แต่ถ้าอยากรู้จักเมืองไหน ให้ลองไปดูสถาปัตยกรรมของที่นั่น 

ใช่-เราอยากชวนทุกคนไปเปิดหูเปิดตา สำรวจตึกรามบ้านช่องในเมืองฮ่องกงด้วยกัน

กิจกรรมเดินดูตึกอาจไม่ได้อยู่ในลิสต์สิ่งที่หลายคนใฝ่ฝันถึงเมื่อมาเยือนเมืองเกาะแห่งนี้

แน่ล่ะ ไม่ว่าคุณจะเดินไปทางไหน ตึกสูงก็โผล่ขึ้นมาให้เห็นแทบทุกมุมถนนอยู่แล้ว ตึกเลยไม่ใช่ของแปลกใหม่ที่น่าไปดูหรือน่าค้นหาสักเท่าไหร่

แต่เชื่อเถอะว่า การดูตึกในฮ่องกงสนุกกว่าที่คิด เพราะเบื้องหลังสถาปัตยกรรมของที่นี่ ซ่อนเรื่องราวของเมือง ผู้คน และประวัติศาสตร์เอาไว้มากกว่าที่ตาเห็น

เราเชื่อว่าตัวตนของผู้คนมักจะเชื่อมโยงเข้ากับพื้นที่ที่คนคนนั้นอยู่อาศัยอยู่ไม่มากก็น้อย บางทีการทำความรู้จักเมืองผ่านสถาปัตยกรรมก็อาจเป็นวิธีหนึ่งที่ทำให้เราเข้าใจผู้คนในเมืองนั้นได้ลึกซึ้งมากขึ้น 

การมาฮ่องกงครั้งนี้ เราอยากชวนคุณมามองฮ่องกงผ่านสายตาของคนธรรมดาที่ชื่นชอบในการเดินดูเมือง หรือหากคุณเป็นคนที่ชอบสังเกตสิ่งเล็กๆ ระหว่างทาง เมืองนี้ก็คงทำให้คุณตกหลุมรักได้ไม่ยาก

เราขอเชียร์สุดใจให้ลองมาเดินในเมืองแนวตั้งแห่งนี้สักครั้ง

นี่คือครั้งแรกของเราที่ได้มาเยือนฮ่องกง

ระหว่างนั่งรถจากสนามบินเข้าเมือง สารภาพว่าภาพแรกที่ทำให้เราตื่นตาตื่นใจจนตาลุกวาวคือท่าเรือขนาดใหญ่ที่มีตู้คอนเทนเนอร์สีสดเรียงรายเป็นตับ ตึกสูงหลากสีพาสเทลที่มีหน้าต่างเล็กๆ เบียดเสียดกันราวกับฉากในเมืองของเล่น เหมือนเรากำลังค่อยๆ เคลื่อนตัวเข้าไปในเมืองที่ทุกอย่างถูกจัดวางอย่างหนาแน่น  ยิ่งดูก็ยิ่งสนุก

ฮ่องกงเป็นเกาะเล็กๆ ที่มีความฝันยิ่งใหญ่ หนึ่งในความทะเยอทะยานของเมืองคือการสร้างตึกสูง  ด้วยความที่เมืองมีพื้นที่ราบจำกัด แต่ต้องรองรับประชากรกว่า 7.5 ล้านคน ฮ่องกงจึงไม่มีทางเลือกในการขยายเมืองนอกจากถมทะเล และทะยานขึ้นไปบนฟ้า 

ยิ่งทุกพื้นที่เป็นเงินเป็นทองมากเท่าไหร่ ตึกในฮ่องกงยิ่งถูกให้ค่าสูงมากเท่านั้น ทำให้พวกเขาพัฒนาเทคโนโลยีในการสร้างตึก และทยอยคลอดตึกสูงใหม่ๆ อยู่ตลอดเวลา

สีลูกกวาดที่หน้าต่างเรียงเป็นแพตเทิร์นเหล่านี้ ไม่ได้มีไว้เพื่อความสวยงามเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลจากการพัฒนาเมืองที่เติบโตอย่างรวดเร็ว ในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 20 ฮ่องกงได้เปลี่ยนจากเมืองท่าอาณานิคมเล็กๆ กลายเป็นมหานครระดับโลก ทำให้ส่งผลต่อสถาปัตยกรรม ผังเมือง และชีวิตของผู้คน

สีจึงกลายเป็นวิธีง่ายๆ ที่ทำให้ตึกที่มีรูปทรงคล้ายกันดูมีชีวิตชีวา จดจำได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้สียังช่วยในเรื่องสะท้อนความร้อนและลดความหม่นของคอนกรีตในภูมิอากาศชื้นของเมือง จนเมื่อเวลาผ่านไปสีสันของตึกเหล่านี้ก็กลายเป็นภาพจำของฮ่องกงไปแล้ว

นั่งรถชมวิวเมืองมาไม่นาน เราก็อดสงสัยไม่ได้ว่าตึกของเมืองนี้จะมีจำนวนชั้นได้เยอะสักแค่ไหน จากการสอบถามคนฮ่องกงก็ทำให้เราตกใจไม่น้อย

หากใครเคยขึ้น The Peak แล้วเห็น International Commerce Centre (ICC) นั่นแหละคือตึกที่มีจำนวนชั้นมากที่สุดของฮ่องกง ซึ่งมีทั้งหมด 108 ชั้นเหนือพื้นดิน และสูงประมาณ 484 เมตร ตั้งอยู่ในย่าน West Kowloon

ถ้าไม่วัดกันที่ความสูง แต่วัดกันที่ความเยอะ เมืองที่ครองสถิติที่สุดในโลกไม่ใช่นิวยอร์ก ดูไบ หรือเซี่ยงไฮ้ แต่กลับเป็นฮ่องกงที่ชนะขาดลอย โดยมีตึกสูงเกิน 150 เมตรหลายร้อยหลัง และตึกสูงเกิน 100 เมตรหลายพันหลัง หากพูดถึงตึกที่คนอยู่อาศัยจริง หลายอาคารที่เป็นแฟลตหรือคอนโดมิเนียมก็มักมี 50 – 70 ชั้น ซึ่งถือว่าสูงมากสำหรับอาคารที่อยู่อาศัย 

ภาพแม่น้ำผ่านกลางเมืองแนวตั้งที่อยู่ตรงเบื้องหน้า บรรยากาศที่อบอวลอยู่รอบตัวทำให้ทราบได้ทันทีว่าเมืองเกาะแห่งนี้ไม่ธรรมดา

ก่อร่าง สร้างตัว ตลอดเวลา

เมื่อมาถึงที่พัก เก็บข้าวของเรียบร้อยแล้ว กิจกรรมถัดไปที่เราจะชวนทุกคนทำอาจฟังดูแปลกสักหน่อย เราอยากชวนคุณออกไป ‘เดินดูตึก’ ด้วยกัน 

เราเป็นคนหนึ่งที่ชื่นชอบสถาปัตยกรรม อาจจะเพราะด้วยความที่เป็นคนชอบศิลปะและเดินอยู่แล้ว ระหว่างเดินถนนก็มักมองสิ่งแวดล้อมโดยรอบ แน่นอนว่าต้องไม่เว้นศิลปะขนาดใหญ่อย่างตึก เหมือนได้ชื่นชมงานศิลปะในพิพิธภัณฑ์ขนาดมหึมาที่เรียกว่าเมือง

เมืองทั้งหลายที่ถูกสร้างขึ้นมา ไม่ว่าจะเป็น ตึกสูง บรรยากาศ ประวัติศาสตร์ และสิ่งอำนวยความสะดวกทั้งหลาย ในที่สุดแล้วย่อมแล้วก็ส่งผลกระทบต่อผู้คนที่ใช้ชีวิตอยู่ในนั้น 

เราเชื่อว่าถ้าอยากรู้จักเมืองนั้นอย่างลึกซึ้ง ก็ต้องมาเดินดูให้เห็นกับตาตัวเอง

ระหว่างเดินตามตรอกซอกซอยในฮ่องกง คุณอาจจะได้ยินเสียงตอกเหล็กจากไซต์งานที่ดังแว่วตามซอกตึก หากมองขึ้นไปตามเสียง คุณอาจจะเห็นคนงานที่กำลังปีนนั่งร้านไม้ไผ่ขึ้นไปทำงานบนตึกสูง ภาพเหล่านี้แทบจะเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของเมือง

คนฮ่องกงชอบค้าขาย ดังนั้นไม่ว่าจะเป็นตึกสำนักงานหรือที่อยู่อาศัย พวกเขาจะไม่ปล่อยให้มันถูกใช้งานแค่รูปแบบเดียว แต่มักจัดสรรให้ชั้นล่างของตึกเป็นพื้นที่สร้างมูลค่าในเชิงพาณิชย์ ต่อให้เป็นตึกแถวที่ไม่สูงเสียดฟ้า ชั้นบนเป็นบ้านคน ชั้นล่างก็จะเป็นร้านขายของ เรียกว่าตึกแถวแบบ Tong Lau

Tong Lau คือตึกหลายชั้นที่ปล่อยให้เช่า หรือก็คือตึกแถวที่เราคุ้นเคยกัน มีระเบียงเหล็กดัด หน้าต่างเรียงถี่ มีความเฉพาะตัวสีสัน และองค์ประกอบยุ่งๆ อาคารเหล่านี้เคยเป็นทั้งบ้านและที่ทำมาหากินของผู้คนในฮ่องกงยุคที่เมืองกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว เป็นอาคารที่นิยมสร้างกันในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ทั้งฮ่องกง จีน และประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในบ้านเรา

อย่างที่เล่าว่าความเจริญของฮ่องกงเป็นแนวตั้ง การมีตึกเยอะก็สร้างปัญหาเช่นกัน ตึกสูงเป็นตัวกินไฟฟ้า รัฐจึงออกข้อยกเว้นที่เรียกว่า GFA concession ดึงดูดใจเหล่านักลงทุนให้มีองค์ประกอบกรีนๆ อยู่ในตึก เพื่อให้คนทั่วไปเข้าไปใช้เป็นพื้นที่สาธารณะ เหล่าตึกยุคใหม่เลยนิยมสร้างดาดฟ้าให้คนไปนั่งเล่นได้ฟรีๆ ซึ่งนับว่าเป็นโชคดีของคนที่นี่

การเดินฝ่าฝูงชนมหาศาลไม่ใช่เรื่องแปลกสำหรับเมืองใหญ่ แต่สิ่งที่น่าสนใจคือการเดินเท้าในฮ่องกงให้อรรถรสที่แตกต่าง 

เราจะเจอบันไดแคบๆ ทุกระยะของช่วงตึกเพื่อให้คนที่อาศัยอยู่ข้างบนเดินขึ้นไปได้ และบางทีก็มีร้านค้าแอบซ่อนตัวอยู่ในพื้นที่ชั้นบนเหล่านั้นด้วย คนฮ่องกงใช้พื้นที่ทำมาค้าขายกันแบบคุ้มค่าทุกตารางนิ้ว ทางเดินลอยฟ้าและรถไฟใต้ดินก็เชื่อมผู้คนให้เดินทางผ่านเมืองในหลายระดับโดยแทบไม่ต้องแตะพื้นถนน เมืองทั้งเมืองจึงเหมือนถูกซ้อนทับกันเป็นชั้นๆ 

เหมือนเรากำลังดูงานคอลลาจขนาดใหญ่ที่ถูกวางซ้อนกันเป็นเลเยอร์อย่างไรอย่างนั้น

สถาปัตยกรรมลูกผสม

ถ้าเปรียบฮ่องกงเป็นคนคนหนึ่งเราคงนึกถึง ‘สาวผมแดงหน้าหมวย’

ลูกครึ่งจีนผสมฝรั่ง โครงหน้าคมแบบตะวันตก แต่ยังมีรายละเอียดเล็กๆ ที่บอกถึงรากเหง้าของตัวเอง

