พวกเขาคือ ‘นักสร้างบ้าน’ อย่างสถาปนิก มัณฑนากร และวิศวกร

โครงการก่อสร้างตึกสูงเสียดฟ้า ออกแบบบ้านสองชั้นริมแม่น้ำ หรือตกแต่งห้องสี่เหลี่ยมขนาด 24 ตารางเมตร ไม่ว่าจะเล็กหรือใหญ่ กระบวนการในช่วงเริ่มต้นที่ขาดไม่ได้เหมือนกัน คือการรับฟังความต้องการของเจ้าของโครงการ เพื่อ ‘นักสร้าง’ จะได้ใช้ความรู้ ความเชี่ยวชาญ และความสร้างสรรค์ เนรมิตวิมานในจินตนาการ ‘ผู้อยู่-ผู้นอน’ ให้กลายเป็นความจริงมากที่สุด

จะดีแค่ไหน หากสถานที่พบกันของทั้งฝ่ายเป็นมากกว่าโต๊ะรับแขกในออฟฟิศ ร้านกาแฟ หรือโคเวิร์กกิงสเปซธรรมดา แต่เป็น ‘ที่ชอบ’ ที่สานต่อจินตนาการ กระตุ้นความคิดสร้างสรรค์ หรือกระทั่งช่วยสร้างแรงบันดาลใจในการออกแบบบ้านของคุณ

ถนนมะลิวัลย์เป็นถนนสายสำคัญเส้นหนึ่งในเขตเทศบาลนครขอนแก่น ตลอดสองข้างทางแวดล้อมไปด้วยย่านพาณิชยกรรมและย่านที่อยู่อาศัย ในระยะไม่เกิน 1 กิโลเมตรยังเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานขอนแก่นและมหาวิทยาลัยขอนแก่น ถือเป็นทำเลที่มีศักยภาพอย่างยากปฏิเสธ

และเร็วๆ นี้ ถนนมะลิวัลย์ยังเป็นที่ตั้งของ Co-Creator Hub แห่งใหม่ใจกลางเมืองขอนแก่นในนาม VOA SPACE

พื้นที่ของ ‘creators’

ยอมรับว่าทันทีที่เราได้รับโจทย์ให้บอกเล่าเรื่องราวของ VOA SPACE เราตีความอย่างรวดเร็วชนิดไม่น่าให้อภัยว่า ที่นี่คือ co-working space และ community space แห่งใหม่ใจกลางเมืองขอนแก่น

ซึ่งเราคิดผิด

ทีม VOA SPACE และทีมสถาปนิกและนักออกแบบ Creative and Design Office – SCG ได้ไขความกระจ่างว่า พวกเขาตั้งใจให้พื้นที่แห่งนี้เป็น Co-Creator Hub หรือแหล่งรวมตัวของเหล่านักสร้างที่จะมาสร้างสรรค์แรงบันดาลใจเพื่อความเป็นอยู่ สร้างการเชื่อมโยงจากคนกลุ่มหนึ่งไปยังอีกกลุ่มหนึ่ง พวกเขาเชื่อว่าการเชื่อมโยงเหล่านั้นทำให้มนุษย์พัฒนาเชิงสร้างสรรค์ไปได้อีกไกล

“เราเชื่อว่าทุกคนคือ creators ในแบบของตัวเองนะ ถ้าแปลตรงๆ คำนี้หมายถึงกลุ่มนักสร้าง นักคิด ที่เขาจะสร้างสุนทรียภาพเพื่อความเป็นอยู่ที่ดีในทุกๆ วัน จะเป็นสถาปนิก หรือมัณฑนากรหรือไม่ เราไม่เกี่ยง คุณเป็นเจ้าของบ้าน คุณก็ต้องการสร้างพื้นที่ที่คุณอยู่อาศัยให้เกิดความเป็นอยู่ที่ดีอย่างที่คุณต้องการ”

“เราหวังว่าที่นี่จะเป็นจุดเชื่อมโยงของกลุ่มคนเพื่อให้งานไปได้ใหญ่และไกลกว่าเดิม ไม่ว่าจะเป็นสถาปนิกกับมัณฑนากร สถาปนิกกับเจ้าของบ้าน วิศวกรกับสถาปนิก หรือสาธารณูปโภคต่างๆ ที่ต้องทำงานร่วมกัน”

“ที่นี่ตอบโจทย์การทำงาน มีหลายมุมมากๆ ที่เราจะเลือกนั่งทำงาน บางทีไปที่เดิมๆ มันก็เบื่อ แต่ที่นี่สเปซน่าใช้งาน มีห้องประชุมให้ลูกค้ามาคุย ห้องอเนกประสงค์สำหรับนั่งเล่น ทั้งการเลือกใช้วัสดุ การออกแบบก็ทำให้เกิดภาวะน่านั่งทำงาน” ธนะวัฒน์ จอมไธสง สถาปนิกฟรีแลนซ์ชาวขอนแก่นบอกเรา

