หลังจากการเปิดตัวไลน์อัปอย่างยิ่งใหญ่ของ Netflix หนึ่งในซีรีส์ที่มาแรงแบบไม่พึ่งสิ่งศักดิ์สิทธิ์ สำหรับเรา คือ ทนายปีศาจ The Evil Lawyer เรื่องราวดราม่าบนชั้นศาลเรื่องแรกของ Netflix ประเทศไทย พอดูจบแล้วก็อยากหัวเราะดังๆ แล้วอุทานว่า เมืองไทยพังแน่

See Saw Scene ครั้งนี้เรารวบรวมความรู้สึกหลังการรับชม พาผู้อ่านไปสำรวจงานศิลปะที่ซ่อนไว้ในซีรีส์เรื่องนี้ บวกกับบทสัมภาษณ์ของทีมผู้กำกับและนักแสดงอย่าง รฐา โพธิ์งาม, ณัฏฐ์ กิจจริต, ณฐพล บุญประกอบ และจักริน เทพวงค์ นอกจากในเรื่องที่เราจะได้เห็นการปะทะกันของเหล่าทนาย โจทก์ และจำเลยผ่านชั้นศาลแล้ว การพูดคุยกันในเรื่องพื้นที่สีเทา และช่องโหว่ของกระบวนการยุติธรรมคงเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่ซีรีส์เล่าได้น่าสนใจที่สุด เรามาดูกันว่ากว่าจะมาเป็นซีรีส์ที่ดุเดือดขนาดนี้เรื่องราวมันเป็นยังไง และมีงานอาร์ตชิ้นไหนที่เราตั้งคำถามแล้วได้คำตอบอะไรกลับมาบ้าง

เนื้อหาภายในบทความมีการสปอยล์เรื่อง ฉาก บท และเบื้องหลังในซีรีส์

บทที่กล้าเล่น กล้าลอง กับอำนาจที่ไม่ใช่ทั้งขาวและดำ

ถ้าความจริงเป็นสิ่งไม่ตาย คำนี้คงไม่มีความหมายกับทนายผู้นี้ เนื้อหา 8 ตอน ทำให้เราใช้เวลาดูรวดเดียวจนจบได้ไม่ยาก แต่ละตอนใช้คำนำหน้าว่า ‘คำ’ หรือถ้อยคำในกระบวนการยุติธรรม คำกล่าวหา คำให้การ คำสารภาพ คำสาบาน คำปฏิเสธ คำลวง คำแถลง และคำพิพากษา สะท้อนวงจรห้องพิจารณาคดีอาญา ไทม์ไลน์การสู้คดีในชั้นศาล จากเริ่มต้นสู่กระบวนการ  และจบที่ศาลให้คำตัดสิน

วินาทีแรกที่กดเข้าดูไปดูหนังสักเรื่องนั้นสำคัญที่สุด ภาพของศาลอาญา การต่อสู้คดีฆาตกรรมอำพรางเด็กเพื่อทำไสยศาสตร์ ธุรกิจการค้ากุมารเข้ามาทักทายเราเป็นคดีแรก บทเรียนเรื่องสภาพบุคคลที่นักเรียนกฎหมายทุกคนได้เรียนตั้งแต่เทอมแรก ได้เอาออกมาเปิด Episode พฤติกรรมโหดเหี้ยมของหมอผีที่อมพระมาพูดว่าตนไม่ได้เป็นคนขโมยศพเด็กไปทำเป็นลูกกรอก หลายข้อหาทำเราลุ้นแบบใจจดใจจ่อ ไม่รู้จะใช้คำไหนดี ระหว่างสงสาร หดหู่ ทรมาน หรือสลด กับการสูญเสียทารกแรกเกิดไปของแม่ผู้เป็นฝ่ายโจทก์

ทันใดนั้นก็มีทนายความหญิงปรุงแซ่บผู้หนึ่ง ผมสีน้ำตาลประกายทอง ผมหยักศกเป็นเอกลักษณ์ ท่าทางดูทะมัดทะแมง เข้ามาตีความรูปคดีในลักษณะที่ผิดเพี้ยนออกไป วิธีการต่อสู้ในชั้นศาลของเธอมักจะมองรูปคดีในแบบที่ต่างจากความเป็นจริง มีข้อมูลอ้างอิงที่ฉีกออกไป และปลอมแปลงความจริงเพื่อให้ฝ่ายโจทก์ยกฟ้อง ยอมความ จนชนะผลพิพากษาคดีในที่สุด

ทีมผู้กำกับ ไก่-ณฐพล บุญประกอบ และ แซม-จักริน เทพวงค์ พูดถึงความท้าทายของการทำงานว่าส่วนใหญ่จะอยู่ที่การย่อยไดอะลอกเป็นหน้าๆ ออกมายังไงให้คนเข้าใจง่าย และความกล้าของการนำเสนอกระบวนการทางกฎหมายของไทย ภาษาของทนายที่ต้องหาวิธีนำเสนอออกไปให้ดีที่สุด ไดอะลอกของการพิจารณาความที่ดูน่าเบื่อ บทพูดถูกตัดสลับกับเหตุการณ์จริงที่ถูกสร้างขึ้นและบิดเบือนไป ผู้ชมสามารถวิเคราะห์ได้ว่าจริงหรือเท็จ ผู้ชมจะรู้ได้ว่าคำพูดในศาลนี้จัดวางความหมายใหม่ใช่หรือไม่ ซึ่งคดีส่วนใหญ่มักจะเป็นคดีที่ไม่มีข้อสรุปอย่างแท้จริงในสังคม

ระยะเวลาการเขียนบทใช้เวลาทั้งหมด 7 ปีจากบทภาพยนตร์สู่ซีรีส์ ที่สะท้อนความบิดเบี้ยวในสังคมไทย เรื่องราวเริ่มต้นจากการที่ผู้กำกับร่วมและโปรดิวเซอร์เคยโดนคดีอาญา และเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมพร้อมกัน ระหว่างนั้นผู้กำกับร่วมก็ได้ไปเจอทนายที่เก่งคนหนึ่ง ที่ทำคดีอาญาให้กับอาชญากร เขาทำให้สิ่งที่ดูรอดยากกลับกลายเป็นทางรอดได้ หลังจากได้แชร์มุมมองซึ่งกันและกัน สู่การศึกษาเพิ่มเติม เรียนรู้ธรรมชาติและศีลธรรมของอาชีพนี้

ด้วยความที่ไม่ได้เรียนนิติศาสตร์จึงทำให้ทั้งคู่เกิดคำถามมากมายทุกอย่างเกิดจากการพบเจอคนในกระบวนการยุติธรรม รวมถึงเหยื่อ ด้วยความเชื่อของคนเขียนบทสู่เรื่องราวที่เชื่อมต่อกันเป็นเส้นเรื่องที่เข้มข้นจนหยดสุดท้าย

หากใครยังไม่ได้ดู เราอยากอธิบายเรื่องย่อคร่าวๆ ซีรีส์เริ่มต้นด้วยข่าวใหญ่ลูกผู้พิพากษาเบอร์ใหญ่กลายเป็นฆาตกร คดีฆ่าลูกบิ๊กตำรวจ เมฆตัวแทนของทนายคนดี ผู้ยึดมั่นความจริงในระบบสีเทา ได้รับเคสคดีอาญาที่ฝ่ายโจทก์ฟ้องว่าเป็นเจ้าของโรงงานทำโรงงานขยะของตัวเองไฟไหม้ ทั้งๆ ที่จำเลยเป็นแค่ยาม ระหว่างนั้นก็มีการเข้าใจผิดกันเรื่องความสัมพันธ์กับอัง ลูกสาวของหมออัจฉรา ผู้ช่วยหาเสียงพรรครวมไทย ผู้เคยเป็นทนายเก่าด้วยกันที่เลิกราและห่างกันหลังจากฝ่ายหญิงไปงานเลี้ยงบนเรือของพรรคตน เหตุการณ์มันคุ้นๆ เหมือนข่าวดังในโซเชียลของคนไทย หลักฐานชี้ชัดว่าเรื่องราวทั้งหมดมาจากเรื่องชู้สาว ชีวิตเมฆพลิกผัน ทันใดนั้นเองก็มีทนายสาวใส่สูท เดินมายื่นทางรอดเดียวที่จะพิสูจน์ความบริสุทธิ์กับเมฆ เธอผู้นั้นคือจิตตรี ทนายปีศาจ ในวินาทีสุดท้ายทนายหนุ่มคนดี ก็ต้องพึ่งเจ้าแม่ทนายสีเทาจนได้

ญาญ่าญิ๋ง พูดถึงความเป็นปีศาจในตัวละครจิตตรีว่า

“ถ้าพูดตามหลักธรรม มนุษย์เรามักยึดหลักตามศีลห้า อย่างตัวเราก็ไหว้พระ สวดมนต์เป็นประจำ แต่การเป็นคนที่ไม่ได้นับถือศีลธรรมอะไรในชีวิตแล้วยึดตัวเองเป็นหลัก มันต้องกระด้างแค่ไหน คนแบบนี้มันห่างไกลจากความเป็นคนนะ”

“คนเราทุกคนไม่ใช่เกิดมาแล้วอยากเป็นคนไม่ดีหรอก เขาอาจจะเจอเรื่องเลวๆ ในชีวิต แล้วชินชากับการทำความดีมากกว่า แต่ก็ต้องดูนะ ว่าอะไรเป็นสิ่งที่ทำให้เขาเทิร์นเป็นปีศาจ เขาไปเจออะไรมา ชุดความคิด ข้อมูลต่างๆ ในเรื่อง เลยทำให้เขาแข็งแรง เห็นถึงความเป็นปีศาจกับความเป็นมนุษย์”

ทุกคนมีความปีศาจของตัวเอง เพียงแต่รอวันเวลาที่จะใช้วิธีใจร้ายออกมาแบบไหน ทนายปีศาจ คือคนหนึ่งที่ไม่ได้เดินตามกฎตามเกณฑ์ วิธีการปีศาจของจิตตรี ที่ยึดถือผลประโยชน์ตน ใช้กลอุบายต้อนเหยื่อให้จนมุม จนชนะคดี วิธีการเหล่านี้มันเกินพื้นฐานศีลห้า และหลักธรรมไปมาก 

นี่จึงเป็นวิธีที่ทำให้เห็นความเป็นปีศาจอย่างชัดเจน 

แต่ฝ่ายที่ใช้วิธีปีศาจก็คงไม่ได้มีแค่ฝ่ายเดียวหรอก จริงไหม ?

งานดีไซน์ที่ทำการบ้านกันอย่างหนัก

เราเชื่อว่าเรื่องนี้เป็นซีรีส์ที่ทุกฝ่ายทำงานอย่างหนักโดยเฉพาะฝ่ายอาร์ต งานคราฟต์ที่มีชื่อว่า ‘ทนายปีศาจ’ ซ่อนสัญญะไว้มากมาย ฉากที่ดูอึมครึม สีหม่นเข้มอย่างสีน้ำเงิน เขียว และน้ำตาล ทำให้เนื้อเรื่องดราม่าหนักแน่นขึ้น ลำดับภาพที่ดูเป็นขั้นตอนและประติดประต่อกันอย่างรวดเร็ว มุมกล้องและเทคนิคการตัดต่อที่ทำให้ซีรีส์มีไดนามิกที่เร็วและร้อนแรงพอๆ กับเหตุการณ์บ้านเมืองสมัยนี้

มุมมองของคนที่เห็นภาพอาจจะไม่ใช่เรื่องจริงทั้งหมด การวางบล็อกกิงที่ดูใหญ่ การรับส่งบทบาทที่ดุเดือดเพื่อสร้างมิติต่างๆ วาร์ปจากห้องหนึ่งไปสู่อีกห้องหนึ่งแล้วจะต้องกลับมาที่ห้องเดิมอีก ดีไซน์เหล่านี้อยู่ระหว่างความสมจริงที่ดราม่าและเข้มข้นทางไดอะลอก เมจิกโมเมนต์ที่ดึงคนดูจนอยู่หมัด

ความแนบเนียนและน้ำหนักของเรื่องเป็นสิ่งที่ผู้กำกับให้ความสำคัญเป็นอย่างมาก ทำให้ผู้ชมอย่างเราเห็นภาพตามฝั่งทนาย เรื่องราวของแรงงานข้ามชาติ และภาษาของกฎหมายที่เข้าใจยาก ถูกเล่าอย่างตรงไปตรงมา เห็นฝ่ายโจทก์ ฝ่ายจำเลย ฝ่ายถูก ฝ่ายผิด สู้กันอย่างชัดเจน ทำให้รสชาติทุกอย่างมันกลมกล่อม ทำเราอึ้งไปหลายครั้งเพราะได้เห็น Insight มากมายใต้รากกระบวนการยุติธรรม จนเลิกพยายามในการจับผิดไปเลย

นอกจากนี้ ยังมีงานดีไซน์ที่หลายๆ คนอาจจะไม่ทันสังเกตอย่าง ไทเทิลทนายปีศาจ แต่ละตอนจะมีแพตเทิร์นที่ไม่เหมือนกัน ดีไซน์มาจากน้ำที่กระจัดกระจาย แล้วค่อยถูกดูดกลับมาเป็นคำว่าทนายปีศาจ ผู้กำกับได้ทดลองวิทยาศาสตร์ การฉีดน้ำใส่หมึก แล้ว Inverse สีจากขาวเป็นดำ บวกกับการออกแบบเสียง ทำให้สัญญะเป็นดั่งกระบวนการยุติธรรม ทนายมีหน้าที่ในการรวบรวมเส้นเรื่องไปโน้มน้าวใจศาล โน้มน้าวใจคนดู ความจริงตรงหน้าที่วุ่นวายสะเปะสะปะ สู่เนื้อหาที่ประชาชนเข้าใจพร้อมกัน

โปสเตอร์การโปรโมตซีรีส์ที่มีความเข้มของเฉดสีเทาไม่เท่ากัน เข้มมาก เข้มน้อยแล้วแต่ตัวละคร ไม่มีตัวละครใดสีขาวล้วน หรือดำสนิท ทุกคนต่างมีรอยเปื้อนติดตัว

งานโปรโมตสร้างดิสเพลย์ Mockup ที่ฟาดด้วยประเด็นร้อน และค่อยๆ ตั้งคำถามเกี่ยวกับความเป็นคนในระบบที่บิดเบี้ยวจนไม่เหลือรูปทรงอย่างเยือกเย็น งานศิลปะทั้งหมด ทีมคิดจากเมล็ดพันธุ์ศาลอาญาเป็นหลัก ฉากแต่ละฉากดูร่วมสมัย ไม่เก่าและใหม่จนเกินไป พันธุ์ทาง อาร์ตเวิร์ค ทีมโปรดักต์ชันดีไซน์หลัก ทำให้เราเชื่อว่าบ้านแต่ละหลัง ตรอก ตึกแถว โรงงานประมง มีที่มาที่ไปอย่างน่าขนลุก

โลเคชันส่วนใหญ่ถ่ายในกรุงเทพฯ ซึ่งเป็นโลเคชันจริงเกือบหมด ออฟฟิศของจิตตรีตรงแฟลตตลาดน้อย เป็นตึกแถวที่ได้รับการออกแบบใหม่ทั้งหมด ชุมชนสลัมที่พระขโนง ชุมชนประมงแถวสมุทรปราการ ส่วนต่างจังหวัดเป็นหมู่บ้านเขมรที่กาญจนบุรี มีนบุรี สนามกอล์ฟ เรือ หรือวัด เป็นโลเคชันจริง สถาปัตยกรรมมีดีเทลซ่อนเยอะแยะอย่างบ้านของบิ๊กอนันต์ ที่รับบทโดยกบ ทรงสิทธิ์ ผู้เคยรับบทเป็น ประเสริฐ จิระอนันต์ จากเรื่องเลือดข้นคนจาง เป็นหลังเดียวกัน

โลเคชันศาลอาญา มีการถ่ายทั้งศาลจริงและศาลสร้าง ด้วยข้อจำกัดเรื่องเวลาทำให้ไม่สามารถถ่ายศาลจริงได้ทั้งหมด ห้องพิจารณาคดีในศาลอาญาถูกก๊อปปี้ออกมาเพื่อที่จะควบคุมการถ่ายทำได้ มีการปรับดีเทลให้สวยงาม เห็นภาพศาลไทยแบบตะโกน

เรื่องราวในศาลที่พูดถึงความเป็นความตายของคน พองานอาร์ตทำถึง ตัวละครทำถึง ทุกอย่างเลยดูสมจริง 

คอสตูมกับดีเทลเล็กๆ ที่อยากให้กลับมาดูซ้ำ

จิตตรีที่ไม่ใช่ทนายธรรมดาแต่เป็นทนายที่มีความขบถในวงการทนาย วิสาข์ คงคา Costume Designer ได้ออกแบบสไตล์การแต่งตัวของตัวละครให้มีความวินเทจ ร่วมสมัยแต่ไม่ตกยุค การใส่ส้นสูง กระโปรงสั้น แฟชั่นยุค 80 ที่จัดจ้านด้วยคอนเซปต์ มีเทสที่เข้ากันได้กับสถาบันศาลอาญา และสไตล์ที่บ่งบอกถึงความมีอำนาจอย่างชัดเจน ทนายสาวทรงผมหยักศกสีน้ำตาล สวมต่างหูห่วงสีทอง สไตล์เสื้อผ้าที่มีการใช้ผ้าเดนิม ลายผ้าทวีด ผ้าที่มีเท็กซ์เจอร์กับการสวมทับสูทที่ไม่ได้ทางการจนเกินไป ทำให้ทนายผู้นี้ดูแซ่บซี้ดไม่เหมือนใคร

อย่างเมฆกับสไตล์การแต่งตัวแบบหนุ่มออฟฟิศ แสดงถึงผู้ชายธรรมดาทั่วไป ไม่ได้ใส่ใจกับการแต่งตัว สวมแว่นตาอันเดิม เมกอัปสีผิวที่ไม่สม่ำเสมอ ตั้งแต่เลิกกับแฟนและมรสุมรูปคดีถาโถม ทำให้เราเห็นได้ชัดว่าเมฆเป็นเหมือนคนธรรมดาที่ไม่ได้ใส่ใจตัวเองสักเท่าไหร่

แก๊งสัตว์น้ำ และป้าหน่อย สายซัปพอร์ตที่มีความมิกซ์แอนด์ไม่แมตช์แบบในชีวิตจริง เป็นสีสันที่โดดเด้งมาก เสื้อ Baby Tee Jersey ยีนส์ขาม้า แว่นตาแฟชั่น แสดงถึงช่วงวัยซ่า มีความมาเฟีย หัวโจก ดูเหมือนไม่ได้ใส่ใจเรื่องแฟชั่นแต่เป็นลวดลายที่มองออกมาแล้วทุกคนเป็นตัวเอง

สมัยก่อนชุดทนายจะมีความเหมือนกัน แต่หลังจาก 1 เมษายน 2569 ที่มีประกาศเปลี่ยนชุดครุยของพนักงายอัยการ ชุดคลุมทนายกับชุดผู้พิพากษาเลยมีความต่างกัน ผู้พิพากษาจะต้องเป็นครุยดำทั้งตัว ไม่มีป้ายหรือแถบพาดตรงบ่า เน้นความเรียบเพื่อให้สมกับบทบาทผู้ถือความยุติธรรมที่เป็นกลาง อัยการเป็นชุดครุยสีดำขลิบส้ม ส่วนชุดทนายจะมีคล้ายจะมีป้ายหรือแถบผ้าพื้นขาวลายทองพาดบ่าซ้ายเสมอ แต่ละชุดก็จะมีระเบียบและวิธีการเดิมของมัน ส่วนชุดราชการ ชุดออกงานสังคม และชาวบ้านธรรมดา ที่เป็นธรรมชาติที่แทบไม่ต้องตีความอะไรเยอะ ธนัญพรรธน์ ศรีสงวนและทีมได้ทำการบ้านมาอย่างดี ชนชั้นที่ต่างกันด้วยไลฟ์สไตล์ของตัวบุคคล ทำให้เราเห็นงานศิลปะที่เนียนไปกับสถานที่ ไม่มีการแปะป้ายแต่ละอาชีพ

