¡Buenos Dias, Jesús! อรุณสวัสดิ์เฆซุส!
เมื่อสามปีก่อนฉันได้พบครูเฆซุสซิสเนโรสเป็นครั้งแรกที่คอร์สศิลปะระยะสั้นในเมืองซาร์เมเดเมืองเล็กๆกลางหุบเขาทางตอนเหนือของอิตาลีเฆซุสเป็นนักวาดภาพประกอบชาวสเปนผู้ขี้อายพูดเสียงเบาและมีรอยยิ้มอยู่เสมอครั้งนั้นเฆซุสพาผู้เรียนท่องไปบนเนินเขากลางแดดเช้า 19 องศาเพื่อเก็บดอกไม้ใบหญ้ามาเป็นแรงบันดาลใจในการวาดภาพเขาพาพวกเราอ่านงานของเชคสเปียร์และบอร์เฆสแล้วให้ถ่ายทอดออกมาผ่านเส้นสีพื้นผิว และลำดับการเล่าเรื่องในแบบที่พวกเราไม่คิดว่าจะทำได้การเรียนครั้งนั้นเป็นประสบการณ์การเรียนศิลปะที่ดีที่สุดครั้งหนึ่งในชีวิตของฉัน
ฤดูร้อนปีถัดมาเฆซุสเดินทางไปจัดเวิร์กช็อปในเรือนกระจกที่ลานชแวมเมอร์ชุมชนน่ารักที่เต็มไปด้วยพื้นที่สีเขียวและกิจกรรมศิลปะในเกอร์สวาลเดอร์เยอรมนีตามคำเชิญของสตูดิโอชมาล (หนึ่งในผู้ก่อตั้งเป็นผู้ร่วมชั้นที่ซาร์เมเดนั่นเอง) จากนั้นเฆซุสตอบรับคำเชิญการทำเวิร์กช็อปจาก SI Picturebook สถาบันที่ตั้งขึ้นมาเพื่อส่งเสริมการทำหนังสือภาพในกรุงโซลตามด้วยโรงเรียนการทำหนังสือและภาพประกอบที่มอสโกต่อด้วยเวิร์กช็อปและนิทรรศการที่มาร์กเซยเมืองท่าเก่าแก่ของฝรั่งเศส
เฆซุสหลงรักการเดินทางและงานศิลปะก็พาเขาไปไกลหลายที่และในเดือนมกราคมที่ผ่านมาเฆซุสเดินทางมายังประเทศไทยโดยการเชิญของ Koi & Noi STUDIO ที่นั่งเวิร์กช็อป Drawings&Tales รวม 40 ที่ถูกจองเต็มอย่างรวดเร็วทั้งในกรุงเทพฯและเชียงใหม่
¡Buenos Dias, Jesús y Mariana! อรุณสวัสดิ์เฆซุสและมาริอานา!
เฆซุสเกิดเติบโตและร่ำเรียนวิชาภาพประกอบและประวัติศาตร์ศิลป์ที่ซาราโกซาเมืองทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของสเปนที่มีทั้งทะเลทรายทุ่งหญ้าและป่าทึบเขาไปอยู่ที่เม็กซิโกซิตี้พักใหญ่โดยทำงานภาพประกอบให้สำนักพิมพ์ในยุโรปและลาตินอเมริกาหลายแห่งก่อนย้ายกลับมาใช้ชีวิตที่ซาราโกซาพร้อมภรรยาที่น่าทึ่ง–มาริอานาและแมวหนึ่งตัวที่ชื่อเมอร์ซี
มาริอานาเม็นดิอาเกิดที่มอนเตร์เรย์เม็กซิโกและเคยใช้ชีวิตที่ฝรั่งเศสมาช่วงหนึ่งเธอเป็นบรรณาธิการมากฝีมือจากประสบการณ์การดูแลหนังสือภาพสำหรับเด็กและวรรณกรรมเยาวชนให้กับสำนักพิมพ์กาสติโยซึ่งเป็นสำนักพิมพ์ย่อยของกลุ่มบริษัทแมคมิลเลี่ยนเอดูเคชั่นในการเวิร์กช็อปแต่ละครั้งเนื่องจากเฆซุสใช้ภาษาสเปนเป็นหลักมาริอานาจึงเดินทางไปกับเขาด้วยเสมอเพื่อคอยช่วยแปลคำอธิบายต่างๆเป็นภาษาอังกฤษไม่เพียงเท่านั้นด้วยสายตาเฉียบแหลมของบรรณาธิการมาริอานายังคอยให้คำแนะนำต่างๆกับผู้เข้าร่วมเวิร์กช็อปรวมไปถึงเป็นที่ปรึกษาคนสำคัญของเฆซุสเรื่องกระบวนการเวิร์กช็อปอีกด้วย