ธนะวัฒน์บอกเราว่าเขาไม่มีออฟฟิศเป็นของตัวเอง สถานที่นั่งออกแบบงานและพูดคุยกับลูกค้ามักจบลงที่ร้านกาแฟ ต่อมาเมื่อ VOA SPACE เปิดให้ใช้บริการ เขาเลือกจะมาที่นี่มากกว่า 3 วันต่อสัปดาห์ เพราะชื่นชอบการออกแบบ ประโยชน์ใช้สอย และมองเห็นแรงบันดาลใจในการออกแบบได้จากพื้นที่รอบตัวของเขา

ไม่ต่างกับ อธิปไตย จุฬศักดิ์สกุล ที่แม้จะเป็นสถาปนิกที่มีสำนักงานเป็นของตัวเอง แต่สุดท้ายเขาพบว่าการเปลี่ยนสถานที่ทำงานมีผลต่อการใช้ความคิดสร้างสรรค์ อธิปไตยชื่นชอบการออกแบบ VOA SPACE ด้วยสถาปัตยกรรมทันสมัย โดดเด่นจากอาคารในย่านใจกลางเมืองขอนแก่น เขามองว่านี่เป็นข้อดีที่ทำให้ภูมิทัศน์ทางสถาปัตยกรรมของนักสร้างบ้านและเจ้าของบ้านกว้างขว้างขึ้น

สถาปนิกหนุ่มทั้งสองคนยังเห็นตรงกันว่า จุดแข็งที่ทำให้ VOA SPACE แตกต่างคือการให้รายละเอียดของวัสดุที่รายล้อมพวกเขาขณะใช้งานพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นกระเบื้องตลอดจนสุขภัณฑ์ต่างๆ ที่ผู้ใช้งานสามารถสแกนคิวอาร์โค้ดเพื่อศึกษารายละเอียด หรือสอบถามเพิ่มเติมจากเจ้าหน้าที่ มีประโยชน์ทั้งฝ่ายผู้ออกแบบและเจ้าของโครงการ

มีแรงบันดาลใจซ่อนอยู่ในสิ่งปลูกสร้าง

VOA SPACE ถูกดัดแปลงมาจากโครงสร้างเดิมของศูนย์รถจักรยานยนต์เก่า ภายหลังการสำรวจพื้นที่ ทีมออกแบบพบว่าโครงสร้างที่หลงเหลืออย่างตัวอาคาร กระทั่งเสาและคาน ล้วนเป็นทรัพยากรที่มีประโยชน์ หากสามารถผสานผสานโครงสร้างเก่ากับการออกแบบสมัยใหม่ จะเป็นความท้าทายทางวิศวกรรมและสถาปัตยกรรม และยังลดการใช้ทรัพยากรได้อย่างมาก

“เราไม่ได้ตั้งใจจะเลือกใช้โครงสร้างเก่าตั้งแต่แรก หลังจากทีมวิศวกรได้สำรวจประเมินอาคารแล้ว เราเริ่มต้นด้วยการวิเคราะห์ร่วมกันว่า เรามีอะไรอยู่บ้าง และใช้ประโยชน์จากสิ่งที่มีอยู่ได้มากน้อยแค่ไหน บางครั้งสิ่งที่เหมือนไม่มีค่าก็มีประโยชน์ได้ อยู่ที่ว่าจะเลือกอะไร เท่าไหร่ อย่างไร ให้เหมาะสม”

พื้นผิวภายนอกอาคารถือเป็นองค์ประกอบที่โดดเด่นของ VOA SPACE มองผิวเผินอาจคิดว่าเป็นอาคารสไตล์ลอฟต์พื้นผิวเป็นซีเมนต์ แต่ความจริงแล้วเป็นพื้นผิวกระเบื้องนำเข้าจากอิตาลี สีขาวอมเทา มองสบายตา ตามแรงบันดาลใจจากภูเขา ที่สำคัญคือใช้วัสดุทดแทนวัสดุธรรมชาติที่ทนทานต่อสภาพอากาศ โดยไม่ต้องเคลือบผิวหรือบำรุงรักษาเพิ่มเติม ไม่สึกกร่อนเป็นเวลายาวนาน

“ภูเขาสื่อถึงการรวมตัวกันที่หลากหลายขององค์ประกอบทางธรรมชาติต่างๆ เปรียบสถานที่นี้ต้องการเป็นที่รวมองค์ประกอบต่างๆ ทางสถาปัตยกรรมไว้เพื่อให้นักออกแบบสร้างผลงานที่มีคุณค่าและยิ่งใหญ่เช่นกัน ในเชิงจิตวิทยา การนำเส้นสายและความลาดชันของภูเขามาเชื่อมต่อพื้นที่ในส่วนต่างๆ ทำให้เกิดความรู้สึกต่อเนื่องกันของพื้นที่ใช้สอย เกิดความคิดสร้างสรรค์ และยังสร้างแรงบันดาลใจที่จะให้นักออกแบบทุกคนไปยังเป้าหมายสูงสุดของแต่ละคนอีกด้วย”

