รู้ตัวอีกที ในวันที่ชีวิตเข้าใกล้เลขสาม ตัวการ์ตูนที่เราและเพื่อนชื่นชอบก็กลายเป็นตัวละครเพี้ยนๆ อย่าง กูเดทามะ (Gudetama) เจ้าไข่ที่อุดมไปด้วยนิสัยเกียจคร้าน หรือ Sumikko Gurashi เหล่าผองเพื่อนที่ชอบหลบอยู่ตามมุมห้องด้วยความขี้กลัวหรืออะไรก็แล้วแต่ ต่างจากสมัยเด็กที่เราชอบตัวการ์ตูนน่ารักๆ
เหตุผลที่เรารักตัวการ์ตูนเพี้ยนๆ เพราะมันถูกใส่ความเป็นมนุษย์ที่พูดแทนเราได้ มนุษย์ย่อมผิดเพี้ยน ไม่สมบูรณ์ บางวันพัง บางวันอยากร้องไห้ บางวันก็อยากเกรี้ยวกราด
เมื่อต้นปี 2016 ซานริโอ (Sanrio) ประกาศเปิดตัวคาแรกเตอร์แพนด้าแดงหน้าใหม่ชื่อ Aggretsuko ดูเผินๆ ก็เรียบร้อยน่ารักดี แต่เธอดันมาพร้อมโปรไฟล์สาวโสดวัย 25 ราศีพิจิก เลือดกรุ๊ป A เป็นพนักงานบัญชีในบริษัทเอกชนแห่งหนึ่ง และ…ชอบร้องเพลงเดธเมทัลเพื่อระบายอารมณ์ความอึดอัดคับแค้นใจในชีวิต
Agrretsuko นั้นก็น่าจะมาจากคำว่า Aggressive ที่แปลว่าเกรี้ยวกราด รวมร่างกับชื่อ เรตสึโกะ ซึ่งเป็นชื่อจริงของเธอนั่นเอง
“กลุ่มเป้าหมายของฉันคือกลุ่มคนทำงาน หรือคนที่อยากจะระบายความเคร่งเครียด ฉันคิดว่านี่คือคาแรกเตอร์ที่คนเหล่านั้นจะรู้สึกร่วมด้วยได้” นักออกแบบคาแรกเตอร์ Aggretsuko ที่ใช้นามแฝงว่า Yeti เคยให้สัมภาษณ์กับ CNN ไว้เช่นนั้น
กลางปีนี้ Netflix ได้นำอนิเมะซีรีส์เรื่องนี้ที่บอกเล่าเรื่องราวของเรตสึโกะมาฉายให้เราได้ชม ความยาวแค่ตอนละ 15 นาที รวมทั้งหมด 10 ตอน แต่พอนั่งดูไปเรื่อยๆ ก็เจอช็อตที่ทำเอาน้ำหูน้ำตาไหล เพราะชีวิตเรตสึโกะนั้นช่างเป็นการหลอมรวมเอาความทุกข์สามัญเรื้อรังที่มนุษย์ทำงานแทบทุกคนต้องเคยผ่าน จะบอกว่าเป็นความตลกร้ายบนความชอกช้ำก็ไม่ผิดนัก
ซีรีส์เปิดเรื่องมาด้วยการแนะนำให้รู้จักกับเรตสึโกะที่เป็นพนักงานบัญชีธรรมดา ชีวิตประจำวันของเธอเริ่มจากการไปทำงานบนรถไฟที่แออัดยัดเยียด ทำงานภายใต้เจ้านายหรือ ผอ.ตัน ที่เป็นหมูนิสัยไม่ดี นอกจากอู้งานแล้วยังดูถูกเพศหญิง ส่วนเจ้านายผู้หญิงอีกคนที่เป็นงูหรือคุณสึโบเนะก็ชอบเอางานมากองให้เรตสึโกะก่อนเลิกงานไม่กี่นาที ยังไม่นับเพื่อนร่วมงานช่างนินทาน่ารำคาญ หรือรุ่นน้องชอบแอ๊บที่ชอบเอาตัวรอดด้วยการประจบ ผอ.
