนการความคิดที่ศิลปะสื่อสารผ่านงานออกมาให้เราได้รับรู้ แล้วเรารู้สึกตามกับมัน หรือบางทีเราก็ได้รู้เรื่องราวของใครบางคนมากขึ้นผ่านงานศิลปะ” 

เรื่องเล่าวัยเด็กของพิแนพาให้เราย้อนคิดถึงประสบการณ์ตอนเราในวัยประถมที่เราเองก็ชอบหยิบสีเทียนมาวาดขีดเขียนตามใจ แต่ต่างกันตรงที่ไม่มีใครออกปากห้ามหรือตัดสินภาพที่เราวาด เลยเกิดคำถามขึ้นมาในใจว่าถ้าในตอนนั้นเราโดนตีกรอบให้วาดแต่ ‘ศิลปะที่ถูกต้อง’ เท่านั้น เราจะชอบศิลปะและอยู่กับมันมานานได้เหมือนพิแนไหมนะ

การเป็นนักเล่าเรื่องที่เป็นมากกว่าการเล่าเรื่องผ่านภาพ

ในยุคแห่งเทคโนโลยีที่เราสามารถพึ่งพาอุปกรณ์หรือช่องทางต่างๆ ในการเก็บบันทึก พิแนกลับเห็นถึงคุณค่าและเสน่ห์ของการบันทึกความทรงจำด้วยการเขียนและการวาด เธอเล่าให้ฟังว่าการจดบันทึกนั้นต่างจากการหยิบโทรศัพท์ขึ้นมาถ่ายรูปหนึ่งแชะแล้วจบ เพราะมันเป็นสิ่งที่ใช้เวลา ความพยายามและความตั้งใจในการเก็บเกี่ยวเรื่องราวที่กำลังเกิดขึ้น 

“เราชอบหยิบความธรรมดาทั่วไปในชีวิตประจำวันมาทำให้มันกลายเป็นสิ่งพิเศษ เพราะเราใส่ความคิดเรา หรือเก็บบรรยากาศรอบตัว หรือเรื่องราวนั้นมาเล่าผ่านลายเส้นอีกทีหนึ่ง”

“ความทรงจำเราสามารถหล่นหายได้ทุกเมื่อ แล้วมันก็จำกัดมาก เหมือนไอโฟนเครื่องหนึ่งที่ถึงเราจะเพิ่มพื้นที่จัดเก็บแค่ไหน มันก็ต้องเต็มอยู่ดี ดังนั้นสิ่งที่เราทำได้ก็คือจดสิ่งที่เราอยากจะจำจริงๆ”

“การจดบันทึกทำให้เราจำตัวตนเราได้ ทำให้เข้าใจตัวเองมากขึ้นว่าเราคิดอะไร ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเราทุกวันนี้ งานเรามันมีความเป็นมนุษย์ ไม่ได้เกินความจริง เป็นความทั่วไปธรรมดา บางทีคนมาเห็นเขาก็รีเลทกับชีวิตเขาได้เหมือนกัน มันก็เป็นทั้งการคุยกับตัวเองแล้วก็คุยกับคนดู” 

ลายเส้นดิบๆ แต่แฝงไปด้วยรายละเอียดที่ตั้งใจจะเก็บ

ผลงานของพิแนไม่ได้มีเพียงภาพวาดบันทึกการเดินทางเท่านั้น แต่ยังมีหนังสือทำมือหรือที่พวกเราอาจจะคุ้นกันในชื่อ ‘ซีน’ (Zine) ซึ่งเธอได้นำเรื่องราวในแต่ละเล่มมาถ่ายทอดลงบนกระดาษ พิแนมองว่าแม้จะเป็นเพียงแผ่นกระดาษบางๆ แต่มันมีคุณค่ามากสำหรับเธอ แถมยังพูดให้ฟังอีกว่าเธอชอบกิมมิกของหนังสือที่ข้างนอกอาจจะดูธรรมดา แต่พอเปิดไปแล้วกลับมีสารพัดเรื่องราวให้เราได้ค้นพบอยู่ด้านใน 

คอนเซปต์ผลงานของพิแนมักนำเสนอความรู้สึกที่ต่างกันอย่างสุดขั้ว ทั้งการแตกสลาย ความรู้สึกโดดเดี่ยวและความรู้สึกอบอุ่นหัวใจ แต่ผลงานทุกชิ้นของเธอจะมี ‘ความดิบ’ เป็นส่วนผสมหลักที่เธอใส่ลงไปในผลงาน ไม่ว่าจะเป็นความดิบที่เนื้อเรื่อง สีที่เลือกใช้ หรือแม้แต่ลายเส้นและวิธีการวาด ซึ่งความดิบนี้ไม่ได้เกิดจากเวลาที่มีจำกัดหรือปัจจัยอื่นภายนอก แต่มาจากตัวตนภายในของเธอ

“เราว่างานเรามีความดิบทุกงานเลยนะ แต่เป็นความดิบที่เราตั้งใจและจริงใจ ไม่ได้เป็นงานเผาหรือลวก เพราะถ้ามีเวลาเยอะเราก็ยังอยากจะเขียนอย่างนี้อยู่ดี”

“ตอนแรกเราไม่ชอบสีเลย เราวาดขาวดำมาตลอด มันคือการวาดเก็บรายละเอียดแคปเชอร์ไวๆ เวลาไปไหนก็พกแค่สมุดแล้วก็ดินสอ 1 แท่ง เราเพิ่งมาใช้สีจริงๆ ตอนไปแลกเปลี่ยน เพราะเรามีเวลาได้ซึมซับแต่ละสถานที่มากขึ้น ซึ่งแต่ละวันเราจะเลือกสีไปแล้วก็วาดให้เสร็จ จะไม่มีการถ่ายรูปแล้วค่อยมาวาด”

ศิลปินผู้เติบโตจากธีสิสหนังสือทำมือ
สู่นิทรรศการเดี่ยวครั้งแรก

สมัยนั้น สมัยนี้ ความเป็นมนุษย์ที่แตกต่างโดยช่วงวัย แต่ก็ยังเป็นมนุษย์เหมือนกัน

ถึงแม้พิแนจะเป็นคนที่มักจะเป็นผู้ฟังและพูดน้อย แต่เพื่องานที่เธอตั้งใจจะทำให้สำเร็จ เธอเองก็มีผลงานที่เธอต้องคุยกับคนอื่นมากถึง 30 คน ซึ่งนับว่าเป็นการพูดคุยกับคนมากสุดในชีวิตของเธอที่หลายๆ คนอาจจะคุ้นชื่ออย่างหนังสือ ‘สมัยนั้น สมัยนี้’ ที่อาจเรียกว่าเป็นผลงานแจ้งเกิดของพิแนเลยก็ว่าได้

