เคยนั่งทึ่งกับฉากหลังในภาพยนตร์สักเรื่องไหม เคยชอบสถานที่ในภาพยนตร์สักเรื่องจนอยากหลุดเข้าไปหรือเปล่า เคยสงสัยไหมว่ามันซุกซ่อนอยู่ที่ไหน แล้วใครกันที่เป็นคนตะบี้ตะบันหามันจนเจอ
เราสืบความได้ว่าพวกเขาคือหัวหลักหนึ่งของคนกอง
และกระจ่างแจ้งว่าอาชีพนี้มีชื่อเรียกคือ Location Manager
หน้าที่หลักของพวกเขาคือการเฟ้นหาสถานที่ถ่ายทำเพื่อนำมาเสนอกองถ่าย ก่อนจะพาทีมไปยังที่แห่งนั้น และพากลับออกมาอย่างปลอดภัย
ชายอายุ 48 ปีที่เรานัดพบในบ่ายวันพุธก็เป็นหัวหลักหนึ่งของคนกอง ใช่แค่เขาตะบี้ตะบันจะหาโลเคชันขึ้นหิ้งให้ภาพยนตร์ แต่กับความอยากทำอาชีพสเกาต์โลก็เช่นกัน เขาตั้งใจจะเป็นให้ได้ เขารู้ว่าเขาจะเป็นได้ ความคิดทั้งหมดเกิดขึ้นขณะยืนอย่างไร้ตัวตนในกองถ่าย เพราะสถานะคราวนั้นคือเด็กวิ่งงาน
ท้ายที่สุดเขาก็กลายเป็น ‘เทพโลเคชัน’ สมชื่อ ‘เทพ – ธัญญเทพ สุวรรณมงคล’
คนในวงการภาพยนตร์รู้จักมักคุ้นกับเขาดี และเราเชื่อว่าตึกร้างในเมืองหลวงก็คงจะพยักหน้าเห็นด้วย เพราะเท้าของเขามีนิสัยอยากรู้อยากเห็น แม้หยากไย่จะเกาะหน้าต่าง แม้จะมีประวัติชวนสะพรึงจากคำบอกของชาวบ้าน แต่หากมันงดงามในสายตาเทพ อย่างไรเสียเขาก็จะเดินเข้าไป
วอร์มคอให้ดี สะบัดแขนขาเรียกเรี่ยวแรง เราจะตัดโบว์แดงให้พอร์ตฟอลิโอเล่มหนาของนักเฟ้นหาสถานที่กัน แน่ใจได้เลยว่าคออาคารปูนเปลือยจะอยากเดินตามเทพไปจนสุดทาง
เรื่องไม่เบของเบ๊บอย
ได้ยินมาว่าโจทย์แรกที่ต้องหาโลเคชันก็ถูกไล่กลับบ้านจนร้องไห้เลยเหรอ
โห! ผ่านมายี่สิบกว่าปีแล้ว โจทย์แรกคือพี่ม่ำให้เราหาบ้านสไตล์หลุยส์ วิธีการทำงานในสมัยนั้นไม่มีใครมาสอน ต้องเอาตัวรอดเอง แล้วก็เป็นงานแรกที่เราไม่รู้เลยว่ากระบวนการเป็นอย่างไร มันเป็นเรื่องยากเสมอถ้าเรายังไม่รู้แล้วต้องทำ เหมือนจับเราโยนลงน้ำดูว่าเราจะว่ายได้ไหม มันก็ว่ายไม่ได้หรอก เพราะทุกอย่างต้องมีคนไกด์ก่อน
แต่เราอยากพิสูจน์ตัวเองว่าอาชีพนี้เลี้ยงชีพเราได้ จำได้ว่าถึงขั้นเคยมีเงินในกระเป๋ายี่สิบบาท เราก็ซื้อหัวกุ้งเสียบไม้กิน กินไปร้องไห้ไป ชีวิตบัดซบมากเลย (หัวเราะ) อยากทำตามความฝันแต่ในชีวิตจริงมันไม่ได้ สุดท้ายมีพี่โทรมาเรียกให้ไปลองงานดูอีกครั้ง เราก็เอา! เอาวะลองดู
ปั้นตัวเองจนเป็นที่รู้จักได้อย่างไร
เพราะเราทำอยู่อาชีพเดียว ไม่เคยแฉลบไปทำอย่างอื่น มันเป็นอาชีพที่เราทำได้ดีที่สุดในชีวิตแล้ว หรืออาจเป็นเพราะเราทำเพจด้วย คนก็เลยรู้จักว่ามันมีอาชีพนี้อยู่ จำได้ว่าเมื่อสิบปีที่แล้วเป็นยุคเฟซบุ๊กมาใหม่ๆ ชื่อก็ตั้งว่าเทพโลเคชัน แล้วก็คงเพราะบรรจุเป็นพนักงานประจำจนเริ่มเลี้ยงชีพตัวเองได้
