ตีรันฟันแทงกับ สุรพงษ์ เพลินแสง พิสูจน์ความเป็นมนุษย์ที่แท้กลางวงวิวาทร้านลาบ

O Fortuna Velut luna

โอ้ โชคชะตา ดั่งเช่นดวงจันทร์

ชะตาล้วนแล้วแปรผัน ชีวิตมนุษย์คือสัจธรรม เฉกเช่นดั่งจันทรา ทุกข์สุขสลับหมุนเวียนข้างขึ้น ข้างแรม จวบจนถึงวันเต็มดวง คำอธิบายชวนเราศิโรราบนับถือปรัชญาที่ฝังรากลึกด้วยหมึกสีดำบนฝั่งแขนขวาของชายผู้ขึงขังท่านนี้ซะเหลือเกิน

ติดตรงที่ว่าลิ้นไม่รักดีมันดันแข็งซะจนสำเนียงภาษาละตินไม่น่าฟังเสียเท่าไหร่ “โอวฟอวจูนา ลีลัทลูน่า” เจ้าของผู้คลั่งไคล้วลีถอดใจโยนโทรศัพท์ให้บอกว่าแท้จริง ประโยคนั้นมาจากเพลงนี้ Carmina Burana – Fortuna Imperatrix Mundi 

เสียงประกอบอลังการเปิดขึ้นกลบสำเนียงละตินสัญชาติไทยซะจนมิด ความหมายที่แท้จริงไม่ผิดเพี้ยนจากที่เขาพรรณนาเมื่อครู่แม้แต่น้อย ชะตาแสนยิ่งใหญ่ถูกกงล้อหมุนวนไป จะโหดร้ายสุขสมเพียงใดก็ต้องล้วนเลือนหายในกาล หากแต่ครานี้ข้าพเจ้าขอทำนายว่าถึงคราวชายเบื้องหน้าเตรียมอาบแสงจันทราเต็มดวงในเร็ววัน

ฟางเส้นสุดท้าย

ตอนตะวันบ่ายคล้อยลงมา

เป็นเวลา 2 เกือบ 3 ปีที่ ‘ท็อป-สุรพงษ์ เพลินแสง’ ปิดจบผลงานกำกับชวนขนลุกล่าสุดอย่าง ภาพหวาด แม้ครั้งนี้เขาจะออกเดินทางสู่การกำกับครั้งใหม่ แต่จากตัวอย่างที่เราได้รับชมไปคล้ายว่าเขาคงไม่ได้เดินทางไปไกลนักจากการกำกับความน่าขนลุกของภาพยนตร์

ในครั้งนี้คงเป็นอีกครั้งที่เขาจะนำความน่าขนลุกกลับมาหลอกหลอนผู้ชมบนหน้าจออีกครั้ง เพียงแต่เปลี่ยนความสยดสยองที่ซ่อนตัวตามรอยแตกร้าวของภาพวาดในภาพยนตร์ ‘ภาพหวาด (Cracked)’ เป็นหมัดมวยของนักเลงข้างทางในภาพยนตร์ ‘คนเดือดทวงแค้น’ ที่จะมาสร้างมาตรฐานความน่ากลัวแบบใหม่ที่ไม่แพ้หนังสยองขวัญ 

แล้วเหตุผลอะไรกันที่ทำให้คุณเปลี่ยนตัวแปรความน่ากลัวจากสยองขวัญสู่แอกชันเรื่องแรก

หนังแอกชันเป็นหนังที่มีโอกาสได้ทำยากที่สุดอยู่แล้ว

เพราะ

เงิน (หัวเราะ) ผู้กำกับตอบพลางยิ้มยียวนกับคำตอบที่ชวนตลกร้าย

แต่ครั้งนี้เรา

มีเงินจาก Netflix ! 

เสียงขำดังลั่นห้อง คำถามที่ถูกรับส่งกันถามตอบกันถูกปิดจบอย่างสวยงามเหมือนโฆษณาโดยไม่ได้ตั้งใจ

ต้องขอบคุณมากที่ Netflix สนับสนุนทรัพยากรทุกอย่าง ต้องยอมรับความจริงว่ามันมีหนังไม่กี่ประเภทที่ประเทศเราทำได้ยาก ไม่ใช่ว่าไม่มีใครอยากทำ หนึ่งคือหนังแฟนตาซีใหญ่ๆ อะไรก็ตามที่พวกคุณคิดถึง อาทิ สตาร์วอร์ส สองคือหนังแอกชัน สองประเภทนี้ต่อให้คุณมีบทที่ดีแต่ถ้านายทุนเขาประเมินแล้วว่าทุนสร้างขนาดนี้เขาไม่มั่นใจว่าสุดท้ายเขาจะขายได้เงินกลับมาคุ้มทุนไหม มันเลยเกิดขึ้นยากมาก

ตลาดเรายังเล็กเมื่อเทียบกับสากลโลก เขาทำขายคนทั้งโลก เกาหลีใต้ก็ขึ้นถึงชั้นนั้นแล้ว เขาสามารถขายทั้งโลกได้จากการที่เขาประสบความสำเร็จ แต่ของเรามันยังไปไม่ถึงจุดนั้น แสดงว่าหนังที่พูดภาษาไทยมันก็ยังเป็นชนกลุ่มน้อยในตลาดซื้อขาย 

เรารู้ดีว่าเราอยากทำหนังแอกชัน ดังนั้นมันมีที่เดียวที่เราเสนอแล้วคิดว่าเป็นไปได้ถ้าเขาสนใจ ที่ที่มีทรัพยากรทุกอย่างถือพร้อมแล้วบังเอิญว่าเขาสนใจ