“เราชอบคุยกับคนที่เป็นผู้สูงวัยและชอบเรื่องราวบางอย่างที่เป็นบริบทที่เราเกิดไม่ทัน เลยอยากจะเอาเรื่องของผู้สูงวัยในบริบทต่างๆ มาเล่าในเชิงว่าเขาเจออะไรมาในวัยรุ่นสมัยนั้นและแชร์กลับไปในวัยรุ่นสมัยนี้ ดูว่าเราเจออะไรที่ต่างหรือเหมือนกัน ซึ่งมันทำให้เราเข้าใจมากขึ้นว่าที่ผู้สูงวัยคิดต่างกับเรา มันเป็นเพราะบริบทที่ต่างกัน” 

“พอกลับมาดู ตอนนั้นมันก็ท้าทาย สนุก แล้วก็เหนื่อยนิดหนึ่งที่ต้องคุยกับคน แต่ในระหว่างทางเราแฮปปี้มาก ที่มีคนมาอ่านแล้วเขามีบทสนทนาต่อกับคนที่บ้าน” 

ตลอดบทสนทนาที่พิแนได้เล่าถึงผลงานของเธอหลายสิบชิ้น เราเห็นถึงประกายในตาของเธอทุกครั้งที่ได้มีโอกาสหยิบงานถัดไปขึ้นมาแนะนำให้เรารู้จัก จนเราเกิดคำถามขึ้นมาว่าในกองผลงานทั้งหมดของเธอ มีผลงานไหนที่เป็นผลงานที่ชอบที่สุดไหมนะ พิแนนั่งนิ่งใช้ความคิดสักพัก ก่อนจะตอบพร้อมรอยยิ้มบางๆ 

“ชอบหมดเลย เราเป็นคนไม่มีลูกรัก ทุกคนคือลูกรักเรา
เพราะทุกอันตอนทำ เราให้ใจมากๆ
เรามองว่าศิลปะคือเรา ถ้าเราไม่ชอบมันเราก็ไม่ทำ แต่ถ้าเราชอบเราก็จะทำ”

คำตอบของพิแนทำเราประหลาดใจไปเลย เพราะขนาดเราที่แค่เรียนวิชาศิลปะสมัยมัธยมฯ เรายังมีผลงานชิ้นโปรดที่คิดว่าตัวเองทำออกมาดีที่สุด แต่สำหรับพิแน เธอเป็นคนมองศิลปะอย่าง ไม่มีถูก ไม่มีผิด ไม่มีสวยที่สุดหรือไม่สวยเลย เธอจะมองเพียงความเป็นงานศิลปะที่เธอตั้งใจและให้ใจเท่านั้น

เรายังคงมีคำถามติดอยู่ในใจว่าพิแนจะไ่ม่มีผลงานที่ชอบที่สุดจริงหรือ เราเลยลองให้เธอเลือกผลงานที่คิดว่าภูมิใจที่สุดในฐานะศิลปินแทน ซึ่งคำตอบของเธอก็ทำให้เรารู้สึกประทับใจอีกครั้ง

“คงเป็นนิทรรศการ ‘บันทึกก่อนจากลา แด่เพื่อนเก่าของฉัน’ เพราะว่าเป็นงานล่าสุด เป็นเราในเวอร์ชั่นนี้ก็เลยชอบที่สุด ซึ่งป็นงานที่ได้อยู่กับตัวเองเยอะกว่างานอื่นด้วย มันเป็นการกลับไปมองเรื่องราวที่เกิดขึ้นตอนเป็นเด็ก แล้วเล่าออกมาเป็นนิทานหนึ่งเล่ม’”

“พบเจอ ออกเดินทาง เติบโต และจากลา”

‘บันทึกก่อนจากลา แด่เพื่อนเก่าของฉัน’ นิทรรศการที่ว่าด้วยเรื่องราวของพิแนและเพื่อนสนิทอย่างเหล่าตุ๊กตาในวัยเด็กที่ได้เดินทางผ่านช่วงเวลาและเรื่องราวต่างๆ มาด้วยกัน แต่ในวันนี้พวกเขาต้องโบกมือลาจากกันไปเพื่อเติบโตและไปต่อ โดยในนิทรรศการนี้ 

พิแนได้ลองทำผลงานหลากหลายรูปแบบสมกับที่เธอมองว่างานศิลปะคือการทดลอง ซึ่งงานนี้เป็นงานที่เธอได้ทำหนังสือนิทานครั้งแรกที่เป็นความตั้งใจหลักและจุดเริ่มต้นของการต่อยอดไปยังผลงานรูปแบบอื่นที่พูดถึงเรื่องการจากลาและการเติบโต 

ภายในงานมีการจัดแสดงผลงานที่ต่อยอดจากหนังสือนิทานทำมือ ไม่ว่าจะเป็นการเย็บผ้าม่าน 8 ชิ้นที่นำเสนอนิทานทั้ง 9 ตอน ซึ่งพิแนยอมรับว่าเป็นงานที่ท้าทายมาก เพราะเธอต้องใช้เครื่องเย็บผ้าเองนานกว่าหลายสัปดาห์ นอกจากนี้เธอยังลงมือเข้าสตูดิโอปั้นเซรามิกด้วยตัวเองอีกด้วย จนผลงานทั้งหมดได้ร้อยเรียงกันเป็นบันทึกการเดินทางที่เล่าถึงเส้นทางการเติบโตของตุ๊กตาเหล่าเพื่อนสนิทในวัยเด็ก ตัวเธอในอดีตและตัวเธอในปัจจุบัน 

“จริงๆ ทุกคนต้องจากลากับบางสิ่งบางอย่างอยู่แล้ว มันไม่มีอะไรที่ถาวร แต่ว่ามันจะช้าหรือเร็วเท่านั้นเอง เด็กเองก็เจอกับการจากลาได้เหมือนกัน”

“งานนี้เหมือนเป็นการพูดถึงการจากลาก็จริง แต่อยากจะบอกทุกคนที่มาดูว่า การจากลามันก็เป็นส่วนหนึ่งของการเติบโต เราจากลาเพื่อเราจะได้เรียนรู้และไปต่อ แล้วก็เข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้น”