จุดเด่นของเทพโลเคชันคืออะไร
แพง! (หัวเราะ) พูดเล่น! เรามั่นใจว่าเราเก่งในสิ่งที่ทำ ทำงานกับคนหมู่มากได้
ถ้ามีคนถามว่าทำไมผมต้องจ้างคุณด้วย เทพจะตอบเขาว่าอะไร
เขาจะจ้างเพราะไว้ใจเรา ไว้ใจให้ดูแลการจัดการสถานที่ให้แก่หนังและซีรีส์ของเขา เราว่าเขาซื้อความไว้ใจมากกว่า แต่ก็มีคนไม่จ้างเราเยอะแยะนะ ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลของอายุหรือราคา ทั้งหมดเป็นเรื่องธรรมดา ปีนี้อายุ 48 แล้ว โห! แก่ว่ะ (หัวเราะ)
ขั้นตอนไหนของอาชีพโลเคชันแมเนเจอร์ที่จัดการยาก
คงเป็นเรื่องของคน อย่างเช่นเราถ่ายตึกที่มีสิบสองชั้น แต่บางวันก็จะถ่ายชั้นสอง ชั้นดาดฟ้า วิธีจัดการคน จัดการกองก็ไม่เหมือนกัน เราได้เรียนรู้คนทุกรูปแบบ รู้ว่าควรจะวางตัวอย่างไร เป็นกันเองแค่ไหน พูดอย่างไร เพราะไม่ว่าจะแต่งตัว กินข้าว จอดรถ ล้างจาน เขาก็จะมาถามเรากันหมดเลย
เจอะเจอสถาปัตยกรรม
เทพเคยเขียนลงในแพลตฟอร์มเฟซบุ๊กว่าเขาไม่รู้จะบรรยายถึงมหากาพย์ซีรีส์ชุดนี้ได้อย่างไร ถึงจะออกมาสาสม เพราะมันทั้งดุเดือดและเผ็ดมัน เปื้อนยิ้มเปื้อนน้ำตาด้วยเสียงก่นด่า อารมณ์คนทำงานโปรดักชันช่างข้นคลั่ก แต่ท้ายที่สุดเมื่อมันออกมาสู่สายตาคนดู เขาก็หายเหนื่อยเป็นปลิดทิ้ง
เพราะซีรีส์ที่ว่าสร้างปรากฏการณ์อันตราตรึงให้ผู้ชม เชื่อว่าใครหลายคนคงคุ้นหูชื่อซีรีส์ ‘Shine’ ที่นอกจากการแสดงใส่สุดของตัวละครแล้ว สถานที่ทั้งหมดยังทำให้ผู้ชมรู้สึกเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับพวกเขาราวกำลังย้อนกลับไปในปี 1969
ทั้งศาลาเฉลิมกรุง สะพานมหาดไทยอุทิศ ตึกแถวถนนอัษฎางค์ที่ถูกใช้ถ่ายทำต่างก็อยู่ในเมืองหลวงบริเวณย่านพระนคร
เทพไม่ได้หาแค่โจทย์ซีรีส์โรแมนติก แต่กับภาพยนตร์สยองขวัญ ‘404 สุขีนิรันดร์’ ก็ด้วย เขาหัวเราะส่ายหน้าเมื่อเราถามถึง เพราะมันเป็นโจทย์หินที่ต้องหาโรงแรมกึ่งเก่ากึ่งใหม่ มีระเบียงทางเดินและห้องจัดเลี้ยง ที่สำคัญคือห้องของนางเอกต้องอยู่สุดทางเดิน แม้ปกติแล้วโรงแรมจะไม่มีห้องสุดทางเดินก็ตาม แต่เขาก็หามาจนได้
อีกความน่าชื่นใจของเทพคือการได้ร่วมงานกับเน็ตฟลิกซ์ ผู้อ่านคงเห็นโจทย์ที่เขาได้รับกันเต็มตา หากเคยชมซีรีส์ ‘อนาคต’ ประเภทดรามาไซไฟแห่งปี 2025
“เซ็ตใหญ่โต โลเคชันหายาก ดีเทลยุ่งเหยิง คนเยอะ ย้ายยับ!” เป็นจดหมายน้อยจากเทพถึงซีรีส์อนาคต นอกเหนือจากนั้นคือเป็นการทำโปรดักชันที่เขานับว่าค่าใช้จ่ายสมเหตุสมผลกับความเล่นใหญ่ ด้วยจำนวนคนกองในหนึ่งวันที่มากกว่าร้อย รถยนต์เกือบห้าสิบคัน จนถึงตอนนี้เขาเองก็ยังไม่แน่ใจว่าผ่านมันมาได้อย่างไร
