มีคนเคยบอกว่าถ้ากำลังหดหู่หรือหมดไฟ ลองหยุดทำ ซีรีส์อาหาร ทุกอย่างแล้วไปหาอะไรอร่อยๆ กินก่อน หลายครั้งเรื่องวุ่นวายใจไม่ว่าใหญ่แค่ไหน แค่เห็นของที่อยากกินอยู่ตรงหน้า ปัญหาที่เรามีนั้นก็ดูเล็กลง

แม้เราไม่ได้จะกินของที่อยากกินทุกวัน แต่บางทีแค่เห็นคนอื่นกินก็มีความสุขแล้ว ในลิสต์นี้เราจึงอยากแนะนำ 7 หนังและซีรีส์เกี่ยวกับการกิน! กิน! กิน! และกิน! ที่นอกจากจะช่วยให้เจริญอาหารแล้วยังช่วยปลอบประโลมหัวใจที่เหี่ยวเฉาให้พองโตขึ้นมาด้วย

The Way Of The Hot & Spicy (2021)

เคนตะ ซารุกาวะ เซลส์ขายเครื่องดื่มชาวโอซาก้าที่เพิ่งย้ายมาทำงานสาขาโตเกียวพบว่าเพื่อนร่วมงานของเขาทุกคน (รวมไปถึงหัวหน้า) ชอบกินอาหารเผ็ดมาก และมักชวนกันไปหาร้านอาหารที่ขึ้นชื่อเรื่องความเผ็ดในเมืองเป็นประจำ ความเวียร์ดกว่านั้นคือทุกครั้งที่กินอาหารรสจัดจ้าน พวกเขาจะได้ข้อคิดการทำงานอันแปลกประหลาดซึ่งเรียกมันว่า ‘วิถีเผ็ดแซบร้อน’ ชนิดที่ทำให้เราและซารุกาวะได้แต่คิดว่า ‘มันเกี่ยวกันได้ไงวะ’

ไม่ว่าคุณจะชอบกินเผ็ดหรือไม่ รับรองว่าเมนูในเรื่องจะทำให้ท้องร้องจ๊อกๆ แน่นอน (ยิ่งถ้าคุณเป็นแฟนอาหารรสจัดบอกเลยว่าซีรีส์เรื่องนี้คือสวรรค์!) นอกจากเรื่องอาหารการกินแล้ว The Way of The Hot & Spicy ยังเต็มไปด้วยอารมณ์ขันของมนุษย์เงินเดือนที่ต้องปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมการทำงานใหม่ๆ ด้วยใจเปิดกว้าง การได้เห็นซารุกาวะ (ที่เราขอเรียกว่ามนุษย์กินจืด) ค่อยๆ เพิ่มพริกทีละเม็ดให้ชีวิตเข้าสู่ ‘วิถีเผ็ดแซบร้อน’ เป็นอะไรที่ทั้งตลก น่ารัก น่าเห็นใจ และเอาใจช่วยไปพร้อมๆ กัน

ถ้าคุณอยากรู้ว่าการกินยำวุ้นเส้นสุดเผ็ดเกี่ยวกับการใช้ชีวิตคู่ยังไง หรือเต้าหู้หม่าโผหุบเขานรกช่วยให้ซารุกาวะขายเครื่องดื่มกับลูกค้าสุดเขี้ยวได้ยังไง ไปหาคำตอบใน Netflix ได้เลย

What Did You Eat Yesterday? (2019)

ซีรีส์ว่าด้วยเรื่องราวของชิโระและเคนจิ คู่รักชายรักชายที่อาศัยอยู่ด้วยกันและต้องประคับประคองความสัมพันธ์ในบ้านเมืองที่คู่เกย์ยังไม่เป็นที่ยอมรับมากนัก ซึ่งตัวซีรีส์เก็บรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ในความสัมพันธ์ของคู่รักเพศเดียวกันอย่างเข้าอกเข้าใจ เราจะได้เห็นทั้งความหวานชื่นและขื่นขมผ่านสถานการณ์ บทสนทนา และตัวละครหลากหลายที่ผ่านเข้ามาในชีวิตของทั้งคู่

ซีรีส์อาหารส่วนใหญ่มักให้ตัวละครไปตกหลุมรักเมนูใหม่ๆ นอกบ้าน แต่เรื่องนี้ไม่ได้เป็นแบบนั้น เพราะ What Did You Eat Yesterday ยั่วเราด้วยเซตกับข้าว home cook ฝีมือชิโระที่ทำจากวัตถุดิบราคาสุดคุ้มแต่หน้าตาน่ากินไม่แพ้เมนูในภัตตาคารดัง และเพราะเป็น home cook ทั้งวัตถุดิบ อาหาร และวิธีการทำ จึงดูเป็นมิตรและชวนทำตามมากกว่าซีรีส์เรื่องอื่นๆ

เชื่อว่าหลังดูจบหลายคนจะหลงรักฝีมือการทำอาหารของชิโระ รวมทั้งคนกินสุดร่าเริงอย่างเคนจิ เผลอๆ จะจดสูตรอาหารมาทำตามไปจนถึงขั้นกดเอฟเครื่องครัวตามชิโระเลยก็ได้ เพราะพูดก็พูดเถอะ เครื่องครัวในเรื่องน่ะนุบนิบน่าใช้สุดๆ!

Samurai Gourmet (2017)

นี่คือเรื่องจริงกึ่งเซอร์เรียลของคุณลุงคาซุมิ มนุษย์เงินเดือนวัย 60 ที่เพิ่งเกษียณอายุจากกงานมาหมาดๆ และได้ใช้ชีวิตอย่างอิสระในที่สุด เป้าหมายของเขาคือการออกไปกินอาหารเลิศรสที่อยากกินในช่วงเวลาที่เดิมทีจะต้องนั่งทำงานงกๆ อยู่ในออฟฟิศ อ่าห์ เรานี่มันเหมือนซามูไรไร้นายที่ไม่ต้องรับใช้ใครแล้วจริงๆ (คุณลุงคิดในใจ)