แล้วอะไรที่มั่นใจว่าเขาจะสนใจ

ไม่มั่นใจ มันคือการเดิมพันระหว่างเรากับเขา จริงๆ เขาไม่ได้มีปัญหาเรื่องเงิน แต่ไม่ได้หมายความว่าจะมีเงินถุงเงินถังให้เราถลุงเล่น ถ้าเราทำงานกับ Netflix คือเขาสนใจว่าเรื่องนี้มันเล่าอะไร มันสากลเพียงพอที่จะ spin off ไปมากกว่าประเทศไทยไหม 

เวลาเขาฉายเขาไม่ได้ฉายแค่ประเทศเรา เขาฉาย 190 หรือมากกว่านั้น พูดง่ายๆ คือมันสามารถคุยกับคนทั้งโลกได้ไหมประเด็นนี้ แต่บังเอิญว่าเรื่องหนี้มันเป็นความเจ็บปวดสากล เรื่องนี้มันเลยผ่าน แล้วมันเป็นชาเลนจ์พอดีที่จังหวะที่เราเสนอกับ Netflix มันไม่มีโปรเจกต์หนังแอกชันแท้ๆ ช่วงนั้น

หนังแอกชันที่เป็นหนังแอกชันจริงๆ กำเนิดมาเพื่อเป็นหนังแอกชัน ไม่ใช่หนังดราม่าแล้วค่อยเป็นแอกชัน มันคือหนังแอกชันที่เปิดมายันจบก็ซัดกัน 80-90% เป็นจังหวะเดียวที่เขากำลังมองหา เอ้า! ไม่เคยทำ ก็ลองทำดู เลยเป็นโชคดีซะมากกว่า

ถือเป็นหนังแอกชันเรื่องแรกของคุณเลยหรือเปล่า

ใช่ ไม่เคยทำเลย Netflix ก็ไม่เคยทำ ก็ดี ไม่มีใครเคยทำเลยทั้งคู่ 

ถือว่าเป็นการลุ้นอย่างหนึ่งว่าเราทำได้ไหม มันยากตรงที่อุตสาหกรรมบ้านเรามันไม่ได้มีสนาม ไม่ได้มีทุนพอให้คนทำมันกล้าฝึกกล้าเสี่ยงกับโปรเจกต์แบบนี้ คุณจะไปคาดหวังให้คนมันมีประสบการณ์ขนาดนั้นได้ยังไง ทุกคนมันก็ต้องมีครั้งแรก คนที่กล้าเสี่ยงเป็นคนแรก แต่ในเมื่อเราเข้าใจว่าอุตสาหกรรมหนังทั่วไปมันกล้าเสี่ยงไม่ได้หรอก เราเข้าใจดี 

แต่เรารู้สึกว่า Netflix เขาเสี่ยงได้เพราะเขามีคนดู เขามีหนัง มีไลน์อัปปีหนึ่งหลายเรื่อง เขาสามารถสร้างความหลากหลายได้ภายในระบบนิเวศนั้น ฉะนั้นเขาเลยกล้าเสี่ยง แล้วมันจะเป็นประสบการณ์เขาเองว่าได้ยกระดับทุกอย่างขึ้น ทั้งการทำงาน การบริหารจัดการ Production ทั้งหมดจะถูกยกขึ้นไป ถ้ามันมีอะไรที่ไม่ดีหรือเป็นปัญหา มันก็คือการเรียนรู้ใช่ไหม มันคือการเดิมพันในสิ่งที่คุณไม่เคยทำ แต่คุณอยากทำนี่แหละคือการเดิมพัน

เรื่องนี้แตกต่างจากเรื่องที่เคยกำกับมายังไง

เรื่องนี้เรามีเงินให้ใช้เยอะ (ขำ)

มันแตกต่างยังไง หนังแอกชันมันเป็นหนังที่อนุญาตให้คุณทำอะไรที่มันใหญ่โตอยู่แล้ว ด้วยธรรมชาติของมันคุณอาจจะบอกว่าหนังแอกชันฟอร์มเล็กเท่ๆ ก็มี แต่เราและ Netflix ต้องเข้าใจตรงกันว่าเราอยากให้หนังแอกชันแมส หมายความว่าคุณจะต้องมีองค์ประกอบที่มันครบระดับที่คนทั่วไปเข้าใจ แล้วจะเอนจอยกับรสชาติแบบนี้ ซึ่งองค์ประกอบพวกนั้นมันมีสูตรสำเร็จอยู่แล้ว ไม่ได้มีอะไรใหม่ เพียงแต่ว่าความน่าสนใจคือโปรเจกต์ของคุณจะปรุงมันออกมายังไง

เหมือนคุณทำกะเพราจานหนึ่ง ทุกคนรู้ว่ากะเพรารสชาติมันต้องประมาณนี้ มันต้องมีกะเพรา มึงใส่ตั้งโอ๋มาก็ผิดอะ มันอาจจะกินได้แต่แม่งไม่ใช่กะเพรา ฉะนั้นเราต้องตั้งต้นว่าเราจะทำกะเพรา แต่รายละเอียดในนั้นน่ะคืออะไร เนื้อคุณใช้วากิว ซอสเป็นของคุณเองเลยหรือเปล่า กะเพราคุณคืออะไร กะเพราจีน กะเพราไทย กะเพราแดง คุณใส่ข้าวโพดคุณโดนตบคว่ำนะ 

นับจากผลงานที่เคยกำกับ เวลาเปลี่ยนแนว คิดว่าลายเซ็นคุณยังชัดอยู่ไหม

เราไม่มีลายเซ็น เราไม่ใช่ผู้กำกับที่มีลายเซ็น เราบอกกับตัวเองแบบนั้น แล้วเราก็เชื่อว่าเราไม่เคยเซ็นอะไรแบบนั้น เพราะว่าถ้าไปดูงานที่เรากำกับโฆษณาทั้งหมดเป็นหนังตลก 100% หนังตลกปัญญาอ่อนนี่แหละ ขายขนมนี่แหละ คือแม่งตลกจนเวลาไปพิตชิงโปรเจกต์ที่เป็น long form ทุกคนจะถามว่า “ในมือมึงมีหนังตลกแล้ว ทำไมหนังที่จะเอามาทำมีแต่หนังผีโหดๆ หนังแอกชัน” คือมันเหมือนแบบ มึงเป็นคนยังไงกันแน่วะ