ที่ชาร์จพลังงานแห่งความสร้างสรรค์ของคนกับเมือง

องค์ประกอบของ VOA SPACE ล้วนได้รับการออกแบบให้สอดรับกับกระบวนการคิดเชิงสร้างสรรค์ทั้งสิ้น เช่น ทางเดินเชื่อมต่อความคิดและจินตนาการ ที่เรียกว่า VOA Path ทีมออกแบบตั้งใจให้ผู้ใช้งานปลดปล่อยสมองให้เป็นอิสระ เดินอย่างไร้จุดหมาย และเมื่อไม่เดินเป็นเส้นตรง ก็ลองเดินวนที่ Spiral Stair ก็ได้

การออกแบบด้วยแนวคิดความต่อเนื่องยังทำให้เกิดการใช้สอยพื้นที่อย่างสนุกสนาน สังเกตได้จากมุม Vive Atrium โถงขนาดใหญ่ใจกลางอาคารที่ออกแบบให้มีการเล่นระดับเพื่อการใช้งานที่หลากหลาย

Velcome Hall พื้นที่นอกอาคาร เป็นตัวเชื่อมระหว่างอาคาร เปรียบเสมือนเป็นจุดเริ่มต้น จุดรวม และจุดนับพบ ของเหล่า creators จากบริเวณนี้มองเห็นโครงสร้างอาคารเดิมอย่างเสาและคาน ผสมผสานกับสถาปัตยกรรมแนวคิดใหม่ สามารถเป็นแรงบันดาลให้เหล่านักสร้างสรรค์คิดนอกกรอบได้อย่างดีเยี่ยม

VOA SPACE ไม่เพียงเป็นสถานที่พบปะระหว่างนักคิดนักสร้างเท่านั้น แต่ยังทำหน้าที่เป็น LIVE Showroom และ Material Library เช่น มุมจัดแสดงประติกรรม UNVEIL โดยนักออกแบบชื่อดังระดับโลกชาวญี่ปุ่น สร้างจากนวัตกรรมที่เรียกว่า หินไพโรลิธิค ที่มีเอกลักษณ์คล้ายหินอ่อนแต่มีความโดดเด่นมากกว่า

ที่ VOA SPACE ยังมีคาเฟ่ชื่อดังในนาม CLASS CAFÉ ซึ่งเป็นที่สุดของร้านกาแฟในภูมิภาค นำเมล็ดกาแฟเกรดพรีเมียมจากทั่วทุกมุมโลก เช่น เคนยา ปานามา กัวเตมาลา และบราซิล มาเบลนด์เป็นรสชาติเฉพาะของร้านเท่านั้น

เห็นชัดเจนว่ารายละเอียดเล็กน้อยที่แฝงในสถาปัตยกรรมของ VOA SPACE ล้วนผ่านกระบวนการออกแบบมาอย่างละเอียดเพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสำหรับความคิดสร้างสรรค์ ซึ่งทีมออกแบบเปิดเผยว่าได้ศึกษาข้อมูลวิจัยทางจิตวิทยาเรื่องการอยู่ในธรรมชาติและความคิดสร้างสรรค์

“การได้อยู่กับธรรมชาติซึ่งมีลักษณะอ่อนโยน ไม่ดึงความสนใจจากสมองคนเราไปจนหมด ทำให้ยังคงเหลือทรัพยากรในการคิดเพื่อโฟกัสต่อประเด็นปัญหาที่คนเราต้องการการขบคิดได้ดีขึ้น ดังนั้นธรรมชาติจึงสามารถเติมเต็มอาการสมองล้าได้ ทำให้คนเราใช้ความคิดได้ดีขึ้น”

การเกิดขึ้นของ Co-Creator Space เกิดขึ้นในหัวเมืองภาคอีสานที่กำลังได้รับความสนใจเรื่องการพัฒนา และกลายเป็นโมเดลการพัฒนาเมืองของหลายท้องถิ่น คำถามที่เราไม่ถามไม่ได้คือ พวกเขามองเห็นศักยภาพอะไรของขอนแก่นที่จะทำให้ ‘ที่ชอบ’ แห่งนี้บรรลุเป้าหมาย

“พลังเหลือล้น เราไม่ได้มองภาพแค่ขอนแก่น เรามองในระดับภูมิภาค ความเป็นภาคอีสาน มีทั้งอัตลักษณ์ วัฒนธรรม ประเพณี เป็นของตัวเองเฉพาะ พร้อมทุกอย่าง ผลิตทั้งคน พัฒนาทั้งเมือง”

facebook | VOA Space

ภาพ วริยา กระแจ่ม

The post VOA SPACE : ฮับสร้างสรรค์แห่งใหม่ของขอนแก่นที่ทุกการออกแบบเติมแรงบันดาลใจได้ทั้งหมด appeared first on a day magazine.