เชื่อว่าใครได้ดู Samurai Gourmet ก็คงจะหลงรักคุณลุงคาซูมิ เพราะบุคลิกเป็นมิตร ขี้เกรงอกเกรงใจ และช่างสรรหาของกินยั่วน้ำลายมานำเสนอ นอกจากเรื่องของกินที่ทำให้เราอยากจะจองตั๋วไปญี่ปุ่นซะพรุ่งนี้เลย ซีรีส์เรื่องนี้ยังมีกิมมิกพี้ยนๆ อย่างการ ‘คิดในใจ’ ของลุงคาซูมิในสถาณการณ์อันน่าอึดอัด เช่น การกินอาหารในร้านหรูทำให้ไม่กล้าซดเส้นสปาเกตตี้เสียงดัง การเจอร้านอาหารที่ไม่ใส่ใจลูกค้าสุดๆ หรือการไม่กล้าสั่งเบียร์ตั้งแต่หัววัน ซึ่งสร้างเสียงหัวเราะและทำให้เราเอาใจช่วยคุณลุงสุดๆ

เรื่องนี้ดูง่ายและสั้นมาก (ตอนละประมาณ 15 นาทีเท่านั้น) เหมาะกับการดูไปกินข้าวไปเป็นที่สุด ใครจะตามไปดูขอเตือนไว้ก่อนว่าตอน ’ปลาแมคเคอเรลยามเช้า’ เป็นตอนที่ดูแล้วดีต่อใจเป็นภัยต่อความหิวสุดๆ หาอะไรรองท้องก่อนดูสักนิดน่าจะดี

Life Is Fruity (2016)

สารคดีที่เล่าเรื่องของชูอิจิ สึบาตะ สถาปนิกวัย 90 ปี กับฮิเดโกะ ภรรยาวัย 87 ที่ใช้ชีวิตบั้นปลายอยู่ด้วยกันในบ้านหลังเล็กๆ ที่ชูอิจิออกแบบเอง โดยทั้งคู่มีความฝันที่อยากจะสร้างสถาปัตยกรรมชิ้นสุดท้ายให้เป็นที่พักกายพักใจของผู้คนก่อนตนจะจากโลกนี้ไป ซึ่งถึงแม้แก่นของเรื่องจะว่าด้วยสถาปัตยกรรมของชูอิจิเป็นหลัก แต่ฮิเดโกะก็เป็นเหมือนกองสนับสนุนที่ดูแลชูอิจิอย่างรู้ใจด้วยพืชผล ผักสด และอาหารที่ประกอบจากวัตถุดิบในรั้วบ้าน

ใครที่เคยฝันถึงชีวิตบั้นปลายแสนสงบสุข ภาพของชูอิจิและฮิเดโกะอาจเป็นสิ่งที่คุณคิดไว้ในหัว ระหว่างดูคุณจะได้ยิ้มและน้ำตาซึมไปกับความอบอุ่นใจดีของทั้งคู่ที่ทำให้ความร่วงโรยดูเป็นเรื่องไม่น่ากลัว กลับกัน เราอาจได้ตระหนักถึงความไม่แน่นอนของชีวิต

สำหรับคนที่เติบโตมาในประเทศไทยอย่างเรา สิ่งที่กระทบใจเป็นพิเศษคือการได้เห็นภาพบ้านเมืองที่สนับสนุนคนสูงอายุให้ใช้ชีวิตด้วยตนเองและทำสิ่งที่ตัวเองรักได้ อย่างชูอิจิที่มีส่วนร่วมกับการออกแบบผังเมืองของบ้านเกิด และฮิเดโกะที่สามารถออกไปตลาดปลาได้เองด้วยการคมนาคมที่ออกแบบโดยคำนึงถึงผู้ใช้งานทุกคน สิ่งเหล่านี้ทำให้เรารู้ว่าความชราภาพไม่ใช่เรื่องน่ากลัวเมื่อคุณอยู่ในประเทศพัฒนาแล้ว

Fresh, Fried and Crispy (2021)

โยนอาหารออร์แกนิกที่ดีต่อสุขภาพทิ้งไป มาดูอาหารที่กินแล้วไขมันจะอุดตันกันบ้าง เพราะนี่คือรายการอาหารที่ Daym Drops นักวิจารณ์อาหารและยูทูบเบอร์ชื่อดัง จะชวนทุกคนไปกินของทอดแสนอร่อยทั่วอเมริกา!

เมนูกูร์เมต์คอร์นด็อก, โอรีโอทอด, ราวิโอลีทอด, เกี๊ยวปูทอดจิ้มซอสเผ็ด, แซนวิชปูทอดขนาดมหึมา ฯลฯ คงไม่ใช่เมนูแนะนำจากคุณหมอโรคไขมัน แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่าอาหารชุ่มน้ำมันเหล่านี้คือจานโปรดของใครหลายคน Fresh, Fried and Crispy จะพาเหล่าของทอดเลิฟเวอร์ไปรู้จักสุดยอดอาหารทอดในร้านสตรีทฟู้ดข้างทางจนถึงภัตตาคารหรู เจาะลึกถึงความเป็นมาของแต่ละเมนูและความป๊อปปูลาร์ของมันที่ส่งผลต่อผู้คนในย่าน

รับรองความสนุกแต่ไม่รับรองว่าปากจะว่าง เพราะเชื่อเถอะว่าคุณจะอยากสั่งไก่ทอดหรือเฟรนช์ฟรายส์มากินระหว่างดูแน่ๆ

Chef (2014)

เหมือน Jon Favreau คิดจะพักจากหนังซูเปอร์ฮีโร่มาร์เวลด้วยการทำหนังฟีลกู๊ดบ้านๆ สักเรื่องดีกว่า และเขารู้จัก Robert Downey Jr. กับ Scarlett Johansson อยู่แล้ว ลองชวนมาแจมกับหนังสเกลเล็กๆ หน่อยละกัน ความคิดนั้นคลุกเคล้าออกมาเป็นหนังเรื่อง Chef ว่าด้วยเชฟฝีมือเยี่ยม (นำแสดงและกำกับเองโดย Jon Favreau) ที่ชีวิตเปลี่ยนจากเชฟภัตตาคาร สู่การขายอาหารบนฟู้ดทรักของตัวเอง

แม้จะมีดาราใหญ่เต็มไปหมด แต่ Chef ก็เป็นหนังสเกลกะทัดรัดที่เล่าเรื่องราวความสัมพันธ์ระหว่างพ่อ-ลูกผ่านการทำอาหารและผจญภัยไปทั่วอเมริกาบนรถฟู้ดทรัก ซึ่งระหว่างทางนั้น ทั้งคู่ต่างเติมเต็มสิ่งที่อีกฝ่ายขาดหายและเรียนรู้ชีวิตที่ไม่ได้สมบูรณ์แบบของกันและกัน