ฉะนั้นเราเป็นคนไม่มีลายเซ็น เราแค่สนใจว่าประเด็นเรื่องนี้เราอยากเล่ามันด้วยหนังประเภทไหน สมมติประเด็นเรื่องความทรงจำในอดีต เรื่องภาพหวาด (Cracked) รู้สึกว่าความสยองขวัญมันสามารถขยายภาพได้เยอะกว่า มันไม่มีกฎกติกาบนโลกความเป็นจริงแล้ว เราว่าเรื่องนี้ถ้าเล่าแบบดราม่ามันจะถูกลดเพดานลงมาอยู่บนโลกความเป็นจริง แต่ถ้าเป็นหนังสยองขวัญมันสามารถไปได้อีก สามารถเอาความสยองขวัญมารับใช้ไอเดียได้

ส่วนเรื่อง ‘คนเดือดทวงแค้น’ ถ้าเราเล่าเรื่องหนี้ เราอยากให้คนรู้สึกว่าน้ำหนักของหนี้มันมีความรุนแรง คุณควรจะกลัวเวลาคุณเป็นหนี้ คุณคิดดีๆ มันมีความน่ากลัวอยู่แล้ว เราอยากถ่ายทอดมันออกมาในเชิงรูปธรรม เลยเลือกทำเป็นหนังแอกชัน ทั้งๆ ที่มันจะออกมาเป็นหนังดราม่าหรือมันจะมาเป็นหนังผีก็ได้ถ้าคุณอยากได้ผีทวงแค้น เราถึงบอกว่าเราไม่มีลายเซ็น เราดูที่ประเด็นและองค์ประกอบที่เหมาะรับใช้มัน

แล้วสรุปคุณเป็นคนแบบไหน

ถ้าหมายความว่าคิดว่าตัวเองเหมาะกับหนังแบบไหน ไม่มีนะ ไม่เคยคิด ถ้าเราคิดแบบนั้นเราคงไม่ได้มาทำหนังแอกชัน ผู้กำกับที่เขาดังๆ ก็ไม่ได้อยู่กับหนังแนวเดียวเสมอไป เราไม่ได้คิดว่ามีความจำเป็นที่ต้องมีลายเซ็น ถ้าการมีลายเซ็นหมายถึงการล็อกตัวเองอยู่กับอะไรเดิมๆ เราคิดว่าไม่ใช่เรื่องที่ดีที่ต้องมีลายเซ็น เราคิดว่าลายเซ็นไม่ใช่ของดี อย่างน้อยก็ในมุมที่เราเข้าใจว่าลายเซ็นมันคืออะไร

ความเป็นตาย ไล่เรียงเป็นฉาก 

จากเริ่มถึงนี้ยิ่งนาน

ความเป็นมนุษย์คืออะไร สัตว์โลกผู้ตื่นรู้ หมามาขู่อย่าได้ขู่กลับ แต่ถ้าหมามันกัดคงปล่อยไว้ไม่ได้

สามัญสำนึกที่หลายคนเล่าอ้างว่าเป็นคุณสมบัติขั้นพื้นฐาน มนุษยธรรมที่บางคนแค่แอบอ้างว่าเข้าใจถ่องแท้

ชีวิตคือสัจธรรม เมื่อถึงคราวจนมุมนั้นพวกเราล้วนต่างวิ่งหางจุกตูดทิ้งความเป็นมนุษย์ร่วงหล่นอยู่ข้างหลังกันหมดสิ้น 

ความเป็นมนุษย์ที่คุณสร้างมาสวมทับตัวละครเอกอย่าง ‘หนุ่ม’ แท้จริงแล้วความเป็นมนุษย์สำหรับคุณคืออะไรกัน

มนุษย์มันมาพร้อมกับข้อบกพร่อง แม้แต่พระที่ว่าแน่ๆ มี 227 ข้อบังคับก็ยังเละ

คำว่ามนุษย์ในหนังเรื่องนี้คืออะไร ฆาตกรที่มันเลวมากๆ จะมีคำที่บอกว่าแม่งไม่ใช่มนุษย์แล้ว มันข้ามเส้นนั้นไปแล้ว ข้ามทุกเส้นที่ซึ่งจะเหลือไว้ความเป็นมนุษย์ เราถึงเรียกว่าเศษสวะที่ไม่ใช่มนุษย์

คราวนี้ต้องถามว่าแล้วเส้นแบ่งตรงนั้นมันคืออะไร ถ้าพูดแค่นี้คุณต้องเข้าใจแล้วว่ามนุษย์กับความแตกต่างของมนุษย์มันมีอะไรบ้างในสามัญสำนึก คุณต่อยเขาได้ไหม คุณฆ่าเขาได้ไหม คุณทำร้ายเด็กได้ไหม คุณอาจจะคิดนิดหนึ่ง ถ้าเด็กกวน คุณอาจจะทำก็ได้ ถ้ามันใส่ข้าวโพดในกะเพรา กูก็อาจจะทำก็ได้ คุณอาจจะมีเส้นบางเส้นที่แบบ “ไอสัส ก็มันวอนอะ” 

คุณอาจจะคิดว่าถ้าอยู่ในเหตุการณ์นั้นจริงๆ หากคุณต้องฆ่าใครสักคนเพื่อต้องแลกกับครอบครัวตัวเองขึ้นมา คุณอาจจะทำได้ ถ้าคุณฆ่าไม่ได้ แสดงว่าแม้คุณจะชั่วช้าระยำขนาดไหน อย่างน้อยที่สุดคุณก็ยังหลงเหลือความเป็นมนุษย์