เมกอัปตัวละครที่ไม่ได้เป๊ะ รอยกระ สิว รอยฝ้า สีผิวที่ไม่สม่ำเสมอ และผ่านโลกมาพอสมควร ทำให้เราเห็นว่าพวกเขามีตัวตน เป็นมนุษย์ที่สามารถพบเจอได้ทั่วไป เชื่อว่างานอาร์ตเล็กๆ เหล่านี้จะทำให้การดูซีรีส์สนุกขึ้น ลึกขึ้น ในทุกครั้งที่วนกลับมาดูซ้ำ

ตัวละครหลายเลเยอร์ในสังคม

ใครที่ดูแล้วจะรู้ว่าบทแคสต์เรื่องนี้โหดมาก

นักแสดงหน้าเก่า หน้าใหม่ ทั้งคนที่ไม่เคยเล่นหนังมาก่อนหลายคนตีบทแตก อย่างหญิง รฐา นี่เป็นครั้งแรกที่เขารับบทนักแสดงนำ เรามองว่าสิ่งที่ตัวละครทำได้ดีที่สุด คือแววตา การแสดงอารมณ์ สายตาทุกคู่ในเรื่องกระทบจิตคนดู และสร้างมวลอารมณ์เป็นอย่างมาก ตัวละครทำให้เราเชื่ออย่างสนิทใจว่าเขาเป็นคนนั้น และมีพื้นเพอย่างไร

อย่างประเด็นที่อ่อนไหวสำหรับผู้หญิง คดีน้องปุ้ย หรือแม่พลอย พลอย ศิริอุดมเศรษฐ ที่ถูกล่วงละเมิดทางเพศ ทำให้เห็นว่าช่องโหว่ของศาลไทย ไม่ใช่พื้นที่ปลอดภัยสำหรับเหยื่อจริงๆ ประเด็นที่อ่อนไหวนี้สร้างบาดแผลในใจทุกฝ่าย มีเหยื่อหลายคนต้องจบชีวิตตัวเองลงเพราะคำตัดสิน คงต้องย้อนไปชื่นชมทีมแคสติงอีก ว่าตัวละครสามารถรองรับอารมณ์ทุกอย่างได้เยี่ยมยอด หญิงรฐาก็ได้บอกว่าคดีนี้เหมือนตัวเองถูกบุกรุกพื้นที่ความเป็นผู้หญิงในการแสดงความรู้สึก เขาต้องใช้สติอย่างมากในการเล่นบทนี้ เพียงตัวละครปุ้ยเดินเข้ามาในศาล จิตตรีก็คงสั่นไหวและกดดันไม่ต่างกัน

ความเป็นครอบครัวของออฟฟิศทนายจิตตรี เป็นซีนที่หญิงรฐาชอบที่สุด กล่าวคือสิ่งที่จิตตรีขาด นั่นคือความรักเช่นกัน พอตัวละครได้อยู่ด้วยกันในออฟฟิศ ได้มีเวลาพูดคุย มันเลยเป็นเอเนอร์จีดีๆ ที่ส่งถึงคนดู

ตัวละครอัง ลูกหมออัจฉรา อีกหนึ่งตัวละครที่ผู้กำกับอย่างไก่ ณฐพลชอบ หญิงสาวที่ยืนหลังตรงกับอุดมการณ์ การสู้เพื่อการแลกมาของชีวิตคนที่จะจดจำไปจนตาย การเข้าใจทุกอย่างแต่กลืนไม่ลง ซีนหนึ่งที่อยากชื่นชมคือซีนปาดน้ำตาของอัง เราเห็นความอ่อนโยนแต่แข็งแกร่ง ความไม่สนโลกแต่ความจริงแม่งแคร์ทุกฝ่ายจนอยากกราบหัวใจ

“กลัวไหม กับการทำงานคราฟต์ชิ้นปีศาจ” เราถาม ผู้กำกับกล่าวอย่างมั่นในว่า “ผมไม่กลัวนะครับเราทำถูกต้องตามกระบวนผลิตทุกอย่าง พวกเราตั้งใจ การผลักประเด็นทางการเมืองเป็นการตั้งคำถามให้กับสังคมว่านอกเหนือจากความสนุกสนาน สิ่งที่สอดแทรกคือยาขมของคำถามล้วนๆ ในเมื่อเป้าหมายชัดเจนก็ไม่จำเป็นที่จะต้องกลัวอะไร สุดท้ายถ้าคนดูจะมีการต่อยอดบทสนทนาอย่างไร ก็ถือว่าเป็นกำไรของคนทำงาน”

คดีทั้งหมดเกิดจากความสนใจของทีมเขียนบทล้วนๆ การได้สำรวจเรื่องราวเล็กๆ ระหว่างทาง พอทุกทีมเห็นภาพตรงกันว่าสิ่งนี้คือเรื่องเล่าที่อยากสื่อสาร ทนายปีศาจ เลยเป็นถ้อยคำที่ตรงไปตรงมา และระมัดระวังทุกดีเทลของทีมผู้ผลิต

ประเด็นแรงงานข้ามชาติฝั่งประมง หัวใจของอุตสาหกรรมที่ยังคงถูกละเลย

“ทุกวันนี้แรงงานข้ามชาติเดือดร้อนหนักมาก แต่ประมงนี่หนักสุดเลย เจ็บ ตาย พิการ สูญหาย”

คุณเคยเห็นคนที่หายไป ได้กลับมาใช้ชีวิตเลยสักคนไหม ในซีรีส์พูดถึงกฎหมายประมง ที่ยังอ่อนแอในน่านน้ำสากล มีการถกเถียงกัน เรื่องรัฐบาลกับการปัดตกข้อเสนอที่ช่วยเหลือแรงงานบนเรือ ซึ่งถ้า พ.ร.บ. ไม่ผ่านสักที มันจะเป็นข้อเสนอที่เอื้อต่อการค้ามนุษย์ ซึ่งเรื่องราวทั้งหมดมันผูกโยงกันหมดเลย หญิงสาวพม่า การค้าแรงงาน การทำประมง วิกฤตอุตสาหกรรมประมงไทยช่วงที่ถูกจับตาเรื่อง IUU Fishing (Illegal, Unreported and Unregulated Fishing หรือ การทำประมงผิดกฎหมาย ขาดการรายงาน และไร้การควบคุม)

คนที่หายไปไม่ได้กลับมา คนที่อยู่ต้องดิ้นรนต่อไป แพะรับบาปยอมติดคุกดีกว่าอยู่บนเรือ การสังหารโหดคนบนเรือ การฆ่าคนงานที่เกี่ยวข้องกับคดีเป็นว่าเล่น มาเฉลยตอนท้ายด้วยเรื่องราวของจิตตรี ว่าเธอเองก็เคยโดนระบบยุติธรรมทำให้ครอบครัวตนหายไป แม้วิธีของจิตตรีจะไม่เคยถูกต้องด้วยระบบมันบิดเบี้ยวก็จริง แต่มันทำให้เราเห็นจุดอ่อนของปีศาจผู้นี้ว่ามีความหลังที่มืดมนเช่นกัน พ่อของจิตตรีที่หายตัวไปถูกฆ่า ทำลายหลักฐาน และเขียนในบันทึกรายงานไว้ว่าผู้ต้องหาหลบหนี ดั่งที่เธอปลอมแปลงคดีความไร้ศีลธรรม

คดีแรงงานข้ามชาติทำให้เรารู้ว่า คนเราไม่เคยเท่ากัน มนุษย์จะกดขี่ชนชั้นไม่มีวันสิ้นสุด จุดนี้เป็นจุดที่ซีรีส์ทิ่มแทงคนดูอย่างเราซ้ำๆ พอความจริงถูกเปิดเผย และทุกอย่างไม่ได้ยุติลงด้วยชัยชนะ ผลกรรมคงเป็นสิ่งเดียวที่เราหวังให้ตามทันคนใจต่ำ ไร้ความเป็นมนุษย์พวกนี้

เพลงประกอบซีรีส์ที่ตั้งคำถามกับความไม่เป็นกลางของมนุษย์

“เราโคตรเข้าใจเลยว่าโลกนี้มันทำงานยังไง แต่เรากลืนมันไม่ลงจริงๆ” อังได้กล่าวไว้

ความสนุกปนความเครียดแทบจะระเบิดออกมา แต่ทุกอย่างกลับมาเฉลยในตอนจบ ดนตรีตึงเครียดบรรเลงอย่างเป็นจังหวะ มีการบิดเบือนความจริงจนถึงวินาทีสุดท้าย สิ่งที่ซีรีส์ทิ้งไว้คือความรู้สึกไม่สบายใจ ต่อระบบที่เปิดช่องให้คนฉลาด ใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือได้อย่างมีประสิทธิภาพ

(เพลงดำสนิท ของ Hugo ดังขึ้น)

วินาทีนี้ทำให้เราเข้าใจทุกฝ่ายแบบไม่อยากเข้าใจ 

คนเราเกิดมาเป็นผ้าขาว สะสมรอยยับรอยเปื้อนจนเก่า จนมันเป็นสีเทา จนมันดำสนิท

โลกยังหมุนต่อไป คนเห็นกันไปคนละทิศละทาง สิบคน สิบทาง มีเรื่องเถียงกันไม่มีวันจบสิ้น ระหว่างรอวันนัดฟังคำพิพากษาก่อนเรื่องจะจบ เราเห็นถึงมุมที่มีชีวิตของตัวละครมากขึ้น เซยะออกตามหาพี่สาวตัวเองที่หายไป หมอกรณ์ออกไปบริจาคเงินช่วยเหลือคน อนันต์ทำบุญให้ลูกชายตัวเอง แม่ผู้สูญเสียทารกจากคดีไสยศาสตร์ตั้งท้องเด็กคนใหม่อีกครั้ง รม.สุวัฒน์ คว้ารางวัลคนดีแห่งสยาม หมออัจฉราและอังจับมือกันทำพรรคการเมืองอีกครั้ง แพะรับบาปยังใช้ชีวิตอยู่ในคุก ทนายมะนาวได้รับความหวังในการทำคดีใหม่ ฤทธิ์พ่อของเมฆเกษียณราชการ จิตตรีจับเหรียญคาสิโนและได้นั่งพักหายใจ

วันฟังคำพิพากษามาถึง กล่าวคือ ศาลไม่อาจรับฟังลงโทษจำเลยได้ ศาลจึงยกผลประโยชน์แห่งความสงสัยให้จำเลย เมฆพ้นทุกข้อกล่าวหา ทุกคนก้าวออกจากศาลที่เคารพ เมฆสีครึ้มผลัดเป็นเมฆที่ดูขาวสว่างขึ้นมา แต่ไม่ได้ดูดีใจเลย จากทนายคนดีผู้พิสูจน์หลักฐานด้วยความจริง ตามหาทุกสิ่งเพื่อบอกให้คนอื่นรู้ว่าตนไม่ผิด สู่คำให้การสุดท้ายที่แต่งเรื่องว่าตนเป็นคนผิด กลับรอด เมฆก็เป็นปีศาจ

ระบบยุติธรรมที่ถูกใช้งานโดยมนุษย์ที่เต็มไปด้วยอคติและผลประโยชน์ ไม่มีตอนจบที่ขาวสดเหมือนก้อนเมฆ ไม่ได้มีชัยชนะใดที่สะอาดหมดจด และไม่มีความแค้นไหนที่ถูกกำจัดจนหมดสิ้น คำพิพากษาเป็นเพียงการปิดแฟ้มคดีทางกฎหมายเท่านั้น ส่วนคำถามทางศีลธรรม จะติดค้างอยู่กับคนดูตลอดไป

สิ่งที่คนไทยจะได้ดูต่อไปนี้คงไม่ใช่ซีรีส์ดราม่าบนชั้นศาลธรรมดาอย่างแน่นอน แต่เป็นอีกหนึ่งภาษาในโลกของทนาย ที่จะทำให้เราเห็นอีกหนึ่งมุมมองของความจริงว่าไม่ได้มีน้ำหนักเท่ากับวิธีการเล่าเลย 

หวังว่าซีรีส์เรื่องนี้จะไปไกล และสร้างพลังการเปลี่ยนแปลงภายในประเทศได้มากขึ้น เพราะซีรีส์นี้มันเกินกว่าคำว่าศิลปะไปแล้ว มันเป็นงานคราฟต์ชิ้นหนึ่งที่ตั้งคำถามยากๆ กับศีลธรรมของคนดู กฎระเบียบ หรือข่าวที่หลายคนได้เห็นกันอย่างเฉียบคม ส่วนคนดูจะได้คำตอบอย่างไร คิดตามอย่างไร อันนี้คงเป็นกำไรของคนทำงาน ซึ่งเราเชื่อว่าจะมีอีกหลายประเด็น ที่ตามแล้วได้อะไรกลับไปอย่างแน่นอน

หวังว่าคนดู จะตั้งคำถาม พูดคุยถกเถียง เรื่องกระอักกระอ่วนในซีรีส์

หวังว่าคนธรรมดา จะได้มีชีวิตลืมตาอ้าปากในระบบที่บิดเบี้ยว 

หวังว่าแรงงานข้ามชาติจะได้มีชีวิตกับครอบครัวเหมือนคนยศสูง หวังว่าคนจะไม่สูญหายและได้เป็นคนที่มีสิทธิและเสรีภาพเท่ากัน หวังว่าเป็นอย่างนั้น

มีหลายครั้งที่เราเกือบหมดความหวังไปแล้วขณะดู แต่ท้ายที่สุด ซีรีส์ก็ทำให้เรากลับมาตั้งคำถามเกี่ยวกับความเป็นคนซ้ำๆ การได้เห็นตัวอย่างของความต่ำตมบนหน้าจอ ก็เป็นเครื่องหมายที่ทำให้ศิลปะได้พูดความจริงอย่างมีนัยยะออกมาบ้าง

แม้ว่าโลกความเป็นจริงกฎหมายในประเทศจะหดหู่แค่ไหนก็ตาม

อย่าหมดความหวังกับการใช้ชีวิต อย่าลืมตั้งคำถามกับสิ่งที่บิดเบี้ยว และอย่าปล่อยให้ความดิบเถื่อนของระบบมันปิดบังทุกอย่างไปเสียหมด

The post ชั่วดีไม่สน ขอแค่ชนะผลพิพากษา สำรวจงานคราฟต์อมนุษย์ ในคราบคนของ ‘ทนายปีศาจ’ appeared first on a day magazine.

เทอม 4 กับตำนานเลื่องชื่อของมหาวิทยาลัยทั้ง 4 ภูมิภาค ที่ทุกคนน่าจะคุ้นชินและเคยได้ยลยินความหลอนมาไม่น้อย กับหอพักห้องสีชมพู เรือนไทยเก่า ๆ วันบูมเชียร์ และสะพานสีขาว ในครั้งนี้ไม่ได้นำเสนอแค่เรื่องเล่าชวนขวัญผวาแต่สะท้อนเรื่องราวของสังคม คนบางกลุ่ม หรือใครสักคนที่กำลัง ‘หลอก’ อยู่

แม้ว่าการเข้าสู่รั้วมหาวิทยาลัยจะเป็นเพียงการเลื่อนขั้นหนึ่งระดับจากมัธยม กลับกันก็เลื่อนขั้นเข้ามาในสังคมที่ใหญ่และสดใหม่มากกว่าเป็นเท่าตัว ทั้งต้องปรับตัวในสังคม ประพฤติตามประเพณี ปรับความเชื่อบางประการ การได้รับการยอมรับและเป็นผู้ยอมรับ จึงเป็นปัญหาที่นักศึกษาทุกคนต้องเผชิญ

** มีการเปิดเผยเนื้อหาในภาพยนตร์ **

การใช้ชีวิตก็เหมือนการข้ามสะพาน

‘สะพานขาว’ ว่าด้วยเรื่องราวของบัณฑิตใหม่แกะกล่อง อย่างบอส (เก้า จิรายุ) และมายด์ (วี วิโอเลต) คู่รักสุดฮอตของคณะวิศวกรรมศาสตร์ที่เหมาะสมเหมือนเดือนกับดาว แต่เบื้องหลังความรักชื่นมื่นกลับเป็นการเดินทางวันสุดท้ายบนทางลาดยาวของสะพานแห่งรัก และทั้งสองเลือกสิ้นสุดระยะทางนี้ที่สะพานสีขาว โดยไม่รู้เลยว่าสถานที่แห่งนี้เป็นที่ต้องห้ามสำหรับการจากลา

เปิดเรื่องด้วยบรรยากาศของคู่รักที่แกล้งรักกันเพียงเพื่อข้อตกลงของมายด์ เป็นตอนที่เรื่องราวค่อยๆ เพิ่มความน่ากลัวขึ้นทีละนิด ไม่ได้เน้นการสะดุ้งตุ้งแช่มากมาย โดยนำเค้าโครงตำนานมาเล่าในฉบับที่วัยรุ่นเข้าถึงได้ ด้วยการนำเสนอมุมมองความรักรูปแบบ Toxic Relationship ที่มายด์เป็นฝ่ายไม่ยอมเลิกราและขอให้บอสกลับมารักกัน 

จากอุบัติเหตุน่าสลดใจที่พรากชีวิตของคู่รักหนุ่มสาว แท้จริงแล้วเป็นโศกนาฏกรรมที่เกิดจากความรักมากเกินไปจนไม่ยอมปล่อยอีกฝ่ายจากไป จึงทำให้ผีคู่รักตามหลอกหลอนบอสและมายด์ เพื่อจะทำให้รักกันไปจนตาย ในภาพยนตร์ได้สะท้อนผ่านบรรดาผู้เคราะห์ร้ายที่เสียชีวิตบนสะพานสีขาว ว่าความสัมพันธ์ที่เป็นพิษมักลุกลามอยู่ในทุกๆ ความสัมพันธ์ ทั้งแบบแบบแฟน เพื่อน คู่สมรส หรือครอบครัว ซึ่งเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในสังคม

สุดท้ายมายด์ก็ตระหนักได้ว่าผีคู่รักและปัญหาความสัมพันธ์เรื้อรังคงไม่จบสิ้นถ้าตนเองไม่ยอมปล่อยบอสไป จึงตัดสินใจได้ว่าจะก้าวข้ามผ่านสะพานที่ทอดยาวแห่งนี้ออกไปเริ่มต้นใหม่ ดังที่มายด์พูดไว้ว่า “การใช้ชีวิตก็เหมือนการข้ามสะพาน” ทั้งการเรียน ชีวิตประจำวัน หรือแม้กระทั่งความรักก็เช่นกัน 

ผีไม่หลอก แต่คนหลอก

ในช่วงชีวิตหนึ่งเราน่าจะเคยประสบความคับอกคับใจกับสิ่งที่วาดฝันยังไม่เป็นไปตามที่ใจต้องการ จนรู้สึกว่าตัวเองดีไม่พอ จึงหลีกหนีไม่พ้นกับความรู้สึกอยากประสบความสำเร็จเหมือนคนอื่น 

‘เรือนนางสนม’ ว่าด้วยเรื่องราวของเกรซ (โจริญ คัมภีรพันธุ์) นักศึกษาที่กำลังไล่ตามความสำเร็จเหมือนกับบิว (เอิงเอย ประภามณฑล) ที่เป็นช่างภาพสาวฝีมือดี ซึ่งจะเรียกว่า ‘ไล่ตาม’ ไม่ได้ แต่เป็นการ ‘ทำตาม’ เสียมากกว่า การดำเนินเรื่องแบบน่าอึดอัดใจกับงานสายตาที่ซ่อนงำความรู้สึกคั่งแค้นอย่างหนักหน่วง เหมือนกับตำนานของเรือนนางสนมที่บิวเลือกเป็นสถานที่ถ่ายภาพ คือนางสนมเอกเกิดความรู้สึกแค้นใจกับนางสนมรองทั้งหลายในเรือนนั้น จึงปฏิบัติการอุกอาจให้นางสนมอื่นๆ สูญเสียใบหน้าและตัวตนไป