พ้นไปจากเมนูอาหารธรรมดาๆ แต่น่ากิน Chef คือหนังฟีลกู๊ดที่มอบความบันเทิงแบบถึงแก่น เพราะมันเต็มไปด้วยสถานการณ์คับขันชวนลุ้นและตัวละครที่มีเสน่ห์ แอบกระซิบว่าการได้เห็นดาราเบอร์ใหญ่อย่าง Jon Favreau (Happy Hogan ใน Iron Man), Robert Downey Jr. (Iron Man) และ Scarlett Johansson (Black Widow) มารับบทเล็กๆ เป็นคนธรรมดา ไม่ต้องกู้โลกบ้าง ก็เป็นภาพแปลกตาไม่น้อยเลย

The Hundred-Foot Journey (2014)

จะเป็นยังไงถ้าร้านอาหารที่ต่างกันสุดขั้วมาเปิดอยู่ตรงข้ามกัน? นี่คือหนังว่าด้วยเรื่องราวของฮัตซัน ขายหนุ่มชาวอินเดียที่ทั้งครอบครัวลี้ภัยการเมืองมาเปิดร้านอาหารอินเดียดั้งเดิมอยู่ในฝรั่งเศส แต่ดันมาเปิดอยู่ตรงข้ามกับภัตตาคารฝรั่งเศสไฮโซของมาดามมัลลอนรี่ เชฟสุดเนี้ยบที่ไม่ชอบความอึกกะทึกครึกโครมของร้านอาหารอินเดียสุดๆ

แม้จะชูโรงด้วยประเด็นการแข่งขัน แต่ความขัดแย้งของสองร้านอาหารถูกเล่าอย่างมีอารมณ์ขัน เต็มไปด้วยชั้นเชิงและเทคนิคของคนทำหนังที่สนุกสนาน (ฉาก long take สวยสุดๆ) ไหนจะตัวละครที่มีเสน่ห์ และฉากหลังของชนบทฝรั่งเศสที่น่าจดจำสุดๆ ส่วนผสมอันลงตัวเหล่านี้ทำให้หนังออกรส ‘อร่อย’ เหลือเชื่อ

และแน่นอน ใครที่ได้ดูคงต้องร้องอยากกินทั้งอาหารอินเดียและฝรั่งเศสแน่ ยิ่งถ้าได้ปั่นจักรยานไปกินใต้ต้นไม้ริมแม่น้ำชิลล์ๆ เหมือนที่ฮัตซันทำก็คงอร่อยขึ้นอีกเป็นกอง

The post อ่าห์ ดูแล้วหิวจัง รวม 7 หนังและซีรีส์อาหารชวนท้องร้อง หัวใจพองโต appeared first on a day magazine.

ในยุคที่โลกออนไลน์ยังไม่ตั้งไข่ และการบอกกล่าวความผิดของใครสักคนต้องใช้มากกว่าการออกประกาศ (เพราะคนส่วนมากยังไม่สามารถอ่านออกเขียนได้) การทำให้อับอายจึงเป็นการลงโทษเพื่อให้ปรากฏร่องรอยทางกาย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้ถูกลงทัณฑ์เป็นที่จดจำและไม่ถูกเอาเป็นเยี่ยงอย่าง

พาเหรดแห่งความอับอาย

ผู้ที่ถูกลงโทษโดยการทำให้อับอาย (Shame Punishments) มักทำผิดในคดีเล็กน้อย เช่น เมาในที่สาธารณะ ฉ้อโกง ใส่ร้ายป้ายสี ลวนลามสตรี ส่งบัตรเชิญงานเลี้ยงปลอมส่งผลให้เกิดความอับอายขายขี้หน้า การเผยแพร่ข่าวสารที่เป็นเท็จ ขายอาหารหมดอายุ ขายเหล้าปลอม ไวน์ปลอม ฯลฯ ผู้ทำผิดคดีเหล่านี้ไม่มีโทษคุมขัง แต่จะถูกนำไปประจานในที่สาธารณะโดยการจองจำไว้กับขื่อไม้ ซึ่งมีช่องให้สอดบางส่วนของร่างกายโดยใช้ลิ่มตรึงไว้ไม่ให้หลุด สำหรับผู้ที่ถูกตรึงที่ส่วนคอและข้อมือจะอยู่ในท่ายืน แต่หากส่วนที่ถูกตรึงคือข้อเท้า ผู้ถูกลงทัณฑ์จะอยู่ในท่านั่ง

ความผิดของผู้ถูกลงโทษมักถูกเขียนไว้ในพื้นที่ใกล้กัน ดังนั้นพื้นที่สำหรับลงโทษจึงมักเป็นลานว่างที่มีผู้คนเดินผ่านไป-มามาก ประชาชนทั่วไปสามารถหัวเราะ ล้อเลียนหรือขว้างปาสิ่งของใส่ผู้ถูกลงโทษได้แต่ห้ามทำร้ายร่างกาย สิ่งของที่ถูกขว้างปาสามารถเป็นของทั่วไปอย่างอาหารเน่า ซากสัตว์ อุจจาระ ปัสสาวะ น้ำเสีย ฯลฯ แต่ห้ามการขว้างปาก้อนหิน ของแข็ง และของมีคม (กฎนี้ไม่เข้มแข็งนักเพราะมักมีรายงานว่าผู้ถูกลงทัณฑ์ต้องเสียเลือดหรือบาดเจ็บเล็กน้อยอยู่เสมอ) 

ระยะเวลาในการถูกยืน (หรือนั่ง) ประจานอาจยาวนานแตกต่างกันไป ส่วนใหญ่อยู่ที่ประมาณหนึ่งชั่วโมงต่อวัน และอาจต้องมารับโทษติดต่อกันเป็นเวลาหลายวันหรือหลายสัปดาห์ ในระหว่างการถูกลงทัณฑ์ห้ามสวมหมวกหรืออุปกรณ์ปกปิดใบหน้า และบางครั้งการประจานก็อาจไม่ได้ส่งผลร้ายกับเจ้าตัวเสมอไป แดเนียล เดโฟ (1660-1731) ถูกตัดสินโทษให้ถูกตรึงกับขื่อเพื่อประจานจากความผิดที่เขาตีพิมพ์บทความต่อต้านศาสนาและการปกครอง