เราไม่ได้มองว่ามนุษย์มันต้องบริสุทธิ์ 100% แต่เรากำลังพูดถึงคนที่มันเลวระยำตำบอนจริงๆ มันข้ามได้ทุกเส้นนะ ถ้ามันข้ามไม่ได้ แสดงว่าเขาอาจจะหลงเหลือความเป็นมนุษย์ แต่เขาอาจจะมองว่าเส้นที่เขาคาดหวังอาจจะน้อยกว่าเส้นที่สังคมคาดหวังว่าเขาต้องอยู่ร่วมกับคนอื่นด้วยเส้นนี้เท่านั้น 

ปัญหาบางอย่างมันแก้ไม่ได้จากคำคม ทฤษฎี หรือจากข้อสรุป เวลาที่คุณลงไปเล่นในสนามแล้วคุณเจอสถานการณ์ตรงหน้าจริงๆ มันเป็นชอยซ์ที่คุณต้องตัดสินใจเลือกเอง ตัวละครอย่าง ‘หนุ่ม’ ก็เป็นคนแบบนั้น 

มันรีเลตกับชีวิตคุณไหม

ไม่นะ ชีวิตจริงเป็นคนเรียบร้อย (หัวเราะ)

แต่เราว่ารีเลทในเชิงความคิดมากกว่าคาแรกเตอร์ ทั้งเรื่องมันคือเรื่องราวที่เราเขียนขึ้นมา เราเป็นคนสร้างโลกสร้างตัวละครขึ้นมาเป็นคนแรก แล้วก็น้องอีกสองคนมาช่วยกันเขียน แสดงว่าไอเดียตั้งต้นไม่มากก็น้อยทุกตัวละครที่ทำหรือไม่ทำอะไร มันก็คือมุมมองที่เรามีต่อสถานการณ์

มีแนวคิด ความเชื่อ หรือตัวตนของคุณที่แอบใส่ไปในตัวละครไหม

อาจจะเป็นความหน้าตาดี (หัวเราะ)

คิดยังไงกับประเด็นที่คุณหยิบมายังมีให้เห็นในปัจจุบัน หรือประโยคที่ว่า สุดท้ายแล้วก็ต้องใช้โจรจับโจรอยู่ดี

ก็คิดเห็นแบบนั้นแหละ แต่สิ่งที่คุณเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วย อันนั้นแหละคือสิ่งที่เราสนใจ

คุณไม่เห็นด้วยก็เป็นเรื่องที่ดีนะ ถ้าคุณไม่เห็นด้วยมันก็มีอยู่สองคำตอบ คุณใช้คนเลวจับโจรไม่ได้ตลอดหรอก เพราะสุดท้ายมันอาจจะสร้างสังคมที่เละเทะกว่าเดิม

คุณเคยดูแบทแมนกันไหม โจ๊กเกอร์พยายามปั่นให้ทุกคนคิดว่าต่อให้มึงชอบผลลัพธ์ที่แบทแมนปกครอง แต่ถามจริงๆ แบทแมนไม่ผิดกฎหมายเหรอ ผิด แล้วทำไง มันก็ต้องจับคนผิดกฎหมาย อัยการที่สุดท้ายพยายามจะอยู่ในเลนที่ถูกต้อง โจ๊กเกอร์ก็ลากมาให้อยู่ระดับต่ำที่สุดจนได้ เราว่าหนังเรามันยังไม่ถึงจุดนั้นหรอกเรารู้ตัวดี แต่แสดงว่าหนังที่ดีคือการได้ตั้งคำถามว่าคิดเห็นยังไง ไอเดียที่เราทิ้งไว้คือความรุนแรงไม่ใช่ทางออกของการแก้ปัญหา

เรารู้สึกว่าสิ่งที่ตัวละครหนุ่มทำมันคือมุมมองของคนๆ หนึ่งที่รู้ดีว่า กูรู้ว่าอะไรที่ควรจะเป็นโลกที่ปกติ กูรู้ดี แต่อย่าลืมว่าโลกที่พวกมึงกับพวกกูหายใจอยู่ทุกวันนี้ เอาจริงถ้ามันจะจบมันต้องจัดการด้วยวิธีไหน กูไม่สนหรอกว่ามันควรใช้วิธีอะไร แต่กูรู้ว่ามันจะจบด้วยวิธีไหนแน่นอน

สิ่งที่หนุ่มตอบคือทั้งชีวิตผมรู้จักแค่วิธีเดียว คุณจะตัดสินว่าเขาผิดก็ได้แต่หนุ่มบอกว่าผิดแล้วไงก็เป็นวิธีที่กูเลือก ไม่พอใจก็ไปหาวิธีอื่นสิ แต่ถ้าจะให้จบเรื่องนี้ นี่คือวิธีเดียวที่กูรู้จัก ไม่ต้องเห็นด้วยกับกู เพราะไม่ได้ขอความเห็น กูไม่ได้ขอความอนุมัติจากมึงนะ 

เราไม่ได้ทำหนังว่ามาทำศาลเตี้ยกันเถอะ แต่เรารู้สึกว่าในมุมหนังสยองขวัญหรือหนังแอกชันมันมี รีลีฟ วาล์ว (Relief Valve) มันคือการที่คุณรู้สึกสะใจ เวลาสมมติว่าผู้ร้ายโดนจัดการด้วยวิธีที่ค่อนข้างจะรุนแรง แล้วคุณมีอาการ “อีนี่มันสมควรโดนตบแล้วเอาน้ำกรดราดหน้า” เพราะมันคือจินตนาการที่คุณรู้ว่ามันไม่จริง คุณสะใจที่เห็นชีวิตมันลงเอยแบบเละเทะใหญ่โต 