ความคิดเปรียบเทียบตัวเองและริษยาความโด่งดังในหน้าที่การงานของบิวทำให้เกรซกดทับความสามารถของตัวเธอเอง โดยไม่แม้แต่จะพยายามขัดเกลาต่อไป คนที่เห็น ‘ผี’ ในตัวเกรซอย่างบิวก็หลอกชักนำห้วงความคิดนั้นให้เกรซยอมมาทำงานร่วมกัน 

อย่างไรก็ตาม ฉากรุมทึ้งใบหน้าของบิวนับเป็นงานศิลปะที่ถ่ายทอดด้านมืดของใจคน เกรซยอมสละเลือดเนื้อหรือแม้กระทั่งกดทับตัวตนของเธอ เพื่อจะสวมใส่คราบของบิวที่เธอปรารถนามานาน 

เรื่องเล่า สถานที่ และบรรยากาศในเรือนไทยเก่าที่มีแสงสะท้อนของน้ำกระทบฉากอยู่ตลอด ให้ความรู้สึกที่ไม่แน่นอนและมอบความน่ากลัว โดยไม่จำเป็นต้องเห็นผีด้วยซ้ำ การหยิบยกตำนานมาสะท้อนจิตใจด้านมืดที่กระทำการด้วยอารมณ์ครอบงำ ไม่ต่างอะไรกับคำกล่าวถึงเรือนนางสนมแห่งนี้ว่า “เรือนที่มองเห็นผีได้จากข้างนอก โดยที่คนข้างในไม่รู้”

ชีวิตแสนสั้น ใช้มันให้ดี

การขึ้นมหา’ลัยครั้งแรกจะขาดกิจกรรมรับน้องไปไม่ได้ พูดถึงการรับน้องก็ไม่ได้มีแค่พี่ว๊ากสุดโหด หรือการตามล่าหาพี่รหัสเหมือนกับเทอมก่อนอีกแล้ว แต่ครั้งนี้มากับประเพณีที่สืบต่อกันมาอย่างการบูมเชียร์ 

เสียงร้องและท่วงท่าที่พร้อมเพรียงกันนับเป็นความขลังอย่างหนึ่งประจำแต่ละคณะ เช่นเดียวกับ ‘คืนดีเดย์’ เปิดเรื่องมาว่ามีกลุ่มนักศึกษาเสียชีวิตขณะกำลังเดินทางไปจัดกิจกรรมวันดีเดย์ หากใครก็ตามที่ไม่ยอมเข้าร่วมบูม รุ่นพี่จะตามมาบูมให้ถึงที่และรับน้องไปอยู่ด้วยกัน มันก็ชวนให้คิดว่าแม้รุ่นพี่จะตายไปแล้วก็ยังสานต่อการกดขี่บังคับ เผยให้เห็นว่ากิจกรรมต่างๆ ที่มีในมหา’ลัยก็ยังคงอยู่ในระบบ SOTUS อยู่ดี

เพราะเรื่องเล่านั้นจึงทำให้เป๋า (แทด ฐาปนา) เกิดความรู้สึกกลัวจนเห็นภาพหลอนของเพื่อนสนิทที่จากไปในอุบัติเหตุเดียวกัน จึงหลบหนีการเข้าเชียร์และเรื่องราวก็ดำเนินตามเรื่องเล่า 

อาจคิดได้ว่าสิ่งที่เป๋ากลัวจริงๆ ในคืนดีเดย์ไม่ใช่ผีรุ่นพี่มาเอาชีวิต แต่เป็นความรู้สึกผิดที่ทิ้งให้เพื่อนต้องประสบกับเคราะห์ร้าย 

ถึงอย่างนั้นความน่าสนใจของประเด็นนี้อาจจะไม่ได้เข้มข้นมากเท่าที่ควร แต่เข้ามาช่วยย้ำในตอนท้ายว่าเนื้อเพลงบูมเชียร์ท่อน “ชีวิตแสนสั้น ใช้มันให้ดี” นี้ ควรรับฟังไว้เพื่อคอยระมัดระวังตัวและให้เป๋าได้ปล่อยวางกับความรู้สึกผิดในอดีต เพื่อออกไปใช้ชีวิตในมหา’ลัยต่อไป

ตอนที่สามนี้ได้ถ่ายทอดตำนานที่ดูโหดร้ายและอันตราย จนคนดูก็ไหล่สั่นเป็นเจ้าเข้า ไม่ใช่กลัวสุดขีดแต่กลับเป็นขำสุดใจ (ฮาขนาดที่ว่าต้องปรบมือให้) ตัวละครชัตเตอร์ (ตังโก้ ฐิตินันต์) เข้าฉากแหลงใต้เมื่อใดเป็นอันต้องขำ เหมือนเป็นจุดพักความหวาดหวั่น และน่าอึดอัดจากสองตอนแรกมาปล่อยอารมณ์ให้ผ่อนคลายลงสักนิด ด้วยการนำภาพจำของกิจกรรมที่รุ่นพี่ข่มเหงรุ่นน้องมาเล่าใหม่ให้เห็นอีกมุมมองหนึ่ง ซึ่งให้การบูมเชียร์เป็นการส่งต่อความหวังดีของรุ่นพี่รุ่นก่อนๆ ที่อยากชี้แนะหรือเตือนใจเมื่อน้องใหม่เข้ามาใช้ชีวิตในรั้วมหา’ลัย

สังคมใหม่ เพื่อนใหม่

ตอนสุดท้ายของเรื่องกับตำนาน ‘ห้องชมพู’ อันโด่งดังจากภาคเหนือที่ชาวเด็กมหา’ลัย และคนวัยทำงานก็คงจะรู้สึกเสียวสันหลังวาบ คะนิ้ง (พั้น พันธิตา หรือพั้นรักแมว) โยกย้ายถิ่นฐานจากอ้อมอกพ่อแม่เพื่อออกมาใช้ชีวิตภายนอกด้วยตัวคนเดียวครั้งแรก เปิดเริ่มเรื่องด้วยการฉายภาพบรรยากาศของหอพักที่ทรุดโทรม เสียงทะเลาะดังของผู้เช่าอาศัย ภาพลักษณ์ของผู้ดูแลหอที่แม้แต่กฎห้ามสูบบุหรี่ในหอพักก็ยังละเมิดด้วยตนเอง และมีการใช้เทคนิค Long Take เผยให้เห็นสภาพของหอพัก ที่มองดูแล้วไม่มีความปลอดภัยสำหรับผู้เช่าอาศัยที่เป็นแค่นักศึกษาสาวเท่าไร ในอีกมุมหนึ่ง เด็กตัวคนเดียวที่ได้รับการเลี้ยงดูอย่างดีย้ายเข้ามาในพื้นที่น่ากลัว อาจเป็นเหมือนกระบวนการกลืนกลาย (assimilation) ที่คะนิ้งจะค่อยๆ สูญเสียความเป็นตัวเองทีละน้อย เมื่อต้องปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมใหม่อันเป็นปราการด่านแรกที่นักศึกษาต้องผ่านไปให้ได้

เมื่อหนังเล่าไปถึงชีวิตประจำวันในรั้วมหา’ลัยของคะนิ้ง ก็มีฉากที่ถ่ายภาพมุมสูงให้เห็นสังคม

คนรอบข้างที่นั่งอยู่หลายคน แต่มีคะนิ้งที่นั่งตัวคนเดียวในโรงอาหาร จนกระทั่งมีแก๊งเพื่อนสามคนเข้าหา

คะนิ้ง แม้ว่าเธอจะแสดงสีหน้าที่ดูกระอักกระอ่วนใจเล็กน้อย แต่ภายในใจก็อยากมีเพื่อนและได้เป็นส่วนหนึ่ง

ของสังคม หารู้ไม่ว่าการเปิดรับสังคมใหม่โดยไม่พึงระวังทำให้คะนิ้งตกเป็นเหยื่อของผู้ไม่ประสงค์ดี

อย่างเพื่อนผู้ชาย จนเลยเถิดไปถึงการวางยาและจ้องทำมิดีมิร้ายเธอ

ตอนสุดท้ายนี้ได้นำเรื่องเล่ามาช่วยเสนอมุมมองของการปรับสภาพเข้าสังคมและการเลือกคบคนในช่วงชีวิตมหาลัย ธีมเรื่อง ‘ความไว้ใจ’ ก็เป็นภูมิหลังของผีนักศึกษาสาวในห้องชมพูที่ถูกความไว้ใจของตน

ย้อนกลับมาทำร้าย จึงได้เข้ามาช่วยเหลือคะนิ้งด้วยการจัดการเพื่อนชายประสงค์ร้ายที่หวังจะข่มขืน ทำให้ตอนสุดท้ายของภาพยนตร์เรื่องนี้มีความโหดและฉายภาพความจริงที่ว่า คนน่ากลัวกว่าผี เพราะความไม่จริงใจและประสงค์ร้ายที่ครอบงำความเป็นมนุษย์พรากชีวิตคนมานักต่อนัก

ชีวิตในมหาวิทยาลัยมีเรื่องโหดร้ายขนาดนี้ทุกสถาบันหรือเปล่า แท้จริงเรื่องราวต่างๆ ทั้งดีและไม่ดีไม่ได้กระจุกรวมกันอยู่แค่ในรั้วมหา’ลัยไม่กี่ปี แต่อยู่ในสังคมของเราทั้งชีวิต

ภาพยนตร์นี้นำตำนานของแต่ละมหา’ลัยมาเล่าใหม่ ผู้กำกับทั้งสี่ท่านต่างก็มีแนวคิดที่ต่างกันออกไปในการถ่ายทำ แต่จุดหนึ่งที่กำลังมุ่งไปทางเดียวกันคือแสดงให้เห็นความน่ากลัวของคนที่ปะปนกันอยู่ในสังคม การหยิบเรื่องเล่ามาเป็นหนึ่งในส่วนผสมของเรื่องราว ก็ช่วยให้เห็นภาพชัดยิ่งขึ้นว่าอารมณ์ของมนุษย์ที่มีความรู้สึกติดค้าง หมกมุ่น กลัว หรือไม่กล้าเผชิญหน้ากับเรื่องบางอย่าง ได้โผล่มาในรูปแบบที่เป็นร่างน่ากลัวของวิญญาณ และพาให้ตัวละครในเรื่องเลือกตัดสินใจ แล้วแต่ว่าจะไปในทางเดียวกันกับคนที่เคยผิดพลาดมาแล้วเหมือนกับคนตาย หรือจะหักเลี้ยวไปในทิศทางอื่นให้เป็น

บางทีเราอาจกระทำเรื่องบางอย่างโดยไม่รู้สึกตัว เพราะอารมณ์ที่อยู่เหนือเหตุผลจนไม่ทันไตร่ตรอง ก็เป็นเรื่องชวนคิดว่า คนเป็นอาจจะน่ากลัวยิ่งกว่าคนตายก็ได้

The post ตำนานผีหลอกหลอนสู่เรื่องราวหลอกๆ ของคนในเทอม 4 appeared first on a day magazine.

สิ่งที่ภาพยนตร์เรื่องนี้สะท้อนออกมาก็คงเป็นภาพความจริงอันโหดร้ายของผู้หญิงวัยทำงาน ที่ต้องแบกรับทั้งภาระ ทั้งหน้าที่การงาน ทั้งบทบาทของการเป็นแม่ ภรรยา และลูกในเวลาเดียวกัน ในสังคมการทำงานที่อำนาจและการตัดสินใจแทบไม่ค่อยอยู่ในมือของเพศหญิง สุดท้ายก็ต้องถูกบีบบังคับให้เลือกแม้ไม่อยากเลือก หรือแค่ไม่มีทางเลือกตั้งแต่แรก “น้องเขาเลือกจริงๆ หรือไม่มีทางเลือก” ตัวละคร ‘เต้น’ พูด

*เนื้อหามีการเปิดเผยส่วนสำคัญของเรื่อง*

พนักงานที่ไม่ได้สมัครใจมาเป็น

หน้าที่ที่ไม่ได้สมัครแต่ต้องสมัครใจเป็น สำหรับตัวละคร ‘เฟรน’ บทบาทหน้าที่แม่ ภรรยา และพนักงาน เราสามารถทำทุกอย่างพร้อมกันได้จริงหรือ? ภาพยนตร์เล่าภาพชีวิตของพนักงานสาวตำแหน่ง HR ที่ดูจะปกติ หากว่าสังคมไม่ได้บิดเบี้ยว และสร้างกำแพงแก่เพศหญิงในที่ทำงานนั้น การถูกกดขี่จากบุคคลที่มีอำนาจ และอำนาจมักไม่ได้อยู่ในมือของเพศหญิง กลับกลายเป็นสภาวะที่ต้องจำทน หลีกเลี่ยง และยอมรับ เพียงเพราะไม่ให้สิ่งที่เป็นอยู่แย่ไปกว่านี้

ขอบเขตของการยอมที่ผู้หญิงต้องแลกกับทางเดินในชีวิต ค่านิยมในสังคมที่คอยควบคุมทางเลือก และแนวปฏิบัติอย่างกับหนังสือคู่มือสตรีดีเด่น เป็นกรอบขังให้ผู้หญิงทุกคนต้องเป็นแบบนี้เท่านั้น ห้ามเป็นแบบนั้นเด็ดขาด ตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงตอนนี้ สังคมปิตาธิปไตยก็ไม่เคยหายไปไหน ยิ่งในสังคมการทำงานยิ่งเห็นชัด

เราจะสังเกตว่าในภาพยนตร์ตัวละครผู้หญิงจะถูกกดทับอยู่เสมอ หากใครได้ไปดูมาแล้วคงจะได้ยินคำว่า “ขอโทษค่ะ” ออกจากปากเฟรนที่ขอโทษหัวหน้าผู้ชายบ่อยมาก ทั้งๆ ที่สถานการณ์นั้นเฟรนไม่ได้เป็นคนผิดและไม่จำเป็นต้องขอโทษ หรือตอนที่กำลังจะกลายเป็นแม่คนแล้วต้องปิดเป็นความลับเพราะในสังคมการทำงานคนท้องไม่ใช่ตัวเลือกที่ดี บริษัทหลายแห่งไม่ได้ให้โอกาสสำหรับผู้หญิงที่แต่งงาน ตั้งครรภ์ หรืออายุเกิน ตัวละครจึงต้องฝืนสภาวะร่างกายและจิตใจที่เปลี่ยนไปให้ทำงานได้หนักเหมือนเดิม ‘เพราะค่าของคนอยู่ที่ผลประกอบการ’

ความสามารถในการตัดสินใจเลือกสิ่งที่ต้องการในชีวิตของตัวละครเฟรน การไม่เคยถูกถามว่าอยากได้ อยากมี หรืออยากทำอะไร จากชายที่เรียกว่าคนรัก การปั่นหัว (Gaslighting) ที่บีบให้ตัวละครจากถูกกลายเป็นผิดและยอมรับสิ่งตรงหน้าไปโดยปริยาย ตัวละครเฟรนจึงสะท้อนถึงคนที่เหมือนจะมีทางเลือก แต่ก็ไม่ได้เลือก ต้องใช้ชีวิตตามทางที่ถูกกำหนดไว้จากคนรอบข้างเพียงเพราะว่าเป็นผู้หญิง

เลือกที่จะไม่เลือกก็คือเลือกแล้ว

หรือจะเป็นตัวละครที่ ‘เลือก’ แต่เลือกที่จะ ‘หายไป’ หายไปจากสังคมที่บีบรัดให้ ‘จูน’ ตัวละครหญิงที่ไม่ปรากฏหน้าตาแต่ถูกพูดถึงในเรื่อง ที่เรียกได้ว่าเป็นจุดต่ำสุดในห่วงโซ่อาหารของบริษัทนี้ แต่เธอเลือกที่จะทน ทนเพราะเป็นเสาหลักของบ้าน ทนเพราะเป็นความหวังของครอบครัว ทั้งๆ ที่บทบาทของลูกคนเล็กก็ไม่ค่อยได้แบกรับหน้าที่นี้สักเท่าไหร่ แม้ว่าความหวังของตนเองจะริบหรี่เหมือนปลายทางที่ไร้แสงเทียน แต่ก็ทนเหตุการณ์มากมายที่กระทบจิตใจในที่ทำงาน จากตัวละครหัวหน้าเพศชายที่กดทับเธอด้วยคำพูดและการกระทำที่รุนแรง และด้วยคำพูดจากตัวละครที่เป็นที่พึ่งคนสุดท้ายที่ว่า “อดทนอีกหน่อย สู้ไปด้วยกัน เดี๋ยวอะไรๆ ก็จะดีขึ้น” จนสุดท้ายที่ปลายทางของเธอแสงเทียนก็ได้ดับลงจริงๆ เราตั้งคำถามว่าเวลาจะทำให้อะไรๆ ดีขึ้นจริงหรือ เพราะเรื่องราวแบบนี้เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าจนกลายเป็นวังวนที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ไปเสียแล้ว

ถ้าทำได้ดี ก็คงไม่โดน? 

เรามักจะเคยได้ยินประโยคที่ว่า ‘ไม่เลือกงาน ไม่ยากจน’ แต่ถ้าไม่เลือกงานเธอคงต้องเลือก ‘ทน’ ทนกับครอบครัวที่ใช้งานหนักเหมือนไม่ใช่ลูกสาว ทนกับการทำร้ายจิตใจด้วยคำพูดมากมาย ‘จิดา’ ตัวละครพนักงานใหม่ ตัวแทนของ First Jobber ที่ยอมรับทุกเงื่อนไขด้วยความไม่รู้เพื่อที่จะได้ก้าวเข้าไปทำงานเป็นครั้งแรก วาดฝันไว้ว่าจะได้เติบโตและยืนด้วยลำแข้งของตัวเอง หลังจากการสัมภาษณ์และคัดเลือกผู้สมัครมากมายทั้งชายและหญิง จิดาก็ได้ถูกรับเลือกเข้ามาเป็นพนักงานใหม่ เพราะเธอยอมรับทุกเงื่อนไขที่บิดเบี้ยว สวัสดิการที่ไม่เป็นธรรม แลกกับการที่จะได้แสดงความมุ่งมั่นอันแรงกล้าของนักศึกษาจบใหม่ และเข้ามาทำงานแทนที่จูน สะท้อนการเข้ามาและหายไป คุณค่าของพนักงานที่ดูไม่ได้สลักสำคัญอะไร

ความเหมือนกันของสองตัวละครนี้คือการต้องทนกับระบบการทำงานที่ไม่ควรจะปกติ โชคชะตาที่พาไปเจอในสิ่งที่ไม่คิดว่าจะเป็นเหมือนโลกสองขั้วกับสิ่งที่วาดฝันไว้ ด้วยความรู้สึกที่ทนได้ รับได้ ยอมได้ เป็นเพียงเพราะต้องการที่จะอยู่รอด แม้ว่าจิดาจะไม่ได้ถูกเล่าถึงรายละเอียดในภาพยนตร์มากนักแต่ก็ทำให้เราตั้งคำถามกับสิ่งที่เกิดขึ้นกับตัวละครว่า สิ่งนี้จะกลายเป็นวังวนต่อไปเรื่อยๆ เป็นวังวนที่เต็มไปด้วยการดิ้นรน จำทน ไร้ความหวัง ตราบใดที่ฟันเฟืองชิ้นใหญ่ของกงล้อแห่งทุนนิยมยังไม่ถูกเปลี่ยน น็อตตัวเล็กๆ อย่างพนักงานใหม่ก็ต้องดำเนินต่อไปในวัฏจักรนี้ 

หากชวนตั้งคำถามถึงเรื่องความเท่าเทียมในสังคม ชายและหญิงมีบทบาทเท่ากันจริงไหม หรือด้วยต้นทุนและข้อจำกัดเรื่องเพศที่บังคับให้ทำได้และไม่ได้ในบางเรื่อง ถ้าจิดาไม่ใช่ผู้หญิงแต่เป็นผู้ชาย เรื่องราวจะถูกเขียนอย่างไร โปรดรับไว้พิจารณา

The post ผู้หญิงกับบทบาทที่ไม่ได้สมัครใจใน พนักงานใหม่ (โปรดรับไว้พิจารณา) HUMAN RESOURCE appeared first on a day magazine.