สภาพแวดล้อมดังกล่าวเป็นสภาพแวดล้อมที่พนักงานองค์กรต้องเจออย่างน้อยปีละครั้ง
ขณะเข้าร่วมกิจกรรมพัฒนาศักยภาพบุคลากร (อย่างขาดเสียมิได้) ถ้าเราเดาไม่ผิด
กิจกรรมแรกๆ ในห้องสี่เหลี่ยมคือการแนะนำตัวผู้เข้าร่วมกิจกรรมอย่างพยายามมีสีสัน
หวังให้ทำความรู้จักกันข้ามแผนกและสร้างการจดจำ
ตามด้วยการเล่นเกมเรียกรอยยิ้มและเสียงหัวเราะ

แม้ถูกเรียกว่ากิจกรรมละลายพฤติกรรมหรือกิจกรรมนันทนาการ
และหลายคนก็เข้าใจว่าเป้าหมายของการพัฒนาศักยภาพบุคลากรมีประโยชน์ต่อตนเองและองค์กรเพียงใด
แต่เราเชื่อว่าพนักงานไม่น้อยเบื่อหน่ายสภาวะดังกล่าว ได้แต่พูดในใจ… (ให้ฉันกลับไปทำงานยังได้ประโยชน์กับออฟฟิศมากกว่า) เท่านั้นไม่พอ
อารมณ์ยังพาลขุ่นมัวขณะร่วมกิจกรรมไปตลอดทั้งวัน

ความเชื่อส่วนตัวใดๆ ล้วนหายไป หลังจากเราร่วมกิจกรรม
Open
House ของศูนย์พัฒนาผู้นำและผู้บริหารระดับสูงที่ใหญ่ที่สุดแห่งแรกในภูมิภาคอาเซียน
หรือ SEAC
(South-East Asia Center)

ห้องเรียน ห้องประชุม ห้องสัมมนา สเปซต่างๆ
หรือกระทั่งออฟฟิศหลังบ้านของทีมงาน SEAC ล้วนออกแบบเพื่อส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้และการทำงานร่วมกัน
เน้นการตกแต่งภายในที่ให้ความรู้สึกผ่อนคลาย สบายตา แต่ยังแฝงความทันสมัย
กระตุ้นให้ผู้ใช้งานเกิดพลังความคิดสร้างสรรค์อย่างไร้ขีดจำกัด
โดยกว่าจะออกมาเป็นศูนย์การเรียนรู้ที่ฉีกข้อจำกัดการเรียนรู้แบบเดิมๆ ไม่เฉพาะทีมมัณฑนากร (Interior Designers) จะทำงานอย่างหนัก
แต่ยังมีทีม Learning Design เข้ามาเป็นส่วนร่วม

SEAC มีขนาดมากกว่า 4,500 ตารางเมตร บนอาคาร FYI Center ฮับของคนรุ่นใหม่ย่านคลองเตย
แบ่งพื้นที่ใช้สอยเป็น 3 ชั้น

เราขอเริ่มต้นจากชั้น 1 ซึ่งเรียกว่า
The
Hub ทำหน้าที่เป็นห้องรับแขก
เป็นห้องอ่านหนังสือ และเป็นพื้นที่พบปะสังสรรค์ระหว่างผู้เรียน
สีโทนร้อนของการตกแต่งโดยรวมชวนให้ความรู้สึกอบอุ่น คล้ายนั่งอยู่ในบ้านของตัวเอง ช่วยปลดปล่อยจินตนาการ และสร้างสรรค์ไอเดียใหม่ๆ
ให้โลดแล่น

เราสังเกตลูกเล่นน่าสนใจของ The Hub บนผนังซึ่งตกแต่งวัสดุคล้ายกระดาษยับ
สอดคล้องกับคอนเซปต์หลักในการออกแบบ คือ Unfolding Paper โดยเชื่อว่าไอเดียและนวัตกรรมใหม่ๆ
ล้วนมาจากการคิด ร่างบนกระดาษ ลงมือทำ ผิดพลาด ขยำกระดาษ
และคิดใหม่จนกว่าจะค้นพบความสำเร็จ นอกจากนี้
บนผนังบางจุดยังตกแต่งอย่างหรูหรา ฉลุลาย
แฝงความหมายสะท้อนถึงความทันสมัยด้านเทคโนโลยีของ SEAC ที่เรียกว่า Coding Innovation
Wall

จากล็อบบี้ชั้น 1 เราขึ้นบันไดมายังชั้น 2 ด้วยความรู้สึกไม่อยากเชื่อว่ากำลังเดินขึ้นห้องเทรนนิ่ง
เพราะการตกแต่งที่ทันสมัย เน้นความโปร่งสบาย
พื้นที่ใช้สอยส่วนใหญ่ใช้ประโยชน์จากแสงธรรมชาติ
สอดคล้องกับหลักการอนุรักษ์พลังงาน และทำให้ผู้เรียนสามารถมองเห็นวิวสวนบ้าง
วิวตึกบ้าง สร้างบรรยากาศการทำงานและการประชุมที่ไม่จำเจ
ยิ่งได้นั่งเก้าอี้ที่เหมาะสมกับสรีระจนนั่งได้นานกว่า 8 ชั่วโมงติดต่อกัน
คงทำให้การเรียนประสบความสำเร็จไม่น้อย