คุณสะใจได้ยังไงเวลาคุณเห็นคนโดนยิง 24 นัด คุณปรบมือแล้วบอกว่า จอห์น วิค เก่ง คุณควรจะถามตัวเองดีๆ นะ หลังจากที่คุณเอาใจช่วย จอห์น วิค ให้แทงคน แล้วกำลังเอนจอยกับการฆ่าคน แต่นั่นคือรีลีฟ วาล์ว ของคุณนะ เพราะเราสร้างคาแรกเตอร์ให้อยู่ฝั่งที่คุณจะเอาใจช่วย เพราะมาฆ่าหมากู กูทำไม่ได้ แต่ จอห์น วิค ทำแทนได้ คุณเลยเอาใจช่วยเขา 

ไอ้หนุ่มก็เหมือนกัน ความแรงของหนังแอกชันทั้งหลายก็ใช้รีลีฟ วาล์ว เวลาที่คุณเห็นพ่อค้าแม่ค้าโดนแก๊งทวงหนี้ทวงด้วยความรุนแรง คุณก็จะสงสารเขา แล้วคุณก็จะเจอตำรวจที่ไม่ช่วยอะไร แล้วทำไมกฎหมายประเทศนี้มันอ่อนแอ คุณก็จะแค้น แล้วจู่ๆ วันหนึ่งคุณเจอไอ้หนุ่มเดินไปซัดหน้าแก๊งทวงหนี้สะบักสะบอม ในใจลึกๆ ของคุณก็จะ เออ! มันต้องแบบนี้ดิวะ สะใจว่ะ ผิดนะถ้าว่ากันตามตรง คุณกำลังส่งเสริมให้คนใช้ความรุนแรงไม่ต่างกับเขากระทำ คุณสะใจเพราะว่าคุณรู้ว่ามันคือแฟนตาซี 

การที่เราเลือกวิธีสุดโต่งที่ชีวิตจริงทำไม่ได้ มันทำให้รับรู้ว่านี่มันคือ ฟิกชัน พอคุณรับรู้ฟิกชัน มันจะทำให้คุณรอดพ้นจากความรู้สึกผิดในโลกความเป็นจริง มันจะดีกว่านั้น คือคุณอาจจะไปพูดถึงเรื่องหนี้ อย่างน้อยที่สุดก่อนคุณจะรูดบัตรเครดิตครั้งต่อไป คุณอาจจะคิดนิดหนึ่งว่าจะเจอไอหนุ่มปะวะ ถ้ามันสะท้อนกลับไปถึงจุดนั้นมันจะดีมากๆ สำหรับคนทำหนัง

แต่คำตอบของเราคือทำไมหนังผีหนังแอกชันมันต้องรุนแรงเกินกว่าเหตุ ทำไมมันต้องพาคุณไปสู่ความสะใจชนิดที่คุณทำไม่ได้ในชีวิตจริง เพราะมันคือหลักการรีลีฟ วาล์ว (Relief Valve) 

งั้นคุณว่าหนังเรื่องนี้จะน่ากลัวกว่าหนังผีที่เคยทำมาไหม

เราพูดกับคนออกแบบแอกชัน พูดกับนักแสดงทุกคนว่าทำไมเราต้องดิไซน์หนังแอกชันเรื่องนี้ให้มันใกล้เคียงเรียลิสติก หมายความว่าหนังแอกชันเรื่องนี้ คุณจะไม่เห็นคนเหล่านี้ยกการ์ดตั้งท่ากังฟูก่อนซัดกัน แต่เวลาซัดกันเขาจะวิ่งใส่กันเหมือนเวลาคุณเห็นคลิปคนต่อยกันตามท้องถนน คุณจะเห็นภาพจากกล้องวงจรปิดเวลาคนยิงกันหน้าร้านก๋วยเตี๋ยว คุณจะรู้สึกสมจริงว่าแม่งตีกันแบบที่คนปกติเขาตีกัน มนุษย์ที่ไม่ได้มีพลังวิเศษ ตัวละครในเรื่องนี้ไม่มีใครเป็นหน่วยซีล ไม่มีใครมียันต์ เป็นแค่นักเลงอาชญากรที่ใช้กำลัง และเรียนรู้จากข้างถนนโดยไม่เคยผ่านการฝึก 

เรารู้สึกว่าคนพวกนี้แหละน่ากลัว เพราะมันไม่มีกระบวนท่า ไม่สนว่าอะไรปลอดภัยไม่ปลอดภัย ถ้าต้องเข้าต่อสู้กับใครต้องแลก ไม่มันก็กูที่ต้องไป เดิมพันไม่เหมือนคนที่เป็นนักสู้ นั่นแหละคือหัวใจของอาชญากรข้างถนน

ความน่ากลัวกว่าหนังสยองขวัญคือกลับบ้านไปคุณอาจไม่เจอผี เพราะคุณก็คิดว่าผีไม่มีจริง แต่ความจริงคือคุณขึ้นรถแท็กซี่แล้วอาจเจอคันที่หัวร้อนมาก่อนรับคุณ ก่อนคุณเดินเข้าออฟฟิศคุณอาจเจอวินมอไซค์ทะเลาะกัน หรือเผลอๆ หมวกกันน็อกปลิวมาหาคุณ ความรุนแรงข้างถนนสำหรับเรามันน่ากลัวสุด เพราะไม่รู้มันจะออกมาในรูปแบบไหน 

เป็นเหตุผลว่าทำไมเราต้องทำอะไรแบบนี้ เพราะเราอยากให้คนรู้สึกว่า ‘หนี้’ มันน่ากลัว ถึงจุดหนึ่งหนี้มันจะทำกับคุณรุนแรงชนิดที่คุณอาจจะตายก็ได้ นั่นเป็นเหตุผลที่ทำไมต้องเป็นหนังแอกชัน และนั่นคือเหตุผลที่ทำไมต้องถูกยกไปเป็นฟิกชัน เพราะเรารู้ดีว่าถ้าเราทำหนังแอกชันที่หดหู่เกินไปคนก็จะ turn off กันหมด 