หากจะพูดถึงภาพยนตร์ที่แสดงตนเป็นเหมือนภาพฉายความล่มสลายของเมล็ดพันธุ์เล็กๆ ที่อับจนหนทางจะผลิดอกออกผล เพราะแดดรำไรไม่เคยส่องมาถึง ชื่อของภาพยนตร์หลายสัญชาติ หลากบริบทสังคมคงไล่เรียงกันโผล่ขึ้นมาจนจดไม่หมด อาจเพราะทั่วทุกมุมโลกต่างมีเหล่าผู้คนที่อาศัยอยู่บริเวณเส้นขอบจนเกือบหลุดออกไปจากการเป็นส่วนหนึ่งของสังคมอยู่ทั้งสิ้น 

และหากว่าด้วยหนังเด็กที่เติบโตอยู่ในสภาพแวดล้อมสุดแร้นแค้น เรื่องหนึ่งที่เฉิดฉายขึ้นมาในความทรงจำคงจะเป็นเรื่องราวชีวิตของเด็กน้อยที่อยู่ริมขอบดินแดนชวนฝันอย่างดิสนีย์เวิลด์ ซึ่งเป็นแลนด์มาร์กใหญ่ในฟลอริดา อาศัยอยู่ใน ‘Magic Castle’ โรงแรมราคาถูก มีแม่เป็นนักเต้นเปลื้องผ้าที่โดนไล่ออกจากงาน เพราะไม่ยอมมีอะไรกับลูกค้า  สีสันพาสเทลของตึกรามระแวกนั้นช่างย้อนแย้งกับชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คนเหลือเกิน ความแสบสันในความศิวิไลซ์ของสถานที่อันเป็นแลนด์มาร์กทำงานกับเรื่องราวอันน่าขมขื่น สิ่งเหล่านี้ถูกเล่าผ่านสายตาที่รู้เห็นความเศร้าของชีวิต แต่ไม่อาจเข้าใจได้เพราะความอินโนเซนต์ของขวบวัย

‘The Florida Project (2017)’ ภาพยนตร์ของ ‘Sean Baker’ ผู้กำกับที่คว้ารางวัลออสการ์สาขา Best Picture ไปเมื่อปีก่อนด้วยภาพยนตร์เรื่อง Anora (2024) 

Sean Baker เป็นคนทำหนังผู้เล่าเรื่องที่ตัวเองไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งด้วยการมองไปให้เห็นเลือด เห็นเนื้อของเรื่องราวเหล่านั้น จนทำให้ภาพยนตร์ทุกเรื่องของเขาเต็มไปด้วยมนุษย์จริงๆ เดินเพ่นพ่านกันอยู่ในฉาก

เหตุที่หยิบยกเรื่องนี้กลับมาปัดฝุ่นทำความเข้าใจมันอีกครั้ง เพราะรู้สึกคันยิบๆ หลังจากมีโอกาสได้ดู Flat Girls (2025) ของ GDH ซึ่งเป็นภาพยนตร์เรื่องแรกของ ‘แคลร์ จิรัศยา’ แล้วนึกถึง The Florida Project ขึ้นมา 

‘Flat Girls’ คือหนังที่ผู้กำกับเองเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวที่เธอบอกเล่า ทำให้ภาพยนตร์ของเธอมีระยะที่ประชิดกับความคิด ความรู้สึกของตัวละครเหลือเกิน 

ลูกสาวตำรวจที่อาศัยอยู่ในแฟลต เกิด อยู่ และเติบโตจนสงสัยว่าตัวเองมีโอกาสจะออกไปจากที่แห่งนี้ไหม  ทำได้เพียงเฝ้ามองวิวอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา เห็นเรือท่องเที่ยวหรูหราที่ไม่มีวันได้ขึ้นไป แล้วเฝ้าคิดว่ามันจะแล่นไปสิ้นสุดที่ตรงไหน ตลอดระยะเวลาที่เรามองชีวิตของ พี่แอน (ฟาติมา เดชะวลีกุล) และ น้องเจน (กิรณา พิพิธยากร) จากเรื่อง Flat Girls ก็อดที่จะนึกถึง มูนี  (Brooklynn Prince) จาก The Florida Project ไม่ได้ 

อาจเพราะความจนเป็นสิ่งสากล ไม่ว่าจะเรือหรูเจ้าพระยา หรือดิสนีย์เวิลด์ก็ล้วนเป็นดินแดนเซอร์เรียลิสม์ที่เหล่าเด็กหญิงไม่มีวันได้จับจูงมือกันก้าวเข้าไป บทความนี้จึงเกิดขึ้น เพื่อบอกว่าไม่ว่าจะเป็นเมื่อไหร่ ที่ไหน บริบทแบบใดความจนล้วนกัดกินความฝัน ความหวัง และชีวิตที่กำลังจะผลิบานอย่างไม่เหลือซาก

**บทความนี้เปิดเผยเนื้อหาสำคัญของภาพยนตร์**

เหล่าเกิร์ลs ในแฟลต (ไม่) เนรมิต

เราได้ดูภาพยนตร์เรื่อง The Florida Project ในปี 2017 ปีเดียวกับที่หนังเกย์ชายขอบอย่าง Moonlight (2017) ได้รางวัลใหญ่ของเวทีออสการ์ และพี่ตูนออกไปวิ่งเพื่อเอาเงินไปบริจาคโรงพยาบาล (2017) จนเกิดข้อถกเถียงกันว่าถ้ารัฐบาลดี ประเทศดีพี่ตูนก็ไม่จำเป็นต้องวิ่ง ชีวิตคนในประเทศคงดีขึ้นอย่างเป็นภาพรวม ความเป็นชายขอบเองมักถูกเรียกใช้ในฐานะซับเจกต์ของงานสร้างสรรค์ และความตระหนักรู้ในเรื่องสังคม เราอยู่ในบรรยากาศที่ระแวดระวังการหยิบฉวยความอัตคัดมากระทำการบางอย่างอันได้มาซึ่งผลประโยชน์ของใครสักคนที่ไม่ได้เข้าใจมันจริงๆ 

ผ่านมาจนถึงวันนี้ The Florida Project และผู้กำกับ ‘Sean Baker’ กระโดดทะลุทะลวงสิ่งเหล่านั้นขึ้นไปเพราะหนังของเขาล้วนเป็นเรื่องคนชายขอบ ผู้ค้าบริการทางเพศ และเด็กจากเขตแดนอันน่าอาดูรที่มีหัวจิตหัวใจ และรับผิดชอบต่อเรื่องราวของผู้คนในเรื่องเหล่านั้นมากเหลือเกิน 

การที่ทีมงานเลือก Bria Vinaite มารับบท แฮลลีย์ และเลือก Brooklynn Prince มารับบทมูนี คือความมหัศจรรย์อย่างหนึ่งที่คนทำงานเฉียบแหลมพอที่จะทำ และเขายังกำกับนักแสดงจนทำให้เราทั้งเห็นใจและก็รู้สึกระอากับตัวละครไปพร้อมๆ กัน ตรงส่วนนี้อาจคือหัวใจสำคัญ เขาไม่ได้ทำหนังที่เห็นอกเห็นใจใครมากจนเกินไป ไม่ได้พยายามปลุกปล้ำให้มันพิสดารเกินจากสิ่งมันเป็นเพื่อผลลัพธ์สูงสุดในการบีบเค้นอารมณ์ในฉากสำคัญให้เราต้องมีอารมณ์ร่วมตาม เขาเพียงแต่เล่าในสิ่งที่มันเป็น สร้างพฤติกรรมอันเข้าใจได้ และบางทีก็งงงวยเหลือเกินกับการตัดสินใจของตัวละคร คนทำหนังเลือกที่จะปล่อยให้ความรู้สึกของคนดูเป็นไปอย่างสามัญ

แฮลลีย์ คือแม่เลี้ยงเดี่ยวผมสีฟ้าสุดก๋ากั่นที่เอาตัวเองยังไม่รอดเลยด้วยซ้ำ ดังนั้นใครที่เบ่งลูกออกมาคงจะไม่ได้กลายเป็นแม่กันได้ทุกคน  ส่วนมูนี เธออายุเพียง 6 ขวบ มีแม่ที่จูงมือลูกร่อนไปขายน้ำหอมปลอม ขายบัตรสวนสนุกเก๊ให้นักท่องเที่ยวไปทั่ว แฮลลีย์จึงมีสถานะเป็นเพื่อนมากกว่าเป็นแม่ ดังนั้นมูนีจะกลายเป็นเด็กเปรตก็คงไม่แปลกสักเท่าใดนัก หากกลายเป็นอภิชาตบุตรเหมือนไอ้วัน ลูกของลำยองน่ะสิแปลก

ผ่านมาเกือบๆ จะ 8 ปี เราได้ดู Flat Girls เรื่องราวของลูกสาวตำรวจที่อาศัยอยู่แฟลตในกรุงเทพ สภาพแวดล้อมอันขัดสนบ่มเพาะให้เด็กสาวเติบโตเกินวัย เข้าใจโลกเกินเหตุ แต่ก็เปราะบางกันเหลือทนที่จะมีชีวิตอยู่อย่างมั่นคงในสถานการณ์ที่ไม่คงมั่น 

เพราะการดูหนังเป็นเรื่องของประสบการณ์ แม้ความเจ็บปวดรวดร้าวของตัวละครใน Flat Girls จะถูกส่งมาถึงใจของคนดูได้โดยตรง แต่หนังกลับไม่ได้สร้างความประทับใจให้เราได้ขนาดนั้น ออกจะรู้สึกกลางๆ ด้วยซ้ำ แม้หนังจะมีวัตถุดิบอันเป็นสากลที่จะมาฉีกเล่าในระนาบของพื้นที่ที่เราอยู่ แต่กลายเป็นว่าเรามองเห็นภาพ The Florida Project ซ้อนทับเคล้าคลุกกันไปตลอดเวลา ถึงกระนั้นไม่ได้หมายความว่าหนังมันถูกสร้างมาให้เหมือนกัน  แต่มันดันมีเค้าโครงและวัสดุที่จะมาประกอบเรื่องดำเนินไปในเส้นทางเดียวกันอยู่ นี่คือเรื่องปกติในโลกของการสร้างสรรค์ มีหนังอีกมากมายบนโลกใบนี้ที่ว่าด้วยเรื่องเดียวกันดำเนินไปในรูปแบบซ้ำเดิม สิ่งเหล่านี้อาจคือของยากที่คนทำงานจะต้องเผชิญหน้าแล้วหาความกระตุ้นเร้าอันซี้ดซ้าดของตัวเองให้เจอ 

เมื่อเราเคยว้าวซ่าและมีหนังเรื่องอื่นๆ ในแก่นเรื่องแบบนี้ครองใจไปแล้ว เราจะตกหลุมรัก Flat Girls ด้วยอะไรได้บ้าง ในเมื่อยังหารสหาชาติที่หนังพาเราไปไกลกว่านี้ไม่เจอ ไม่รู้จะเรียกว่าหนังมาถูกที่ แต่ผิดเวลาได้หรือเปล่า

แต่ถึงกระนั้นสิ่งที่โดดเด่นที่สุดของ Flat Girls  อาจคือการสร้างระยะที่ประชิดกับความรู้สึกของตัวละคร โดยเฉพาะตัวละครพี่แอน ซึ่งเป็นเหมือนภาพแทนของผู้คนในสังคมอีกมากมายที่ไม่เคยได้มีชีวิตเป็นของตัวเอง เพียงเพราะพวกเขาเกิดมาจน นี่อาจคือความเฉพาะแบบที่วัฒนธรรมของพวกเราเป็น ใครสักคนเกิดมาเพื่อใช้ชีวิตแด่ครอบครัวตลอดไป 

จนตามแม่ แม่พาจน

ไม่ว่าคุณจะอาศัยอยู่หนแห่งใด ความจนที่มีร่วมกันคือสากล และความฉิบหายจากความจนก็เป็นสากลด้วยเช่นกัน The Florida Project พาเราไปมองความอับจนหนทางของชีวิตผ่านสายตาของเด็กน้อย เราจะได้เห็นฉากที่พวกเขาลอยละล่องเล่นสวนสนุกในจินตนาการตามสถานที่รกร้างต่างๆ แต่ด้วยสายตาของเด็ก 6 ขวบ สถานที่แห่งนั้นช่างกระตุ้นเร้าการผจญภัยเหลือเกิน

แม้สภาพการณ์ของแม่มูนีจะย่ำแย่เข้าขั้นวิกฤติ ไร้งาน ทะเลาะกับเพื่อน ไม่มีเงินจ่ายค่าห้องจนต้องรูดม่านบังห้องน้ำเปิดเพลงเสียงดัง ให้มูนีแช่น้ำในอ่างเพื่อที่คนเป็นแม่จะรับงานขายตัวประทังชีวิต แต่หนังก็ยังดำเนินไปด้วยความเปล่งประกายของโลเคชันสีสันพาสเทล (ที่ถูกทิ้งร้าง) และเสียงหัวเราะของความเยาว์

ถึงกระนั้นมูนีเองไม่ได้เติบโตมาโดยไม่รู้อะไรเลย เธอบอกกับเพื่อนของเธอว่า ‘ฉันทายถูกทุกครั้งเวลาผู้ใหญ่จะร้องไห้’ แม่ปล่อยให้เธอได้รู้ เห็นในสถานการณ์และความเป็นไปอันย่ำแย่ แม่ทำได้เพียงอยู่กับเธอ แต่ไม่ได้เลี้ยง ความไม่มั่นคงในชีวิต ทุบทำลายการเจริญเติบโตอย่างไม่ยี่หระ 

และถึงแม้จะเป็นอย่างนั้น เพราะความเป็นเด็กเธอจึงทำได้เพียงแค่เล่น คึกคะนอง และเลยเถิดเกินเด็กจนกลายร่างเป็นเด็กเปรตไป ไม่ว่าจะเป็นการถุยน้ำลายใส่รถคนที่มาเข้าพัก หลอกผู้ใหญ่เพื่อเอาเงิน ไปจนถึงเผาบ้านร้าง ทำให้เรานึกภาพไม่ออกเลยว่ายัยเด็กนี่จะโตไปเปรตขนาดไหนกันนะ

ในขณะที่แฟลตเกิร์ลเองก็พาเราไปดูความไม่สมประกอบของชีวิตที่ผลักให้เด็กสาวไร้ซึ่งทางเลือก จนต้องเลือกความอิหยังวะให้ตัวเอง แต่นั้นอาจคือชอยส์ที่ดีที่สุดสำหรับเธอแล้ว เราจะเห็นภาพของพี่แอน มีลูกเล่นและจริตในการพูดคุยกับตัวละครชายอย่างเป็นธรรมชาติ

น่าเสียดายที่หนังใส่ตรงนี้มาน้อยไปหน่อยจนเราเกือบจะลืมไป ความจนทำให้เธอกร้านโลก และรู้ว่าควรทำอะไร หรือไม่ควรทำอะไร 

พี่แอนเป็นตัวละครที่แทบจะเป็นผู้ใหญ่ในร่างเด็ก อาจเป็นเพราะสิ่งที่เธอต้องแบกรับ ทั้งแม่ที่ไม่เอาไหน ไม่สามารถหาเงินมาจุนเจือครอบครัวได้ แถมยังมีน้องๆ ที่เธอต้องทำตัวเป็นแม่ให้พวกเขาอีก ไหนจะสถานการณ์ที่จะต้องย้ายออกจากแฟลตอยู่รอมร่อ ทำให้เธอมีความรับผิดชอบที่เกินเด็กไป

ค่อนข้างมั่นใจได้ว่าแม้ตัวละครมูนีและพี่แอนจะอยู่ในสภาพแวดล้อมคล้ายๆ กัน ถูกกัดกินความฝันและการเติบใหญ่เหมือนกัน แต่มูนีไม่มีทางจะโตไปแล้วกลายเป็นพี่แอนอย่างแน่นอน อย่างที่บอกว่าสิ่งที่พี่แอนเป็น คือความเฉพาะของวัฒนธรรมอย่างเราๆ ดังนั้นหากให้จินตนาการเร็วๆ มูนีอาจจะเติบโตไปเป็นแบบแม่ของเธอ หรือแบบแอนี ใน Anora (2024) ก็เป็นได้ คงจะแล้วแต่ว่าชะตากรรมพัดพาคนไร้โอกาสไปที่หนแห่งใด 

ส่วนพี่แอนคงจะเติบโตไปเป็นป้า น้า อาที่เราเห็นได้ทั่วๆ ไป พวกเขาเหล่านั้นแกร่งกันเหลือเกิน ระหกระเหินสู้ชีวิตเลี้ยงคนทั้งครอบครัว ทำงานหนักเพื่อหวังว่าอะไรๆ จะดีขึ้น แต่ไม่ พวกเธอไม่มีทางที่จะกระโดดไปพ้นเส้นขอบที่ตัวเองอยู่ อาจมีเพียงหนทางเดียว คือหาผู้ชายรวยๆ สักคนที่มีสถานะทางสังคมเพื่อพาเธอออกไปจากสิ่งที่เป็นอยู่ 

หนังทั้งสองเรื่องเป็นภาพสะท้อนว่าความจนมันกระทำการอะไรกับการเติบโตของเหล่ามนุษย์ขวบวัยอันเปราะบางได้บ้าง มันกดให้เมล็ดพันธุ์แห้งกรังและงอกเงยอย่างไม่สมประกอบ ชั่วร้าย และไม่สัมพันธ์กับโลก โหดร้ายขนาดที่ส่งต่อกันไปหลายชั่วโครต เมื่อจนแล้วจะลืมตาอ้าปากยากเหลือเกิน จนกลายเป็นคนขี้แพ้ ไม่เอาอ่าวที่กระโดดเข้าไปสู่ความมั่งมีไม่ได้ เป็นต้นไม้ที่ล้มลงสู่ดินและยังคงอยู่ได้เพียงแต่ไม่งอกงาม

จับมือกันวิ่งไปในความฝันที่ไม่มีวันได้ผลิบาน

ไม่รู้ว่าเป็นความตั้งใจ หรือบังเอิญที่หนังทั้งสองเรื่องเลือกที่จะคลี่คลายปมทุกอย่างมุ่งไปสู่ความเซอร์เรียล ด้วยการให้ตัวละครจับมือกับเพื่อนคู่ใจแล้ววิ่งหนีไปจากการเผชิญหน้ากับความจริง มุ่งไปสู่ดินแดนแห่งความฝันที่อยู่ใกล้แค่เอื้อม แต่ไม่มีแรงกำลังจะฉวยคว้า ออกไปเสียจากเรื่องกลัดกลุ้มทั้งปวงที่พวกเธอก็ไม่ได้เป็นคนก่อ หายวับไปจากความเป็นจริงที่ไม่มีทางได้เลือกไปต่อเอง เปลี่ยนความอับจนหนทางไม่ใช่ด้วยตัวเอง แต่ด้วยจินตนาการเล็กจ้อยฟุ้งฝันของวัยเยาว์

การที่หนังหาทางลงในรูปแบบนี้ถือเป็นหนทางอันชาญฉลาดที่จะเกลี่ยความหวังและความสิ้นไร้ไม้ตอกให้มีน้ำหนักที่สมดุลกัน และตาชั่งจะเอนไปในฝั่งไหนอย่างไรอยู่ที่มุมคิดของผู้ชม หนังไม่ได้หลอกลวงคนดูว่าชีวิตจะไปสู่แสงสว่างนะ แต่ขณะเดียวกันก็ไม่ได้ปล่อยให้ใครประจันหน้ากับความจริงว่าเยาว์วัยจะบุบสลายลงตรงนั้น แม้ทางเลือกแทบจะไม่มีก็ตาม 

ถึงอย่างนั้นไม่ว่าตัวละครจะไปสู่เส้นทางไหน แบบใด แต่ความจริงที่ว่าชีวิตพวกเขายังต้องเติบโตต่อไปเพื่อเผชิญหน้ากับความสิ้นหวังอีกหลายขยักก็เป็นเรื่องจริง ไม้ที่ไร้ซึ่งปุ๋ยและดินที่ดียังคงต้องดำรงอยู่ต่อไป ชีวิตเลือกเกิดไม่ได้ แต่เลือกที่จะเป็นก็ไม่ได้อีกเหมือนกัน ความจนกดให้คนต้องสู้เพื่อล้มลงหัวฟาดพื้นซีเมนต์โดยไม่มีเบาะนิ่มรองแต่อย่างใด ชีวิตเป็นเช่นนั้น ช่างใจดีเหลือเกินกับใครบางคน แต่ใจไม้ไส้ระกำเหลือเกินกับใครอีกคนหนึ่ง จนทำให้เกิดคำถามสั้นๆ ที่สะท้านวาบลึกไปข้างในว่า ‘แม่ให้แอนเกิดมาทำไม’  

The post เหล่าเกิร์ลs ในแฟลต (ไม่) เนรมิต เมื่อความจนกัดกินความฝันและชีวิตที่กำลังจะผลิบานอย่างไม่เหลือซาก appeared first on a day magazine.