ซีรีส์ก็แล้ว ภาพยนตร์ก็แล้ว ลำดับถัดมาอาจคาดไม่ถึง เพราะเทพหาโลเคชันให้สารคดีมาแล้ว! ‘10 เรื่องจริงสารคดีวชิราวุธ BOYS to MEN’ ในสายตาของเทพมันเป็นโรงเรียนที่งดงามมาก พื้นที่กว้างขวางทั้งหมดถูกดูแลรักษาเป็นอย่างดี เขาว่าเมื่อยังเด็กเราคงไม่รู้สึกถึงความสวยงามเหล่านี้ เพราะมันอยู่ใกล้เกินไป แต่เมื่อโตขึ้นแล้วหวนกลับมามองก็จะรู้สึก
เทพว่าโจทย์ส่วนใหญ่ในการหาโลเคชันจะไม่ค่อยมีบ้านคนธรรมดา เพราะทำงานยากด้วยการจัดการที่มากโข กองถ่ายจึงมักไปตามบ้านที่เป็นสตูดิโอเสียมากกว่า แต่ก็มีบ้านที่เขายกให้เป็นหลังที่แสนพิเศษ ด้วยอายุยืนหกสิบปีและไม่เคยได้รับการแต่งตัวใหม่ตามสมัยนิยม ‘บ้านสุขุมวิท 64’ เจ้าของบ้านปัจจุบันว่าลืมตาเกิดมาก็อยู่ที่นี่แล้ว ทั้งไม่คิดเปลี่ยนแปลงลบล้างร่อยรอย เขากลัวสิ่งที่ยังเหลืออยู่จะหายไปจากความทรงจำ และดูเหมือนใจความของบ้านจะลงล็อกกับมิวสิกวิดีโอเพลง ‘ทิ้งไว้ที่เดิม’ ของศิลปิน QLER เหลือเกิน
เดินหลายล้านโลจนเป็นเทพ
‘ThepLocation’ อันเป็นชื่อเพจเฟซบุ๊กที่เทพปั้นขึ้นมาด้วยความตั้งใจ เขาอยากเก็บทุกสถานที่ที่ไปผ่านเลนส์กล้องของตัวเอง และการเปิดเพจเฟซบุ๊กช่วยเปลี่ยนชุดความคิดบางอย่างของเขาไป “ปกติโลเคชันถ่ายทำก็จะถูกบอกต่อกันในวงการ คนทำอาชีพหาโลเคชันทุกคนจะมีโลเคชันที่เป็นเหมือนอาวุธลับของตัวเอง รู้อยู่คนเดียวเลย ซึ่งเมื่อก่อนเราก็กั๊กเหมือนกัน แต่เราคิดว่าของแบบนี้มันบอกกันได้”
ตัวเลขผู้ติดตามปัจจุบันอยู่ที่สี่หมื่น ผลงานปัจจุบันก็นับไม่ถ้วน คงถึงคราวโซโลเดี่ยวให้คนรู้แล้วว่าอาชีพนักหาโลเคชันมีอยู่จริง เทพให้กำเนิดโปรเจกต์ชื่อ ‘เดินดูโลกับเทพโล’ ภายใต้โครงการ ‘Hidden Town Hidden Location กรุงเทพเมืองถ่ายหนัง’ ส่วนหนึ่งของเทศกาล BKK Design Week 2025
“คนสมัครกันเยอะเลย! เปิดตั้งสองรอบ แต่ก็ต้องมาคัดให้เหลือรอบละ 35 คนด้วยวิธีกรอกฟอร์ม เราดูว่าเขาทำอาชีพอะไร มีความตั้งใจอยากมาเพราะอะไร แต่ละอาชีพที่มาก็แปลกๆ อย่างคุณหมอ พยาบาล บรรณารักษ์ บุรุษไปรษณีย์ ปกติพวกเขาจะไม่ค่อยได้มาเดินดูตึก แต่พวกเขามีความชอบในสถาปัตยกรรม”
“โปรเจกต์นี้ทำให้เราได้เจอลูกเพจของตัวเอง แล้วลูกเพจก็จะได้เห็นตึกที่เคยถูกใช้ในการถ่ายหนังเหมือนกัน เขาจะได้รู้ว่าทำไมที่นี่ถึงถูกเลือก บริเวณที่เราเลือกพาไปคือศูนย์รับฝากไปรษณีย์หัวลำโพง เป็นตึกรับฝากไปรษณีย์ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ พัสดุทั้งหมดจะถูกส่งมาที่นี่ก่อนคัดแยก ตึกจะมี 6 ชั้น รถไปรษณีย์จะเข้ามาที่ชั้นล่างสุด แล้วสายพานจากชั้นบนก็จะค่อยๆ ถูกส่งลงมา”