ฝากตัวรับใช้นาย

เป่าหัวผู้ขวางทางเดินนาย

ไอคอนิกเพลงเพื่อชีวิตอย่าง ‘ปู พงษ์สิทธิ์’ ถูกหยิบยกแรงบันดาลใจมาทาบวางลงบนไอเดียเนื้อเรื่องได้อย่างพอดิบพอดี เรื่องราวชีวิตของชายคนหนึ่งจากบทเพลง ‘มือปืน’ ที่ตัดสินใจทำอะไรบางอย่าง หากให้คนทำหนังนับสิบมานั่งฟังคงอดไม่ได้ที่จะเผลออุทานว่า “แม่ง โคตรซินิมาติก” เหมือนอย่างผู้กำกับสุดกวนที่กำลังนั่งลูบคางพรรณนาอยู่ตรงหน้า

ชอบฟังอยู่แล้วเหรอ

ใช่ ชอบฟังที่ร้านลาบ เราชอบพี่ปูเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว ส่วนเพลงมือปืนมันก็เป็นเพลงระดับตำนาน แต่ทั้งที่เราชอบมันต่างๆ นานา โมเมนต์ที่เรากำลังคิดเรื่องนี้จากข่าว เราแค่ลองนึกถึงทฤษฎี connect the dot เราคิด dot นักเลงทวงหนี้ได้ก็จริง แต่ยังคงทดไว้ในใจก่อน ในขณะนั้นเราก็คิดถึงเพลงมือปืนขึ้นมา แล้วรู้สึกว่านี่แหละ connect the dot แล้ว dot มันก็จะเชื่อมกันโดยอัตโนมัติ เพราะก่อนหน้านั้นที่เราคิดถึงร้านลาบก็คิดแค่ว่าอยากให้มันมีซีนร้านลาบ แต่เราไม่ได้คิดว่าเนื้อเรื่องมันจะเป็นยังไงต่อ

พี่ปูเขาเป็นคนเขียนเพลง Storytelling เขาเป็นนักเล่าเรื่อง ใครไปทำอะไร มีต้น กลาง จบ แล้วเพลงนั้นก็เป็นเรื่องประมาณนี้ เลือกเข้าเส้นทางด้านมืด ความเป็นลูกผู้ชายมันเจ๋ง ประกาศศักดา เป็นนักเลง ใครๆ ก็ต้องยอมลงให้ แต่ประเด็นคือไม่ได้อยู่ตรงนั้น 

ว่าแต่เคยฟังกันไหมเนี่ย พวกคุณไม่เคยฟังหรอกผมรู้ (หัวเราะ)

แต่ถ้าคุณเคยฟัง คุณจะรู้ว่าทำไมผมถึงรับแรงบันดาลใจเพลงนี้มาเป็นหนังเรื่องนี้

ขอท่อนนึงที่เข้ากับหนังเรื่องนี้ที่สุด

พอตะวันบ่ายคล้อยลงมา นายสั่งให้ลงมือฆ่าเด็กตาดำๆ ศรัทธาสลาย เรียบร้อย ความเป็นตายไล่เรียงเป็นฉาก 

ฝากตัวรับใช้นาย! ทีนี้ล่ะในคอนเสิร์ตมันจะเริ่มตีกันละ นึกออกไหม พอท่อนนี้มาคุณจะเห็นเป็นภาพไอหนุ่มอะ 

จุดจบเป็นยังไงคุณก็ต้องไปฟัง มันเป็นสิ่งที่คุณเพิ่งถามผมด้วยนะ ตอนจบจริงๆ มันพูดว่า นี่คือครั้งหนึ่งที่ฉันภูมิใจตอนยังเป็นมนุษย์ 

ฉากไหนที่อยากทำเป็นอันดับแรกถ้าได้กำกับหนังแอกชัน

ซีนแรกที่คิดสำหรับเรามันคือซีนร้านลาบ คือเราชอบกินร้านลาบ อันนี้มันอาจจะเป็นแรงบันดาลใจนิดหนึ่ง นอกจากไอเดียตั้งต้นที่เราได้จากข่าวอาชญากรรมที่ อันแรกเลยที่ตั้งต้นในการเขียนบทคือซีนวิวาทที่ร้านลาบ คือเราเห็นภาพคนที่นั่งกินจิ้มจุ่มอยู่ดีๆ แล้วมันมีผู้ชายคนหนึ่งเดินมาซัดเรียบเลยแวบเดียว ซัดเหมือนที่เราเห็นขี้เมาตีกันในร้านลาบ เรารู้สึกว่ามันน่ากลัวดี

แล้วทำไมถึงเลือกยกกองไปถ่ายทำถึงเพชรบุรี

จริงๆ เราเขียนเรื่องให้เกิดในกรุงเทพฯ แต่เราคุยกับทาง Netflix แล้วตกลงกันว่าฉากและชีวิตในกรุงเทพฯ เห็นบ่อยในเชิงการทำหนัง การที่คุณเห็นอะไรซ้ำๆ มันก็ไม่ได้ผิด แต่ไม่มีที่อื่นแล้วเหรอวะ ทำไมต้องกรุงเทพฯ กรุงเทพฯ มันเดือดอยู่ที่เดียวหรือไง มีอะไรที่ทำให้คนตื่นตาตื่นใจได้ไหมในเรื่องโลเคชัน แต่จากประสบการณ์ที่เราไปเที่ยวเองแล้วประทับใจ มันก็มีไม่กี่ที่หรอก

เพชรบุรีเป็นเมืองที่มีสถาปัตยกรรมที่สร้างมาเมื่อนานแล้วแต่ยังอนุรักษ์ไว้อย่างดี ชาวบ้านเขายังใช้ชีวิตอยู่กันแบบนั้นจริงๆ เราเลยรู้สึกว่ามันมีชีวิตชีวา เราไม่ได้ต้องการความสวยงามที่ปิดล็อกไว้ว่าห้ามเข้า เราต้องการความมีชีวิตของคน แล้วเพชรบุรีมีสิ่งนั้น แลนด์สเกปดีหมด วัด ทะเล ภูเขา เป็นจังหวัดที่มีทุกอย่าง รุ่งเรืองโดยประวัติศาสตร์จริงๆ บางซีนหนังเขียนตามโลเคชันด้วยซ้ำ เพราะเรารู้สึกว่าสถานที่นั้นแม่งเจ๋งมาก