‘Concetta’ เป็นภาพยนตร์ที่เล่าเรื่องแบบเรียบง่าย ไม่หวือหวา และปราศจากความคาดหวังจากคนดูอย่างฉัน โดยผู้สร้างอย่าง Aorta Production ฉลาดมากที่เลือกใช้ตัวละครหลักเพียง 3 ตัวเท่านั้นกับการบรรยายเนื้อหาสุดอีนุงตุงนังบนความต้องการความรักของ ‘อีฟ’ นักเขียนที่ขย้ำหนังสือเล่มใหม่ทิ้งไปแล้วไม่รู้กี่หน้า เธอพบกับ ‘วิตา’ หญิงโสเภณีที่ขายบริการให้เธอจนทำให้ไม่สามารถลืมสัมผัสที่เธอเคยฝากไว้ซึ่งกันและกันได้

เอาล่ะ ฉันไม่มีหน้าที่มาเพื่อสปอยหนัง! แต่ความน่าสนใจของภาพยนตร์เรื่องนี้กลับทำให้ฉันต้องออกโรงมาเขียนถึงมันเลยทีเดียว ด้วยองค์ประกอบและความหมายที่ซ่อนอยู่อย่างซับซ้อนเต็มไปหมด ฉันมองเห็นว่ามันช่างสนุกจริงๆ หากจะหยิบมันมาขยี้เล่าผ่านบทความฉบับนี้อย่างค่อยเป็นค่อยไป

หนังขึ้นหิ้ง คุณภาพขึ้นรางวัล

เปล่าใช่หิ้งพระ! แต่คือหิ้งรางวัลที่เปี่ยมด้วยคุณภาพ ‘ฉันพยายามจะไม่อวยมาก’ แต่ก็ต้องขอยอมรับพร้อมปรบมือไปกับการเอาใจใส่เป็นอย่างดีของทีมผู้สร้าง เรื่องแรกที่ฉันอยากพูดถึง คือการสร้างโลกใหม่ขึ้นมาพร้อมกับของตกแต่งประดับประดาด้วยองค์ประกอบมากมายที่เปลี่ยนแปลงไปเรื่อยๆ จนทำให้ตัวละครแต่ละตัวมีเอกลักษณ์และความโดดเด่นพุ่งออกมา

ตัวละคร ‘อีฟ’ สาวรุงรังที่เทศกิจเห็นห้องเธอเป็นต้องร้องกรี๊ด! ในเชิงความหมายอาจเปรียบได้ว่านี่คือการตัวละครที่ย้ำคิดย้ำทำมากที่สุด ‘ฟุ้งซ่าน’ คือเอกลักษณ์ประจำตัวเธอที่เห็นได้จากกองกระดาษที่ฟุ้งกระจายเกลื่อนห้อง เสื้อผ้าที่แขวนไว้อย่างขวางสายตา แถมด้วยแก้วกาแฟพร้อมคราบติดแน่นฉบับที่คิดว่าชาตินี้เธอคงจะไม่ล้างมันอีกแล้ว

สุดท้ายห้องเธอก็สะอาดขึ้น! ความรักทำให้คนเราสะอาดขึ้นได้จริงๆ ผู้เขียนอย่างฉันกล่าว ห้องของเธอมีความหมายเท่ากับความคิดที่ไม่ต้องเข้าใจอะไรยาก เธอมีความรักและเป้าหมายของเธอเหลือเพียงหนึ่งเดียว จากภาพที่เคยกระจัดกระจาย ไร้ซึ่งระเบียบวิธีคิด แต่จนบัดนี้ ไม่ต้องมีแล้วก็ได้เจ้ากองกระดาษและหนังสือพวกนี้ รีบเก็บมันเข้าตู้ซะให้จบๆ

แต่เดี๋ยวก่อน เธอเก็บทุกอย่างเข้าที่จริงๆ รวมถึงกระจกบานใหญ่ตอนเปิดเรื่องด้วย กระจกบานนี้ปรากฏขึ้นพร้อมจังหวะที่อีฟค่อยๆ โผล่ตัวขึ้นมาจากที่นอนในตอนเริ่มเรื่อง ภาพสะท้อนของเธออยู่ได้เพียงไม่นาน ก่อนจะหายไปตลอดครึ่งเรื่องหลัง 

ห้องรกๆ ที่ฉันชอบแซวใช่ว่าจะไม่ดีเสมอไป กระจกบานใหญ่มีหน้าที่สะท้อนตัวตนของอีฟตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา และเมื่อชีวิตถลำลึกไปกับอวัยวะโยนี (อวัยวะเพศหญิง) ทำให้เธอกลับไม่เป็นตัวของตัวเองเหมือนแต่ก่อน แถมยังนิ่งเงียบได้

โถ่…ความรักทำให้คนตาบอด

ตัดมาที่ห้องชายหนุ่มด้านบน เขาเปิดตัวมารับโสเภณีถึงบันไดชั้นล่างสุด ผู้ชายคนนี้ดูช่างจืดจางมากกว่าใครๆ เขาใส่เสื้อเชิ้ตสีขาว เนกไทสีตึก และกางเกงสีดำ สีเหล่านี้หาดูได้ไม่ยากเลย คุณจิ้มเอาจากผนังด้านหลังฉากมาก็ได้ ไม่นาน คุณก็ได้สีครบแล้ว ฉันพูดแซวประเด็นความจืดของชายหนุ่ม

ฉันเปล่าแกล้งว่าเขาไม่มีน้ำยาเลยนะ หลักฐานยังคงมีให้เห็นคาตาว่าเขายังเหลือน้ำนมขาวขุ่นทิ้งไว้ในถุงทรงกระบอกยาวขนาดความบาง 0.03 มิลลิเมตร 

แต่หยุดก่อนอานนท์ หยุดทะลึ่งไปกันใหญ่ องค์ประกอบพวกนี้ไม่เพียงแต่เข้ากันไม่ได้กับทั้งผลส้ม เหล้า จานเขี่ยบุหรี่ และหนังสือชื่อปกสัปดนที่ปนเปกันอยู่ สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่ของที่ถูกจัดวางออกมาอย่างเล่นๆ แต่มันกลับมีความหมายสุดเจ็บปวดซ่อนอยู่

ผลส้ม คือสิ่งที่มีค่าที่สุดในภาพ มันดูมีสีสันมากกว่าสิ่งไหนๆ แล้วในห้องของเขาแล้ว นอกเหนือจากภายนอก สัญลักษณ์เชิงเพศของส้มยังถูกนำมาใช้เล่าถึงการเสียความบริสุทธิ์แบบที่เห็นกันชัดๆ ว่าผลส้มของเขาได้ถูกแกะเปลือกออกเรียบร้อย

ขวดเหล้าและจานบุหรี่ เจ้าคู่หูขวดสีใสพวกนี้ คือการถอดความหมายที่เจ็บปวดอีกด้านของชายหนุ่ม เพราะของสองสิ่งที่ว่าต่างเป็นเครื่องมือสำหรับการที่ใครบางคนใช้เพื่อพิสูจน์การเป็นผู้ใหญ่แบบเต็มตัว ซึ่งชายหนุ่มเองก็เลือกที่จะดื่มเหล้าจนหมดขวด แต่ถึงจะกล้าหาญขนาดไหน ก็ยังไม่มากพอที่จะลองสูบบุหรี่อยู่ดี เรื่องราวดำเนินไปด้วยการทิ้งความหมายไว้ให้สื่อถึงความครึ่งๆ กลางๆ ของการ (ใกล้) โตเป็นผู้ใหญ่ของชายหนุ่มผู้นี้

สิ่งสุดท้ายที่ต้องพูดให้ได้กับการจากไปของตัวละครชายหนุ่ม อย่าเพิ่งเข้าใจผิด เขายังไม่ได้ตายไปไหน ฉากสุดท้ายบนรถของโสเภณีทิ้งความหมายอย่างที่ฉันเคยกล่าวไปก่อนหน้าเอาไว้ พร้อมกับฉากที่ยังเป็นเหมือนการขมวดปมและข้อคิดส่งท้ายให้ชายหนุ่มกลายเป็นผู้ใหญ่แบบเต็มตัว ซึ่งรองเท้าที่เธอให้ก็มีความหมายเป็นแบบนี้ไม่มีผิด

ฉันคือดอกไม้กลางใจเธอ

แม้ว่าฉันเองจะไม่เคยเห็นรูปแบบห้อง หรือสภาพบ้านของสาวโสเภณีเลยก็ตาม แต่ฉันก็เข้าใจความหมายที่ผู้สร้างตั้งใจสอดแทรกไว้ เพราะเสื้อผ้าที่เธอใส่ สถานที่ที่เธอไป มันบอกทุกอย่างทะลุปรุโปร่งหมดแล้วว่าเธอเป็นคนแบบไหน

การที่สาวโสเภณีเลือกใส่ชุดสีขาวออกมาหาอีฟ เป็นนิยามให้หมายความถึง ‘สิ่งบริสุทธิ์’ ซึ่งเป็นลักษณะของตัวเธอที่ไม่เคยเปลี่ยนไปตั้งแต่ต้น ฉันสงสัยจังว่าเธอใช้ผงซักฟอกยี่ห้ออะไรกัน ทำไมถึงไม่มีที่ไว้ให้สีอื่นได้แซมออกมาเลย

ดอกไม้สีขาวที่ปักทิ้งไว้ ณ ใจกลางห้องก็เหมือนกัน สิ่งนี้คือการสร้างชีวิต หรือความรู้สึกที่เชื่อมโยงกับความบริสุทธิ์ของอีฟเอาไว้ ซึ่งหากถามว่าเรื่องส้มๆ จากเรื่องด้านบนนั้น เกี่ยวข้องกับเรื่องพันนี้ด้วยเปล่า คำตอบที่ฉันจะให้เลย คือใช่! มันเกี่ยวข้องกันทั้งหมด

เธอคือความบริสุทธิ์จริงหรือ ไฉนใครๆ ก็ว่าเธอเป็นโสเภณีตัวท็อปความหมายที่อาจมองเข้าไปทำความเข้าใจยาก อาจต้องอาศัยการตีความเพิ่มไปอีกขั้นกับคำว่าความบริสุทธิ์ที่กล่าว ซึ่งไม่ใช่เรื่องของการผ่านสมรภูมิเซ็กส์มากี่ครั้ง แต่เป็นสิ่งพื้นฐานที่เราสามารถสังเกตได้ทุกครั้งที่วิตาปรากฏตัวในฉาก สิ่งนี้อาจคือความเป็นธรรมชาติแบบที่โสเภณีเป็นก็ว่าได้

วิตาทิ้งร่องรอยความหมายที่ซ่อนเอาไว้เต็มไปหมด สิ่งที่เป็นและสามารถนึกถึงได้ในเรื่อง คือธรรมชาติ เครื่องหมายความเป็นมนุษย์ที่ผู้คนในเรื่องสามารถรับรู้ถึงสถานะตัวเองได้ 

ครอบคลุมไปจนถึงเรื่องของสถานที่และองค์ประกอบต่างๆ ในฉาก ดังนั้นสัญญาณของสิ่งของธรรมชาติที่เหลือไว้ในห้องของทั้งสองจึงเปรียบได้กับสัญลักษณ์การมอบข้อคิดให้กับอีฟและชายหนุ่มให้ได้เข้าใจถึงตัวเอง “เพราะคนที่ให้ทุกอย่างที่เราต้องการก็คือตัวเธอเอง” วิตาพูดกับอีฟหลังจากทั้งคู่มีเซ็กส์

จะแปลกไหม หากฉันว่ามันไม่แปลก

สิ่งที่ช่วยพยุงความเป็นไปของภาพยนตร์ทุกๆ เรื่องเอาไว้ ย่อมหนีไม่พ้นประเด็นของการแสดงที่กินขาดจับใจโดยเฉพาะเรื่องนี้ สำหรับใครที่ว่าแปลก ฉันก็ไม่แปลกใจ มันไม่ผิดเลยหากเราจะมองออกมาได้แบบนั้น

ดังนั้นฉันจึงขอแปะป้ายสร้างความเข้าใจร่วมกันไว้ว่า ‘เราต้องเปรียบภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นเหมือนกับหนังสือเล่มหนึ่ง’ (เท่านั้น) ขอเน้นย้ำคำนี้ส่งท้าย เพราะไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดๆ ที่ผู้สร้างเลือกให้ตัวละครกระทำสิ่งต่างๆ ออกมาโดยไม่เหมือนกับท่ามนุษย์ปกติ

หรือจะภาษาเก้ๆ กังๆ แบบที่ฟังแล้วขยับตัวยากตาม ไม่ว่าจะด้วยการจุดธูปเรียกเชกสเปียร์ หรือตั้งจิตอธิฐานคุยกับสุนทรภู่ ฉันเองก็ไม่สามารถหาคำตอบจากสิ่งเหล่านี้ได้เหมือนกัน ในขณะเดียวกันสิ่งนี้กลับเรียกความสนใจจากฉัน จนต้องพบกับความลับของบทและการแสดงที่เชื่อมโยงกับความเป็นมนุษย์เข้า

เพราะเราคือสัตว์ชนิดหนึ่ง ‘อารมณ์เ-ี่ยน ใคร่ อยาก และสุขสม’ จึงเป็นสัญชาตญาณของสิ่งที่เป็นพื้นฐานนั่นคือความเป็นธรรมชาติที่สุดในแบบฉบับตัวเรา ซึ่งหากเราลองตั้งสมาธิและสังเกตถึงการเปลี่ยนไปของตัวละคร เราจะพบว่าทั้งน้ำหนักของคำ หรือจังหวะการพูด สิ่งเหล่านี้จะมีการค่อยปรับให้ถูกพูดสบายหูมากขึ้น ไม่เหมือนน้ำเสียงที่ปราศจากอารมณ์ในตอนตั้งต้น

การกระทำดังกล่าวเกิดขึ้นเป็นครั้งคราวเท่านั้น โดยเฉพาะตอนที่ตัวละครมีการร่วมรัก หรือตกหลุมรักกันเท่านั้น เพราะจังหวะที่อีฟกำลังเคลิบเคลิ้มไปกับความสุข คำพูดและการกระทำของเธอก็ไม่เหลืออะไรอีกแล้ว นอกจากความต้องการของตัวเอง

ความแปลกไม่ได้จบลงที่การแสดงเท่านั้น แต่ผู้สร้างยังตุ๋นฉันซะเรียบกับการหลอกให้เชื่อว่าหญิงสาวต้องคู่กับชายหนุ่ม บทภาพยนตร์ทั้งหมดไม่เคยกล่าวถึงคำที่ระบุความเป็นเพศเหล่านี้เลยแม้แต่น้อย แต่ด้วยเหตุผลที่เราล้วนเป็นปกติชน การจะเลือกมองจุดที่ตัวเองสนใจคงต้องปล่อยให้เป็นหน้าที่ของใครของมัน

จากไปด้วยความไม่รู้

ฉันต้องขอชื่นชมว่าภาพยนตร์เรื่องดังนี้มีความ ‘กลม’ สูงมาก ซึ่งความกลมที่ว่าก็มีความหมายถึงเทคนิคการสื่อสารของธีม หรือคือการให้คำตอบของหนังในแบบฉบับที่ทุกเรื่องต้องทำ

‘ทุกอย่างบนโลกนี้ถูกเชื่อมโยงไว้ทั้งหมดแล้ว ทั้งจากในและนอกจอ’ บทสรุปส่งท้ายทิ้งฉันไว้กับการกลับไปวนดูภาพยนตร์เรื่องนี้อีกรอบ และก็ทำให้ฉันพบข้อสรุปเพียงหนึ่งเดียวกับประสบการณ์ที่มีร่วมกันระหว่างตัวหนังและมนุษย์คนดู 

การแชร์ความรักฉบับ ‘ควายกินหญ้า ควายยังได้ไฟเบอร์ ส่วนฉันได้อะไร’ เฉลยข้อคิดกับการรู้จักความต้องการของตัวเองที่แท้จริง เพราะไม่ว่าใครๆ ก็ล้วนแต่มีความต้องการในความรัก และด้วยความทะเยอทะยานก็มักจะพังเสมอ

ฉะนั้นการที่ผู้สร้างลอยแพตัวละครไปพร้อมกับคนดู จึงทิ้งความหมายเอาไว้ถึงความต้องการที่ต้องถูกหยุด และความรักที่ต้องถูกพอ คุณละฐานความเข้าใจไว้ได้แค่นั้นเลยก็ได้ 

เพราะฉันจะพูดอย่างจริงใจว่าหากเปรียบคุณเป็นเหมือนภาพยนตร์ที่มีชีวิตหนึ่งเรื่องแบบที่ว่าการพยายามหาคำตอบอาจไม่ใช่ทางออกของหัวใจ

The post ‘Concetta’ ตามหาความหมายที่ซ่อนเร้นในอณูของความเป็นภาพยนตร์หลงเซ็กส์ appeared first on a day magazine.