“มันไม่ใช่งานอาร์ตที่ทุกคนมาดูแล้วจบ เพราะเราคิดว่ามันจะประสบความสำเร็จได้ก็ต่อเมื่อมีการส่งต่อ เลยเกิดเป็นกิจกรรมกระบวนการร่วมกับเด็กจากมูลนิธิเพื่อการพัฒนาเด็กของวัดดวงแข แล้วพอวันที่จัดกิจกรรมมันเกิดขึ้น เรารู้สึกตื้นตันมาก ทุกๆ วันนี้ที่เลยมาก็มีความสุขมาก ที่เหลือต่อจากนี้มันจะเกิดอะไรขึ้นมันคือกำไรของงานแล้ว” 

“เราเขียนผนังกำแพงนิทรรศการเป็นอย่างสุดท้ายเพราะทำใจประมาณหนึ่ง ตอนที่เขียนเราเลยรู้สึกอยากร้องไห้ เพราะรู้สึกว่าเมสเซจที่เขียนเหมือนเราได้คุยกับตัวเองในวัยเด็ก น้องหมีที่ทำในนิทานเป็นตัวแทนของเราในวัยนั้น ส่วนเด็กผู้หญิงในนั้นก็คือเราที่เติบโตขึ้นแล้วต้องไปต่อกับบางอย่าง”

ความธรรมดาที่เป็นทั้งการจุดประกายไอเดียสร้างงานชิ้นใหม่และพื้นที่ฮีลใจเวลาหมดแรง

แรงบันดาลใจและเรื่องราวที่พิแนหยิบมาเล่าผ่านผลงานมักจะมาจากสิ่งรอบตัว แต่ความธรรมดาเหล่านี้ก็อาจมองได้ว่าเป็นสิ่งที่เรียบง่าย ซ้ำเดิม และขาดความน่าตื่นเต้น ถ้าหากเป็นบางคนอาจจะรู้สึกเบื่อและหมดไฟได้ง่ายๆ แล้วพิแนที่ขยับจากงานอดิเรกอย่างการสเก็ตช์วาดเล่นๆ มาสร้างงานศิลปะเป็นอาชีพจะเคยหมดไฟบ้างไหมนะ 

“บ่อยเหมือนกัน เราว่าทุกคนที่ทำงานอะไรก็ตามต้องมีความรู้สึกนี้ เหมือนบางทีเราอยากจะเติบโตหรือทำอะไรที่สร้างคุณค่ามากๆ แต่พอกลับมามอง มันไม่จำเป็นต้องเป็นอะไรที่ยิ่งใหญ่ เป็นอะไรเล็กๆ น้อยๆ ก็ได้” 

“หลังจากกลับมาจากไปแลกเปลี่ยน เราก็กลับมาอยู่บ้านนานๆ เลยจะมีงานวาดที่เป็นรูปปลาคาร์ฟหรือรูปหมาตัวเอง นี่ก็เป็นอะไรง่ายๆ ที่ไม่ต้องไปเที่ยว แต่ก็ยังเป็นภาพวาดที่มีเรื่องราวอยู่ดี” พิแนตอบด้วยน้ำเสียงมั่นใจพร้อมอมยิ้มเล็กๆ  

ภาวะหมดไฟเป็นเรื่องทั่วไปที่ไม่ว่าเมื่อไหร่ก็อาจเกิดขึ้นได้กับทุกคน อย่างไรก็ตามการก้าวข้ามของพิแนกลับเป็นวิธีที่เรียบง่ายสมกับแนวคิดการทำงานในแบบของเธอ เพียงกลับมามองสิ่งรอบตัวที่เราเจอในทุกวัน ไม่ต้องกดดันตัวเองให้สร้างงานที่ยิ่งใหญ่หรือประสบความสำเร็จแบบก้าวกระโดดก็ได้ เพราะไม่ว่ายังไงสิ่งที่เราทำต้องมีคุณค่าในแบบของมันแน่ๆ

“ทุกอย่างคือการผิดพลาดเพื่อเรียนรู้และไปต่อ”

หัวใจของการเป็นศิลปินอิสระ จาก ศิลปินอิสระคนหนึ่ง

พิแนเองก็เป็นหนึ่งในศิลปินนักวาดอิสระที่ได้เจอผู้คนหลากหลายและได้รับความคิดเห็นมากมายทั้งดีและไม่ดี แล้วเธอมีอะไรที่อยากจะบอกกับศิลปินอิสระบ้าง

“ไม่ว่าผลลัพธ์มันจะเป็นยังไง อย่าเพิ่งท้อ เพราะว่ามันไม่มีใครรู้ดีไปกว่าคนที่ทำ”

“ในปัจจุบันมันมีการวิพากษ์วิจารณ์หรือว่าการที่เปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่นเยอะ เลยอยากให้เชื่อในตัวเองมากๆ ถ้าเราจริงใจกับมันแล้วเราเชื่อในสิ่งนี้ เราจะเจอสิ่งที่ใช่สำหรับเราหรือสถานที่หรือผู้คนที่ถูกดึงดูดด้วยสิ่งที่เราทำ สำหรับเรา ในฐานะคนที่เสพงานคนอื่น ถึงงานมันจะไม่ได้ยิ่งใหญ่ แต่เราดูออกว่าคนนี้ตั้งใจมาก”

ยิ่งได้คุยกับพิแน เรายิ่งเห็นถึงความเป็นไปได้ของศิลปะอันไม่รู้จบอย่างที่เธอได้พูดไว้ช่วงแรก แล้วในอนาคตเธอยังมีอะไรที่อยากทดลองทำอีกบ้างไหมนะ

“อยากจะทดลองหลายๆ สื่อ มันมีอีกหลายฟอร์มของงานศิลปะที่ทำได้ แต่มีอย่างหนึ่งที่เคยอยากทำมากคือพวกงานเคลื่อนไหว เพราะว่างานเรามันดูขยับได้”

“การทำหนังสือนิทานเด็กเราก็อยากทำมานาน ซึ่งในนิทรรศการนี้ก็เป็นการทำครั้งแรก มันก็ค่อนข้างท้าทายเหมือนกันเพราะว่าเราไม่เคยวาดสีทั้งเล่ม แล้วก็ใช้เวลานานมากประมาณ 2 เดือน เพราะปกติเราวาดไวๆ พอทำเสร็จแล้วก็เลยรู้สึกคอมพลีตตัวเองประมาณหนึ่ง”

คุยกันมาสักพักจนถึงคำถามสุดท้ายที่เป็นความตั้งใจหนึ่งของเราที่อยากจะให้บทความนี้เป็นเหมือนไดอารี่บันทึกความทรงจำเล่มหนึ่งไว้ให้พิแนได้กลับมาอ่านและเปิดโอกาสให้อีกหลายคนได้มาทำความรู้จักตัวตนและผลงานของเธอ