ข้อเขียนของเขาถูกใจประชาชนจนทำให้สิ่งของที่ถูกขว้างปาออกมาเป็นสายฝนของดอกไม้และเสียงแซ่ซ้องยินดี ในปี 1763 ชายแก่ชาวอังกฤษสองคนถูกประจานในลานกว้าง ข้อหาของพวกเขาคือการเล่นสวาท (คาดว่าชายสองคนเป็นคู่รักเพศเดียวกัน) พนักงานไปรษณีย์ที่ผ่านมาบันทึกไว้ “ชายทั้งสองร้องไห้อย่างหนัก ผู้คนผ่านไป-มารู้สึกเห็นใจ หลายคนถึงขั้นให้เงินช่วยเหลือพวกเขา” 

ในยุคของพระเจ้าเฮนรีที่ 8 (ครองราชย์ปี 1509-1547) มีบันทึกการลงโทษผู้ทำความสะอาดห้องน้ำสาธารณะที่หาญกล้านำสิ่งปฏิกูลไปเททิ้งกลางถนน เขาถูกลงโทษให้คุกเข่าลงบนกองสิ่งปฏิกูลที่สูงถึงเข่า มีขื่อตรึงไว้ไม่ให้ขยับหนี และมีหมวกกระดาษสวมไว้บนหัว เขียนประจานความผิดพลาดต่อหน้าที่ การลงโทษแบบนี้อาจไม่ได้จำเป็นต้องอยู่กับที่เสมอไป

ในปี 1552 มีบันทึกการลงโทษชาย-หญิงที่นำหมูจากต่างเมืองเข้ามาในลอนดอนโดยไม่ได้รับอนุญาต ทั้งสองถูกตัดสินให้โดนแห่ประจาน โดยการแขวนซากหมูไว้ที่คอ สวมกีบหมูไว้บนหัว ขบวนประจานของทั้งคู่มีผู้ป่าวประกาศความผิดไปตลอดทาง การประจานแบบนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อทำลายชื่อเสียงเป็นหลักจึงมักจะไม่ทำให้บาดเจ็บหรือถึงตาย ในอังกฤษมีบันทึกว่านักโทษถูกฝูงชนทำร้ายจนถึงแก่ชีวิตเพียง 10 รายเท่านั้นในช่วงศตวรรษที่ 18 

การลงแส้ในที่สาธารณะ 

ในบางครั้งการถูกตรึงไว้กับขื่อ อาจไม่ใช่สิ่งที่เลวร้ายมากที่สุด เพราะสิ่งที่เจ็บปวดมากกว่าคือการถูกหวดด้วยแส้ท่ามกลางสายตาคนทั้งเมือง ในกรณีนี้ผู้กระทำความผิดจะถูกบังคับให้เดินตามเส้นทางที่ผู้คนพลุกพล่านโดยมีคนด้านหน้าประกาศความผิด และคนด้านหลังคอยลงแส้ตลอดเส้นทาง การลงโทษเช่นนี้มักไม่จบลงหากผู้ถูกลงทัณฑ์ไม่โชกไปด้วยเลือด ผู้ถูกลงทัณฑ์ถูกบังคับให้ถอดเสื้อหรือเดินตัวเปล่าเปลือยในที่สาธารณะ การลงโทษแบบนี้แม้ไม่ถือเป็นโทษตายแต่ทำให้เจ็บสาหัส หลายคนเสียชีวิตในภายหลังด้วยภาวะติดเชื้อเพราะไม่มีเงินมากพอไปหาหมอ หรืออับอายเกินกว่าจะเข้ารับการรักษา

สำหรับผู้ใหญ่ การลงแส้จะเน้นไปที่บริเวณไหล่ ในขณะที่หากผู้กระทำผิดเป็นเด็ก การลงแส้จะหวดไปที่บั้นท้าย ในปี 1533 มีหญิงท้องแก่ถูกลงโทษด้วยการลงแส้ในที่สาธารณะเพียงเพราะกล่าวว่าพระนางแคทเธอรีนแห่งอารากอนคือราชินีที่แท้จริงของอังกฤษ ไม่ใช่แอนน์ โบลีน (ปี 1533 เป็นปีที่พระเจ้าเฮนรีที่ 8 หย่าขาดจากพระนางแคทเธอรีนแห่งอารากอนเพื่อสมรสใหม่กับแอนน์ โบลีน) 

การตีตราและขับไล่

การตีตราถือเป็นโทษที่หนักกว่าเพราะปรากฏร่องรอยถาวรบนร่างกาย การตีตรานอกจากจะทำให้อับอายยังเป็นการขับไล่ทางอ้อมให้บุคคลผู้นั้นไม่สามารถใช้ชีวิตต่อไปได้ในสังคม การประทับตรามักทำในส่วนที่มองเห็นได้ชัด ส่วนมากกระทำกันบนใบหน้า โดยใช้ตัวอักษรแสดงความผิดของบุคคลผู้นั้นเช่น T มาจากคำว่า Thief (ขโมย) B มาจากคำว่า Blaspheme (ดูหมิ่นศาสนา) F มาจากคำว่า Fraymaker (ผู้ที่ก่อเหตุทะเลาะวิวาท) FA มาจากคำว่า Falsely Accused (กล่าวเท็จ) M มาจากคำว่า Murderer (ฆาตกร) 

ในปี 1598 เบน จอห์นสัน กวีและนักเขียนชาวอังกฤษ ฆ่าเกเบรียล สเปนเซอร์ นักแสดงหนุ่มตายในการดวลดาบ โทษของเขาควรถูกประหารด้วยการแขวนคอ แต่ด้วยความสามารถด้านภาษา จอห์นสันถือเป็นบุคคลมีค่าของประเทศ เขาได้รับการละเว้นโทษถึงตาย เหลือแค่การประทับตราไว้เท่านั้น การลงทัณฑ์แบบนี้เป็นที่มาของปัญหาบานปลาย หลายคนไม่กล้ากลับเข้าเมืองหรือไม่ได้รับความไว้วางใจให้ประกอบอาชีพสุจริตจึงหนีเข้าป่ากลายเป็นโจร เท่ากับเป็นการผลักปัญหาจากสังคมเมืองไปอยู่รอบนอก น่าเสียใจว่าการลงโทษแบบนี้ถูกใช้ในอังกฤษจนถึงต้นศตวรรษที่ 19 