หัวใจของชั้นนี้คือห้อง The Capital ห้องประชุมขนาดใหญ่ขนาด 180 – 200 ที่นั่ง
และห้องประชุมย่อยที่มีชื่อเรียกตามชื่อเมืองหลวงในอาเซียน เช่น มะนิลา จาการ์ตา
และสิงคโปร์ สามารถเปิดเชื่อมถึงกันเป็นห้องประชุมขนาดใหญ่ได้ ทุกห้องมีจอภาพ LED เชื่อมต่อกัน
เหมาะสำหรับทำกิจกรรมที่เรียกว่า Experiential Learning หรือการเรียนรู้ที่เน้นจากประสบการณ์จริง
พร้อมวางระบบเชื่อมต่อไร้สายกับสมาร์ตโฟน
ทำให้ผู้เรียนแชร์ข้อมูลและประสบการณ์จากสมาร์ตโฟนได้ทันที สอดคล้องกับกระบวนการเรียนรู้ที่ไม่ได้เน้นเฉพาะองค์ความรู้จากผู้สอน

ไม่เพียงการตกแต่งด้วยสีสันสดใสที่ช่วยกระตุ้นความรู้สึกกระหายความรู้
แต่การออกแบบห้องเรียนยังเน้นรองรับพฤติกรรมมนุษย์เป็นหลัก เช่น
โต๊ะสี่เหลี่ยมคางหมู ที่สามารถเรียงต่อกันได้หลากหลายรูปแบบ เช่น
ต่อเป็นโต๊ะรูปสามเหลี่ยมที่จะไม่ทำให้ผู้เรียนหันหลังให้ผู้สอนแม้แต่คนเดียว
ระบบควบคุมแสงไฟและม่านด้วยไอแพด ที่เหมาะสำหรับห้องที่ใช้โปรเจกเตอร์
ตัดปัญหาห้องสว่างหรือมืดเกินไป นอกจากนี้ ทุกโต๊ะยังวางระบบปลั๊กไฟ
พร้อมสำหรับชาร์จอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์แบบที่ผู้ใช้งานไม่ต้องลากสายระโยงระยางจากปลั๊กฝาผนังอีกต่อไป

สำหรับการประชุมกลุ่มย่อย 4 – 6 คน ที่ต้องการความเป็นส่วนตัวมากขึ้น
แต่ยังอยากได้ความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของ learning community ทาง SEAC ก็จัดพื้นที่เฉพาะที่โดดเด่นด้วยสีสันสดใสคล้ายเลโก้
ที่นี่เรียกว่า The Market เนื่องจากมองเห็นความคึกคักของตลาดคลองเตยริมถนนพระราม 4 ได้ตลอดทั้งวัน โต๊ะบางตัวในโซน The Market วางระบบจอภาพและระบบเสียง Sound Tube ที่สามารถจำกัดรัศมีของคลื่นเสียงเฉพาะโต๊ะ
คล้ายระบบเสียงในพิพิธภัณฑ์ทันสมัย

ชั้นที่ 3 ของ SEAC ถูกตกแต่งอย่างเรียบหรูเห็นได้ชัด เน้นโทนเข้ม
เรียบง่าย เสมือนโรงแรม 5 ดาว
เพราะชั้นนี้มีไว้สำหรับผู้นำและผู้บริหารระดับสูงที่เข้ามาเรียนหลักสูตรต่างๆ
ทั้งเรื่องการสร้างภาวะผู้นำสมัยใหม่ และการขับเคลื่อนนวัตกรรมให้เกิดในองค์กร ชั้นนี้มียังห้องประชุมย่อยออกแบบเป็นวงกลมมีชื่อเป็นสกุลเงินในอาเซียนเพื่อการทำงานที่เป็นส่วนตัว
ส่วนไฮไลต์คือห้องประชุมใหญ่ที่เรียกว่า ASEAN Amphitheatre ให้ความรู้สึกคล้ายโรงภาพยนตร์
เพราะมีจอภาพยาว 3 จอเรียงต่อกัน
สามารถรับ-ส่งสัญญาณภาพและเสียงผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต
เอื้อต่อการเรียนผ่านระบบ LIVE จากอาจารย์ในมหาวิทยาลัยชั้นนำทั่วโลก

ปัจจุบันมีผู้บริหารจากบริษัทชั้นนำจากกว่า
200
องค์กรที่เคยมาใช้บริการจาก SEAC แล้ว เช่น เครือซีพี, ธนาคารกสิกรไทย, ธนาคารไทยพานิชย์, เอสซีจี, บมจ.สมิติเวช
ฯลฯ