หลังความพ่ายแพ้ของจีนในสงครามฝิ่นต่อสหราชอาณาจักร ชาวต่างชาติหลั่งไหลเข้ามาในฮ่องกงจำนวนมาก การปะทะกับสิ่งใหม่ที่ถาโถมเข้ามาของโลกตะวันตก ทั้งระบอบการปกครอง ภาษา นวัตกรรม วัฒนธรรม ความคิด ความเชื่อต่างๆ นานา ทำให้คนฮ่องกงมีลักษณะพิเศษที่แตกต่างจากชาวแผ่นดินใหญ่ ตะวันตกก็ไม่ใช่ ตะวันออกก็ไม่เชิง

ความเป็นลูกผสมจึงทำให้เมืองนี้ดูเหมือนคนที่มีหลากหลายวัฒนธรรมอยู่ในร่างเดียวกัน การเดินเท้าดูเมืองในฮ่องกงเหมือนเรากำลังได้อ่านหนังสือเล่มหนาที่เขียนทับซ้อนกันหลายยุคสมัย แค่เดินไปไม่กี่ช่วงถนน หน้าตาของสถาปัตยกรรมก็เปลี่ยนไปเรื่อยๆ 

เราเดินผ่านวัดจีนเก่าแก่ในย่านไซกุงที่มีกระเบื้องหลังคาโค้ง ลวดลายมังกร สถาปัตยกรรมแบบจีนดั้งเดิมเหล่านี้ยังคงตั้งอยู่ท่ามกลางความทันสมัยของเมือง ถัดมาไม่ไกล เราเจอกับอาคารสีขาวตัดกับขอบสีฟ้า มีราวระเบียงเหล็กดัดที่มีลวดลายประดับ ชั้นบนมีซุ้มโค้งแบบตะวันตก ซึ่งเป็นลักษณะทั่วไปของอาคารสไตล์โคโลเนียลหรืออาคารเก่าในฮ่องกง

สลับมาบรรยากาศยามค่ำคืน เรามาเดินเล่นในย่านเซ็นทรัล ภาพของเมืองก็เปลี่ยนอีกครั้ง อาคารยุคอาณานิคมที่สร้างขึ้นในช่วงที่อังกฤษปกครองยังคงยืนแทรกอยู่ท่ามกลางตึกกระจกสมัยใหม่ 

หนึ่งในนั้นคือ Court of Final Appeal Building (เดิมคืออาคารศาลฎีกา) ที่มีเสาแบบนีโอคลาสสิก ซุ้มโค้ง และหน้าต่างบานใหญ่ ทั้งหมดสะท้อนแนวคิดตะวันตกที่ให้ความสำคัญกับสัดส่วน ความสมมาตร และความโอ่อ่าในฐานะอาคารรัฐ บรรยากาศยามค่ำคืนแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงกับช่วงกลางวัน แต่ยังคงเสน่ห์ของความเป็นมหานครโลกได้อย่างเต็มที่

ฮ่องกงเป็นเมืองที่ทันสมัยชอบสร้างอะไรใหม่ๆ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมารัฐฮ่องกงให้ความสำคัญกับการสร้างสิ่งใหม่โดยไม่ทิ้งสิ่งเก่ามากขึ้น 

ที่จริงแล้วในฮ่องกงมีอาคารเก่าทั้งแบบจีนและโคโลเนียลที่น่าเก็บไว้เป็นมรดกอยู่ไม่น้อย แต่เพิ่งเริ่มมีการประท้วงเพื่อรักษาตึกเก่าเหล่านี้อย่างจริงจังเมื่อช่วงปี 2000 เป็นต้นมา เคสแรกๆ คือการประท้วงแผนทุบท่าเรือ Central Star Ferry ซึ่งกลายเป็นหมุดหมายสำคัญที่ผลักดันให้ในปี 2008 รัฐหันมาทำโปรเจกต์ชุบชีวิตตึกเก่าในเมืองให้กลายเป็นพื้นที่ไม่แสวงหากำไร

อีกมุมหนึ่งของย่านเซ็นทรัลที่สะท้อนความเก่าและใหม่อย่างชัดเจน นั่นคือ Cultural Triangle หรือ สามเหลี่ยมแห่งวัฒนธรรมตกทอด ประกอบด้วย 

Tai Kwun อดีตสถานีตำรวจและเรือนจำกลางที่ถูกฟื้นฟูให้กลายเป็นศูนย์ศิลปะและวัฒนธรรม

PMQ อดีตหอพักตำรวจที่ถูกแปลงเป็นพื้นที่สร้างสรรค์ของนักออกแบบรุ่นใหม่ 

และ Central Market ตลาดเก่ากลางเมืองก็ถูกรีโนเวตให้กลายเป็นพื้นที่สาธารณะร่วมสมัย 

ความตั้งใจของรัฐฮ่องกงคืออยากรีโนเวตตึกเหล่านี้ให้กลายเป็นพื้นที่สร้างสรรค์ โดยรักษาโครงสร้างเดิมไว้ เปิดให้นักออกแบบรุ่นใหม่ในฮ่องกงมาเช่าพื้นที่แสดงผลงาน จัดนิทรรศการและอีเวนต์ ถือเป็นตัวอย่างการอนุรักษ์ตึกเก่าในเมืองที่ได้รับความสนใจจากคนฮ่องกงและนักท่องเที่ยวจำนวนมาก

ก่อนจะมาเป็นตึกหน้าตาแบบที่เราเห็นในปัจจุบันก็ถูกแปลงโฉมมาหลายครั้ง อาคารเหล่านี้จึงไม่ใช่แค่สถาปัตยกรรมเก่าแก่ที่ถูกอนุรักษ์ไว้เท่านั้น แต่ยังเป็นหลักฐานของเมืองที่กำลังเรียนรู้จะอยู่ร่วมกับอดีตและปัจจุบันไปพร้อมกัน

ฮวงจุ้ยกับการออกแบบเมือง

ทำไมตึกสูงในฮ่องกงต้องมีรู ?

หากถามคนฮ่องกง พวกเขาจะตอบว่า มันคือทางผ่านมังกรยังไงล่ะ

ถึงแม้ว่าทุกวันนี้ฮ่องกงจะเป็นมหานครที่มุ่งหน้าสู่ความเจริญ แต่เบื้องหลังการออกแบบเมือง กลับเต็มไปด้วยความเชื่อโบราณอย่าง ‘ฮวงจุ้ย’ ซ่อนอยู่แทบทุกมุม ตึกสูงบางตึกในฮ่องกงจึงออกแบบให้มีรูขนาดใหญ่ตรงกลางตึกเพื่อให้มังกรและลมรอดผ่านได้

ยิ่งพวกเขาให้คุณค่าเรื่องความรวยและมั่งคั่งมากเท่าไหร่ พวกเขาก็ยิ่งไม่มีพื้นที่ให้กับความผิดพลาด คนสร้างเมืองจึงไม่ได้มีแค่สถาปนิกและวิศวกรที่เก่งในการออกแบบโครงสร้าง แต่ยังต้องการคำแนะนำจากซินแสเรื่องฮวงจุ้ยในการสร้างเมืองเช่นกัน

ฮวงจุ้ยเมืองที่ดีต้องมีภูเขาอยู่ด้านหลังและน้ำอยู่ด้านหน้า เพื่อให้พลังธรรมชาติไหลเวียนอย่างสมดุล ซึ่งพอดีกับภูมิประเทศของฮ่องกงที่มีเทือกเขาอยู่ด้านหลังเกาะ และมีอ่าววิกตอเรียอยู่เบื้องหน้า อาคารสำคัญจำนวนมากจึงหันหน้าไปทางทะเล เพื่อรับพลังน้ำที่เชื่อว่าเป็นสัญลักษณ์ของความมั่งคั่ง

ในบางครั้ง ความเชื่อนี้ก็ส่งผลต่อรูปทรงของอาคารอย่างชัดเจน เช่น ตึกที่เว้นช่องขนาดใหญ่ตรงกลาง เพื่อเปิดทางให้ลมจากภูเขาพัดลงสู่ทะเล สิ่งนี้ถูกเรียกว่าช่องมังกร (Dragon Gate) ตามความเชื่อว่ามังกรที่อาศัยอยู่บนภูเขาต้องสามารถเคลื่อนตัวผ่านเมืองได้โดยไม่ถูกขวางกั้น

ตัวอย่างที่มักถูกพูดถึงเสมอคือตึก Bank of China ที่สร้างขึ้นมาโดยไม่สนใจฮวงจุ้ย ออกแบบโดย I. M. Pei เคยถูกวิจารณ์ว่ามุมและขอบแหลมของอาคาร อาจสร้างพลังลบตามหลักฮวงจุ้ย จนกลายเป็นเรื่องเล่าที่ถูกพูดถึงในวงการสถาปัตยกรรมของเมืองว่าทำให้ส่งผลกระทบในด้านลบต่อธุรกิจของตึกรอบข้าง

ตึก HSBC จึงป้องกันตัวเองด้วยวิธีหนามยอกเอาหนามบ่ง สร้างปืนใหญ่ไปวางบนดาดฟ้า หันไปทางตึก Bank of China เพื่อเป็นเคล็ดป้องกันความซวยที่พุ่งเข้ามา นอกจากนี้ตึก HSBC ยังหันหน้าเปิดรับวิวทะเลอย่างเต็มที่ และออกแบบให้โถงกลางโล่งเพื่อให้พลังงานไหลเวียนได้ดี ถูกต้องต่อหลักฮวงจุ้ย

อย่างว่าเชื่อไว้ก็ไม่เสียหาย แม้ประเทศที่พัฒนาแล้วส่วนใหญ่มองฮวงจุ้ยเป็นเรื่องความเชื่อไสยศาสตร์ แต่เหล่านักลงทุนฮ่องกงก็ยังเลือกที่จะเชื่อ เพราะพวกเขายึดหลักความสบายใจและปลอดภัยไว้ก่อนน่ะดีที่สุด

เดินได้เดินดี

‘เมืองที่ดีไม่ใช่เมืองที่ผู้คนมีรถยนต์ส่วนตัวใช้ แต่เป็นเมืองที่คนรวยก็ยังใช้ขนส่งสาธารณะ’

แม้ราคารถยนต์ในฮ่องกงจะถูกกว่าที่ไทย แต่ค่าที่จอดรถแพงเกินจะรับไหว บางแห่งแพงกว่าราคาบ้านเสียอีก! 

คนฮ่องกงจึงเลือกที่จะใช้ระบบขนส่งสาธารณะโดยไม่ต้องง้อรถยนต์ เพราะไม่ว่าจะขึ้นรถลงเรือก็เข้าถึงทุกชนชั้น ทุกระดับประทับใจ แต่เหนือสิ่งอื่นใดคือทางเท้าที่โอบรับประชากรทุกคน

หนึ่งในเหตุผลที่ทำให้รองเท้าผ้าใบในฮ่องกงขายดีมาก อาจเป็นเพราะทางเท้าคือสิ่งสำคัญของสิ่งมีชีวิตทั้งหลายที่ออกแบบให้น้องหมาน้องแมวเดินได้ เด็กเล็กวิ่งได้ ผู้สูงอายุใช้ไม้เท้าค่อยๆ ก้าวไปได้ คนนั่งวีลแชร์ก็สามารถคลื่อนที่ได้ด้วยตัวเอง รวมถึงตามถนน ป้ายบอกทาง หรือพื้นที่สาธารณะล้วนมีอักษรเบรลล์คอยช่วยเหลือคนตาบอดให้เดินไปไหนมาไหนได้เช่นกันอย่างอิสระ

การได้มาเดินบนทางเท้าในฮ่องกง ทำให้เราเห็นว่าการออกแบบที่ดีสามารถทำให้ความแตกต่างของผู้คนอยู่ร่วมกันได้อย่างเรียบง่ายแค่ไหน

สิ่งที่น่าสนใจคือ ฮ่องกงไม่ได้ออกแบบผังโครงสร้างทางเดินเหล่านี้มาตั้งแต่ต้น แต่เป็นการค่อยๆ ปรับไปเรื่อยๆ ตามวิถีชีวิตของผู้คน ทำให้ทุกวันนี้ถึงแม้ว่าทางเดินจะสลับซับซ้อนงงงวยขนาดไหนก็ไม่เป็นปัญหาสำหรับคนฮ่องกงเลย เพราะพวกเขาเคยชินและใช้ชีวิตกับทางเดินเหล่านั้นจนกลายเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจเลยก็ว่าได้

เรายังคงไม่กล้าบอกคุณว่าฮ่องกงคือเมืองที่พิเศษ เพราะอยากให้คุณได้มาสัมผัสด้วยตัวเอง

แต่สิ่งหนึ่งที่เรากล้าบอกคุณได้คือ ฮ่องกงยังคงเป็นเมืองที่มุ่งหน้าหาสิ่งใหม่ โดยไม่ทิ้งสิ่งเก่าที่สวยงามเอาไว้ข้างหลัง พวกเขาล้วนเป็นนักปรับตัวที่พร้อมจะเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ 

เพียงไม่กี่วันที่ได้เยือนฮ่องกง แม้เป็นครั้งแรกก็พาเราตกหลุมรักด้วยเสน่ห์ของความเรียบง่าย เรื่องเล่ารายทางที่นี่ยังมีอยู่อีกมากมาย กำลังรอให้ใครสักคนค่อยๆ เดินไปค้นพบ

The post Layers of the City เดินอ่านฮ่องกงผ่านตึก ถนน และผู้คนในเมืองแนวตั้ง  appeared first on a day magazine.