ลงทัณฑ์ด้วยความเงียบ 

สำหรับผู้หญิงที่ชอบเถียงสามี ซุบซิบนินทาหรือว่าร้ายเพื่อนบ้าน หนึ่งในการลงโทษที่น่าอับอายและเจ็บปวดที่สุดคือการสวมหมวกเหล็กที่มีแท่งแหลมแทงเข้าไปในปาก แท่งที่ว่าทำให้ผู้ถูกลงทัณฑ์ไม่สามารถพูดจาได้ และหากพยายามส่งเสียง แท่งเหล็กที่ว่าจะทิ่มแทงปากและลิ้นจนทำให้เกิดบาดแผล หญิงผู้โชคร้ายจะถูกบังคับให้เดินไปทั่วเมืองเพื่อเป็นการประจาน การบังคับให้เงียบเป็นการสั่งสอนกลายๆ บอกให้ผู้หญิงรู้จักหน้าที่ของตัวเองที่ต้องเงียบ เชื่อฟัง และทำตามคำสั่งของผู้ชาย 

เก้าอี้จมน้ำ 

ถ้าการลงโทษด้วยการสวมหมวกเหล็กยังไม่มากพอ การลงโทษที่น่าอับอายและอันตรายมากกว่าคือการนำผู้หญิงที่กระทำความผิดไปผูกติดไว้กับเก้าอี้ซึ่งจะถูกจุ่มลงในบ่อน้ำ ลำธาร หรือแม่น้ำจนมิดหัวก่อนถูกยกขึ้นมาและจุ่มซ้ำกลับลงไปเรื่อยๆ การลงโทษแบบนี้เชื่อว่าจะช่วยให้ผู้หญิงที่ ‘อารมณ์ร้อน’ รู้จักใจเย็นลง

ในความเชื่อของตะวันตก ผู้หญิงมีความเกี่ยวข้องกับธาตุเย็น ในขณะที่ผู้ชายมีความเกี่ยวของกับธาตุร้อน ทารกเกิดมาเป็นเพศหญิงเพราะแม่ไม่ได้ดูแลครรภ์ให้ดีทำให้เด็กอยู่ในสภาพอากาศที่เย็นและเปียกชื้น ในขณะที่ทารกเพศชายเกิดมาในสภาพสมบูรณ์กว่าเพราะแม่ดูแลครรภ์ให้อบอุ่นและแห้งสบาย ดังนั้นการระบุเพศในยุคกลางถึงเรอเนซองซ์จึงกำหนดให้สีของเพศชายเป็นสีแดงและชมพู แต่เสื้อผ้าเครื่องแต่งกายของผู้หญิงมักมีสีโทนเย็นอย่างฟ้าและน้ำเงิน ผู้หญิงที่หัวร้อนเกินไปจนกล้าถกเถียง ไม่เชื่อฟังหรือมีเรื่องทะเลาะวิวาทกับผู้อื่นหมายถึงผู้หญิงที่มีความผิดปกติทางอารมณ์และกำลังทำตัวเกินฐานะ ดังนั้นต้องถูกทำให้เย็นลงด้วยการจับแช่น้ำ 

หนังสือพิมพ์ London Evening Post รายงานว่ามีผู้มาชมการลงทัณฑ์ผู้หญิงด้วยวิธีนี้ถึงครั้งละ 2-3 พันคน นั่นคือปี 1745 แน่นอนว่าผู้ชมหลายท่านมองว่าเป็นความบันเทิงและเป็นเรื่องที่รับได้ (เพราะเป็นการช่วยปรับจิตใจผู้หญิงให้กลับมาเป็นปกติ) การถูกจับแช่น้ำอาจกลายเป็นเรื่องทรมานมากหากถูกกระทำในช่วงหน้าหนาว

แม้ว่าการลงโทษด้วยการทำให้อับอายจะถือเป็นเรื่องสามัญทั่วไปที่เกิดขึ้นในทุกวัน แต่การลงโทษเหล่านี้ก็ถูกจำกัดไว้ใช้กับบุคคลธรรมดา ไม่สามารถใช้กับขุนนางมีศักดิ์หรือราชวงศ์ ยกเว้นแต่ว่าสมาชิกชนชั้นสูงจะเต็มใจรับการลงโทษด้วยวิธีแบบนี้ด้วยตัวเอง กษัตริย์อังกฤษเพียงองค์แรกและองค์เดียวที่เต็มใจรับการลงทัณฑ์ให้อับอาย คือพระเจ้าเฮนรีที่ 2 (ครองราชย์ปี 1154-1189) พระองค์เคยแต่งตั้งเพื่อนรักให้ดำรงตำแหน่งอาร์ชบิชอปแห่งแคนเทอร์เบอรีแต่เกิดเรื่องผิดใจกันในภายหลัง

กล่าวกันว่าอาร์ชบิชอปเคร่งครัดเกินไปจนขัดใจกับกษัตริย์หลายครั้ง วันหนึ่งพระเจ้าเฮนรีตรัสกับกลุ่มทหารโดยไม่ตั้งใจว่า “จะไม่มีใครช่วยกำจัดนักบวชคนนี้ให้พ้นจากสายตาเลยหรือ?” กลายเป็นว่ากลุ่มทหารเข้าใจว่าพระองค์ทรงสั่งให้ไปสังหารท่านอาร์ชบิชอปทิ้งเสีย จึงยกพลบุกเข้าโบสถ์ไปสังหารนักบวชในคืนนั้น ข่าวดังไปทั่วยุโรปว่ากษัตริย์อังกฤษช่างโหดร้ายฆ่าได้กระทั่งพระ พระเจ้าเฮนรีไม่รู้ว่าจะสยบข่าวลือยังไงจึงตั้งใจเดินเข้างานศพของอาร์ชบิชอปแห่งแคนเทอร์เบอรีด้วยเท้าเปล่า ทรงขอให้นักบวชทุกรูปฟาดพระองค์ด้วยแส้คนละหนึ่งครั้งเพื่อเป็นการลงโทษ หากมองกันตรงนี้การลงโทษให้อับอายอาจถูกใช้เป็นเครื่องมือโฆษณาได้เหมือนกัน 