“ถ้าเปรียบคำถามนี้เป็นเหมือนไดอารี่บันทึกความทรงจำ อยากบอกอะไรกับตัวเองในอดีตและตัวเองในอนาคตบ้าง”

“ขอบคุณที่ทำมัน ขอบคุณที่วาดออกมา ขอบคุณที่เขียนออกมา”
“พอเราได้กลับมาอ่านในสิ่งที่เราเคยทำ เราได้เข้าใจตัวเองมากขึ้น
แล้วก็เห็นการเติบโตของตัวเอง”

“อยากให้ยังคงชอบในสิ่งที่ตัวเองทำ
แล้วก็ It’s okay มากถ้าจะรู้สึกว่าสิ่งนี้มันใช่หรือไม่ใช่
เราไม่จำเป็นต้องเพอร์เฟกต์ ทุกอย่างคือการผิดพลาดเพื่อเรียนรู้แล้วก็ไปต่อ”
“เราสามารถเปลี่ยนแปลงได้ทุกเมื่อ ไม่จำเป็นต้องยึดติดกับลายเส้นหรือตัวตนใดตัวตนหนึ่ง”

“ชีวิตคือการทดลอง งานศิลปะก็เป็นการทดลองเหมือนกัน”

พอได้ฟังพิแนส่งความในใจถึงตัวเองในอดีตและอนาคตแล้ว มันทำให้เราเองได้กลับมาตกตะกอนและคิดกับตัวเองลึกๆ เหมือนกันว่า ถึงแม้จะมีช่วงเวลาไหนที่เราก้าวพลาดและผิดหวัง หรือมีปัจจัยภายนอกและภายในที่ทำให้เราหรือตัวตนของเราเปลี่ยนไป แต่มันก็ไม่เป็นไร เพราะยังไงมันก็คือเราในช่วง ณ ขณะหนึ่งที่จะพาให้เราได้เติบโตในโลกที่กว้างใหญ่ไปกับความใฝ่ฝันที่ยังมาไม่ถึงในวันข้างหน้า 

สุดท้ายในอนาคตที่เราหันกลับมา เราอาจจะกำลังขอบคุณตัวเองเหมือนกับที่พิแนได้พูดกับตัวเองในวันนี้ก็ได้

The post ตุ๊กตาหมี เจ้าขนปุย และร่องรอยบนเก้าอี้ไม้ สิ่งของธรรมดาสู่งานศิลปะอบอุ่นใจของ ‘พิแน’ ศิลปินที่รักการเล่าเรื่องเล็กๆ แต่ละวัน appeared first on a day magazine.

นั่นคือร้านเช่าหนังสือวราสาส์น ร้านที่เต็มไปด้วยชั้นหนังสือตั้งเรียงรายจนแทบมองไม่เห็นด้านในสุดของห้อง แต่ฟุ้งไปด้วยกลิ่นหนังสือเก่าที่รอต้อนรับเราอย่างอบอุ่น กองหนังสือการ์ตูนชุดใหม่เป็นสิ่งที่สะดุดตาเราเป็นอย่างแรก เราเก็บเสียงหัวใจที่เต้นรัวและความประทับใจเล็กๆ ที่เกิดขึ้น ก่อนจะไล่สายตาไปเห็นวราภรณ์ เจ้าของร้านเช่าหนังสือวราสาส์นวัย 70 ปี ที่กำลังยิ้มทักทาย เมื่อเห็นเราเข้ามาในร้าน ก่อนบทสนทนาความรักในหนังสือกำลังเริ่มต้นขึ้น

“ครอบครัวของป้าเนี่ยคุณพ่อเนี่ยเป็นไหหลำ เรียกพ่อเป็น ‘เด’ สมัยตั้งแต่ป้ายังตัวเล็กๆ อายุไม่เท่าไหร่ ลุงป้าน้าอาทั้งหลายเนี่ยพายเรือมาหาเด ให้เดอ่านจดหมายจากเมืองจีน ป้ามีหน้าที่ชงชาให้เพื่อนๆ เด แล้วก็ฝนหมึกเตรียมไว้ให้ พอโตขึ้น พี่ชายชอบอ่านหนังสือและชอบซื้อนิยายกำลังภายในมาอ่าน เขาก็ซื้อมา เราก็อ่าน พออ่านแล้วก็ติด ก็ชอบ พอโตขึ้นมาหน่อย เราก็เริ่มอ่านนิตยสาร หนังสือพิมพ์เยอะแยะไปหมด”

“ตอนนั้นก็ได้อ่านนู่นนี่นั่นมาเรื่อยๆ แล้วก็พัฒนา เราก็จะอ่านอยู่อย่างนี้จนซึมซับ พอเริ่มเข้าระดับมัธยมก็เข้าห้องสมุดทุกวัน อ่านทุกอย่าง ประวัติศาสตร์ อ่านนู่นนี่นั่น ความที่เรารักการอ่าน เราก็อ่านทุกอย่าง เป็นคนที่อ่านได้ทุกแนว เราก็จะได้จากสิ่งนี้เยอะมาก ส่วนหนึ่งก็คือครอบครัวป้าเลยที่ทำให้เห็นว่าเราอยู่ใกล้ชิดกับหนังสือ”

วราภรณ์ เชฎฐาวิวัฒนา วัย 70 ปี เล่าถึงจุดเริ่มต้นของร้านที่จุดประกายมาจากความชอบในวัยเด็กและชีวิตประจำวันที่ได้คลุกคลีกับหนังสืออยู่เสมอ จนแตกขยายมาเป็นการตามหาความสุขเล็กๆ ให้ตัวเอง และต่อยอดมาเป็น ‘ร้านวราสาส์น’ ที่วราภรณ์อุทิศทั้งชีวิตเพื่อการคงอยู่ของร้านที่เธอรัก ซึ่งเป็นทั้งความสุขและตัวตนของเธอ

“หนังสือเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตป้า
เพราะว่าตั้งแต่เด็กจนตอนนี้ป้าอายุ 70 ปี
ตลอดตั้งแต่ป้าจำความได้ ป้าขาดหนังสือไม่ได้
แล้วเวลาอยู่กับหนังสือป้าก็มีความสุข”

“สมัยป้าเรียนมัธยมป้าจะย้ายมาอยู่แถวๆ บางลำพู เมื่อก่อนก็จะมีร้านเช่าหนังสืออยู่สองร้าน วันๆ หนึ่งป้าจะเดินไปเช่าหนังสือบ่อยมาก วันหนึ่งก็ 4-5 เล่ม อ่านจบปุ๊บเดินไปบุศยพรรณไปเช่าหนังสือ แล้วก็เดินกลับ วันหนึ่งก็เสียหลายตังค์อยู่ เพราะเดินหลายรอบ แต่มันก็เป็นความสุข ก็ตั้งแต่เด็กมาจนแก่ก็ติดอยู่กับหนังสือ มันเหมือนเราได้อยู่ในโลกส่วนตัวของเราที่มันทำให้เรามีความสุขมาก ถ้ามีใครที่อยู่ในที่นี้ยังไม่ชอบอ่านหนังสือ ลองดู แล้วจะรู้เลยว่ามันวิเศษมากเลย” 