ก่อนหน้านี้หลายสิบปีที่เด็กรุ่นนี้ยังไม่ได้อยู่บนโลก เคยมีคำพูดว่า “คนเพชรบุรีดุ มือปืนซุ้มเพชรบุรี” ลองเซิร์ชดูได้เลยในประเทศไทยมือปืนซุ้มไหนเจ๋งสุด คุณจะต้องเจอท็อป 3 คำว่า ซุ้มเมืองเพชร มันเป็นเรื่องจริง เมื่อก่อนนานมากสมัยประเทศไทยยังเจ้าพ่อเยอะ เพชรบุรีเป็นหนึ่งในเมืองที่ดุที่สุด

เราไม่ได้เอาอิทธิพลด้านมืดในจังหวัดเขามาใช้หรอก แต่ด้วยปัจจัยที่มีก่อนหน้านั้นรวมถึงสถานที่ถ่ายทำมันเจ๋งมาก การเลือก ‘เพชรบุรี’ จึงเป็นตัวเลือกที่ดีที่สุด

นี่คือครั้งหนึ่งที่ภูมิใจ

ว่าฉันยังเป็นมนุษย์

สุรพงษ์ เพลินแสง ชื่อสกุลถูกต้องครบถ้วนตามเดิม 

ความตั้งใจ มุ่งมั่นเฉกเช่นวันแรกที่รับหน้าที่กำกับ

สิ่งที่เรียนรู้ คือจะไม่ทำหนังแอกชันในระยะเวลาอันใกล้อีกแล้ว

การกำกับครั้งนี้ทำให้คุณได้รู้ว่า

ได้แน่ๆ คือเราจะไม่ทำหนังแอกชันในระยะเวลาอันใกล้อีกแล้ว เพราะ มัน เหนื่อย มาก รู้แล้วว่ารสชาติมันเป็นยังไง ก็อร่อยดี! แต่เราว่ามันเป็นเรื่องปกตินะเวลาที่คุณผ่านงานที่มันสาแก่ใจมา คุณก็จะเข็ดขยาดกับมันไปพักหนึ่ง แน่นอนว่าความเจ็บปวดเหล่านั้นมันก็จะมีความสะใจอยู่ ถ้าโอกาสมันใช่มันจะพาคุณกลับมาเจ็บอีกครั้งหนึ่ง ก็จะเป็น จอห์น วิค 2 3 4 ที่ตกระเบียงก็ไม่ตายไปเรื่อยๆ 

ในฐานะคนทำหนังกับคนดูที่ได้อะไรจากหนัง มันคนละอย่างกัน เรามักจะรู้สึกว่าเราดูหนังเรื่องนี้แล้วได้อะไร มันเปลี่ยนชีวิตเราแค่ไหน แต่ถ้าคนที่สร้างมันขึ้นมา คุณต้องเผชิญเงื่อนไขที่มันไม่ได้สวยงามเหมือนในหนัง กว่าซีนนี้คุณจะได้ กว่าคุณจะผ่านการอนุมัติ มันเป็นประสบการณ์ที่ค่อยๆ สร้างคุณให้เป็นมืออาชีพมากขึ้น ถ้าคุณอยากทำหนังต่อไปได้อีกนานๆ สิ่งที่คุณต้องมีคือประสบการณ์และความเป็นมืออาชีพ ซึ่งมันควรจะมากขึ้นเรื่อยๆ ทุกครั้งที่คุณทำหนัง 

เพราะงั้นถ้าถามเรา เราไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงไปจากวันแรกที่อยากทำหนัง มันมีแต่ได้เรียนรู้เพิ่มขึ้นว่ารู้แล้วว่ากูจะเถียงยังไงให้ชนะมัน บางครั้ง Job Description ของผู้กำกับคือเซย์โนไม่ใช่เซย์เยส ถ้าคุณเคยได้ยิน มันเป็นวลีตลกๆ ที่คนเขาชอบล้อกัน แต่มันกลับเป็นเรื่องจริง

เวลามีคนเดินเข้ามาหาคุณแล้วคุณเป็นผู้กำกับ “พี่ รถที่พี่อยากได้มันไม่มี เอามอเตอร์ไซค์ไปแทนได้ไหม” แต่กูสั่งโรลส์-รอยซ์ กูไม่รู้หรอกว่าระหว่างทางมันมีปัญหาอะไร แต่มึงมาบอกให้กูเปลี่ยนโรลส์-รอยซ์เป็นมอเตอร์ไซค์ โน อันนี้คือจุดที่ต้องชัดเจนว่า ไม่ แต่ถ้าเขาบอกว่าเป็นเฟอรารีได้ไหม อันนี้ค่อยคุยกันได้ เพราะไอเดียมันคือความร่ำรวยแบบตะโกน ถ้าคุณบอกว่าก็รถเหมือนกัน คุณต้องตอบผมให้ได้นะว่าทำไมคุณใช้โทรศัพท์ยี่ห้อนี้ ทำไมคนนั้นใส่รองเท้ายี่ห้อนั้น หน้าที่ผู้กำกับคือเซย์โน โน และก็โน จนกว่ามันจะ เยส

ถ้าคุณไม่ปกป้องวิสัยทัศน์ คุณจะไม่มีวันได้หนังแบบที่คุณอยากเห็นหรอก ผู้กำกับมีหน้าที่ที่ต้องรักษาวิสัยทัศน์ของตัวเองไว้ให้ได้มากที่สุด ไม่ได้มีหน้าที่ไว้ให้คนรัก ทุกคนไม่ต้องรักคุณ แต่แน่นอนว่ามันต้องเป็นการปฏิบัติต่อกันแบบมีมนุษยธรรม