คุณคงไม่รู้ว่าผมมีความสุขในการเดินทางขนาดไหน แสงที่เปลี่ยนผ่านของหน้าต่างของเครื่องบินในแต่ละที่ ทำให้ออฟฟิศวิวไม่ซ้ำกันสักวัน ส่วนเสียงดนตรีที่ฟังก็เปลี่ยนไปตามทริป การออกเดินทางทำให้ผมได้ค้นพบอะไรบางสิ่งที่ไม่เคยได้คำตอบมาก่อน เพียงแค่ได้เดินทางก็สัมผัสถึงได้ถึงอิสระข้างหน้าแบบจับต้องได้แล้ว 

ซีรีส์ ‘In the mood for Hong Kong’ ดำเนินมาถึงบทความที่สามหลังจากที่พูดถึงสิ่งของสีแดงรอบเมือง และการเดินป่าไป ผมขอลาไปใช้ชีวิตสโลว์ไลฟ์ในเกาะรอบนอกของฮ่องกงบ้าง 

ผมกำลังเดินทางไปยังเกาะลัมมา โดยเริ่มต้นจากท่าเรือกลางเมืองฮ่องกง ที่ซึ่งตึกระฟ้า กระจก และจังหวะชีวิตเร่งรีบยังคงล้อมรอบผู้คนไว้แน่นหนา ก่อนจะก้าวขึ้นเรือลำยาวสีขาวออกสู่ทะเล เสียงเครื่องยนต์เริ่มทำงานช้าๆ ก่อนที่เรือจะเคลื่อนออกจากท่า และทิ้งแนวเส้นขอบฟ้าของเมืองใหญ่ไว้เบื้องหลัง

ลมทะเลพัดเอากลิ่นเค็มอ่อนๆ และอากาศเย็นชื้นมาปะทะใบหน้าของผม เมืองค่อยเลือนหายกลายเป็นเงาตึกไกลๆ ทำเอาผมขนลุกซู่อยู่ตลอด ต้นเดือนกุมภาพันธ์ทำให้ฮ่องกงอุณภูมิต่ำกว่าไทยประมาณหนึ่ง 

นี่เป็นครั้งแรกที่ผมได้มาฮ่องกงเลยไม่ได้ทำการบ้านว่าอุณหภูมิมันจะสักเท่าไหร่ แต่อากาศ 20 องศาของฮ่องกงก็ทำให้ผมยิ้มแก้มปริและปรับตัวกับสภาพอากาศได้ไม่ยากนัก ผมจึงปฏิเสธตัวเองไม่ได้เหมือนกันว่ามันฟินจริงๆ การได้ข้ามน้ำข้ามทะเลมาฮ่องกงในครั้งนี้ มาในสถานที่ที่ไม่ใช่บ้านเรา มันก็ทำให้ผมแฮปปีเหมือนกัน

ระยะทางสามชั่วโมงจากไทยพาผมมาฮ่องกง จากท่าเรือสำปั้นมุ่งตรงสู่เกาะลัมมาเพียงสามสิบนาที ก็ได้สัมผัสกับโลกคู่ขนานของเมืองแนวตั้ง 

เกาะลัมมา เป็นเกาะใหญ่ลำดับที่ 3 ที่ตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของฮ่องกง มีพื้นที่ประมาณ 13.55 ตารางกิโลเมตร มีประชากรราว 6,700 คน อีกหนึ่งเกาะที่เต็มไปด้วยชุมชนหลากวัฒนธรรม หลากสัญชาติ ช่างเป็นเกาะที่อบอุ่นเหลือเกิน ซึ่งขณะนี้ผมยืนอยู่บนเกาะลัมมานี้แล้ว

ผมลงจากเรือ มาเดินเตร็ดเตร่ที่หมู่บ้านชาวประมง Yung Shue Wan เป็นที่แรก เรือจอดเทียบท่ากับศูนย์กลางของชุมชนที่เจริญที่สุดบนเกาะลัมมา พอก้าวขาเข้ามาคุณจะสัมผัสได้ถึงรสชาติที่หลากหลายของสัญชาติทั้งตะวันตกและตะวันออก ชาวต่างชาติใช้ชีวิตอยู่ที่นี่กันค่อนข้างเยอะ เพราะมันไม่ไกลจากเกาะฮ่องกงสักเท่าไหร่ และอีกอย่างที่สำคัญ ที่นี่ไม่มีรถยนต์สาธารณะบนเกาะ การเดินทางหลักคือ เดินเท้า ปั่นจักรยาน หรือเรือเท่านั้น

ผมเริ่มเดินมาไหว้ เจ้าแม่ทับทิม สิ่งที่ชาวบ้านเคารพนับถือเป็นอย่างแรก ด้วยความที่ใช้เวลาเดินถัดมาไม่ไกลจากท่าเรือ ผมเลยเข้าไปกราบไไหว้ พอเข้ามาจะเห็นได้ถึงความเชื่อพหุวัฒนธรรมไม่ต่างจากไทย หลายคนจะรู้ว่าเจ้าแม่ขึ้นชื่อเรื่องการเดินทาง การงาน และโชคลาภ ศรัทธานี้จึงดำรงมาอย่างยาวนาน ความเชื่อนี้มีรากฐานมาจากวัฒนธรรมจีนตอนใต้ โดยเฉพาะกลุ่มชาวประมงในมณฑลฝูเจี้ยนและกวางตุ้งที่อพยพมายังฮ่องกงเมื่อหลายร้อยปีก่อน 

ในอดีตการออกเรือ หมายถึงการเดินทางเข้าสู่พื้นที่ที่ไม่อาจควบคุมได้ พายุ หรือภัยพิบัติทางทะเลสามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา ชาวประมงจึงสร้างศาลเจ้า และวัดเพื่อขอพรจากเทพเจ้าผู้คุ้มครองทะเล เจ้าแม่ทับทิม เป็นหนึ่งในนั้น เป็นเทพีที่เชื่อกันว่าสามารถปกป้องชาวเรือจากอันตรายได้ ศาสนา ความเชื่อ และทะเล จึงเป็นสามสิ่งที่แยกจากกันไม่ได้ในวิถีชีวิตของชาวเกาะ 

มาถึงแล้วก็ขอพรอย่างไว และลองเสี่ยงเซียมซีดูสักตั้ง วันนี้ถือเป็นวันที่ดี เพราะเริ่มมาก็ได้ใบเซียมซีระดับดีมาก ซึ่งความหมายประมาณว่า  

สิ่งที่เราหวังไว้ไม่ใช่สิ่งที่จะได้มาโดยง่าย มันต้องผ่านความพยายาม ความอดทน และช่วงเวลาที่ถูกซ่อนอยู่จากสายตาของผู้คน แต่ความพยายามเหล่านั้นไม่ได้สูญเปล่า เมื่อเรายังเดินต่อไปอย่างตั้งใจ วันหนึ่งจังหวะของโชคก็จะมาถึงเอง

เหมือนเรือที่ผ่านคลื่นลมมาได้ สุดท้ายก็จะเจอทะเลที่สงบ บางทีโชคดี อาจไม่ใช่สิ่งที่ฟ้าประทานทันที แต่มันคือรางวัลของคนที่ยังไม่หยุดพยายามต่างหาก

ผมอยากเอาเซียมซีระดับดีมากมาแบ่งปันทุกคน ความหมายดูธรรมดาแต่ชีวิตก็เป็นแบบนี้ กว่าจะถึงฝั่ง เราต้องพยายามให้มากพอ พยุงเรือให้ทรงตัวให้ได้ และความพยายามเหล่านั้น มันจะไม่ทรยศต่อผู้ตั้งใจถือท้ายเรือเป็นแน่ 

พอได้ไหว้แล้วจึงทำให้ผมใจชื้นขึ้น กับการเดินทางของฮ่องกงไปอีกเปราะนึง

ผมเริ่มเดินเข้าสู่ถนนสายหลัก ภายในหมู่บ้าน Yung Shue Wan ส่วนหนึ่งที่แสดงออกถึงชาวทะเลได้เป็นอย่างดี แต่สิ่งที่ยืนยันได้ดียิ่งกว่าคือวิถีชีวิต และความสัมพันธ์ของชุมชน ร้านกาแฟเล็กๆ ร้านอาหารครอบครัว ตลาด ร้านหนังสือ สตูดิโอ ร้านขายของชำ ร้านอาหารทะเล และร้านของฝากเรียงรายเข้ามาทักทายผมเป็นอย่างต่อมา

ผมเริ่มสัมผัสได้ถึงความอบอุ่น ด้วยคนจำนวนน้อยและพื้นที่หมู่บ้านที่เล็ก เลยมีคอมมูที่แข็งแรง คนจูงหมามาเดินเล่นไปมา ป้าลุงแวะทักทายกันเวลาซื้อของ หนุ่มสาวมาช็อปปิงร้านขนม  มีกรุ๊ปของเหล่าวัยชราอยู่หน้าหมู่บ้าน Yung Shue Wan คอยบอกเล่าชีวิตของคนบนเกาะที่ผูกพันกับทะเลเช่นเดียวกับในอดีตได้เป็นอย่างดี

พื้นที่อยู่อาศัยส่วนใหญ่ของที่นี่เป็นบ้าน 2 – 3 ชั้น ในบรรยากาศหมู่บ้านชาวทะเล จึงต่างไปจากคอนโดสูงแบบเมืองฮ่องกง มีบ้านหลายชั้น เพราะพื้นที่บนเกาะจำกัด มีระเบียงที่ยื่นออกมา เพราะใช้ตากปลา ตากเสื้อผ้า เก็บอุปกรณ์ประมง มีบันไดแคบที่เชื่อมบ้านกับทางเดิน รวมถึงมีหลังคาแบน ใช้เป็นพื้นที่อเนกประสงค์ของคนในหมู่บ้าน

ผมเดินเข้ามาข้างในหมู่บ้านที่ประดับประดาด้วยร้านรวงของชุมชม มีอยู่หนึ่งร้านที่ทำผมสะดุดตา นั่นก็คือ ร้านหนังสือมือสองของ Nick The Bookman ร้านหนังสือมือสองริมถนนหลัก ผมจึงเข้าไปสอบถามร้านคร่าวๆ ว่าพวกเขามาจากไหน ชื่ออะไรกัน ก็ได้รู้ว่าเขาชื่อ ‘นิค’ ทั้งคู่ แต่เจ้าของร้านคือคนที่มีหนวดยาว ชาวอังกฤษที่ย้ายมาอยู่ฮ่องกงตั้งแต่เด็ก และอาศัยอยู่บนเกาะลัมมามานานกว่า 30 ปี ด้วยเอกลักษณ์ของเคราที่ไม่เคยโกนเลยตั้งแต่วันแต่งงาน 20 ปีก่อน ทำให้เขากลายเป็นที่รู้จักในฐานะนักให้ข้อมูลท้องถิ่นของเกาะตัวยง ผมจึงใช้เวลาคัดเลือกหนังสือ และอยู่ตรงนั้นนานประมาณหนึ่ง