“แต่ปัจจุบันตึกนี้หมดสัญญาเช่าแล้ว เขาย้ายองคาพยพทั้งหมดไปที่หลักสี่ทำให้ไม่ได้ใช้งาน มีแต่กองถ่ายที่เข้าไปยืมสถานที่กัน”
การมีอยู่ของนักรักษ์สถานที่
ประโยคที่เทพพูดบ่งบอกถึงความเศร้า เขาเสียดายที่สถานที่สวยงามน่าเก่าเก็บกำลังทยอยหายไป เพราะไม่มีใครเข้ามาดูแลกันอย่างจริงจัง เทพบอกกับปากว่าหากเป็นไปได้ เขาก็อยากก่อตั้งสมาคมอนุรักษ์สถานที่
เราก็เชื่อว่ามันอาจเป็นไปได้ เพราะสถานที่ส่วนใหญ่ที่เขาย่างกรายเข้าไปมักถูกทิ้งร้าง เหมือนมันรอคอยการถูกค้นพบอีกครั้งจากใครสักคน และดีเหลือเกินที่ใครคนนั้นทำอาชีพข้องเกี่ยวกับสถานที่
ตัวอย่างเช่นตึกแห่งหนึ่งที่ซ่อนอยู่ในการท่าเรือแห่งประเทศไทย มันผ่านการบันทึกจากเทพด้วยลวดลายที่ช่างประณีตสมศักดิ์ศรีสถาปนิกแห่งยุคเก่า
หรืออย่าง ‘สหกรณ์พระนคร’ ที่เทพมองแล้วเหมือนถูกย้ำเตือนความทรงจำ กระทั่งตั้งชื่อให้มันว่าความทรงจำ J7529 ตัวเลขนี้แน่นหนาในใจ เพราะวัยเด็กเขาเคยตามคุณย่าไปที่สหกรณ์ลาดพร้าว แล้วได้ยินพนักงานสอบถามรหัสสมาชิกของคุณย่า สหกรณ์พระนครแห่งนี้ทำให้เขาคิดถึงสหกรณ์ลาดพร้าวที่ปัจจุบันกลายเป็นห้างสรรพสินค้าไปแล้ว และทำให้เขาคิดถึงผู้ที่ไม่อยู่แล้ว
เหตุผลใหญ่ที่เทพเก็บบันทึกตึกรามเก่าแก่ เพราะเขากลัวสถานที่นั้นจะหายไปเหมือนกับใครบางคนในความทรงจำที่ไม่อาจบันทึกไว้ได้ทัน
ถ้ามีคนที่อยากทำอาชีพหาโลเคชันแบบเทพ มีอะไรแนะนำเขาเบื้องต้นไหม
ไปทำอย่างอื่น (หัวเราะ) พูดเล่น! เราว่าคนที่จะเป็นโลเคชันแมเนเจอร์ได้ต้องมีสกิลในการสื่อสารพูดคุย เจรจาอย่างประนีประนอม หาทางออกเก่ง อยากรู้อยากเห็น ช่างสังเกต และชอบถ่ายรูป เราเคยจัดเวิร์กชอปโลเคชันแมเนเจอร์ แล้วก็เชิญพี่ๆ ในแวดวงมานั่งคุยกัน เราเจอสิ่งหนึ่งที่เป็นจุดร่วมของทุกคนคือความชอบในการถ่ายรูป
เทพคิดว่าทำไมถึงควรมีอาชีพหาโลเคชันอยู่ในเมื่อยุคนี้มี CG เข้ามาช่วยได้
CG เข้ามาช่วยให้ทำงานง่ายขึ้น เห็นภาพชัดขึ้น CG มันช่วยได้แต่แย่งงานเราไม่ได้ ไม่สามารถออกไปบริหารหรือจัดการคนได้หรอก เพราะงานกองถ่ายต้องพูดคุยสื่อสารกัน
เทพเรียกตัวเองว่าเป็นเทพโลเคชันได้จริงๆ ไหม
ไม่หรอก มีคนเก่งกว่าเราเยอะ เรายังไม่ใช่เบอร์หนึ่ง มีรุ่นพี่รุ่นน้องที่เขาทำงานสเกลใหญ่ๆ ได้อีกเยอะ ชื่อมันได้มากกว่า (หัวเราะ)
ใช่ เทพอาจคิดว่าเพราะชื่อมันได้ แต่หลังจากเปิดพอร์ตเล่มหนาของเขาแล้ว หน้าปกของมันก็จะยังถูกตั้งชื่อว่า ‘เทพโลเคชัน’ อย่างสมความหมายอยู่ดี