“ตอนป้าทำงาน เพื่อนๆ เรียกป้า ‘หญิงเหล็ก’ เพราะว่าป้าทำงานอยู่ถึงตีหนึ่งตีสองเกือบทุกวันนะ เลิกงานกว่าจะถึงบ้านก็สองสามทุ่ม หอบงานกลับไปทำบ้าน ตระเวนส่งลูกน้องอีก เพราะว่าลูกน้องผู้หญิงก็เป็นห่วงเขา ก็ต้องไปส่งถึงบ้านพอรับราชการได้สัก 2-3 ปี เราจะทำอะไรดีที่ทำให้เรามีความสุข สิ่งแรกที่คิดก็คือ ‘หนังสือ’ เพราะความรักหนังสือและเราอยู่กับหนังสือมาตลอดชีวิตวัยเด็ก” จากความสุขในการอ่านหนังสือสมัยเด็กของวราภรณ์ยังคงสานต่อให้เธอชื่นชอบเรื่องหนังสือ แม้กระทั่งถึงช่วงวัยทำงานที่ต้องเจอช่วงเวลาที่แสนเหนื่อย แต่เธอก็ยังมีเวลาให้กับหนังสือ จนกระทั่งตัดสินใจเปิดร้านแห่งนี้ขึ้นมา

“เมื่อก่อนก็เปิดร้านตรงนี้แหละ แต่ชั้นมันไม่เยอะขนาดนี้ แต่ก่อนจะมีที่นั่งให้ลูกค้า เพราะว่าหนังสือเรายังน้อย เราก็ค่อยสะสม ไปซื้อหนังสือตามบ้าน ประกาศรับซื้อ ใครอยากขายเราก็ตระเวน สองคนกับแฟนก็ไปตระเวนซื้อมาเข้าร้าน ก็ค่อยๆ เพิ่มพูนเรื่อยๆ จนถึงทุกวันนี้มันก็เยอะเป็นแสนๆ ชั้นเธอจะเห็นว่าไม่สวยงาม เพราะเราก็มองว่าหนังสือ ถ้าเป็นไม้เนี่ย ปลวกมันจะกิน ก็ใช้เหล็ก สองคนตายายก็ซื้อเหล็กฉาบแล้วก็มานั่งต่อๆ ๆ แฟนก็ทำชั้นขึ้นมาเยอะขนาดนี้อย่างที่หนูเห็น นี่คือมูลเหตุจริงใจจากการที่เรารักการอ่าน แล้วเราก็คิดว่าสิ่งนี้จะทำให้เรามีความสุข”

วราภรณ์ที่หลงรักโลกแห่งนวนิยายจีนกำลังภายในตั้งแต่ยังเด็กจนถึงปัจจุบันได้ต่อสู้ผ่านภารกิจที่ใช้ความอดทนมากมายมาสู่เจ้าของสถานที่แห่งความทรงจำของใครหลายๆ คน ชีวิตของเธอเปรียบเหมือนกับชีวิตของจอมยุทธ์หญิงสุดเท่ ที่เธอไม่เพียงต้องรับผิดชอบภาระงานหลักอย่างการทำงานรับราชการเพื่อหาเงินทุนหล่อเลี้ยงร้านเช่าหนังสือ แต่เธอยังต้องเรียนรู้ทักษะการบริหารที่เธอเองก็ไม่คุ้นเคยมาก่อนในวัย 27 ปี 

ไม่ใช่เรื่องง่ายเลยที่เธอจะเปิดร้านหนังสือบนความไม่แน่นอนในช่วงอายุที่เริ่มใฝ่หาความมั่นคงในชีวิต แต่เธอก็พร้อมสู้เพื่อความสุขและสิ่งที่ตัวเองรักอย่างการอ่านและร้านเช่าหนังสือ สมกับฉายา ‘หญิงเหล็ก’ ที่กลายเป็นหนึ่งในตัวตนที่ทำให้เธอเป็นคนใจสู้และพร้อมรับมือกับทุกความลำบากที่เข้ามา ไม่ว่าจะเป็นแววตาที่เป็นประกาย น้ำเสียงหนักแน่นแต่เปี่ยมไปด้วยและคำตอบที่วราภรณ์ร้อยเรียงออกมา เป็นหลักฐานชั้นดีเลยว่าเธอ ‘รัก’ หนังสือและมีความตั้งใจที่อยากจะใช้ทุกช่วงเวลาในชีวิตเติบโตไปกับร้านเช่าหนังสือแห่งนี้ แม้ว่าในปัจจุบันจะเป็นช่วงซบเซาของร้านเช่าหนังสือที่ค่อยๆ จางหายไปตามช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่าน

“ร้านเช่าหนังสือเป็นความภาคภูมิใจ เป็นความสุข เป็นส่วนหนึ่งในชีวิตป้า
อย่างที่บอกว่าจะพยายามอยู่ให้นานที่สุดเท่าที่เราจะสามารถทำได้
เพราะว่ามันเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตเรา แล้วมันทำให้เรามีความสุข”

“ถ้าถามว่าในเชิงเศรษฐกิจคุ้มไหม จนถึงทุกวันนี้ก็ไม่คุ้มนะ แต่อย่างที่บอกว่าด้วยใจรัก เราเปิดอยู่เพราะเรามีความสุขกับการอยู่กับหนังสือ แล้วก็มีความสุขที่ได้เห็นคนอ่านหนังสือ ป้ามีวิสัยทัศน์ว่าต้องมองไปข้างหน้าว่าเราพอใจไหม ถึงจะไม่พอใจ แต่เราจะมีความสุขกับสิ่งที่เราทำไหม แล้วเมื่อเราเดินไปข้างหน้าแล้ว เดินให้ตลอด อย่าเดินถอยหลัง ถ้ามันล้มก็สู้ อย่าล้มแล้วไม่ลุก เพราะทำทุกอย่างมันไม่ได้ว่าจะประสบความสำเร็จหมด”