ชาว a day ไปอ่านเรื่องราวบนเกาะต่อได้จากเว็บไซต์ Lamma-zine มีเรื่องของนิคเขียนอยู่ด้วย

นิคเหมือนเป็นเล่าจื้อที่ยังมีชีวิต เขาถูกขนานนามว่าเป็นฮิปปี้หมายเลขหนึ่งของเกาะลัมมา ด้วยความที่ใช้ชีวิตตามใจจึงเปิดขายประมาณ 3 วันต่อสัปดาห์ แถมหนังสือยังราคาถูก เหมือนขายเอาฟีล นอกจากขายหนังสือแล้ว เขายังเป็นนักเขียน เป็นดีเจในบางครั้ง เป็นคนรับจ้างช่วยขนย้ายของบนเกาะ และที่สำคัญเขาเป็นคนที่รู้จักทุกคนบนเกาะอีกด้วย ผมและบรรณาธิการ a day จึงไม่พลาดที่จะแวะช็อปหนังสือติดมือกลับไทย

ระหว่างทางที่ผมเดินผ่านไม่มีคนแวะเลย แต่ถือว่าเป็นเรื่องโชคดีอีกอย่าง ที่พวกเราได้บังเอิญเจอคนอินดี้ และรักหนังสือเหมือนกัน เลยทำให้สนทนาดีๆ เกิดขึ้น 

นั่งเลือกหนังสือสักพัก ก็จับได้ถึงความใจดีของนิค หมุดหมายของเขาคงเป็นการส่งต่อหนังสือให้กับคนที่รักหนังสือเหมือนกัน สร้างพื้นที่ให้คนได้พูดคุยกัน ไม่ได้ขายเพื่อเอากำไร เพราะหนังสือที่ขายค่อนข้างแรร์เอาการ และดูเหมือนจะเป็นหนังสือที่เขารักด้วย เผื่อใครที่มาเกาะลัมมาจะได้หนังสือติดไม้ติดมือกลับไป ราคาเพียงสิบดอลล่า ถึงยี่สิบดอลลาร์เท่านั้นเอง แถมนางยังให้หนังสือที่ผมชอบอีกเล่มกลับมา เพราะผมไม่มีเงินสด ขายเอาสังคมของแท้

ใครมาฮ่องกงแล้วได้มาเกาะลัมมา ไปชวนนิคคุยด้วยนะ

ผมจึงมองว่า ที่นี่เป็นอีกสถานที่ที่มีรสชาติต่างออกไปในฮ่องกง พื้นที่ที่ดึงดูศิลปิน นักดนตรี และชาวต่างชาติที่ต้องการชีวิตเรียบง่าย มีหลายคนทำงานในเมืองแต่อาศัยที่เกาะนี้ ชุมชนบนเกาะจึงมีความหลากหลายทั้งชาวฮ่องกง ชาวยุโรป ชาวฟิลิปปินส์ และชาวออสเตรเลีย ชาวไทยอย่างผมยัง (แอบ) อยากย้ายมาอยู่ที่นี่เลย

เราเดินเตาะแตะทั่วหมู่บ้านแล้ว ถึงจะไม่ได้สำรวจทุกซอกทุกมุมขนานนั้น แต่ก็ถือว่าได้สำรวจพื้นที่ของชาวประมงดั้งเดิมและชาวต่างชาติที่มองหาวิถีชีวิตที่ต่างออกไป ความหลากหลายนี้ทำให้เกาะมีความติสท์แบบบอกไม่ถูกจริงๆ

ผืนน้ำสีฟ้ากว้างใหญ่ และเรือประมงที่ห่างไปไม่ไกล เป็นภาพที่ทำให้ผมเข้าใจได้ไม่ยากว่า ทำไมเกาะลัมมาจึงเป็นบ้านของชาวประมง และเป็นบ้านของทุกคนที่ชอบความสงบ

ผมเดินทางมาต่อที่ Lamma Fisherfolk’s Village เพื่อดูวิถีชีวิตในหมู่บ้านชาวประมงกันต่อ

ในปัจจุบันชาวประมงจำนวนมากย้ายขึ้นฝั่ง และเปลี่ยนอาชีพ วัฒนธรรมการใช้ชีวิตบนเรือจึงค่อยๆ หายไป แต่ที่แห่งนี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อเก็บรักษาความทรงจำของวิถีชีวิต และเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้ว่าฮ่องกงเคยมีรากฐานจากทะเลมากน้อยเพียงใด 

เรือบ้านลำเก่าจอดรอให้เราเข้าไปถ่ายรูปเทียบท่า เรือนี้เป็นบ้านของชาวประมงในอดีต เรือไม้ขนาดใหญ่ที่ใช้อาศัยและทำงานได้ในลำเดียว กล่าวได้ว่า ‘เรือคือชีวิตของชาวทะเล’ ชีวิตของชาวประมงที่เริ่มต้นตั้งแต่ช่วงเช้ามืด ผมเดินเข้าไปในเรือเพื่อสำรวจสักหน่อย เรือนี้เหมือนเป็นบ้านที่ลอยน้ำได้จริงๆ ห้องถูกแยกเป็นสัดส่วน ของลูกชาย – ลูกสาว กิจวัตรประจำวันของพวกเขา เช่น เตรียมเรือ ดูเครื่องยนต์ วางอวนดักปลา ตรวจสอบกระแสน้ำ ทิศทางลม รวมไปถึงเก็บปลาและสัตว์ทะเลที่ติดอวน ทำให้ผมรู้ว่าการทำประมงต้องอาศัยประสบการณ์ และความเข้าใจธรรมชาติอย่างจริงๆ มรดกทางวัฒนธรรมนี้จึงถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น

เครื่องมือประมงดั้งเดิม รวมถึงเหล่าผองเพื่อทะเลเดินหน้ามาทำให้ผมทำความรู้จัก Lamma Fisherfolk’s Village เป็นตัวอย่างที่ดีของฟาร์มเลี้ยงปลาในทะเล ซึ่งเป็นวิธีทำประมงที่พบมากในฮ่องกง ผมได้สัมผัสถึงธรรมชาติของเหล่าสัตว์น้ำ การเลี้ยงพวกเขาในสถานที่ที่ถูกต้อง สัมผัสเทกเจอร์ ทำความรู้จักเหล่าสัตว์ทะเล และความอุดมสมบูรณ์ของเกาะนี้

Wendy Chan เจ้าของ Lamma Rainbow Tour ผู้อาศัยและเติบโตบนเกาะลัมมา เขาบอกกับผมว่าเขาได้เห็นฮ่องกงมาหลายเวอร์ชัน คนมักมองฮ่องกงในมุมของความเจริญ แต่สำหรับเขาฮ่องกงมีรากลึกมาจากวิถีชิวิตชาวประมง นอกเขาจะเก็บรักษาวัฒนธรรมของชาวทะเลนี้ไว้ เขายังส่งเสริมความยั่งยืนของทะเล เพื่อให้คนที่มาได้ศึกษาด้วย คนทั่วไปเลยสามารถมาทัศนศึกษา ทำเวิร์กช็อป หรือมาตกปลาเพื่อผ่อนคลายในผืนน้ำในสถานที่จริงๆ ได้ เขาจึงอยากให้สิ่งที่เขาโตขึ้นมาได้ออกไปสู่สายตาคนทั่วไป และมาสัมผัสอีกมุมหนึ่งที่มีเสน่ห์ไม่แพ้เมืองเลย (เขาพูดด้วยใจจริงๆ)

ใครที่อยากมาตามรอยสามารถนั่งเรือจาก Central เหมาเรือ หรือซื้อทัวร์มาโดยตรง จะมาดูปลา ดูเรือ หรือดูแมว ใครมาที่นี่แล้ว ระวังจะตกหลุมรักละกัน

บางวันฉันเหงา ฉันเพลียอยากจะจิบเบียร์ก่อนนอน บางวันฉันร้อนวิ่งลงหาดทราย ที่ไม่พูดไม่ได้เลยคือ อาหารทะเล (และเบียร์) อร่อยมาก อย่าพลาดเลยนะ

ท้ายของบทความแล้ว ใครอ่านมาถึงตรงนี้คงอยากมาทะเลไม่ไหวละสิ 

บนเกาะลัมมาถึงแม้ที่นี่จะไม่มีถนนใหญ่ ไม่มีรถยนต์พลุกพล่าน ไม่มีตึกสูงที่บดบังท้องฟ้าก็จริง ก็ไม่ได้แปลว่าจะไม่มีความรักอยู่เลย เกาะไม่ร้างที่ไม่ห่างรัก จึงกลายมาเป็นชื่อบทความที่ผมเขียนถึงเกาะนี้

การที่ผมได้เดินทางมาที่เกาะลัมมา ทำให้ผมได้มองเห็นโลกที่กว้างมากขึ้น นอกจากจะได้มาเสพธรรมชาติ เรายังได้มาเสพวิถีชีวิตด้วย ใครมาเที่ยวฮ่องกง ผมขอขายเกาะลัมมาให้คุณซื้ออย่างสุดหัวใจ 

หรือถ้าใครอยากมาใช้ชีวิตบั้นปลายที่นี่ก็เป็นที่ที่ดีเลย ความเป็นชุมชนของเกาะนี้ จึงเป็นอีกหนึ่งสวนหลังบ้านของฮ่องกง อีกมุมมองหนึ่งที่ไม่มีใครเหมือน นับเป็นการเดินทางข้ามโลกของความเร่งรีบไปสู่โลกของชาวทะเล ที่ซึ่งเสียงคลื่น เรือประมง และเรื่องราวของผู้คนยังคงไหลไปตามจังหวะชีวิตแบบเดิม

อยากให้ลองมาสำรวจดูนะ 

ที่เกาะลัมมา ฮ่องกง

ชัตเตอร์กล้องถ่ายภาพของผมถูกกดไปอย่างรัวๆ 

พร้อมกับการถอนสมอของต้นหนจริงๆ

The post ตระเวนหมู่บ้านชาวประมงฮ่องกง ‘ลัมมา’ เกาะไม่ร้างที่ไม่ห่างรัก appeared first on a day magazine.

นี่ไม่ใช่ประโยคชวนฝันถึงความสัมพันธ์ แต่หมายถึงวิถีชีวิตของคนฮ่องกง

ถึงฮ่องกงจะมีพื้นที่น้อยและแพงจนน่าน้อยใจ แต่สิ่งที่น่าอิจฉาคือก้าวออกจากประตูไม่กี่นาทีก็เจอภูเขาแล้ว

เมืองที่มีความเหงาแทรกตัวอยู่ในชีวิตผู้คนมากขึ้นเรื่อยๆ ทุกอย่างก็ดูเร่งรีบไปหมด ในขณะที่เราเห็นคนฮ่องกงเอาจริงเอาจังกับการทำงาน เอาจริงเอาจังกับการใช้ชีวิตกลางคืน สิ่งหนึ่งที่พวกเขาเอาจริงเอาจังไม่แพ้กันคือการเดินเขา

สำหรับคนฮ่องกง การเดินเขาเป็นเรื่องธรรมดา เส้นทางบางสายไม่ได้ถูกสร้างขึ้นเพื่อการท่องเที่ยวเท่านั้น แต่ยังเป็นเส้นทางสัญจรในชีวิตประจำวันของคนท้องถิ่น บางคนเดินผ่านสันเขาก่อนจะลงสู่ถนน บางคนใช้ทางเทรลเป็นทางลัดไปทำงาน

คำนิยามที่บอกว่าฮ่องกงมีภูมิประเทศเหมาะสำหรับการเดินก็คงไม่เกินจริงนัก เพราะพื้นที่กว่า 40 เปอร์เซ็นต์เป็นพื้นที่สงวนและมีอุทยานแห่งชาติที่เข้าถึงได้ด้วยการขับรถหลากหลายแห่ง หรือแม้แต่นั่งรถสาธารณะเพียงไม่กี่นาทีก็สามารถเปลี่ยนจากป่าคอนกรีตมาอยู่ท่ามกลางสันเขาได้อย่างง่ายดาย

เกริ่นมาเสียยืดยาว จริงๆ เราแค่อยากชวนพาใจเฉาๆ ไปพักบ้าง คุณอาจกำลังอ่านบทความนี้ด้วยความรู้สึกเหนื่อยล้า หรือกำลังมองหาที่หลบพักจากความวุ่นวายของชีวิต เราจึงอยากพาไปสัมผัสธรรมชาติใกล้เมืองฮ่องกง เมืองที่แสนจะวุ่นวายแต่กลับทำให้เราช้าลงได้

ยกมือขึ้นรวบผม สวมเสื้อกันลม ผูกเชือกรองเท้าให้แน่น แล้วไปเดินเขาพร้อมกันได้เลย!