แม้การลงโทษให้อับอายจะลดลงไป หลังยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมความต้องการแรงงานทำให้เกิดการลงโทษแบบใหม่ คือการส่งไปใช้แรงงานหนักตามโรงงานซึ่งเป็นการฝึกอาชีพไปในตัว ปัจจุบันระบบเรือนจำและการลงทัณฑ์ในยุโรปพัฒนาไปถึงขั้นการพยายาม rehabilitate (ฟื้นฟู) และพาคนกลับคืนสู่สังคม ไม่ใช่การลงโทษเพื่อให้อับอายหรือตัดขาดผู้กระทำผิดออกจากสังคม

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาแนวคิดในการมองผู้กระทำผิดไม่ได้คิดว่าบุคคลผู้นั้นเป็นคนเลวร้ายโดยกำเนิด แต่มองมุมกว้างว่าความผิดต่างๆ อาจเกิดจากระบบสังคมที่ทุกคนต้องมีส่วนร่วมกันรับผิดชอบ การพัฒนาระบบการลงโทษเปลี่ยนจากการตีตราขโมยด้วยตัว T (Thief) เป็นการให้คำปรึกษา ช่วยฝึกหาอาชีพ เป็นแนวคิดที่เปลี่ยนจากการลงโทษให้อับอายเป็นการมอบโอกาสที่สองให้ทุกคนสามารถกลับใจและใช้ชีวิตที่สุจริตได้ในสังคม

อ้างอิง

londonist.com

londonist.com/2015/12/a-history-of-public-shaming-in-london

www.youtube.com

The post ลงแส้ ตีตราขับไล่ จุ่มลงในบ่อน้ำ ประวัติศาสตร์ของการทำให้อับอายในที่สาธารณะ appeared first on a day magazine.

สีส้ม

เราเห็นผลส้มเป็นสีส้ม หรือเราเห็นสีส้มเป็นเหมือนผลไม้ที่ใช้ชื่อว่าส้ม น่าสนใจว่าคำถาม ‘ส้มมาก่อนสี’ หรือ ‘สีมาก่อนส้ม’ ไม่ได้โลกแตกเหมือนอย่างไก่กับไข่อะไรเกิดก่อนกัน เรื่องเล่านี้มีคำตอบน่าสนใจและเต็มไปด้วยประเด็นทางประวัติศาสตร์ ถ้าคุณอยากลองทายก่อนตอนนี้ เราให้เวลาคุณคิดอีกทีก่อนจะเลื่อนไปเจอคำตอบในย่อหน้าต่อไป 

คำตอบคือ ผลส้มมีชื่อเรียกมาก่อนสี ส่วนเหตุที่ผลไม้ชนิดนี้สร้างความเปลี่ยนแปลงจนกลายเป็นศัพท์ใหม่ในภาษาอังกฤษต้องย้อนกลับไปพิจารณาที่มาของผลส้มตั้งแต่ต้น

ส้มเป็นผลไม้ที่มีที่มาจากเอเชีย บางเสียงเชื่อว่ามาจากจีน อีกเสียงเชื่อว่ามาจากอินเดีย ในขณะที่บางประเทศเรียกผลส้มว่า appelsien (ภาษาเยอรมัน) หรือ sinaasappel (ภาษาดัตช์) แปลว่า แอปเปิลของจีน อังกฤษและฝรั่งเศสกลับได้ชื่อของผลไม้นี้มาจากรากศัพท์ภาษาสันสกฤตว่า naranga ซึ่งส่งต่อมายังภาษาเปอร์เซียว่า narang และส่งผ่านภาษาอาหรับว่า naranji อีกที กว่าคำนี้จะมาถึงฝรั่งเศสก็มีการออกเสียงเพี้ยนไปจนกลายเป็น orenge และเมื่อผลส้มเดินทางมาถึงอังกฤษ ชื่อเรียกของผลไม้ก็ถูกแผลงให้ง่ายต่อการออกเสียง กลายเป็นคำว่า orange การเปลี่ยนแปลงทางภาษานอกจากจะบอกประวัติที่มาของคำ ยังสร้างข้อสันนิษฐานการเดินทางของผลส้มผ่านการค้าขายจากอนุทวีปอินเดียจนมาถึงเกาะอังกฤษ

ผลส้มมาถึงยุโรปครั้งแรกในศตวรรษที่ 12 เชื่อกันว่าผลไม้ไปถึงอังกฤษช้ากว่านิดหน่อย คือราวศตวรรษที่ 13 ผลส้มในสมัยนั้นไม่ได้ถูกใช้กินกันสดๆ เหมือนในปัจจุบัน แต่มักใช้ประกอบอาหารหรือนำมาคั้นน้ำสำหรับผสมเป็นเครื่องดื่ม ที่เป็นเช่นนี้เพราะส้มในยุคก่อนไม่ได้หวานหอมเหมือนปัจจุบัน ออกจะเปรี้ยวและขมด้วยซ้ำไป เนื่องจากเป็นสินค้านำเข้า ส้มจึงถือเป็นสินค้าราคาแพงที่สงวนไว้สำหรับคนมีฐานะ ในภาพวาดช่วงยุคกลางถึงเรอเนซองซ์ผลส้มในภาพเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์แสดงความมั่งมี ยิ่งมีผลส้มมากเท่าไหร่หรือหากผลส้มถูกวางไว้ในตำแหน่งที่ไม่สำคัญ (เช่น บนพื้นหรือขอบหน้าต่าง) ยิ่งหมายความว่าคนในภาพร่ำรวยมากเท่านั้น 