“ทุกคนเราทำอะไรก็แล้วแต่ต้องมีโอกาสผิดพลาด เมื่อมีปัญหาก็ “ไม่เป็นไร” คิด หาทางแก้ ปัญหาทุกอย่างแก้ได้หมด ไม่มีปัญหาไหนที่แก้ไม่ได้ในทัศนคติของป้า ถ้าเราตั้งใจจะแก้มัน เพียงแต่ว่าบางปัญหาเราจะแก้ได้ทันที บางปัญหาจะต้องใช้เวลา แค่เท่านั้นเอง อยู่ที่เรา เหมือนพิสูจน์ความสามารถตัวเองด้วย ยิ่งเห็นคนมาเยอะๆ หยิบนู่นหยิบนี่ แล้วเขาอ่านมาแล้วป้าจะถามลูกค้าตลอด “เป็นไงถูกใจไหม” ยิ่งลูกค้าที่เขาให้เราเลือกหนังสือให้ เขาบอกถูกใจ เราก็ยิ่งมีความสุขว่าเราได้ทำให้คนที่เขาเข้าร้านเรามีความสุข”

เห็นถึงความตั้งใจของเธอในการทำร้านเช่าหนังสือ แต่ในขณะเดียวกันทุกวันนี้ก็มีน้อยร้านจนแทบจะนับนิ้วได้ที่เปิดเป็นร้านเช่าหนังสือ เพราะกำไรน้อยและรายได้ก็ไม่มีความมั่นคง แล้วอะไรคือสิ่งที่ทำให้เธอยืนหยัดทำร้านเช่าหนังสือ แทนที่จะเป็น ‘ร้านขายหนังสือ’ 

“หนังสือเล่มหนึ่งป้าลงทุนไป คนอ่านเป็นพันเป็นหมื่น อ่านน้อยหน่อยก็อาจจะเป็นหลักสิบหลักร้อย เรื่องไหนที่ฮอตๆ หน่อยก็เป็นหลักพันหลักหมื่น มันก็เป็นวิทยาทานที่ว่าคนได้อ่าน ได้เรียนรู้จากหนังสือ ถ้าหาที่ไหนไม่มี มาหาที่เรา ป้าอยากให้เด็กหลายๆ คนได้อ่าน ขายเธอไปก็อยู่ที่เธอคนเดียว มีคนมาซื้อหนังสือป้าเยอะ ที่แบบหนังสือหายากหรือหนังสือที่ฮอตๆ ขายไปคุณก็ได้ของคุณ ป้าก็บอกเขาว่าแต่ถ้าอยู่ที่ร้านป้า คนได้อ่านหลักร้อยหลักพัน มันเป็นวิทยาทานที่เราเหมือนเผยแพร่ความรู้ เราอาจจะไม่ได้ร่ำรวย สามารถที่จะไปแจกจ่ายไรได้ แต่เราแจกจ่ายความรู้ให้กับคน ให้เยาวชนได้เยอะแยะนะ”

นับเป็นการลงทุนแสนยิ่งใหญ่ที่ตัดสินใจนำโลกที่ได้ตกหลุมรักในวัยเด็กมาก่อร่างสร้างเป็นร้านเช่าหนังสือ แถมยังต้องต่อสู้ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของสังคม ผ่านยุคที่ร้านเช่าหนังสือเพิ่มบ้านเริ่มโบกมือลา และช่วงคนอ่านหนังสือเล่มน้อยลง หันไปอ่านอีบุ๊กมากขึ้น ยิ่งในช่วงโควิดที่หลายธุรกิจหยุดชะงัก จนทำให้เธอค้นพบแก่นของการเป็นร้านเช่าหนังสือนั่นคือความสามารถในการปรับตัวที่ต้องดึงดูดลูกค้ามาที่ร้าน เพราะร้านเช่าหนังสือไม่สามารถวิ่งไปหาลูกค้าด้วยตัวเองได้ ซึ่งเป็นวิทยายุทธที่ช่วยต่อยอดให้เธอสามารถรับมือกับปัญหาทางเศรษฐกิจและสภาพสังคมที่เปลี่ยนไปตามกาลเวลาได้จนถึงปัจจุบัน

อย่างไรก็ตามเธอต้องใช้พลังปราณมากมายควบคู่หลายกระบวนท่าที่เรียนรู้ด้วยตัวเองเพื่อตามให้ทันยุคสมัยและผู้คนที่เติบใหญ่ทุกวัน แต่วราภรณ์ยังคงยืนหยัดสู้และเรียนรู้ที่จะพัฒนาการบริหารจัดการเพื่อคงร้านนี้ไว้ สมฉายา ‘หญิงเหล็ก’ ทำให้ปัจจุบันร้านเช่าหนังสือวราสาส์นกลายเป็นพื้นที่แห่งความอบอุ่นที่รอให้ลูกค้าหน้าเก่าได้เข้ามาขุดค้นเศษเสี้ยวแห่งเรื่องราวในวัยเยาว์ของตัวเอง ในขณะเดียวกันก็อ้าแขนต้อนรับลูกค้าหน้าใหม่ให้ได้เข้ามาลองสัมผัสเสน่ห์อันไม่รู้จบของการอ่าน

“จากสิ่งแวดล้อมรอบตัวเรา มันก็ทำให้ป้าวิเคราะห์ว่าปัญหาของบ้านเราคือการที่เด็กขาดการอ่าน แล้วก็ราชการ รัฐบาลไม่ส่งเสริมให้เด็กรักการอ่าน แล้วมันจะเป็นปัญหาในอนาคตข้างหน้าอีก 5 ปี 10 ปีแน่ รัฐบาลสนับสนุนหรือส่งเสริมเรื่องให้เด็กเข้าถึงเทคโนโลยี คือพัฒนาแต่ด้านนี้ คือโอเคมันต้องมี เพราะว่าไม่งั้นเราตามไม่ทันโลก แต่มันไม่ควรเป็นปัจจัยหลัก ปัจจัยหลักคือควรสนับสนุนให้เด็กรักการอ่าน เพราะป้ามองว่ามันดี มันวิเศษกว่าการพัฒนาด้านนั้น ด้านนู้น เราอาจจะรู้ไม่ลึกซึ้ง เรารู้น้อย แต่มันไม่ทำให้ประเทศชาติเสียหาย แต่ถ้าเราขาดการอ่าน ป้าว่ามันทำให้ประเทศชาติเสียหาย นี่ในความเข้าใจของป้านะ”