Victoria Peak Trail

จากตึกสูงสู่สันเขา

การใช้ชีวิตแบบคนฮ่องกง ทำให้เรานึกถึงคำว่า Friluftsliv ในภาษานอร์เวย์ที่แปลตรงตัวว่าการใช้ชีวิตกลางแจ้ง

Friluftsliv (ฟรีลุฟต์สลิฟ) ประกอบขึ้นจากคำว่า Fri (อิสระ)  luft  (อากาศ) และ liv (ชีวิต) แนวคิดนี้หมายถึงการใช้ชีวิตใกล้ชิดธรรมชาติอย่างเรียบง่าย เป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรประจำวัน ไม่ว่าข้างนอกนั้นจะเป็นฤดูไหน อากาศเป็นอย่างไรก็ตาม

การมีธรรมชาติกับเมืองที่อยู่ใกล้กันมากจนแทบจะแยกไม่ออก พวกเขาสามารถประชุมตอนบ่าย แล้วขึ้นมาดูพระอาทิตย์ตกบนสันเขาเดียวกันในตอนเย็นได้ ใช้เวลาเพียงไม่กี่นาทีก็สามารถเปลี่ยนจากบรรยากาศตึกระฟ้ามาอยู่ท่ามกลางพื้นที่สีเขียว เราจึงขอนิยามว่านี่คือ Friluftsliv ฉบับคนฮ่องกง

สถานที่แรกที่อยากแนะนำคือ ‘Victoria Peak หรือ The Peak’ ถึงแม้ว่าฮ่องกงจะเต็มไปด้วยตึกสูงเสียดฟ้า แต่กว่า 40 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่ฮ่องกงเป็น Country Parks มีภูเขาและทะเลโอบล้อมตึกสูงไว้ ด้วยพื้นที่ที่เอื้ออำนวย ธรรมชาติรายล้อม ทำให้ชาวฮ่องกงออกมาใช้ชีวิตและทำกิจกรรมนอกบ้านกันเป็นประจำ

Victoria Peak หรือ The Peak เป็นหนึ่งในแลนด์มาร์กของฮ่องกง ต่อให้ไม่ได้เป็นสายวิ่งจริงจังก็มาได้ เพราะที่นี่มีเส้นทางเทรลให้เลือกหลากหลายแบบ ทั้งความยากและความชัน ถ้าอยากวิ่งบนพื้นราบก็มีทางเลียบน้ำดีๆ ที่เห็นวิวตึกสูงสุดคลาสสิก หรืออยากวิ่งทางชันจาก MTR เซนทรัลขึ้นไปชมวิวบนยอดเขา The Peak แทนที่จะนั่งรถรางแบบนักท่องเที่ยวก็วิ่งได้ 

ด้านข้างของ Victoria Peak ยังมีถนนเล็กๆ ชื่อว่า Lugard เชื่อมสู่เส้นทางเดินเทรล ‘The Peak Circle Walk’ ที่สามารถมองเห็นอ่าววิคตอเรียและตึกสูงของเกาะฮ่องกง เหมือนกำลังดูภาพวาดศิลปะที่มีองค์ประกอบจัดวางตัดกันชัดเจนระหว่างเมืองและธรรมชาติ

The Peak Circle Walk เป็นเส้นทางเทรลที่อยู่สูงที่สุดของฮ่องกง ทางวิ่งง่ายเหมาะกับมือใหม่หรือคนที่อยากวิ่งเอาบรรยากาศ สำหรับคนฮ่องกง ที่นี่เป็นเหมือนพื้นที่หายใจของคนเมือง บางคนมาออกกำลังกาย บางคนพาหมามาเดินเล่น บางคนนั่งอ่านหนังสือ นอกจากนี้ยังออกแบบเส้นทางเป็น Universal Design ที่เอื้อต่อรถเข็น ทำให้ผู้สูงอายุและเด็กๆ ก็สามารถเดินได้เช่นกัน

หากเป็นสายโหดขึ้นอีกนิด เราแนะนำเส้นทางย่อยแยกไปสู่จุดชมวิว ‘High West’ ที่มีความเป็นธรรมชาติมากขึ้น เส้นทางนี้เป็นบันไดสลับกับทางเดินที่ค่อนข้างชัน การเดินเขาที่ฮ่องกงคุณต้องแบกสัมภาระทั้งหมดด้วยตัวเอง ไม่มีลูกหาบ มีแต่ลูกหอบ

ออกตัวก่อนเลยว่า ใครที่ไม่ใช่สายออกกำลังกายก็เหนื่อยเอาเรื่อง เมื่อไต่ระดับความสูงไปเรื่อยๆ อาจจะมีปวดเข่า ขาสั่น ใจสั่นกันบ้าง แต่เมื่อต่อสู้กับร่างกาย จิตใจ ความอ่อนล้า ความกลัวของตัวเองได้และผ่านมาจุดชมวิวบนสุดจะรู้สึกว่าคุ้มค่ามาก เพราะคุณจะได้ภาพวิวพระอาทิตย์ตกดินที่เห็นทั้งทะเล ภูเขา และตึกสูงของเกาะฮ่องกงพร้อมๆ กัน 

จากที่ตอนแรกก็ตั้งใจจะรีบเพราะเวลาจำกัด แต่พอหลงไปกับความงามของธรรมชาติจนเราไม่สนใจว่าต้องรีบแล้ว อยากใช้เวลาที่มีความสุขอยู่กับธรรมชาติให้เต็มที่ วินาทีนั้นความเหนื่อยล้าที่สะสมมาทั้งเดือนหายเป็นปลิดทิ้ง 

ระหว่างทางเดินกลับเห็นเหล่ากงเหล่าม่าเดินสวนกันลงมา เราคิดในใจว่าพวกเขาแข็งแรง กระชับกระเฉงกันขนาดนี้ อาจเป็นเพราะการเดินเขากลายเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตของพวกเขาไปแล้วก็ว่าได้ คิดในใจว่าอยากแก่ให้มันเท่ๆ แบบนี้บ้างจัง

High Island Geo Trail

ประติมากรรมระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ

ปกติแล้วช่วงที่แนะนำให้นักท่องเที่ยวไปเดินเขาที่ฮ่องกงคือเดือนตุลาคมถึงมีนาคม เพราะเป็นช่วงที่อากาศไม่ร้อน ไม่หนาว และไม่ชื้นจนเกินไป แต่สำหรับชาวฮ่องกงแล้วถ้าอากาศไม่ได้แย่เกินไปจนเดินไม่ได้ พวกเขาก็พร้อมจะไปเดินเขากันได้ตลอด

ว่ากันตามตรง ถึงแม้อากาศจะไม่ค่อยเป็นใจเท่าไหร่ แต่ก็สังเกตว่าธรรมชาติของฮ่องกงยังสมบูรณ์และสวยงามมากๆ แม้บางพื้นที่ที่มีความเป็นเมืองสูงมากก็ตาม แต่ทุกครั้งที่ผ่านไปก็ยังได้เห็นพื้นที่สีเขียวกว้างสุดลูกหูลูกตาตลอด ถ้ามาช่วงฤดูใบไม้ร่วงและฤดูหนาวน่าจะสวยสุดๆ ไปเลย

มาเดินเทรลเส้นทางศึกษาธรรมชาติกันบ้าง 

‘Sai Kung High Island Geopark’ คือพื้นที่ที่เกิดขึ้นจากการสร้างเขื่อนสองแห่งปิดกั้นร่องน้ำระหว่างเกาะไฮไอแลนด์และคาบสมุทรไซกุงฝั่งตะวันออก ตั้งอยู่ในเขตอุทยานธรณีโลกของยูเนสโก (Hong Kong UNESCO Global Geopark) 

ความสวยงามของที่นี่คือการผสมผสานระหว่างธรรมชาติ จากการกัดเซาะของแท่งหินหกเหลี่ยมเกิดจากคลื่นลมทะเล และฝีมือมนุษย์จากการไปกระเทาะหินหน้าผาเพื่อมาทำเขื่อนหรืออ่างเก็บน้ำ นอกจากนี้จุดเด่นคือมีร่องรอยของหินรูปทรงแปลกตาจากการระเบิดของหินภูเขาไฟอายุราว 140 ล้านปีก่อน ถึงแม้ว่าลักษณะแท่งหินหกเหลี่ยมจะหาได้ทั่วโลก แต่ที่ฮ่องกงจะมีความพิเศษทั้งในแง่ปริมาณ ขนาด ความหนาแน่น และมีลักษณะเฉพาะตัวกว่าที่อื่นๆ 

เวลาที่เดินตามภูเขาในฮ่องกง เรามักเห็นดอกคามิเลียอยู่เป็นระยะๆ หลายคนอาจคิดว่าเป็นเพียงความบังเอิญของธรรมชาติ แต่ความจริงแล้วดอกคามิเลียเป็นส่วนหนึ่งของการฟื้นฟูภูเขาฮ่องกง

ในอดีตภูเขาหลายแห่งของที่นี่เคยถูกตัดไม้และทำลายอย่างหนัก รัฐบาลจึงเริ่มโครงการปลูกป่าฟื้นฟู ดอกคามิเลียจึงถูกเลือกให้เป็นหนึ่งในพืชสำคัญ ด้วยความเป็นไม้พุ่มที่แข็งแรง ปรับตัวเก่ง และเติบโตได้ดี มันจึงค่อยๆ กระจายตัวจนกลายเป็นภาพคุ้นตาของเส้นทางเดินเขาในเมืองนี้

ดอกคามิเลียได้รับความนิยมมากในเอเชียตะวันออก เพราะความทนทานและความงามที่เรียบสง่า
มักสื่อถึงความมีชีวิตชีวา ความโชคดี และความสุข 

บางทีกำลังใจเล็กๆ ระหว่างทางอาจมาในรูปแบบการพบเจอดอกไม้เล็กๆ ข้างทางก็ได้นะ 

ทางเดินเส้นนี้ไม่ถึงกับโหดมาก ใช้เวลาไม่นานก็มาถึงยอดเขาบิวซิมก๊กจุดที่สามารถมองเห็นวิวได้แบบพาโนรามาสุดสายตาทั้งตัวอ่างเก็บน้ำ เกาะพัวปินโจว หมู่เกาะอึ้งกง หมู่เกาะไนน์พิน และหาดลองเกวน หาดทรายขาวละเอียดและทะเลสีครามกว้างใหญ่ที่สวยที่สุดแห่งหนึ่งของฮ่องกง

 หากมาเดินคนเดียวก็ไม่ต้องกังวลใจ เพราะมีป้ายบอกทางเป็นระยะ และจุดแวะพักเรื่อยๆ การมาพื้นที่ตรงนี้ทำให้เราเป็นได้ชัดว่าฮ่องกงให้ความสำคัญกับเขตพื้นที่คุ้มครองมากๆ ทั้งอุทยานแห่งชาติ อุทยานทางทะเล พื้นที่ชุ่มน้ำ ไปจนถึงพื้นที่เขตอนุรักษ์น้ำ มีการรักษาสมดุลของระบบนิเวศควบคู่ไปกับการเติบโตของเมือง เรามองว่านี่แหละคือเสน่ห์ของฮ่องกง