คำว่าส้มกลายเป็นชื่อของสีได้ยังไง? คำนี้ถูกบันทึกในฐานะชื่อสีเป็นครั้งแรกช่วงต้นปี 1500s ก่อนหน้านี้ชาวอังกฤษมีคำอธิบายสีไม่มาก จักรวาลภาษาของอังกฤษมอบชื่อให้สีเพียง 6 คำเท่านั้น คือ hwit – white (ขาว), sweat – black (ดำ), read – red (แดง), grene – green (เขียว), geolo – yellow (เหลือง) และ graeg – grey (เทา) แน่นอนว่าสีในโลกของเราไม่ได้มีแค่ 6 สี ชาวอังกฤษใช้วิธีอธิบายสีอื่นด้วยการผสมคำที่มีอยู่แล้วเข้าด้วยกัน เช่น สีส้มนั้นเป็นสีที่อยู่ระหว่างสีแดงและสีเหลือง คำเรียกแทนสีจึงเป็นการผสมสองคำเข้าด้วยกัน เรียกว่าสี geoluread – yellow-red (เหลือง-แดง) การนำคำว่าผลส้ม (orange) มาใช้เป็นชื่อสีเกิดจากความนิยมผลไม้ชนิดนี้ในเวลาต่อมา คำว่า organge ที่หมายถึงผลไม้ เริ่มใช้ในศตวรรษที่ 13 ส่วนคำว่า orange ที่หมายถึงสี ปรากฏช้ากว่านี้อีกหลายร้อยปีต่อมา การใช้ชื่อ orange แทนสีมีบันทึกครั้งแรกๆ อยู่ในคำบรรยายชุดสีส้มที่พระนางมาร์กาเรต ทิวดอร์ ราชินีแห่งสกอตแลนด์ ทรงสวมใส่ในขณะยังเป็นเจ้าหญิง  

‘ในวันที่ 23 กรกฎาคม 1502 เรือจ้างของนายจอห์น ราล์ฟ เดินทางจากเวสต์มินสเตอร์ไปยังลอนดอนเพื่อรับชุดผ้าไหมเนื้อละเอียดสีส้มของพระนางมาร์กาเรต’ 

พระนางมาร์กาเรต ทิวดอร์ ราชินีแห่งสกอตแลนด์

ถ้าสีส้มถูกเรียกตามผลไม้ ทำไมสีส้มถึงไม่ถูกเรียกตามแคร์รอต? 

น่าสนใจว่าแคร์รอตที่ปรากฏในยุคแรกๆ ของยุโรปไม่ได้มีสีส้ม แต่มักมีสีขาว แดง และม่วง การเกิดขึ้นของแคร์รอตสีส้มมาจากการผสมข้ามสายพันธุ์ของเกษตรกรชาวดัตช์ที่นำเอาแคร์รอตสีม่วงในฝั่งตะวันออกมาผสมกับแคร์รอตสีขาวและแดงในฝั่งตะวันตก จนเกิดเป็นลูกผสมสีส้มที่มีชื่อเรียกว่า Long Orange Dutch ส่วนเหตุที่แคร์รอตสีนี้ได้รับความนิยมจนสามารถเอาชนะแคร์รอตสีดั้งเดิมได้ก็เพราะรสชาติที่หวานอร่อยกว่าสายพันธุ์ทั่วไป ยังมีข้อสังเกตว่าชาวดัตช์ตั้งใจโปรโมตแคร์รอตสีนี้ในฐานะอาวุธทางวัฒนธรรมและการเมือง เพราะสีส้มเป็นสีประจำชาติเนเธอร์แลนด์ (นำมาจากชื่อวิลเลียมที่ 1 เจ้าชายแห่งออเรนจ์ วีรบุรุษของชาวดัชต์ที่นำชาติประกาศอิสระจากการปกครองของสเปนในช่วงศตวรรษที่ 17) 

สีธงชาติเนเธอร์แลนด์ก่อนจะเป็นสีแดง ขาว น้ำเงิน แบบปัจจุบัน ก็เคยเป็นสีส้ม ขาว น้ำเงิน มาก่อน เหตุที่สีธงถูกเปลี่ยนเพราะสีส้มนั้นอยู่ไม่ทน เมื่อทำปฏิกิริยากับอากาศนานๆ มักเปลี่ยนเป็นสีแดง โดยเฉพาะเมื่อธงถูกนำไปติดบนเรือที่ต้องเดินสมุทรเป็นเวลาหลายเดือนหรือหลายปี การเปลี่ยนธงที่สีเพี้ยนบ่อยๆ ไม่คุ้มค่าการผลิตทำให้รัฐบาลดัตช์ตัดสินใจเปลี่ยนสีธงชาติจากสีส้มมาเป็นสีแดงอย่างเป็นทางการในปี 1937

ไม่ว่าแคร์รอตจะมีสีส้มเพราะเหตุผลทางการเมืองหรือไม่ ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าชาวอังกฤษไม่รู้จักแคร์รอตสีนี้จนศตวรรษที่ 16-17 แปลว่าผลส้มสีส้มมาถึงเกาะอังกฤษก่อนแคร์รอตสีส้มร่วม 300 ปี

Redhead Weasley ทำไมคนผมส้มอย่างครอบครัววีสลีย์ใน แฮร์รี่ พอตเตอร์ ถึงถูกเรียกว่าพวกหัวแดง 

หนึ่งในความย้อนแย้งในภาษาอังกฤษคือการเรียกคนที่มีสีผมเหมือนควีนเอลิซาเบทที่ 1 หรือสมาชิกตระกูลวีสลีย์ใน แฮรรี่ พอตเตอร์ ว่า พวกหัวแดง (redheads) ทั้งที่สีผมที่ว่ามันดูคล้ายสีส้ม (เหมือนแคร์รอตหรือส้ม) มากกว่าสีแดง (อย่างสตรอว์เบอร์รีหรือมะเขือเทศ)

คำอธิบายมีอยู่คล้ายกัน คือคำว่าสีส้ม (orange) มาถึงอังกฤษช้ากว่าการปรากฏของบุคคลที่มีสีผมออกไปทางสีส้ม ในขณะที่สีแดง (red) มีที่มาจากรากศัพท์ในตระกูล Proto-Germanic ผันมาจากคำที่มีความหมายเดียวกันคือ Ruddy, Rufus, Reid (ปัจจุบันเป็นชื่อสกุลของตระกูลเก่าแก่ในยุโรป) การบรรยายสีผมของคนว่า redhead ปรากฏหลักฐานมานานกว่า คือตั้งแต่ช่วงกลางปี 1200s ก่อนที่ส้มผลแรกจะมาถึงอังกฤษเสียอีก 

ส่วนเหตุผลที่คนอังกฤษไม่เปลี่ยนคำเรียกคนที่มีเส้นผมสีส้มจาก redhead เป็น orangehead น่าจะเป็นเพราะคนส่วนใหญ่ไม่เห็นความจำเป็นต้องจำแนกสีที่ใกล้เคียงกันให้ละเอียดไปกว่านี้ เช่นเดียวกับที่คนอังกฤษไม่สนใจจะแยกเรียกสีฟ้ากับสีน้ำเงิน แต่ใช้คำว่า blue รวมๆ กันไป

หรือแอปเปิลสีทองในตำนานกรีกที่จริงแล้วคือผลส้ม?