อริญญา เถลิงศรี กรรมการผู้จัดการ SEAC ในฐานะผู้คร่ำหวอดในวงการพัฒนาศักยภาพทรัพยากรมนุษย์กว่า
25
ปี พูดถึงเหตุผลในการลงทุนสร้างบรรยากาศของ
SEAC
ทั้ง 3 ชั้นให้ทันสมัย ต่างจากบรรยากาศศูนย์เทรนนิ่งแห่งอื่น
เธอบอกว่า บรรยากาศภายในศูนย์จะสามารถสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ (learning ecosystem) และประสบการณ์การเรียนรู้ (learning experience) ซึ่งมีความสำคัญต่อการเรียนรู้ไม่น้อยกว่าตำราการเรียนการสอนหลักสูตร

“หัวใจของ learning ecosystem ของเราไม่ใช่อยู่ในห้องเรียน
แต่อยู่บนเทคโนโลยีแพลตฟอร์ม อยู่บนเพื่อนฝูงในประเทศ เพื่อนฝูงนอกประเทศในอาเซียน
และเข้าไปถึงแหล่งคอนเทนต์ทั่วโลก “

ใครที่อยากให้ออฟฟิศของตัวเองมีกิจกรรมพัฒนาศักยภาพบุคลากรด้วยหลักสูตรมาตรฐานสากล
และทำกิจกรรมในสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ พูดคุยแลกเปลี่ยน
และแชร์ประสบการณ์ต่อยอดความสำเร็จขององค์กร ลองแนะนำ SEAC กับฝ่ายบุคคลของออฟฟิศก็เป็นข้อเสนอที่ไม่เลวนะ

ที่สำคัญ SEAC ยังเปิดพื้นที่การเรียนรู้แห่งนี้
พร้อมให้บริการสำหรับบริษัทหรือองค์กรใดๆ
ก็ตามที่อยากเปลี่ยนบรรยากาศในการจัดกิจกรรมหรือการจัดประชุมในออฟฟิศแบบเดิมๆ อีกด้วย

ภาพ ดวงสุดา กิตติวัฒนานนท์

The post SEAC ศูนย์พัฒนาบุคลากรที่เชื่อว่าการออกแบบที่ดีเป็นส่วนสำคัญของการเรียนรู้และการสร้างผู้นำ appeared first on a day magazine.

หลายคนเรียกช่วงเวลาดังกล่าวว่า ‘หน้ามรสุม’

หน้ามรสุม ความสูงของคลื่นทะเล หรือกระทั่งประกาศเตือน ‘เรือเล็กควรงดออกจากฝั่ง’ ล้วนเป็นคำคุ้นหูผู้ติดตามข่าวพยากรณ์อากาศ แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่าคำเหล่านี้ฟังแล้วยังห่างไกลชีวิตประจำวันของคนทั่วไป

หากใกล้กับชายฝั่งทะเลอันดามัน อย่างน้อยมีคนกลุ่มหนึ่งที่ติดตามประกาศกรมอุตุนิยมวิทยาอย่างใกล้ชิด เพราะมันหมายถึงรายได้เลี้ยงปากท้อง การวางแผนชีวิต และความเป็นความตาย

พวกเขาคือกลุ่มชาวประมงชายฝั่งหรือชาวประมงพื้นบ้าน

1

ห่างจากย่านใจกลางเมืองตรังประมาณ 50 กิโลเมตร ไปทางตำบลเกาะลิบง อำเภอกันตัง เป็นที่ตั้งของชุมชนชาวประมงพื้นบ้านปากลุ่มน้ำตรัง ขนาดประมาณ 320 หลังคาเรือน ชาวชุมชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม ที่นี่มีชื่อน่ารักน่าเอ็นดู แต่ฟังดูแข็งแกร่งในทีว่า ‘บ้านมดตะนอย’

“ชาวบ้านมดตะนอยทำประมงร้อยเปอร์เซ็นต์” เป็นคำยืนยันจาก บังชา-ปรีชา ชายทุย ผู้นำชุมชนวัย 40 ปี

ก่อนฟ้าสว่าง 2 – 3 ชั่วโมง เป็นช่วงเวลาที่ชาวประมงบ้านมดตะนอย เริ่มสตาร์ทเครื่องยนต์เรือประมงขนาดเล็ก เพื่อมุ่งหน้าออกหาปลาในรัศมีไม่เกิน 20 กิโลเมตรจากแผ่นดินใหญ่ หากไม่ใช้อวนตาใหญ่ เครื่องมือจับสัตว์น้ำอื่นๆ ก็ล้วนมาจากภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดในชุมชนจากรุ่นสู่รุ่น และยังมีส่วนสำคัญในการอนุรักษ์ทรัพยากรทางธรรมชาติ เช่น ไม่ทำลายปะการังหรือกองหินธรรมชาติ ซึ่งเป็นแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำขนาดเล็ก และไม่ทำให้ประชากรสัตว์น้ำลดลงจนส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตและความหลากหลายทางชีวภาพของท้องทะเล