Tai Lam Country Park

ลัดเลาะผ่านป่าและโขดหิน

ฮ่องกงมีเส้นทางเทรลหลักอยู่ 4 เส้นทางใหญ่ที่คนมักเดินกันเป็นประจำ ได้แก่ Hong Kong Trail , Wilson Trail, Lantau Trail แต่สำหรับคนที่ชอบความท้าทาย ไกด์ท้องถิ่นแนะนำ MacLehose Trail เพราะสามารถแบ่งเดินเป็นส่วนๆ ได้ 

อย่างที่บอกว่าบางเส้นทางไม่ได้มีไว้เพื่อท่องเที่ยวเท่านั้น แต่เป็นเส้นทางสัญจรในชีวิตประจำวันของคนท้องถิ่น ถนนเส้นนี้จะพาคุณลัดเลาะผ่านสวนผักของชาวบ้านและฝูงแพะที่เป็นมิตร

นอกจากนี้ในฮ่องกงมีเทรลหลายเส้นทางที่ตัดผ่านร่องรอยประวัติศาสตร์ เช่น ซากปรักหักพังจากสมัยสงคราม หรือหมู่บ้านเก่าแก่ที่ยังมีคนอาศัยอยู่จริง ซึ่งทำให้นักเดินทางได้เห็นภาพประวัติศาสตร์และวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวฮ่องกงที่ซ่อนตัวอยู่ในเขา 

หนึ่งในนั้นคือ ‘อุทยานแห่งชาติต่ายลัม’ ในอดีตเคยเป็นเส้นทางเชื่อมต่อระหว่างหมู่บ้านชนบท แต่ปัจจุบันได้กลายเป็นเส้นทางเดินเขาสำหรับนักท่องเที่ยว เพื่อชมวิวของอ่างเก็บน้ำต่ายลัมชุง ‘Tai Lam Chung Reservoir’ หรือที่รู้จักกันในชื่อทะเลสาบพันเกาะ ‘Thousand Island Lake’ 

อุทยานแห่งนี้ใหญ่เป็นอันดับสองของฮ่องกง และได้รับการฟื้นฟูป่าอย่างต่อเนื่องจนอุดมสมบูรณ์ ที่นี่มีเส้นทางเดินเขาและเส้นทางศึกษาธรรมชาติถึง 12 เส้นทาง ออกแบบมาให้เหมาะกับคนทุกระดับ สามารถเลือกได้ตามความฟิต 

ยิ่งเดิน เสียงเมืองก็ยิ่งหายไป เหลือแค่เสียงลม เสียงนกร้อง และจังหวะก้าวเท้าของตัวเอง มองไปสองทางเราจะค่อยๆ เห็นวิวทะเลสาบเผยตัวออกมา พร้อมพืชพันธุ์ท้องถิ่นและฝูงผีเสื้อ 

แอบกระซิบว่าที่นี่เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าหลากหลายชนิด หากโชคดีอาจได้พบตัวนิ่มจีนหรือแมวดาว นอกจากนี้ยังมีจิ้งจกดินและจิ้งเหลนเรียบมักจะแอบซ่อนอยู่ตามซอกหินด้วยนะ

เมื่อถึงยอดเขาที่มองลงไปเห็นทะเลสาบขนาดใหญ่มีที่เกาะเล็กใหญ่นับพันสมชื่อ มองออกไปเราจะเห็นวิวพื้นที่สีเขียวที่กว้างสุดลูกหูลูกตาและอ่างเก็บน้ำทั้ง 7 แห่งที่ครอบคลุมย่านหยวนหลง ถุนเหมิน ไปจนถึงมองเห็นวิวตึกสูงของเมืองเซินเจิ้นอยู่ไกลๆ

ภาพธรรมชาติตรงหน้าทำให้เราหยุดคิดเรื่องกังวลใจที่แบกมาและหายใจลึกขึ้นโดยไม่รู้ตัว รู้สึกว่าปัญหาบางอย่างเล็กลง เรานึกถึงประโยคในหนังสือที่เล่าว่า ‘คนเราควรใช้เวลาในธรรมชาติสิบนาทีต่อวันชีวิตจะดีขึ้น’ ดูท่าจะจริง 

แต่เอาเข้าจริง พอได้ลองแล้ว มันไม่เคยหยุดแค่สิบนาทีหรอก

เราไม่แปลกใจว่า ทำไมทุกวันนี้ฮ่องกงกลายเป็นจุดเริ่มต้นให้คนเริ่มสนใจเดินเขา วิ่งเทรล และกิจกรรมกลางแจ้งจากนักท่องเที่ยวทั่วโลกไปแล้ว อาจเพราะเส้นทางเดินเขาและพื้นที่ธรรมชาติทั้งหมดถูกดูแลโดยรัฐบาลฮ่องกงเป็นอย่างดี คอยพัฒนาเส้นทางใหม่ๆ อยู่เสมอ พวกเขามองเห็นว่าคนฮ่องกงจำเป็นต้องมีสถานที่พักผ่อนใจที่ไม่ต้องเดินทางออกไปไหลจากเมือง ตอบโจทย์ชีวิตเอาจริงเอาจังและที่เร่งรีบของคนฮ่องกงได้

ตลอดระยะทางการเดินเขาในทริปนี้ ทำให้ได้เห็นมุมมองที่มีต่อฮ่องกงเปลี่ยนไป การมาสัมผัสธรรมชาติที่อยู่ใกล้กับเมืองที่แสนจะวุ่นวายแห่งหนึ่งของโลก แต่กลับทำให้รู้สึกว่าเหมือนเวลาเดินช้าลง มีเวลาคิดทบทวนอะไรหลายสิ่งหลายอย่างที่เข้ามาในชีวิต 

บางครั้งความสุขอาจไม่ใช่จุดมุ่งหมายปลายทางเสมอไป แต่เกิดขึ้นในระหว่างทางต่างหาก

The post เหนื่อยนักก็พักกับเขา พาไปสัมผัสธรรมชาติใกล้เมืองที่ฮ่องกงสำหรับคนอยากพักใจ appeared first on a day magazine.

 
a day series นี้มีชื่อว่า In the Mood for Hong Kong ผมที่เป็นนักเขียนแบกเป้ข้ามทะเลมาจากไทยมาพร้อมกับบรรณาธิการนิตยสาร a day  ด้วยความที่ผมมาฮ่องกงเป็นครั้งแรก จึงพยายามเดินสำรวจทั่วทั้งเกาะเป็นเวลา 4 วัน 3 คืน ก็ได้ค้นพบว่าฮ่องกงไม่ได้เล็กขนาดนั้น ยังมีอีกหลายมู้ดรอให้เราไปค้นพบ แถมสถานที่แห่งนี้ยังเต็มไปด้วยสิ่งของสีแดง ทำให้ผมยิ่งสงสัยในความหมายของมันรอบเกาะ ทั้งสถานที่ ตึกระฟ้า รถรา เงินตรา และร้านรวงพาผมออกเดินทางด้วยความตื่นตาตื่นใจไปค้นพบประวัติศาสตร์ของเมือง ไปเจอศิลปะของแต่ละเฉดสีแดง ผมขอพาชาว a day ไปสำรวจอะไรแดงๆ รอบเกาะนี้ผ่านบทความแรกของซีรีส์นี้สักหน่อย

เครื่องบินลงจอดที่สนามบินนานาชาติฮ่องกง นาฬิกาโลกปรับเวลาให้ฮ่องกงเดินหน้าเร็วกว่าไทย 1 หนึ่งชั่วโมง บนเกาะลันเตาห่างจากที่พักของผม 34 กิโลเมตร จากการค้นหาข้อมูลคร่าวๆ ผมค้นพบว่า ฮ่องกงเป็นเมืองที่ตั้งตนเป็นอิสระและมีความเป็นตัวของตัวเองสูง แม้จะมีพื้นที่แค่เพียง 1,100 – 1,115 ตารางกิโลเมตร น้อยกว่ากรุงเทพมหานครเมืองที่ไม่ได้นอนนิดหน่อย แต่เมืองนี้คงนอนน้อยเช่นกัน เพราะเต็มไปด้วยย่านต่างๆ ที่ครึกครื้น และน่าพิสมัยให้ผมสำรวจรอบเกาะ โดยมีเพื่อนสองคนนั่นก็คือคาบสมุทรเกาลูน และนิวเทร์ริทอรีส์ มีพี่ใหญ่คือทะเลจีนใต้ล้อมรอบ เลยสามารถพูดได้เต็มปากว่าที่นี่โคตรเจริญ

ภาพจำฮ่องกงของผมนอกจากตึกระฟ้าและการมูแล้วนั้น ฮ่องกงคือเมืองใหญ่ที่คลาสสิกเสมอมา ลองคิดภาพว่าหนุ่มติสท์ รักการถ่ายภาพ อินเรื่องความเหงา และความยุ่งเหยิงของความสัมพันธ์ในเมืองใหญ่มาฮ่องกงแค่คิดก็น่าสนุกแล้วว่ามันจะพาผมไปเจออะไรบ้างแล้ว บทความนี้จึงเป็นเหมือนบันทึกการเดินทางของผมในเมืองที่มีแต่สีแดงแบบงงๆ

ผมเลือกเฉดสีแดง สีที่อยู่กับเมืองนี้ในทุกมุมมาเป็นตัวเล่าเรื่องราวทั้งหมดขณะที่ผมอยู่ฮ่องกง ประจวบเหมาะกับช่วงเทศกาลตรุษจีนพอดี สีแดงจึงโดดเด่นเป็นพิเศษ

สีนี้มีมาตั้งแต่ประวัติศาสตร์ในจีน มันเป็นสีของโชคลาภ ความสุข และความเจริญรุ่งเรือง เรามักจะพบเห็นสีแดงแต่งแต้มไปทั่วเมือง ทั้งในชีวิตประจำวันและช่วงเทศกาล เหตุผลที่ว่านั้นจึงทำให้ผมอยากออกสำรวจ

ก่อนจะก้าวเข้าไปในเมือง ผมขอชวนมองเรื่องธงประจำชาติเป็นอย่างแรก ธงแดงของฮ่องกงเป็นสีแดงสดเหมือนธงชาติจีน จากการหาข้อมูลพบว่าธงนี้มีความเชื่อมโยงกับบ้านเกิดเมืองนอนของจีนแผ่นดินใหญ่ 

ดอกชงโคสีขาว 5 กลีบ สื่อถึงความรักของชาวฮ่องกงกับความสัมพันธ์ของดวงดาว 5 ดวงบนธงชาติจีน 

แต่ความหมายหลักๆ คือการอยู่ร่วมกันในหนึ่งประเทศ สองระบบ จีนมีจีนเดียว แต่ยอมให้ฮ่องกงคงระบบเศรษฐกิจ การปกครอง แบบทุนนิยมและเสรีนิยมไว้ได้ ขณะที่จีนใช้ระบบสังคมนิยม ฮ่องกงจึงมีสิทธิปกครองและความเป็นตัวเองสูง

คนฮ่องกงจำนวนมากพูดเป็นเสียงเดียวกันว่าพวกเขาเป็น Hongkonger ก่อนจะเป็นคนจีน
เขาภูมิใจในวิถีชีวิตที่เป็นอิสระและเปิดกว้าง คนฮ่องกงจึงเป็นตัวของตัวเองในทุกวันนี้

สีแดงเฉดต่อมาที่เข้ามาทักทายผมคือสิ่งก่อสร้างสีแดงเลือดหมู พื้นที่รอบสนามบินบนเกาะลันเตาได้กลายเป็นจุดเชื่อมต่อของภูมิภาคไปแล้ว มีการถมทะเลเพื่อสร้างพื้นที่ใหม่ๆ การที่ผมเดินทางมาฮ่องกงเป็นครั้งแรก ยิ่งตอกย้ำให้ผมสัมผัสว่าเมืองนี้ไม่เคยหยุดพัฒนาเสียจริงๆ

หลังจากวางกระเป๋าลงที่พักในโรงแรมย่าน Tsim Sha Tsui ผมก็ไม่หยุดที่จะสำรวจต่อ ในสภาวะอากาศ 15 – 18 องศา ทำให้ทุกอย่างดูง่ายไปหมด ผมแบกกล้องคล้องคอไม่ลืมที่จะใส่เสื้อกันหนาวสองชั้น และขอไปเดินในเมืองที่ไม่เคยหลับนี้ต่อละกัน!