La casa Rajata บ้านรชฏ
เวิร์กช็อปในกรุงเทพฯ ของเฆซุสและมาริอานาจัดขึ้นไม่ไกลนักจากแม่น้ำเจ้าพระยาในบริเวณร่มรื่นของบ้านรชฏซึ่งปัจจุบันเป็นที่พักของพี่น้อย–วิลาสินีทองศรีผู้ร่วมก่อตั้ง Koi & Noi STUDIO บ้านรชฏได้ชื่อมาจากหลวงรชฏการโกศลนักเขียนและนักแปลผู้เคยได้ทุนเล่าเรียนหลวงไปเรียนต่อที่ประเทศอังกฤษและหากใครยังจำได้เมื่อ 14 ปีก่อนบ้านรชฏเคยเข้าร่วมโครงการพิพิธภัณฑ์ศิลปะระยะสั้นซอยสบายและบ้านหลังหนึ่งในบ้านรชฏก็ได้เป็นที่พักของศิลปินชาวญี่ปุ่นคนสำคัญโยชิโมโตะนาระการเชิญเฆซุสซิสเนโรสและภรรยามาพักและทำเวิร์กช็อปในปีนี้ทำให้บ้านไม้กรุ่นกลิ่นอายของประวัติศาสตร์หลังเดิมคล้ายได้กลับมาเป็นสถานที่สำหรับโครงการศิลปินในพำนักระยะสั้นอีกครั้งโดยไม่ตั้งใจ
ชีวิตของพี่น้อย (ซ้าย) นั้นวนเวียนกับการทำงานในแวดวงศิลปวัฒนธรรมมาโดยตลอดเธอมีความฝันเล็กๆอย่างหนึ่งคืออยากไปเรียนรู้วิธีการทำหนังสือภาพสำหรับเด็กที่อิตาลีพี่น้อยเป็นคนแรกที่ฉันรู้จักที่มุ่งมั่นไปเรียนที่ซาร์เมเดกับศิลปินและนักวาดภาพประกอบมืออาชีพอย่างลินดาวอล์ฟสกรูเบอร์เป็นเวลาร่วมเดือนจนเป็นแรงบันดาลใจให้ฉันตามไปเรียนบ้าง
หลังเรียนจบและกลายมาเป็นเพื่อนกับลินดาทั้งสองมีโปรเจกต์ทำหนังสือด้วยกันและมีแผนที่จะจัดเวิร์กช็อปในไทยทว่ายังไม่เป็นรูปเป็นร่างมากนัก เป็นความบังเอิญที่ในอีกหลายปีถัดมาเธอก็ได้รู้จักกับพี่ก้อย–สกุณีณัฐพูลวัฒน์ (ขวา) บรรณาธิการและนักเขียนมากประสบการณ์ทั้งสองถูกชะตาและมีโอกาสได้ทำงานร่วมกันในหลายๆครั้งภายหลังเมื่อพี่ก้อยตามรอยพี่น้อยไปเรียนบ้างเธอก็ตกหลุมรักกับวิธีการสอนของคุณครูที่นั่นจนกลับมาชักชวนให้พี่น้อยทำโปรเจกต์เวิร์กช็อป Koi & Noi Studio เพื่อเปิดพื้นที่ให้ผู้สนใจในกรุงเทพฯ และเชียงใหม่ได้มีโอกาสเรียนรู้กระบวนการสร้างสรรค์งานจากนักวาดภาพประกอบมืออาชีพในแบบที่พวกเธอได้รับมาบ้าง
“เจ็ดปีที่รอคอยและเจ็ดชั่วโมงที่นั่งรถมา” ขวัญหนึ่งในผู้เข้าร่วมเวิร์กช็อปเล่าว่าเมื่อเจ็ดปีก่อนเคยเขียนไปปรึกษาพี่น้อยเรื่องคอร์สเรียนที่ซาร์เมเดแต่เกิดเหตุไม่ได้ไปความค้างคาในครั้งนั้นของขวัญยังคงติดอยู่ในใจจนกระทั่งปีที่ผ่านมาขวัญเห็นข่าวการเปิดตัวของ Koi & Noi STUDIO และพี่น้อยเขียนมาบอกขวัญว่าทางสตูดิโอจะเชิญครูมา “นี่มันเรื่องจริงหรือนี่มันเป็นไปได้หรือนี่…สนุกเหมือนไปเรียนที่เมืองนอกเลย” ขวัญบอกอย่างนั้น