“ร้านป้าอยู่ได้ทุกวันนี้ส่วนหนึ่งก็คือ เด็กบางส่วนที่ยังอ่าน แต่ถามว่าเยอะอย่างสมัยก่อนไหม ก็ไม่ สมัยก่อนร้านป้าเนี่ยพอเปิดตั้งแต่เช้า ลูกค้าจะมารอ เปิดร้านปุ้๊บร้านป้าไม่ใช่เปิดเที่ยงครึ่งนะ เปิดแปดโมงครึ่ง ลูกค้ารอแล้วก็เข้าร้านจนถึงปิดร้าน ยิ่งช่วงเย็นเนี่ยลูกค้ารอคิวจนถึงประตู นี่คือความนิยมของการอ่านสมัยก่อน แต่เดี๋ยวนี้มันก็ลดลงเรื่อยๆ”

“วันเด็กป้าถึงเปิดให้เด็กอ่านฟรีทุกปี เมื่อก่อนเด็กเข้ามาที วันเด็กก็เยอะ สัก 10 ปีเนี่ยปีละคน ปีที่ผ่านมามกราคมก็หนึ่งคน ปีที่แล้วก็หนึ่งคน ป้าก็มีความสุขนะ แต่ก็เหนื่อย เพราะเด็กเขาจะรื้อๆ มาเละเทะหมดแหละ แต่เราเห็นแล้วเราก็มีความสุขว่าเด็กเขาชอบการอ่าน”

อีกหนึ่งความตั้งใจของเธอคือการสร้างพื้นที่อิสระเพื่อรองรับเยาวชนที่อยากลิ้มลองโลกการอ่าน ให้พวกเขาได้เข้ามาลองสัมผัสหนังสือ ได้ลองพลิกหน้ากระดาษและซึมซับอรรถรสจากการอ่าน แม้เยาวชนจะอ่านหนังสือกันน้อยลง แต่วราภรณ์ก็ยังคงจะยึดมั่นในความตั้งใจนี้ของตัวเองต่อไป เหมือนกับเป็นการบอกต่อประโยชน์ของการอ่านของรุ่นพี่ให้กับเหล่ารุ่นน้อง โดยเฉพาะเด็กรุ่นใหม่ในปัจจุบันที่ไม่ค่อยมีโอกาสได้สัมผัสบรรยากาศร้านเช่าหนังสือและไม่ค่อยหยิบหนังสือเล่มมาอ่าน

ถึงแม้ตอนนี้จะมีจำนวนเด็กที่มีความทรงจำกับร้านเช่าหนังสือและความสนใจในหนังสือเล่มลดน้อยลง แต่ปฏิเสธไม่ได้เลยจริงๆ ว่าบรรยากาศของกลิ่นหนังสือเก่า เสียงพลิกกระดาษ รวมถึงเสียงเจื้อยแจ้วของชุมชน ล้วนเป็นเสน่ห์เรียกคืนความทรงจำในวัยเด็กของหลายๆ คนที่มีหัวใจเชื่อมต่อกับหนังสือ จินตนาการ และความสนุกสนาน เพราะไม่ว่าจะอายุเท่าไหร่ ผ่านประสบการณ์และความยากลำบากมามากเพียงไหน ความชอบในสมัยเด็กที่สื่อถึงความเป็นเด็กนั้นยังคงมีอยู่ตัวตนในจิตวิญญาณของทุกคน เช่นเดียวกับความชอบและความกระตือรือร้นด้วยใจรักหนังสือของวราภรณ์จนทำให้เกิดสถานที่ที่ ‘ยังอยู่ในใจ’ ของเธอและผู้คน

“เราอยากบอกตัวเองว่าคิดถูกแล้ว
ที่ทำให้เรามีความสุขในบั้นปลายของชีวิต
และได้อยู่กับสิ่งที่เรารัก”

“โอ้โห ลูกค้าป้าเนี่ยเมื่อก่อนมาเช่าตั้งแต่เด็กๆ เขาแวะเวียนมานี่เขาก็ยังแวะมา จนโตเป็นหนุ่มมีลูกมีเต้าหลายคน ลูกค้าที่เป็นนักศึกษาจบไปก็ย้ายไป ลูกค้าอยู่นู่นนี่นั่น ก็ยังเดินทางมาเช่าเรา ทั้งๆ ที่ถามเขาจะคุ้มไหม บางทีเขาก็เสียค่าใช่จ่ายสูงนะ แต่มันก็เป็นความสุขของเขา ในขณะที่ก็เป็นความสุขของเรา”

“นอกจากประทับใจที่เรามีหนังสือหลากหลายแล้ว บริการจากเจ้าของก็คือการให้บริการที่ดีกับเขา หนูอยากหาอะไรบอกเลย เราเต็มที่ เรื่องไหนป้าไม่สนุก ป้าไม่แนะนำลูกค้านะ คือเราต้องมีใจนักเลง กล้าได้กล้าเสีย ไม่ใช่ยัดเยียดให้ลูกค้า”

การพูดคุยของวราภรณ์กับลูกค้าที่เข้ามาทำให้เรานึกถึงช่วงเวลาที่ได้คุยเรื่องสัพเพเหระกับคุณย่าคุณยายที่บ้าน ทุกการแนะนำหนังสือแต่ละเล่มเต็มไปด้วยความจริงใจและความใส่ใจ แถมเธอยังมีการอัปเดตผ่านไลน์กลุ่มอย่างสม่ำเสมอ เมื่อมีหนังสือที่ลูกค้าอยากอ่านเข้ามาเธอก็จะจำหนังสือของแต่ละคนได้แม่น ก่อนจะทักคนๆ นั้นไปว่า หนังสือเล่มนี้มาแล้ว เดี๋ยวป้าเก็บไว้ให้เรานะ ที่ไม่ใช่เพียงลูกค้าไม่กี่คนที่วราภรณ์จำได้ ไม่เช่นนั้นสมาชิกในไลน์กลุ่มคงไม่สะสมมาเกินสามร้อยคนและยังทยอยเพิ่มขึ้นอยู่เรื่อยๆ จนถึงตอนนี้

“เหนื่อยแต่ก็สู้ ใจสู้ซะอย่าง จากเหตุผลในด้านจิตใจที่เล่าให้ฟังทั้งหมด เราก็อยากอยู่อะ จะอยู่กับร้านนี้จนกว่าร่างกายเราจะไม่ไหว และเรามีความสุข เราได้เห็นลูกค้าเต็มร้าน เลือกนู่นเลือกนี่ ยิ่งเด็กๆ ป้าเห็นมันเข้าร้าน ป้ามีความสุขมาก ยืนมองเขาเลือกหนังสือเราก็มีความสุขแล้วนะ สิ่งไหนที่บั้นปลายชีวิตของคนแก่ที่จะทำให้เรามีความสุข แต่ละคนก็อาจจะไม่เหมือนกัน ป้าเนี่ยแค่มีหนังสือเล่มหนึ่งแล้วป้าก็เปิดเพลงที่ป้าชอบ แค่นี้ก็มีความสุขแล้ว” วราภรณ์พูดด้วยน้ำเสียงมั่นใจ พร้อมกับแววตามุ่งมั่น