มีปัญหาบ้างไหม

คุณมีปัญหากับผมเหรอ (หัวเราะ)

ประโยคชวนหาเรื่องตามด้วยเสียงหัวเราะเป็นอันโล่งอกว่าคงไม่โดนผู้กำกับสุดโหดกระชากคอเสื้อ

หมายถึงกำกับเสร็จแล้วกลับไปนอนหลับบ้างหรือเปล่า แม้ว่าอาจไม่น่าได้นอนก็ตาม

นอนดิ

ไม่มีนอนก่ายหน้าผากเครียดเหรอ

ไม่มี เครียดไปก็ไม่มีประโยชน์ คุณเครียดก็เครียดไปเถอะ แต่มันเปลี่ยนอะไรไม่ได้หรอก นอนดีกว่า

ฉากที่ประทับใจเหมือนเคยเห็นให้สัมภาษณ์ไปบ้างแล้ว

เลยจะถามอันที่ไม่ประทับใจ

…อีกครั้งที่เลือกไม่ถูกว่าจะขมวดคิ้วหรือหลุดขำกับความกวนของผู้กำกับคนนี้ก่อนดี

อยากถามว่าระหว่างกำกับมีเหตุการณ์ที่น่าประทับใจบ้างหรือเปล่า

เราคิดว่าตลอดทุกเรื่องที่ทำมา แม้กระทั่งตอนทำโฆษณา ผู้กำกับมันไม่ได้มีซีนซาบซึ้งอะไรขนาดนั้น มันเป็นงาน เป็นงานเหมือนพวกคุณนี่แหละ มันเป็นใครสักคนที่ต้องทำอะไรสักอย่างให้เสร็จในวันนี้ มันเป็นอย่างนั้นซะมากกว่า 

Job Description ของผู้กำกับคือนอกจากกำกับทุกอย่าง คือมึงต้องทำให้ได้ตามเบรก! นั่นคือหน้าที่ และหน้าที่คือความชิบหายเวลาคุณถ่ายเลตไปกว่าเบรกประมาณสี่ชม. แล้วคุณยังเหลือประมาณ 15 ช็อต คุณทำยังไงได้บ้าง

หรืออะไรมันชิบหายวายป่วงระหว่างทางซึ่งเป็นเรื่องปกติมากๆ ไอนั่นไม่ได้ ไอนี่ไม่เวิร์ก ฝนตก คุณแขวนเกงในผ้าแดง ลองทุกสูตรแล้วก็ยังตก ทุกคนก็จะหันมาหาคุณ ทั้งแผนกก็จะเดินมาถาม “เอายังไงดีครับพี่” ถ้าคุณบอกว่า ยกกอง โปรดิวเซอร์ก็จะบอกคุณว่า “มึงยกไม่ได้ กูไม่มีงบสแปร์เหลือให้มึง” นี่แหละคือหน้าที่ผู้กำกับ

เวลาถามว่าประทับใจสิ่งไหน สำหรับคนอื่นไม่แน่ใจแต่ผมไม่มีโมเมนต์แบบนั้น ผมรู้แค่ว่าผมต้องถ่ายซีนนี้ให้เสร็จเหมือนที่ผมต้องการ ผมต้องได้ทุกอย่างที่ผมฝันไว้ เพราะสุดท้ายมันเป็นผมคนเดียวที่ต้องอยู่กับมันในห้องตัด แล้วมันก็จะมีชื่อผมกำกับว่าเป็นงานผม ไม่มีใครมาถามหาหรอกว่าวันนั้นทำไมถึงจัดการไม่ได้ เพราะฉะนั้นหน้าที่มันไม่ใช่ความประทับใจต่อฉากนี้ มันเป็นรายละเอียดน้อยๆ ที่ผันแปรไปแต่ละวัน บางซีนที่คุณคิดว่าวันนี้ชอบ อีกสองเดือนผ่านไป กลับมาดูใหม่คุณอาจจะ กูชอบไปได้ยังไง ถ่ายอะไรลงไป 

ผมไม่ได้ทรมานกับการทำงานนะ แต่ผมนิยามว่ามันก็เหมือนพวกคุณนั่นแหละ มันเหมือนงานที่คุณรัก เป็นอาชีพอะไรสักอย่างที่ต้องทำให้สำเร็จวันต่อวัน เพียงแต่แค่ผมทำหนัง ไม่ได้มีพรีวิเลจ ไม่ได้มีความโก้เก๋ที่มากกว่าอาชีพอื่น 

ขอ 1 ประโยค หลังจากภาพยนตร์ฉาย

กดสองโป้งให้ด้วยนะครับ ก็หนังมันฉายใน Netflix ไง คุณรู้หรือเปล่าว่าการกดสองโป้งมันมีผลต่ออัลกอริทึมมากนะ อันนี้พูดจริง รบกวนกดสองโป้งให้ด้วย

สุดท้ายนี้เราก็อยากให้ทุกคนเอนจอยกับภาพยนตร์เรื่องนี้ เอนจอยที่ไม่ใช่แค่ว่าต้องหัวเราะหรือร้องไห้ คุณสะใจอันนั้นก็นับว่าเอนจอย

เอาจริงผมไม่เคยรู้สึกโล่งจนกว่าจะได้ยินคำว่า Final cut approve แต่ว่ามันก็ยังมีงานโพสต์ที่ต้องต่อสู้กับคนมหาศาล เพราะงั้นมันจึงไม่มีคำว่าโล่งที่แท้จริง จนกระทั่งวันที่หนังฉายก็ยังคิดอยู่ว่าคนดูจะเก็ตปะวะ แล้วคนดูจะเห็นแผลที่เราตั้งใจแหวะให้ชมไหม