เราอาจได้พบกับหนังบางเรื่องเพื่อเรียนรู้ว่าโอ้ โลกนี้ช่างกว้างขวางและงานศิลปะก็มหัศจรรย์ได้ถึงขนาดนี้เลย และเราก็อาจจะได้วนกลับมาดูหนังเรื่องนั้นอีกครั้งในวันที่สามารถทำความเข้าใจมันได้อีกแบบหนึ่ง ภาพยนตร์สักเรื่องคงไม่ได้ถูกสร้างมาเพื่อให้ดูครั้งเดียวกระมัง มันถึงได้ให้ความหมายที่แตกต่างออกไปในแต่ละช่วงเวลา 

‘หว่อง กาไว’ ผู้กำกับที่เป็นแรงบันดาลใจให้เหล่าคนรักหนังทั้งหลาย เขา คือผู้สร้างความเป็นออริจินัลในภาพยนตร์ของตัวเองจนกลายเป็นสไตล์แบบหว่องๆ และขึ้นแท่นเป็นบุคคลผู้มีอิทธิพลอย่างสูงให้กับคนทำหนังในยุคถัดมา 

เนื่องในโอกาสที่โลกเคลื่อนมาจนถึงช่วงเวลาที่เส้นทางของความหลากหลายได้ถูกถางออก สังคมตระหนักรู้ถึงความสำคัญของสิทธิเสรีภาพในการเป็นตัวของตัวเองของมนุษย์ เราจึงอยากมาพูดถึงภาพยนตร์ที่ไร้ซึ่งกาลเวลาอย่าง ‘Happy Together (1997)’  หนังโปรดในดวงใจของใครหลายๆ คน ว่าด้วยเรื่องคู่รักชายหนุ่ม ‘ไหลเยี่ยฟา’ (เหลียงเฉาเหว่ย) และ ‘โหเป่าหวัง’ (เลสลี จาง) ที่ออกเดินทางจากฮ่องกงมุ่งสู่อาร์เจนตินาเพื่อแสวงหาชีวิตที่ดีกว่า และมีจุดมุ่งหมายที่จะไปยืนอยู่ตรงน้ำตกอีกวาซูด้วยกัน 

แต่ความแร้นแค้นทั้งทางการเงินและความสัมพันธ์ทำให้ทั้งคู่เผชิญกับวิบากกรรมของการ ‘เลิกรา’ และ ‘เริ่มต้นใหม่’ ไม่รู้จบ

ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นเรื่องราวสุดเรียบง่ายไม่ได้มีคอนฟลิกต์ที่มหัศจรรย์พันลึกอะไร เมื่อเทียบกับหนังความสัมพันธ์ที่พลิกมุมกลับปรับมุมเล่ามาไม่รู้กี่กระบวนท่าในโลกสมัยใหม่ 

แต่หากเราย้อนไปในปี 1997 ภาพยนตร์เรื่องนี้ผงาดขึ้นมาในฐานะหนัง LGBTQ+ ที่ดีที่สุดเรื่องหนึ่งโดยที่มันไม่ได้พูดถึงความเป็นเควียร์ของตัวละครแม้แต่น้อย เพียงแต่พูดถึงความสัมพันธ์ของมนุษย์อย่างดำดิ่ง โดยที่เหตุและผลไม่เคยเป็นเรื่องเพศของพวกเขาเลย หนังไม่ได้พาตัวละครไปตั้งคำถามอะไรทั้งนั้น พวกเขาเพียงแต่เผยให้เห็นถึงความสัมพันธ์ที่พันเกี่ยวกันอินุงตุงนัง โดยไม่ต้องเป็นภาพแทนของใคร

ด้วยเหตุนั้นภาพยนตร์เรื่องนี้จึงทรงพลังและตีแผ่ความหลากหลายด้วยตัวของมันเอง 

และไม่ว่าจะผ่านมากี่สิบปีเรื่องราวสุดคลาสสิกเรียบง่าย แต่ร้าวลึกนี้ก็ยังข้ามเวลามากัดกินหัวใจของคนดูด้วยท่วงท่าและลีลาอันมาก่อนกาลนิรันดร์ และการที่บทความนี้ถูกเขียนขึ้นในช่วงเวลาที่หนังมีอายุ 28 ปีแล้ว อาจเป็นเครื่องยืนยันคำกล่าวข้างต้น

ล่องลอยไร้จุดหมายในโลกที่พวกเขาไม่ได้เป็นส่วนหนึ่ง 

รักแต่ก็ขัดสนเหลือเกิน

จุดที่โดดเด่นที่สุดของ Happy Together (1997) คือมันอนุญาตให้เราประจันหน้ากับความจริงแบบไม่ประนีประนอม สร้างโลกที่ตัวละครติดแหงกอยู่ในโลกต่างแดนโดยไร้ซึ่งเงินทอง  พวกเขาแปลกแยกทั้งในเรื่องของวัฒนธรรมและความสัมพันธ์  มนุษย์สองคนต้องย้ายชีวิตมาอยู่ห่างไกลจากบ้านคนละซีกโลก พยายามมาเริ่มต้นชีวิตใหม่ในสถานที่ใหม่ ลอยเคว้งอยู่โดยไม่สามารถยึดเกาะอะไรได้เลย นอกจากมือของกันและกันกับจุดหมายที่ต้องไปด้วยกันอย่าง ‘น้ำตกอีกวาซู’ 

แต่ความสัมพันธ์คงไม่อาจผลิบานชื่นมื่นในสภาวะที่แห้งขอดขนาดนี้ พวกเขาไม่อาจรักในสภาวะที่นั่งอยู่บนรถเก่าที่พังกลางคัน จำต้องกอดรัดกันหลังจากอารมณ์ฉุนเฉียวจากแรงทบทวีคูณในใจที่ใหญ่ยิ่งอยู่ในซอกหลืบห้องเล็กรูหนู

และไม่ว่าตัวละครจะแสดงพฤติกรรมอันชวนอีหยังวะต่อกันมากแค่ไหน แต่สายตาของผู้กำกับก็พาเราไปถลกเนื้อหนังมังสาของตัวละครให้เหลือเพียงแก่นแกนของมนุษย์ผู้สับสนและหลงทิศ 

เราจะเข้าใจ ไหลเยี่ยฟา (เหลียงเฉาเหว่ย) ได้เป็นอย่างดีว่าเหตุใดเขาถึงติดอยู่ในวงจรอุบาทว์ หรือที่เรียกกันแบบสมัยใหม่ว่า Toxic Rerationship อยู่อย่างนั้น อาจเป็นเพราะมนุษย์จำเป็นต้องพึ่งพิงใครอีกคนไม่ทางใดก็ทางหนึ่งแต่คนๆ นั้นดันวายป่วง 

ขณะเดียวกับที่เราจะนึกภาพออกว่าทำไม โหเป่าหวัง (เลสลี จาง) วนกลับมาขอเริ่มต้นใหม่และจากไปเป็นลูปเดิมอย่างไม่รู้จบ เพราะไหลเยี่ยฟาเองก็เป็นบ้านหลังเดียวที่เขามีอยู่ที่นี่ ในสถานที่ที่ไม่มีไหล่ให้เขาพิงแม้สักไหล่เดียว เขาจึงกลับมาด้วยเหตุผลเดียวกัน  เพราะมนุษย์จำเป็นต้องพึ่งพิงใครอีกคนไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง แต่มนุษย์ดันล้วนวายป่วงด้วยกันหมด

เพราะความรักนั่นแหละ สุมไฟในใจให้ทะลุทะลวงด้วยความชัง

ความรักอาจคือสิ่งเลวร้ายที่สุดที่คุณจะได้พบเจอ แม้ภาพยนตร์เรื่องนี้จะใช้ชื่อว่า Happy Together แต่ในระหว่างทางไม่มีตัวละครไหนที่จะมีความสุขด้วยกันเลย ช่างย้อนแย้งเสียเหลือเกิน ฉากที่ตัวละครดูจะมีความสุขที่สุดดันเป็นตอนที่เขาหลุดพ้นจากพันธนาการของความรักเสียมากกว่า 

เรื่องราวในหนังดำเนินไปด้วยการรักจนชัง แยกย้ายและกลับมาเริ่มต้นใหม่พร้อมการเกลียดชังกว่าเดิมทุกครั้ง เราจะได้เห็นภาพของความบันดาลโทสะที่มนุษย์คนหนึ่งจะกระทำต่อใครอีกคนหนึ่งได้ เพียงเพราะสเปซที่มีต่อกันหดกลืนหายด้วยคำว่าคู่รัก ตัดสลับกับการปลอบโยนอย่างใกล้ชิด ภาพหัวแนบอิงแอบซบไหล่ปรากฏขึ้นมาบ่อยครั้ง สิ่งเหล่านี้อาจเป็นหนึ่งในความพิศดารของความรัก เราไม่อาจรับมาแค่ความฉ่ำหวานยามใคร่ แต่เราต้องยอมโอบรับความแห้งแล้งยามน้ำแห้งขอดมาด้วย สิ่งเหล่านี้เป็นกลไกที่เราอาจจะรู้ แต่พร้อมจะกลืนมันลงไป 

ดอกไม้จะผลิบานในตอนแรกเริ่ม ยืนระยะ และร่วงโรยในที่สุด ความรู้สึกของมนุษย์นั้นแสนเข็ญ เรารัก เราคาดหวัง เปิดเปลือยส่วนที่เป็นมนุษย์ที่สุดให้คนรักเห็น ใช้ทุกด้านอารมณ์ที่ไม่เคยขุดคุ้ยเจอมาก่อน เมื่อเรารักมาจนเต็มปรอท ความรู้สึกอื่นใดก็เริ่มที่จะผสมกลมกลิ้งเข้าไป จนสามารถที่จะเกลียดในสิ่งที่ตัวเองรัก แต่ยังคงรักนั่นแหละถึงได้เกลียด ความชิบหายวายป่วงอยู่ตรงนั้น

ถึงแม้จะรู้อย่างนั้นแต่การเต้นรำจำเป็นต้องใช้คนสองคน เขาเต้นรำด้วยกัน แต่ก็ไม่รู้ว่าจะอยู่ด้วยกันอย่างไร พวกเขาเพียงแต่ปรารถนาที่จะกลับบ้าน แต่ไม่มีบ้านให้กลับ และต่างฝ่ายต่างเป็นบ้านที่แตกพังให้แก่กันและกัน ดังนั้นทางที่จะเดินไปมันถึงได้มีแต่ความเจ็บปวดสวนทางกับชื่อหนัง

หว่อง กาไวทำหนังเรื่องนี้ขนานไปกับช่วงเวลาที่อังกฤษคืนเกาะฮ่องกงให้กับจีนในปี 1997

เมื่อมีคนถามว่าเขารู้สึกอย่างไรกับเหตุการณ์นี้ เขาบอกว่าหนังเรื่องนี้คือความคิดเห็นของเขา

A Story about Reunion

เรามาเริ่มต้นกันใหม่นะ

พอมานั่งแคะ แกะ เกาดูแล้วหนังเรื่องนี้ล้วนพูดถึงการหวนคืนกลับของสิ่งต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นความสัมพันธ์ของคู่รักที่พยายามจะเริ่มต้นใหม่กลับมาอิงอาศัยกัน เช่นเดียวกันกับการคืนเกาะฮ่องกงให้กับจีนที่สร้างการเปลี่ยนแปลงให้ฮ่องกงกลายเป็นโลกอีกใบ ภายใต้การปกครองแบบ 1 ประเทศ 2 ระบบ จากที่เหินห่างกันมาแสนนานจนความสัมพันธ์แห้งกรัง 

ตัวละครเดินทางมาอาศัยอยู่ที่อาร์เจนตินาซึ่งก็มีข้อพิพาทกับอังกฤษเรื่องหมู่เกาะฟอล์กแลนด์ และอาร์เจนตินาพ่ายแพ้ เอาเกาะกลับคืนมาไม่ได้ หนังเรื่องนี้จึงไม่ได้เพียงแต่บอกเล่าเรื่องราวของคนหนุ่มที่ระหกระเหินเดินดิน แต่บรรจุเอาห้วงความคิด ความรู้สึก ความระส่ำระสายของตัวผู้สร้างที่เกิดการเปลี่ยนแปลงในถิ่นที่อยู่เอาไว้ เป็นร่องรอยความสับสนภายในของราษฎรคนหนึ่ง

ในท้ายที่สุดหลังจากที่ชิงรักหักสวาทกันมาครึ่งค่อนเรื่องก็ถึงคราที่ต้องขมวดแลนดิงลง  ไหลเยี่ยฟาฝากฝังความเศร้าของการจากลาไว้ในเครื่องอัดเสียงแล้วเดินไปสู่จุดหมายคนเดียว ณ 

‘น้ำตกอีกวาซู’  สถานที่ที่น้ำไหลเวียนมาบรรจบกัน แน่นอนว่าเราไม่ได้เห็นภาพของ ไหลเยี่ยฟา ดื่มด่ำกับธรรมชาติอย่างอิ่มสุข แต่กลับเป็นภาพความหนักหน่วงของธรรมชาติ ที่สาดกระเด็นอย่างกราดเกรี้ยวจนหน้าเปียก สภาพของเขาที่ยืนอยู่ตรงนั้นดูเป็นผู้ประสบภัยมากกว่าเป็นใครที่เดินมาถึงจุดมุ่งหมาย ดังนั้นจุดหมายแห่งการไหลเวียนมาบรรจบจึงอาจไม่น่าอภิรมย์เหมือนภาพฝันเท่าไหร่นัก สิ่งอื่นๆ ที่กล่าวมาก็คงเช่นเดียวกัน

หลังจากผ่านฉากที่เหมือนจะเป็นตอนจบมาแล้ว หนังก็ยังถูกยืดออกไปอีก หว่อง กาไวทำอย่างนี้เสมอในหนังหลายๆ เรื่องของเขา เราเตรียมจะลุกแล้วคิดว่าจบแน่ แต่ไม่ หนังพาเราก้าวไปอีกหลายขยัก เพื่อมุ่งสู่บทสรุปอื่นที่นอกเหนือจากที่เราเคยคาดการณ์ไว้ 

หนังพาตัวละครกลับมาบ้านแห่งใหม่ที่ไม่ใช่ถิ่นเดิม มายังไต้หวันซึ่งเป็นดินแดนที่เสรีกว่า พาร์ตนี้ของหนังเป็นส่วนที่ค่อนข้างเป็นเอกเทศจากส่วนอื่นๆ หลังจากที่เราโดนฟรีซอยู่ในความหนืดหน่วงมาตลอดทั้งเรื่อง ในพาร์ตนี้เราจะได้ดูความมีชีวิตชีวา การเคลื่อนไหวของผู้คน บ้านเมือง การไหลไปข้างหน้าสู่พื้นที่แห่งใหม่ สู่อิสรภาพ คลอไปกับเสียงเพลง Happy together ในเวอร์ชันของ Danny Chung แม้จะยังอยู่ในสภาวะที่สับสนอลหม่าน แต่ชีวิตก็ยังต้องเดินทางไปในบทถัดไป

อ้างอิง 

หนังสือ The Cinema of Wong Kar – Wai

The post Happy Together (1997) เริ่มใหม่กันอีกสักครั้งเพื่อกลับมาร้าวแหลกสลายอีกไม่รู้จบแบบหว่องๆ appeared first on a day magazine.

ผู้อยู่เบื้องหลังเหตุ 9/11 คือ อุซามะห์ บิน ลาดิน ผู้นำกลุ่มอัลกออิดะห์ เขากลายเป็นบุคคลที่ทางการสหรัฐต้องการตัวมากที่สุดทันที ไม่ว่าจะจับเป็น หรือจับตายก็ตาม เรื่องราวการตามล่าบิน ลาดิน ถูกบอกเล่าในมินิซีรีส์สามตอน American Manhunt: Osama bin Laden ที่ออกอากาศทางเน็ตฟลิกซ์เมื่อช่วงกลางเดือนพฤษภาคม 2025 และได้รับเสียงวิจารณ์ไปในทางบวก

สำหรับซีรีส์ American Manhunt เคยมีมาก่อนหน้านี้สองชุด นั่นคือ American Manhunt: The Boston Marathon Bombing (2023) ว่าด้วยความพยายามจับกุมมือวางระเบิดงานวิ่งมาราธอนเมืองบอสตัน และ American Manhunt: O.J. Simpson (2025) เล่าถึงคดีมหากาพย์ของโอ.เจ. ซิมป์สัน อดีตนักกีฬาชื่อดังที่ต้องสงสัยว่าฆ่าเมียตัวเอง สำหรับผู้มีเวลาน้อย ผู้เขียนขอแนะนำเรื่องหลังเป็นพิเศษ นอกจากการเป็นซีรีส์แนวสืบสวน/ว่าความในศาลแล้ว มันยังสะท้อนถึงความขัดแย้งทางสีผิว และความบ้าคลั่งของสื่อมวลชนในยุค 90 ได้อย่างดี

ปกติแล้วสารคดีเกี่ยวกับ 9/11 มักสัมภาษณ์ผู้ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์นั้น เช่น ผู้ที่สูญเสียคนรักไปในตึกเวิลด์เทรด หรือตำรวจดับเพลิงที่เสี่ยงชีวิตเข้าไปช่วยเหลือผู้คน แต่ American Manhunt: Osama bin Laden มีจุดเด่นที่เน้นสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่รัฐล้วนๆ ไม่ว่าจะ CIA, FBI, เจ้าหน้าที่ทำเนียบขาว ไปจนถึงหน่วย SEAL ตามที่ผู้กำกับเล่าว่า “ซีรีส์นี้ไม่ใช่เรื่องของสหรัฐอเมริกา หรือสงครามต้านการก่อการร้าย แต่มันบอกเล่าถึงผู้คนที่ได้รับภารกิจตามจับผู้ก่อการร้ายที่เป็นที่ต้องการตัวมากที่สุด มันคือการตามล่าที่เปลี่ยนชีวิตของพวกเรา อเมริกา และโลกที่เราเคยรู้จัก”

ในเมื่อเจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้องทุกคนมีเป้าหมายเดียวกัน คือการจับบิน ลาดิน ซีรีส์อาจจะมีบรรยากาศของความชาตินิยม หรือการโปรอเมริกาอย่างเลี่ยงไม่ได้ แต่สิ่งนี้ถูกคานด้วยชีวิตส่วนตัวของเหล่าเจ้าหน้าที่ เช่น ฝ่ายข้อมูลข่าวสารถูกก่นด่าว่าทำงานหละหลวมจนปล่อยให้เครื่องบินชนตึก บางคนยอมรับว่าทำงานนี้เพราะมีเพื่อนตายในเหตุการณ์ 9/11 และยังมีเจ้าหน้าที่หมกมุ่นกับเรื่องบิน ลาดิน จนทำให้ครอบครัวแทบพังทลาย 

ซีรีส์เล่าความคืบหน้าของการเข้าใกล้บิน ลาดิน อย่างเป็นขั้นเป็นตอน จนถึงจุดพีคในปี 2011 (หรือสิบปีหลัง 9/11) ในปฏิบัติการหอกเนปจูน (Operation Neptune Spear) หรือการบุกสังหารบิน ลาดิน ในที่กบดานในปากีสถาน เจ้าหน้าที่หน่วย SEAL เปิดเผยให้เห็นถึงการซ้อม ด้วยการสร้างบ้านพักจำลองขึ้นมา แล้วฝึกการบุกในหลายรูปแบบ ส่วนผู้สร้างก็ใส่มาทั้งการนับถอยหลังถึงวันปฏิบัติการ และเพลงประกอบแสนเร้าอารมณ์ (สกอร์ฝีมือจาชา คลีบี ค่อนข้างทรงพลัง แต่หลายครั้งก็ล้นเกิน) จนทำให้เราเผลอสนุก และลุ้นระทึกกับการปฏิบัติการครั้งนี้ แต่แล้วก็ฉุกคิดได้ว่ามันคือการสังหารผู้คนมากมาย จนเกิดความขัดแย้งในใจอย่างช่วยไม่ได้

ซึ่งความขัดแย้งทำนองนี้เกิดขึ้นกับเจ้าหน้าที่รัฐเช่นกัน แน่นอนว่าบางรายเชื่อมั่นว่าเขาได้ทำสิ่งที่ถูกต้องแล้ว แต่หลายรายก็ไม่อาจพูดได้เต็มปาก พวกเขานึกถึงประชาชน คนบริสุทธิ์ คนไม่รู้อิโหน่อิเหน่ที่เสียชีวิตไปในสงครามต้านการก่อการร้าย รวมถึงทหารและเจ้าหน้าที่ของฝั่งสหรัฐอเมริกาที่ต้องจากโลกนี้ไปในสงครามหรือการถูกระเบิดพลีชีพของฝ่ายตรงข้าม ซึ่งทำให้ผู้เขียนนึกถึงฉากจบสุดคลาสสิกของหนังเรื่อง Zero Dark Thirty (2012) ที่ว่าด้วยปฏิบัติการหอกเนปจูน โดยหลังจากปลิดชีพบิน ลาดิน สำเร็จแล้ว แทนที่นางเอกผู้เป็นเจ้าหน้าที่ CIA จะโห่ร้องดีใจ เธอกลับร้องไห้ออกมาเงียบๆ เป็นหยาดน้ำตาแห่งความคลุมเครือที่ผู้ชมยังตีความได้ถึงปัจจุบัน

ซีรีส์ American Manhunt: Osama bin Laden ยังทำให้ผู้เขียนนึกถึงครั้งที่ตัวเองไปเยี่ยมชม 9/11 Memorial & Museum พิพิธภัณฑ์บอกเล่าถึง 9/11 ที่ทำเอาจิตตกหดหู่อยู่ไม่น้อย มีทั้งเศษซากตึกเวิลด์เทรด หรือวิดีโอผู้คนที่ตัดสินใจกระโดดลงมาจากตึก บางคนถึงขั้นร้องไห้กลางพิพิธภัณฑ์ แต่จุดสุดท้ายของพิพิธภัณฑ์นั้นจะเป็นก้อนอิฐในตู้กระจก ตอนแรกก็งุนงงว่ามันคืออะไร อ่านคำอธิบายถึงเข้าใจว่ามันคืออิฐจากบ้านที่บิน ลาดินถูกสังหาร! นี่จึงเป็นการปิดจบที่รุนแรงมาก นัยหนึ่งอาจมองได้ว่าคือสัญลักษณ์ของภารกิจอันเหนื่อยยาก หากมองอีกแบบคือ ‘ของที่ระลึก’ จากการฆ่าผู้ก่อการร้ายตัวฉกาจ 

อย่างไรก็ดีทางมิวเซียมก็เขียนป้องกันตัวไว้ระดับหนึ่งว่า “บางเสียงแสดงความห่วงใยว่าการฆ่าบิน ลาดินไม่ได้ทำให้การก่อการร้ายจบลง” ซึ่งน่าขนลุกว่าประโยคนี้ดูเหมือนจะเป็นจริง…แม้กระทั่งทุกวันนี้ก็ตาม

The post American Manhunt: Osama bin Laden – จะตามหาไม่ว่าเธออยู่ไหน จะตามไปให้ได้เธอคืนมา appeared first on a day magazine.