“เมื่อก่อนยาเบื่อก็มี ระเบิดปลาก็มี อวนชักก็มี แต่ทุกวันนี้หายหมด ไม่มีเลย ผมยืนยันร้อยเปอร์เซนต์” บังชาพูดถึงวิธีจับสัตว์น้ำ ก่อนชาวประมงมดตะนอยค้นพบภายหลังว่า นั่นไม่ใช่วิธีการทำประมงพื้นบ้านที่ยั่งยืน

ความร่วมมือร่วมใจในการทำประมงพื้นบ้านอย่างถูกกฎหมายยังควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ผืนป่าโกงกางขนาดใหญ่ การปลูกหญ้าทะเล การจัดการขยะอย่างมีส่วนร่วม การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ และการจัดตั้งธนาคารปู ทั้งหมดล้วนเป็นรูปธรรมที่สะท้อนให้เห็นความตื่นตัวในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติของชาวบ้านมดตะนอย

ทว่าตราบใดที่ผลกระทบจากหน้ามรสุมยังเป็นปัจจัยเหนือการควบคุมโดยมนุษย์ ชาวประมงผู้รักษ์ความยั่งยืนจำต้องยอมรับความจริงข้อสำคัญว่า พวกเขาไม่สามารถสร้างรายได้จากมหานทีได้อย่างต่อเนื่องตลอดฤดูมรสุม นอกจากนี้ ปัญหาความผันผวนของสภาพอากาศ ทั้งอากาศที่ร้อนขึ้น และฝนที่ตกมากขึ้น ยังส่งผลให้ปริมาณสัตว์น้ำลดลงอย่างเห็นได้ชัด ชาวประมงต้องเผชิญปัญหาที่ซ้อนปัญหาในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

กระทั่งเมื่อ ‘บ้านมดตะนอย’ ได้รู้จัก ‘บ้านปลา’

2

การสร้างที่อยู่อาศัยให้สัตว์น้ำโดยฝีมือมนุษย์ไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับชาวบ้านมดตะนอย ก่อนหน้านี้พวกเขาเคยทดลองนำทางมะพร้าว ถ่วงลงในแหล่งน้ำและชายฝั่งทะเล ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นเกือบเป็นไปตามความคาดหวัง ชาวประมงจับสัตว์น้ำได้ในปริมาณที่น่าพอใจ แต่ขณะเดียวกันก็พบปัญหาวัสดุที่ใช้ไม่คงทนถาวร และง่ายต่อการถูกกระแสน้ำพัดพา

ปัญหาที่เกิดขึ้นกับชาวประมงบ้านมดตะนอยในฐานะ ‘คนปลายน้ำ’ นำไปสู่การพัฒนาบ้านปลา จากความร่วมมือระหว่างชุมชน SCG เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ตลอดจนมูลนิธิอันดามัน และกลุ่มพิทักษ์ดุหยง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการเดินหน้าสานต่อโครงการ ‘รักษ์น้ำ จากภูผา สู่มหานที’

นวัตกรรมปูนทนน้ำทะเลเป็นองค์ประกอบสำคัญของการทำบ้านปลาครั้งนี้ เนื่องจากทนการกัดกร่อนจากสารคลอไรด์และซัลเฟตได้ดี ทำให้บ้านปลามีอายุการใช้งานที่ยาวนานในน้ำทะเล งานวิจัยของคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ยังยืนยันด้วยว่าวัสดุไม่มีสารปนเปื้อนกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

แต่หัวใจสำคัญที่สุดกลับไม่ใช่ความทันสมัยของวัสดุ หากคือกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนตั้งแต่ต้น โดยเฉพาะการออกแบบลักษณะของบ้านปลาที่สอดรับกับความต้องการของชาวประมง ผู้รู้จักทรัพยากรในท้องถิ่นของตนดีที่สุด โดยเอสซีจีเชื่อว่าการพูดคุยสื่อสารจะช่วยสร้างความเข้าใจและลดอุปสรรคในการทำงานได้

“การดำเนินงานในแต่ละขั้นตอนเราเน้นเรื่องการสื่อสารพูดคุย สร้างความเข้าใจ รวมถึงสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนที่จะทำงานร่วมกัน อีกทั้งชุมชนที่ดำเนินการมีความตั้งใจจริง และเห็นประโยชน์จากการทำบ้านปลาด้วยตัวเอง ดังนั้นจึงไม่มีอุปสรรคในการดำเนินงาน ซึ่งเอสซีจีก็มีความตั้งใจที่จะร่วมทำงานอย่างใกล้ชิดกับชุมชนเช่นนี้ต่อไป จนชุมชนสามารถดำเนินงานได้ด้วยตนเอง” ชนะ ภูมี Vice President – Cement and Construction Solution Business เอสซีจี ซิเมนต์ – ผลิตภัณฑ์ก่อสร้างกล่าว

3

อากาศที่แจ่มใสของวันที่ 23 มีนาคม 2561 เป็นนิมิตหมายอันดีที่ทุกฝ่ายจะร่วมกันวางบ้านปลาตามที่ตั้งใจไว้