ฉันคิดว่าเมื่อเทียบกันแล้วเวิร์กช็อปที่บ้านรชฏให้ความรู้สึกพิเศษไม่แพ้การไปเรียนในซาร์เมเดบ้านไม้เก่ามีบรรยากาศโปร่งเบาคล้ายคำเชื้อเชิญให้เข้ามาค้นหามีความรื่นรมย์จากดนตรีและเสียงหัวเราะอบอวลอยู่เฆซุสบอกกับฉันว่ามาริอานาช่วยเขาคิดขั้นตอนในการสอนได้ก็เพราะได้ยินเสียงขลุ่ยที่พี่เอก (สามีของพี่น้อย) เล่นเสียงเพลงนั้นจึงได้กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของเวิร์กช็อป Drawings&Tales
ทั้งเฆซุสและมาริอานาได้รับการต้อนรับอันอบอุ่นจากบ้านหลังนี้และพวกเขาก็ส่งต่อความรู้สึกเหล่านั้นไปสู่ผู้เรียนความผ่อนคลายและเป็นมิตร–ฉันคิดว่าบรรยากาศของสถานที่เช่นนี้เองคือบันไดขั้นแรกที่จะทำให้เราวาดรูปได้ดี
Soy libre. ฉันเป็นอิสระ
จากการไปเวิร์กช็อปมาหลายที่เฆซุสเล่าว่าเคยมีบางสถานการณ์เหมือนกันที่ทำให้เขารู้สึกอึดอัดนั่นคือเวลาที่ผู้เรียนมุ่งสนใจแต่เพียงเทคนิคการวาดภาพแน่นอนเขาย่อมสอนได้ว่าการพิมพ์สีน้ำมันนั้นทำอย่างไรควรใช้คู่สีแบบไหนและควรปรับองค์ประกอบให้เป็นอย่างไรทว่าเทคนิคเป็นเพียงเครื่องมือและกระบวนการคิดของเฆซุสมีความน่าสนใจมากกว่าความสวยงาม
เราจะเข้าใจสิ่งที่เฆซุสพยายามบอกได้ดียิ่งขึ้นหากย้อนกลับไปดูผลงานหนังสือภาพชั้นเยี่ยมหลายเล่มของเขาซึ่งเป็นที่รู้จักในระดับสากลฉันคิดถึงเล่มที่ชื่อราม่อนจัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์โซร์โรโรโฆราม่อนเป็นผู้ชายผอมสูงและขี้อายเขาเดินกางร่มตลอดเวลาแม้อยู่ในฤดูใบไม้ร่วงราม่อนใช้ร่มเป็นเกราะกำบังและไม่กล้าบอกรักผู้หญิงที่ตัวเองชอบวันคืนผ่านไปหลังจากครุ่นคิดอะไรได้หลายอย่างราม่อนหุบร่มลงเป็นครั้งแรกเขาบอกว่าไม่มีอะไรจะดีไปกว่าความรู้สึกที่สายฝนตกลงมากระทบใบหน้าจนเปียกปอนความรู้สึกเป็นอิสระและกล้าหาญเช่นนี้ได้ถูกแสดงออกผ่านผลงานหลายชิ้นของเฆซุส
ในฐานะครูเฆซุสได้นำคุณสมบัติที่สำคัญยิ่งสองข้อนี้มาถ่ายทอดให้ผู้เรียนเข้าใจได้โดยง่ายผ่านโครงสร้างเวิร์กช็อปหนังสือภาพที่คิดไว้อย่างลงตัว
ธีมและรายละเอียดในแต่ละครั้งอาจแตกต่างกันไปหากลำดับขั้นตอนที่มักคล้ายกันอยู่เสมอคือภายใต้กรอบหลวมๆที่กำหนดเอาไว้แล้วอย่างขนาดและชนิดของกระดาษเทคนิคที่ทดลองทำแล้วสนุกอย่างพิมพ์สีน้ำมันผสมสีชอล์กและพู่กันจุ่มหมึกการตัดกระดาษรวมไปถึงเรื่องเล่าบางส่วนที่ตระเตรียมมาจากงานวรรณกรรมเฆซุสจะเชิญชวนให้ผู้เรียนสลายความกลัวของตัวเองโดยการดึงภาพความทรงจำของแต่ละคนที่มีต่อคำสั้นๆออกมาผ่านเทคนิคการพิมพ์อย่างง่าย