Tsim Sha Tsui เป็นย่านกลางเมืองที่คึกคักแห่งหนึ่งในฮ่องกง มีชื่อเสียงในด้านการช็อปปิง บรรดาร้านรวงและระบบเศรษฐกิจของเมืองจึงเข้ามาทักทายผมอย่างต่อเนื่องในเวลาถัดมา ผมเจอป้ายร้านค้าสีแดงเปล่งแสงแข่งกัน อยู่ตลอดๆ มองอีกแง่หนึ่ง ฮ่องกงคือหนึ่งในเมืองที่ค่าเช่าที่แพงที่สุดในโลก ขนาดของร้านค้าจึงไม่สำคัญ แต่การแข่งขันอยู่ที่การมองเห็น ป้ายจึงต้องตะโกนบอกให้คนแวะเข้ามา 

สีแดงคือสีแห่งความมงคล สื่อถึงพลังงานการหมุนเวียน ความคึกคักของตลาด ผมจึงขอเปรียบเปรยป้ายเหล่านี้ว่าเป็นเหมือนภาษาแห่งการค้า

ซึ่งร้านที่ผมถ่ายมาไม่ใช่แบรนด์ใหญ่ แต่เป็นร้านรายย่อยที่พยายามอยู่ในเมือง ที่ทุนนิยมบีบอัดในทุกตารางเมตร ผมรู้สึกได้ถึงเมืองที่ไม่เคยหลับใหล ไม่เคยหยุดพัก และไม่เคยปล่อยให้ความเงียบได้ทำงานมากนักไม่ใช่เรื่องบังเอิญแต่เป็นความตั้งใจ ก่อนมาผมได้ศึกษาว่าเราต้องแลกเงินพอติดตัวมาบ้างเพื่อใช้

ง่ายจ่ายคล่อง ผมพบว่าธนบัตรที่นี่มีหลายสีแต่ผมเลือกหยิบธนบัตรสีแดงของ ดอลลาร์ฮ่องกงมาด้วยความสงสัยว่าทำไมถึงไม่ได้เป็นรูปกษัตย์ หรือวีรบุรุษอย่างในหลายๆ ประเทศ แต่สื่อถึงสัญลักษณ์ของการเติบโตเสียมากกว่า อย่างเช่น ดอกไม้ อาคาร เส้นโค้ง หรือรูปทรงแปลกตา เป็นลวดลายที่ไม่เฉพาะเจาะจง เพราะฮ่องกงไม่เคยเป็นรัฐชาติเต็มตัว เป็นเมืองพหุวัฒนธรรมเน้นเรื่องเศรษฐกิจ

ดอลลาร์ฮ่องกงเป็นสกุลเงินหลักของเขตบริหารพิเศษ มีระบบอัตราแลกเปลี่ยนผูกติดกับดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งผันผวนน้อยเมื่อเทียบกับเงินบาทไทยในระยะนี้ มี 3 ธนาคารเป็นผู้ออกธนบัตร HSBC, Standard Chartered และ Bank of China โดยธนบัตรที่ออกจะแตกต่างกันที่ด้านหน้า แต่ละธนาคารก็จะใช้สัญลักษณ์ของตนเอง

ผมมองว่าด้วยความที่ฮ่องกงเป็นเมืองการเงิน ธนบัตรจึงออกแบบมาเพื่อความเชื่อที่สื่อถึงความมั่นคงของชาติ ไม่มีทางที่ระบบจะล่ม เงินยังคงเป็นสิ่งที่มีค่าที่สุด และเชื่อว่าระบบการแลกเปลี่ยนจะยังคงดำเนินต่อไป

ฮ่องกงจึงไม่ได้ปลูกฝังให้รักชาติแต่ปลูกฝังให้เชื่อมั่นในความเป็นตัวเอง

และเมื่อเงินมีค่ามากๆ นั้นจึงกลายเป็นวัฒนธรรม เป็นภาษากลางที่คนใช้วัดคุณค่า ความสำเร็จ และตัวตนของกันและกัน

ถ้าป้ายร้านสีแดงและเงินคือการแข่งขันทางเศรษฐกิจ สีแดงในตรุษจีนคือการหยุดพักจากสนาม 

ในประเทศที่ค่าครองชีพสูงที่สุดในโลก เมืองนี้จึงไม่เคยตัดเงินออกจากวัฒนธรรม การให้อั่งเปาจึงเป็นเหมือนการส่งต่อความโชคดี เชื่อมสัมพันธไมตรีกันในครอบครัว ช่วยเหลือเจือจุนในสายญาติ ในหลายประเทศ ตรุษจีนคือการเฉลิมฉลองแบบครอบครัวและคนในชุมชน แต่สำหรับฮ่องกงเป็นเทศกาลของความเชื่อส่วนบุคคลมากกว่า 

ร้อยวันพันปีไม่เคยจะให้พรใดใด 

รักเธอเกินใครก็เลยให้ เฮง เฮง เฮง

คนที่นี่จึงอยู่กับเมืองที่เป็นเมืองจริงๆ เมืองที่มีตึกสูงระฟ้า เมืองที่ไม่ได้หวือหวาเหมือนชาตินิยม มีเพียงการแลกอั่งเปาในลิฟต์ ส่งต่อคำอวยพรระหว่างสัญจรไปมา หรือกินอาหารมงคลในร้านใต้ตึกสูงเท่านั้น

ทำให้ผมรู้ว่าต่อให้บ้านเมืองจะดีแค่ไหน มนุษย์ก็หนีทุนนิยมไม่พ้น

สีแดงอีกหนึ่งเฉดที่พาผมเดินทางมาถึงฮ่องกงคือ สีแดง ‘In the Mood for Love’ สีแดงเข้มที่ดูอบอุ่นแต่ปนความเศร้าอยู่มาก ภาพยนตร์เรื่องนี้มีผลต่อภาพจำฮ่องกงสำหรับผม 

In the Mood for Love คือภาพยนตร์ปี 2000 จากผู้กำกับที่ผมชอบมากที่สุดนั่นคือ หว่องกาไว เรื่องราวชีวิตชายหญิงที่อาศัยอยู่ในตึกเดียวกัน แต่ภายหลังได้พบว่าคนรักของตนมีความสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นกันอยู่ ทั่งคู่จึงเริ่มสนิทกันอย่างช้าๆ เปิดเผยความเจ็บปวดในใจที่ยังมีความหวัง ถ่ายทอดออกมาด้วยมู้ดเหงาๆ ภาพสวยๆ ตามตรอกซอกซอยของถนน ตึกสูง ห้องเช่า หรือแม้กระทั่งควันบุหรี่ที่ลอยในห้องแคบของฮ่องกง

แม้ก่อนมาผมจะไม่ได้ดูภาพยนตร์ซ้ำอีกรอบ แต่มันทำให้ผมถึงกับชะงัก เพราะเดจาวูเล่นงาน ภาพจำเรื่องความสัมพันธ์เล็กๆ ที่ผิดที่ผิดเวลาใต้เมืองใหญ่ บนเมืองที่ชีวิตต้องเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา เล่นงานผมแล้ว เล่นงานทางความรู้สึก เล่นงานด้วยความอึกทึกของเมือง

สีแดงในย่าน Tsim Sha Tsui เป็นสีที่น่าสนใจสำหรับผมเหลือเกิน เพราะมันยังเป็นสถานที่ที่ถ่ายทำภาพยนตร์ Chungking Express (1994) กำกับโดยหว่องกาไวเช่นกัน ผมเลยไม่พลาดที่จะไปเดิน Chungking Mansion และผมก็ได้สัมผัสถึงความอึดอัดคับแคบแบบที่หนังบอกจริงๆ ตึกเช่าราคาถูก ที่มีชื่อเสียงพร้อมกับความอันตราย ผมเดินเข้าด้วยความตุ๊มๆ ต่อมๆ อย่างรวดเร็ว ก็ได้ค้นพบว่ามันไม่ได้น่ากลัวขนาดนั้น คนผิวดำที่ขายของพร้อมทักทายเราด้วยคำว่า หนีห่าว ดูต้อนรับนักท่องเที่ยวซะมากกว่า ขอระวังตัวและคิดบวกไว้ดีกว่า

เราสามารถมองฮ่องกงเป็นเมืองที่สวยงามเหมือนในป้ายโฆษณาก็ได้ แต่อีกมุมก็สามารถมองว่ามันอึดอัด คับแคบ และไม่เคยหยุดได้เหมือนกัน

In the Mood for Hong Kong ซีรีส์ของ a day จึงล้อมากับชื่อนี้ 

ถือกำเนิดมาเพื่อพูดในสิ่งเหล่านี้ สิ่งที่ไม่ค่อยมีคนพูด

สีแดงอย่างต่อมาผมขอพูดถึง สีแดงของการคมนาคม MTR รถไฟฟ้าใต้ดินทำเอาผมว้าวมาก ที่นี่ผู้คนใช้รถไฟฟ้าใต้ดินเป็นส่วนใหญ่ เพราะมันครอบคลุมทั่วทั้งฮ่องกง เกาลูน นิวเทร์ริทอรีส์ สามารถเชื่อมไปสนามบิน และนั่งต่อไปจีนแผ่นดินใหญ่ได้

ถ้าเป็นที่ไทยเผลอนั่งเลยป้ายหน่อย ก็ต้องเสียเวลาไปเปลี่ยนขบวน แต่ที่นี่เราสามารถเปลี่ยนสายได้ในชานชาลาเดียวกัน หรือเดินไม่กี่สิบเมตร ไม่จำเป็นต้องออกแล้วเข้าใหม่ ก็สามารถเปลี่ยนขวนได้แล้ว แถมยังสามารถคำนวณเวลาได้แบบไม่ต้องใช้ดวง เชื่อมกับรถเมล์ รถแทรมและเฟอร์รีได้ ทุกระบบเขาต่อกันได้สนิทจริงๆ

การที่ผมจะนั่งเลยป้ายในวันนี้ เลยทำให้ผมทำความเข้าใจการเดินทางในเมืองใหญ่ผ่าน MTR ได้เก่งขึ้น หลังจากนั้นผมก็เดินทางโดยไม่หลงอีกแล้ว

ตื๊ด ตื๊ด ตื๊ด ตื๊ด เสียงสัญญานไฟแดงเป็นอีกหนึ่งสัญญานเด่นของฮ่องกง เสียงมันกระตุ้นให้เราต้องเคลื่อนไหวอยู่ตลอด พอมาที่นี่แล้วทำให้ผมรู้สึกว่าสีแดงไม่ใช่สิ่งที่ทำให้ผมต้องหยุด มันเป็นสีที่แสดงออกถึงความรวดเร็วด้วยซ้ำ นอกจากนี้ผมยังเห็นสีแดงวิ่งอยู่รอบเมือง 

เริ่มจากแท็กซี่สีแดงที่ผมเห็นบ่อยที่สุด เจ้าตัวนี้คอยให้บริการทั่วฮ่องกงและเกาลูน เรียกง่าย ไปไหนก็สะดวก

แดงต่อมาคือ MTR สายสีแดง หรือ Tsuen Wan Line  MTR เป็นรถไฟฟ้าใต้ดินสายหลักที่คอยพาผู้คนจากเขตที่พักสู่ใจกลางเมืองได้ง่ายๆ