คลองลัดเจ้าไหมสีเขียวมรกต แวดล้อมด้วยป่าโกงกางสภาพสมบูรณ์ มองเห็นเขาหินปูนสูงชันสลับซับซ้อน ภาพที่มองเห็นในระยะกวาดสายตาก็เพียงพอจะยืนยันความหลากหลายของระบบนิเวศชายฝั่งทะเล สมกับได้รับการประกาศเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำสำคัญระหว่างประเทศหรือแรมซาร์ไซต์ สายน้ำที่เชื่อมต่อชีวิตบ้านมดตะนอยกับมหานทีอันสมบูรณ์ถูกกำหนดให้วางบ้านปลาตามความต้องการของชุมชน เอสซีจี และเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง

บ้านปลาจากปูนทนน้ำทะเลจำนวน 80 อัน ถูกบรรทุกโดยคาราวานเรือประมงขนาดเล็กกว่า 50 ลำ ไปยังคลองลัดเจ้าไหมที่มีลักษณะเป็นน้ำกร่อย นอกจากชาวชุมชน ภาครัฐ และชาวเอสซีจี คนที่ตื่นเต้นกับกิจกรรมวางบ้านปลาที่สุดเห็นจะเป็นเยาวชนกลุ่มคนรักษ์น้ำ ที่ต้องการสานต่อแนวทางการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน

หลังปล่อยบ้านปลาลงคลองลัดไหมด้วยมือตัวเอง มูนา หลงเอ ในผ้าคลุมฮิญาบ นักศึกษาชั้นปี 3 มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี หวังว่าบ้านปลาจะมีประโยชน์กับชาวประมงโดยตรง เพราะทำให้มีอาหารอย่างสมบูรณ์ตลอดทั้งปี แม้ในฤดูมรสุม “ถึงไม่มีรายได้ อย่างน้อยก็ไม่มีรายจ่ายเพิ่ม”

ชนะวางแผนขยายผลบ้านปลาในปี 2561 ไว้จำนวน 400 อัน แบ่งเป็น เอสซีจีร่วมกับเครือข่าย 200 อัน และชุมชนดำเนินการเอง 200 อัน ส่วนการติดตามและประเมินผล เอสซีจีจะร่วมมือกับสถานวิจัยความเป็นเลิศความหลากหลายทางชีวภาพแห่งคาบสมุทรไทย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ทำการวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพของพื้นที่ที่เราดำเนินการ ทั้งก่อนดำเนินการ และติดตามผลการเปลี่ยนแปลงเป็นระยะ

บ้านปลาที่ปลายลุ่มน้ำตรัง จากความร่วมแรงร่วมใจระหว่างชุมชนที่เข้มแข็ง ภาคเอกชน ภาครัฐ และภาคประชาสังคม จะกลายเป็นแหล่งอนุบาลและที่หลบภัยของสัตว์น้ำวัยอ่อน ช่วยสร้างความอุดมสมบูรณ์ให้กับทรัพยากรชายฝั่งทะเล และมีส่วนสำคัญยิ่งต่อวิถีชีวิตชุมชนบ้านมดตะนอย เนื่องจากทำให้พวกเขาไม่ต้องเสี่ยงชีวิตออกหาปลาที่ทะเลใหญ่ในฤดูมรสุม และส่งเสริมให้ชุมชนพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน แม้ในสถานการณ์ที่ยากลำบาก

“ชาวประมง ถ้าไม่ยึดถือการอนุรักษ์ เราจะลำบาก” บังชาย้ำกับเยาวชนคนรักษ์น้ำระหว่างทัศนศึกษาชุมชน

ตลอดความยาวชายฝั่งทะเลตรัง 119 กิโลเมตร มีชุมชนที่สร้างรายได้หลักจากการทำประมงพื้นบ้านกว่า 44 ชุมชน ความสำเร็จที่เกิดขึ้นในชุมชนบ้านมดตะนอย ที่ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ ‘รักษ์น้ำ จากภูผา สู่มหานที’ จะถูกถ่ายทอดจากชุมชนสู่ชุมชน กลายเป็นพลังในการอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเล ตลอดจนสัตว์ทะเลประจำถิ่นที่หายากอย่างยั่งยืน ทั้งพะยูน โลมา และเต่าทะเล ซึ่งล้วนเป็นตัวชี้วัดความหลากหลายทางชีวภาพทั้งสิ้น

ถ้าเป็นจริงเช่นนั้น…

ประกาศเตือนจากกรมอุตุฯ ‘เรือเล็กควรงดออกจากฝั่ง’ ก็จะไม่ใช่คำที่น่ากลัวของชาวประมงพื้นบ้านอีกต่อไป

facebook | SCG

The post ‘เรือเล็กควรออกจากฝั่ง’ บ้านปลาสู่ความอุดมสมบูรณ์ และความยั่งยืนของชุมชนประมงชายฝั่ง appeared first on a day magazine.