‘แอปเปิล’ สีทองถูกพูดถึงในตำนานเทพเจ้ากรีกอยู่หลายครั้ง ตามตำนานต้นแอปเปิลสีทองเป็นของขวัญที่พระแม่ธรณีไกอามอบให้เฮร่าตอนนางตกปากรับคำแต่งงานกับซุส ราชาแห่งทวยเทพ

เฮร่าทั้งรักทั้งห่วงต้นแอปเปิลถึงขนาดให้มังกรร้อยหัวที่ไม่มีวันหลับมาคอยป้องกันและให้นางไม้แห่งสวนเฮสเพอริเดสคอยดูแล แต่ขึ้นชื่อว่าเป็นของวิเศษเรื่องวุ่นวายจึงมักเกิดกับต้นแอปเปิลเป็นประจำ แอปเปิลเจ้ากรรมถูกพูดถึงเป็น 1 ใน 12 ภารกิจสุดหินของเฮอร์คิวลิสที่ต้อง ‘ขโมย’ มาให้ยูริทัสเพื่อไถ่บาป

อีกตำนานกล่าวถึงเอรีส เทพีแห่งความโกลาหล ที่อยากเล่นซนโยนแอปเปิลสีทองสลักคำว่า kallisti (for the fairest–สำหรับผู้งดงามที่สุด) เข้าไปในงานฉลอง มีเทพี 3 องค์ยืนกรานว่าแอปเปิลนี้ควรเป็นของตน คนแรกคือเฮร่า ราชินีแห่งสวรรค์ สองคืออะโฟรไดต์ เทพีแห่งความรักและความงาม คนสุดท้ายคืออะธีน่า เทพีแห่งปัญญา 

มาถึงจุดนี้ไม่มีใครยอมแพ้ใคร ร้อนถึงซุสผู้เป็นราชาต้องมาตัดสิน แต่ซุสก็ไม่อยากมีปัญหา จึงโยนเผือกร้อนไปให้ปารีส เจ้าชายหนุ่มรูปงามที่ได้ชื่อว่าเป็นมนุษย์ที่หล่อที่สุดในโลก

แน่นอนว่าการแข่งขันระดับนี้ไม่มีคำว่าแฟร์ เทพีทั้งสามต่างแอบไปติดสินบนเจ้าชายหนุ่มให้เลือกตนเป็นผู้ชนะ ฝ่ายเฮร่าเสนอว่านางจะให้เขาเป็นพระราชาผู้ยิ่งใหญ่ ครอบครองดินแดนกว้างใหญ่ไพศาล อะธีน่าเสนอจะมอบปัญญาอันเฉียบแหลมให้ ส่วนอะโฟรไดต์ในฐานะที่เป็นเทพีแห่งความรักเสนอหัวใจของหญิงที่รูปงามที่สุดในโลกให้เขาเป็นเจ้าของ

เจ้าชายปารีสไม่อยากได้ทั้งความรู้และอำนาจแต่ปรารถนาหญิงงามมาคู่ใจจึงตัดสินให้อะโฟรไดต์เป็นฝ่ายชนะ ซึ่งอะโฟรไดต์ก็ทำตามสัญญาโดยไม่สนว่าหญิงงามที่สุดในปฐพีมีสามีอยู่แล้ว เรื่องราวความรักระหว่างเฮเลน ราชินีแห่งสปาร์ตา และปารีส เจ้าชายหนุ่มรูปงาม กลายเป็นสงครามครั้งใหญ่ที่ถูกจารึกไว้ในประวัติศาสตร์ว่า ‘สงครามกรุงทรอย’

ย้อนกลับไปยังแอปเปิล นักวิชาการที่ศึกษาตำนานปกรณัมกรีกให้ความเห็นว่า แอปเปิลสีทองที่ถูกกล่าวถึงตามตำนานน่าจะหมายถึง ‘ผลส้ม’ ผลไม้ล้ำค่าที่ไม่เป็นที่รู้จักในทวีปยุโรปจนกระทั่งยุคกลาง คือราวศตวรรษที่ 12

เหตุผลที่หลายคนเชื่อทฤษฎีนี้ก็เพราะตำนานกรีกมักมีที่มาจากสถานที่ที่มีอยู่จริง อย่างกรุงทรอยน่าจะหมายถึงเมืองทรูวาในตุรกี ในขณะที่สวนเฮสเพอริเดส ที่ตั้งของต้นแอปเปิลทองคำ น่าจะหมายถึงดินแดนแถบคาบสมุทรไอบีเรีย (บริเวณสเปนและโปรตุเกสในปัจจุบัน)

ที่น่าเชื่อไปกว่านั้นคือคำว่า ‘ส้ม’ ในภาษากรีกปัจจุบันคือ πορτοκαλί (portokali) แผลงมาจากคำว่า Portugal (โปรตุเกส) และถ้าย้อนไปไกลอีกนิด คำเรียกผลไม้ในตระกูล citrus (มะนาว มะกรูด) ของภาษากรีกโบราณคือคำว่า ἑσπεριδοειδῆ (hesperidoids) ก็ดันไปพ้องเสียงกับสวนเฮสเพอริเดสของเฮร่าเอาเสียอีก

น่าคิดเหมือนกันว่าต้นไม้สุดหวงของราชินีเฮร่าอาจจะไม่ใช่แอปเปิลอย่างที่เข้าใจ แต่เป็นต้นส้มแสนรักของราชินีแห่งสวรรค์ต่างหาก

อ้างอิง

aloveofwords.com

aquileana.wordpress.com

Name Explain

nextnature.net

quickanddirtytips.com

tudortimes.co.uk

WonderWhy

The post ส้มถูกเรียกตามสี หรือสีถูกเรียกตามส้ม ว่าด้วย ‘ผลส้ม’ และ ‘สีส้ม’ ในประวัติศาสตร์ appeared first on a day magazine.