ศาสนาพราหมณ์-ฮินดูบอกว่าภรรยาเป็นสมบัติของสามี เมื่อสามีตาย ภรรยาควรจะเผาตัวเองมอดม้วยตามไปด้วย ในขณะที่ศาสนาคริสต์เองก็บอกว่าอีฟถูกสร้างมาจากกระดูกซี่โครงของอดัม หรือกระทั่งมีการถกเถียงกันในแวดวงนักวิชาการว่าแท้จริงแล้วอีฟถูกสร้างมาจากกระดูกองคชาตของอดัมต่างหาก แต่ไม่ว่าอีฟจะถูกสร้างมาจากกระดูกส่วนไหน ก็ต่างมีความหมายโดยนัยว่าร่างกายผู้หญิงเป็นส่วนหนึ่งของผู้ชายนั่นแหละ

เนื้อตัวร่างกายของผู้หญิงจึงไม่ได้เป็นของตัวเธอเองในทางศาสนา อันเป็นที่มาของการถูกเลือกปฏิบัติที่น่าชอกช้ำระกำใจสิ้นดี ในอดีตพวกเธอต้องสูญเสียอะไรไปมากมายกว่าจะสามารถยืนหยัดที่จะใช้ชีวิตในแบบที่ตัวเองต้องการได้

ในเทศกาลภาพยนตร์  European Union Film Festival ครั้งที่ 31 ได้คัดเลือกภาพยนตร์ที่น่าสนใจมาฉายหลายเรื่อง หลากบริบทสังคม หนึ่งในนั้นมีภาพยนตร์เรื่อง Carmen (2021) ของผู้กำกับวาเลอรี บูฮาเกียร์ (Valerie Buhagiar) ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจมาจากเรื่องจริงของหญิงวัยใกล้เกษียณ ซึ่งเป็นคุณป้าของผู้กำกับเอง 

เรื่องราวอันว่าด้วยเรื่องของผู้หญิงที่ถูกพรากช่วงเวลาในชีวิตไปเพราะต้องอยู่ปรนนิบัติรับใช้พี่ชายที่เป็นบาทหลวง จนกระทั่งลมหายใจสุดท้ายของพี่ชายมาถึง เธอถูกคริสตจักรหันหลังให้แล้วปิดประตูใส่หน้า แต่นั่นเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของหนทางสู่อิสรภาพ

วันที่โชคชะตาไม่อยู่เคียงข้างเรา

วันที่มีแค่เราที่อยู่เคียงข้าง (เรา)

คาร์เมน (Carmen) ผู้หญิงที่เป็นลูกสาวของบ้านที่มีพี่ชายเป็นบาทหลวง เธอจึงต้องรับบทน้องสาวผู้ดูแลรับใช้นักบวชอันเป็นที่นับหน้าถือตา ทิ้งชีวิตวัยสาวสะพรั่งไปอย่างน่าเสียดาย ฉากเปิดในหนังฉายให้เห็นว่าเธอช่างน่าสลดหดหู่ นั่งหอเหี่ยวซีดเซียว ทุกข์ทนนั่งอยู่บนเก้าอี้แถวหลังในโบสถ์ แต่งชุดดำ ผมสีดอกเลาดูยุ่งเหยิง ดวงหน้าไร้ซึ่งชีวิตชีวา มีอาชีพเป็นแม่บ้านเต็มเวลา ไม่มีงานอดิเรก ไร้เพื่อนฝูง และคนรัก ขาดแม้กระทั่งการเสริมเติมแต่งสีสันแบบผู้หญิงทั่วไป 

จริงๆ ภาพเหล่านี้หาได้ไม่ยากในโลกจริงๆ มักจะเป็นสภาพของเหล่าผู้ดูแลที่ถูกคนอื่นขโมยเวลาชีวิตไป ผู้หญิงกับงานบ้านความธรรมดาสามัญที่พบได้ทั่วไป 

หนังเลือกที่จะเริ่มต้นด้วยสิ่งเหล่านี้ ความซึมกะทือเอื่อยเฉื่อย ไร้ซึ่งการบอกเล่า แต่เราก็เข้าใจได้ทันทีเมื่อพี่ชายผู้เกี่ยวพันต่อชีวิตเธออย่างสุดลิ่มทิ่มประตูล้มพับลง เขาตาย ณ ขณะนั้นเรารู้ได้เลยว่าชิบหายแน่ คาร์เมน (Carmen) กลายเป็นคนไร้บ้าน และไม่มีอาชีพ 

ฉากเหล่านี้ในหนังดูจริง และสะท้อนชีวิตของผู้หญิงซึ่งไร้ที่ทางสำหรับศาสนาเหลือเกิน เธอใช้เวลาค่อนชีวิตในการตกใต้เงื่อนปมความปกติ (?) ของสตรีเพศที่ดูแลบุรุษ แถมชายผู้นั้นยังเป็นบาทหลวงอีกต่างหาก เหตุใดถึงไม่ได้ส่วนแบ่งผลบุญบ้างเลย 

และส่วนของชีวิตที่ถูกกัดกินไปก็ไม่สามารถเอากลับคืนมาได้ เธอทำได้เพียงลักลอบเข้าไปหลับนอนในโบสถ์ และหอระฆังเพื่อประทังให้ชีวิตยังอยู่ต่อไปได้ กลับไปพึ่งพาสถานที่เดียวที่ชีวิตอนุญาตให้เธอรู้จัก แม้พื้นที่เหล่านั้นจะไม่เคยเป็นของเธอเลยมาตั้งแต่ต้น 

ชะตาชีวิตใหม่ ความน่าพึงพอใจที่ไม่สมเหตุสมผล

แต่อาจเพราะนี่คือหนังที่ผู้กำกับไม่ได้ใจไม้ไส้ระกำจนเกินไปนัก จึงเลือกให้หญิงสาวเจอชะตาชีวิตใหม่ที่ใจดีสุดๆ เธอได้กุญแจเพื่อไขเข้าไปปลอมเป็นบาทหลวง ประจวบกับที่บาทหลวงคนใหม่หนีไปพอดี ในทางหนึ่งหนังคงตั้งใจที่จะสะทอดท้อนการปลดพันธะภาระที่เคยจองจำเธอไว้ มุ่งไปสู่ทางเลือกใหม่ที่แหกขนบดั้งเดิม

คาร์เมนมีชีวิตที่สว่างสดใสมากขึ้น จากการนั่งอยู่ในห้องสารภาพบาป เธอทำหน้าที่ที่ผู้หญิงเองไม่ถูกอนุญาตให้ทำ และทำได้ดีเสียด้วย ได้รับเงินบริจาคอู้ฟู่จนนำมาเสริมเติมแต่งสิ่งที่ตัวเองไม่เคยมี ไม่เคยเป็นได้ และผู้กำกับคงกลัวว่าทิศทางของหนังจะผลักให้ตัวละครดำเนินไปสู่ความละโมบ โลภมากจนเกินไปจึงต้องใส่ฉากที่เธอแบ่งปันเงินให้แด่ความฝันของผู้หญิงคนอื่นๆ ด้วย

แน่นอนว่าฉากเหล่านี้คงไม่ได้ถูกใส่มาเพื่อทำให้ตัวละครบรรลุความต้องการเพียงเท่านั้น แต่มันคงสื่อสารถึงการพยายามหาที่ทางแห่งใหม่สำหรับผู้หญิงในศาสนา คือการขยายขอบเขตจากความเชื่อดั้งเดิมที่ว่าต้องเป็นผู้ชายเท่านั้นที่จะเป็นผู้นำทางจิตวิญญาณได้

แต่ถึงกระนั้นทางเลือกนี้ของผู้สร้างก็มีรสชาติแปร่งๆ อยู่ไม่น้อย เมื่อความไม่สมเหตุสมผลในการกระทำ และความง่ายดายเหลือเกินสำหรับตัวละคร มันผลักคนดูออกจากความเป็นจริงที่หนังหยิบยื่นให้ในช่วงแรก หนังมีน้ำหนักน้อยลงเรื่อยๆ เมื่อการเดินทางของเส้นเรื่องลงล็อกตามที่มันควรจะเป็น ผนวกกับการเล่าเรื่องเป็นเส้นตรงไม่มีเลี้ยวหักเบนทำให้เราถอยห่างคาร์เมนออกมาเรื่อยๆ เพราะรู้ว่ายัยนี่รอดแล้วแน่ 

ยิ่งหนังพยายามวางตัวให้ไม่เป็นปฏิปักษ์กับโครงสร้างเดิมมากเท่าไหร่ เรายิ่งเชื่อมโยงกับหนังได้น้อยลงเท่านั้น เสียงแว่วกระซิบเบาๆ อย่างเรื่องราวเชิงสัญลักษณ์ที่ให้ตัวละครหญิงนั่งแท่นทำในสิ่งที่ผู้ชายทำได้ก็อาจเล็กจ้อยไปในการจะพูดถึงเรื่องที่มีเถาวัลย์พันเกี่ยวกันมานานจนนับเลขไม่ถูก ถ้าโลกแห่งความเป็นจริงเหี้ยมน้อยลงกว่านี้แม้สักหน่อย เราอาจจะเชื่อความสวยงามที่เกิดขึ้นในหนังได้บ้าง ถ้าความจริงของชีวิตไม่หนักอึ้งเท่านี้ เรื่องราวประโลมโลกมันคงพอที่จะรั้งน้ำหนักไปอีกฟากฝั่งได้ ฟากฝั่งที่สวยนะแต่เป็นไปได้หรือ 

แต่ถึงอย่างนั้นทางที่ผู้กำกับเลือกจะเล่าก็เข้าใจได้ เขาสรรสร้างเรื่องราวที่น่าพึงใจมากไปกว่าความสมเหตุสมผล 

เพราะโลกเปลี่ยนแปลงทุกวัน แล้วศาสนาจะรออะไร

แม้ภาพรวมของหนังจะมีน้ำหนักที่เบาหวิวแถมยังไม่ได้เชื่อมโยงทางความรู้สึกกับเราเท่าไหร่นัก อาจจะเพราะหนังละเลยรายละเอียดปลีกย่อยส่วนที่เป็นอีโมชันออกไปเสียหมด แต่ประเด็นของหนังก็ยังน่าสนใจเพียงพอที่จะหล่อเลี้ยงให้คนดูติดตามต่อไปเรื่อยๆ 

ส่วนที่แข็งแรงที่สุดของหนังเรื่องนี้คือการที่มันเล่าเรื่องหนักๆ โดยใช้ความแฟนตาซีเข้ามาหนุนเรื่อง และขณะเดียวกันก็สร้างเรื่องสร้างราวที่แสนจะขุ่นมัวให้สว่างสดใส แต่สิ่งเหล่านี้ก็กลายเป็นจุดที่เปราะบางที่สุด เพราะการเล่าเรื่องในมุมมองนี้ก็ยากที่จะเร้าให้คนรู้สึกตาม แม้ประเด็นที่หนังนำเสนอจะเป็นสากลแต่เมื่อถูกหีบห่อในลักษณะนี้ แถมผู้กำกับเลือกจะเล่าสิ่งต่างๆ แบบแตะๆ อิงผ่านๆ  เลยกลายเป็นว่าหนังเรื่องนี้ก็เป็นเรื่องที่ดีนะ แต่อาจจะไม่ได้ซึมลึกเข้าไปในจิตใจของคนดูเท่าที่ควร ทั้งที่วัตถุดิบที่มันมีอยู่นี้น่าถึงรสถึงชาติทั้งนั้น

ฉากแลนดิ้งลงของหนังทำได้เสมอตัว และเป็นหมุดหมายอันดีที่เราจะพูดถึงศาสนาในมุมที่ไม่ใช่เพียงสิ่งที่ตั้งอยู่อย่างมั่นคงแข็งแรง แต่มันควรจะยืดหยุ่น และปรับเปลี่ยนไปตามวิถีความเป็นไปของโลก การลั่นระฆังในตอนท้าย คือสัญลักษณ์ที่บอกว่าสิ่งที่มันเป็นอยู่เราเลือกได้นะ เลือกที่จะใช้ความเป็นมนุษย์มาร่างกฎกันใหม่ และสิ่งนี้ไม่ใช่การอารยะขัดขืนต่อความคิด ความเชื่อ หรือพระเจ้า แต่มันคือการอยู่ร่วมกัน และพระเจ้าจะอยู่เคียงข้างมนุษย์จริงๆ 

ซีนที่ผู้คนแห่แหนกันมาตามเสียงกระดิ่งในตอนท้ายอาจคือการบอกกลายๆ ว่า ศาสนาคงจะไม่ใช่อะไรไปมากเสียกว่าผู้คน

The post นกอยู่ข้างพี่ตานะคะ แต่ศาสนาไม่เคยอยู่ข้างผู้หญิง ‘Carmen (2021)’ ชะตาชีวิตของผู้หญิงที่ (เกือบ) ถูกพระเจ้าทอดทิ้ง appeared first on a day magazine.

ความตลกอยู่ตรงไหนรู้ไหม ฉันพบว่ายิ่งดูไป ฉันยิ่งเห็นความเหมือนของตัวเองกับโจแอนน์อีกหลายข้อ ไม่ว่าจะเป็นผู้ชายแต่ละคนที่เธอเลือกไปเดตด้วยคือผู้ชายธงแดง (Red Flag) ที่ไม่พร้อมจะสานสัมพันธ์ลึกซึ้ง (Emotional Unavailable) เธอติดกับดักของการ Love Bombing จนโงหัวไม่ขึ้น ในขณะเดียวกันก็มีความไม่มั่นคงทางจิตใจ ตั้งคำถามกับคุณค่าในตัวเอง Ghosting คู่เดตรายสัปดาห์ และบางครั้งก็สงสัยว่า ‘คนที่ใช่’ ของเธอจะมีอยู่จริงหรือเปล่า

ถ้าคุณมีอาการแบบนี้เหมือนกัน หรืออย่างน้อยอาจจะเคยปวดหัวกับเรื่องความรัก ความสัมพันธ์ บอกเลยว่า ‘Nobody Wants This’ คือซีรีส์โรแมนติกคอมเมดีที่ห้ามพลาด

และถ้าอินมากๆ รู้สึกว่าตรงสุดๆ อาจมีบางช่วงตอน บางตัวละคร และบางบทสนทนาที่ให้แง่คิดที่ปลดล็อกบางอย่างในใจคุณได้เหมือนฉัน

รักของเหมยลี่ฮอลลีวูด

ขอยกตัวอย่างแบบให้เห็นภาพที่สุด โจแอนน์ใน Nobody Wants This (รับบทโดย Kristen Bell) ก็คล้ายๆ เป็น ‘เหมยลี่’ ฉบับฮอลลีวูดอย่างไรอย่างนั้น

ผู้หญิงในวัย 30 กำลังรอคอยรักที่ใช่ อยู่มาวันหนึ่งก็ได้เจอกับหนุ่มหล่อวัยเดียวกันที่เข้าขากันได้ดีราวกับผู้ชายในฝัน นำไปสู่การลองเปิดใจ การตกหลุมรัก การก้าวข้ามอุปสรรค และเรียนรู้ว่านิยามของความรักที่ดีจริงๆ เป็นยังไง

ถึงอย่างนั้นโจแอนน์ก็แตกต่างกับเหมยลี่อย่างคนละขั้วในบางเรื่อง เธอไม่ใช่สาวออฟฟิศไทยที่รักนวลสงวนตัว เอาแต่ทำงาน และไม่เคยจีบผู้ชายก่อน ตรงกันข้าม โจแอนน์เดตผู้ชายเป็นว่าเล่น (และมักจะเทเขาก่อนเสมอเมื่อรู้สึกว่าคนนั้นไม่เวิร์ก) ประสบการณ์การเดตของเธอโชกโชนมากพอจนเอามาเล่าเป็นพอดแคสต์กับพี่สาวได้เป็นตอนๆ 

         ใช่ เธอคือโฮสต์เจ้าของรายการพอดแคสต์ว่าด้วยความสัมพันธ์ เรื่องบนเตียง และการเอมเพาว์เออร์ผู้หญิงยุคใหม่ ซึ่งไปได้สวยสุดๆ จนแพลตฟอร์มสตรีมมิงต้องมาขอซื้อ

        โจแอนน์คิดว่าเดตของเธอคงจะเป็นเรื่องเล่นๆ ที่ทำเพื่อหาคอนเทนต์มาเล่าในรายการเท่านั้น จนกระทั่งเธอได้เจอกับ ‘โนอาห์’ (รับบทโดย Adam Brody) ในปาร์ตีอาหารเย็นของเพื่อนสนิท เขาคืออาจารย์ชาวยิว (แรบไบ) ผู้เผยแพร่ศาสนา ถ้าเทียบกันแล้วโจแอนน์ก็คือ ‘ชิกซา’ หญิงสาวผู้ทำตัวก๋ากั่น และไม่เชื่อในพระเจ้า

มองจากดวงจันทร์ก็ดูออกว่าทั้งคู่ต่างกันมากเหมือนกับอยู่โลกคนละใบ ดูแล้วความสัมพันธ์ในอนาคตจะมีอุปสรรค และความอีนุงตุงนังตามมาอีกเยอะแน่ๆ

แต่ทำไมก็ไม่รู้ คนเคร่งศาสนาคนนี้กลับดึงดูดสาวก๋ากั่นอย่างเธอให้เข้าใกล้ได้อย่างประหลาด

คนที่แตกต่างกันมากๆ จะรักกันมากๆ ได้ไหม นั่นคือคำถามที่ซีรีส์ตั้งไว้ให้เราลุ้นหาคำตอบ

นายมั่นคงและนางสาววิตกกังวล

ลึกๆ แล้วโจแอนน์กับฉัน เราเหมือนกันที่ความวิตกกังวล

ถ้าใครเคยศึกษาเรื่อง Attachment Style หรือทฤษฎีรูปแบบความผูกพัน อาจรู้ว่ามีการแบ่งกลุ่มคนตามพฤติกรรมที่พวกเขาเป็นเมื่ออยู่ในความสัมพันธ์อยู่ 3 แบบ นั่นคือแบบมั่นคง (Secure) คนที่ชัดเจนในการมอบ และรับความรักจากคนอื่น 