และอย่างสุดท้ายสีแดงที่คลาสสิกที่สุด รถแทรมสีแดง รถรางสองชั้นที่วิ่งผ่านย่านการค้าและย่านเมืองเก่า เป็นเฉดสีแดงที่ราคาเพียง 3 HKD ก็สามารถพาคุณไปได้ทุกป้าย เหมือนช่วยย้ำเตือนว่าเมืองนี้ไม่ได้เร็วจนเกินไป มันช้าได้ถ้าคุณเลือก

รถแทรม หรือรถรางสองชั้นแบบเดียวกับอังกฤษ เป็นอีกหนึ่งสิ่งที่บ่งบอกว่าที่นี่นั้นโคตรเก่าแต่เก๋า อีกหนึ่งสิ่งที่สื่อถึงพื้นที่คาบเกี่ยวระหว่างจีนและอังกฤษ ด้วยโครงสร้างอาณานิคมแบบตะวันตกที่ก่อตั้งในช่วงที่ฮ่องกงยังอยู่ภายใต้การปกครองของอังกฤษ เลยมีการเกิดขึ้นของรางถาวร มีระบบไฟฟ้า และมีรถแทรมที่ค่าโดยสารเข้าถึงได้ 

หลังการคืนฮ่องกงให้จีน ในปี 1997 ระบบรถแทรม ยังคงถูกใช้งานต่อโดยไม่มีการรื้อถอนหรือเปลี่ยนบทบาท รถแทรมเลยเป็นสิ่งที่คนฮ่องกงคุ้นเคยและรองรับประชากรที่หนาแน่นได้

ใกล้วันสุดท้ายผมเดินไปในย่านเมืองเก่ามากขึ้น โดยเฉพาะย่าน Kennedy Town ไปจนถึง Sheung Wan ย่านเก่าเหล่านี้ทำเอาผมถ่ายรูปเพลินเลย

สีแดงเมืองเก่าฮ่องกง คงเป็นเฉดสีแดงที่ผมชอบที่สุด เฉดแดงที่ไม่ตะวันตก ไม่ตะวันออก เป็นสีแดงเข้มที่คอนทราสต์ เรียบง่าย คลาสสิกและผ่านมาเวลามาพอสมควร 

ย่านเก่าของฮ่องกงฝั่งตะวันตกเป็นย่านของวิถีชีวิตล้วนๆ นอกจากเสียงติ๊ง ติ๊ง ของรถแทรมแล้วยังมีเสียงของความสงบหายใจอยู่ 

วัยชรายังออกมาเดินเล่นริมอ่าว ดูเมือง ออกกำลังกาย และปิกนิกในสวนสาธารณะ วัยรุ่นยังมาเดินเล่นตามตรอกซอกซอย ถ่ายรูปเล่นในคาเฟย่านเมืองเก่า ร้านขายของมือสองยังคงซ่อนความแอนะล็อกไว้ คนยังแจกหนังสือพิมพ์ ตู้โทรศัพท์ก็ยังใช้ได้ ร้านขายของชำที่ขายมาตั้งแต่รุ่นพ่อยังคงดำเนินกิจการไปอย่างเงียบๆ รวมถึงต้นไทรที่ผมเดินผ่านก่อนจะมาถ่ายโฟโต้สปอตของฮ่องกงนี้ด้วย

เมืองนี้แอนะล็อกกว่าที่ผมคิดไว้เสียอีก

ระหว่างเดินผ่านย่านเก่า มีบทสนทนาของผมกับบก. ในเรื่องความเหงาเกิดขึ้น ในฮ่องกงบางย่านคึกคักต่างกันไป ย่านเก่านี้ถึงจะพลุกพล่านบ้างเป็นปกติ แต่ผมกลับรู้สึกเหงาขึ้นมาทันใด อาการชนิดนี้คงเป็นเพื่อนสนิทของผมไปแล้วจริงๆ มาคิดดูอาการเหงา ไม่ได้เกิดจากการคิดถึงหรืออยากมีความรักเชิงลึกขนาดนั้น แต่มนุษย์มันต้องการสิ่งที่ไม่อาจคว้ามาได้อยู่แล้วไม่ใช่หรือ

คุณเคยมีความรู้สึกแบบนี้ไหม 

ความรู้สึกที่อยู่ท่ามกลางผู้คนมากมาย แต่ไม่มีใครเข้าใจเราเลยสักคน

อยู่คนเดียวอาจไม่เหงา แต่อยู่ท่ามกลางผู้คนกลับเหงาขึ้นมาได้ 

ฮ่องกงเป็นแบบนั้น

สีแดงในวันนี้จึงเป็นสีที่ดึงผมออกมาจากภวังค์เหงาหลังจากสติหลุดและปล่อยให้มันครอบงำไปชั่วขณะ เป็นสีที่ทำให้เมืองมีชีวิตมากขึ้น กระตุ้นให้ทำอะไรสักอย่าง คอยกำหนดจุดโฟกัสให้คนออกไปใช้ชีวิต และทำให้เมืองดู Emotional มากขึ้นแม้ชีวิตจริงจะไม่

แต่เมืองก็คือเมือง ทุกเมืองจะเชื่อมความเป็นมนุษย์ ความรัก ความอยาก ความทรงจำเสมอไว้ด้วยกันเสมอ ย่านเมืองเก่าฮ่องกงยังพาผมไปผมกับ สีแดงของตลาดสดชุมชน สีแดงของแหล่งอาหารท้องถิ่น ราคาย่อมเยา เป็นเหมือนตลาดที่พวกเขาพบปะกันตั้งแต่เช้าถึงเย็น เป็นพื้นที่ให้คนมาเลือกวัตถุดิบที่สดใหม่ ทั้งตลาดแห้ง ตลาดเปียก ไม่ต่างจากไทยเลย

ผมไม่ได้ปรับตัวในการมาเมืองนี้สักเท่าไหร่ เพราะลำพังแค่ภาษาอังกฤษที่ผิดแกรมม่าของผม ก็ทำให้คนฮ่องกงเข้าใจแล้ว ผมพึ่งเข้าใจว่าภาษาเป็นแค่ตัวกลางในการสื่อสารก็วันนี้

ด้วยความที่ค่านิยมตะวันออกและตะวันตกถูกผสมกันในสีแดงนี้มาตั้งแต่สมัยอาณานิคม วิธีคิด ชีวิต และวัฒนธรรมของฮ่องกงจึงมีความผสมผสานและเข้าถึงได้ง่าย

ผมอ่านจีนไม่ออกเลยสักคำ ถ้าให้พูดก็พูดได้แค่ต้าชั่ว ต้าชั่ว ปู่เหย้าหลาย ตอนแรกคิดว่าคงไม่มีใครเข้าใจผมขนาดนั้นหรอก แต่กลับกันคนที่นี่พูดคุยกับผมด้วยความใจเย็นซะเหลือเกิน 

เดินทั่วเมืองจนเหนื่อยขอมาแวะกินร้านบะหมี่ที่มีป้ายสีแดง ย่าน Sheung Wan ซึ่งแน่นอนว่าผมอ่านไม่ออก รู้แค่ว่าเป็นร้านบะหมี่ที่ได้ได้มิชลิน ไม่มีในโลเคชัน เป็นเหมือนร้านท้องถิ่นในย่านเก่าที่ผมชอบแวะกับคนในออฟฟิศ a day ย่านตลอดน้อยเป๊ะ

ความจริงร้านนี้เป็นร้านบะหมี่ดั้งเดิมที่ส่งต่อสูตรจากรุ่นสู่รุ่น เป็นร้านเส้นตระกูลหมี่กี่ ร้านหมี่กระจกใส มีครัวด้านใน มองไปเห็นเส้น ใช้ชามตราไก่และที่สำคัญต้องใช้ Cash Only เป็นสัญญานบอกผมว่านี่แหละร้านโลคัลที่ผมตามหา

ผมสั่งเมนูบะหมี่ปลา ส่วนบก. สั่งบะหมี่เนื้อ เราพูดคุยสารพัดเรื่องฮ่องกง ยังดีที่บก. ผู้ร่วมทริปของผมสื่อสารภาษาจีนได้ เพราะร้านนี้เป็นภาษาจีนล้วนเลยค่อนข้างยากสำหรับผม

แต่ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น ผมตัดสินใจใช้ภาษาอังกฤษที่เรียนมา ชวนคุณป้าที่นั่งเช็ดจาน และเป็นแคชเชียร์ในคนเดียวกันตรงหน้าร้านคุยเรื่องทั่วไป ด้วยความที่โต๊ะเราอยู่ใกล้กันเราเลยมีโอกาสคุย คุณป้าเข้าใจภาษาของผมเพราะเป็นคนสิงคโปร์ แต่ย้ายมาอยู่ฮ่องกงได้หลายปี แถมยังทักผมว่าสำเนียงของผมแค่ฟังก็รู้เลยว่าเป็นคนไทย แม้หน้าตาจะดูจีนก็ตาม ทำผมยิ้มแป้นเลย

ผมเดินทั่วเมืองจนหมดเวลาของฮ่องกงแล้ว ระยะเวลาเพียง 4 วัน ทำให้ผมรู้จักเมืองนี้มากขึ้นอีกหน่อย ไม่รู้ว่าพวกคุณเป็นเหมือนกันไหม แต่ทุกครั้งที่ผมออกเดินทาง บางคำถามมันก็ตอบผมโดยไม่รู้ตัว ผมจะไม่เชื่อคำนี้เลยถ้าผมไม่ออกเดินทางด้วยตัวเอง 

เมืองนี้อาจเป็นเมืองที่ดูไม่ค่อยมีอะไร แต่พอเราได้เข้าไปใกล้ๆ มองมันด้วยตา สัมผัสมันด้วยใจ ตกหลุมรักอะไรมันสักอย่าง มันก็มีเสน่ห์เหมือนกัน ฮ่องกงเป็นแบบนั้นสำหรับผมอยู่เสมอ

คลาสสิกแต่เรียบง่าย วุ่นวายแต่ไม่หวือหวา สถานที่แห่งนี้เคยเป็นภาพในฝันของผมมานานแสนนาน มันเปิดโอกาสให้ผมได้เดินทางแม้จะไม่รู้จุดหมาย ได้เขียนบันทึกเรื่องสนุกไปพร้อมกับมัน ได้มีความสุขกับสิ่งที่ได้สำรวจและเจอตรงหน้า 

ตอนนี้ผมรู้สึกเหมือนตัวเองได้เป็นนักเดินทางที่เอาเรื่องราวของตัวเองมาเขียนหนังสือแบบที่ผมอ่านตอนเด็ก เด็กที่เล่นของเล่นแอนะล็อก เด็กที่ชอบอ่านหนังสือเดินทาง และเด็กที่กำลังเดินตามทางเพื่อค้นหาความฝันของตัวเอง

การเอาตัวเองออกมาในมุมใหม่ๆ ของโลกก็ทำให้เราได้ค้บพบอะไรสักอย่างเยอะเหมือนกัน การค้นพบ สีแดงเฉดฮ่องกงมันจึงรวมสองโลกไว้ในความเป็นตัวเองของผมเช่นกัน โลกของประวัติศาสตร์ทั้งออกตก และโลกของผมที่ตกหลุมรักความธรรมดาของเมืองนี้

เป็นอีกครั้งที่ผมได้มาในสถานที่ใหม่ๆ และตกหลุมรัก

เป็นอีกครั้งที่ผมเลือกเดินทางตามความสงสัยและปล่อยให้ตัวเองได้รู้

เป็นอีกครั้งที่ผมดูจะโตขึ้นเล็กน้อย

อ่านกันจนจบเลยสินะ อ่านมาถึงตรงนี้ 

คุณผู้อ่านกำลังมองเห็นสิ่งเดียวกันกับผมอยู่หรือเปล่า

สิ่งที่ทำให้เราเป็นอิสระ 

และจะตกหลุมรักได้ไม่รู้กี่ครั้ง

The post Red Things Hong Kong สำรวจฮ่องกงเมืองอิสระ ผ่านสัญญะของเฉดสีแดง appeared first on a day magazine.