เขามีวิธีทำให้เราค่อยๆเปิดเผยจินตนาการที่มีอยู่ในใจและนำสิ่งนั้นมาประกอบถักทอเป็นเรื่องราวทีละขั้นทีละขั้นเฆซุสสอนให้ทุกคนได้เรียนรู้วิธีสะกดรอยการทำงานของตัวเองทั้งยังสอนให้เรียนรู้จากผลงานของผู้อื่นโดยอ้อมผู้เรียนได้แสดงความเป็นตัวเองออกมาพร้อมไปกับที่ผลงานอันมีลักษณะเฉพาะของแต่ละคนก็ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของกันและกันผ่านการเรียบเรียงของเฆซุส
พี่เล็กหนึ่งในผู้เข้าร่วมเวิร์กช็อปเขียนบันทึกเอาไว้ว่า “วาดรูปด้วยใจเบาสบายได้อีกครั้ง” และนี่คือข้อความบางส่วนจากหนังสือภาพของเธอ“…เด็กหญิงจึงรู้สึกว่าโลกนี้ช่างกว้างใหญ่และความงามนั้นมีหลายแบบแล้วความเศร้าในใจเธอก็หายไป”
¡Hasta la próxima! แล้วพบกันอีก!
โดยปกติเวิร์กช็อปของเฆซุสซิสเนอโรสจะจัดเป็นเวลาหนึ่งสัปดาห์แต่สำหรับเวิร์กช็อปที่ไทยเขาปรับจำนวนเป็นสามวันเพื่อให้เหมาะสมกับความสะดวกของผู้เรียนและในขณะที่ฉันกำลังเขียนบอกเล่าเรื่องราวเหล่านี้ให้ทุกคนได้อ่านเวิร์กช็อป Drawings&Tales ครั้งใหม่ก็ได้เริ่มต้นขึ้นที่ SENsitive Space เชียงใหม่เป็นวันแรกอยากให้คุณจินตนาการถึงเสียงพลิกหน้ากระดาษเบาๆกลางแสงเช้าใต้ร่มเงาเขียวครึ้มเสียงหัวเราะและความรู้สึกตื่นเต้นต่อถ้อยคำที่ไม่เคยคุ้นแก้มของใครสักคนคงเลอะเทอะเปรอะเปื้อนประเดี๋ยวลังเลประเดี๋ยวมุ่งมั่นเวลาที่ถี่กระชั้นเข้ามาความรู้สึกประหลาดใจความสงบดังเช่นเหตุการณ์ที่ราม่อนตัวละครของเฆซุสได้ประสบมาเฆซุสซิสเนโรสคุณครูแสนวิเศษผู้นี้ได้สอนให้ผู้เรียนลดร่มที่พกติดตัวไปด้วยทุกที่ลงไม่มีอะไรจะดีไปกว่าความรู้สึกถึงสายฝนที่ตกลงมากระทบใบหน้าจนเปียกปอนไม่มีอะไรจะดีไปกว่าการได้ละทิ้งความกลัวของตัวเองและลงมือวาดรูปด้วยสองมือและใจที่เป็นอิสระและกล้าหาญ
หมายเหตุ
- ผู้เขียนขอขอบคุณเฆซุสและมาริอานา, Koi&Noi STUDIO, บ้านรชฏ, ผู้เข้าร่วมเวิร์กช็อปทุกท่านที่อนุญาตให้บันทึกภาพ, คุณวรรณิศาเอี่ยมละอองและคุณภัทรสิริอภิชิตที่อนุญาตให้ใช้บันทึกในบทความ, คุณ June Osti ที่ช่วยเหลือการถอดเสียงภาษาเยอรมันเป็นไทย
- ติดตามข่าวสารและสอบถามคอร์สศิลปะโดยได้ที่ Koi&Noi STUDIO
- ผู้สนใจคอร์สที่โรงเรียนศิลปะนานาชาติแห่งมูลนิธิ Štěpán Zavřel เมืองซาร์เมเดสามารถตรวจสอบตารางเรียนปี 2563 ได้ที่fondazionezavrel.itอ่านบันทึกการไปเรียนที่ซาร์เมเดได้ที่wp.meและwp.me
- อ้างอิงข้อมูลบ้านหลวงรชฏการโกศลจากrattanakosineha.com