แบบหลีกเลี่ยง (Avoidant) คนที่เมื่อได้รับความรักมากๆ แล้วจะหลีกหนีมัน เพราะกลัวอีกฝ่ายจะรู้ว่าตัวตนข้างในของตัวเองไม่ดีพอ และสุดท้ายคือแบบของฉันกับโจแอนน์ แบบวิตกกังวล (Anxious)  คนที่วิตกกังวลกับทุกสิ่งในความสัมพันธ์ แม้ไม่มีอะไรเกิดขึ้น แต่เธอจะกังวลไว้ก่อน นำหนึ่งก้าวเสมอ

รู้สึกหงุดหงิดที่เขาไม่ตอบแชท กระวนกระวายขึ้นไปอีกเมื่อเขาหายไป 2-3 ชั่วโมง การสงสัยในตัวเองจนต้องถามว่า “เราดีพอที่จะคบกันคนที่ดีมากๆ ไหม คนที่ยอดเยี่ยมมากๆ น่ะ” หรือการเปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่นๆ ที่อาจเป็นตัวเลือกที่ดีกว่า ยิ่งเป็นคนในวัย 30+ ที่รู้สึก (ไปเอง) ว่าตัวเรานี้เริ่มโรยรา และการจะหาความโรแมนติกใส่ชีวิตเป็นเรื่องยากขึ้นทุกที นั่นแหละพวกเราชาว Anxious

ยิ่งในเคสของโจแอนน์ เธอกลัวว่าจะเป็นคนคั่นเวลา หรือคนแก้เหงาสนุกๆ ของใคร โดยเฉพาะโนอาห์ซึ่งเพิ่งบอกเลิกผู้หญิงที่คบมานานแรมปีด้วย  

แต่เชื่อไหมว่าความวิตกกังวลเหล่านี้สงบลง เพราะโนอาห์ทำบางสิ่งด้วยความเข้าใจ และ ‘มั่นคง’ อย่างที่ชาว Secure เขาทำ

รักกันต้องคุยกันนะ

สิ่งนั้นคือการสื่อสาร การอยู่ข้างๆ เพื่อรับรู้ว่าเธอวิตก และให้ความมั่นใจกับเธอในเรื่องที่โจแอนน์กำลังวิตกกังวล

แต่ก็ใช่ว่าโนอาห์จะเป็นเทพบุตรที่เดินลงมาจากฟ้า และสมบูรณ์แบบไปเสียหมด เขาเองก็เคยมีปัญหาเรื่องการสื่อสารที่ต้อง ‘กั๊ก’ ตัวเองตามธรรมชาติของเขาที่เป็นคนไม่ค่อยสื่อสารอะไรในใจ  ไหนจะหน้าที่การงานที่ทำให้พูดทุกอย่างที่คิดออกมาไม่ได้ และความสัมพันธ์ครั้งเก่าที่อยู่ไปแบบวันๆ

“รีเบกก้ากับผมเราไม่เคยคุยกันจริงๆ คือเราก็คุยกันนะ แต่ก็ไม่ได้พูดอะไรจริงจัง มีแต่เรื่องคุยวนไปวนมา เราไม่เคยคุยเรื่องที่น่าอึดอัด แล้วอยู่ดีๆ สามปีต่อมา เราก็ไม่รู้จักกันอีกแล้ว” โนอาห์เปิดเผยให้โจแอนน์ฟัง และเธอก็พูดบางสิ่งที่ทำให้เขาฉุกคิดขึ้นมาได้

“การเปิดเผยเรื่องที่ทำให้ไม่สบายใจ มันช่วยสานสัมพันธ์กับคนอื่นได้นะ”

ในขณะที่ตัวโจแอนน์เอง แม้จะแนะนำอีกฝ่ายไปแบบนั้น และมีภาพลักษณ์ของหญิงแกร่งสุดเอมเพาว์เออร์ที่พูดทุกอย่างที่คิด ลึกๆ แล้วเธอก็มีบางเรื่องที่ไม่กล้าสื่อสารออกมาเหมือนกัน คือความกลัวที่อยู่ลึกสุดใจ

มีฉากหนึ่งที่ฉันชอบมาก คือฉากที่ตัวละครทั้งสองเปิดใจต่อกันหลังจากเดตแรก  โจแอนน์และโนอาห์อยู่ในครัว กำลังกินอาหารที่เขาทำ อยู่ๆ ชายหนุ่มก็เปิดประเด็นเรื่องการพยายามในการสานสัมพันธ์

“ผมไม่อยากให้เราคบกันคั่นเวลา ผมอยากให้มันจริงจัง นั่นอาจจะฟังดูน่าอาย แต่ผมโอเคกับมัน ผมไม่ได้ต้องการแค่เล่นสนุก ถ้าคุณคิดอย่างนั้นก็ไม่เป็นไร คุณไม่ได้ติดค้างอะไรผม ผมแค่อยากรู้เฉยๆ” โนอาห์เปิดเผย

โจแอนน์ดูกลัวและกระอักกระอ่วนใจ นั่นก็เพราะเธอกลัวจริงๆ

“ความจริงคือฉันไม่เคยทำแบบนี้มาก่อน มันน่ากลัวมากเลย แม่ฉันเป็นคนเจ้าอารมณ์มากๆ แล้วมันก็ทำให้พ่อเหินห่าง  ฉันพยายามหนักมากมาตลอดเพื่อไม่ให้เป็นแบบนั้น ใช่ บางครั้งฉันทำเรื่องแปลกๆ บางทีฉันก็วู่วามแล้วก็หมกมุ่น” 

“ฉันเคยบอกคุณว่าสิ่งที่ฉันกลัวที่สุด คือดึงหน้าแล้วไม่สวย แต่ฉันว่าฉันได้รู้สิ่งที่กลัวกว่าแล้ว มันคือเรื่องนี้แหละ เรื่องที่ฉันจะเอาความรู้สึกไปผูกมัดกับผู้ชายที่สักวันจะคิดได้ว่ารับมือฉันไม่ไหว แล้วฉันก็จะใจสลาย นี่คือเรื่องที่ไม่น่าหลงใหลที่สุดที่คุณเคยเห็นเลยใช่ไหม”

เธอกลั้นใจ เตรียมใจไว้แล้วว่าเขาอาจจะตอบว่า ‘ใช่’ คิดว่าเธอเยอะเกินไป และจบเรื่องทุกอย่างทั้งหมด แต่โนอาห์กลับปฏิเสธ

“ไม่ น่าหลงใหลที่สุดต่างหาก ผมต้องการสิ่งนี้ ผมต้องการทั้งหมดเลย”

“แต่คุณจะทำอย่างนั้นหรือเปล่า คุณจะทำฉันใจสลายหรือเปล่า”

“ผมคงขาดใจตายจริงๆ ถ้าทำคุณใจสลาย” การสื่อสารนั้นจบด้วยจุมพิตหวาน มันกลายเป็นจุดเริ่มต้นของความสัมพันธ์ที่สวยงามของทั้งคู่

รักนี้ไม่มีใครอยากได้…ยกเว้นคนที่ใช่

อาจเพราะในยุคสมัยนี้ การจะกระโดดลงไปในความสัมพันธ์ดูเป็นเรื่องที่เดิมพันสูง และยากขึ้นไปทุกที 

เพราะทุกวันนี้เราแมตช์กับคนแปลกหน้าได้ในเสี้ยววินาที ตกหลุมรักเขาในชั่วข้ามคืน แต่ในขณะเดียวกัน เทคโนโลยีก็ทำให้เรารู้สึกว่าเรามีตัวเลือกมากมาย ถ้าคุยๆ ไปแล้วไม่เวิร์กก็ไม่เป็นไร จะเข้าแอพฯ กลับมาปัดหารักแท้กี่รอบก็ได้ 

นั่นทำให้หลายคนยิ่งกั๊ก ไม่กล้าลงใจในความสัมพันธ์ นำไปสู่การจมอยู่กับวังวนของ Situationship ที่ต้องเดาใจอีกฝ่ายครั้งแล้วครั้งเล่า  

ทำไมก็ไม่รู้ ยุคนี้การจะแสดงออกว่าจะรักจะชอบใครสักคนกลายเป็นเรื่องที่ดู ‘ไม่คูล’ และไม่ค่อยจะมีใครทำซะอย่างนั้น แต่ไม่ใช่กับโจแอนน์และโนอาห์ ที่ทำให้เราเห็นว่าถ้ายิ่งรักกัน ยิ่งต้องแสดงออกสิ ถ้าอยากรู้จักกันและกันอย่างลึกซึ้งก็ยิ่งต้องสื่อสารกัน และถ้าหากเจอเรื่องราวยากๆ ในความสัมพันธ์ก็ยิ่งต้องจับมือกันให้แน่นขึ้น

จริงอยู่ที่การอยู่กับคนที่ใช่ อะไรๆ ก็ง่าย แต่ในหนังสือหลายเล่มอาจไม่ได้พูดต่อว่า ‘มันก็ไม่ได้ง่ายเสียทีเดียว’ 

ความสัมพันธ์มีขึ้นมีลงเป็นปกติ มีโมเมนต์ล้ำค่า และมีอุปสรรคที่เราต้องก้าวผ่าน การไม่ยอมแพ้ในกันและกัน นั่นอาจเป็นสิ่งสำคัญที่สุดหรือเปล่า

‘ความง่าย’ ในคำว่าคนที่ใช่ อาจหมายถึงอยู่ด้วยกันได้ง่ายๆ มีความสุข ราบรื่น สบายใจ แต่ในอีกความหมายคือมันอาจหมายถึงคนที่ไม่ปล่อยมือกันไป ‘ง่ายๆ’ ก็ได้นะ

The post เพราะคนที่ใช่คือคนที่ไม่ปล่อยมือจากกันง่ายๆ ‘Nobody Wants This’ ซีรีส์โรแมนติกที่ตีแผ่โลกความสัมพันธ์ของคนยุคใหม่ appeared first on a day magazine.

ก่อนจะไปว่าถึงตัวภาพยนตร์ ก็ต้องบอกเล่าถึงรถไฟชินคันเซ็น เพราะถือว่าเป็นอีกตัวละครเอกสำคัญ โดยหลังจากญี่ปุ่นพ่ายแพ้อย่างยับเยินในสงครามโลกครั้งที่ 2 เมื่อปี 1945 รัฐบาลและประชาชนก็ร่วมแรงร่วมใจกันฟื้นฟูประเทศ ด้วยทั้งนโยบายชาตินิยม วัฒนธรรมการทำงานหนัก และการผลักดันอุตสาหกรรมด้านเทคโนโลยี จนในที่สุดจากประเทศแพ้สงคราม ปี 1964 ญี่ปุ่นก็สามารถจัดงานกีฬาโอลิมปิกได้ พร้อมทั้งเปิดตัวรถไฟชินคันเซ็นที่วิ่งจากโตเกียวไปยังโอซาก้า 

ผู้ใดที่เคยใช้บริการชินคันเซ็นต่างต้องออกปากชื่นชมในประสิทธิภาพของมัน ไม่ว่าจะความรวดเร็ว ความสบาย ความสะอาด ความตรงเวลา (เป็นระดับวินาที!) แม้จะแลกมาด้วยราคาแพงหูฉี่ เรียกว่าเป็นระบบรางชั้นนำของโลก ชนิดยุโรปก็สู้ไม่ได้ ยิ่งช่วงหลังมารถไฟของยุโรปมีปัญหามากมาย ทั้งรถพัง รถมาเลท สหรัฐอเมริกาไม่มี เพราะนิยมขับรถส่วนตัวมากกว่า จะมีก็จีนแผ่นดินใหญ่ที่พัฒนาระบบรถไฟความเร็วสูงจนตามทันญี่ปุ่นได้ (บ้างก็ว่าแซงหน้าแล้วเรียบร้อย)

อย่างไรก็ดี ใช่ว่าทุกอย่างจะสวยงามเสียหมด เมื่อปี 1975 มีภาพยนตร์เรื่อง The Bullet Train (กำกับโดย จุนยะ ซาโต้) ออกฉาย และเป็นงานที่อื้อฉาวพอสมควร หนังว่าด้วยการขู่วางระเบิดชินคันเซ็นเช่นกัน จุดที่น่าสนใจคือเหล่าผู้ก่อการ คือการรวมตัวกันของเจ้าของธุรกิจที่โรงงานเจ๊ง อดีตนักศึกษาฝ่ายซ้ายที่ชอกช้ำกับการปฏิวัติไม่สำเร็จ และเด็กหนุ่มที่รู้สึกสิ้นหวังกับสภาพสังคม มันคือการสะท้อนว่าท่ามกลางปาฏิหาริย์ทางเศรษฐกิจ สังคมญี่ปุ่นก็มีคนจำนวนหนึ่งที่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง และความคับข้องใจของพวกเขาก็ระเบิดออกมา

ถึงกระนั้น The Bullet Train ฉบับปี 1975 ยังมีแง่งามการแสดงถึงความเห็นอกเห็นใจในมนุษย์ เช่นว่าผู้ก่อการพยายามเลี่ยงการนองเลือดหรือเสียชีวิต ส่วนฝั่งเจ้าหน้าที่รถไฟก็พยายามทุกวิถีทางเพื่อช่วยชีวิตผู้โดยสาร แม้จะต้องขัดแย้งกับผู้บังคับบัญชาหรือฝั่งรัฐบาล อีกข้อน่าสนใจคือ หนังไม่ได้รับการสนับสนุนจาก JNR (Japanese National Railways – การรถไฟญี่ปุ่นในยุคนั้น) ฟุตเทจส่วนภายในของชินคันเซ็นจึงเป็นการแอบถ่าย ส่วนฉากรถไฟวิ่ง รถไฟชน ก็ใช้เทคนิคแบบจำลองย่อส่วน (miniature) ซึ่งถือว่าทำออกมาได้ดีตามเทคโนโลยีที่มี

ส่วน Bullet Train Explosion (2025) ที่เราเพิ่งได้ดูกันไป ถือเป็นภาคต่อ 50 ปีต่อมาของ The Bullet Train ความต่างคือหนังได้รับการสนับสนุนจากบริษัท JR East (บริษัทรถไฟญี่ปุ่นตะวันออก) ทำให้ฉากต่างๆ ดูสมจริงมากขึ้น แถมพวกซีจีฉากแอ็คชั่น ฉากระเบิดต่างๆ ก็ดูแนบเนียน ไม่เด๋อ ซึ่งเคยเป็นจุดอ่อนของภาพยนตร์ญี่ปุ่นเสมอ

และถ้าใครเคยดูผลงานของผู้กำกับ ชินจิ ฮิกุจิ อย่าง Shin Godzilla (2016) หรือ Shin Ultraman (2022) ก็จะเห็นลายเซ็นของเขาถึงการเน้น ‘กระบวนการการทำงาน’ ไม่ว่าจะต่อสู้กับก๊อดซิลล่า สัตว์ประหลาด หรือผู้ก่อการร้าย หนังของเขาจะไม่ได้เน้นฉากต่อสู้อย่างเดียว แต่จะฉายภาพการวางแผน การเจรจา การต่อรอง ระหว่างหน่วยงานรัฐต่างๆ ซึ่งอาจมองว่าเป็นการจิกกัดระบบราชการอันซับซ้อนของญี่ปุ่นก็ได้

แต่เมื่อ Bullet Train Explosion ได้ซัพพอร์ตจาก JR East ก็ไม่น่าแปลกใจที่หนังจะพยายามนำเสนอด้านดีของชินคันเซ็นและเหล่าพนักงาน ไม่ว่าจะความเป๊ะในการขับรถไฟ จิตใจบริการขั้นสูงไม่ทอดทิ้งผู้โดยสารแม้ยามวิกฤต อันที่จริงหนังยังพูดถึงความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันของชาวญี่ปุ่น เช่นหน่วยงานภาคส่วนต่างๆ ที่มาร่วมมือกันช่วยรถไฟคันนี้ หรือกระทั่งผู้โดยสารที่ทะเลาะตบตีกันตอนต้นเรื่อง ภายหลังก็รวมใจกันเอาชีวิตรอด เป็นนัยว่าเพราะความร่วมแรงร่วมใจกันนี่เองที่ทำให้ญี่ปุ่นรอดพ้นจากยุคหลังสงครามโลก แผ่นดินไหว สึนามิ มาได้ 

ทว่าค่านิยมเช่นนี้เป็นสิ่งที่ญี่ปุ่นพยายามนำเสนอมาตั้งแต่ยุค 90 แล้ว พูดอีกแบบว่านี่คือชุดของซอฟต์เพาเวอร์ที่ถูกบอกกล่าวอย่างซ้ำแล้วซ้ำเล่า นี่อาจมองเป็นได้ทั้งจุดเด่นและจุดอ่อนของสื่อญี่ปุ่นที่มักใช้วิธีการแบบเดิมๆ แบบที่ทำมาช้านาน เช่นว่าหากลองดูซีรีส์ญี่ปุ่นที่ฉายอยู่ทุกวันนี้ ไม่ว่าจะวิธีการเล่า พล็อตเรื่อง การถ่ายทำ หรือการแสดงก็แทบไม่ต่างจากยุค 90 เลย 

สิ่งที่สื่อญี่ปุ่นยังขาดอยู่อาจจะเป็นภาพยนตร์/ซีรีส์ที่มองถึงปัญหาในปัจจุบันและอนาคตอย่างจริงจัง (โอเค อาจจะมีหนังอย่าง Plan 75 (2022) ที่พูดถึงสังคมผู้สูงอายุ แต่ก็เป็นส่วนน้อย) เอาอย่างเรื่องชินคันเซ็น แม้จะมีความดีงามมากมาย แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่ายังมีจุดต้องแก้ไขอยู่มาก โดยเฉพาะในยุคนักท่องเที่ยวล้นเกิน (Overtourism) ไม่ว่าจะที่วางกระเป๋าขนาดใหญ่ไม่เพียงพอ ระบบการจองที่ซับซ้อนทำความเข้าใจยาก หรือตั๋วคิวแลก JR PASS ที่ใช้เวลาเนิ่นนาน หรืออนาคตหลายส่วนของชินคันเซ็นก็น่าเป็นห่วงอยู่ ไม่ว่าจะการพัฒนาชินคันเซ็นสายฮอกไกโดที่คนตั้งคำถามว่าคุ้มค่าหรือไม่ เพราะเป็นบริเวณประชากรเบาบาง ส่วนรถไฟสาย Chou Shinkansen ที่ใช้ระบบ maglev ล่าสุดก็เลื่อนจากปี 2027 ไป 2034 เนื่องด้วยปัญหาการก่อสร้าง

เอาเข้าจริงแล้วตัวผู้กำกับฮิกุจิเองยังให้สัมภาษณ์ว่า ประเด็นของ Bullet Train Explosion ค่อนข้างญี่ปุ่นจ๋า และเด็กรุ่นใหม่อาจจะไม่ได้มีค่านิยมเช่นนี้แล้ว ตัวหนังเองก็มีฉากที่ตัวเอกผู้เป็นพนักงานรถไฟ JR พูดถึงอุดมการณ์การทำงานอันแรงกล้า หากแต่เหล่าเด็กเจนซีที่มาทัศนศึกษาได้แต่ทำหน้างงๆ ถึงกระนั้นหนังก็เลือกจบด้วยภาพของตัวเอกถูกเชิดชูเป็นฮีโร่น่ายกน่อง จึงน่าสนใจว่าเสียงแซ่ซ้องนี้จะส่งไปถึงคนรุ่นใหม่หรือผู้ชมทั่วโลกได้มากแค่ไหน

The post Bullet Train Explosion : ซอฟต์เพาเวอร์ทรงคุณค่าหรือการหาทำที่ตกยุค appeared first on a day magazine.