บทสนทนาในเวลาไม่กี่นาทีกับวราภรณ์เหมือนกับการเปิดเครื่องฉายโปรเจกเตอร์แห่งเรื่องราวและชีวิตในวัยเยาว์ที่ทำให้เราได้กลับไปย้อนดูว่าร่องรอยของสิ่งที่เราชอบตั้งแต่สมัยเด็ก รวมถึงความปรารถนาที่เราเคยวาดฝันไว้ได้ถูกหลงลืมไปมากน้อยขนาดไหน และยังทำให้เราตั้งคำถามกับตัวเองอีกว่า ความสุขของเราทุกวันนี้คืออะไร เราได้เติมเต็มความสุขนั้นที่อาจถูกหลงลืมไปบ้างไหม แล้วเราได้สนุกกับชีวิตเต็มที่หรือยังนะ

ใครที่อยากสัมผัสโลกของการอ่านในร้านเช่าหนังสือที่มีเจ้าของเป็นคนรักหนังสือมานานตลอดการเปลี่ยนผ่านหลายช่วงอายุคน พร้อมกับฟังรีวิวจากเจ้าของร้านอย่างวราภรณ์แบบเป็นกันเองก็สามารถแวะไปพูดคุยแลกเปลี่ยนกันได้ที่ร้านวราสาส์น ตามที่อยู่ด้านล่างนี้ได้เลย

วราสาส์น
Facebook : วราสาส์น
สถานที่ตั้ง : 68, 56 ซ. เพชรบุรี 5 แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร 10400
แผนที่ : https://maps.app.goo.gl/xFktv6YTGV5fboRWA
เวลาทำการ : ทุกวัน เวลา 12:30-20:30 น. (ปิดทุกวันอาทิตย์)

The post วราสาส์น  ร้านเช่าหนังสือของหญิงเหล็กวัย 70 ปีที่ยังคงทำอยู่ เพราะอยากให้เด็กรักการอ่านมากขึ้น appeared first on a day magazine.

ถ้าเป็นเมื่อก่อนบทละครพีเรียดที่เราเคยดูแทบจะไม่เห็นความรักของเพศหลากหลายเลย ทั้งที่จริงเรื่องแบบนี้ก็มานานแล้ว

แต่ทำไมเราไม่ค่อยเห็นมันเลยนะ

‘siameseterrace’ หรือ ‘เฌอเอม’ ศิลปินนักวาดลายเส้นดินสอที่นำเสนอกลิ่นอายความเป็นไทย หรือบางคนอาจจะรู้จักในฐานะเจ้าของผลงานภาพพีเรียดนักเรียนนายเรืออุ้มเงือก ณ อ่าวไทย ที่มาพร้อมกับเสน่ห์ที่น่าสนใจอย่างการเล่าเรื่องผ่านตัวละคร LGBTQIA+ โดยเฉพาะชาว Non-binary หรือเพศวิถีที่อยู่นอกเหนือค่านิยมระบบสองเพศ 

ที่มาของชื่อ ‘siameseterrace’ มาจากการกร่อนชื่อวงโปรดอย่างวง ‘เฉลียง’ มาเป็น ‘ระเบียง’ และแปลออกมาเป็น ‘Terrace’ ในภาษาอังกฤษ ซึ่งสื่อถึงระเบียงบ้านที่มีการจัดแสดงภาพวาดและเรื่องราวสังคมไทยในอดีตพร้อมกับสะท้อนความหลากหลายทางเพศในปัจจุบัน เพื่อนำเสนอภาพของการมีอิสระเสรี ความหลากหลายทางเพศและตัวตนอันไร้ซึ่งพันธนาการทางสังคม

จากความชอบในตัวพ็อปคัลเจอร์ของไทย โดยเฉพาะเพลงและละครยุคเก่า ทำให้ตัวศิลปินเริ่มตั้งคำถามถึงการนำเสนอภาพความรักในสื่อที่มีเพียงตัวละครชาย-หญิง และการถูกลบเลือนตัวตนของบุคคลทุกเพศ เธอจึงนำความชอบและการตั้งคำถามรวมเข้ากับความสนใจในทัศนียภาพของประเทศไทยผสมผสานกันออกมาเป็นผลงานในชื่อ ‘siameseterrace’ 

เฌอเอมเล่าให้เราฟังอีกว่าสำหรับเธอแล้ว ผลงานของเธอเป็นเหมือนกับการจำลองสถานการณ์ในอดีตที่ทุกคนสามารถแสดงออกถึงรสนิยมทางเพศได้อย่างเปิดเผย ซึ่งขัดกับขนบของสังคมสมัยก่อน นั่นจึงทำให้เราเห็นภาพคู่รักเพศวิถีอื่นที่เล่าเรื่องราวของตัวพวกเขาเองตามทิวทัศน์ที่เปิดกว้างและไร้ขอบเขต 

อีกหนึ่งความตั้งใจในอนาคตที่ศิลปินต้องการถ่ายทอดให้ทุกคนได้เห็นมากขึ้น คือ ความสัมพันธ์และวิถีความรักในแบบของชาว Aromantic หรือผู้คนที่มีแรงดึงดูดกับใครสักคนเชิงโรแมนติกได้ยากหรือมีแรงดึงดูดในรูปแบบอื่น ไม่ว่าจะเป็น การรักแบบพาร์ตเนอร์หรือรักแบบเพื่อนร่วมโลก เพราะเรื่องราวเหล่านี้ยังไม่ค่อยเห็นในสื่อมากนัก

ศิลปิน ‘siameseterrace’ ยังเน้นย้ำในจุดยืนอีกว่า “อยากเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้เรื่องนี้เป็นเรื่องธรรมดา” ที่สื่อว่า ความหลากหลายทางเพศคือเรื่องราวความสัมพันธ์ที่เป็นเหมือนกับรสนิยมหนึ่งของมนุษย์ จนมาถึงในวันนี้ที่กฎหมายสมรสเท่าเทียมผ่านแล้ว เราก็หวังว่าผลงานของเฌอเอมจะเป็นอีกหนึ่งผลงานสร้างสรรค์ที่ทำให้ทุกคนมองเห็นความรักของเพศที่หลากหลายได้ชัดเจนมากขึ้น

The post ทัศนียภาพและวิถีแห่งรัก ภาพวาดสะท้อนหุบเขาแห่งความสัมพันธ์ของ LGBTQIA+ โดย siameseterrace appeared first on a day magazine.