เรตสึโกะต้องรองรับความจุกจิกหรือการก่นด่าในเรื่องไม่เป็นเรื่อง กลับบ้านดึกกว่าคนอื่น เหนื่อยใจกับสังคมในออฟฟิศ ด้านหนึ่งในตัวเธอนั้นเป็นคนมีความรับผิดชอบสูงจนไม่เคยปริปากบ่นใดๆ เมื่อเลิกงานแล้วเธอจึงใช้บริการคาราโอเกะเป็นสถานที่พักใจ แหกปากร้องเพลงเดธเมทัลก่นด่าเรื่องเฮงซวยที่เพิ่งเจอมาอย่างเผ็ดร้อนและตั้งเป้าจะลาออกจากงานให้จงได้ แต่แน่นอนว่าเรื่องนี้เป็นความลับลึกสุดใจของเธอ ซีรีส์ทั้ง 10 ตอนดำเนินไปในทิศทางว่า เรตสึโกะจะเอาตัวรอดจากชีวิตเหนื่อยๆ ห่วยๆ นี้ได้อย่างไร
ภายใต้ความตลกที่เคลือบไว้ให้เสพสนุก Aggretsuko เป็นซีรีส์ตีแผ่สังคมของมนุษย์เงินเดือนเพศหญิงในญี่ปุ่น ซึ่งต้องประสบปัญหาการกดขี่ทางเพศ การทำงานหามรุ่งหามค่ำ การต้องใส่หน้ากาก ‘คนดี’ ปิดบังความรู้สึกที่แท้จริงเพื่อให้ตัวเองอยู่รอดในสังคมต่อไปได้
เทียบกับ Hello Kitty ที่ถูกออกแบบมาให้ไม่มีปากจนดูไร้ความรู้สึกและสร้างความเป็นผู้รับฟังแล้ว เรตสึโกะเกิดมาในขั้วตรงข้ามโดยสิ้นเชิง แม้ส่วนมากเธอจะพยายามเก็บกดเอาไว้ แต่ในตอนหนึ่งเธอก็ตัดสินใจเถียงเจ้านายอย่างเย็นชา แม้จะต้องรับกรรมที่ตามมาทีหลังก็ตาม
มีคนวิเคราะห์ไว้ว่าเรตสึโกะคือคาแรกเตอร์ที่เป็นเฟมินิสต์ที่สุดของค่ายซานริโอในเวลานี้ พอเป็นเวอร์ชั่นซีรีส์ นอกจากแพนด้าแดงตัวละครหลัก ยังมีเลขาสาวของท่านประธานที่กล้าขัดคำสั่งเมื่อประธาน (แน่นอนว่าเป็นเพศชาย) ทำในสิ่งไม่สมเหตุสมผล หรือแม้แต่รุ่นน้องชอบแอ๊บที่คอยประจบ ผอ.ตัน เธอก็คิดดีมาแล้วว่าด้วยมารยาหญิงจะทำให้อยู่รอดในบริษัทได้สบายๆ ราวกับจะประกาศเป็นนัยว่า ผู้หญิงไม่ได้โง่อย่างในภาพจำของสังคม ผู้หญิงไม่จำเป็นต้องเรียบร้อยเป็นผ้าพับไว้ และมันควรหมดยุคที่ผู้หญิงหรือพนักงานชั้นผู้น้อยต้องเงียบปากเมื่อเจอความอยุติธรรมได้แล้ว (โว้ย)
อีกมุมหนึ่งเมื่อมองกว้างๆ เราคิดว่าเรตสึโกะคือตัวตนหนึ่งที่มีอยู่คนธรรมดาทุกสังคม ตัวตนคนที่พยายามอดทนต่อปัญหาการงานและชีวิตสารพันเพราะยังต้องกินต้องใช้ คนที่พยายามทำหน้าที่ให้ดีที่สุดจนเผลอกดดันตัวเอง ด้านดาร์กไซด์ของเรตสึโกะที่รักเพลงเดธเมทัลเป็นชีวิตจิตใจ จึงเป็นเหมือนเพื่อนที่ตบบ่าแล้วไม่ลืมปลอบว่า ‘เออ ด่าๆ ชีวิตออกมาบ้างก็ได้’ ทำให้เราไม่เป็นบ้าหรือกลายเป็นหุ่นยนต์ไปเสียก่อน
ปัญหาในชีวิตนั้นหลายครั้งใช่จะหลีกหนีได้ เหมือนที่เรตสึโกะอยากลาออกไปทำงานในฝันแต่ก็ต้องเลือกตัดใจเพราะเงินที่ได้ไม่เพียงพอต่อความเป็นอยู่ ฉะนั้นแล้วจนกว่าความซวยจะสิ้นสุดลง ขอแค่เรามีเซฟโซนอะไรสักอย่างให้ยึดไว้บ้าง ทุกข์ก็คงเบาบางลงชั่วขณะ
เมื่อได้ร้องเพลง เรตสึโกะจะสงบลง พร้อมไปสู้กับเจ้านายห่วยๆ และวันใหม่ที่อาจมีปัญหารออยู่ แต่ระหว่างทางนั้น เธอก็ยังมีมิตรภาพที่ดีจากเพื่อนร่วมงานอย่างเฟนเนโกะและไฮดะ รวมถึงมิตรภาพจากสาวๆ ระดับเจ้านายที่ยื่นมือเข้ามาช่วยแนะนำด้วยสายตาเป็นกลางของผู้ใหญ่
เมื่อดูจนจบ ซีรีส์ Aggretsuko ย้ำเตือนให้รู้ในเรื่องธรรมดาๆ ว่า สุดท้ายแล้วจึงยังดีที่ชีวิตไม่ได้เลวร้ายไปเสียหมด เมื่อถึงคราวเซ็งก็ระบายมันออกมาให้สะใจสักที
อย่างน้อยที่สุดถ้าไม่คิดมาก เปิดดูชีวิตแพนด้าแดงให้หัวเราะสัก 15 นาทีก่อนเข้านอนก็น่าจะพอแก้ขัดความเซ็งไปได้
แล้วพรุ่งนี้ค่อยมาสู้กันใหม่นะมนุษย์เงินเดือนทุกคน
